Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 1137

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 november 2018
Met deze brief informeer ik uw Kamer over een aantal zaken.
Ten eerste over de agenda van de Landbouw- en Visserijraad die op
19 november aanstaande plaatsvindt in Brussel. Tot op heden is er geen
definitieve agenda beschikbaar.
Conform toezegging in het AO «Behandelvoorbehoud EU-voorstellen voor
het nieuwe GLB» van 4 september jl. (Kamerstuk 34 965, nr. 4), informeer
ik uw Kamer tevens over de stand van zaken rond een aantal aspecten van
het toekomstig Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB):
1. De stand van zaken van de onderhandelingen voor het toekomstig
GLB, waarbij ik u informeer over de zaken die aan bod zijn geweest in
de Raadswerkgroepen over dit thema.
2. Mijn inzet op de thema’s Nationaal Strategisch Plan (NSP) en
betalingsrechten. Dit is mede invulling van mijn toezegging om uw
Kamer per thema te informeren over de Nederlandse inzet voor het
GLB.
3. Informatie over een onderzoek van Wageningen Economic Research
in het kader van het nieuwe GLB.
Verder informeer ik uw Kamer hierbij over de laatste stand van zaken in de
onderhandelingen over de richtlijn Oneerlijke Handelspraktijken, conform
toezegging in het AO van 11 september jl. (Kamerstuk 34 953, nr. 4) over
het behandelvoorbehoud op het EU-voorstel Oneerlijke Handelspraktijken
in de voedselvoorzieningsketen.
Tot slot maak ik van de gelegenheid gebruik om uw Kamer te informeren
naar aanleiding van mijn toezegging aan het lid Bisschop tijdens het AO
van 4 september jl. (Kamerstuk 34 965, nr. 4) voor een terugkoppeling van
motie Dijkgraaf c.s. over dubbele bestraffing voor eenzelfde feit (Kamerstuk 34 300 XIII, nr. 142).

kst-21501-32-1137
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1137

1

GEAGENDEERDE ONDERWERPEN OP DE RAAD
Vaststellen vangstmogelijkheden 2019 en 2020 voor bepaalde
diepzeevissen
Politiek akkoord
De Raad zal naar verwachting een politiek akkoord bereiken over de
maximaal toegestane vangstmogelijkheden (Total Allowable Catches,
TAC’s) voor 2019 en 2020 van bepaalde bestanden van diepzeevissen. De
Europese Commissie heeft op basis van biologische adviezen van de
Internationale Raad voor het Onderzoek van de Zee (International Council
for the Exploration of the Seas, ICES) voorstellen gedaan voor deze
vangstmogelijkheden, waarbij voor diepzeehaaien alleen in de visserij op
zwarte haarstaartvis een zeer geringe bijvangst wordt toegestaan.
De Nederlandse visserijsector heeft geen belangen in de diepzeevisserij. Ik
hecht er wel belang aan dat het beheer van visserijbestanden op duurzame wijze wordt gerealiseerd. Tevens ben ik tevreden dat de voorstellen
gebaseerd zijn op wetenschappelijk advies, waarbij ik er begrip voor heb
dat de Europese Commissie waar mogelijk zogenaamde «verstikkingssoorten» in het kader van de aanlandplicht probeert te voorkomen.
Toekomst GLB
Voortgang en gedachtewisseling
a) Verordening inzake de financiering, het beheer en de monitoring van
het GLB
Het voorzitterschap presenteert tijdens de Raad een voortgangsrapport
over de onderhandelingen over de verordening inzake de financiering, het
beheer en monitoring van het GLB (de Horizontale verordening). De regels
van de huidige horizontale GLB-verordening worden aangepast aan het
nieuwe uitvoeringsmodel c.q. het nieuwe beleidsmodel van het GLB dat
meer vrijheid aan lidstaten beoogt te geven bij de uitvoering van het
beleid. De lidstaten zullen aan de hand van een aantal discussievragen
door het voorzitterschap uitgenodigd worden om van gedachten te
wisselen over de voortgang van de onderhandelingen. Dit rapport is op
dit moment nog niet beschikbaar in afwachting van voorbereidende
besprekingen in de Raadswerkgroep Agrifin en het Speciaal Comité voor
de Landbouw (CSA).
Nederland heeft, zowel in de Raadswerkgroepen als in het CSA, de
kabinetspositie conform het BNC-fiche ingebracht. Ook tijdens de Raad zal
ik conform de met de Kamer in het fiche vastgelegde afspraken interveniëren op de voor te leggen vragen.
Nederland is voorstander van het single audit systeem, waarbij de
Europese Commissie zich baseert op de audits door de certificerende
instantie van de lidstaat. Ik steun de voorgestelde wijziging waarbij de
Europees Commissie ervan uitgaat dat uitgaven wettig en rechtmatig zijn
als die overeenkomen met de gedeclareerde uitgaven, en deze gedaan zijn
door een geaccrediteerd betaalorgaan overeenkomstig de Europees
vereiste waarborgen. In die opzet zal de Commissie de subsidiabiliteit van
interventies in het nationaal strategisch plan niet meer per begunstigde
controleren. Deze bevoegdheid komt bij de lidstaten te liggen. Zoals vaker
met uw Kamer gedeeld juich ik voorstellen zoals deze, die een grotere
bevoegdheid voor lidstaten impliceren, van harte toe. Om daadwerkelijk
een grotere subsidiariteit voor lidstaten te realiseren zijn echter nog wel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1137

2

verbeteringen nodig van de voorstellen van de Europese Commissie,
zoals ook eerder in het BNC-fiche is aangegeven (Kamerstuk 34 965, nr. 2).
b) Verordening gemeenschappelijke marktordening voor landbouwproducten (GMO)
De Raad zal spreken over de voortgang van de onderhandelingen over de
GMO-wijzigingsverordening aan de hand van een aantal door het voorzitterschap opgestelde vragen. De vragen betreffen, naar verwachting,
met name de regelgeving voor wijn, en meer specifiek de voorstellen van
de Europese Commissie tot uitbreiding van de druivenrassen die mogen
worden gebruikt voor de productie van wijn en een voorstel van Portugal
voor opname in de GMO-verordening van etiketteringsregels inzake de
voedingswaarde en de ingrediënten van wijn. Daarnaast wordt de Raad
gevraagd in te stemmen met de conclusie dat er geen fundamentele
wijziging van de GMO-verordening nodig is inzake de toepassing van
openbare interventie.
Voor zover de uitbreiding van de toegestane wijndruivenrassen betrekking
heeft op de productie van kwaliteitswijnen (wijnen met een beschermde
oorsprongsbenaming, BOB) steun ik het voorstel van de Europese
Commissie. Om kwaliteitswijnen in Nederland te kunnen produceren is
het van belang dat nieuwe rassen kunnen worden gebruikt die beter
bestand zijn tegen veranderende klimaatomstandigheden. Met betrekking
tot het Portugese voorstel heeft Nederland voorkeur voor opname van
etiketteringsregels inzake de voedingswaarde en ingrediënten in de
horizontale Voedselinformatieverordening (Verordening (EU) nr.
1169/2011). Wat de toepassing van de openbare interventie betreft, ben ik
van mening dat de doelmatigheid van het instrument kan worden
versterkt. Het heeft mijn voorkeur dat in ieder geval de huidige automatische openstelling van openbare interventie voor melkproducten wordt
afgeschaft. Daartoe is aanpassing van de GMO-verordening noodzakelijk.
Ten algemene heeft het kabinet geen bezwaar tegen de meeste door de
Commissie voorgestelde aanpassingen van de GMO-verordening, de
horizontale verordening met betrekking tot BOB- en BGA-producten en de
verordening inzake gearomatiseerde wijnbouwproducten. Het kabinet
steunt met name de overheveling van de sectorale steunregelingen van
de GMO-verordening naar de Verordening over de Strategische Plannen,
omdat dit bijdraagt aan meer samenhang tussen de diverse GLB-interventies en zorgt voor een betere afbakening van de rollen van de EU en de
lidstaten. Meer ten algemene, en zoals ook neergelegd in het BNC-fiche
voor de nieuwe GLB-voorstellen, vindt het kabinet de voorgestelde
GMO-wijzigingsverordening te weinig ambitieus. Nederland wenst meer
mogelijkheden voor samenwerking in producenten- en brancheorganisaties op het gebied van duurzaamheid en risicobeheer, en acht het ook
noodzakelijk om uitzonderingen op het Europese mededingingsrecht
verduidelijkt en mogelijk verruimd te krijgen. Ik zal in de Raad ook deze
inzet en wensen verwoorden.
Marktsituatie landbouwproducten
Informatie van de Europese Commissie en gedachtewisseling
De Europese Commissie zal een stand van zaken geven over de marktsituatie van verschillende landbouwproducten. Zij zal daarbij mogelijk
stilstaan bij de gevolgen van de droge zomer in een groot deel van de EU.
Ook staat de Europese Commissie mogelijk stil bij de voortgang van de
verkoop van de opgebouwde interventievoorraad magere melkpoeder en
de situatie op de suikermarkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1137

3

In 2018 is flinke vooruitgang geboekt met de verkoop van de opgebouwde
interventievoorraad magere melkpoeder. Verkoop gebeurt door middel
van een tenderprocedure. Op deze wijze is tot eind oktober 2018 ruim
160.000 ton magere melkpoeder verkocht, waardoor de interventievoorraad die begin 2018 bijna 380.000 ton magere melkpoeder bedroeg,
fors is afgenomen.
De lage suikerprijs dit jaar heeft al enkele keren aandacht gekregen in de
Landbouw- en Visserijraad. Vorige maand nog is hier ook over gesproken
naar aanleiding van een diversen-punt van Italië, zoals ik ook heb
aangegeven in het verslag van de Landbouw- en Visserijraad van
15 oktober jl. (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1135). Mogelijk zal de Commissie
tijdens de komende Raad opnieuw aandacht besteden aan de suikermarkt.
Inmiddels is het seizoen 2017–2018 afgesloten. De oogst en verwerking
van het seizoen 2018–2019 is gaande. De verwachting is dat in de EU
zowel het areaal als de opbrengst per hectare afneemt ten opzichte van
het afgelopen seizoen. Ook uit andere delen van de wereld komen
signalen dat de suikerproductie en -afzet op de wereldmarkt in het nieuwe
seizoen zal afnemen. Dit zou kunnen leiden tot betere prijzen in de
toekomst. Op de termijnmarkt voor suiker zijn de prijzen recent ook
gestegen. Desalniettemin liggen de prijzen momenteel nog steeds op een
laag niveau. Ingrijpen in de vorm van steun voor private opslag lost dit
probleem echter niet op, zoals Commissaris Hogan in de laatste Landbouw- en Visserijraad nadrukkelijk heeft betoogd. Structureel herstel moet
komen van aanpassen van het aanbod aan de vraag. De signalen uit de
lidstaten en uit de markt geven aan dat dit proces gaande is.
Handelszaken landbouwproducten
Informatie van de Europese Commissie en gedachtewisseling
De Europese Commissie zal een presentatie geven over de stand van
zaken van haar werkzaamheden op het gebied van internationale handel
in landbouwproducten. Dit agendapunt komt regelmatig terug op de
Raad. Een achtergronddocument is nog niet beschikbaar.
De Europese Commissie onderhandelt namens de EU-lidstaten met vele
handelspartners over handelsakkoorden. Naar verwachting zal de
Europese Commissie de Raad informeren over de onderhandelingen in de
Wereldhandelsorganisatie, de dialoog met de VS en een aantal lopende
onderhandelingen voor handelsakkoorden, waaronder met Mercosur,
Australië en Nieuw-Zeeland. Uw Kamer heeft op 26 oktober 2018 een
overzicht ontvangen van lopende onderhandelingen via de voortgangsrapportage handelsakkoorden (Kamerstuk 21 501-02, nr. 1913).
Het kabinet steunt de inzet van de Europese Commissie bij het vergroten
van de markttoegang, -uitbreiding en -behoud voor Europese landbouwproducten.
Internationale handel is van belang, onder andere voor de afzet van
hoogwaardige Nederlandse producten. Nederland is voorstander van
gebalanceerde handelsakkoorden die de EU-normen ter bescherming van
mens, dier, plant en milieu en een gelijk speelveld vasthouden en
bevorderen.
Taskforce voor het Afrikaanse platteland (TFRA)
Gedachtewisseling
De Europese Commissie zal tijdens de Raad de lidstaten informeren
over de voortgang van de werkzaamheden van de Taskforce voor het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1137

4

Afrikaanse platteland (TFRA). TFRA is een groep experts die, onder leiding
van Commissaris Hogan, met een rapport met aanbevelingen moet
komen ter versterking van de strategische samenwerking en dialoog
tussen de EU en Afrikaanse Unie (AU). Het doel hiervan is om de
landbouwsector in Afrika verder te ontwikkelen en daarmee voedselzekerheid te bevorderen en meer banen te creëren. Het rapport is nog niet
beschikbaar. De presentatie hiervan staat gepland voor januari 2019.
Nederland heeft als sluitstuk van haar EU-voorzitterschap in 2016 de
eerste ministeriële bijeenkomst tussen de AU en EU georganiseerd en is
actief betrokken geweest bij de organisatie van de tweede ministeriële
EU-AU-bijeenkomst in Rome in 2017. Het kabinet is een voorstander van
het initiatief van de Europese Commissie. Ik zal tijdens de Raad de
presentatie van de Commissie aanhoren en het initiatief steunen.
Uitdagingen op het vlak van gewasbescherming
Gedachtewisseling
Het Oostenrijkse voorzitterschap heeft aangekondigd een discussiestuk te
willen bespreken over de huidige uitdagingen in het veld van gewasbescherming. Het discussiestuk is nog niet beschikbaar, maar zal zich
mogelijk richten op het smaller wordende pakket van gewasbeschermingsmiddelen binnen de landbouw. Dit terwijl er door onder andere
klimaatverandering en mondialisering meer uitdagingen op ons af komen,
zoals nieuwe plantziekten.
Ik zal tijdens de Raad benadrukken dat de huidige verduurzaming van de
landbouw, inclusief gewasbescherming, een noodzakelijke en daarmee
onomkeerbare weg is. Daarom werkt Nederland aan alternatieve
maatregelen voor het beschermen van gewassen, zoals preventie van
ziekten en plagen, inzetten op weerbare teeltsystemen en inzetten van
slimme technologie. Deze maatregelen passen binnen het principe van
geïntegreerde gewasbescherming waarbij chemische middelen als
sluitstuk van de gewasbescherming fungeren.
Wanneer dan toch gewasbeschermingsmiddelen worden toegepast,
dienen de risico’s voor mens, dier en milieu tot een minimum te worden
beperkt. Ik zet mij binnen de EU dan ook in om meer laag-risico stoffen en
middelen op de markt beschikbaar te krijgen. Hier hebben we al concrete
resultaten geboekt in het verbeteren van het toelatingsproces van deze
middelen. Er is echter ook gebleken dat de Gewasbeschermingsverordening momenteel onvoldoende ruimte biedt om de toelating van
laag-risicomiddelen verder te vereenvoudigen. Ik heb er bij de Europese
Commissie op aangedrongen om hier bij de herziening van de Gewasbeschermingsverordening de EU-regelgeving op aan te passen.
Daarnaast zet ik binnen de EU in op een effectief middelen- en maatregelenpakket voor kleine hoogwaardige teelten. Hiertoe heeft Nederland aan
de wieg gestaan van Europese samenwerking op het gebied van kleine
toepassingen, de «Minor Uses Coordination Facility» (MUCF). Door deze
samenwerking met de andere lidstaten wordt de beschikbaarheid van
gewasbeschermingsoplossingen, zowel chemische als niet-chemische
voor kleine toepassingen in heel Europa bevorderd. Het uiteindelijke doel
is om te komen tot een Europese geharmoniseerde toelatingssystematiek
van gewasbeschermingsmiddelen voor kleine toepassingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1137

5

Diversen: Uitvoering van het Europees Fonds voor maritieme zaken en
visserij (EFMZV)
Informatie van de Europese Commissie
De Europese Commissie maakt zich grote zorgen over de beperkte
uitputting van het budget van het Europees Fonds voor Maritieme Zaken
en Visserij (EFMZV).
Het zevenjarige programma van het fonds is officieel gestart op 1 januari
2014. Tot nu toe is een zeer gering percentage van het EFMZV-budget
door de lidstaten gedeclareerd bij de Europese Commissie. Alle lidstaten
hadden last van de trage totstandkoming van de EFMZV-verordening en
de complexiteit aan regels, waardoor onderuitputting is ontstaan. De
Commissie wil de lidstaten tot spoed manen om declaraties in te dienen.
Nederland deelt de zorg van de Europese Commissie, met name over de
onderuitputting. Gelukkig is in Nederland al enige tijd een toenemende
belangstelling vanuit de visserijsector in het EFMZV te zien. In 2018 is een
grote inhaalslag gemaakt met declareren, waardoor er in 2018 naar
verwachting geen budget zal vervallen. Voldoende benutting van het
EFMZV blijft wel een aandachtspunt voor de komende jaren.
INFORMATIE TOEKOMST GLB
1. Stand van zaken Raadswerkgroepen
Onder het Oostenrijkse EU-voorzitterschap is in de maand oktober de
bespreking van de voorstellen van de Europese Commissie voor het
toekomstige GLB voorgezet. In de Raadswerkgroep Horizontale Vraagstukken betrof dit de bespreking van de verordening strategische plannen,
in de werkgroep Agrifin de horizontale verordening en tenslotte in de in
de Raadswerkgroep Landbouwproducten de GMO-wijzigingsverordening.
In deze bijeenkomsten wisselen de lidstaten in aanwezigheid van de
Europese Commissie van gedachten over het doel, de strekking, achtergrond en samenhang van de artikelen met als doel dat alle lidstaten
hiervan een eenduidig beeld krijgen. Tijdens de in hoofdzaak technische
besprekingen zijn alle artikelen inmiddels de revue gepasseerd.
In de Raadswerkgroep Agrifin, die de afgelopen maand twee keer bijeen is
geweest, is gesproken over de artikelen die tot dan nog niet in detail
besproken waren. Daarmee is in Raadswerkgroepverband nu over alle
artikelen van de Horizontale verordening gesproken. Het voorzitterschap
zal de uitkomsten hiervan verwerken in voortgangsrapportage die tijdens
de Raad besproken wordt.
In oktober is de Raadswerkgroep Horizontale Vraagstukken één keer bij
elkaar geweest en is gesproken over de samenhang van de Verordening
voor de Strategische Plannen en de Horizontale Verordening toegespitst
op de voorgestelde werking van het nieuwe beleidsmechanisme. Dit
betreft de systematiek die de Europese Commissie voor ogen heeft om te
bewegen van een op naleving gebaseerde implementatie naar een meer
op prestatie gebaseerde implementatie. Verslaglegging, financiële
goedkeuring van de rekeningen, actieplannen bij onderpresteren,
financiële correcties en audits kwamen aan de orde. Ook is gesproken
over de mogelijkheden om te voorkomen dat middelen onbenut blijven.
De Raadswerkgroep Landbouwproducten is in oktober niet bijeengeweest.
De laatste keer dat over de GMO-wijzigingsverordening is gesproken was
op 12 september jl. toen de bepalingen die betrekking hebben op wijn
werden behandeld. Met die laatste bespreking is het voorstel één keer
integraal behandeld. Het voorzitterschap zal de uitkomsten hiervan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1137

6

verwerken in de voortgangsrapportage die tijdens de Raad, aan de hand
van een aantal vragen, besproken wordt.
2. Thematische bespreking inzet: Nationaal Strategisch Plan
(NSP) en betalingsrechten
Nationaal Strategisch Plan
Zoals toegezegd wil ik u informeren over de stand van zaken met
betrekking tot de totstandkoming van het Nationaal Strategisch Plan GLB
2021–2027. Hoewel de onderhandeling in Brussel nog volop gaande zijn,
zijn de voorbereidingen van het Nationaal Strategisch Plan inmiddels ter
hand genomen. Dat wil ik in lijn met het Interbestuurlijke Programma (IBP)
in nauwe samenwerking doen met de provincies en andere betrokken
overheden. Daartoe wordt momenteel verkend hoe een gezamenlijke
projectorganisatie kan worden ingericht. Het Nationaal Strategisch Plan
moet volgens de huidige voorstellen uiterlijk 31 december 2019 bij de
Europese Commissie worden ingediend en uiterlijk voor 31 december
2020 worden goedgekeurd. Ook al is het zeker mogelijk dat dit scenario
niet gehaald wordt, moeten we er vooralsnog wel op voorbereid zijn. Dit
geeft een relatief korte termijn voor het opstellen van het Nationaal
Strategisch Plan (NSP). Het NSP staat niet op zich zelf, maar is
logischerwijs goed verbonden met bijvoorbeeld de LNV-visie, het
klimaatakkoord, het zesde actieprogramma Nitraatrichtlijn, de Kaderrichtlijn Water, de Vogel- en Habitatrichtlijn, en de EU-Biodiversiteitsstrategie. Ook de samenhang met nationale trajecten zoals topsectorenbeleid, deltaprogramma water, deltaplan biodiversiteit, deltaplan
agrarisch waterbeheer wordt in het oog gehouden. Daarnaast wordt
synergie gezocht met andere fondsen zoals EFRO. Ik wil tevens met de
provincies streven naar een robuuste, doeltreffende, effectieve en
efficiënte uitvoering van het NSP, waarbij de administratieve lasten voor
de begunstigden en de uitvoeringslasten zo beperkt mogelijk zijn.
Voorgaande vergt vanaf nu een intensief traject met alle betrokkenen,
waarbij belangrijke keuzen over doelen, indicatoren, streefwaarden en
instrumenten en over uitvoering en cofinanciering gemaakt moeten
worden. Voorafgaand aan indiening van het NSP in Brussel zullen rijk en
provincies afspraken moeten maken. Anders dan in de huidige periode zal
het GLB straks geen apart Plattelandsontwikkelingsprogramma meer
kennen, maar zal het Nationaal Strategisch Plan inzet van de beide pijlers
van het GLB omvatten. Deze dienen op basis van een gedegen SWOTanalyse op een samenhangende wijze gekoppeld te worden aan de negen
doelen van het GLB.
Een indicatieve eerste planning is als volgt. In het eerste kwartaal van
2019 zal de analyse gemaakt worden en besproken worden in een eerste
stakeholderconferentie in maart 2019. Parallel daaraan zullen via een
brede internetconsultatie suggesties worden verzameld voor het NSP. In
de periode tot september 2019 vindt nader uitwerking plaats, afgesloten
met een tweede stakeholderconferentie. In het vierde kwartaal zal een
ex-ante-evaluatie plaatsvinden en het NSP worden afgerond voor
indiening in Brussel. Uiteraard zal uw kamer regelmatig over de
voortgang worden geïnformeerd.
De voorbereiding van de implementatie van het NSP zal gelijk oplopen
met de ontwikkeling van het NSP en afgerond worden in de periode dat
het NSP ter goedkeuring in Brussel voorligt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1137

7

Betalingsrechten
In de voorstellen voor het toekomstige GLB van de Europese Commissie
wordt aan de lidstaten de keuze gelaten om de basisinkomenssteun voor
duurzaamheid (de huidige basisbetaling) met of zonder betalingsrechten
voort te zetten. Ik ben er voorstander van dat het aan de lidstaten wordt
gelaten hierin een keuze te maken. In dat verband ben ik voornemens te
kiezen voor het systeem zonder betalingsrechten, met name omdat er
vanaf 2019 sprake zal zijn van een «flat rate» voor de betalingsrechten. Dat
laatste betekent dat elk betalingsrecht dezelfde hectarepremie oplevert en
historische verschillen komen te vervallen. De noodzaak van het handhaven van een systeem van betalingsrechten is daarmee feitelijk
verdwenen.
Het voordeel van het afschaffen van het systeem van betalingsrechten is
dat de administratieve lasten voor boeren en de uitvoeringslasten voor
het betaalorgaan (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, RVO.nl)
substantieel worden verminderd. Bij afschaffing hoeft niet langer een
register beheerd te worden en hoeft geen beheer van de rechten plaats te
vinden in verband met verhuur, verkoop of splitsing dan wel samenvoeging van betalingsrechten. Het afschaffen van betalingsrechten is
geheel in lijn met mijn inzet om het nieuwe GLB te vereenvoudigen. Zeker
in het eerste jaar van het nieuwe GLB zal dit een vlotte uitbetaling
bevorderen, omdat geen nieuwe rechten hoeven te worden toegekend.
Verder kan de boer elk jaar gemakkelijk steun aanvragen. Bij een systeem
van betalingsrechten moet hij of zij eerst rechten kopen of aanvragen uit
de nationale reserve. Omdat de huidige betalingsrechten een economische waarde vertegenwoordigen c.q. verhandelbaar zijn, maak ik al
mijn bedoelingen kenbaar.
3. Informatie over onderzoeken in het kader van het toekomstige
GLB
Uw Kamer heeft mij verzocht om alle onderzoeken die ik in het kader van
het nieuwe GLB laat uitvoeren, ook aan de Tweede Kamer toe te zenden.
Als bijlage bij deze brief treft u een door Wageningen Economic Research
uitgevoerde inventarisatie en beknopte bespreking van (mogelijke)
risicobeheersinstrumenten (Asseldonk, M.A.P.M. van, e.a., Risicobeheerinstrumenten in het GLB; Bouwstenen voor de Nederlandse positie, Nota
2018–097)1. In deze inventarisatie wordt ingegaan op de bestaande
instrumenten uit het GLB, zijnde het vangnet via interventiemaatregelen
en risicobeheer door producentenorganisaties uit de eerste pijler van het
GLB, en verzekeringen, onderlinge fondsen en het instrument inkomensstabilisatie uit de tweede pijler van het GLB. Daarnaast worden ook de niet
in het GLB opgenomen instrumenten voorzorgsparen en prijs- en
termijncontracten behandeld. Deze instrumenten worden beoordeeld op
basis van de criteria: relevantie voor risicobeheer, coherentie met andere
instrumenten, effectiviteit, efficiëntie en geschiktheid van het instrument
voor de Nederlandse context in EU-perspectief. Deze inventarisatie is
opgesteld ter ondersteuning van de discussies in Brussel over risicobeheer in de nieuwe verordeningen en ter ondersteuning van toekomstige
beleidskeuzen over risicobeheersinstrumenten in het op te stellen
Nationaal Strategisch Plan.
RICHTLIJN ONEERLIJKE HANDELSPRAKTIJKEN
Op 25 oktober jl. heeft het Europees parlement (EP) met grote meerderheid ingestemd met het mandaat voor de onderhandelingen met de
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1137

8

Europese Commissie en de Raad over het voorstel voor een richtlijn
Oneerlijke handelspraktijken (OHP’s) in de voedselvoorzieningsketen. Nog
dezelfde dag vond de eerste triloog plaats.
Het Oostenrijkse voorzitterschap heeft op 6 november jl. aan het Speciaal
Landbouwcomité (CSA), het voorportaal van de Landbouwraad, een
terugkoppeling gegeven van deze eerste triloogonderhandeling, die
vooral gericht was op het krijgen van een beter begrip van elkaars
standpunten. Er is dan ook geen aanleiding om het onderhandelingsmandaat aan te passen. Ten algemene streven alle betrokken partijen naar
overeenstemming voor het einde van het jaar.
De belangrijkste wijziging die het EP in het voorstel wil aanbrengen is de
verruiming van het toepassingsgebied tot alle schakels in de voedselvoorzieningsketen, leveranciers én afnemers, ongeacht hun omvang.
Bovendien zou de richtlijn volgens het EP ook van toepassing moeten zijn
op afnemers die zich buiten de EU bevinden maar de producten afzetten
binnen de EU. Verder wil het EP naast uitbreiding van het toepassingsgebied tot alle landbouwgoederen dat bepaalde OHP’s niet alleen
betrekking hebben op de verkoop van die producten, maar ook op «het
verrichten van aan de verkooptransactie gekoppelde diensten in verband
met die producten door een leverancier aan een afnemer». Een groot
aantal EP-amendementen heeft betrekking op de lijst van verboden OHP’s.
Het merendeel daarvan betreft meer gedetailleerde dan wel striktere
omschrijvingen van verboden OHP’s die al in het voorstel genoemd
worden, of overheveling van OHP’s die nu onder de categorie vallen
«verboden, tenzij zij op duidelijke en ondubbelzinnige wijze zijn overeengekomen» naar een totaalverbod. Het meest in het oog springende is een
verbod voor afnemers om bovenwettelijke eisen te stellen op het gebied
van milieu of dierenwelzijn. Ten slotte heeft het EP een amendement
aangenomen dat voorziet in de mogelijkheid tot mediation of een
alternatieve manier van geschillenbeslechting, en stelt het EP strengere
eisen aan het optreden van de handhavingsautoriteit.
In november zijn nog twee onderhandelingsronden voorzien. Als daar
aanleiding toe is, zal ik u daarover tijdens het AO Landbouw- en Visserijraad van 13 november a.s. nader informeren.
TERUGKOPPELING MOTIE DIJKGRAAF OVER DUBBELE
BESTRAFFING VOOR EENZELFDE FEIT
De motie Dijkgraaf is per brief van de Staatssecretaris van Economische
Zaken van 28 april 2016 (Kamerstuk 34 300 XIII, nr. 171) afgedaan met als
conclusie dat er aan het eerste deel van de motie maximaal uitvoering
wordt gegeven, maar dat volledige uitvoering van de betreffende motie
vanwege het Europese stelstel voor steunregelingen niet mogelijk is. Deze
conclusie geldt nog steeds en is nogmaals bevestigd doordat het Hof van
Justitie van de Europese Unie het – in de brief van 28 april 2016 vermelde
– beroep dat Nederland had ingesteld tegen een door de Europese
Commissie opgelegde financiële correctie vanwege een te mild sanctiesysteem inmiddels heeft verworpen (arrest van 29 maart 2017, zaak
T-501/15).
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
C.J. Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1137

9