Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

35 510

Parlementaire ondervraging
kinderopvangtoeslag

Nr. 110

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 december 2022
In het commissiedebat van 13 december jl. heb ik, naar aanleiding van
vragen van het lid Omtzigt, twee toezeggingen gedaan. Allereerst de
toezegging om meer inzicht te geven in de momenten dat er overleggen
zijn geweest met de toenmalige Staatssecretarissen van Financiën over de
casus CAF 11 tussen maart 2017 en de verhoren van de parlementaire
ondervragingscommissie kinderopvangtoeslag (POK) in het najaar 2020.
Daarbij heb ik tijdens het debat al enige beperkingen aangegeven die deze
toezegging met zich meebrengt, waaronder de toenmalige staat van de
informatiehuishouding en dat het meerdere jaren betreft. Daarnaast de
toezegging om uw Kamer te informeren over correspondentie tussen de
toenmalig directeur-generaal Belastingdienst en de advocate González
Pérez.
Overleggen met Staatssecretarissen over CAF 11
Met betrekking tot het eerste punt is toegezegd om nog voor het
kerstreces een indicatie te geven wanneer en hoe ik kan voldoen aan dit
verzoek. Deze brief bevat meer informatie over de afbakening en aanpak,
alsook over de beperkingen daarbij. Gezien de staat van de informatiehuishouding en de capaciteit die het vraagt om via verschillende
zoekslagen aan dit verzoek te voldoen, is het niet mogelijk om binnen 14
dagen te voldoen aan deze toezegging. Ik zal uw Kamer zo spoedig
mogelijk over de uitkomst informeren, en streef ernaar dit uiterlijk in het
eerste kwartaal van 2023 te doen.
Gezien de onderzoeksvraag zoals deze aan PwC is gesteld om een
reconstructie van de «juni-week» van 2019 te maken en het feit dat geen
twijfel bestaat dat de toenmalige Staatssecretaris na deze week eveneens
veelvuldig over CAF 11 heeft gesproken, is het voorstel om de tijdsperiode
af te bakenen van maart 2017 tot aan de «juni week» 2019. Door deze
voorgestelde afbakening wordt de zoekslag die gedaan moet worden

kst-35510-110
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 35 510, nr. 110

1

uitvoerbaar binnen de hierboven genoemde termijn van uiterlijk 3
maanden. Hiermee krijgt uw Kamer eventuele aanvullende informatie
over de besprekingen over CAF 11 in een periode waarin dit onderwerp
helaas nog niet bovenaan de agenda stond.
Om een overzicht te kunnen maken van de bijeenkomsten die hebben
plaatsgevonden met de toenmalige Staatssecretaris over CAF 11 zal op
verschillende manieren worden gezocht. Helaas dient te worden
opgemerkt dat, mede vanwege de gebrekkige informatiehuishouding,
volledigheid niet kan worden gegarandeerd.
Allereerst zal worden gezocht in de archieven naar (kopieën van) de
agenda’s van de bewindspersonen. De agenda-uitnodigingen en de
genodigden zijn als onderdeel van mailboxen veiliggesteld en kunnen
hiervoor worden benut. Deze werkwijze biedt inzicht, maar er moet ook
een voorbehoud worden gemaakt. Zoals PwC ook opmerkte in haar
rapport, kan een dergelijke reconstructie bemoeilijkt worden door het feit
dat de werkelijkheid niet altijd synchroon loopt met hetgeen in de
agenda’s is genoteerd. De agenda’s zijn immers een planning vooraf. Ook
is het mogelijk dat de bespreekpunten voor een overleg niet in alle
gevallen in de archieven beschikbaar zijn. Daarom zal daarnaast worden
gezocht naar voorbereidende notities aan de toenmalige Staatssecretaris
waaruit blijkt dat CAF 11 op de agenda stond. Er zullen zich mogelijk ook
situaties hebben voorgedaan waarin CAF 11 in een breder overleg
mondeling is besproken, maar dit niet als zodanig is terug te vinden in de
voorbereidende notities.
Naar documenten rondom CAF 11 is al regelmatig gezocht en de
toenmalige Staatssecretaris is reeds door de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag verhoord over zijn rol in dit dossier.
Dat neemt niet weg dat bovengenoemde aanpak poogt zo goed als
mogelijk invulling te geven aan de toezegging.
Correspondentie tussen de toenmalig directeur-generaal Belastingdienst
en de advocate González Pérez
Met betrekking tot het tweede punt wil ik u meegeven dat er correspondentie is aangetroffen die tot mijn grote spijt nog niet eerder openbaar is
gemaakt. Dat had natuurlijk wel moeten gebeuren, en in een veel eerder
stadium. Dat is een pijnlijke constatering. Het gaat om drie brieven:
1. Brief van mevrouw González Pérez van 10 december 2017, in reactie
op de (openbare) brief van de DG Belastingdienst aan de Nationale
ombudsman over het rapport «Geen powerplay maar fair play» van
7 november 2017, waarvan een afschrift eerder met uw Kamer is
gedeeld;1
2. Brief van de DG Belastingdienst aan mevrouw González Pérez van
8 januari 2018;
3. Brief van mevrouw González Pérez van 11 januari 2018 aan de DG
Belastingdienst.
Deze brieven treft u in de bijlage aan. Zoals ik ook tijdens het commissiedebat heb aangegeven, informeer ik u zo spoedig mogelijk wanneer er
nieuwe informatie wordt gevonden over CAF-11 of het memo Palmen en
waardeer ik het als uw Kamer de regering informeert over bij Kamerleden
bekende omissies in informatie aan de zijde van de regering. Voor de
zekerheid is ook aan mevrouw González Pérez gevraagd of er nog
(andere) documenten missen in de openbare stukken. Dat lijkt vooralsnog
niet het geval te zijn. Naar nu bekend is er geen reactie gevolgd op de
1

Bijlage bij Kamerstukken 31 066 en 31 322, nr. 387.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 35 510, nr. 110

2

laatste brief van 11 januari 2018 aan de DG Belastingdienst. Wel heeft
mevrouw González Pérez diverse, reeds openbare correspondentie van
het jaar 2019 gestuurd, met de kanttekening dat er mogelijk andere
documenten ontbreken. Daarover blijven wij met haar in contact.
Ik betreur het zeer dat deze correspondentie nog niet eerder aan het licht
is gekomen. Hoewel de strekking van deze brieven eind 2017 al bekend
was naar aanleiding van het rapport van de Nationale ombudsman, is de
briefwisseling van belang voor het complete beeld en had dit veel eerder
naar boven moeten komen.
Het is op dit moment helaas nog niet duidelijk waarom deze brieven niet
eerder zijn gesignaleerd. Ook voor mij is dit een zeer onbevredigende en
frustrerende voorlopige conclusie. Dit had bijvoorbeeld moeten gebeuren
in het kader van de POK. Er wordt gekeken of het mogelijk is om terug te
halen wat er is gebeurd met deze brieven.
Wel zijn de brieven door PwC meegenomen in het kader van het
onderzoek en de reconstructie en tijdlijn over het memo Palmen. PwC
geeft aan deze informatie te hebben beschouwd en dat deze informatie
niet direct relevant bleek voor de onderzoeksvragen in het kader van de
reconstructie en tijdlijn voor het memo Palmen. Daar staat immers niets
over in.
De brieven van 8 en 11 januari 2018 zijn daarnaast wel in beeld gekomen,
maar vanwege een fout niet aan uw Kamer verzonden in de openbaarmaking van documenten voor de zomer van 2022. Deze twee brieven zijn,
naar aanleiding van een zienswijze van mevrouw González Pérez inzake
het tweede deelbesluit Memo Palmen, ook al voor de zomer van 2022
geïdentificeerd. Aan mevrouw González Pérez is gevraagd of zij bezwaar
had tegen openbaarmaking van enkele mails. Mevrouw González Pérez
heeft vervolgens aangegeven dat de bijlages bij een specifieke
e-mailwisseling er niet bij zaten.2 Dat waren twee van de drie brieven.3
Deze zijn vervolgens toegevoegd aan het dossier in het lakprogramma
ZyLAB met de intentie om die openbaar te maken.4 In ZyLAB wordt
gewerkt met tags om zo te filteren welke documenten gelakt opgeslagen
kunnen worden voor verzending. Alle juiste tags zijn aan deze brieven
gehangen behalve één: «deelbesluit 2». Doordat deze wel als filter werd
gebruikt bij de uiteindelijke verzending, zijn deze brieven niet meegenomen. Daarbij speelt ook mee dat deze brieven pas later zijn toegevoegd
aan het dossier in ZyLAB en dat enkele gebruikelijke checks & balances in
het proces vanwege de tijdsdruk werden overgeslagen.
Ik vind het extra pijnlijk dat deze stukken nu pas openbaar worden naar
aanleiding van het commissiedebat van 13 december jl. over het memo
Palmen. Het feit dat er nieuwe stukken worden aangetroffen, en dat ik ook
niet kan uitsluiten dat het de laatste keer is dat dit gebeurt, laat opnieuw
zien dat de ingezette verbeteringen in de informatiehuishouding echt hard
nodig zijn. De brieven van 10 december 2017 en 8 januari 2018 zijn dit jaar
wel vertrouwelijk met de Kamer gedeeld in het kader van een ander
parlementair proces. Vanwege de vertrouwelijkheid waar het Ministerie

2

De betreffende mailwisseling is te vinden op documenten-deel-i-3.pdf (overheid.nl) met
ID-nummer: 1085467.
3
N.b: de brief van 11 januari is gedateerd op 7 december 2017, maar is op 11 januari 2018 per
e-mail verzonden en het onderwerp geeft aan dat het een reactie is op het schrijven van
8 januari 2018 van de toenmalig directeur-generaal Belastingdienst.
4
Op de inventarislijst van toentertijd wordt ook verwezen naar de bijlages in de toelichting. Voor
de inventarislijst zie inventarislijst-deel-i.pdf (overheid.nl), nr. 91.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 35 510, nr. 110

3

van Financiën, op verzoek van uw Kamer, in dit proces aan gebonden is,
kan ik daar op dit moment niet nader op ingaan.
Verbeteracties op korte en lange termijn
Sinds de kabinetsreactie op het rapport «Ongekend onrecht» van de POK
zijn er stappen gezet om de informatiehuishouding te verbeteren en
zoveel mogelijk openheid te bieden over informatie en stukken die
samenhangen met de kinderopvangtoeslagaffaire. In verschillende
debatten met uw Kamer is ook uitgebreider stilgestaan bij de staat van de
informatiehuishouding. Het op orde brengen van de informatiehuishouding van Toeslagen wordt uitgevoerd via het programma Informatiehuishouding Open op Orde 2021–20265 (IOO). Uw Kamer wordt via de
rijksbrede update van het Generieke Actieplan «Open op Orde»
(oplevering eerste kwartaal 2023) geïnformeerd over de meting en het
bijgestelde actieplan IOO. In 2023 ontvangt u in aanvulling daarop ook een
rapportage specifiek over de verbeteringen binnen het Ministerie van
Financiën.
Er wordt via verschillende sporen hard gewerkt aan het verbeteren van de
onderliggende informatiehuishouding binnen Toeslagen, zowel op korte
als lange termijn. Via het programma IOO wordt bijvoorbeeld gewerkt aan
het verbeteren van de ondersteunende systemen en processen voor
goede archivering en ontsluiting, aan het implementeren van de WOO,
het werven van extra medewerkers en aan de opleiding van en bewustwording bij alle medewerkers.
Daarnaast heeft het ministerie bij de beantwoording van vorderingen van
de twee recente parlementaire enquêtes Groningen (PEGA) en Fraudebestrijding en Dienstverlening (PEFD) extra waarborgen ingebouwd om de
informatievoorziening aan de enquêtecommissies te controleren. Als
extra waarborg zal de Auditdienst Rijk (ADR) worden gevraagd om een
operational audit uit te voeren op het werkproces. Het blijft mensenwerk,
maar zo hopen we wel bij te dragen aan een zo zorgvuldig mogelijke
informatievoorziening. De operational audit voor de vorderingen aan de
PEFD vindt plaats in het eerste kwartaal van 2023 en eventuele aandachtspunten betrekken we waar nodig in gesprekken met de enquêtecommissie.
Op lange termijn werkt het ministerie samen met het Nationaal Archief
toe naar de inrichting van de eerder toegezegde Hotspot Toeslagenaffaire.6 Het idee achter het archiefinstrument hotspot is dat informatie met
betrekking tot een gebeurtenis of ontwikkeling die een grote impact heeft
op de relatie tussen de overheid en burgers of op burgers onderling
blijvend wordt bewaard. Met de stukken van de POK, documenten naar
aanleiding van de Wet open overheid en eventuele andere documenten
die beschikbaar komen – en op termijn aanvullende documenten (zoals
nota’s en memo’s) uit onze leveringen ten behoeve van de Parlementaire
Enquête Fraude- en Dienstverlening (PEFD) die raken aan de toeslagenaffaire – wordt ervoor gezorgd dat materiaal dat eerst gewaardeerd werd als
«te vernietigen» toch blijvend bewaard wordt, omdat het om een hotspot
gaat.
In aanvulling op deze lopende maatregelen is deze casus voor mij
aanleiding om enkele aanvullende stappen te zetten.

5
6

Bijlage bij Kamerstuk 29 362, nr. 291.
Kamerstuk 31 066, nr. 728 en Handelingen II 2020/21, nr. 22, item 22.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 35 510, nr. 110

4

Op korte termijn wordt opdracht gegeven om de doorzoekbaarheid van
het informatiepunt KOT te verbeteren. Zoals het lid Omtzigt tijdens het
commissiedebat van 13 december jl. opmerkte, is het op dit moment
moeilijk te achterhalen of een document wel of niet openbaar is gemaakt,
omdat het informatiepunt Kinderopvangtoeslag niet goed doorzoekbaar
is. Een betere doorzoekbaarheid van het informatiepunt Kinderopvangtoeslag moet ertoe leiden dat de bestaande informatie beter toegankelijk
is en daarmee ook makkelijker te controleren is op eventuele omissies.
Daarnaast laat ik naar aanleiding van deze casus kijken in hoeverre de
kwaliteitsborging in het Woo-proces goed wordt toegepast en eventueel
aanvulling behoeft.
Het bovenstaande geeft blijk van een diversiteit aan acties, op korte en
lange termijn, genomen en nog te nemen, heel specifiek en algemeen. Dat
neemt niet weg dat het buitengewoon frustrerend is wat er is gebeurd.
Het laat helaas zien dat er nog een weg te gaan is. Zoals al in het debat
aangegeven, blijf ik uw Kamer in ieder geval informeren over mogelijke
nieuwe informatie met betrekking tot CAF-11 en het memo Palmen. Dat
wil ik hierbij nogmaals bevestigen. Ook voor de stukken die recent zijn
aangeleverd in het kader van de PEFD span ik mij in om documenten die
nieuwe inzichten geven in de gebeurtenissen rondom de kinderopvangtoeslagaffaire, te identificeren en actief met uw Kamer te delen.
Hoe vervelend dat ook is, er valt niet uit te sluiten dat er in de toekomst
nog meer nieuwe documenten worden gevonden. Zoals altijd doen wij
ons uiterste best om zo transparant mogelijk te zijn richting uw Kamer.
De Staatssecretaris van Financiën,
A. de Vries

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 35 510, nr. 110

5