Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1153
Vragen van het lid Van der Staaij (SGP) aan de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht «Lesmethodes seksuele
voorlichting onder de loep» (ingezonden 29 oktober 2019).
Antwoord van Staatssecretaris Blokhuis (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 19 december 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2019–2020, nr. 788.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Lesmethodes seksuele voorlichting
onder de loep»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u van mening dat er op dit moment sprake is van een breed genoeg
aanbod van erkende interventies met betrekking tot seksuele gezondheid? Zo
ja, waarom? Zo nee, kunt u aangeven welke acties u onderneemt om het
aanbod te verbreden?
Antwoord 2
Ten behoeve van het Stimuleringsprogramma seksuele en relationele
vorming in het onderwijs, dat ik u onlangs toestuurde (Kamerstukken 32 279,
nr. 132), heeft het RIVM een overzicht gemaakt van alle erkende interventies
op het gebied van seksuele gezondheid. Op dit moment zijn er ruim 36
erkende interventies beschikbaar. Partijen (onder andere de onderwijsraden,
GGD GHOR en Rutgers) hebben tijdens het opstellen van het stimuleringsplan onderwijs aangegeven dat het basisaanbod van interventies voldoende
is. Uit de behoefteninventarisatie van het RIVM kwam wel naar voren dat
scholen vooral behoefte hebben aan bekendheid van het aanbod van
interventies. Docenten en scholen weten niet altijd wat er mogelijk is qua
interventies op dit moment.
Daarnaast geven partijen aan dat vooral maatwerk per doelgroep op
bepaalde scholen belangrijk is. Het basisaanbod van interventies dat er al is,

1

ah-tk-20192020-1153
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://www.verus.nl/actueel/nieuws/lesmethodes-seksuele-voorlichting-onder-de-loep-wiebepaalt-wat-een-goede-visie-op, 10 oktober 2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

zou dan vooral via specifieke trainingen aan docenten kunnen worden
aangeboden voor een speciale doelgroep. In mijn brief «Voortgangrapportage
Zevenpuntenplan Onbedoelde (tiener) zwangerschappen» (Kamerstukken
32 279, nr. 132) die ik 12 december jongstleden aan uw Kamer stuurde, geef
ik aan dit ook te willen stimuleren via de mogelijkheid voor scholen om
facultatief dergelijke trainingen in te kopen van het stimuleringsbudget. Ik
verwijs u voor nadere toelichting op dit onderdeel naar deze brief. Veel
docenten spitsen de interventie overigens nu al toe op hun doelgroep, zoals
bijvoorbeeld het speciaal onderwijs. Daarvoor hoeven niet nieuwe interventies te worden ontwikkeld.
In bovengenoemde brief heb ik ook aangegeven dat het aanbod van
lespakketten zich op een markt begeeft. Daarom is het voor de overheid niet
wenselijk hierin specifieke aanbieders / lespakketten te stimuleren in verband
met staatssteunregels. Wel is het mogelijk om binnen het programma van
ZonMW bestaande interventies door te ontwikkelen (voor bijvoorbeeld een
specifieke hoogrisicogroep) en deze in de lokale praktijk toe te passen en te
toetsen of het werkt. Ook zijn er mogelijkheden voor onderzoek naar de
ontwikkeling van interventies. Deze kunnen specifiek gericht zijn op een of
meer hoogrisicogroepen. Hiervoor heeft ZonMW medio oktober 2019 een
subsidieoproep uitgezet.
Tot slot geef ik het RIVM volgend jaar opnieuw budget, zodat aanbieders van
interventies die in aanmerking willen komen voor een erkenning van hun
interventie via het Centrum Gezond Leven hiervoor financiering kunnen
krijgen en daardoor gestimuleerd worden het erkenningsproces te doorlopen.
Vraag 3
Is inmiddels al meer duidelijkheid over het onderzoek naar de subsidiering
van educatie en voorlichting met betrekking tot seksuele gezondheid? Heeft
de staatssteuntoets ertoe geleid dat er instellingen zijn die in 2020 (deels) niet
meer worden gefinancierd vanuit subsidie door het Rijk?
Antwoord 3
VWS heeft de subsidiëring van educatie en voorlichting met betrekking tot
seksuele gezondheid getoetst op eventuele staatsteun elementen. Ik kan
echter nog geen mededelingen doen over de exacte uitkomsten ervan, omdat
eerst de betreffende organisaties op de hoogte gebracht worden. Maar zoals
ik hierboven al schreef, is het voor de overheid niet wenselijk specifieke
aanbieders / lespakketten te stimuleren in verband met staatssteunregels. Dit
betekent in de praktijk dat instellingen gefinancierd blijven. Tegelijkertijd vindt
wel afbouw plaats op specifieke onderdelen in verband met staatssteun.
Vraag 4
Hoe wordt gewaarborgd dat de subsidie die aan instellingen wordt verstrekt
ten behoeve van seksuele gezondheid ook daadwerkelijk aan dit doel wordt
besteed, aangezien uit de evaluatie van Rutgers door KWINK groep (2017)
bleek dat de grens tussen seksuele gezondheid en aanpalende onderwerpen
niet objectief is vast te stellen?2
Antwoord 4
Het rapport dat u aanhaalt, gaf de aanbeveling om in de verantwoording over
de besteding van de subsidie de nadruk te verleggen van het meten op het
niveau van activiteiten naar het meten van doelbereik (of een slimme
combinatie van beide). Dit vereist dat Rutgers haar doelen operationaliseert
en – zoveel mogelijk- meetbaar maakt. Deze aanbeveling is overgenomen.
Vraag 5
Hoe verhoudt de stelling in het Subsidiekader RIVM-CIb 2018 dat het
subsidieprogramma een open karakter heeft waarin ook andere organisaties
een instellings- of projectsubsidie kunnen aanvragen, zich tot de voorwaarde
dat de aanvrager de rol van kenniscentrum moet vervullen en als zodanig
erkend moet zijn?3 Welke voorwaarden gelden voor de erkenning en waarom

2
3

KWINK groep, Evaluatie subsidieverstrekking Rutgers (Den Haag 2017), p. 9.
Subsidiekader RIVM-CIb 2018, p. 12.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

is het logisch dat alle aanbieders de status van kenniscentrum moeten
hebben?
Antwoord 5
Voor alle subsidieaanvragen gelden de subsidievoorwaarden zoals opgenomen in de kaderregeling VWS-subsidies. Als een organisatie een aanvraag
indient die voldoet aan die voorwaarden en die binnen vigerend beleid past
en er voldoende budget is, dan zal de aanvraag worden goedgekeurd.
De stelling dat het subsidiekader een open karakter heeft verwijst naar het feit
dat iedere organisatie een subsidie kan aanvragen. De subsidieverlening
beperkt zich dus niet tot de organisaties die nu al gedurende langere tijd
subsidie ontvangen. De voorwaarde van het zijn van kenniscentrum heeft
vooral betrekking op het feit dat partijen die subsidie aanvragen activiteiten
ontplooien die in samenhang met ander aanbod worden ontwikkeld en
waarbij de partijen actief aan kennisdeling doen. Dit is dus een van de
elementen waarop getoetst wordt, net zoals bijvoorbeeld de toets op
staatssteun.
Vraag 6
Heeft u conform de toezegging in uw brief (4 juli jl.) inmiddels onderzocht
welke verbeteringen kunnen worden doorgevoerd in het beoordelingstraject
van lesmethoden op het gebied van seksuele gezondheid in het kader van
Gezonde School? Deelt u de mening dat er een einde moet komen aan de
betrokkenheid van Rutgers bij de erkenning van dergelijke lesmethoden,
aangezien medewerkers van Rutgers op dit moment kunnen oordelen over
aanvragen van eventuele concurrenten?4
Vraag 7
Waarom is het nodig dat een thema-instituut zoals Rutgers deel uitmaakt van
de commissie die de aanvraag van een vignet Gezonde School toetst, indien
dit een louter technische beoordeling lijkt te zijn, zoals blijkt uit uw brief
(4 juli jl.)? Indien het géén louter technische beoordeling betreft, deelt u dan
de mening dat het wenselijk is reeds vóór de evaluatie van Gezonde School
door ZonMW in 2023 maatregelen te treffen?
Antwoord 6 en 7
In de Kamerbrief van 4 juli jl. (Kamerstukken 32 279, nr. 402) heb ik aangegeven dat ik in kaart wil brengen of er verbeterslagen mogelijk zijn in het
beoordelingstraject van het RIVM rondom erkenningen van lespakketten. Ik
zal u over de resultaten van dit onderzoek in het voorjaar 2020 informeren.
Er zijn twee trajecten rondom lesmethoden en de Gezonde School:
a) Lesmethoden worden erkend via het RIVM
Vanuit het RIVM bestaat een erkenningstraject, waarbij diverse onafhankelijke erkenningscommissies de effectiviteit, kwaliteit en uitvoerbaarheid
van onder andere leefstijlinterventies beoordelen. De commissie
jeugdgezondheidszorg en gezondheidsbevordering voor de jeugd van het
RIVM is verantwoordelijk voor de erkenning van lespakketten op het
gebied van seksuele gezondheid.
De interventies worden beoordeeld door professionals uit het veld (Goed
beschreven) of door erkenningscommissies waarvan de leden afkomstig
zijn uit wetenschap, beleid en praktijk (Goed onderbouwd en Effectief).
Deze interventies worden vervolgens opgenomen in de databanken van
het RIVM, Kenniscentrum Sport, Nederlands Jeugdinstituut en van
Movisie.
In een van de erkenningscommissies zit een medewerker van Rutgers als
vertegenwoordiger van kennisinstituut en deskundige op het terrein van
Seksuele Gezondheid.
b) Scholen kunnen een aanvraag indienen voor een vignet Gezonde School.
De beoordeling van de vignetten Gezonde School gebeurt door de
partners van Gezonde School (https://www.gezondeschool.nl/over-ons/
overzicht-partners-gezonde-school). Rutgers is één van de partners van de
Gezonde School.

4

Kamerstuk 32 793, nr. 402

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

De expertise van Rutgers als kennisinstituut voor seksuele gezondheid bij
die beoordeling voor het vignet is relevant omdat Rutgers de kennis heeft
om te beoordelen of de thema’s van de Gezonde School zijn geborgd in
het schoolbeleid.
Dit leidt niet tot belangenverstrengeling, zoals ik ook al in mijn brief van
4 juli jl. (Kamerstukken 32 279, nr. 402) heb aangegeven.
Vraag 8
Kunt u toelichten wat de noodzaak is van het aanstellen van de coördinator
Gezonde School, indien het beleid is dat scholen zo laagdrempelig mogelijk
gebruik moeten kunnen maken van interventies op het gebied van seksuele
gezondheid? Waarom beperkt u zich bij het verstrekken van subsidie niet tot
de vereiste van het gebruik van een erkende interventie?
Antwoord 8
Ik verwijs hierbij naar mijn brief van 12 december jongstleden (Kamerstukken
32 279, nr. 132). Ik kies voor het verplichte onderdeel van de Gezonde School
coördinator, omdat uit de behoefteninventarisatie die het RIVM heeft gedaan
onder scholen blijkt hoe belangrijk de rol van deze coördinator is om het
thema beter in te bedden in de cultuur van de scholen. De veldpartijen die
betrokken zijn bij het opstellen van het stimuleringsplan staan hierachter en
hebben dit zelf voorgesteld. Ook het gebruik van een erkende interventie vind
ik belangrijk. Deze lijn is nu al gebruikelijk bij de Gezonde School en
ondersteun ik daarom van harte.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4