Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3026
Schriftelijke vragen van lid Leijten (SP) aan de Minister van Buitenlandse
Zaken over het bericht dat visa en paspoorten te koop zijn voor superrijken
(ingezonden 31 mei 2018).
Antwoord van Staatssecretaris Harbers (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
30 augustus 2018).
Vraag 1
Wat vindt u ervan dat superrijken van buiten de Europese Unie (EU) –
voornamelijk uit Rusland en China – makkelijk een verblijfsvergunning of
paspoort kunnen kopen in veel Europese lidstaten?1
Antwoord 1
Op grond van internationaal recht, en met in achtneming van de daarin
gegeven beperkingen, bepaalt elke Staat ingevolge zijn eigen wetgeving wie
zijn onderdanen zijn. Deze wetgeving wordt door andere Staten geaccepteerd
voor zover zij overeenstemt met internationaal recht. Het is aan het desbetreffende land om vast te stellen of aan de nationale (wettelijke) voorwaarden
voor verstrekking van een paspoort is voldaan en om te voorkomen dat
daardoor mogelijkerwijs criminelen worden gefaciliteerd.
Vraag 2
Erkent u dat het vreemd is dat dat mensen door middel van investeringen in
de EU-lidstaten zichzelf een tweede nationaliteit kunnen aanschaffen zonder
aan de reguliere voorwaarden te voldoen? Gaat niet in tegen het principe van
gelijkheid van burgers? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Iedere lidstaat is bevoegd om eigen regels met betrekking tot het verkrijgen
van de nationaliteit op te stellen. Wanneer die regels voorwaarden met
betrekking tot investeringen bevatten, zijn dit reguliere voorwaarden waaraan
moet worden voldaan voordat de desbetreffende (tweede) nationaliteit kan
worden verkregen.
Voor zover mij bekend gelden die regels voor iedere burger in gelijke mate.

1

ah-tk-20172018-3026
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

https://nos.nl/artikel/2234221-eu-visum-of-paspoort-te-koop-voor-superrijken-uit-dubieuzekringen.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Vraag 3
Deelt u het oordeel dat het kunnen kopen van een nationaliteit via investeringen de waarde van burgerschap in een lidstaat – en uiteindelijk in de EU –
volledig ondermijnt? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 3
Nee, van een volledige ondermijning van de waarde van het burgerschap in
een lidstaat zou sprake zijn wanneer een nationaliteit zonder enige voorwaarde wordt weggegeven.
Vraag 4
Staat de regering nog altijd op het standpunt dat het «aan afzonderlijke
lidstaten zelf [is] om te bepalen of openheid wordt betracht omtrent
persoonlijke informatie van investeerders die via specifieke programma’s
onderdaan van de betreffende Staat zijn geworden»? Kunt u uw antwoord
toelichten?2
Antwoord 4
Ja, er zijn geen nieuwe ontwikkelingen die wijziging van dit standpunt nodig
maken.
Vraag 5
Erkent u dat door het vrij verkeer van personen in de EU deze schimmige
figuren zich overal in alle lidstaten kunnen vestigen en dat transparantie
tussen lidstaten daarom wenselijk is? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 5
Vanwege het vrij verkeer van personen kunnen derdelanders met een
verblijfsvergunning van de ene lidstaat binnen het Schengengebied maximaal
90 dagen binnen 180 dagen in een andere Schengen-lidstaat verblijven.
EU-burgers hebben het recht om zich in alle lidstaten te vestigen.
Met betrekking tot het aspect van transparantie geldt dat het aan de
afzonderlijke lidstaten is om zelf te bepalen of openheid wordt betracht
omtrent persoonlijke informatie van investeerders die via specifieke programma’s onderdaan van de desbetreffende Staat zijn geworden. Lidstaten zullen
hierbij een afweging moeten maken tussen transparantie en de privacy van
hun onderdanen.
Vraag 6, 7
Erkent u tevens dat het problematisch is te achterhalen is hoe deze individuen aan hun geld gekomen zijn en dat hiermee een groot risico van
witwassen op de nek wordt gehaald? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat gaat u
daartegen ondernemen?
Kunt u uitleggen hoe het opvoeren van bekendheid van klanten en herkomst
van vermogen – via verschillende witwasrichtlijnen – bij financiële instellingen zich verhoudt tot deze achterdeur waardoor veel vermogen waarvan de
herkomst niet bekend is, in EU-lidstaten wordt geïnvesteerd? Kunt u uw
antwoord toelichten?
Antwoord 6, 7
Het is aan de desbetreffende lidstaten om alert te zijn op het risico van
witwassen en actie te ondernemen. Zo is iedere lidstaat gebonden aan de
anti-witwasrichtlijnen van de EU en is het primair aan de Commissie om hier
toezicht op te houden.
Vraag 8
Deelt u mijn schok dat de populariteit van deze «gouden visums» binnen een
half jaar is toegekomen met 100 procent, aangezien u eerder antwoordde op
Kamervragen over het kopen van Cypriotische paspoorten dat er enkel nog

2

Beantwoording van Kamervragen op 13 november 2017: https://www.rijksoverheid.nl/
documenten/kamerstukken/2017/11/13/beantwoording-kamervragen-over-bericht-dathonderden-rijken-uit-rusland-en-oekraine-een-cypriotisch-paspoort-hebben-kunnen-kopen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

zeven lidstaten waren met zo’n programma, terwijl dat er nu al minstens
veertien zijn?3 4 Zo nee waarom niet?
Antwoord 8
Nee, aangezien het desbetreffende artikel zelf onduidelijk is over het aantal
lidstaten dat een investeerdersregeling voor derdelanders kent. Bovendien
wordt er niet altijd een duidelijk onderscheid gemaakt tussen toelatingsregelingen voor zelfstandige ondernemers en investeerders. Bij toelatingsregelingen voor zelfstandigen gaat het veelal om derdelanders die investeren in een
bedrijf én daarin actief participeren, terwijl bij toelatingsregelingen voor
investeerders die actieve participatie (veelal) ontbreekt.
Vraag 9
Kunt u een update maken van de lijst van lidstaten waar dergelijke programma’s beschikbaar zijn, inclusief de voorwaarden waaraan investeerders per
lidstaat aan moeten voldoen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 9
Er is op dit moment geen update van de lijst met lidstaten die een toelatingsregeling voor buitenlandse investeerders hebben inclusief de voorwaarden
waaraan de investeerders moeten voldoen. Deze gegevens worden niet
continu bijgehouden.
Vraag 10
Denkt u – gezien de snelle stijging van het aantal lidstaten dat gouden visums
verstrekt – dat er een concurrentiestrijd tussen lidstaten gaande is om
investeringen van buiten de EU? Zo nee, hoe is de snelle stijging dan wel te
verklaren? Zo ja, welke mogelijkheden ziet u om deze onwenselijke verstrekking van gouden visums tegen te gaan?
Antwoord 10
Hoewel het aantal lidstaten met een toelatingsregeling voor buitenlande
investeerders toeneemt, zie ik niet direct een concurrentiestrijd tussen
lidstaten, in die zin dat de criteria steeds worden verlaagd. Wel heeft in de
afgelopen jaren Letland haar toelatingsregeling juist aangescherpt en
Hongarije heeft haar regeling opgeschort.
Vraag 11
Erkent u dat Nederland ook meedoet aan het creëren van de hierboven
bestaande problemen door haar eigen «gouden visa»-regeling? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, wat gaat u voor acties ondernemen om dit op te lossen?
Antwoord 11
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar het antwoord op vraag 5
van de leden Groothuizen en Verhoeven, TK 2017–2018, Aanhangsel
Handelingen, nr. 503, waar uitvoerig op dit punt is ingegaan.
Vraag 12
Bent u bereid de onwenselijke praktijk van het kopen van nationaliteit te
stoppen? Zo ja, welke stappen gaat u ondernemen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 12
Alleen strijdigheid van de toepassing van de nationale wetgeving met
toepasselijk internationaal recht zal aanleiding geven voor verdere actie. Op
basis van de thans beschikbare gegevens is vooralsnog geen sprake van
strijdigheid met internationaal recht.

3
4

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 502
http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/ATAG/2018/621887/
EPRS_ATA(2018)621887_EN.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3