Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

21 501-34

Raad voor Onderwijs, Jeugd, Cultuur en Sport

Nr. 264

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 juni 2016
Hierbij stuur ik u, mede namens de Staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap, het verslag van de Onderwijs, Jeugd, Cultuur en
Sport Raad (OJCS-raad) van 30 en 31 mei jl. Voor het onderdeel Sport
stuur ik u dit verslag mede namens de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport en voor wat betreft het onderdeel Jeugd mede namens
de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Vanwege het Nederlands voorzitterschap van de Raad van de Europese
Unie heb ik tijdens deze OJCS-raad het deel onderwijs en cultuur
voorgezeten. Minister Schippers heeft het Sportdeel voorgezeten en
Staatssecretaris van Rijn het Jeugddeel.
Verder informeer ik u in het verslag over een aantal van mijn toezeggingen uit het Algemeen Overleg OJCS-raad van 24 mei jl.1
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
M. Bussemaker

1

kst-21501-34-264
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Zoals toegezegd in het AO op 24 mei jl. ontvangt u in de bijlage schriftelijk inzicht in de
middelen van Erasmus+ (in het algemeen) voor de komende jaren en gebruik in Nederland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-34, nr. 264

1

Verslag OJCS-raad 30 en 31 mei
Jeugddeel 30 mei
Raadsconclusies met betrekking tot de rol van de jeugdsector in
een geïntegreerde en multi-sectorale aanpak bij het voorkomen
en het bestrijden van gewelddadig extremisme bij jongeren
Mede naar aanleiding van de recente aanslagen in Parijs en Brussel zijn
tijdens de Jeugdraad Raadsconclusies aangenomen over de rol van de
jeugdsector binnen een integrale sector-overschrijdende aanpak ter
voorkoming en bestrijding van gewelddadige radicalisering van jongeren.
De Raadsconclusies zijn positief ontvangen door de Europese Commissie.
Er is aangegeven dat gewelddadige radicalisering schadelijke gevolgen
heeft op zowel persoonlijk niveau als voor de samenleving. Het is daarom
belangrijk om vanuit de jeugdsector met verschillende sectoren samen te
werken om jongeren een veilige omgeving te bieden en gewelddadige
radicalisering te voorkomen en te bestrijden. Dit vraagt om ondersteuning
en versterking van de jeugdsector. Deze aanpak wordt ondersteund in de
Raadsconclusies (9640/16).
Beleidsdebat over de geïntegreerde netwerken ter ondersteuning
van de ontwikkeling van een positieve identiteit van jongeren en
de rol van het Jeugdbeleid hierin
Tijdens de Raad is er een publiek beleidsdebat gevoerd over de rol van
jeugdbeleid en de jeugdsector in een geïntegreerde aanpak om jongeren
te ondersteunen bij hun identiteitsontwikkeling (8365/16). Dit naar
aanleiding van de uitdagingen waar jongeren mee te maken krijgen in een
steeds sneller veranderende maatschappij. Een positieve identiteit met
goed ontwikkelde levensvaardigheden (waaronder sociale, cognitieve en
emotionele vaardigheden) zorgt dat jongeren actief participeren in de
samenleving, om kunnen gaan met teleurstelling en tegenslag, kunnen
reflecteren op hun eigen gedrag en weerbaar zijn tegen anti-democratische invloeden. In de Raad is aangegeven dat jeugdbeleid een
belangrijke factor is en de jeugdsector een belangrijke speler is in het
bereiken van een geïntegreerde aanpak bij het ondersteunen van
positieve identiteitsontwikkeling bij jongeren. Voor het debat hebben de
raadsleden een verzameling van goede praktijken ontvangen op het
gebied van integrale en multi-sectorale samenwerking uit alle lidstaten.
Voorafgaand aan het debat heeft deskundige Dr Sieckelinck in zijn
presentatie aangegeven dat jongeren op zoek zijn naar zingeving in het
leven, ze zijn op zoek naar de persoon die ze willen worden. Wanneer een
jongere niet genoeg ondersteuning hierbij krijgt, kan dit destructief
gedrag tot gevolg hebben. Het feit dat we te maken hebben met een
steeds meer gepolariseerde maatschappij brengt daarnaast risico’s met
zich mee. Dit leidt tot een constante strijd, on- en offline, voor de aandacht
en betrokkenheid van onze jongeren. Er is aangegeven dat om dit tegen te
gaan met beleidsmiddelen, het belangrijk is te investeren in lokale relaties
in een «strength-based framework». Dit kan in de vorm van «authoritative
coalitions» rondom jongeren. Deze coalities zijn belangrijk voor het
bieden van morele autoriteit en vormen een barrière tegen propaganda en
leren jongeren om verantwoordelijkheid te nemen en actief te participeren. Er is aangegeven dat «Authoritative coalitions» een belangrijke rol
spelen bij het vormen van een positieve identiteit. In deze coalities werken
opvoeders en andere stakeholders samen.
Hieronder worden de belangrijkste aandachtspunten uit het debat
genoemd:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-34, nr. 264

2

–

–

–

–

–

De belangrijke rol van zowel jeugd als onderwijsbeleid in het ondersteunen van jongeren bij het ontwikkelen van «life skills». Dit ook in
samenwerking met andere sectoren;
De behoefte aan meer samenwerking op verschillende niveaus; tussen
ministeries, maar ook tussen lokale, regionale, nationale overheden,
de EU en verschillende sectoren;
Het belang van de sociaaleconomische context. Jongeren leven in een
maatschappij waar zij voor veel keuzes komen te staan en veel
informatie krijgen te verwerken, ook via sociale media. De omgeving
van jongeren is een belangrijke factor in het ontwikkelen van een
positieve identiteit van jongeren;
De zoektocht naar nieuwe manieren om jongeren te betrekken bij de
maatschappij en bij Europa (zowel in informele als in formele setting).
Het is belangrijk om hier steeds weer aandacht aan te besteden;
De noodzaak van de lange adem; het kost tijd om beleid op te zetten en
te implementeren. Daarnaast is er behoefte aan voldoende middelen
en een gedeelde visie op Europees en nationaal niveau.

Overige zaken
Presentatie prioriteiten door het inkomende Slowaakse voorzitterschap
Het aankomend Slowaaks EU-voorzitterschap heeft in haar presentatie
aangegeven dat ze in de tweede helft van 2016 de agenda voort zal zetten
en in aansluiting op de in deze raad gevoerde discussies prioriteit zal
geven aan het ondersteunen van het ontwikkelen van talent van jongeren.
Niet alleen op het gebied van jeugd en sport, ook in bredere zin. Slowakije
stimuleert hiermee economische en persoonlijke groei en sociale inclusie.
Er is aangegeven dat er tijdens haar Voorzitterschap ook aandacht zal
geven aan de nieuwe trends in de maatschappij en hoe hier door de
jeugdsector het beste mee omgegaan kan worden.
Gezamenlijke informele lunchdiscussie tussen jeugd- en onderwijsministers inzake voorkomen van radicalisering bij jongeren
Na afloop van de Jeugdraad en voorafgaand aan de Onderwijsraad heeft
er een informele lunchdiscussie plaatsgevonden, waarbij onderwijs- en
jeugdministers gezamenlijk van gedachten hebben gewisseld over het
tegengaan van radicalisering en de (gezamenlijke) rol van onderwijs en
jeugd daarbij.
De informele lunchdiscussie bouwde voort op het beleidsdebat dat
plaatsvond in de Jeugdraad dezelfde ochtend en in de Onderwijsraad van
24 februari jl., waarbij onderwijsministers drie aspecten (burgerschapsonderwijs, toerusten van docenten en mediawijsheid) bespraken uit de
Verklaring van Parijs ten behoeve van het bevorderen van burgerschap en
fundamentele waarden. Het was voor het eerst dat de Europese Ministers
van onderwijs en jeugd samen kwamen om te discussiëren over een
onderwerp waarin ze beiden en rol spelen. Dit werd als zeer positief
ervaren.
Uit de gedachtewisseling bleek dat het voorkomen van radicalisering naar
extremisme bij jongeren zowel voor de onderwijssectoren als voor de
jeugdsector een prioriteit en vooral ook een uitdaging is. Veel lidstaten
zijn actief met een gerichte aanpak om jongeren te binden aan de
samenleving, soms gevoed door een nationale (multi-sectorale) strategie.
Er werd benadrukt dat het niet voldoende is om «harde» maatregelen te
nemen, er zijn ook «zachte» en met name ook preventieve incentives
vanuit de directe omgeving van de jongeren nodig.
De volgende aspecten zijn aan de orde gekomen:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-34, nr. 264

3

–

–

–

–
–

Het belang van nauwe samenwerking tussen de onderwijs en
jeugdsectoren op dit thema en het belang van horizontale netwerken
(bijvoorbeeld het Europese Radicalisation Awareness Network) die
deze samenwerking stimuleren;
Het creëren van een open mind set bij jongeren waardoor deze behoed
worden voor negatieve invloeden en radicalisering naar gewelddadig
extremisme;
Het goed toerusten en bijscholen van docenten en jeugdwerkers om
de moeilijke gesprekken te voeren, om gewelddadig extremisme te
kunnen signaleren en hier adequaat tegen te kunnen optreden
(burgerschapsonderwijs en mediawijsheid kunnen hier een bijdrage
aan leveren);
Het bieden van kansen aan alle jongeren via het onderwijs en
onderwijs-werk trajecten;
Het belang van een gemeenschappelijke – liefst ook gecoördineerde –
aanpak die aansluit bij de moderne maatschappij waarbij alle relevante
partners rondom jongeren een rol zouden moeten spelen (jongeren,
ouders, scholen, jeugdwerkers, lokale overheden).

Er werd ten slotte gesteld dat EU samenwerking ten aanzien van het
vraagstuk radicalisering belangrijk is. Europa staat immers voor een
gezamenlijke uitdaging. Er is aangegeven dat er veelal vergelijkbare
vragen en uitdagingen zijn in de lidstaten en dat het delen van kennis en
ervaringen in Europees verband zeker meerwaarde heeft.
Onderwijsdeel 30 mei
Raadconclusies over het ontwikkelen van mediawijsheid en
kritisch denken door middel van onderwijs en training
De Raad heeft in opvolging van de Verklaring van Parijs over het
stimuleren van burgerschap en gezamenlijke fundamentele waarden via
onderwijs Raadsconclusies aangenomen over het bevorderen van
mediawijsheid en kritisch denken (9641/16). Nieuwe technologische
ontwikkelingen zoals internet en sociale media bieden jongeren veel
mogelijkheden en kansen. Tegelijkertijd liggen er gevaren op de loer
wanneer deze jongeren niet verstandig leren omgaan met deze nieuwe
mogelijkheden. Het is daarom belangrijk dat onderwijs bijdraagt aan de
mediawijsheid van lerenden in het algemeen en hen stimuleert kritisch te
denken. Tijdens de Raad is er, in vervolg op de informele lunchbespreking,
gesproken over de bijdrage van het onderwijs aan de EU-burgers van de
toekomst inclusief hun fundamentele waarden. Hiermee kom ik tegemoet
aan de toezegging tijdens het AO in uw Kamer om aan te geven hoe de
vraag «Welk Europa willen we zijn» inhoudelijk is besproken in de
OJCS-Raad.
De Commissie is door enkele lidstaten gevraagd om een stap verder te
gaan en een aanbeveling te initiëren gericht op het geven van onderwijs
in fundamentele waarden.
Beleidsdebat over het «nastreven van de Moderniseringsagenda
voor hoger onderwijs in Europa»
Tijdens de Raad heeft er een gedachtewisseling plaatsgevonden over de
modernisering van het hoger onderwijs in Europa. Het debat had als doel
politieke input te leveren aan de Europese Commissie voor de herziening
van de moderniseringsagenda Hoger Onderwijs die dit najaar wordt
verwacht. Het beleidsdebat in de Raad was gericht op drie thema’s: het
vergroten van de arbeidsmarktrelevantie, het voorbereiden van betrokken
burgers en de veranderende rol van docenten in het hoger onderwijs
(8635/1/16).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-34, nr. 264

4

Tijdens de Raad is door veel lidstaten het belang van de relatie tussen het
hoger onderwijs en de arbeidsmarkt benadrukt. Verder is er genoemd dat
afgestudeerden over de juiste vaardigheden moeten beschikken waar de
arbeidsmarkt naar vraagt en die hen in staat stellen flexibel in te spelen op
de maatschappij en arbeidsmarkt van de toekomst. Vaardigheden als
creativiteit, kritisch denken en probleemoplossend vermogen worden
daarbij steeds belangrijker, zowel voor de economie als voor de samenleving.
Met het oog op de steeds grotere vraag naar hoogopgeleiden is in de
Raad daarnaast aandacht gevraagd voor meer flexibele toegangswegen
naar het hoger onderwijs. Het is om die reden ook belangrijk dat hoger
onderwijsinstellingen en het toekomstig werkveld van studenten beter
met elkaar samenwerken, onder andere door het gezamenlijk ontwikkelen
van curricula en het zorgen voor voldoende mogelijkheden voor duaal
onderwijs, praktijkleren en online onderwijs.
Verschillende lidstaten benadrukten dat hoger onderwijsinstellingen,
naast het voorbereiden van studenten voor de arbeidsmarkt, ook een
belangrijke maatschappelijke verantwoordelijkheid hebben. Gestreefd
moet worden naar een evenwicht tussen kennis en inzicht enerzijds en het
stimuleren van handelen en bewustzijn anderzijds. In het licht van de
terroristische aanslagen, is het vormen van kritische mensen cruciaal voor
een oprecht vrije samenleving.
Verder was er ook aandacht voor de (veranderende) rol van docenten. Het
is van belang dat er aandacht is voor professionalisering van docenten.
Onder andere omdat de studentenpopulatie gekenmerkt wordt door
toenemende diversiteit. Docenten moeten goed uitgerust worden om de
burgers van de toekomst te vormen en hiervoor de goede gesprekken
kunnen voeren. Daarnaast is opgeroepen tot het vinden van een betere
balans tussen onderwijs- en onderzoekstaken van universitaire docenten.
Om dat te bereiken, moet onder andere meer aandacht worden besteed
aan het bevorderen en belonen van excellente docenten in het hoger
onderwijs.
Overige zaken
Informatie van de Commissie over een «Nieuwe Vaardighedenagenda voor Europa»
Commissaris Navracsics (Commissaris voor onderwijs, cultuur, jongerenzaken en sport) heeft namens de Europese Commissie aangegeven dat de
«Nieuwe Vaardighedenagenda voor Europa» in juni zal verschijnen. Naast
een mededeling zal het pakket een voorstel voor een vaardighedengarantie («skills guarantee») en een herzieningsvoorstel voor het Europees
kwalificatieraamwerk (EQF) omvatten. De Commissie heeft aangegeven
dat op een later moment nog andere voorstellen zullen volgen, zoals een
herziening van de aanbeveling sleutelvaardigheden in het kader van leven
lang leren, een actualisering van de moderniseringsagenda hoger
onderwijs en een initiatief gericht op het verbeteren van de aansluiting
onderwijs-arbeidsmarkt, waarbij in kaart wordt gebracht waar afgestudeerden terechtkomen. Voor het welslagen van de vaardighedenagenda is
inzet en betrokkenheid van alle relevante stakeholders cruciaal.
Informatie van Cyprus over ministeriële bijeenkomsten
De Raad is geïnformeerd over twee ministeriële bijeenkomsten die Cyprus
gaat organiseren. Op 8 en 9 december 2016 zal er een bijeenkomst
plaatsvinden over onderwijs voor duurzame ontwikkeling. Op 22 en
23 maart 2017 wordt er een bijeenkomst georganiseerd over burgerschapsonderwijs en het tegengaan van radicalisering. Deze laatste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-34, nr. 264

5

bijeenkomst vindt plaats in het kader van het voorzitterschap van Cyprus
van de Raad van Europa.
Informatie van Griekenland over een zomerschool voor vluchtelingen
De Raad is geïnformeerd over het voornemen van Griekenland een (pilot)
project op te zetten om jaarlijks een academische zomerschool voor
vluchtelingen te organiseren, voor het eerst in 2016(9047/16). Het doel van
het (pilot) project is om vluchtelingen die daarvoor in aanmerking komen
workshops aan te bieden over burgerschap en fundamentele waarden om
hen daarmee beter voor te bereiden op het volgen van hoger onderwijs in
Europa. Academici uit heel Europa zullen worden uitgenodigd om erbij
aanwezig te zijn.
Informatie van Slowakije over het werkprogramma van het
inkomend voorzitterschap
Slowakije heeft haar prioriteiten als inkomend voorzitter gepresenteerd.
Het centrale thema voor onderwijs, onderzoek en wetenschap, sport en
jeugd is «het stimuleren en ontwikkelen van talent», vanuit de gedachte
dat talent het concurrentievermogen vergroot en de economie stimuleert,
maar ook bijdraagt aan persoonlijke ontwikkeling en sociale inclusie.
Onderwerpen die centraal zullen staan tijdens het Slowaakse voorzitterschap zijn de vaardighedenagenda, modernisering van het hoger
onderwijs en digitale vaardigheden.
Cultuurdeel 31 mei
Raadsconclusies Europeana
De Raad heeft Raadsconclusies aangenomen over de rol van Europeana
voor de digitale toegankelijkheid, zichtbaarheid en het gebruik van
Europees cultureel erfgoed (9643/16).
In de Raad is genoemd dat Europeana een uniek Europees cultureel
project is.2 Europeana is gestart in 2008 en brengt nu 3.700 musea,
archieven en bibliotheken samen, die meer dan 50 miljoen culturele
schatten delen op het online platform. Er zijn echter de nodige uitdagingen, die opnieuw een gezamenlijke inspanning vergen van de Stichting
Europeana, de culturele instellingen, lidstaten en de Commissie.
In de Raadsconclusies wordt onder andere gevraagd om technische
verbeteringen van het platform, en om meer en gevarieerde presentaties
voor het publiek. Verder wordt de betrokkenheid van lidstaten vergroot,
onder andere via de bestaande Member States Expert Group voor digitaal
erfgoed.
Er is aangegeven dat de financiering het meest urgent is. Er is aangegeven dat de Commissie vanaf oktober 2017 de kerntaken voor 100
procent zal financieren via aanbesteding. Daarnaast blijven er subsidies
voor publieksprojecten waarvoor vrijwillige cofinanciering van lidstaten
en/of deelnemende organisaties nodig blijft, en waarbij lidstaten dus ook
meer invloed hebben op wat er met hun geld gebeurt. Tot dit nieuwe
financieringsmodel ingaat, is nog directe co-financiering van de Stichting
Europeana noodzakelijk. Als voorzitter van de Raad heb ik aangegeven dat
het benodigde bedrag nu bijna bijeen is gebracht, en heb ikde lidstaten
bedankt die al hebben laten weten te zullen bijdragen. Ik heb vervolgens
het vertrouwen uitgesproken dat in overleg het benodigde bedrag rond
zal komen.
2

http://www.eu2016.nl/actueel/nieuws/2016/05/31/europees-cultureel-erfgoed-met-een-muiskliktoegankelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-34, nr. 264

6

Commissaris Oettinger (Commissaris voor Digitale Economie en
Samenleving) zei de voorgestelde oplossing in drie fasen te steunen. «We
zouden Europeana moeten uitvinden als het nog niet zou bestaan.»
Europeana is een belangrijk platform voor toegang tot digitaal cultureel
erfgoed. Het is een grensoverschrijdend project dus daarom moeten we
het gezamenlijk stabiliseren en ondersteunen. Stabiele financiering is
onder andere belangrijk om gekwalificeerd vast personeel aan te kunnen
nemen. Er is genoemd dat in oktober volgend jaar de Commissie een
onafhankelijke evaluatie zal presenteren, als basis voor de nieuwe
EU-Meerjarenbegroting voor 2020 e.v. Per 1 oktober 2017 kan Europeana
door aanbesteding en subsidies ondersteund worden uit de Connecting
Europe Facility. De Commissaris is verheugd dat zoveel lidstaten bereid
zijn het resterende gat tot oktober 2017 te dichten. Er is kortom een goede
basis om Europeana voor lange tijd in leven te houden. De Commissaris
heeft de tot slot de lidstaten opgeroepen op Europeana (meer) te
benutten.
Richtlijn Audiovisuele mediadiensten (AMVD) en promotie
Europese audiovisuele content
De Commissie heeft haar voorstel gepresenteerd voor wijziging van de
richtlijn voor audiovisuele mediadiensten (AVMD) (9479/16). In juni van dit
jaar starten de onderhandelingen over het voorstel.
Er bleek brede steun te zijn voor het voorstel in het algemeen.
Uit het debat bleek steun om de regels voor televisie en video-on-demand
meer gelijk te trekken, al benadrukten enkele lidstaten dat het niet ver
genoeg gaat. Er is ook steun gebleken voor uitbreiding van de reikwijdte
naar video-sharing-platforms, om minderjarigen beter te beschermen en
haatzaaien tegen te gaan. De precieze balans tussen zelfregulering,
co-regulering en meer gedetailleerde wetgeving zal onderwerp voor nader
gesprek zijn. Over versoepeling van reclameregels wordt verschillend
gedacht, evenals over een minimumpercentage voor Europese werken dat
de Commissie ook wil laten gelden voor video-on-demand. Sommige
lidstaten zouden meer mogelijkheden willen hebben om misbruik van het
land van oorsprong beginsel (door brievenbusfirma’s) te bestrijden.
Diverse lidstaten zijn tijdens het debat ook ingegaan op het thema van het
discussiestuk: bevorderen van grensoverschrijdende verspreiding van
Europese audiovisuele content (9146/16). Terwijl sommige lidstaten
benadrukten dat nationale financiële (productie)steun en Europese quota
de basis vormen voor een gezonde en succesvolle AV-sector, legden
andere lidstaten de nadruk op gerichte overheidssteun voor coproducties,
grensoverschrijdende distributie (uit o.a. Creative Europe), ondertiteling
en dubbing, promotie en marketing (bijvoorbeeld via internationale
festivals en sociale media), en het van jongs af aan bevorderen van kennis
en interesse voor andere talen en culturen.
Overige zaken
Aankondiging van de Commissie over Europees Erfgoedjaar 2018
De Commissie benoemde dat de Raad en het Europees Parlement
gevraagd hebben om een Erfgoedjaar in 2018. Het is belangrijk Europees
erfgoed aan de Europese burgers door te geven. De Commissie gaf aan
zich in te zetten om vanuit de EU voldoende middelen beschikbaar te
stellen. Een aantal lidstaten heeft uitgesproken verheugd te zijn met dit
initiatief van de Commissie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-34, nr. 264

7

Interoperabiliteit van digitale content – informatie van de Franse
delegatie
Frankrijk benoemde dat ze wil waarborgen dat burgers niet gebonden zijn
aan één aanbieder van bijvoorbeeld e-boeken. Europese garanties voor
interoperabiliteit van gebruikte formats zijn daarom belangrijk. Interoperabiliteit is drempelverlagend en kan leiden tot een ruimer aanbod. Het gaat
hierbij ook om toegangsapplicaties en een leessysteem dat iedereen kan
gebruiken. Frankrijk heeft de Commissie gevraagd om een studie te doen
naar de mogelijkheden van interoperabiliteit op dit gebied. Een aantal
lidstaten steunde deze oproep.
Steun voor culturele projecten uit het Europees Fonds voor
Regionale Ontwikkeling – Informatie van de Poolse delegatie
Polen heeft aandacht gevraagd voor en bezwaar gemaakt tegen de
maximum totale projectkosten die nu gelden om in aanmerking te komen
voor subsidie voor culturele projecten uit het Europees Fonds voor
Regionale Ontwikkeling (EFRO): € 5 miljoen totale kosten voor gewone
projecten, en € 10 miljoen totale kosten voor UNESCO-werelderfgoed
(8984/16).
Polen heeft gezegd een maximum totale projectkosten van 5 of 10 miljoen
euro subsidiabele kosten te willen, en wil dit kunnen meenemen bij
amendering van de EFRO-Verordening.
Commissaris Oettinger heeft toegezegd op dit punt te overleggen met zijn
collega’s voor Cultuur en EU-Structuurfondsen. De Commissaris riep
lidstaten op ook hun eigen Ministers van Financiën te consulteren. Alleen
met steun van de Ministers voor Financiën kunnen de EU-middelen voor
cultuur omhoog.
Europees Jeugdorkest – informatie van de Italiaanse delegatie
Italië heeft aandacht gevraagd voor het belang en de huidige financiële
moeilijkheden van het Europees Jeugdorkest en pleit voor een permanente oplossing (9447/16).
De Commissie heeft aangegeven de situatie ook zorgelijk te vinden en
heeft de achtergrond van het negatieve subsidiebesluit toegelicht. Vroeger
kreeg het Europees Jeugdorkest elk jaar automatisch EU-geld, als
«cultureel ambassadeur». De Commissie heeft daar kritiek op ontvangen,
andere orkesten wilden immers ook een eerlijke kans. Uit het «Creative
Europe» financieringsprogramma (2014–2020) worden geen vaste
organisaties meer betaald. Er zijn alleen projectsubsidies, waarvoor veel
concurrentie is. De aanvraag van het Jeugdorkest voor 2016 kreeg van de
onafhankelijke experts onvoldoende punten om bij de winnaars te horen.
De Commissie heeft toegezegd voor 2016 en 2017 een oplossing te
vinden, in samenspraak met de Raad en het Europees Parlement. De
Commissie gaf tegelijkertijd ook aan dat het van belang blijft te kijken naar
de lange termijn en de principiële vraag op welke wijze een eerlijke kans
aan alle orkesten kan worden gegeven in de toekomst. Door dit AOB-punt
op te brengen heeft Italië de zorgen van veel lidstaten verwoord. Er was
brede steun onder de interveniërende lidstaten voor de symbolische
waarde van het Europees Jeugdorkest als voorbeeld van Europese
samenwerking. Onderstreept werd dat muziek bij uitstek kan fungeren als
een verbindende taal onder jongeren en dat daarmee hun gezamenlijke
waarden versterkt kunnen worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-34, nr. 264

8

Recente rechtspraak over vergoeding voor uitgevers – informatie
van de Duitse delegatie
Duitsland heeft in de Raad gewezen op het feit dat recente rechterlijke
uitspraken ertoe leiden dat reproductievergoedingen alleen nog mogen
worden verdeeld onder auteurs en niet onder de uitgevers. Voor kleine
uitgeverijen heeft dit grote gevolgen. Volgens Duitsland is een Europese
oplossing nodig (9512/16).
Commissaris Oettinger gaf aan het probleem te onderkennen, maar niet
meteen in deze Raad positie in te willen nemen ten aanzien van de vraag
of voor uitgevers op Europees niveau meer rechtszekerheid moet komen.
De Commissaris gaf aan op basis van huidige informatie ertoe te neigen
een verdergaand Europees (naburig) recht toe te kennen aan uitgevers,
waarmee de uitspraak van het Europees Hof voor Justitie wordt rechtgezet en een eerlijke verdeling tussen uitgevers en auteurs mogelijk is. De
lidstaten zouden zelf moeten beoordelen of in de tussentijd een nationale
oplossing nodig is.
Presentatie prioriteiten op het terrein van cultuur en audiovisueel
door het inkomende Slowaakse voorzitterschap
Het Slowaaks Voorzitterschap heeft aangegeven dat het zich hoofdzakelijk
zal richten op het verder brengen van de richtlijn audiovisuele mediadiensten (AVMD) en het Besluit voor het Europees Erfgoedjaar.
Sportdeel 31 mei
Raadsconclusies bevorderen van integriteit, transparantie en
goed bestuur in grote sportevenementen
De Raad heeft raadsconclusies inzake het bevorderen van integriteit,
transparantie en goed bestuur bij grote sportevenementen aangenomen
(7363/16).
Er is aangegeven dat internationale sportorganisaties hoofdverantwoordelijk zijn voor evenementen, maar ze kunnen deze alleen maar organiseren in nauwe samenwerking met overheden. Bovendien zijn overheden
verantwoordelijk voor de infrastructuur, legacy van het evenement en
verschillende andere zaken zoals de veiligheid. De (financiële) belangen
bij grote sportevenementen zijn groot, waardoor deze evenementen
gevoelig zijn voor wanbeleid en corruptie. Via de Raadsconclusies worden
lidstaten en de Commissie opgeroepen verschillende maatregelen te
nemen om de principes van integriteit, transparantie en goed bestuur bij
elk stadium van de organisatie van grote internationale sportevenementen op nationaal en EU-niveau te implementeren. Daarnaast wordt
opgeroepen tot een regulier overleg tussen lidstaten, Commissie en de
sportwereld om te zorgen voor een duurzame samenwerking. Als een
follow up op de Raadsconclusies heeft het Voorzitterschap daarvoor een
gestructureerde dialoog tussen de lidstaten, IOC, EOC, FIFA, UEFA, de
Commissie en het Europees Parlement georganiseerd direct na de
Raadsvergadering.3 Er was grote belangstelling voor deze dialoog van
zowel lidstaten als sportorganisaties.

3

WGO 23 november 2015. Met het aannemen van de Raadsconclusies inzake integriteit sport,
het gevoerde beleidsdebat en de gestructureerde dialoog met de verschillende partijen in de
sport doet de Minister van VWS de motie Bruins Slot/Van Dekken (nr. 128) af om tijdens het
Voorzitterschap aandacht te schenken aan de verbetering van alle dimensies van good
governance bij internationale sportbonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-34, nr. 264

9

Beleidsdebat rol van de overheid bij het verbeteren goed bestuur
binnen de sport
Het beleidsdebat over het thema goed bestuur en de rol van overheden in
de sport is goed ontvangen door de lidstaten (8176/16). Lidstaten
benadrukten de autonomie van de sport, maar zien dat met de huidige
ontwikkelingen, overheden ook verantwoordelijkheid moeten nemen.
Lidstaten gaven aan dat ze als rol voor de overheid voornamelijk het
zorgen voor de juiste randvoorwaarden zien, zoals het opstellen en
afdwingen van wetgeving en het zorgen voor transparantie, bewustwording, educatie etc. Bij het uitwisselen van goede praktijken is duidelijk
dat veel lidstaten het geven van subsidies koppelen aan het naleven van
regels inzake goed bestuur.
Overige zaken
Matchfixing en Dopingconferentie
In de terugblik op de activiteiten die onder het Nederlandse voorzitterschap hebben plaatsgevonden meldde de Voorzitter dat Nederland zich
heeft ingespannen voor toetreding tot het verdrag inzake matchfixing.4 Er
is thans geen overeenstemming over toetreding tot dit gemengde verdrag
van zowel EU als lidstaten. In juni zullen afsluitende gesprekken plaatsvinden met de juridische diensten van de Raad, de Commissie en de Raad
van Europa, om de stand van zaken en eventuele vervolgstappen te
bespreken. Daarnaast stelde het Voorzitterschap de aanwezigen op de
hoogte van de dopingconferentie die half juni in Amsterdam plaats zal
vinden. Hierbij wordt gefocust op de strijd tegen doping binnen het
EU-juridisch framework en de balans tussen effectieve anti-doping
maatregelen en de fundamentele rechten van atleten.
Verslag van de WADA-vergadering in Montreal
De lidstaten zijn geïnformeerd over de laatste WADA-meeting in Montreal
van 11–12 mei jl. Wat betreft de single testing authority was de gedachte
dat er een organisatie wordt ingericht die het testen overneemt van alle
internationale federaties. Hiervoor is een werkgroep ingesteld die deze
ideeën verder zal uitwerken voor de bijeenkomst van november. De
EU-vertegenwoordigers hebben benadrukt dat de onafhankelijke positie
van WADA niet mag worden beïnvloed door deze nieuwe instelling.
Wat betreft financiën is er een begrotingsvoorstel voorgelegd met een
stijging van 5–6% en een voorstel dat WADA de reiskosten gaat dragen.
De EU-vertegenwoordigers hebben voorgesteld dat de reiskosten beter
anders besteed kunnen worden. Ook hebben ze om verduidelijking
gevraagd van de kernprioriteiten van WADA in dit verband en een
budgetplanning over meerdere jaren. EU- vertegenwoordigers hebben
voorgesteld dit debat te faciliteren. In november 2016 wordt waarschijnlijk
een definitieve beslissing genomen over het budget.
Wat betreft non-compliance ten opzichte van de WADA-code is de
foundation board op de hoogte van de situaties in een EU-land, waardoor
de dopingwetgeving niet doorgevoerd kan worden. De EU-vertegenwoordigers hebben gezegd dat dit land wel toegestaan zou moeten
worden om de Latijns Amerikaanse landen te helpen met anti-doping
educatie, aangezien dit waardevol werk is. Een ander EU-land krijgt tot na
de Olympische Spelen 2016 de gelegenheid om alsnog compliant te
worden. Daarnaast kreeg de EU-dataprotectieregulering een positieve
4

De toezegging, tijdens het AO van 24 mei 2016 gedaan, om bij de Minister van VWS aandacht
te vragen voor het bespoedigen van het proces van ratificeren van de Conventie ter bestrijding
van de manipulatie van sportcompetities is hiermee afgedaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-34, nr. 264

10

reactie van het foundation board en zal WADA deelnemen aan de
dopingconferentie in Amsterdam.
Melding van de Commissie van De Europese week van de sport
en de uitkomsten van de studies specificiteit van de sport en
regionale ontwikkeling via structuur fondsen.
De afgelopen week van de sport (9–13 september 2015) was een succes
met meer dan 7.000 evenementen. Op 10 september 2016 wordt de
volgende EU-week van de sport geopend in Slowakije. In de toekomst
wordt 23–30 september de vaste datum voor de Europese week van de
sport.
Er is daarnaast een studie gedaan om goed inzicht te krijgen in wetgeving
op het terrein van sport. Er is een overzicht gemaakt van de juridische
ontwikkelingen sinds het witboek, met een opsomming van de belangrijkste rechterlijke uitspraken op EU- en nationaal niveau. Dit gaat o.a.
over staatssteun, betalingen, spelersmakelaars en het transfersysteem.
Enkele lidstaten hebben aangegeven dat ze dit onderwerp graag voor het
komende voorzitterschap willen agenderen en dat ze een deskundigengroep willen oprichten over dit thema.
Sport wordt gebruikt voor stads- of regionale ontwikkeling. Er is hierover
informatie ingewonnen bij meer dan 200 projecten. Sport kan krachtig
instrument zijn voor stimulering hiervan. Er is aangegeven dat praktisch
advies beschikbaar is voor degenen die belangstelling hebben voor deze
projecten. Goede voorbeelden zullen verspreid worden.
Presentatie prioriteiten op het terrein van sport door het
inkomende Slowaakse voorzitterschap
Het aankomend Slowaaks voorzitterschap heeft het hoofdthema voor
Onderwijs, Jeugd, Cultuur en Sport gepresenteerd: «het stimuleren en
ontwikkelen van talent». Voor sport zijn de hoofdpunten: sportdiplomatie,
onderwijs in en door sport, steun van talent in de sport en de impact van
sport op persoonlijke ontwikkeling.
De volgende OJCS-raad zal plaatsvinden op 21 en 22 november 2016.
Ik heb de oproep van de heer Van Meenen tijdens het AO van 24 mei 2016
om het proces van ratificeren van de Conventie ter bestrijding van de
manipulatie van sportcompetities te bespoedigen onder de aandacht
gebracht bij de Minister van sport.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-34, nr. 264

11

BIJLAGE

Toezegging Tweede Kamer AO 24 mei – Erasmus+ middelen
In het Algemeen overleg over de OJCS-raad van 24 mei jl. heb ik uw
Kamer toegezegd om na te gaan wat de stand van zaken is binnen
Erasmus+ met betrekking tot de uitwerking van de Verklaring van Parijs
over het tegengaan van radicalisering en het bevorderen van burgerschap. Tevens heb ik toegezegd om uw Kamer te informeren over de
beschikbare middelen binnen Erasmus+ voor Nederland en in hoeverre
Nederlandse onderwijsinstellingen van deze middelen gebruik maken.
Hierbij kom ik tegemoet aan deze toezeggingen.
Uitwerking van de Verklaring van Parijs
De Europese Commissie heeft op 16 maart van dit jaar een oproep
geplaatst voor voorstellen op het gebied van «Sociale inclusie door
onderwijs, opleiding en jeugdzaken.» Dat gebeurde binnen de zogeheten
«Kernactie 3: Ondersteuning van beleidshervormingen.» Doel van deze
kernactie is om door multilaterale samenwerking tussen instellingen en
lidstaten te komen tot innovatieve beleidshervormingen.
De oproep, waarvoor in totaal € 10 miljoen beschikbaar is voor onderwijs,
is op 30 mei 2016 gesloten. Het Nationaal Agentschap Erasmus+ in
Nederland heeft de oproep van de Commissie onder de aandacht
gebracht van Nederlandse instellingen. Dat deed ze in nieuwsbrieven en
via haar verschillende social mediakanalen, website en workshops. Totdat
de toekenningen bekend worden is niet of en zo ja, welke Nederlandse
instellingen deelnemen aan een project en of deze project subsidie zullen
ontvangen.
Benutting Erasmus+
Binnen het programma zijn er twee verdeelmodellen te onderscheiden:
centrale acties (waarbij de Europese Commissie de middelen verdeelt) en
decentrale acties (waarbij de Nationale Agentschappen de middelen
verdelen). Verreweg het grootste deel van de beschikbare middelen wordt
op nationaal niveau verdeeld.
Het Nationaal Agentschap voor Onderwijs en Training in Nederland
ontving in de eerste drie loopjaren van het programma, 2014, 2015 en
2016, respectievelijk € 40,3 miljoen, € 40,8 miljoen en € 41,7 miljoen.
Deze middelen zijn vooral bedoeld voor mobiliteit van studenten, leraren
en schoolleiders (kernactie 1) en voor strategische partnerschappen
tussen instellingen (kernactie 2). In 2014 is het volledige budget toegekend
en in 2015 is het budget nagenoeg volledig gecommitteerd. Er is ongeveer
€ 450.000 minder toegekend dan beschikbaar was. Dit is goeddeels te
wijten aan onderinschrijving op een nieuwe actielijn, bedoeld voor
uitwisseling met landen buiten de EU.
In de centrale acties zie ik met grote regelmaat Nederlandse onderwijsinstellingen deelnemen, soms als trekker van een project, soms ook als
deelnemer.
Ik stel dan ook vast dat de Nederlandse onderwijsinstellingen de weg naar
de Erasmus+-middelen goed weten te vinden. En ik ben blij dat we in de
toekomst nog meer kunnen doen. Hoewel de budgetverdeling per land
nog niet is vastgesteld, is er op Europees niveau een oploop voorzien in
de middelen. Werd er in 2014 nog € 1,3 miljard per jaar uitgegeven, naar
verwachting loopt dat in 2020 op naar ongeveer € 2,5 miljard per jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-34, nr. 264

12