Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

32 637

Bedrijfslevenbeleid

Nr. 73

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 augustus 2013
Bijgaand treft u het rapport van het evaluatieonderzoek van het Innovatiekrediet en zijn directe voorloper het Uitdagerskrediet over de periode
2006–20111. Dit rapport informeert uw kamer over de effectiviteit en
doelmatigheid van dit beleidsinstrument, dat een belangrijke pijler vormt
van het innovatiefonds MKB+. Dit is het eerste evaluatieonderzoek dat is
uitgevoerd conform de adviezen van de Expertwerkgroep Effectmeting
(Commissie Theeuwes) in het rapport «Durf te meten» (Kamerstuk 32 637,
nr. 44).
Hieronder vindt u de belangrijkste resultaten van het onderzoek kort
uitgelicht. Op deze evaluatie zal ik na de zomer nader inhoudelijk en
beleidsmatig reageren.
Het Innovatiekrediet en het Uitdagerskrediet
Het Innovatiekrediet is een revolverend financieel instrument dat specifiek
is gericht op bedrijven die nieuwe producten, processen of diensten
ontwikkelen met substantieel technisch risico, maar met een goed
marktperspectief. Deze risico’s zorgen ervoor dat de geldverstrekkers in de
markt soms niet bereid zijn het hele project te financieren. Met een
Innovatiekrediet kan voor mkb-bedrijven 35% en voor niet-mkb-bedrijven
25%2 van de ontwikkelingskosten van een project worden gefinancierd tot
een maximum van 5 miljoen euro. Indien het project mislukt tijdens de
ontwikkelingsfase kan de verstrekte lening kwijtgescholden worden.
Indien het project technisch slaagt dan moet de lening inclusief
opgebouwde rente worden terugbetaald3.

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
Sinds 1-1-2012 is deze regeling op verzoek van de kamer verbreed (Kamerstuk 33 000 XIII,
nr. 16 de motie-Schaart c.s. over het Innovatiefonds MKB+, aangenomen met algemene
stemmen).
3
Het rentepercentage hangt af van het risicoprofiel en bedraagt op dit moment 4%, 7% of 10%.
2

kst-32637-73
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 637, nr. 73

1

Het Innovatiekrediet is sinds 1-1-2012 onderdeel van het Innovatiefonds
MKB+ en is nu geëvalueerd over de voorafgaande periode 2008–2011. Het
Uitdagerskrediet liep van 2006–2008. Op advies van de Expertwerkgroep
Effectmeting is het Uitdagerskrediet alleen meegenomen in het kwalitatieve onderdeel van de evaluatie.
Resultaten van het onderzoek
Op basis van de uitkomsten van de evaluatie concluderen de onderzoekers dat het Innovatiekrediet doeltreffend en doelmatig is.
Doeltreffendheid
De belangrijkste conclusie ten aanzien van de doeltreffendheid van het
Innovatiekrediet volgt uit een uitvoerige econometrische analyse waarbij
verschillende methoden zijn gebruikt om met selectiviteit rekening te
houden conform de aanbevelingen van de Expertwerkgroep Effectmeting.
Door gebruik te maken van WBSO-data hebben de onderzoekers de groep
bedrijven die een Innovatiekrediet hebben gekregen vergeleken met een
controlegroep van bedrijven die een Innovatiekrediet hebben aangevraagd maar hiervoor zijn afgewezen.
Uit de econometrische analyse blijkt dat toekenning van een Innovatiekrediet ervoor zorgt dat de loonsom voor Speur & Ontwikkelingswerk
gemiddeld 68% hoger is dan deze zou zijn geweest zonder een Innovatiekrediet. Op basis van dit resultaat is de zogenaamde «Bang for the Buck»,
ofwel het effect op R&D uitgaven van een bedrijf per euro aan uitbetaald
Innovatiekrediet, berekend. De uitkomst geeft aan dat één euro aan
Innovatiekrediet-betaling 1,82 euro extra R&D-uitgaven oplevert.
De kwalitatieve analyse onderschrijft de bovenstaande kwantitatieve
resultaten. Enquêteonderzoek geeft aan dat gebruikers van het Innovatiekrediet vaker starten met het innovatieproject, vaker succes hebben, meer
patenten verkrijgen en vaker groeien (in fte) dan de groep afgewezen
bedrijven. In onderstaande box is een voorbeeld uit het rapport
opgenomen van een succesvol verlopen innovatieproject.
Box. Airborne: het kredietinstrument als hefboom naar succes
De corebusiness van Airborne is composietmaterialen en -buizen.
Hierbij richten zij zich op luchtvaart, marine en olie en gas. Airborne
deelde haar ervaringen met het Uitdagerkrediet (UK) en het
Innovatiekrediet (IK) met het onderzoeksbureau dat de evaluatie
heeft uitgevoerd.
Airborne ontwierp in 2000 een lichte maar sterke composietbuis die
bestand is tegen de hoge druk van de diepzee. Destijds was het
technisch nog niet mogelijk om het product te ontwikkelen. In 2008
zag Airborne wel technische mogelijkheden om het idee van de
composietbuis verder te ontwikkelen. Er waren geen investeerders
bereid om dit project (met het substantiële technisch risico) te
financieren. Airborne heeft toen een uitdagerskrediet aangevraagd
(van € 1 mln) voor een pilotproject. Eind 2010 heeft Airborne door
middel van de pilot het voordeel van de composietbuis aan kunnen
tonen. Airborne heeft vervolgens succesvol risicokapitaal aan
kunnen trekken om een fabriek op te zetten in IJmuiden.
Ervaringen van Airborne met deze kredietregelingen:
– Airborne ziet grote spin-off effecten: Zowel de ontwikkeling als de
productie vindt plaats in Nederland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 637, nr. 73

2

–
–

Een UK- en ook nog een IK-«stempel» zorgt ervoor dat ook
andere partijen durven te investeren.
Door de aanvraag werd Airborne gedwongen om precies op
papier te zetten wat ze van plan waren. Hoewel er hierbij veel
documentatie nodig was, leverde dit wel een beter projectplan
op.

Doelmatigheid
De totale administratieve lasten voor een toegewezen Innovatiekrediet
worden door de onderzoekers geschat op circa 1% van het gemiddeld
kredietbedrag. Het enquêteonderzoek onder 93 respondenten geeft een
gemengd beeld voor wat betreft de beleving van administratieve lasten
van het Innovatiekrediet. Vergeleken met de lasten opgelegd door een
private financier is circa 40% van mening dat deze lasten bij een Innovatiekredietaanvraag hoger zijn. 33% vindt deze administratieve lasten gelijk en
27% vindt deze lager dan bij een private financier.
De uitvoeringskosten als percentage van de kredietportefeuille (van € 153
miljoen, eind 2011) bedragen 1,5% per jaar. De onderzoekers vinden deze
kosten laag vergeleken met de managementfee van twee procent per jaar
waarmee een privaat participatiefonds rekent.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 637, nr. 73

3