Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1007

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 april 2010
Het doet mij genoegen u hierbij te kunnen aanbieden de kabinetsreactie
op het wetgevings- en werkprogramma 2010 van de Europese Commissie.
In de kabinetsreactie en de bijlage wordt evenals vorig jaar een appreciatie gegeven van de strategische oriëntatie van het wetgevings- en
werkprogramma van de Commissie.
In de bijlage (I) is een selectie opgenomen van nieuwe initiatieven van de
Commissie waarvan het kabinet heeft geoordeeld dat deze voor
Nederland van mogelijk groot belang zullen zijn vanwege bijvoorbeeld
politiek en/of maatschappelijk belang, relatief grote financiële gevolgen of
complexiteit van de implementatie.
Dit wetgevingsprogramma is het eerste van het nieuwe college van
EU-Commissarissen dat begin dit jaar door het Europees Parlement werd
beëdigd. Gevolg daarvan is dat dit programma ons later bereikt dan
gebruikelijk en de periode tot het volgende wetgevingsprogramma (naar
verwacht in november a.s.) korter is.
Onderstreept dient te worden dat het een eerste appreciatie en selectie
betreft, merendeels gebaseerd op beperkte informatie van de Commissie.
De afzonderlijke appreciaties van de initiatieven hebben dus een voorlopig
karakter. In de loop van 2010 zullen de contouren van de te verwachten
Commissievoorstellen scherper worden en zullen de eerste oordelen
aangevuld en/of gewijzigd moeten worden. Voorts kan opgemerkt worden
dat de aangekondigde initiatieven die niet geselecteerd werden voor de
eerste appreciatie, niet uit het vizier van het kabinet verdwijnen. Zoals
altijd zal Nederland ook bij de verdere vormgeving van en besprekingen
over deze initiatieven een actieve rol wensen te spelen.

kst-22112-1007
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 1007

1

Het kabinet ziet uit naar de gedachtenwisseling met Uw Kamer over het
wetgevings- en werkprogramma van de Europese Commissie en de
kabinetsreactie
De minister van Buitenlandse Zaken,
M. J. M. Verhagen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 1007

2

Kabinetsreactie op het Wetgevings- en Werkprogramma 2010
(COM(2010) 135 Final
Algemeen deel
1. Inleiding
Na de parlementaire instemming met het nieuwe Commissie college en
aansluitend op de eerdere «Politieke richtlijnen» die voorzitter Barroso op
3 september 2009 direct na zijn benoeming publiceerde, heeft de
Commissie nu ook haar Wetgevings- en Werkprogramma (WWP 2010)
bekend gemaakt. Het kabinet verwelkomt dit ambitieuze programma, dat
behalve het programma voor 2010 ook een indruk geeft van de
Commissie plannen voor de periode na 2010.
In tegenstelling tot het WWP voor 2009, dat het karakter had van een
afrondingsoperatie, kondigt het onderhavige werkprogramma voor 2010
een nieuwe start aan met een nieuw Commissieteam en een aangepaste
onderlinge taakverdeling. Dat neemt niet weg dat de problemen van
mondiale omvang die de twee vorige programma’s domineerden, ook het
nieuwe Commissiebeleid en -programma blijven beheersen: de klimaatverandering en de financiële en sociaal-economische crisis. Van belang
daarbij is dat de voorbereiding van besluitvorming over en uitvoering van
de nieuwe initiatieven plaatsvinden in de context van het einde 2009 in
werking getreden Verdrag van Lissabon. De behandeling van het
bijgevoegde nieuwe wetgevingsprogramma wordt derhalve bepaald door
een heldere verdragsstructuur, een duidelijkere bevoegdheidsverdeling en
een andere werkrelatie van de Commissie met beide partners in het
wetgevingsproces: de Raad van Ministers en het Europees Parlement.
Laatstgenoemde heeft bovendien meer democratische bevoegdheden
verworven en heeft nu op veel meer beleidsterreinen een medebeslissingsrecht.
Het nieuwe programma van de Commissie reflecteert een mate van
continuïteit, consolidatie maar ook vooruitgang in de voortzetting van
beleidsprogramma’s als het Stockholm Programma als opvolger van het
Haagse programma op het terrein van de JBZ-samenwerking en de
continuering van het programma voor betere regelgeving en vermindering van administratieve lasten voor bedrijfsleven en burgers. Het
nieuwe Verdragskader en de extra aandacht voor betere regelgeving
geven de Commissie, de lidstaten en het Europees parlement de kans om
het effect van EU-maatregelen op de fundamentele vraagstukken die de
samenleving raken, te verhogen. Van bijzonder belang in dit verband is
ook de overeenstemming van de Europese Raad van 25 maart jl. over de
hoofdelementen van een nieuwe strategie voor werk en groei, als
opvolger van de Lissabon Strategie.
Bij deze eerste appreciatie van de nieuwe Commissievoorstellen zal het
kabinet, zoals ook benadrukt in de Staat van de Unie van september jl.
(Kamerstuk 31 125, nrs. 1–2) blijven toezien op de totstandkoming van
wetgeving met een stevig en breed draagvlak onder de burgers. Ook zal
de vorm van de regelgeving evenredig moeten zijn aan het doel en
voldoende ruimte moeten laten aan de lidstaten voor regionaal maatwerk
en om, waar nodig, bij te dragen aan het beheer of de uitvoering. Het
kabinet benadrukt in dit verband dat in deze kabinetsreactie een
voorlopige appreciatie wordt gegeven. De uit dit programma voortkomende concrete voorstellen zullen steeds opnieuw nauwkeurig worden
beoordeeld op met name bevoegdheid, subsidiariteit en proportionaliteit
en de mogelijke financiële gevolgen voor Nederland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 1007

3

Als algemene opmerking vooraf dient ook dat het kabinet kan instemmen
met het voornemen van de Commissie om nauwgezetter toe te zien op de
nationale implementatie van Europese wetgeving. Het kabinet wil daaraan
toevoegen dat verbeterde implementatie wat Nederland betreft vooral van
belang is voor de voltooiing van de interne markt.
Voorts zal het kabinet de Commissie er bij voortduring op wijzen
terughoudendheid te betrachten bij het introduceren van nieuwe
instrumenten. Het kabinet neemt in dit verband goede nota van de
voorstellen die de Commissie in dit WWP opnieuw en terecht doet voor
simplificatie van de EU-regelgeving en mogelijke terugtrekking van
overbodig geworden regelgeving.
2. Prioritaire aandachtsgebieden
Het kabinet concentreert zich in deze kabinetsreactie op de initiatieven die
tussen nu en december a.s., wanneer het nieuwe WWP van de Commissie
voor 2011 uitkomt, de meeste kans hebben te verschijnen. Daaruit heeft
het kabinet een selectie gemaakt van voor Nederland belangrijke
voorstellen (Bijlage I). In deze selectie heeft het kabinet ook twee
klimaatinitiatieven opgenomen die naar het oordeel van het kabinet van
politiek belang zijn voor Nederland (maar door de Commissie in Annex II
zijn opgevoerd).
In Bijlage II geeft het kabinet, los van de in bijlage I geselecteerde
belangrijke voorstellen, haar (voorlopige) visie op de actuele EU-agenda
(«Lopende agenda») en discussies. In het tweede deel van deze bijlage
wordt naar de periode ná 2010 gekeken en ingegaan op de betekenis voor
Nederland van een aantal in Annex II van het WWP opgevoerde initiatieven («Indicatieve lijst van mogelijk strategische en prioritaire initiatieven»).
2.1 Herstel van de crisis
Het kabinet is groot voorstander van versterkt Europees toezicht op de
financiële sector en pleit voor een snelle en ambitieuze invoering.
Nederland hoopt daarom dat het Europees Parlement en de Raad vóór de
zomer hierover een akkoord bereiken.
Nederland onderstreept het belang van duurzame overheidsfinanciën en
het Stabiliteits- en Groeipact. Nederland verwelkomt dan ook het voorstel
van de Europese Raad om voorzitter Van Rompuy te verzoeken, om, in
samenwerking met de Commissie, een taskforce bestaande uit vertegenwoordigers van de lidstaten, het roulerende voorzitterschap en de ECB in
te stellen, die de Raad nog dit jaar maatregelen moet presenteren voor het
bewerkstelligen van het beoogde verbeterde raamwerk voor crisisoplossing en betere begrotingsdiscipline, waarbij alle opties voor het
versterken van het wetgevingskader moeten worden verkend. In dit licht
benadrukt het kabinet tevens het belang van het monitoren van de
macro-economische onevenwichtigheden (zoals bellen in de huizenmarkt
en grote tekorten op de lopende rekening).
Nederland kan zich goed vinden in initiatieven om alternatieve beleggingsfondsen te reguleren middels richtlijnen die een breed palet aan
zowel prudentiële als gedragsregels voor deze fondsen introduceren.
Nederland wil dat de richtlijnen prudent gedrag van fondsbeheerders
bevorderen, bijdragen aan transparante financiële markten, systeemrisico’s tegengaan en een gezond kapitaalverkeer niet in de weg staan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 1007

4

Met betrekking tot de concurrentiepositie en onevenwichtigheden op de
lopende rekeningen onderstreept Nederland het belang van goed overleg
ter identificatie van de belangrijkste uitdagingen voor de EU en de aanpak
daarvan.
2.2 Prioriteiten van de EU 2020 strategie.
Centraal element in het voorliggende WWP 2010 en in de Commissielijst
van 34 strategische voorstellen (waarvan 10 concrete wetgevingsvoorstellen) is de recente mededeling voor een slimme, duurzame en
inclusieve groei (EU 2020 Strategie). De Commissie stelt in deze
mededeling zeven prioriteiten voor met aan elk daarvan een kerninitiatief
gekoppeld met beleidsacties op Europees niveau.
Het kabinet beschreef zijn eerste appreciatie van de door de Commissie
voorgestelde prioriteiten in de kabinetsreactie op de mededeling over de
Europa 2020 strategie (Kamerstuk 21 501–20 vlgnr. 470). In zijn reactie
geeft het kabinet aan dat de door de Commissie voorgestelde prioriteiten
in het algemeen goed aansluiten bij de kabinetsreactie op de publieke
consultatie die over de Europa 2020 strategie is gehouden. Het kabinet
kan de grote aandacht voor onderwijs, kennis en (groene) innovatie
verwelkomen, evenals de belangrijke positie van werkgelegenheidsbeleid
en de betekenis voor de EU 2020 Strategie van de klimaatdoelstellingen.
Wel is een aantal kanttekeningen te plaatsen, bijvoorbeeld wat betreft de
prioriteit op het terrein van armoedebestrijding. Nederland heeft tijdens
de Europese Raad in maart gewezen op de rol die niet enkel industrie en
dienstensector, maar ook de agrarische sector kan spelen in het bereiken
van de doelen van de strategie.
Voor wat betreft een eerste reactie op de kerninitiatieven wordt verwezen
naar de bijlage bij dit document, met de door het kabinet geselecteerde
voor Nederland belangrijke voorstellen.
2.3 Overige prioriteiten
Het kabinet onderstreept in dit verband nog eens de klimaatdoelstellingen
van de EU, die een onmisbaar element zijn geworden in ons streven het
economisch beleid duurzaam te maken, een mate van economische groei
te kunnen handhaven en de leefomgeving te sparen of verbeteren. De
klimaatdoelstellingen bieden kansen voor innovatie en het scheppen van
nieuwe werkgelegenheid. Daarvoor is een vertaling nodig van deze
doelstellingen naar concrete EU- en nationale wetgeving. De enkele door
de Commissie nu voor de korte termijn gepresenteerde voorstellen, maar
ook de voorstellen die naar verwacht in 2011 op de Raadsagenda zullen
verschijnen, sluiten aan bij dit streven.
Het kabinet verwelkomt de door de Commissie aangekondigde visie voor
de Euopese transitie naar een duurzame en klimaatbestendige economie
in 2050, de analyse van benodigde maatregelen voor de eventuele
30%CO2 reductie in 2020 en de noodzakelijke scenario’s voor 2030.
Nederland zou graag zien dat enkele voorstellen nog in 2010 zouden
worden gepresenteerd. Daarom wil Nederland de Commissie oproepen
om alsnog een duidelijk commitment uit te spreken om de volgende
voorstellen tijdig in 2010 te presenteren:
– Roadmap naar een resource and carbon efficient Europa in 2020.
– De analyse van de Europese Commissie van het beleid dat nodig is
voor een 30% EU emissie reductie. De Europese Commissie had eerder
aangegeven dat deze in juni 2010 klaar zou zijn.
– De mededeling over het Pad naar een koolstofarme economie in 2050.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 1007

5

De twee eerstgenoemde initiatieven zijn derhalve door het kabinet
opgenomen in de bijgevoegde lijst van voor Nederland belangrijke
voorstellen.
Op de iets langere termijn moeten de doelen voor energie en klimaat
worden bereikt en in een hervormde EU-begroting ook hun financiële
vertaling vinden. Brede invoering bij uiteenlopende beleidsgebieden van
beleid en beleidsinstrumenten gericht op innovatie en een groter
concurrentievermogen kunnen hier belangrijk aan bijdragen. Essentiële
voorwaarde daarbij lijkt ook dat het genererend vermogen van de interne
markt ten volle wordt benut voor handel en voor toenemende mobiliteit
ten behoeve van uitwisseling van innovatieve ideeën, ontwikkeling en
onderzoek en een grotere arbeidsparticipatie.
De grote veranderingen en uitdagingen waar wij mee worden geconfronteerd, zoals klimaatverandering en milieuproblemen, de financieel
economische machtsverschuivingen en de vergrijzing beheersen de
agenda’s van alle 27 lidstaten van de EU. Oplossingen op EU-niveau
daarvoor zullen toch ook een mate van diversificatie mogelijk moeten
maken in de uitvoering en in dit verband zal het kabinet de voorstellen
betreffende de pensioensystemen te zijner tijd aan een nauwgezet
onderzoek onderwerpen.
Het kabinet verwelkomt de nadruk die de Commissie legt op de ontwikkeling van een duurzame, productieve en competitieve landbouw. In het
licht van de klimaatdoelstellingen van de Europese Commissie wordt de
landbouw meer gezien als een deel van de oplossing in plaats van een
deel van het probleem. Zoals de Minister President reeds in zijn brief aan
de nieuwe Commissie aangaf is dit een van de grote uitdagingen, waarbij
zijdens Nederland bepleit wordt dat het GLB zich in de toekomst concentreert op het stimuleren van de concurrentiekracht en innovatie, de
ondersteuning van de landbouwers voor de instandhouding van
maatschappelijk waardevolle gebieden en het belonen van landbouwers
voor publieke diensten en bovenwettelijke prestaties.
2.4 Aanpak van knelpunten en lacunes.
Voor de bestrijding van de resterende knelpunten in de interne markt wijst
de Commissie op de opdracht aan Professor Monti voor de spoedige
indiening van een rapport en aanbevelingen voor de vervolmaking van de
interne markt. Het kabinet ziet uit naar deze aanbevelingen, die mogelijk
een brede reikwijdte zullen hebben met relevantie voor zowel product- en
dienstenmarkten, mobiliteit van onderzoekers en jongeren en de moderne
communicatiemogelijkheden, als voor de aanpak van administratieve
lasten voor bedrijven en burgers.
Voorts wordt in deze context door de Commissie opgevoerd het Witboek
Transport. Dit Witboek zal de Europese beleidslijnen op het gebied van
transport vastleggen tot 2020 en is daarmee van groot belang voor
Nederland. De Europese Commissie beoogt verder een herziening van het
beleid ten aanzien van de Trans-Europese vervoersnetwerken (TEN-V).
Deze herziening zal nauw verbonden zijn met de publicatie van het
Witboek Transport. Het kabinet hecht grote waarde aan deze transportvoornemens en stelt hierbij ook een verband vast met de de-carbonisatie
doelstellingen voor 2050 van de Commissie, die intelligente transportsystemen en hoogwaardige logistiek zullen vergen.
Instemming betuigt het kabinet evenzeer met opname in de lijst van
strategische voorstellen van de plannen ter versterking van de energievoorzieningszekerheid van de EU. In de Staat van de Unie erkende het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 1007

6

kabinet reeds de duidelijke meerwaarde van de Europese Unie op het
gebied van de energievoorzieningszekerheid. Sleutelwoorden bij dit
beleid zijn Europese interconnectie en diversificatie. In aanvulling op een
goed werkende interne energie markt en verbeterde infrastructuur moeten
een groter innovatief vermogen van de energie-industrie, maar ook een
coherent en slagvaardig Europese externe energiepolitiek onze toekomstige energievoorziening verzekeren. Het kabinet gaat ervan uit dat
opname van het energie infrastructuur pakket in de lijst van strategische
initiatieven (Annex I) presentatie vóor het einde van dit jaar mogelijk
maakt.
3. Europa en de burger
Veel van de door de Commissie voorgestelde initiatieven hebben mede
als gevolg van de inwerkingtreding van het nieuwe Verdrag van Lissabon
directe betekenis voor de individuele burger. Dit geldt naar de mening van
het kabinet zeker voor het Stockholm Programma voor het scheppen van
een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht. Indien de Europese Unie er in
slaagt om het streven naar economisch herstel en de financiële – en
klimaatdoelstellingen om te zetten in concrete wetgeving en zodoende de
daad bij het woord te voegen, zal de meerwaarde van de Unie ook voor de
individuele burger meer reële betekenis krijgen.
Voor het nationale parlement ligt hier ook, conform de nieuwe bevoegdheden die het Verdrag van Lissabon daartoe aanreikt, een nieuwe rol en
taak om oog te houden op het onderscheid tussen wat nationaal moet
worden geregeld en wat beter op Europees niveau kan worden besloten
en zonodig uitgevoerd. Ook dit kan, indien helder uitgedragen, bijdragen
aan beter begrip bij de individuele burger voor het Europese beleid.
3.1 Het Verdrag van Lissabon en de rechten van de burger
In het Verdrag van Lissabon wordt het belang van de positie van de
burger in de Unie onderstreept en vergroot. De Commissie heeft daartoe
recent twee belangrijke voorstellen gedaan: 1) een voorstel voor de
uitwerking van de procedure en voorwaarden voor het indienen van een
Europees burgerinitiatief en 2) een aanbeveling voor het onderhandelingsmandaat voor de toetreding van de EU tot het Europees Verdrag voor
de Rechten van de Mens (EVRM).
Nederland is altijd een voorstander geweest van het Europees burgerinitiatief, omdat het de participatieve democratie versterkt en is dan ook
verheugd dat de Commissie dit zo voortvarend oppakt. Voor wat betreft
nadere uitwerking van de procedures en voorwaarden heeft het kabinet
als uitgangspunt dat het zo uitvoerbaar en zo simpel mogelijk dient te zijn.
Het kabinet hecht veel waarde aan de toetreding van de EU tot het EVRM
en zou dit graag op korte termijn zien worden volbracht.
Nederland juicht toe dat de Commissie een grote rol aan mensenrechten
blijft toekennen binnen haar agenda voor de burger. Het kabinet kijkt met
belangstelling uit naar de Commissiecommunicatie over het mensenrechtenbeleid in de EU, en de beschrijving van de functie die daarbij zal
worden toegekend aan het EU Handvest voor de Grondrechten.
3.2 Een open en veilig Europa.
In de Staat van de Unie van september jl. benadrukte het kabinet reeds
het belang van wederzijds vertrouwen in de Unie in elkaars rechtsstelsels
en bestuur. Het kabinet is zich ook sindsdien in Brussel sterk blijven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 1007

7

maken voor een vergroting van dit vertrouwen en heeft gepleit voor een
aanvullend evaluatiemechanisme (voorheen rechtsstaatmonitor), teneinde
de samenwerking ook op justitieel gebied verder te bevorderen.
Wat betreft het streven naar een open en veilig Europa is voor Nederland
van belang dat op de korte termijn zoveel mogelijk aandacht wordt
gegeven aan de noodzakelijke spoedige vervolmaking van een gemeenschappelijk systeem voor asiel. Dit moet eind 2012 zijn bereikt. Ook is de
bestrijding van illegale migratie voor Nederland een belangrijk punt van
aandacht, evenals de voltooiing van de interne veiligheidsstrategie.
Van belang in dit verband is de rapportage van het asiel- en immigratie
pact en de eerste discussie daarover in de JBZ raad en de Europese Raad
van juni a.s.
4. Europa in de wereld
De regering verwelkomt dat de Commissie in haar werkplan voldoende
aandacht besteedt aan het externe optreden van de EU. Terecht stelt de
Commissie dat in 2010 de nieuwe structuren van het Verdrag van
Lissabon (Hoge Vertegenwoordiger «nieuwe stijl»; oprichting van de
Europese Dienst Extern Optreden) belangrijk zullen zijn om het mondiale
profiel van de EU te versterken. De Commissie heeft een belangrijke rol te
vervullen bij de coherente inzet van alle instrumenten waarover de EU
beschikt op extern gebied (waaronder het GBVB/GVDB, de gemengde
akkoorden, de handelspolitiek, de externe aspecten van JBZ, de ontwikkelingssamenwerking).
4.1 Sterke en coherente externe vertegenwoordiging.
Op 25 maart heeft de Hoge Vertegenwoordiger voor het Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid een voorstel gepresenteerd voor
de oprichting en het functioneren van een Europese Dienst voor het
Externe Optreden (EDEO). Deze dienst moet invulling geven aan de wens
om op buitenlandpolitiek gebied als EU coherenter en slagvaardiger op te
treden. Nederland ondersteunt deze wens. In een snel veranderende
wereld is het van groot belang dat de economische en politieke instrumenten die de Unie heeft meer in samenhang worden ingezet. Voor
Nederland geldt dan ook dat de EDEO er snel komt en op termijn over
voldoende mensen en middelen beschikt om de ambitie waar te maken.
Uw kamer zal per brief separaat over de Nederlandse visie met betrekking
tot de EDEO worden geïnformeerd.
Nederland onderschrijft het belang van een gecoördineerd en waar
mogelijk gezamenlijk optreden van de Europese Unie en haar lidstaten op
mondiaal (financieel-)economisch terrein, waarbij aandacht moet zijn voor
de wijze waarop de eurozone is vertegenwoordigd op de terreinen die
voor de EMU van belang zijn. De zinsnede «The Commission will propose
to consolidate the European representation...» dient echter naar het
oordeel van het kabinet niet te worden geïnterpreteerd als het samenvoegen van de vertegenwoordigingen van de Europese lidstaten in
internationale financiële instellingen tot één Europese vertegenwoordiging. Dat is niet in overeenstemming met de verantwoordelijkheidsverdeling in de Europese Unie en draagt ook niet bij aan een vergroting van
het gewicht van de Europese Unie in deze instellingen. In de discussie ten
aanzien van de hervorming van het IMF hebben de lidstaten van de
Europese Unie ook gezamenlijk het standpunt ingenomen geen
voorstander te zijn van verkleining van de huidige omvang van het
IMF-bestuur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 1007

8

4.2 De handelsagenda, nabuurschap, uitbreiding en ontwikkelingssamenwerking
Het kabinet kijkt met belangstelling uit naar de aangekondigde
mededeling van de Commissie over de handelspolitieke strategie, waarin
zowel aandacht zal moeten zijn voor het multilaterale als het bilaterale
spoor. Het kabinet verwelkomt dat de Commissie hierbij bijzondere
nadruk zal leggen op initiatieven voor marktopening in kansrijke sectoren
van de toekomst (diensten, hightech producten, milieuproducten,
standaardisering).
De nieuwe strategie zal de mogelijkheden beschrijven voor de EU om een
open markt te blijven en om te focussen op multilaterale handelsliberalisatie en op economisch interessante bilaterale vrijhandelsakkoorden,
zoals bijvoorbeeld de reeds lopende onderhandelingen met India en
Singapore (Vietnam en andere landen volgen nog). Ook zal de Commissie
met een mededeling komen over investeringsbeleid onder het Verdrag
van Lissabon en daarin onder meer ingaan op de bilaterale investeringsbescherming nu en in de toekomst.
2010 zal ook weer in het teken staan van uitbreidingsbeleid en nabuurschapsbeleid. Met instemming constateert het kabinet dat de Commissie
scherp benoemt dat voortgang in toetredingsonderhandelingen afhankelijk is van de voortgang in de landen zelf, in het bijzonder op het gebied
van de rechtstaat. Nederland onderschrijft het strategische belang (zowel
politiek als economisch) van EU-uitbreiding en een ambitieus nabuurschapsbeleid. Welvaart en stabiliteit bij de buren van de EU dienen
rechtstreeks het Europese en Nederlandse belang. Maar Nederland zal er
ook in 2010 op toezien dat uitbreidings- en nabuurschapsbeleid worden
gevoerd conform de strikte voorwaarden die daaraan zijn verbonden.
Tot slot herbevestigt de Commissie het belang van een ambitieuze en
geïntegreerde ontwikkelingsagenda. Het kabinet deelt de zienswijze van
de Commissie dat bijzondere aandacht moet blijven uitgaan naar de
totstandkoming van een gedegen actieplan in de aanloop naar de
MDG-top van september 2010. Daarnaast zal de Commissie ook in 2010
verder leiding moeten geven aan de agenda op het gebied van hulpeffectiviteit. Bijzondere aandacht van Nederland gaat daarbij uit naar vraagstukken van werkverdeling tussen donoren alsmede het vraagstuk van
beleidsdialoog rondom begrotingsteun.
5. Modernisering van beleidsinstrumenten en werkwijze
Het kabinet is verheugd over de aandacht die de Commissie in dit WWP
geeft aan de modernisering van het beleidsinstrumentarium en de
verhoging van haar effectiviteit.
De transparantiedoelstelling komt het Europese bestuur ten goede, maar
zal de EU besluitvorming ook inzichtelijker maken en dichter bij zowel
burger als bedrijfsleven brengen. De bestaande condities en procedures
zoals bijvoorbeeld neergelegd in de Verdragsprotocollen voor de
toepassing van de subsidiariteits- en proportionaliteitsbeginselen kunnen
hiermee worden verfijnd en verhelderd tegelijk en gerichter toegepast.
5.1 Betere regelgeving en effectiviteit
Nederland verwelkomt het «Smart Regulation» programma en de nieuwe
initiatieven die de Commissie in dit programma voor de verschillende
doelgroepen aankondigt. Nederland hecht er aan dat de Commissie op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 1007

9

ambitieuze wijze het actieprogramma ter reductie van de administratieve
lasten voor bedrijven verder implementeert en uitbreidt.
Ook verwelkomt Nederland de uitbreiding van het Europese programma
met sociale impacts, waar vooral burgers baat bij hebben.
Nederland benadrukt daarnaast de noodzaak binnen de Commissie om de
samenwerking tussen haar DG’s te stimuleren voor een gedeeld eigenaarschap.
Nederland is van mening dat in voorkomende gevallen ook sprake moet
zijn van multi level governance.
Nederland is een sterk voorstander van vroegtijdige aandacht voor
uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid. Ook de verbetering van de impact
assessment richtsnoeren en de uitbreiding van hun toepassing tot alle
ontwerp-regelgeving wordt verwelkomd. Bij de beoordeling van deze
assessments moet de Commissie ook aandacht blijven schenken aan de
implementatiegevolgen voor lokale en regionale autoriteiten, die in veel
gevallen zorg dragen voor de uiteindelijke toepassing van de regelgeving.
Meer in het algemeen geldt de kanttekening dat een dergelijke nieuwe
opzet niet tot verzwaring of te veel onnodige vertraging zou moeten
leiden van het besluitvormingsproces.
De voorgestelde ex-post evaluatie en de «fitness checks» lijken eveneens
een aanwinst voor de betere regelgeving doelstelling van de EU. Het
kabinet hoopt dat de Commissie in haar WWP voor 2012 zal kunnen
rapporteren over de resultaten van de aangekondigde pilots.
In deze context zal het kabinet aandringen bij de Commissie op voldoende
aandacht voor de aansluiting tussen enerzijds kwaliteitsdoelstellingen en
-normen in richtlijnen en anderzijds bijpassend bronbeleid, waar nodig op
EU-niveau.
5.2 Europa Communicatie
Nederland onderschrijft het belang dat de Commissie hecht aan een voor
de burger transparante en toegankelijke Europa communicatie. De drie
communicatieprioriteiten van de Commissie (economisch herstel,
klimaatverandering en energie en het Verdrag van Lissabon in dienst van
de burger) komen overeen met de accenten die Nederland legt bij de
eigen Europa communicatie strategie, te weten klimaatverandering, de
toekomst, de meerwaarde en het sociale belang van de EU.
5.3 Aanpassing van het EU financiële besluitvormingskader
In het Commissiewerkprogramma wordt ook de EU-begrotingsherziening
genoemd. Voor de modernisering van de EU-begroting na 2013 is het van
belang dat bestaand beleid wordt hervormd, zodat ruimte ontstaat voor
nieuwe prioriteiten. De hoofdlijnen van de Nederlandse inzet voor deze
begrotingsherziening zijn de Kamer toegegaan in april 2008. Om de
EU-begroting qua omvang beperkt te kunnen houden en herprioritering
mogelijk te maken zoals weergegeven in de Nederlandse inzet voor de
begrotingsherziening, is het nodig dat voorstellen voor verschillende
onderdelen van de EU-begroting als pakket worden bezien. Er moet
worden voorkomen dat onderdelen van de toekomstige financiële
perspectieven reeds worden vastgelegd, voordat de onderhandelingen
over deze financiële perspectieven zijn afgerond, aangezien alle onderdelen integraal onderdeel dienen te vormen van de onderhandelingen. Bij
de vormgeving van nieuwe EU-programma’s streeft Nederland tevens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 1007

10

naar vereenvoudiging van de regels en naar betere verantwoording van
EU-uitgaven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 1007

11

BIJLAGE I

Kabinetsreactie op het EU-Commissie Wetgevings- en Werkprogramma 2010
Deze lijst bevat 23 initiatieven uit Annex I van het WWP 2010 en twee uit
Annex II die, naar het kabinet nu voorziet, voor Nederland mogelijk van
groot belang zullen zijn. Daarbij kan gedacht worden aan een aanmerkelijk
politiek en/of maatschappelijk belang, relatief grote financiële gevolgen, te
voorziene complexiteit van implementatie (bijvoorbeeld vanwege
noodzakelijke aanpassing van bestaande nationale regelgeving). De
volgorde van het Commissiedocument is zo veel mogelijk aangehouden.
Overigens dient onderstreept te worden dat het hier een eerste selectie en
appreciatie betreft, in vele gevallen slechts gebaseerd op fragmentarische
informatie over de bedoelingen van de Commissie. De afzonderlijke
appreciaties hebben dan ook een voorlopig karakter. Naarmate de tijd
vordert zullen de contouren van de te verwachten Commissievoorstellen
scherper worden en zullen de eerste oordelen aangevuld of geamendeerd
kunnen worden. Voorts kan opgemerkt worden dat de aangekondigde
initiatieven die niet werden geselecteerd voor opname in deze eerste
appreciatie daarmee niet vanzelf uit het vizier van het kabinet verdwijnen.
Zoals altijd zal Nederland ook bij de verdere vormgeving van en uiteindelijke besprekingen over deze initiatieven een actieve rol spelen.
Lijst met voor Nederland belangrijke voorstellen
1. Mededeling betreffende de oprichting van een systeem voor
verbeterde beleidscoördinatie gebaseerd op een breder en
diepgaander toezicht. (Financiën, Economische Zaken.)
De lidstaten van de Europese Unie, en de landen van de eurozone in het
bijzonder, zijn economisch nauw verweven. Dit bekent dat problemen in
één lidstaat negatieve consequenties kunnen hebben voor de andere. De
mededeling zal voorstellen doen om de samenwerking in de eurozone te
versterken door het effectief monitoren van macro-economische
onevenwichtigheden en ontwikkelingen in concurrentievermogen. Hierbij
zal onder andere aandacht zijn voor de versterking van het budgettaire
toezicht in het kader van het Stabiliteits- en Groeipact en het aanpakken
van macro-economische onevenwichtigheden. Nederland vindt het
belangrijk dat er lessen worden getrokken uit de crisis en dat er gekeken
wordt naar de mogelijkheden om het economische beleid van de
eurolanden te verbeteren. Gezien recente ervaringen met bijvoorbeeld
hoog oplopende tekorten en schulden en het ontstaan (en in elkaar
klappen) van bellen in huizenmarkten, is dit een initiatief met de hoogste
prioriteit. De regeringsleiders en staatshoofden van de landen van het
eurogebied brachten op 25 maart jl. een communiqué uit waarin het
belang hiervan ook werd onderstreept. De versterking van de monetaire
unie staat dan ook hoog op de politieke agenda en het is belangrijk dat
President Van Rompuy nu gevraagd is om samen met de Commissie, de
lidstaten en het roulerend voorzitterschap een taskforce op te richten die
zal onderzoeken wat nodig is om dit te bereiken. De mededeling van de
Commissie zal waarschijnlijk de aanzet zijn van deze discussie.
2. Wetsvoorstel om de transparantie en stabiliteit van de derivatenmarkt te verbeteren (Financiën)
De transparantie en beheersbaarheid van risico’s in het financiële systeem
kan verbeterd worden door meer gecentraliseerde clearing en centrale
afwikkeling van derivaten. De Europese Commissie heeft op 20 oktober
2009 een mededeling gepubliceerd ten aanzien van het garanderen van
een efficiënte, veilige en gezonde derivatenmarkt. Niet langer zal worden
uitgegaan van de traditionele visie dat lichte regelgeving voor professionele marktpartijen voldoende is. De Europese Commissie zal in 2010 met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 1007

12

concrete voorstellen komen die gericht zijn op a) de verplichte clearing
van geschikte, gestandaardiseerde, derivaten in een of meer central
counterparties (CCPs) met geharmoniseerde regelgeving en toezicht, b) de
verplichting voor voldoende onderpand en hogere kapitaaleisen in het
geval van bilaterale clearing, en c) verbeterde transparantie, efficiëntie en
integriteit van derivatentransacties, onder andere door een verplichte
opname in bewaarplaatsen voor handelsgegevens, met onbelemmerde
toegang voor Europese toezichthouders, en waar mogelijk verhandelbaarheid op een georganiseerde markt. Deze wetgeving moet zorgen voor
een versterking van het adequaat beprijzen en verminderen van risico’s.
3. Herziening van de richtlijn inzake het depositogarantiestelsel
(Financiën)
Het depositogarantiestelsel (DGS) is primair bedoeld als instrument voor
crisispreventie. Het beoogt kleine depositohouders te beschermen en het
vertrouwen in het financiële stelsel te borgen, zodat een run op een bank
wordt voorkomen. Daarnaast kan een goed werkend DGS op verschillende manieren een bijdrage leveren aan het crisismanagement. Met
herziening van de Europese richtlijn zullen nadere Europese afspraken
worden gemaakt over verder harmonisatie van het DGS. Dit is een
belangrijke voorwaarde voor verdere versterking van de interne markt
voor financiële dienstverlening.
4. Mededeling voor een effectief en efficiënt crisismanagement
(Financiën)
Een belangrijke les uit de financiële crisis is dat autoriteiten over
voldoende instrumenten moeten beschikken om tijdig en adequaat in te
kunnen grijpen op het moment dat een instelling in problemen komt.
Voorkomen moet worden dat het enige alternatief is om forse kapitaalinjecties te verlenen ten laste van de belastingbetaler. Op 20 oktober 2009
heeft de Europese Commissie een consultatiedocument gepubliceerd over
versterking van het crisismanagement. Nederland hecht er veel waarde
aan om in internationaal verband tot nadere afspraken te komen. Inzet zal
zijn dat het raamwerk van crisismanagement moet worden versterkt met
betrekking tot de tijdigheid, transparantie en voorspelbaarheid van
maatregelen. Het is hierbij van belang dat er voldoende bevoegdheden
voor de toezichthouder en de overheid zijn om in te grijpen op basis van
een breed palet aan instrumenten die oplopen in gradatie al naar gelang
de ernst van de problemen in het licht van het maatschappelijke belang
van financiële stabiliteit.
5. Herziening van de kapitaal eisenrichtlijn CRD IV (Financiën)
De kredietcrisis heeft duidelijk gemaakt dat de kapitaaleisen voor banken
moeten worden aangescherpt. Het Basel Committee on Banking Supervision zet belangrijke stappen ter versterking van het kapitaalraamwerk.
Deze maatregelen worden via de Europese kapitaaleisenrichtlijn (CRD) in
wetgeving geïmplementeerd. Deze herziening van de CRD is van belang
om enkele fundamentele versterkingen van de kapitaaleisenrichtlijn te
realiseren. Zo zullen strengere eisen worden gesteld aan de kwaliteit van
het bancaire kapitaal en komen er fors zwaardere kapitaaleisen voor de
risicos van complexe financiële producten. Het kapitaalraamwerk zal
verder worden aangevuld met een simpele kapitaalmaatstaf ter indicatie
van de balansomvang in verhouding tot het aangehouden kapitaal
(leverage-ratio).
6. Europese Digitale Agenda (Economische Zaken in nauwe samenwerking met verscheidene andere departementen)
De vormgeving en uitvoering van een nieuwe strategische Europese
Digitale Agenda als opvolger van de i2010-agenda is een topprioriteit in
het werkprogramma van de Commissie voor 2010, maar ook voor het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 1007

13

Spaanse EU-Voorzitterschap. Daarop volgt nadere politieke bespreking en
besluitvorming over de Digitale Agenda, vergezeld van een Actieplan. Als
de Digitale Agenda is goedgekeurd, zal de Commissie de komende twee
jaar aan de hand van het Actieplan tientallen concrete initiatieven op
diverse deelterreinen lanceren in de vorm van wetgeving, beleidsprogramma’s, mededelingen en aanbevelingen.
eHealth is integraal onderdeel van de Europese Digitale Agenda. eHealth
is een essentieel onderdeel voor de houdbaarheid van de zorgsector in de
toekomst. De beoogde roadmap 2011–2015 is mede bedoeld om een
grotere politieke coördinatie te bewerkstelligen tussen sectoren waarin
eHealth de zorg kan verbeteren met als doel barrières voor de ontwikkeling ervan weg te nemen. Ook is het digitale agenda initiatief van
belang vanwege de voorgenomen activiteiten van de Commissie op het
terrein van online content. Daarnaast is de Digitale Agenda van belang
voor de Europese digitale bibliotheek (Europeana), en zijdelings voor de
creatieve industrie.
7. Mededeling industriebeleid (Economische Zaken)
In de tweede helft van 2010 verschijnt naar verwachting de nieuwe
mededeling van de Commissie over industriebeleid, die de (nieuwe) visie
van de Commissie hierover geeft, inclusief een besluit over CIP II. De
mededeling industriebeleid is belangrijk voor:
• Een integrale aanpak van het EU-industriebeleid, nauw verbonden met
EU2020, de zorg voor een gelijk speelveld en toegang tot grondstoffen
(op dit laatste punt kondigt het werkplan ook een mededeling aan die
voor Nederland van groot belang is).
• Stappen die vanuit de EU gezet kunnen worden op het gebied van
duurzaamheid. Met name hoe het Europese industriebeleid kan
bijdragen aan de win-win-situatie van een concurrentiekrachtig en
eco-efficiënt bedrijfsleven. Goed voorbeeld is het Actieplan voor
Electrisch Rijden.
• Het belang van het MKB, waarbij er onder andere aandacht wordt
geschonken aan het probleem van financiering, dat zich in deze crisis
heeft geopenbaard en ook in de komende jaren voor uitdagingen zal
zorgen. Het gaat niet om het creëren van nieuwe instrumenten, maar
over de vraag hoe bestaande instrumenten en programma’s toegankelijker worden voor ondernemers. De initiatieven rond late betalingen
zijn hier nauw mee verbonden.
8. Europees plan Onderzoek en Innovatie (Onderwijs Cultuur en
Wetenschap, Economische Zaken.)
Dit initiatief zal bepalend zijn voor Europese samenwerking binnen de
kennisdriehoek van onderwijs, onderzoek en innovatie, en verdere
ontwikkeling van de Europese Onderzoeksruimte (ERA). Het initiatief moet
uiteindelijk uitmonden in concrete werkprogramma’s met indicatoren en
benchmarks voor onderzoek en innovatie én een nieuwe generatie
subsidieprogramma’s voor onderzoek (KP8 en CIP-II, zoals aangekondigd
in de Annex II van het WWP voor 2010).
Het kabinet ondersteunt het streven van de Commissie om de verbinding
tussen onderzoek en innovatie te verbeteren om zo de interactie tussen de
verschillende onderdelen van de kennisdriehoek (onderwijs, onderzoek en
innovatie) te verbeteren. Het omzetten van excellent onderzoek in
succesvolle commerciële producten vormt een belangrijke uitdaging voor
Europa om de productiviteit te verbeteren. Hierdoor wordt uiteindelijk een
grotere concurrentiekracht en een hogere welvaart bereikt. Het nieuwe
Europese onderzoek- en innovatieplan zal wat betreft innovatie ook
aandacht moeten besteden aan de randvoorwaarden voor innovatie (zoals
een goede kapitaalmarkt), niet technologische innovatie (zoals demandbased en open innovatie), maatschappelijke innovatie, en sectoren als ICT,
diensten en creatieve industrie. Een kostenefficiënt en uniform Europees

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 1007

14

patentsysteem en patenthandhaving (inclusief talenregiem en een EU
regeling voor trademarks) is essentieel voor de concurrentiekracht en het
innovatieve vermogen van de EU. Ook hiertoe zijn initiatieven in het
werkplan opgenomen die van belang zijn voor Nederland.
Nauw verbonden met het innovatieplan is de in het werkplan opgenomen
tussentijdse evaluatie van KP7 en de consultatie voor KP8, die richting
gaat geven aan grote gemeenschappelijke onderzoeksprogramma na
2013. Een van de grote thema’s voor KP8 is vereenvoudiging van
deelname aan de Europese programma’s, met name het terugdringen van
administratieve procedures en lasten. Dit is naast voor universiteiten en
kennisinstellingen, vooral van belang om de deelname van industrie en
MKB te bevorderen.
Goede aansluiting bij het Europees Instituut voor Innovatie (EIT) is van
belang. Voor het EIT zal een Strategische Innovatie Agenda worden
uitgewerkt.
9. «Youth on the move» (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Jeugd en
Gezin)
Jeugd in beweging» is één van zeven prioriteiten («kerninitiatieven») van
de Europa 2020-Strategie. Het doel van deze prioriteit is de resultaten en
de internationale aantrekkingskracht van de instellingen voor het hoger
onderwijs in Europa te verbeteren en de algemene kwaliteit van alle
onderwijs- en opleidingsniveaus in de EU te verhogen, met evenveel
aandacht voor talent als voor gelijke kansen. Hiertoe moet de mobiliteit
van studenten en stagiairs worden bevorderd en moeten er betere banen
komen voor jongeren. Naar verwachting zal de Commissie in juni van dit
jaar een concreet voorstel over het «Youth on the move»-initiatief
presenteren.
Deze nieuwe beleidsvoornemens zullen worden doorvertaald naar een
nieuwe generatie Europese subsidieprogramma’s voor de volgende
Financiële Perspectieven (2014–2020). Concreet gaat het dan om de
intra-EU mobiliteitsprogramma’s van het Leven Lang Leren-programma,
zoals Erasmus (voor hoger onderwijs) en Leonardo da Vinci (voor
beroepsonderwijs), het Jeugd in Actie-programma (voor jongeren) en
mobiliteitsprogramma’s die gericht zijn op derde landen zoals Erasmus
Mundus (voor studenten) en Marie Curie (voor onderzoekers).
Ten aanzien van mobiliteit zal de Nederlandse inzet gebaseerd zijn op de
kabinetsreactie op het Groenboek «De leermobiliteit van jongeren
bevorderen». Hierin onderschrijft het kabinet de ambitie dat op termijn
alle jongeren de kans moeten krijgen om in het kader van hun opleiding
een periode in het buitenland door te brengen. Het kabinet stelt voor een
Europese internationaliseringsagenda uit te werken en via de open
methode van coördinatie (OMC) hierop voortgang te maken. Het huidige
Europese Leven Lang Leren-programma dient in de visie van het kabinet
te worden omgevormd tot een instrument dat de internationalisering in
het onderwijs centraal stelt. De EU-beurzenprogramma’s blijven een
belangrijke pijler binnen dit instrument. Beurzen zouden ingezet moeten
worden om die jongeren die kwalitatief goed en gemotiveerd zijn, maar
aarzelen over een buitenlandverblijf, toch over de streep te trekken.
10. Agenda voor nieuwe vaardigheden en nieuwe banen
(Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
Het verbeteren van de aansluitingen tussen opleiding en arbeidsmarkt is
een belangrijke uitdaging voor Europa. Vanuit onderwijsperspectief kan
een betere aansluiting onder meer gerealiseerd worden door het
ontwikkelen van competenties en vaardigheden waarmee de arbeidsmarkt
goed toegerust betreden kan worden. Verder kan gedacht worden aan alle

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 1007

15

vormen van onderwijs en aan om-, bij- en opscholing in het kader van een
leven lang leren.
De aandacht van de Commissie voor dit thema wordt door het kabinet
gesteund. De lidstaten zijn zelf verantwoordelijk voor de ontwikkeling van
het onderwijsaanbod om de aansluiting met de arbeidsmarkt te faciliteren. Europese initiatieven (zoals bijvoorbeeld EQF) kunnen dit ondersteunen.
11. Relaunch interne markt (Economische Zaken)
Het onderwerp Interne Markt is een van de speerpunten van Barroso II. In
zijn politieke
richtsnoeren van september 2009 Noemt hij «de ontwikkeling van een
interne markt die bij de 21e eeuw past» als topprioriteit. Barroso heeft
Mario Monti (oud commissaris Interne Markt én oud Commissaris
Mededinging) afgelopen oktober gevraagd om een rapport te schrijven
over een «relaunch» van de Interne Markt. Monti zal de «missing links»
van de Interne Markt analyseren en met aanbevelingen komen. Het
rapport wordt in april verwacht. Ook het Europees Parlement zal
waarschijnlijk rond deze tijd met een rapport komen (eerste discussie
Monti met EP was reeds begin december). De Europese Commissie
(Barnier) heeft aangegeven op basis van deze rapporten een witboek of
een interne mark pact te zullen presenteren, met voorstellen voor
vervolmaking van de Interne Markt. Voorafgaand hieraan zal het Montirapport in het vervolg van 2010 waarschijnlijk reeds veelvuldig onderwerp
van discussie zijn in onder meer de verschillende Raadsformaties. Het is
van groot belang om hier als Nederland proactief de discussie te
beïnvloeden. Belangrijke thema’s zijn het tegengaan van protectionisme
en het terugkeren naar het «normale» kader voor staatsteun voor eind
2010, het verbeteren van de werking van de interne markt in de praktijk.
Bovendien is voor Nederland essentieel (1.) het verder verdiepen van de
interne markt voor diensten (het werkplan bevat ook voorstellen rondom
diensten van algemeen (economisch) belang, waaronder een mededeling
tot uitwerking van het op instigatie van Nederland toegevoegde protocol
bij het Verdrag van Lissabon; (2.) het creëren van een digitale interne
markt (o.a. moderniseren van het intellectuele eigendomsrecht, intellectuele eigendomsrechten voor nieuwe online uitdagingen en e-invoicing,
drie onderwerpen waarvoor ook initiatieven in het werkplan zijn aangekondigd) en (3.) de Europese aanbestedingsrichtlijnen door de Europese
Commissie geëvalueerd (richtlijnen 2004/17/EG en 2004/18/EG). Dit biedt
de mogelijkheid om te onderzoeken of de huidige aanbestedingsregels
daadwerkelijk bijdragen aan een interne markt voor overheidsopdrachten
die gekenmerkt wordt door mededinging, innovatie en duurzaamheid. Van
belang is om de aanbestedingsregels efficiënter en effectiever te maken,
zodat de (administratieve) lasten voor bedrijven en overheden bij
aanbesteden zo laag mogelijk worden en het MKB een betere toegang te
geven tot deelname aan overheidsopdrachten.
12. Witboek toekomst van het Vervoer en Herziening TEN-V
Richtsnoeren (Verkeer en Waterstaat.)
Het belangrijkste voornemen van de Commissie op het gebied van
transport is het Witboek Transport. Dit Witboek vormt de uitwerking van
de strategie Europa 2020 specifiek voor het transport met een omvattend
Europees beleidsprogramma voor de periode tot 2020 op voor Nederland
vitale gebieden als verduurzaming (decarbonisation), concurrentiekracht,
veiligheid en werkomstandigheden. Het kabinet kijkt in het bijzonder uit
naar de voorstellen voor de verduurzaming, in nauwe samenhang met
andere voorstellen op het gebied van energie en klimaatactie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 1007

16

Op het gebied van infrastructuur in het bijzonder kondigt de Europese
Commissie een herziening aan van het beleid ten aanzien van de
Trans-Europese vervoersnetwerken(TEN-V). Deze herziening zal nauw
verbonden zijn met de publicatie van het Witboek Transport. Het kabinet
ondersteunt de opvatting van de Europese Commissie dat een adequaat
Europees kernnetwerk een noodzakelijke basisvoorwaarde is voor
economische vooruitgang en versterking van de concurrentiekracht van
de Europese Unie en dat TEN-V beleid dient bij te dragen aan de
bevordering van een duurzaam en efficiënt vervoerssysteem, gebaseerd
op het beginsel van co-modaliteit.
13. Energie infrastructuur pakket (Economische Zaken.)
Dit pakket zal een perspectief schetsen voor de behoeften binnen Europa
op het gebied van energie-infrastructuur met een horizon tot 2030.
Gekeken zal worden naar investeringsbehoeften, netwerkplannen en
(gas-) diversificatiebehoeften zodat in de toekomst de EU niet te afhankelijk wordt. Bovendien bevat het pakket een evaluatie van de zes
prioriteitsinfrastructuren die in de tweede strategische energie review zijn
aangekondigd. Ook zal het pakket een visie op smart grids en offshore
grids bevatten. Het pakket ligt in het verlengde van het Energie Actieplan
dat ook op het programma van de Commissie staat voor 2010. Dit plan zal
de acties van de EU op energiegebied voor de komende vijf jaren uiteen
zetten.
14. Actieplan implementatie Stockholm Programma (Justitie,
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
Op 30 november en 1 december 2009 heeft de JBZ-Raad het Stockholm
Programma (JBZ-meerjarenbeleidskader 2010–2014) aangenomen, welke
vervolgens op 10 en 11 december 2009 door de Europese Raad is
geaccordeerd. De voorbereidingen voor de uitvoering van het Stockholm
Programma, via het zogenoemde Actieplan, zijn reeds in volle gang. De
Europese Commissie zal naar verwachting dit voorjaar dit Actieplan
presenteren. De bij het JBZ-beleidsterrein betrokken departementen en
diensten hebben hun prioriteiten inmiddels intern bepaald. Zo spoedig
mogelijk na verschijning van het Actieplan zal worden bezien of deze
prioriteiten voldoende naar voren komen in het plan. Het kabinet beoogt
op deze manier op gecoördineerde wijze de Nederlandse inbreng in de
toekomstige JBZ-samenwerking voor de periode 2010-2014 te borgen.
Aanvullend evaluatiemechanisme
In het Verdrag van Lissabon en ook in het Stockholm Programma wordt
aangegeven dat maatregelen kunnen worden vastgesteld die bepalen dat
de lidstaten in samenwerking met de Commissie een objectieve en
onpartijdige evaluatie van de uitvoering van het beleid met name ter
bevordering van de implementatie van het beginsel van wederzijdse
erkenning verrichten. Om het vertrouwen tussen de lidstaten van de EU
en de justitiële autoriteiten in de lidstaten te handhaven en te vergroten is
het kabinet van oordeel dat er een monitoring en evaluatiesysteem
geïntroduceerd dient te worden op het gebied van de judiciële samenwerking in strafzaken, dat conform het Nederlandse initiatief voor dit
aanvullend evaluatiemechanisme (voorheen rechtsstaatmonitor) ook dient
te zien op voor de Europese samenwerking relevante aspecten van de
nationale rechtssystemen. Dit moet worden opgenomen in het Actieplan
behorend bij het Stockholm Programma.
15. Mededeling over het Europese contractenrecht (Justitie)
De Commissie stelt in het werkprogramma dat gestreefd wordt naar een
Gemeenschappelijk referentiekader (Common Frame of Reference) voor
contractenrecht in de vorm van een optioneel 28e regime en op de lagere
termijn wellicht in de vorm van een Europees Burgerlijk Wetboek. Het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 1007

17

parlement heeft reeds het «Rapport van het onderzoek naar de mogelijkheden en de wenselijkheid van een Gemeenschappelijk Referentiekader
voor Europees Contractenrecht» (Kamerstukken 23 490, nr. 561 d.d. 23 juni
2009) ontvangen met daarin ook een voorlopig Nederlands standpunt
inzake dit gemeenschappelijk referentiekader. Nederland vraagt aandacht
voor de beperkte rechtsgrondslag voor een optioneel instrument en voor
de beperkingen die Verordening Rome I (toepasselijk recht op overeenkomsten) oplegt met betrekking tot de rechtskeuzebevoegdheid van
partijen.
16. Nieuw omvattend juridisch kader voor bescherming persoonsgegevens (Justitie)
De Commissie zal met een voorstel komen dat erop is gericht om de
EU-richtlijn dataprotectie uit 1995 aan te passen aan de voortschrijdende
technische ontwikkelingen. De toenemende internationalisering maakt het
noodzakelijk dat meer informatie tussen overheden en uitvoeringsinstellingen op verschillende beleidsterreinen wordt uitgewisseld. Tegen
deze achtergrond is meer helderheid gewenst over de voorwaarden
waaraan die gegevensuitwisseling moet voldoen.
Uit artikel 16 VWEU vloeit voort dat daarbij tevens het EU-kaderbesluit
voor de bescherming van persoonsgegevens bij de politiële en justitiële
samenwerking in strafzaken tussen de lidstaten wordt betrokken. Het
kabinet steunt dit voorstel om het gegevensbeschermingsrecht te
moderniseren. Daarbij zal wel aandacht moeten uitgaan naar een
vermindering van thans bestaande administratieve lasten, aan modernisering van het begrippenapparaat en de verhoudingen van het
EU-gegevensbeschermingsrecht tot dat van derde landen. De afzonderlijke regels voor de bescherming van persoonsgegevens in de sfeer van
politie en justitie vergen afzonderlijke aandacht.
17. Mededeling betreffende de Interne Veiligheidsstrategie.
(Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Justitie).
Het kabinet acht het van belang dat concrete acties worden genomen om
Europa veiliger te maken voor de burger en steunt het voorstel van de
Commissie dit jaar te komen met een mededeling over de Interne
Veiligheidstrategie, een belangrijk onderdeel van het Stockholm
Programma. In de visie van het kabinet moet deze strategie voor de
interne veiligheid een alomvattende EU-strategie zijn. Dit betekent dat ook
terrorismebestrijding en crisisbeheersing – zowel moedwillige als niet
moedwillige ontstane crisis – onderdeel van de veiligheidsstrategie zou
moeten uitmaken. In lijn met de mededeling van de Commissie zal er
binnen de EU veiligheidsstrategie aandacht moeten zijn voor verbetering
van de operationele samenwerking, zowel op EU- als ook op regionaal
niveau, bijvoorbeeld in het kader van grensoverschrijdende samenwerking. De strategie moet gericht zijn op een multidisciplinaire aanpak
van criminaliteit. Niet alleen politie en justitie, maar ook andere overheidspartners zoals de belastingdienst en gemeenten kunnen een rol spelen bij
de aanpak van criminaliteit. Het Europese arsenaal van politiële en
justitiële instrumenten ter bestrijding van georganiseerde misdaad dient
te worden uitgebreid met een categorie van bestuurlijke instrumenten,
waaronder het screenen en eventueel weigeren van het verstrekken van
vergunningen of het verlenen van subsidies. Daarom moet worden
gestreefd naar een onderling samenhangende inzet van preventieve,
bestuurlijke en strafrechtelijke maatregelen. Civiele bescherming dient
onderdeel uit te maken van de interne veiligheidsstrategie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 1007

18

18. Groenboek pensioenen (Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
Het kabinet verwelkomt het voornemen van de Commissie om te komen
met een Groenboek over Pensioenen als basis voor de discussie in de EU
over het pensioenbeleid in de komende tijd. Het kabinet deelt de zorg van
de commissie voor dit belangrijke onderwerp, dat in het kader van de
vergrijzing, de Lissabon-strategie en de kredietcrisis uiteraard niet
onopgemerkt kon blijven; de lidstaten moeten zich blijven bezinnen op de
meest wenselijke wijze van inrichting van hun pensioenstelsels. Daarbij
staan de toereikendheid en de betaalbaarheid van die pensioenstelsels
voorop.Uitgangspunt daarbij blijft dat de lidstaten zelf dienen te bepalen
welk niveau van garantie op het terrein van pensioen wenselijk is en
welke wijze van financiering daarbij het beste past. Coördinatie op
Europees niveau moet bijdragen aan een houdbare inrichting van de
nationale pensioenstelsels. Voorts is de ontwikkeling van de pensioenuitgaven één van de bepalende onderliggende factoren voor de
houdbaarheid van de overheidsfinanciën. De ontwikkelingen op het
gebied van pensioenen in de lidstaten moeten in Europees verband
gestructureerd worden gevolgd, waarbij de financiële en sociale
houdbaarheid een cruciale factor is. Ook wenst de Nederlandse regering
er op te wijzen, dat in een aantal landen zoals Nederland de sociale
partners een traditie hebben gevestigd waarbij zij er gezamenlijk in
geslaagd zijn effectieve instituties tot stand te brengen voor de opbouw
van kapitaalgedekte aanvullende pensioenen. Nederland zal zich ervoor
inzetten dat sociale partners samen pensioenregelingen kunnen blijven
vaststellen en uitvoeren en dat ook andere typische kenmerken van het
Nederlandse pensioenstelsel behouden kunnen blijven. Vandaar de
nadruk die Nederland legt op de eigen verantwoordelijkheid van de
lidstaten voor de inrichtingen en financiering van hun pensioenstelsels.
19. Mededeling post-2010 EU biodiversiteitsbeleid (Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit)
De Europese Commissie kondigt een mededeling aan met de nieuwe EU
biodiversiteit-strategie, die eind dit jaar zal worden gepresenteerd. Deze
strategie wordt nadrukkelijk als een visie voor de langere termijn
gepositioneerd. Het sluit aan bij de Nederlandse ambitie om natuur en
mensen beter te koppelen, alsmede om handelingsopties voor de lange
termijn te formuleren. De strategie zal concrete acties bevatten om de
internationale biodiversiteit doelstellingen te realiseren, die op de
Conferentie der Partijen (COP10) van het Biodiversiteitsverdrag in oktober
2010 zullen worden geformuleerd. Nederland staat voor een actieve
internationale en Europese rol, waarbij de inzet is om het verlies aan
biodiversiteit een halt toe te roepen en bij te dragen aan het behalen van
de Millenium Development Goals. Hierbij dient ook inhoud te worden
gegeven aan de integratie van biodiversiteit in ander (sectoraal) beleid,
het verbeteren van het financiële instrumentarium voor biodiversiteit
(betalen voor biodiversiteit) en het belang van biodiversiteit voor
ecosysteemdiensten. Bij de uitwerking van de Strategie zal, op Nederlands aandringen, ook nadrukkelijk worden gekeken naar de haalbaarheid
en kosten-effectiviteit van de maatregelen als onderdeel van de impact
assessment die de Commissie zal uitwerken bij de strategie.
20. Mededeling handelsstrategie voor EU 2020. (Economische
Zaken.)
Internationale handel is cruciaal voor het concurrentievermogen van
Nederland en van de EU, voor groei en voor werkgelegenheid. De Global
Europe-strategie die wordt verwacht is de opvolger van die uit 2006 en zal
de mogelijkheden beschrijven voor de EU om een open markt te blijven
en om te focussen op multilaterale handelsliberalisatie en op economisch
interessante bilaterale vrijhandelsakkoorden, met bijvoorbeeld India,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 1007

19

Singapore en Vietnam (later volgen andere landen). De focus zal gericht
zijn op belangrijke vrijhandelsakkoorden en deze te baseren op economische afwegingen. Ook verschijnt er een mededeling over investeringsbeleid en een mededeling over de ondersteuning van MKB-ers in derde
landen.
21. Budget Review (Buitenlandse Zaken.)
In de zomer van 2010 komt de Commissie naar verwachting met
voorstellen voor de EUbegrotingsevaluatie (review), als opmaat naar de
voorstellen voor een nieuwe EUmeerjarenbegroting post-2013
(voorstellen komen in 2011). Dit heeft bredere betekenis voor meerdere
departementen, niet alleen vanwege in gang gezette hervormingen en de
ontwikkeling van nieuw beleid, maar ook omdat dit rechtstreeks raakt aan
de discussies over o.m. KP8, CIP, energie en de toekomst van het
cohesiebeleid. In april 2008 heeft het kabinet een standpunt vastgesteld
over de modernisering van de EU-begroting. Daarin wordt onder meer
gepleit voor een groter aandeel van de uitgaven voor concurrentievermogen en groei in de EU-begroting en een focus van de cohesiemiddelen
op de minst welvarende regio’s in de minst welvarende lidstaten en
grensoverschrijdende samenwerking.
22. Mededeling toekomst gemeenschappelijk landbouwbeleid
(Landbouw Natuur en Voedselkwaliteit)
Het hervormingsproces van het GLB is een van de grote uitdagingen in de
komende periode. Deze moet uiteindelijk op Europees niveau leiden tot
een concurrerende sector die in weet te spelen op nieuwe uitdagingen en
maatschappelijke doelen. Om dit einddoel te bereiken is een verdere
aanpassing van het beleid nodig. Concreet bepleit Nederland in haar visie
op de toekomst van het GLB («Houtskoolschets») dat het GLB zich in de
toekomst concentreert op het stimuleren van concurrentiekracht en
innovatie, de ondersteuning van landbouwers voor de instandhouding
van maatschappelijk waardevolle gebieden en het belonen van
landbouwers voor publieke diensten en bovenwettelijke prestaties. Het
landbouwbeleid van de toekomst moet ondernemerschapversterken.
Alleen op die manier kunnen innovatieve landbouwers exportkansen
benutten die de sterke groei van de wereldmarkt biedt. Landbouw moet
een deel van de oplossing zijn voor een aantal internationale vraagstukken zoals klimaat, biodiversiteit, milieu/waterkwaliteit en
voedselzekerheid/armoedebestrijding. Zo dient het GLB in de toekomst bij
te dragen aan klimaatmitigatie en -adaptatie. Het aandeel van het GLB in
de totale EU-begroting zal mede moeten worden bepaald in het licht van
de ruimte die nodig is voor de financiering van de andere beleidsprioriteiten. De besluitvorming over de voor het GLB beschikbare communautaire middelen in de periode 2014–2020 is daarmee onderdeel van een
brede afweging van alle Europese beleidsprioriteiten. In de vormgeving
van het GLB zal daarmee rekening moeten worden gehouden.
23. Mededeling analyse beleid vereist voor implementatie van
30% EU emissie reductie en vaststelling van situatie energie
intensieve industrie (Volkshuisvesting , Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer)
Deze mededeling betreft twee activiteiten die door de Commissie reeds
zijn aangekondigd en die zijn bekrachtigd door de Milieuraad van
15 maart. De EU heeft zich gecommitteerd aan een 20% CO2 emissiereductie in 2020 en een verhoging tot 30%, mits andere ontwikkelde landen
zich committeren aan vergelijkbare reducties en ontwikkelingslanden
adequate mitigatie-acties ondernemen. Daarom is de verwachting dat de
Commissie voor de Europese Raad in juni een analyse zal presenteren van
de maatregelen die nodig zouden zijn voor de EU om haar CO2 emissies
in 2020 met 30% te reduceren. Daarnaast zal zij, conform de richtlijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 1007

20

handel in emissierechten, een beoordeling maken van de situatie van de
energie-intensieve industrie met betrekking tot het risico op carbon
leakage. De Commissie zal daarbij de vergelijkbaarheid van de acties van
andere landen met de EU doelstelling analyseren.
23. Mededeling koolstofarme economie in 2050 (Volkshuisvesting,
Ruimetlijke Ordening en Milieubeheer.)
De Commissie zal een pad schetsen voor de transitie van de EU naar een
koolstofarme economie in 2050, gericht op het bereiken van een reductie
van broeikasgasemissies met 80–95% in 2050 ten opzichte van 1990.
Daarbij zullen tussendoelen in het pad naar 2050, zoals een ambitieniveau
voor 2030, worden geanalyseerd en zullen de strategieën richting 2050 per
sector worden uitgewerkt.
Nederland verwelkomt deze activiteiten van de Commissie. Het is van
groot belang dat de EU zich voorbereidt op langere termijn klimaatbeleid
en de maatregelen die nodig zijn om een geloofwaardige EU bijdrage te
leveren aan het beperken van de temperatuurstijging tot maximaal 2
graden boven pre-industrieel niveau. Daarbinnen past de EU-ambitie om
haar CO2 emissies in 2020 met 30% te reduceren, mits andere ontwikkelde
landen zich committeren aan vergelijkbare reducties en ontwikkelingslanden adequate mitigatie-acties ondernemen. Het kabinet zou graag een
concreet tijdspad verbinden aan de 2050 strategie. Deze zal al in 2010
moeten worden opgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 1007

21

BIJLAGE II

Kabinetsreactie op het EU-Commissie Wetgevings- en Werkprogramma 2010
a. Lopende agenda
In dit deel geeft het kabinet haar visie op actuele zaken en discussies in
EU-kader, die, afgezien van de in de bijlage opgenomen belangrijke
initiatieven, ook de Nederlandse aandacht blijven vragen.
Over de hele breedte van de inzet op slimme, duurzame en inclusieve
groei is naar het oordeel van het kabinet van belang dat naast nieuwe
maatregelen ook de implementatievan bestaande EU-wetgeving
voortvarend wordt voortgezet. Dit geldt vooral voor het energie- en
klimaatpakket van december 2008. In dit verband blijft ook de completering van de interne markt een permanente opdracht, die naar het
oordeel van het kabinet in dit WWP voldoende nadruk krijgt. Wel dient
daarbij aangetekend dat de toeppassing van de staatssteunregels voor
de centrale overheden zeer complex is . Het is daarom van belang dat de
Commissie oog blijft houden voor de uitvoerbaarheid van de regels.
In 2010 worden de Europese aanbestedingsrichtlijnen door de
Europese Commissie geëvalueerd (richtlijnen 2004/17/EG en 2004/18/EG).
Dit biedt de mogelijkheid om te onderzoeken of de huidige aanbestedingsregels daadwerkelijk bijdragen aan een interne markt voor overheidsopdrachten, die gekenmerkt wordt door mededinging, innovatie en
duurzaamheid. Van belang is om de aanbestedingsregels efficiënter en
effectiever te maken, zodat de (administratieve) lasten voor bedrijven en
overheden bij aanbesteden zo laag mogelijk worden en het Midden en
Kleinbedrijf (MKB) een betere toegang te geven tot deelname aan
overheidsopdrachten. Zowel in het kader van lastenverlaging als de
verbetering van de toegang van het MKB tot opdrachten, zou de Europese
Commissie kunnen overwegen om de geldende financiële drempels voor
overheidsopdrachten voor leveringen en diensten, te doenverhogen.
Verder onderzoekt de Europese Commissie of zij in de loop van 2010
wetgeving wil introduceren op het gebied van concessies voor
diensten en komt ze met een groenboek en een witboek op het gebied
van e-procurement.
Door de Europese omschakeling van analoge televisie naar digitale
televisie komt frequentiespectrum vrij, het zogenaamde digitaal
dividend. Hierover komt de Commissie in 2010 met een aanbeveling en
voor het radiospectrum met een actieplan. De Commissie wil dat alle
lidstaten een deel van het digitaal dividend ook beschikbaar maken voor
systemen voor (aardse) elektronische communicatie. De Commissie komt
in 2010 met aanbevelingen en een actieplan: een Meerjaren Spectrum
Beleidsplan dat moet uitmonden in een gezamenlijk Europees standpunt
over de invulling van het digitaal dividend t.b.v. mobiele breedbandtoepassingen en een harmonisatiemaatregel met technische randvoorwaarden voor de invulling van het digitaal dividend t.b.v. mobiele
breedbandtoepassingen. Van belang is dat meer zicht moet komen op
mogelijke storingsproblematiek, voordat er bindende Europese afspraken
kunnen worden gemaakt.
Op het gebied van de consument zal de Commissie komen met het
jaarlijkse consumentenscorebord, een voorstel om namaakproducten
tegen te gaan, een voorstel voor een integrale aanpak van collectieve
acties, een initiatief over oneerlijke handelspraktijken en een voorstel voor
maatregelen ter verbetering van de productveiligheid. Tenslotte zal de
Commissie voorstellen doen om een aantal sectorale mededinging- en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 1007

22

staatssteunregels aan te passen (zoals bijvoorbeeld de mededingingsregels voor productie en verkoop van motorvoertuigen).
Nederland draagt de zwaardere rol van de Europese Sociale Dialoog in
de beleidsprocessen een warm hart toe. Daar kunnen overheidswerkgevers (30% van de Europese arbeidsmarkt) niet terzijde blijven staan. De
Nederlandse overheidswerkgevers hebben de afgelopen jaren uit eigen
beweging aansluiting gezocht bij de zogenaamde cross-sectorale Sociale
Dialoog waar de diverse sociale onderwerpen worden besproken. Het
streven van de Commissie een besluit te nemen om de centrale
overheidswerkgevers onder te brengen in een speciale sectorale
overlegtafel voor centrale overheden, wordt in strijd met de subsidiariteit
geacht. Dit zou betekenen dat veel politieke zaken op Europees niveau
onderhandelbaar zouden kunnen worden, wat op gespannen voet kan
komen te staan met de rechten die in nationale constituties aan parlementen worden toegekend. Ook is het allerminst ondenkbaar dat reeds
overeengekomen delen van het acquis rond de interne markt, en
de begrenzing van overheid en markt opnieuw in discussie raken op een
plek waar de nationale parlementen deze niet verwachten. Dit Commissievoornemen komt ongunstig uit, gezien het tijdsgewricht en de ingrijpende
maatregelen waarvoor vrijwel alle lidstaten staan.
Voor het Europese transportbeleid zal in 2010 een evaluatie plaats
hebben van het functioneren van de interne markt, inclusief cabotage.
Deze wordt verwelkomd. De mededeling specifiek over de spoorvervoersmarkt zal echter kritisch worden gevolgd, gezien de relatie met de
marktordening spoorpersonenvervoer. Voorts zullen maatregelen op het
gebied van het efficiënt gebruik van technologie (waaronder de digitale
tachograaf en elektronische tolsystemen) genomen worden en zal
geïntegreerd martitiem beleid worden ontwikkeld. Wetgevende
voorstellen op het terrein van ICT zullen overigens grondig worden bezien
op hun gevolgen voor bestaande systemen, zoals de OV chipcard.
Het kabinet verwelkomt weliswaar het aangekondigde actieplan verkeersveiligheid, maar betreurt dat de grensoverschrijdende handhaving van de
verkeersveiligheid niet expliciet is opgenomen in het 2010 werkprogramma van de Europese Commissie.
Nederland mist verder in het Werkprogramma de toegezegde richtsnoeren staatssteun inzake zeehavens. Juist in tijden van economische
crisis is helderheid nodig over welke staatssteun wel en niet geoorloofd is.
Vanwege het belang van de Europese concurrentiepositie van de
maritieme sector is een verdere uitwerking van de strategische doelstellingen en aanbevelingen voor het zeevervoerbeleid van de EU tot 2018
(inclusief EU Maritime Space) en een vervolg op het actieprogramma
Naiades voor de binnenvaart.
Op het waterdomein verwelkomt het kabinet het voorstel van de
Commissie om de lijst prioritaire stoffen uit de Kaderrichtlijn Water te
herzien, waar Nederland nauw betrokken is bij het totstandkomingstraject.
Het kabinet is overigens voorstander om naast de stoffen en de milieukwaliteitsnormen ook met de bijpassende maatregelen op communautair
niveau te komen.
De aangekondigde mededeling over de zeebekkens (Noordzee en
Atlantisch gebied) wordt door het kabinet met oplettendheid gevolgd. Nut
en noodzaak van een eventuele strategie voor deze regio zijn nog
onvoldoende aangetoond.
In het WWP 2010 van de Commissie wordt het Europees pact inzake
immigratie en asiel niet gememoreerd in de planning voor 2010.
Belangrijk is wel te vermelden dat de Commissie dit voorjaar met een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 1007

23

rapport met aanbevelingen komt aan de Europese Raad met voorafgaande bespreking in de Justitie en Binnenlandse Zaken Raad van juni. De
Europese Raad bevestigde eerder de beginselen van de totaalaanpak van
migratie en het Europees pact inzake immigratie en asiel en benadrukte
de noodzaak om alle maatregelen op een integrale wijze te implementeren en te evalueren.
In december 2009 heeft het Kabinet de Nederlandse visie op de
hervorming van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid, «Vis, als
duurzaam kapitaal», aan de Europese Commissie gezonden. Kern van de
visie is dat een stevige hervorming noodzakelijk is. Daaruit zou een
visserijbeleid moeten voortvloeien dat gericht is op een duurzaam gebruik
van ecologisch kapitaal, een grotere rol geeft aan markt en ondernemerschap en een vereenvoudigde, maatschappelijk gedragen wijze van
besluitvorming en uitvoering. Mede op basis van de inbreng van
Nederland én die van andere lidstaten en belanghebbenden zal de
Commissie richting geven aan de verdere discussie. De Commissie hoopt
in december 2010 een pakket van concrete voorstellen te presenteren. .
Het Kabinet is verheugd dat de EU voornemens is om met voorstellen te
komen voor diergezondheid en de teelt van GGO’s waarbij de EC
bepaalde bevoegdheden op nationaal niveau wil leggen. Nederland vindt
het voorts van belang dat de Commissie ook voldoende initiatieven neemt
voor het verbeteren van dierenwelzijn. Op dit terrein komt de Commissie
helaas niet met concrete wetgevende voorstellen, maar is enkel
voornemens een mededeling
over het tweede Actieplan Dierenwelzijn te presenteren en een rapport
over de implementatie van de diertransportverordening. Verder is
vermeldenswaardig het plan van de Commissie voor een nieuw kader
voor Plantengezondheid.
Met betrekking tot het EU-onderzoeksbeleid worden overigens nog
gemist in het Commissie WWP de evaluatieresultaten van de Europese
Onderzoeksraad in 2012 (ERC) en een mededeling over het actieplan
nanotechnologie.
Wat betreft vergroening, verduurzaming en klimaat is Nederland blij
met het werkprogramma van de Commissie. Het laat ambitie zien.
Nederland heeft wel vraagtekens bij het geschetste tijdspad. Nederland
zou graag zien dat enkele voorstellen nog in 2010 zouden worden
gepresenteerd. Zoals in de algemene inleiding reeds gesteld zal
Nederland daarom de Commissie oproepen om zich te committeren tot
presentatie nog in 2010 van de Roadmap naar een «resource and carbon
efficient» Europa in 2020, de «Analyse van de Europese Commissie van
het beleid dat nodig is voor een 30% EU emissie reductie» (de Europese
Commissie had eerder aangegeven dat deze in juni 2010 klaar zou zijn) en,
tenslotte, de «Mededeling over het Pad naar een koolstofarme economie
in 2050».
De twee eerstgenoemde initiatieven zijn opgenomen in de lijst van voor
Nederland belangrijke voorstellen.
Tot slot is Nederland benieuwd naar de planning van de herziening van de
NEC-richtlijn, welke niet wordt genoemd in het Commissie werkplan.
b) Annex II van het Wetgevings- en Werkprogramma 2010
Twee klimaat initiatieven (betreffende de practical policies required to
implement a 30% EU emmission reductionen de Roadmap for low carbon
economy),die de Commissie in Annex II opvoert, acht het kabinet van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 1007

24

dusdanig belang voor Nederland dat het kabinet deze heeft opgenomen in
de bijlage I met voor Nederland belangrijke voorstellen.
Met betrekking tot een aantal andere beleidsinitiatieven uit Annex II, de
zogenaamde indicatieve lijst van mogelijk strategische en prioritaire
initiatieven «under consideration», wenst het kabinet nog het volgende op
te merken, mede in aanmerking nemende dat de Commissie hier een
indruk geeft van haar voornemens voor de periode na 2010.
Het voornaamste voorstel op onderzoeks- en wetenschapsgebied is
zonder twijfel het voorstel voor het Achtste Kaderprogramma (KP8),
voorafgegaan door de tussentijdse evaluatievan het lopende Zevende
Kaderprogramma. Het voorstel voor KP8 zal bepalen hoe het grote
gemeenschappelijke onderzoeksprogramma na 2013 eruit zal zien.
Belangrijk hierbij is het thema van de vereenvoudiging van deelname aan
de Europese programma’s door het vereenvoudigen van administratieve
lasten en procedures. Dit is van belang voor het verhogen van deelname
van vooral industrie en MKB.
Daarnaast zal worden gewerkt aan een concreet werkprogramma voor de
Europese Onderzoeksruimte (ERA) en komen er aanbevelingen voor Joint
Programming (het gezamenlijk programmeren van onderzoek voor
afzonderlijke lidstaten) op de terreinen van landbouw, voedselzekerheid
en klimaatverandering, voeding en dieetgerelateerde gebieden en
cultureel erfgoed. Voor het EIT (Europees Instituut voor Innovatie en
Technologie) zal een Strategische Innovatie Agenda worden uitgewerkt.
Nederland kan zich vinden in de plannen die de Commissie heeft met het
onderzoeks- en innovatiebeleid. Nederland heeft hoge verwachtingen
ten aanzien van de plannen, vanwege de langer lopende plannen om
meer synergie te bereiken tussen verschillende initiatieven op het gebied
van onderzoek en innovatie, deelname aan programma’s simpeler te
maken en de administratieve lasten te verkleinen. Ook is Nederland blij
met de prominente rol van onderzoek en innovatie in de EU2020-strategie.
Nederland zal de plannen vooral ook met al deze ambities in het achterhoofd beoordelen.
De voorstellen op het terrein van onderwijs zijn geconcentreerd op
mobiliteit, vaardigheden, beroepsonderwijs, hoger onderwijs, schooluitval
en voor- en vroegschoolse educatie. Daarnaast wordt er gewerkt aan
Europese benchmarks op de terreinen van mobiliteit, employability en
beheersing van vreemde talen.
Het kabinet kan zich in grote lijnen vinden in de gekozen lijn. Nederland
steunt Europees mobiliteitsbeleid dat internationalisering stimuleert. Alle
jongeren moeten op termijn de kans krijgen om mobiel te zijn. Ook de
voorstellen die direct voortvloeien uit de EU2020-strategie kunnen
rekenen op Nederlandse steun, zoals op het terrein van hoger onderwijs,
van het tegengaan van schooluitval en de Europese vaardighedenagenda.
Nederland zal de subsidiariteit scherp in de gaten houden, met name waar
het gaat om de inhoud van het onderwijs. Europese samenwerking op
onderwijsterrein dient nadrukkelijk een vrijwillig karakter te houden.
In 2014 gaat het nieuwe cohesiebeleid van start. Eind dit jaar publiceert
de Europese Commissie het Vijfde Cohesierapport met daarin haar visie
hoe dit beleid eruit zou moeten komen te zien. Medio 2011 volgen naar
verwachting de formele voorstellen. Dit betekent dat het debat over het
cohesiebeleid dit jaar intensief gevoerd zal worden, binnen Europa en
binnen Nederland. Van belang zijn:
• concentratie van middelen op minst ontwikkelde regio’s in de minst
ontwikkelde lidstaten
• beleidsfocus op Europe 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 1007

25

•

synergie met beleid op EU (Kaderprogramma Onderzoek), nationaal
(w.o. Pieken in de Delta) en decentraal niveau
• vereenvoudiging
Daarbij is van belang dat de Commissie bij de discussie over het
cohesiebeleid aandacht besteedt aan verbeteringen van samenwerking in
grensregio’s, tevens veelal ook gebieden waarbinnen de demografische
ontwikkeling zorgen baart door een krimpende bevolking.
Nederland verwelkomt de voorstellen op het terrein van cultuur en
creativiteit. Deze hebben betrekking op creatieve industrie, Europese
film, kunstenaarsmobiliteit en digitale bibliotheken. Daarnaast zullen de
opvolgers van de subsidieprogramma’s Cultuur en Media worden
gepresenteerd. Nederland hecht eraan het belang te benadrukken van de
verdere ontwikkeling van de Europese digitale bibliotheek (Europeana) en
de daaraan verbonden auteursrechtelijke problematiek.
Met betrekking tot het emancipatiebeleid zal de Commissie een voorstel
doen voor de nieuwe Europese strategie voor gendergelijkheid. Daarnaast
wordt gewerkt aan een voorstel op het terrein van ouderschapsverlof,
waarnaar het kabinet met belangstelling uitziet.
Het kabinet is positief over de expliciete aandacht van de Commissie voor
beleid gericht op gendergelijkheid. De uitvoering van het beleid inzake
gelijkheid tussen vrouwen en mannen is een verantwoordelijkheid van de
lidstaten. Nederland heeft zelf in het Meerjarenbeleidplan Emancipatie
2006–2010 een aantal prioritaire thema’s benoemd.
Verder wijst het kabinet op de verschillen in gendergelijkheid binnen de
EU. Dat vraagt om een gedifferentieerde aanpak, die zich over vele
beleidsvelden uitstrekt. Het kabinet is van mening dat beleid gericht op
gendergelijkheid niet een geïsoleerd beleidsterrein betreft. Gendermainstreaming is juist van belang in diverse beleidsprogramma’s. Het kabinet
is positief over de voorgenomen inzet van de Commissie, zoals verwoord
in het Vrouwenhandvest en ziet uit naar de uitwerking daarvan in de
nieuw te ontwikkelen Routekaart 2011–2015 en door inbedding in de EU
2020 Strategie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 1007

26