Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 458

Wijziging van de Wet op het primair onderwijs,
de Wet op de expertisecentra, de Wet op het
voortgezet onderwijs en de Wet educatie en
beroepsonderwijs in verband met de invoering
van het lerarenregister en het
registervoorportaal

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
Inhoudsopgave
Algemeen
1.
Inleiding
2.
Achtergronden
2.1
Aanleiding tot dit wetsvoorstel
2.2
Het doel van dit wetsvoorstel
3.
De inhoud van het wetsvoorstel
3.1
Omschrijving van het beroep en professionele ruimte
3.2
Het lerarenregister en het registervoorportaal
3.3
Voor welke leraren is dit relevant?
3.4
Hoe werkt de registratie?
3.5
De criteria voor herregistratie
3.6
Gevolgen van niet (her-)registreren
3.7
Verantwoordelijkheden
4.
Invoering
4.1
Organisatie van de uitvoering
4.2
Voorbereiding
4.3
Fasering van de invoering van het lerarenregister
5.
Bescherming persoonsgegevens
6.
Administratieve lasten
7.
Handhaving
8.
Kosten
9.
Uitvoeringstoets
10.
Evaluatiebepaling
11.
Advies van de Onderwijsraad
12.
Caribisch Nederland
13.
Internetconsultatie
Artikelsgewijze toelichting

blz.
2
2
4
4
6
7
8
9
11
12
14
15
16
17
18
19
19
20
25
26
27
28
28
28
34
34
36

Memorie van toelichting
Dit wetsvoorstel heeft betrekking op alle in het wetsvoorstel genoemde
onderwijssectoren, inclusief het Groen onderwijs. Het wetsvoorstel bevat
geen bepalingen die specifiek zijn voor het door het Ministerie van

kst-34458-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

1

Economische Zaken (EZ) bekostigde Groen onderwijs. In deze gevallen
worden wetsvoorstellen niet langer van een contraseign door de
betrokken bewindspersoon van EZ voorzien. Het voorliggende
wetsvoorstel en de toelichting erop zijn in overeenstemming met het
Ministerie van EZ opgesteld.
Algemeen
Dit wetsvoorstel beoogt de positie van leraren te versterken en hun
beroepskwaliteit zichtbaar te maken en te verbeteren. Dit door het
opnemen van de omschrijving van het beroep van leraar en diens
professionele ruimte in de school in de sectorale onderwijswetten, en
daarbij tevens te bepalen dat de bekwaamheid van de leraar blijkt uit het
lerarenregister en registervoorportaal. Wettelijke verankering van deze
drie elementen, als schakels van de professionele keten, in onderlinge
samenhang zijn nodig voor de borging van de positie van de leraar en van
de kwaliteit van de beroepsgroep.
1. Inleiding
We willen kwalitatief goed en waar mogelijk excellent onderwijs waardoor
leerlingen en studenten hun talenten optimaal kunnen ontwikkelen. In dat
kader zijn leraren met kwaliteit nodig want we weten immers ook dat
kwaliteit van onderwijs in belangrijke mate daardoor wordt bepaald. Een
goede leraar weet méér te bereiken met de leerlingen en werkt samen met
zijn collega’s en de schoolleiding aan het verder verbeteren van die
kwaliteit. Een belangrijke voorwaarde daarvoor is dat de kennis en
vaardigheden van de leraar op niveau zijn en dat hij deze ook bijhoudt.
Dat betekent ook dat hij aan zet is als het gaat om zijn bekwaamheid en
het onderhoud daarvan. Hij werkt aan zijn professionaliteit, en hij doet dat
in samenspraak met zijn collega’s in de school en met inachtneming van
de normen van zijn beroepsgroep.
Vanuit dit gedachtengoed is in de achterliggende periode in samenspraak
met de beroepsgroep en ook met sectorraden gesproken over versterking
van de beroepskwaliteit van leraren. Zo is in het kader van het Nationaal
Onderwijsakkoord afgesproken dat leraren hun bekwaamheid en
bekwaamheidsonderhoud in 2017 tot uitdrukking brengen door opname
in het lerarenregister, en dat aansluitend een eerste periode start van vier
jaar waarin leraren werken aan hun herregistratie.1 Daarbij is ook
overeengekomen dat er een professioneel statuut is waarmee de
zeggenschap van leraren en hun teams een wettelijke verankering krijgt.2
Deze afspraken zijn in de zomer van 2014 met de sectorraden bekrachtigd
in de respectievelijke bestuursakkoorden voor het primair onderwijs (po),
voortgezet onderwijs (vo) en middelbaar beroepsonderwijs (mbo).3
Het Nationaal Onderwijsakkoord stelt voorts, in lijn met deze ambitie én
met het gelijkluidende voornemen uit het regeerakkoord Bruggen slaan,
dat er in 2017 een wettelijk verankerd lerarenregister komt. Daarmee
wordt het initiatief van de beroepsgroep leraren tot een vrijwillig
lerarenregister voorzien van een stevige basis, zodat het werken aan
bekwaamheid en bekwaamheidsonderhoud ook langs de lijn van wet- en
regelgeving wordt gestimuleerd.

1

Kamerstukken II 2012/13, 33 400 VIII, nr. 167.
Kamerstukken II 2013/14, 33 750 VIII, nr. 8, bijlage. Brief Stichting van het Onderwijs aan OCW
d.d. 14 oktober 2013 inzake bekrachtiging NOA.
3
In het bestuursakkoord mbo wordt op dit punt verwezen naar de afspraken in het NOA.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

2

Het beleidsvoornemen tot wettelijke verankering van het lerarenregister is
in het voorjaar van 2013 besproken in de Tweede Kamer.4 In lijn daarmee
heeft de Tweede Kamer in oktober 2013 de Hoofdlijnenbrief lerarenregister ontvangen, die in november 2013 met de Vaste Kamercommissie is
besproken.5Daarbij is tevens de Lerarenagenda 2013–2020: de leraar
maakt het verschil aan de orde geweest, waarin de Minister en de
Staatssecretaris hun plannen toelichtten voor verdere verbetering van de
lerarenopleidingen en de beroepskwaliteit.6Het onderhavige wetsvoorstel
valt onder de thema’s 6 en 7 van deze Lerarenagenda.
De komst van een wettelijk verankerd lerarenregister biedt een goede
gelegenheid voor de beroepsgroep en de schoolbesturen om de komende
tijd in gezamenlijkheid te werken aan verdere versterking van de kwaliteit
van het onderwijs. Daarbij is een essentiële rol weggelegd voor leraren en
hun beroepsgroep. Tegen deze achtergrond heeft in de afgelopen periode
intensief overleg plaatsgevonden met de beroepsgroep, i.c. de Onderwijscoöperatie, over deze voornemens.7 Het wetsvoorstel bouwt voort op de
uitkomsten van dat overleg.
Leeswijzer
Deze memorie van toelichting is als volgt opgebouwd. Eerst wordt
ingegaan op de achtergronden van dit wetsvoorstel. Daarna komen de
belangrijkste elementen van het voorstel aan de orde, te weten a) de
omschrijving van het beroep van leraar, b) de erkenning van diens
professionele ruimte en c) het lerarenregister en het registervoorportaal.
Aansluitend wordt ingegaan op onder meer de invoering van het
lerarenregister en registervoorportaal, de bescherming van persoonsgegevens, de administratieve lasten en handhaving. De toelichting wordt
afgesloten met een beknopte weergave van de reacties uit de internetconsultatie.
Om redactionele redenen wordt in deze toelichting het begrip «leraren»
gebruikt. Daar waar de tekst specifiek betrekking heeft op leraren in het
mbo, wordt gesproken van «docenten». Onder «primair onderwijs» wordt
in deze toelichting verstaan: het onderwijs dat ressorteert onder de WPO
en de WEC, dus ook het (voortgezet) speciaal onderwijs, tenzij anders is
aangegeven.
Dit wetsvoorstel heeft betrekking op de leraar. In het Nationaal Onderwijsakkoord (NOA) is voor instructeurs in het mbo het volgende afgesproken:
«Instructeurs en onderwijsassistenten dienen aantoonbaar te beschikken
over pedagogisch-didactische vaardigheden en deze op peil te houden.
Samen met de beroepsgroep wordt hiertoe een kwalificatiedossier
gemaakt. Voor de instructeur is samen met de beroepsgroep een eerste
concept van een kwalificatiedossier ontwikkeld. Dit gaat gebruikt worden
voor het overleg met de opleidingen zodra de AMvB terzake van kracht is
die eisen gaat stellen aan de instructeurs. In het kwalificatiedossier zijn
met name ook de pedagogisch didactische eisen benoemd. Als instructeurs aan de kwalificatie-eisen (kunnen) voldoen zullen zij ook in een
aparte «kamer» in het register opgenomen worden.»8

4

Kamerstukken II 2012/13, 27 923, nr. 167.
Kamerstukken II 2012/13, 27 923, nrs. 172, 182.
6
Kamerstukken II 2012/13, 27 923, nr. 171.
7
In deze memorie van toelichting wordt, tenzij anders aangegeven, met de aanduiding
beroepsgroep de Onderwijscoöperatie bedoeld.
8
Kamerstukken II 2013/14, 33 750 VIII, nr. 8, bijlage.
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

3

2. Achtergronden
2.1 Aanleiding tot dit wetsvoorstel
Er zijn twee aanleidingen voor dit wetsvoorstel. In de eerste plaats het
gegeven dat nog niet alle leraren voldoen aan de gestelde bekwaamheidseisen. Ten tweede het feit dat dat het onderhoud van bekwaamheid
door leraren meestal nog een ad hoc karakter draagt; het is nog vaak
vrijblijvend en weinig gerelateerd aan de lespraktijk. Hieronder lichten we
deze punten nader toe.
Niet alle leraren voldoen aan de bekwaamheidseisen
De meeste leraren die werken in het primair onderwijs (po), voortgezet
onderwijs (vo) en het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) voldoen aan de
bekwaamheidseisen. Ze beschikken over een relevant getuigschrift hoger
onderwijs, oftewel het bewijs van hun bevoegdheid. Een deel van de
leraren, met name in het vo en mbo, is echter niet werkzaam op basis van
zo’n bevoegdheid.
Uit onderzoek naar onbevoegdheid in het vo komt naar voren dat
ongeveer een vijfde tot een kwart van de lessen wordt gegeven door een
leraar die daarvoor (nog) niet bevoegd is (23,6 procent). Dit percentage is
over de jaren heen vrij constant.9
In het mbo heeft de Inspectie van het Onderwijs (hierna: inspectie)
onderzoek gedaan naar bevoegdheid. Daaruit blijkt dat 11 procent van de
docenten (van de onderzochte opleidingen) voor meer dan een kwart van
de werktijd actief is op andere onderwijsgebieden dan waarvoor zij een
bevoegdheid hebben verworven. 89 procent van de docenten is geheel of
voor minstens driekwart van de werktijd werkzaam op het eigen
vakgebied c.q. het gebied waarvoor ze een bevoegdheid hebben. Er zijn
meer docenten in de algemene vakken dan in de beroepsgerichte vakken
voor meer dan een kwart van de tijd buiten hun vakgebied ingezet. Dat
betekent dat mensen die vanwege hun specifieke beroepservaring als
docent worden binnengehaald niet of slechts in geringe mate buiten hun
vakgebied worden ingezet. Overigens dient hierbij in ogenschouw te
worden genomen dat mbo-instellingen meer ruimte hebben voor een
bredere inzet van docenten dan in het vo. Uit het onderzoek blijkt ook dat
bij de onderzochte opleidingen 7 procent van de docenten niet bevoegd
is. Dit percentage geldt zowel voor de docenten algemene vakken als voor
beroepsgerichte vakken.10
In het po doet de onbevoegdenproblematiek zich vrijwel niet voor.
Uit internationaal vergelijkend onderzoek komt naar voren dat in
Nederlandse scholen meer dan gemiddeld voor OESO-landen, hinder
wordt ondervonden van het werken met leraren die (nog) niet aan de
bekwaamheidseisen voldoen.11 De kwaliteit van hun onderwijs is
9

Inspectie van het Onderwijs (2014). De staat van het onderwijs. Onderwijsverslag 2012–2013.
Utrecht: Inspectie van het onderwijs. Berndsen & Van Leenen (2013). IPTO Bevoegdheden 2011.
Amsterdam: Regioplan. Fontein e.a. (2015), IPTO: vakken en bevoegdheden. Peildatum
1 oktober 2013. Tilburg: Centerdata. Inspectie van het Onderwijs (2015). Onbevoegd lesgeven in
het voortgezet onderwijs. Een onderzoek naar de rechtvaardigingsgronden. Utrecht: Inspectie
van het Onderwijs. De staat van het onderwijs. Onderwijsverslag 2013–2014. Utrecht: Inspectie
van het onderwijs.
10
Inspectie van het Onderwijs (2012). Onderzoek bevoegdheden docenten mbo. Utrecht:
Inspectie van het Onderwijs.
11
Kordes e.a. (2013). Resultaten PISA-2012 – Praktische kennis en vaardigheden van 15-jarigen.
Arnhem: Cito.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

4

doorgaans een aandachtspunt, omdat zij meer moeite hebben met de
basisvaardigheden. De Inspectie stelt daar over: «Zij leggen de leerstof
vaker onvoldoende uit, realiseren minder vaak een taakgerichte werksfeer
en betrekken leerlingen minder vaak actief bij de les.»12 Er ligt daarmee
een belangrijke opdracht voor zowel schoolbesturen als de overheid om
de inzet van onbevoegde leraren terug te dringen. In overeenstemming
met deze opdracht is eind februari 2016 de Tweede Kamer geïnformeerd
over het plan van aanpak tegengaan onbevoegd lesgeven in het voortgezet onderwijs.13 Zoals daarin aangekondigd volgt binnenkort een brief
over bevoegdheid in het mbo.
Bekwaamheidsonderhoud nog onvoldoende
Op basis van rapportages van onder meer de inspectie kan verder worden
geconstateerd dat leraren helaas nog onvoldoende gestructureerd werken
aan bekwaamheidsonderhoud.14 In het po is er sowieso voor slechts 40
procent van de leraren een bekwaamheidsdossier; in het vo en mbo ligt
dit percentage lager namelijk rond de 25 procent. Deze lage percentages
komen overeen met cijfers uit eerder onderzoek van de Inspectie.
Scholingsactiviteiten zijn voorts veelal vrijblijvend en zijn niet altijd gericht
op verbetering van lesgevende vaardigheden. Belemmerende factor
daarbij is dat leraren en schoolleiders onvoldoende inzicht hebben in het
scholingsaanbod en de kwaliteit daarvan. Dit alles betekent overigens niet
dat leraren niet gemotiveerd zijn tot bekwaamheidsonderhoud. Ze ervaren
in de praktijk echter problemen om er daadwerkelijk en gericht aan te
werken.
In de zomer van 2014 zijn de resultaten van een grootschalig internationaal onderzoek van de OESO onder leraren gepubliceerd.15 Uit dit
onderzoek blijkt dat in Nederland meer leraren dan internationaal
gemiddeld professionaliseringsactiviteiten verrichten. Leraren hebben
vooral behoefte aan scholingsactiviteiten op het gebied van
ICT-vaardigheden en omgaan met verschillen in de klas. Echter, niet altijd
sluit het scholingsaanbod aan op deze behoeften. Verder blijkt uit het
onderzoek dat het volgen van nascholing door leraren als vrijblijvend
wordt gezien; leraren missen een prikkel om er gericht mee aan de slag te
gaan. Professionalisering onder leraren kan volgens de onderzoekers dan
ook onder meer worden gestimuleerd door deze activiteiten als niet of
minder vrijblijvend te definiëren. Deze aanbeveling sluit aan bij de
conclusie van een uitgebreide review-studie naar effectieve professionalisering onder leraren, die luidt dat professionalisering vooral een impuls
krijgt als iedereen in en rond de school het belang daarvan onderschrijft.16
Mede in deze context heeft de Onderwijsraad in recente adviezen bij

12

Inspectie van het Onderwijs (2013). De staat van het onderwijs. Onderwijsverslag 2011–2012.
Utrecht: Inspectie van het Onderwijs, p. 21.
13
Kamerstukken II 2015/16, 31 289, nr. 286.
14
De informatie in deze alinea is ontleend aan de volgende onderzoeken: Inspectie van het
Onderwijs (2011). Het bekwaamheidsdossier in het voortgezet onderwijs. Utrecht: Inspectie
van het Onderwijs. Berndsen e.a. (2013). Onderwijs werkt! Amsterdam: Regioplan. Gravesteijn
e.a. (2012). Inventarisatie van lacunes in het opleidings- en scholingsaanbod. Eindrapport.
Rotterdam: SEOR. Algemene Rekenkamer (2013). Kunnen basisscholen passend onderwijs
aan? Den Haag: Algemene Rekenkamer. Van Cooten & Van Bergen (2009). Teaching and
learning international survey (TALIS): nationaal rapport. Amsterdam: Regioplan.
15
OECD (2014). TALIS 2013: Results An Internati onal Perspective on Teaching and Learning.
TALIS, OECD Publishing. Zie ook de beleidsreactie op dit rapport: Kamerstukken II 2013/14,
27 923, nr. 186.
16
Van Veen e.a. (2010). Professionele ontwikkeling van leraren een reviewstudie naar effectieve
kenmerken van professionaliseringsinterventies van leraren. Leiden: ICLON.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

5

herhaling gepleit voor het invoeren van een nascholingsplicht voor
leraren, te verbinden aan een register.17
In de achterliggende periode heeft de beroepsgroep zelf het vrijwillig
lerarenregister neergezet om het bekwaamheidsonderhoud te stimuleren
en te borgen. Dit is opgezet door de Onderwijscoöperatie en is in de
huidige vorm van start gegaan in 2012. Het vrijwillige register geeft
leraren de gelegenheid in een registerportfolio aan te geven welke
professionaliseringsactiviteiten zij in een bepaalde periode ondernemen.
Dit is een goede ontwikkeling, die het kabinet tezamen met de beroepsgroep en de sectoren wil ondersteunen en versnellen met dit
wetsvoorstel. Met het wettelijke lerarenregister wil het kabinet de
beroepsgroep steunen om te komen tot een register voor alle leraren die
aan de bekwaamheidseisen voldoen, als onmisbaar element in de
ontwikkeling van het leraarsberoep.
Stappen die reeds zijn gezet
Tegen de achtergrond van het voorgaande zijn in de afgelopen decennia
al diverse stappen gezet.
Scholen hebben de beschikking over eigen middelen (scholingsbudget als
onderdeel van de lumpsum) om te zorgen dat leraren aan hun bekwaamheidsonderhoud werken. In de sector-cao’s staan afspraken over investeringen (in tijd en/of geld) in professionalisering.
Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) heeft in het
kader van het lerarenbeleid extra middelen beschikbaar gesteld voor
professionele ontwikkeling van leraren, onder andere via bestuurs- en
sectorakkoorden.
Voorts is geïnvesteerd in de positie van de beroepsgroep leraren door het
stimuleren van de omvorming van de Stichting Beroepskwaliteit Leraren
(SBL) tot de Onderwijscoöperatie (2011) en de ontwikkeling van het
vrijwillige lerarenregister (2012). Met de Onderwijscoöperatie en met de
Stichting van het Onderwijs zijn afspraken gemaakt over verhoging van de
deelname aan het vrijwillige lerarenregister.
De beschikbaar gestelde instrumenten en gemaakte afspraken zijn
vooralsnog niet voldoende gebleken om de bekwaamheid van en het
bekwaamheidsonderhoud door leraren over de gehele linie te verbeteren.
2.2 Het doel van dit wetsvoorstel
Leraren hebben een grote verantwoordelijkheid voor het geven van goed
onderwijs, waarbij een beroep wordt gedaan op hun professionele
kwaliteiten. Met dit wetsvoorstel krijgen leraren enerzijds erkenning van
hun professionele ruimte en leggen zij anderzijds via het register
verantwoording af over het onderhoud van hun bekwaamheid. Dit
wetsvoorstel legt daarmee tevens een basis voor een dialoog over
beroepskwaliteit, binnen het lerarenteam op school en binnen de
beroepsgroep als geheel.
Het wetsvoorstel omvat zoals gesteld drie elementen: omschrijving van
het beroep van leraar, de erkenning van diens professionele ruimte in de
school en het vereiste dat de leraar zich registreert en zorgt voor het
17

Het betreft de volgende adviezen van de Onderwijsraad: Naar hogere leerprestaties in het
voortgezet onderwijs (2011); Goed opgeleide leraren voor het (voorbereidend) middelbaar
beroepsonderwijs (2011); Een stevige basis voor iedere leerling (2011); Kiezen voor kwalitatief
sterke leraren (2013); Advies Herijking bekwaamheidseisen (2014); Een onderwijsstelsel met
veerkracht (2014).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

6

bijhouden van zijn bekwaamheid. In onderlinge samenhang wordt
daarmee zichtbaar over welke leraren het gaat, dat zij zeggenschap
hebben in hun beroepsuitoefening en professionele ontwikkeling en dat
zij werken aan het onderhoud van hun bekwaamheid. Ook wordt in de
systematiek van lerarenregister en registervoorportaal (zie ook hierna)
zichtbaar welke leraren nog niet voldoen aan de bekwaamheidseisen en
dus nog werken aan het halen van hun bevoegdheid.
Aldus ontstaat met het wetsvoorstel een samenhangend instrumentarium
om de bekwaamheid van en het bekwaamheidsonderhoud door leraren
op een hoger plan te tillen. De professionaliseringsactiviteiten van de
leraar kunnen ook een plaats krijgen in de gesprekkencyclus, waaronder
ontwikkelgesprekken, tussen de leraar en zijn leidinggevende. Daarmee
kan de beroepskwaliteit van leraren toenemen en de kwaliteit van het
onderwijs verbeteren. Het personeels- en professionaliseringsbeleid van
scholen en instellingen kunnen die ontwikkeling mede stimuleren.
Met de wettelijke verankering van de omschrijving van het beroep van
leraren, de professionele ruimte en het lerarenregister wordt zichtbaar
gemaakt dat leraren en docenten bekwaam zijn, hun bekwaamheidsonderhoud op orde hebben en handelen volgens de professionele
standaard. Met deze onderling samenhangende elementen verbetert de
beroepskwaliteit van leraren en wordt bijgedragen aan versterking van het
imago van het beroep van leraar. Het leraarsberoep wordt aantrekkelijker
voor mensen die een loopbaan in het onderwijs overwegen. Met de
voorgestane systematiek worden overigens geen nieuwe voorschriften
gesteld aan de toegang tot het beroep van leraar.
De overheid bevordert kort en goed met dit wetsvoorstel dat de beroepsgroep, daarvoor in staat gesteld door de schoolbesturen, verantwoordelijkheid krijgt en neemt voor de kwaliteit van de beroepsuitoefening.
In de opmaat tot dit wetsvoorstel hebben de Onderwijscoöperatie, de
betrokken sectorraden en het Ministerie van OCW afgesproken om een
plan van aanpak op te stellen, met als doel de groep onbevoegden zo
klein mogelijk te maken. Zoals hiervoor aangestipt heeft de Tweede Kamer
eind februari 2016 dit plan van aanpak voor het voortgezet onderwijs
ontvangen en wordt de Kamer binnenkort geïnformeerd over
bevoegdheid in het mbo.18 Met het uitwerken van de voornemens uit deze
brief worden de wettelijke voorwaarden voor de inzet van onbevoegden
aangepast. Overigens zijn ook op het niveau van de school zelf zijn
oplossingen denkbaar om de onderwijskwaliteit op dit punt te versterken,
zoals een supervisorrelatie waarbij een nog niet geregistreerde leraar
onder de verantwoordelijkheid van een geregistreerde leraar staat.
3. De inhoud van het wetsvoorstel
Dit wetsvoorstel regelt het volgende. Ten eerste wordt in de onderwijswetten WPO, WEC, WVO en WEB een omschrijving van het beroep van
leraar opgenomen en wordt het beginsel vastgelegd dat de leraar in zijn
beroepsuitoefening voldoende professionele ruimte toekomt. Voorts
wordt opgenomen dat leraren die aan de bekwaamheidseisen voldoen,
zich registreren in het lerarenregister en door middel van professionaliseringsactiviteiten gaan voldoen aan de herregistratiecriteria. Deze criteria
worden door de beroepsgroep geformuleerd. Opname in het registervoorportaal is, als daarvoor een wettelijke uitzonderingsgrond aanwezig is,
een tijdelijk alternatief voor vermelding in het lerarenregister.

18

Kamerstukken II 2015/16, 31 289, nr. 286.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

7

3.1 Omschrijving van het beroep en professionele ruimte
Zoals gesteld hangen de omschrijving van het beroep van leraar, de
erkenning van diens professionele ruimte en de invoering van een
verplicht lerarenregister samen. De omschrijving van het beroep en het
beginsel van professionele ruimte geven namelijk een adequate inhoudelijke basis om van leraren te verlangen dat zij zich registreren en hun
bekwaamheid onderhouden.
Omschrijving van het beroep van leraar
In de onderwijswetten wordt een omschrijving van het beroep van leraar
opgenomen. Deze omschrijving benoemt, gegeven het onderwijskundig
beleid van de school, de verantwoordelijkheid van de leraar voor het
vakinhoudelijke, vakdidactische en pedagogische proces. Daaronder valt
in het bijzonder het beoordelen van de onderwijsprestaties van leerlingen,
binnen de kaders van wet- en regelgeving.
In lijn met de omschrijving van het beroep van leraar wordt met dit
wetsvoorstel bepaald dat leraren beschikken over voldoende vakinhoudelijke, vakdidactische en pedagogische zeggenschap. Onder deze zeggenschap wordt begrepen:
a. de inhoud van de lesstof;
b. de wijze waarop de lesstof wordt aangeboden en de middelen die
daarbij worden gebruikt;
c. de te hanteren pedagogisch-didactische aanpak op de school en de
wijze waarop daar uitvoering aan wordt gegeven, waaronder wordt
begrepen de begeleiding van de leerlingen en de contacten met de
ouders;
d. het in samenhang met de onderdelen a, b en c onderhouden van de
bekwaamheid van de leraren als onderdeel van het team.
Professionele ruimte en professioneel statuut
De leraar beschikt over voldoende zeggenschap om, binnen de kaders van
het onderwijskundig beleid van de school, zijn werk goed te kunnen doen.
Over de afstemming tussen de professionele ruimte en het schoolbeleid
worden in de school afspraken gemaakt, waarbij het duidelijk wordt hoe
de zeggenschap van de leraar wordt georganiseerd.
Hierbij blijft de werkgever-werknemer relatie als zodanig overigens in
stand. Het schoolbestuur blijft eindverantwoordelijk voor de kwaliteit van
het onderwijs, voor het functioneren van de school en voor het
personeelsbeleid. Wel wordt door het maken van de afspraken duidelijk
dat de instructiemogelijkheid van de leidinggevende wordt begrensd door
de basisprincipes van goed leraarschap die onderdeel zijn van een
professionele standaard (zie hierna).
De afspraken worden gemaakt in overleg tussen het schoolbestuur en de
leraren, en worden verwoord in een professioneel statuut. Bij het maken
van die afspraken wordt de professionele standaard van de beroepsgroep
gerespecteerd.
Leraren kunnen in het professioneel statuut met hun bestuur afspreken
dat de school een lerarenberaad kent. In dit gremium krijgt bedoelde
zeggenschap over de hiervoor genoemde thema’s dan een concretisering.
Ook kunnen leraren met hun bestuur afspreken dat een vertegenwoordiging van leraren uit het beraad regelmatig overlegt met het bestuur of
de leiding van de school.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

8

De voorstelde bepalingen sluiten aan op reeds in het onderwijs bestaande
richtsnoeren en praktijken. Zo is in het primair onderwijs in de Code Goed
bestuur de bepaling opgenomen dat de besturen professionele ruimte
creëren en bewaken; in lijn daarmee functioneert in veel basisscholen het
dagelijkse overleg tussen schoolleiding en team als een lerarenberaad. In
het middelbaar beroepsonderwijs zijn sociale partners in 2009 een
professioneel statuut op het niveau van de sector overeengekomen. Dit
statuut is een uitwerking van artikel 4.1.3 WEB. Het statuut is aansluitend
als bijlage bij de cao bve gevoegd en bevat onder meer de bepaling dat in
de instellingen afspraken worden gemaakt over de wijze waarop de
betrokkenheid van de professionele medewerkers en het team bij de
totstandkoming van het beleid wordt geregeld. Deze regeling van het
werkoverleg wordt inmiddels in diverse instellingen gerealiseerd.
Wanneer de werkgever en de leraren van mening zijn dat de uitwerking
voldoet aan het bepaalde in artikel 4.1.a.1, lid 1 en 2, dan verplicht de
bepaling in artikel 4.1a.1 lid 3 van dit wetsvoorstel niet dat die instellingen
de geldende uitwerking van het professioneel statuut aanpassen. Daar
bestaan immers al afspraken als bedoeld in dit artikel. Mocht een van de
partijen daartegen van mening zijn dat de aan hun instelling geldende
uitwerking niet voldoet aan het bepaalde in artikel 4.1.a.1, lid 1 en 2, dan
dient de werkgever met de leraren in overleg te treden om te komen tot
een uitwerking van het in de sector overeengekomen professionele
statuut dat voldoet aan de genoemde artikelleden.
Deze bepaling draagt daarmee bij aan de afspraak in het Nationaal
Onderwijsakkoord om de werking van het professioneel statuut in het
mbo te versterken en te versnellen.19
Het wetsvoorstel versterking positie leraren uit 2009, dat eveneens ziet op
het verankeren van de zeggenschap van leraren, zal tegen deze achtergrond worden ingetrokken.20
Professionele standaard
Richtsnoer voor het handelen van de leraar zijn algemeen aanvaarde
normen omtrent verantwoord leraarschap, bijvoorbeeld als het gaat om
de omgang met en bejegening van leerlingen en ouders. Deze normen of
regels zijn grotendeels ongeschreven, doch breed maatschappelijk erkend
en in de beroepsgroep geaccepteerd.
Met dit wetsvoorstel wordt aangegeven dat dit geheel van normen door
de beroepsgroep wordt geëxpliciteerd in een professionele standaard,
zodat leraren daar in de beroepspraktijk houvast aan kunnen ontlenen. De
normen in deze standaard zijn ontleend aan de wetenschap en aan
algemeen aanvaarde uitgangspunten die betrekking hebben op het
onderwijs en specifieke categorieën van leerlingen. Leraren werken bij het
verzorgen van onderwijs vanzelfsprekend samen in teams. In de
standaard wordt daarom uitwerking gegeven aan het professionele
beginsel van samenwerking in teamverband.
3.2 Het lerarenregister en het registervoorportaal
Het wetsvoorstel bepaalt dat alle leraren die aan de bekwaamheidseisen
voldoen, anders gezegd: bevoegd zijn, in het lerarenregister staan. Zij
kunnen zich met hun vermelding in het lerarenregister «registerleraar»
noemen. In het lerarenregister houden zij hun professionaliseringsactiviteiten bij in hun registerportfolio. Zij werken aan hun bekwaamheidson19

Kamerstukken II 2013/14, 33 750 VIII, nr. 8, bijlage. Brief Stichting van het Onderwijs aan OCW
d.d. 14 oktober 2013 inzake bekrachtiging NOA.
20
Kamerstukken II 2009/10, 32 396, nr. 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

9

derhoud met het oog op herregistratie. Aan de hand van het lerarenregister wordt periodiek – op basis van de criteria van de beroepsgroep –
bepaald of zij dat afdoende doen.
Er zijn meer maatschappelijke sectoren waarin voor de professionals in
kwestie een registratieplicht geldt. Een voorbeeld is het BIG-register voor
beroepen in de gezondheidszorg. Gespecialiseerde professionals (artsen,
verpleegkundigen, tandartsen) tonen door middel van dit register
periodiek aan dat zij voldoen aan de eisen van de beroepsgroep.
Het algemene beeld van de BIG-registratie wordt bij het onderhavige
voorstel in belangrijke mate gevolgd. Tegelijkertijd is als uitgangspunt
gehanteerd dat de specifieke kenmerken van het onderwijsstelsel én het
beoogde doel – namelijk: het stimuleren van bekwaamheid en bekwaamheidsonderhoud door leraren – voorop staan bij de vormgeving van de
wettelijke verankering. Leraren worden geacht te beschikken over een
relevant diploma, waarmee is bewezen dat zij aan de bekwaamheidseisen
voldoen. Vervolgens werken zij aan het onderhoud van die bekwaamheid,
en krijgen zij die activiteiten ook erkend. Halen ze de herregistratiecriteria
niet, zonder dat daar een rechtvaardigingsgrond voor aanwezig is, dan
wordt dat aangetekend bij hun vermelding in het lerarenregister. Deze
leraren kunnen dan geen verantwoordelijkheid meer dragen zoals
omschreven in de voorgestelde wetsartikelen die het beroep van leraar
betreffen, totdat de leraar aan de criteria voldoet. De beroepsgroep van
leraren bepaalt de inhoud van de herregistratiecriteria, waarbij zij zich
vergewist van draagvlak voor deze criteria bij de schoolbesturen.
Het voorstel voor de wettelijke verankering van het lerarenregister ziet
zoals aangegeven primair op het stimuleren van bekwaamheid en
bekwaamheidsonderhoud door leraren. In dat verband krijgt met dit
voorstel tevens het beginsel van een professionele standaard van leraren
een plaats in het wettelijk kader (zie hiervoor). Onder zo’n standaard is
overigens niet begrepen dat deze een basis zou zijn voor een vorm van
tuchtrecht voor leraren. Een ontwikkeling in die richting wordt met het
voorstel echter niet uitgesloten, als daarvoor onder de beroepsgroep van
leraren voldoende draagvlak aanwezig is.
De leraren die (nog) niet aan de juiste bekwaamheidseisen voldoen,
komen in het registervoorportaal te staan. In tegenstelling tot het
lerarenregister ligt de inhoudelijke verantwoordelijkheid voor het
registervoorportaal bij de overheid. Hiervoor houdt de overheid de
voorwaarden bij op grond waarvan deze leraren in een beperkt aantal
uitzonderingssituaties op de registercriteria onbevoegd mogen lesgeven.
De voorwaarden omvatten onder meer de termijn waarbinnen deze inzet
is toegestaan; na afloop van de termijn worden deze leraren geacht aan
de bekwaamheidseisen te voldoen waardoor zij zich kunnen registreren in
het lerarenregister.
Met het aanleggen van een registervoorportaal wordt de inzet zichtbaar
van leraren die nog aan de juiste bekwaamheidseisen moeten voldoen en
kunnen de eisen die hieraan zijn verbonden worden bewaakt. Gedurende
hun opname in het registervoorportaal werken de leraren waarvoor dat
geldt aan het voldoen aan de juiste bekwaamheidseisen zodat zij
aansluitend kunnen overstappen op het lerarenregister. Schoolbesturen
stellen hen hiertoe in de gelegenheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

10

3.3 Voor welke leraren is dit relevant?
Dit wetsvoorstel heeft betrekking op alle leraren in het po en vo en op
docenten in het bekostigd mbo. Het gaat daarmee in totaal om circa
250.000 personen. Zij zijn op basis van de benoemingsvoorschriften uit de
onderwijswetten te onderscheiden in de volgende categorieën:
• leraren die beschikken over een relevant getuigschrift hoger onderwijs
of een document dat daaraan in het wettelijk kader gelijk wordt
gesteld; deze leraren voldoen aan de wettelijke bekwaamheidseisen
(«bevoegd») en kunnen worden aangeduid als «registerleraar»;
• leraren die op basis van de huidige onderwijswetten in de school
mogen werken omdat ze in opleiding zijn; dit zijn onder meer de
leraren die binnen een bepaalde periode, in combinatie met hun werk
op school, in het hoger onderwijs een opleiding tot leraar volgen;
• leraren die op grond van de wettelijke uitzonderingsmogelijkheden
gedurende een bepaalde periode onderwijs mogen geven zonder dat
ze voldoen aan de bekwaamheidseisen of daartoe een opleiding
volgen; het gaat dan bijvoorbeeld om tijdelijke vervanging bij ziekte
van een collega of om moeilijk vervulbare vacatures.
Het wetsvoorstel gaat er van uit dat de eerste groep, de bevoegde leraren,
zich registreren in het lerarenregister en dat zij vervolgens hun
bekwaamheid onderhouden door middel van professionaliseringsactiviteiten. De tweede en derde categorie leraren zijn benoembaar maar nog
niet bevoegd omdat zij daarvoor in opleiding zijn. Zij worden opgenomen
in het registervoorportaal.
Het kan overigens voorkomen – met name in het voortgezet onderwijs –
dat een bevoegde leraar tijdelijk waarneemt voor een zieke collega, in een
vakgebied waarvoor hij niet voldoet aan de bekwaamheidseisen. In dat
geval is hij al geregistreerd in het lerarenregister voor zijn eigen vak en
blijft dat ook zo gedurende de herregistratieperiode. Hij staat dan echter
ook in het registervoorportaal vermeld voor het vakgebied waarvoor hij
(nog) niet bevoegd is.
Overigens is het lerarenregister ook toegankelijk voor leraren die wel
bevoegd zijn maar enige tijd niet werkzaam zijn in het po, vo of mbo,
bijvoorbeeld doordat zij (tijdelijk) hun loopbaan vervolgen buiten het
onderwijs of werkloos zijn. Door het bijhouden van hun bekwaamheid in
het lerarenregister kunnen zij in die periode contact blijven houden met
het beroep van leraar, waardoor hun eventuele terugkeer tot de onderwijsarbeidsmarkt wordt vergemakkelijkt.
Erkend, niet bekostigd onderwijs
Naast het van overheidswege bekostigd funderend en middelbaar
beroepsonderwijs, is er ook het privaat bekostigd, erkend primair,
voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs. Daar waar het gaat om
erkend primair en voortgezet onderwijs is straks opname in het lerarenregister ook voor leraren op deze scholen verplicht. Voor leraren die in het
vo of mbo werkzaam zijn op contractactiviteiten, en voor docenten die
werken in het niet-bekostigd maar erkend mbo geldt die verplichting niet.
Voor deze leraren zijn immers de benoemingsvereisten uit de onderwijswetten ook niet van toepassing. Zij kunnen echter wel vrijwillig
deelnemen aan het lerarenregister, zodat zij bij een eventuele overstap
naar het bekostigd onderwijs kunnen aantonen dat zij hun bekwaamheid
op peil hebben gehouden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

11

3.4 Hoe werkt de registratie?
Het lerarenregister is een online systeem waarin leraren zich registreren
en in hun portfolio hun professionaliseringsactiviteiten bijhouden. Het
registervoorportaal is geen register maar draagt meer het karakter van
een monitor; leraren die nog niet aan de betreffende bekwaamheidseisen
voldoen, komen daar in te staan. Hierna wordt eerst ingegaan op het
lerarenregister, daarna op het registervoorportaal.
Het lerarenregister
Hoe werkt dit straks in de praktijk? Stapsgewijs:
• Voor de leraren die bij invoering van deze wet21 werkzaam zijn in het
po, vo en mbo worden hun gegevens achter de schermen, niet
zichtbaar voor derden, alvast klaargezet in dat systeem. Deze gegevens
worden opgehaald bij de schoolbesturen omdat zij deze personeelsgegevens sowieso al grotendeels aanleveren aan de overheid. Het
klaarzetten van de gegevens is te vergelijken met de werkwijze van de
Belastingdienst bij de aangifte loon/inkomstenbelasting: alle reeds
bekende informatie wordt in het format gezet zodat de administratieve
last voor de leraar tot het minimum wordt beperkt.
• Leraren zoeken vervolgens in het systeem via hun DigiD hun account
op. Zij controleren hun personeelsgegevens. Mochten daar fouten of
omissies in staan, dan nemen zij daarover contact op met hun
schoolbestuur zodat de fout of omissie wordt gecorrigeerd.
• Leraren geven in hun account aan voor welk onderwijs zij voldoen aan
de bekwaamheidseisen oftewel bevoegd zijn. Ook geven zij aan voor
welk van deze bevoegdheid of bevoegdheden zij wensen op te gaan
voor herregistratie. Bij veel leraren, bijvoorbeeld groepsleerkrachten in
het primair onderwijs, zal sprake zijn van één bevoegdheid en één
herregistratie. Het komt in het voortgezet onderwijs echter voor dat
leraren over meer dan één bevoegdheid beschikken. De leraar geeft
minstens één bevoegdheid aan waarvoor hij gaat herregistreren.
• Met het aangeven van de bevoegdheid en de keuze voor herregistratie
registreert de leraar zich in het lerarenregister. Met de registratiehandeling wordt het portfolio geactiveerd waarbinnen de leraar zijn
professionaliseringsactiviteiten kan bijhouden. Dit portfolio is van de
leraar zelf en in beginsel niet voor derden raadpleegbaar.
• Met de registratie-handeling wordt voor derden – ouders, leerlingen,
studenten – zichtbaar dat de leraar is geregistreerd, voor welke
bevoegdheid hij dat heeft gedaan en voor welke herregistratie hij
opgaat. In overleg met de beroepsgroep wordt bepaald in welke
uitzonderingssituaties leraren uit privacyoverwegingen bepaalde
gegevens – bijvoorbeeld de naam van de school – kunnen laten
afschermen. Mocht overigens na opname van de gegevens blijken dat
er een administratieve fout is gemaakt bij het aanleveren van de
basisgegevens door het bestuur, dan is er voor de leraar de mogelijkheid een verzoek tot correctie in te dienen.
• Het door de leraar gekozen herregistratietraject is gedurende vier jaar
richtinggevend. Dat wil zeggen: als de leraar in deze periode in de
school tijdelijk wordt ingezet voor onderwijs waarvoor hij nog niet aan
de bekwaamheidseisen voldoet, komt zijn vermelding in het lerarenregister binnen die vier jaar niet te vervallen. Wel is in dergelijke gevallen
een parallelle vermelding in het registervoorportaal (zie hierna) aan de
orde.

21

Naar verwachting betreft het een datum gelegen in 2017; overigens zal sprake zijn van een
gefaseerde invoering (zie hierna).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

12

•

•

•

•

Het schoolbestuur faciliteert de professionaliseringsactiviteiten in ieder
geval voor de bevoegdheid of bevoegdheden waarin de leraar les
geeft.
Aan het einde van de herregistratietermijn, dat is naar verwachting
vier jaar, wordt op basis van de criteria opgesteld door de beroepsgroep bepaald of de leraar voldoende heeft gedaan aan bekwaamheidsonderhoud. Mocht dat niet zo zijn, dan wordt daar in het register
aantekening van gemaakt.
Voordat het zo ver is dat de aantekening wordt geplaatst, wordt de
leraar maar ook het schoolbestuur geïnformeerd over dit voornemen.
De leraar wordt daarbij in de gelegenheid gesteld zijn zienswijze te
geven. Ten aanzien van het besluit tot het plaatsten van de aantekening staat voor de leraar de mogelijkheid van bezwaar en beroep
open.22
Na het plaatsten van de aantekening kan de leraar geen verantwoordelijkheid meer dragen zoals omschreven in de voorgestelde wetsartikelen die het beroep van leraar betreffen, totdat de leraar aan de criteria
voldoet. Of en in hoeverre daar arbeidsrechtelijke gevolgen aan zijn
verbonden is aan het overleg tussen sociale partners.

Leraren die niet werkzaam zijn in het po, vo of mbo maar bijvoorbeeld
tijdelijk in een andere sector aan de slag zijn, kunnen zich ook inschrijven
in het lerarenregister. Zij moeten daarbij wel een bewijs overleggen dat zij
voldoen aan de betreffende bekwaamheidseisen, aangezien dit niet reeds
door een schoolbestuur is gecheckt.
Overigens is het voor leraren die bevoegd zijn maar niet werkzaam in het
onderwijs niet verplicht om zich te registreren en te werken aan hun
bekwaamheidsonderhoud. De beroepsgroep kan binnen de herregistratiecriteria wel voorstellen dat voor herintreders die meer dan één herregistratietermijn hun bekwaamheid niet hebben bijgehouden – hetgeen met
dit wetsvoorstel volgens vrijwillige deelname wel steeds mogelijk is –
specifieke eisen gaan gelden.
Zoals hiervoor gemeld worden bij de invoering van het register van alle
leraren die bij invoering van het lerarenregister werkzaam zijn in het
publieke onderwijsbestel de persoons- en benoemingsgegevens in het
systeem klaargezet. De Onderwijscoöperatie en OCW erkennen dat daarbij
overgangsproblematiek aan de orde zal zijn, aangezien zich discrepanties
zullen voordoen tussen benoemingsgegevens en bevoegdheid zoals
bekend bij enerzijds leraren en anderzijds bij schoolbesturen. Tegen die
achtergrond is op basis van het overleg met de Onderwijscoöperatie
voorzien in een overgangsregeling, opgenomen in onder meer artikel 38u
van de WPO. Deze houdt in dat indien bij invoering van het register blijkt
dat een leraar in tegenstelling tot de wettelijke bepalingen niet aan de
bekwaamheidseisen voldoet, terwijl hij daar gelet op zijn benoeming wel
vanuit ging dan wel vanuit mocht gaan, hij in het registervoorportaal
wordt geplaatst. Het bevoegd gezag stelt deze leraar met tijd en middelen
in staat om binnen een periode vier jaar alsnog aan de bekwaamheidseisen te voldoen.
Het registervoorportaal
Op basis van de onderwijswetten is het mogelijk leraren tijdelijk in te
zetten voor onderwijs waarvoor zij (nog) niet aan de bekwaamheidseisen
voldoen. Het gaat dan onder meer om vervanging bij ziekte of moeilijk
22

Mutatis mutandis gelden dezelfde waarborgen voor die leraren (en hun schoolbesturen) die in
het registervoorportaal zijn opgenomen omdat zij nog aan de bekwaamheidseisen moeten
voldoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

13

vervulbare vacatures. Voor deze uitzonderingsmogelijkheden zijn in de
onderwijswetten termijnen bepaald. Het kabinet wil met dit wetsvoorstel
bereiken dat transparant wordt om welke leraren het gaat. In het voorstel
wordt dit deel van het systeem aangeduid als het registervoorportaal.
Voor de leraren die het betreft faciliteert het schoolbestuur het scholingstraject dat de leraar volgt om zijn bevoegdheid te halen.
In de praktijk werkt dit stapsgewijs als volgt:
• Net zoals dat voor leraren in het lerarenregister geldt, worden de
personeelsgegevens van de leraren die het betreft opgehaald bij de
schoolbesturen. Volgens dit «belastingdienstmodel» wordt de reeds
bekende informatie in het format gezet zodat de administratieve last
voor de leraar tot het minimum wordt beperkt.
• Leraren zoeken vervolgens in het systeem via hun DigiD hun account
op. Zij controleren hun personeelsgegevens. Mochten daar fouten of
omissies in staan, dan nemen zij daarover contact op met hun
schoolbestuur zodat één en ander wordt gecorrigeerd.
• Na de fase waarin de gegevens zijn gecheckt, wordt online zichtbaar
bij welke schoolbesturen en scholen zij werkzaam zijn en op basis van
welke wettelijke grond dat is toegestaan. Bijvoorbeeld omdat zij enige
tijd een langdurig zieke collega vervangen. Mocht overigens na
opname van de gegevens blijken dat er een administratieve fout is
gemaakt bij het aanleveren van de basisgegevens door het bestuur,
dan is er voor de leraar de mogelijkheid een verzoek tot correctie in te
dienen.
• In de praktijk volgen de leraren die in het registervoorportaal staan
scholing om alsnog binnen de daarvoor staande termijn hun bevoegdheid te halen; zij worden daartoe door het schoolbestuur in de
gelegenheid gesteld. Op het moment dat zij voldoen aan de bekwaamheidseisen, worden hun gegevens overgezet naar het systeem van het
lerarenregister en kunnen zij zich daarin registreren, hun nieuwe
bevoegdheid melden en hun herregistratieactiviteiten starten.
• Lukt het niet om binnen de wettelijke termijn de bevoegdheid te halen,
en er zijn geen andere uitzonderingsgronden aanwezig, dan wordt hun
vermelding in het registervoorportaal beëindigd. Daarover krijgen de
leraren en hun schoolbesturen tijdig bericht. De beëindiging van
vermelding in het registervoorportaal valt logischerwijze samen met
het niet meer aanwezig zijn van de relevante benoemingsvoorwaarden.
Zoals eerder gemeld kan het voorkomen dat een leraar in het lerarenregister is opgenomen en dat hij daarnaast een parallelle vermelding heeft
in het registervoorportaal.
3.5 De criteria voor herregistratie
Wat wordt gezien als voldoende bekwaamheidsonderhoud? Voor het
antwoord op die vraag stelt de beroepsgroep leraren criteria op; met de
criteria geven de leraren aan welke aspecten van het beroep bij voorkeur
aandacht moeten krijgen.
De verwachting is dat de beroepsgroep bij het komen tot de voorstellen,
verschil maakt tussen de drie onderwijssectoren po, vo en mbo. Het ligt
immers voor de hand dat voor docenten in het mbo andersoortige criteria
gelden dan voor groepsleerkrachten in het po en leraren in het vo. Deze
verschillen zouden tot hun recht kunnen komen door het vormgeven van
«kamers» met beroepsbeoefenaren uit de drie sectoren. De voorstellen
worden dan door deze kamers opgesteld. De beroepsgroep geeft zich bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

14

het komen tot de criteria rekenschap van ontwikkelingen in het leraarsvak,
van maatschappelijke ontwikkelingen en van wet- en regelgeving.
Vergelijkbaar met de manier waarop organisaties van professionals in de
medische sector bij hun register zijn betrokken, wijst de Minister een
representatief geachte beroepsorganisatie van leraren aan. Via deze
beroepsorganisatie stellen leraren een voorstel op voor de herregistratiecriteria en werkwijze bij validering van het professionaliseringsaanbod.
Van belang hierbij is dat het voorstel van de beroepsgroep op draagvlak
kan rekenen bij schoolleiders en schoolbesturen. Draagvlak voor het
voorstel van de beroepsgroep onder stakeholders bevordert de werking
van het register in de onderwijspraktijk; het ontstaat mede op grond van
het proces waarmee de criteria tot stand komen. Het is aan de beroepsgroep om bij het opstellen ervan de inbreng van de sectorraden tijdig te
betrekken, zodat het voorstel ook kan rekenen op steun van de schoolbesturen en schoolleiders. De sectorraden gaan daarvoor na of de inhoud
van het voorstel zich op redelijke wijze verhoudt tot de werkzaamheden in
de schoolcontext. De Minister van OCW toetst het voorstel van de
beroepsgroep mede op het punt of het de uitkomst vormt van een
gedragen proces. De Minister neemt het voorstel van de beroepsgroep
vervolgens over in nadere regelgeving.
De Onderwijscoöperatie geldt op landelijk niveau als vertegenwoordiger
van de beroepsgroep leraren. Met de Onderwijscoöperatie is dan ook
nauw contact over het omzetten van het huidige, vrijwillige register naar
het wettelijk verankerde register, en over de wijze waarop zij het proces
organiseert van het totstandkomen van de herregistratiecriteria en de
voorstellen rond het valideren van het aanbod.
Het lerarenregister is van en voor leraren. Iedere individuele geregistreerde leraar moet directe invloed kunnen hebben op het beleid van de
beroepsorganisatie ten aanzien van het lerarenregister. Daartoe is een
ongetrapt, direct lidmaatschap van de deelnemersvergadering mogelijk.
Gewaarborgd is dat dit directe lidmaatschap gelijkwaardige zeggenschap
met zich meebrengt. Leraren kunnen niet verplicht worden lid te worden
van de organisatie.
De Onderwijscoöperatie heeft in dit verband begin 2016 besloten een
deelnemersvergadering in te stellen.23 Iedere registerleraar heeft
zeggenschap in deze vergadering, die bevoegd is in alle zaken die het
register en de professionele keten betreffen. De statuten van de Onderwijscoöperatie worden hierop aangepast; er komt een reglement voor de
deelnemersvergadering.
3.6 Gevolgen van niet (her-)registreren
Een registersystematiek waaraan geen of onvoldoende gevolgen zijn
verbonden, gaat naar alle waarschijnlijkheid niet leiden tot het beoogde
effect. Daarom wordt voorgesteld dat als een leraar niet meer aan de
herregistratiecriteria voldoet, de leraar dan geen verantwoordelijkheid
meer kan dragen zoals omschreven in de voorgestelde wetsartikelen die
het beroep van leraar betreffen, totdat de leraar aan de criteria voldoet.
Voor het bestuur of schoolleiding betekent het dat voor de lessen in
kwestie een andere leraar ingezet of aangenomen moet worden. Over de
eventuele rechtspositionele gevolgen voor de leraar die het betreft maken
cao-partijen in het onderwijs nadere afspraken. De Stichting van het

23

Brief d.d. 7 januari 2016 (kenmerk 864219) inzake draagvlak lerarenregister/zeggenschap.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

15

Onderwijs heeft dit beginsel geaccordeerd in het kader van het Nationaal
Onderwijsakkoord (NOA).24
In verband met de mogelijke consequenties moet het plaatsen van de
aantekening dat de leraar niet aan de herregistratiecriteria voldoet, met
grote zorgvuldigheid worden omkleed. Dit betekent onder meer dat:
• in het lerarenregister zelf de leraar op de hoogte wordt gehouden over
zijn voortgang ten aanzien van het voldoen aan de herregistratiecriteria;
• de leraar vanuit het lerarenregister tijdig bericht ontvangt, mocht hij
risico lopen de herregistratiecriteria niet te halen;
• als uit het registerportfolio blijkt de leraar inderdaad niet voldoet aan
de herregistratiecriteria, dat de leraar dan tijdig een voorgenomen
besluit ontvangt tot het plaatsen van de aantekening, en hij de
gelegenheid krijgt daarop zijn zienswijze te geven;
• ten aanzien van het besluit tot het plaatsen van de aantekening voor de
leraar de mogelijkheid van bezwaar en beroep open staat.25
Ook het schoolbestuur wordt tijdig geïnformeerd over het voorgenomen
besluit tot het plaatsen van de aantekening in het lerarenregister.
Bovendien bestaat ook voor het bestuur de mogelijkheid bezwaar en
beroep aan te tekenen tegen het besluit.
In de nadere regeling en daarmee reglementering van het lerarenregister
worden voorts hardheidsclausules ingebouwd, zodat als leraren gegronde
redenen hebben voor het niet voldoen aan de criteria, zij in aanmerking
komen voor bepaalde hersteltermijnen.
Overigens moet ten eerste worden opgemerkt dat als het om herregistratie gaat, er logischerwijze altijd een zekere periode over heen gaat
alvorens leraren en besturen met eventuele gevolgen worden geconfronteerd. Ten tweede wordt voorgesteld het lerarenregister gefaseerd in te
voeren. In paragraaf 4.3 wordt op deze fasering ingegaan.
3.7 Verantwoordelijkheden
Zoals het voorgaande duidelijk maakt, speelt de beroepsgroep leraren, het
collectief van beroepsbeoefenaren, de centrale rol bij het lerarenregister.
Het is de beroepsgroep die de herregistratiecriteria opstelt. Net als bij
andere beroepsregisters zijn het immers de beroepsbeoefenaren zelf die
het beste kunnen oordelen over de eisen die aan de beroepskwaliteit van
leraren moeten worden gesteld. Het is daarmee de beroepsgroep zelf die
inhoud geeft aan het register, want het voorstel voor de herregistratiecriteria en werkwijze bij validering wordt na ontvangst door de Minister
vastgesteld. Daarnaast stelt de beroepsgroep ook de professionele
standaard op. De beroepsorganisatie is als aangewezen organisatie
verantwoordelijk voor het betrekken van alle relevante stakeholders bij de
ontwikkeling van de bovenstaande zaken. Zij organiseert de processen die
nodig zijn voor het opstellen van de eisen en voor het realiseren van
draagvlak ervoor.
Bij elke individuele leraar ligt de verantwoordelijkheid om zich te
registreren en structureel te werken aan zijn eigen professionele ontwikkeling (al dan niet in gezamenlijkheid met collega’s) in het kader van zijn
beroepskwaliteit en vanuit zijn grote verantwoordelijkheid voor het geven
24
25

Brief Stichting van het Onderwijs aan OCW d.d. 14 oktober 2013 inzake bekrachtiging NOA.
Mutatis mutandis gelden dezelfde waarborgen voor die leraren (en hun schoolbesturen) die in
het registervoorportaal zijn opgenomen omdat zij nog aan de bekwaamheidseisen moeten
voldoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

16

van goed onderwijs aan al zijn leerlingen en studenten. Hij voert de regie
over de keuze langs welke wegen hij aan de eisen van de beroepsgroep
voldoet. Zijn registerportfolio vormt daarvan de neerslag. Binnen kaders
van het onderwijskundig beleid van de school draagt de leraar verantwoordelijkheid over het pedagogisch-didactisch en vakinhoudelijke
proces. Daarnaast heeft hij de bijzondere verantwoordelijkheid voor het
beoordelen van de onderwijsprestaties van leerlingen. Via zijn handelen
geeft de leraar zich rekenschap van de professionele standaard van zijn
beroepsgroep.
Voor de leraren die in het registervoorportaal staan geldt dat zij nog niet
hoeven te voldoen aan de eisen van de beroepsgroep. Zij werken immers
eerst aan het behalen van de juiste papieren voor het onderwijs dat zij
geven, volgens de eisen die hiervoor zijn vastgelegd in de verschillende
sectorwetten.
Schoolbesturen zijn eindverantwoordelijk voor de kwaliteit van het
onderwijs, voor het functioneren van de school en voor het personeelsbeleid. Dat betekent dat de onderwijswerkgevers gaan over de keuze voor
en het aanstellen van individuele leraren bij hun school of scholen en dat
zij bepalen of en in hoeverre een individuele werknemer aan de eisen voor
goed werknemerschap voldoet. De komst van het lerarenregister brengt
daarin geen verandering. Schoolbesturen stellen voorts hun leraren in
staat om aan de bekwaamheidseisen en eisen voor herregistratie te
voldoen. Ook ligt de verantwoordelijkheid bij het schoolbestuur voor het
maken van afspraken met de leraren over de manier waarop hun
zeggenschap wordt georganiseerd binnen de school.
Vanuit de verantwoordelijkheid voor het stelsel en de onderwijskwaliteit in
algemene zin borgt het kabinet benoembaarheids- en bekwaamheidseisen. Met dit wetsvoorstel versterkt het kabinet de professionele
ontwikkeling van en door alle leraren. Om dit mogelijk te maken faciliteert
de overheid de technische ontwikkeling van het lerarenregister en het
registervoorportaal. De overheid legt daartoe ook de kwaliteitseisen die de
beroepsgroep via het register aan het beroep stelt vast in regelgeving.
Daarnaast draagt de overheid zorg voor verantwoord databeheer. Daarbij
is het streven om vanuit het principe «eenmalige gegevensverstrekking,
meervoudig gebruik» de administratieve last voor zowel schoolbestuur als
leraar minimaal te laten zijn. Voor de basisgegevens die nodig zijn wordt
dan ook zoveel mogelijk gebruik gemaakt van de reguliere gegevensleveringen door de besturen.
De inhoudelijke verantwoordelijkheid voor het registervoorportaal ligt, in
tegenstelling tot het lerarenregister, bij de overheid omdat het hierbij gaat
om het stelsel van vereisten uit de verschillende sectorwetten.
4. Invoering
Als het gaat om de invoering van het wetsvoorstel wordt onderscheid
gemaakt tussen enerzijds de bepalingen die gaan over de omschrijving
van het beroep van leraar en diens professionele ruimte en anderzijds de
bepalingen aangaande het lerarenregister en registervoorportaal. Met
name voor het laatste is een uitvoeringsorganisatie nodig (4.1). Tevens is
het zaak dat de invoering van het lerarenregister en registervoorportaal
goed wordt voorbereid (4.2) en wordt gefaseerd (4.3).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

17

4.1 Organisatie van de uitvoering
Zoals eerder aangegeven speelt in de uitvoering van het lerarenregister
de beroepsgroep een belangrijke rol. Op landelijk niveau geldt de
Onderwijscoöperatie als vertegenwoordiger van de beroepsgroep. De
Onderwijscoöperatie is in 2011 ontstaan vanuit de Stichting Beroepskwaliteit Leraren. Daarbij is gekozen voor een coöperatieve structuur waarin
meer tot uiting komt dat leraren in dit verband samenwerken aan en staan
voor hun beroepskwaliteit. De coöperatie wordt nu gedragen door vijf
(vakinhoudelijke) verenigingen van leraren en docenten die tevens
associaties aangaat met werkverbanden van leraren die nog niet zijn
aangesloten. Binnen de Onderwijscoöperatie zijn nu reeds diverse gremia
ingesteld, zoals een lerarenadviesraad, waarbinnen leraren en docenten
hun inbreng hebben. Inmiddels heeft de Onderwijscoöperatie tevens
besloten tot het instellen van een deelnemersvergadering die directe
zeggenschap heeft over het lerarenregister. Leraren en docenten die in het
register staan maar niet zijn aangesloten bij één van de verenigingen
kunnen in de deelnemersvergadering hun stem laten horen.
De Onderwijscoöperatie wordt als representant van de beroepsgroep met
dit wetsvoorstel gevraagd met een voorstel te komen rond de herregistratiecriteria en de werkwijze rond de validering van het aanbod aan
professionaliseringsactiviteiten. Daarmee heeft zij in belangrijke mate het
inhoudelijk eigenaarschap van het lerarenregister in handen.
Voor wat betreft de uitvoering en technisch beheer wordt met dit
wetsvoorstel gekozen voor aansluiting op de bestaande situatie. Ten
eerste door voor wat betreft de levering van de benodigde basisgegevens
zoveel mogelijk aan te sluiten bij de reeds bestaande levering van
personeelsgegevens door de schoolbesturen aan DUO. Ten tweede door
in aanvulling daarop voort te bouwen op de huidige uitvoeringspraktijk
rond het vrijwillige lerarenregister. Dat laatste houdt in dat de beroepsgroep als inhoudelijk eigenaar kan worden beschouwd en dat het
technisch beheer en uitvoering bij invoering van het wetsvoorstel
conform de Regeling Agentschappen wordt belegd bij een onderdeel van
de Rijksdienst, naar verwachting bij CIBG. CIBG vervult op dit moment de
uitvoerende en beheersmatige taak voor het vrijwillige register. Het CIBG
is een agentschap van VWS en draagt tevens zorg voor de uitvoering van
onder meer het BIG-register.
De voordelen van deze benadering zijn:
• De beroepsgroep levert input als het gaat om belangrijke parameters
in het lerarenregister, onder meer door middel van het opstellen van
de herregistratiecriteria en de werkwijze rond de validering van het
professionaliseringsaanbod.
• Er wordt voortgebouwd op de uitvoeringstechnische expertise die in
de afgelopen periode is opgebouwd door DUO en CIBG, zowel als het
gaat om geautomatiseerde levering van personeelsgegevens als in het
werken met beroepsregistraties in het algemeen (w.o. het BIGregister).
• Er ontstaat een eenduidig geheel van bezwaar- en beroepsmogelijkheden voor zowel leraren als schoolbesturen, overeenkomstig de
Algemene wet bestuursrecht.
• Geborgd is dat wordt gehandeld overeenkomstig de Wet bescherming
persoonsgegevens.
• Het voorstel is in lijn met het kabinetsbeleid ten aanzien van zbo’s.26

26

Kamerstukken II 2013/14, 25 268, nr. 83.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

18

Overigens wordt verkend of het raadzaam is te komen tot een rijksbrede
beroepenregistratie-autoriteit. Waar relevant wordt bij de vormgeving van
de uitvoeringsorganisatie van het lerarenregister op de uitkomsten van
deze verkenning aangesloten.
4.2 Voorbereiding
In opmaat naar een functionerend lerarenregister en registervoorportaal is
een aantal zaken relevant dat raakt aan de implementatie van dit voorstel.
Het betreft daarbij onder meer:
• de uitwerking van de nadere regelgeving; het betreft daarbij onder
meer de (totstandkoming van) herregistratiecriteria en werkwijze rond
validering, gegevensverstrekking en gegevenslevering;
• het komen tot een implementatieplan, mede omvattende communicatie, informatieverstrekking, pilots en simulaties;
• het komen tot sectorale plannen van aanpak als het gaat om onbevoegdheid. Deze aanpak maakt ook duidelijk dat onbegrensde inzet
van onbevoegden niet toelaatbaar is.
Over deze punten zijn eerder in het traject met de beroepsgroep afspraken
gemaakt. De uitwerking van de regelgeving en het implementatieplan
worden in lijn met die afspraken uitgevoerd; daar worden ook de
sectorraden bij betrokken. Het plan van aanpak tegengaan onbevoegd
lesgeven vo is inmiddels verschenen; een brief over bevoegdheid in het
mbo is in de maak.
Voorts zijn er punten die een meer technisch karakter dragen, waaronder:
• de transitie van het vrijwillige naar het verplichte lerarenregister,
• het ontwerp en de bouw van het nieuwe register en het registervoorportaal,
• het inregelen van de samenwerking rond de gegevenslevering voor de
initiële vulling van het register, tussen schoolbesturen, DUO en CIBG.
Over de voortgang van de voorbereidingen zal de Kamer periodiek
worden geïnformeerd.
4.3 Fasering van de invoering van het lerarenregister
Het wetsvoorstel bevat het voornemen om in de onderwijswetten op te
nemen: a) de omschrijving van het beroep van leraar, b) de erkenning van
diens professionele ruimte en c) het lerarenregister en registervoorportaal. De Afdeling wijst er in het advies op dat het zaak is bij met name
de invoering van het lerarenregister en registervoorportaal de nodige
zorgvuldigheid te betrachten. Dit gelet op de belangen die zowel voor
leraren als voor de bevoegde gezagsorganen met registratie zijn gemoeid.
Naar aanleiding van het advies van de Afdeling stelt het kabinet voor de
invoering van het lerarenregister en registervoorportaal te faseren, door
de betreffende wettelijke bepalingen gefaseerd in werking te laten treden
en wel als volgt:
• Invoering van het register tussen 01-08-2017 en 01-08-2018:
alle leraren komen gedurende dit startjaar in het lerarenregister
respectievelijk registervoorportaal te staan; leraren kunnen zichzelf
registreren, hun bevoegdheid opvoeren en ook hun professionaliseringsactiviteiten bijhouden in het systeem.
• Eerste fase herregistratie tussen 01-08-2018 en 01-08-2022:
zodra de beroepsgroep de herregistratiecriteria heeft geformuleerd,
waar relevant gedifferentieerd naar vakgebied en/of sector, en deze zijn
vastgesteld, start voor de betreffende leraren een eerste termijn
herregistratie van vier jaar. In deze fase wordt daar echter nog niet de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

19

•

volledige consequentie aan verbonden. Bij het niet voldoen aan de
criteria wordt dat zichtbaar gemaakt in het register en kan de leraar
nog steeds worden ingezet voor het geven van onderwijs. Van het
zichtbaar maken gaat al wel een zekere werking uit. Tegelijkertijd
maakt deze fase zowel voor leraren als voor schoolbesturen duidelijk
wat ervoor nodig is om aan de eisen rond bekwaamheidsonderhoud te
voldoen en kan het personeelsbeleid hierop worden ingericht.
Tweede fase herregistratie tussen 01-08-2022 en 01-08-2026:
aansluitend start – indien dat verantwoord is op basis van de routekaart (zie hierna) – een tweede herregistratieperiode waarin niet alleen
de verplichting tot bekwaamheidsonderhoud geldt, maar ook de
sanctie: aan het einde van de tweede periode valt voor leraren die
onvoldoende aan bekwaamheidsonderhoud hebben gedaan, het
besluit dat zij geen verantwoordelijkheid meer mogen dragen zoals
omschreven in de voorgestelde wetsartikelen die het beroep van leraar
betreffen, totdat zij aan de criteria voldoen. Met ingang van deze fase
werkt het register kortom volledig zoals beoogd.

Dit voorstel wordt mede in overleg met de beroepsgroep uitgewerkt in
een nadere routekaart. In de routekaart worden de randvoorwaarden
benoemd waaraan per fase voldaan moet worden alvorens de overstap
naar een volgende fase aan de orde kan zijn. Aan de hand van de
routekaart kan gedurende de stapsgewijze invoering worden bezien of aan
de benodigde randvoorwaarden voor inwerkingtreding van een volgende
fase is voldaan, waaronder het borgen van voldoende draagvlak, relevant
professionaliseringsaanbod en het voorkomen van onbedoelde effecten
op vraag- en aanbodverhoudingen op de onderwijsarbeidsmarkt. In het
bijzonder zal daarbij gekeken worden naar de beschikbaarheid van
voldoende tijd voor leraren om te werken aan bekwaamheidsonderhoud
en naar de ontwikkeling van het professionaliseringsaanbod en de
validatie daarvan mede in relatie tot de kwaliteit van de lerarenopleidingen.
Deze werkwijze maakt het mogelijk om in gezamenlijkheid met leraren en
bestuurlijke partijen te werken aan een evenwichtig invoeringstraject. De
routekaart bevat dan ook tevens een afspraak over de bestuurlijke sturing
op het invoeringsproces, die zal worden afgestemd op de mate waarin
aan de normen voor een verantwoorde invoering wordt voldaan.
De hoofdlijnen van de routekaart zijn op een zodanig tijdstip beschikbaar
dat zij deel kunnen uitmaken van de behandeling van het wetsvoorstel in
het parlement.
Het voornemen is het invoeringsproces per fase en zo nodig per
doelgroep mede aan de hand van hiervoor genoemde focus op randvoorwaarden nauwgezet te monitoren en de Tweede Kamer periodiek verslag
te doen over de voortgang.
5. Bescherming persoonsgegevens
Vanwege de verwerking en opname van persoonsgegevens van leraren
en docenten in het lerarenregister en het registervoorportaal, is het van
belang dat de Wet bescherming persoonsgegevens in acht wordt
genomen. Daarnaast is in verband met privacybescherming een aantal
andere bepalingen relevant. De Grondwet bepaalt in artikel 10, eerste lid,
dat een ieder recht heeft op eerbiediging van zijn persoonlijke levenssfeer,
behoudens bij of krachtens de wet te stellen beperkingen. Ook artikel 8
van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie gaat over
het recht op bescherming van zijn persoonsgegevens dat een ieder heeft.
De Europese richtlijn voor bescherming van natuurlijke personen ziet in
het bijzonder op de verwerking van persoonsgegevens. Deze richtlijn is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

20

uitgewerkt in de Wet bescherming persoonsgegevens. Volgens artikel 8
van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) is tot slot
geen inmenging in het privéleven van een persoon toegestaan van enig
openbaar gezag, dan voor zover bij de wet is voorzien en in een democratische samenleving noodzakelijk is in het belang van de nationale
veiligheid, openbare veiligheid, of het economisch welzijn van het land,
het voorkomen van wanordelijkheden en strafbare feiten, de bescherming
van de gezondheid of de goede zeden of voor de bescherming van de
rechten en vrijheden van anderen.
Het bij wet regelen van het gebruik van het burgerservicenummer voor de
registratie van gegevens wordt beschouwd als een inperking van het recht
op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer. Deze inperking kan
worden gerechtvaardigd indien de maatregel noodzakelijk is in een
democratische samenleving en een van de genoemde doelen wordt
nagestreefd. Het laatstgenoemde doel staat in relatie tot het recht op
kwalitatief goed onderwijs. Het onderwijs is een voorwerp van aanhoudende zorg van de regering op grond van artikel 23, eerste lid, van de
Grondwet, en de kwaliteit ervan is middels verschillende minimumnormen geborgd in de sectorwetten. Een van deze minimumnormen
betreft de bekwaamheidseisen die aan leraren gesteld worden. Door de
inzet van het lerarenregister kan deze minimumnorm worden gehandhaafd.
Tevens is in dit verband relevant dat – zoals in paragraaf 2 van deze
toelichting is geconstateerd – nog niet alle leraren aan de gestelde
bekwaamheidseisen voldoen en dat het onderhoud van bekwaamheid
meestal nog een ad hoc karakter draagt. Om het aantal onbevoegde
leraren voor de klas terug te dringen en om er voor te zorgen dat leraren
en docenten hun bekwaamheid in voldoende mate bijhouden – anders
gezegd: het borgen van een ordentelijk systeem en van goede zeden –
wordt het lerarenregister ingevoerd. Waarom het lerarenregister het
instrument is om deze doelstellingen te realiseren, is uitgewerkt in
paragraaf 2 van deze toelichting.
Het registervoorportaal ziet niet op bekwaamheidsonderhoud, maar het is
wel een instrument waarmee inzichtelijk wordt welke leraren en docenten
die (nog) niet aan de bekwaamheidseisen voldoen en of de in de wet
gestelde termijnen aan de benoeming van deze leraren en docenten in
acht worden genomen. Een leraar of docent die (nog) niet aan de
bekwaamheidseisen voldoet die verbonden zijn aan een schoolsoort en/of
vakgebied kan daarvoor gelet op de benoemingsvoorwaarden maar voor
een beperkte periode worden ingezet. In paragraaf 3.1 is hier nader op
ingegaan. Ook dit instrument ziet dus op de borging van een ordentelijk
systeem en van goede zeden.
Uit artikel 8 van het EVRM volgt tevens dat indien de bescherming van
persoonsgegevens wordt ingeperkt er een belangenafweging tussen
belangen van betrokkenen en de doeleinden van gegevensverwerking
dient plaats te vinden. De Wet bescherming persoonsgegevens werkt deze
verplichting verder uit en regelt dat betrokkenen in staat worden gesteld
een zekere controle over het lot van hun persoonsgegevens uit te
oefenen. Ten slotte geeft de motie van het lid Franken c.s. van 17 mei 2011
(Kamerstukken I 2010/2011, 31 051, nr. D) aan welke criteria een
wetsvoorstel moet voldoen om een beperking van de persoonlijke
levenssfeer te kunnen rechtvaardigen:
1. De noodzaak, effectiviteit en hanteerbaarheid van de maatregel;
2. De proportionaliteit: de inperking van de vrijheid mag niet groter zijn
dan strikt noodzakelijk is;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

21

3. De resultaten van een Privacy Impact Assessment, zodat vooraf is
onderzocht welke risico’s de maatregel met zich meebrengt;
4. De mogelijkheid van een effectief toezicht en controle op de uitvoering
van de maatregel, te realiseren door onder meer audits door de
onafhankelijke toezichthouder;
5. Beperking van de geldigheidsduur door een horizonbepaling of in
ieder geval een evaluatiebepaling.
Tot slot dient volgens het subsidiariteitsbeginsel het doel waarvoor de
persoonsgegevens worden verwerkt niet op een andere, voor bij de
verwerking van persoonsgegevens betrokkene minder nadelige, wijze te
kunnen worden verwerkelijkt.
Hieronder wordt ingegaan op de criteria die zijn genoemd in de motie,
waarbij in het tweede punt tevens op het subsidiariteitsbeginsel wordt
ingegaan.
Ad 1.
In paragraaf 2 van deze toelichting is reeds ingegaan op de noodzaak van
de invoering van het lerarenregister. Samengevat is invoering van het
lerarenregister in combinatie met de herregistratiecriteria noodzakelijk om
ervoor te zorgen dat alle leraren en docenten zullen voldoen aan de
bekwaamheidseisen en deze bekwaamheidseisen ook zullen onderhouden. Door middel van het lerarenregister wordt inzichtelijk of een
leraar voldoet aan de benoembaarheidsvereisten die gesteld zijn aan het
onderwijs dat hij geeft en of hij de daarmee verbonden bekwaamheidseisen ook onderhoudt. Omdat elke leraar of docent moet voldoen
aan de bekwaamheidseisen van het onderwijs dat hij geeft en deze moet
onderhouden, zal registratie ook op individueel niveau moeten plaatsvinden. Voor leraren in het registervoorportaal is er geen sprake van
bekwaamheidsonderhoud. Echter, zonder het registervoorportaal is het
niet inzichtelijk of de in paragraaf 3.6 beschreven gevolgen van niet
geregistreerd staan op een leraar van toepassing zijn. Een leraar die
bijvoorbeeld in verband met een lang openstaande vacature tijdelijk
benoemd wordt om onderwijs te geven waarvoor hij nog niet aan de
bekwaamheidseisen voldoet, kan ingezet worden voor een lesgevende
taak, zonder in het lerarenregister te zijn opgenomen. Als deze leraar
wordt opgenomen in het registervoorportaal is inzichtelijk geworden dat
deze leraar (nog) niet aan de bekwaamheidseisen voldoet, maar wel
tijdelijk inzetbaar is. Het registervoorportaal is dus van groot belang bij de
effectieve toepassing van het lerarenregister.
Dat de inzet van het lerarenregister een daadwerkelijk effectief en
hanteerbaar instrument zal zijn, blijkt uit de ervaring die reeds is
opgedaan met andere beroepsregisters. Diverse gespecialiseerde
professionals houden hun bekwaamheid door middel van een beroepsregister. In paragraaf 3.2 van deze toelichting is hier nader op ingegaan, en
dan in het bijzonder op de werking van het beroepsregister voor leraren
en docenten.
Hoewel de inzet van het lerarenregister (en het daarbij behorende
registervoorportaal) effectief zal zijn, moet in het kader van het subsidiariteitsvraagstuk onderbouwd worden dat het bereiken van de doelen niet
op andere, voor betrokkene minder nadelige wijze kan, waarbij de
inperking van het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer
door het gebruik van het persoonsgebonden nummer minder groot zal
zijn. Voor de beantwoording van deze vraag is de voorgeschiedenis van
het lerarenregister van belang. Al in de toelichting bij de Wet op de
beroepen in het onderwijs (Kamerstukken II 2001/02, 28 088, nr. 3) wordt
over de invoering van het lerarenregister gesproken. Het betreft in die tijd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

22

nog een vrijwillig lerarenregister omdat men van mening is dat het
onderwijsveld eerst zelf het initiatief moet nemen om het lerarenregister
in te stellen en daarmee informatie over de bekwaamheid en onderhoud
ervan inzichtelijk te maken. Na een lange aanloop is uiteindelijk in 2012
het vrijwillig lerarenregister van start gegaan; de deelname blijft echter
achter bij de verwachtingen. Met de Wet op de beroepen in het onderwijs
is bevoegde gezagsorganen overigens wel de verplichting opgelegd om
een bekwaamheidsdossier ten aanzien van elke leraar of docent bij te
houden. Hoewel de combinatie van een vrijwillig lerarenregister met het
verplicht bijhouden van een bekwaamheidsdossier in het kader van
privacybescherming een minder vergaand instrument is, is gebleken dat
het gewenste doel van bekwaamheidsonderhoud ermee niet voldoende
bereikt wordt (zie paragraaf 2.1). Er is dan ook geen minder vergaand
alternatief instrument om dezelfde doelen te bereiken dan het voorgestelde lerarenregister in combinatie met het registervoorportaal.
Ad. 2
Met de inzet van het lerarenregister mag de inperking van de privacy niet
verder gaan dan strikt noodzakelijk (proportionaliteitsvereiste). Door het
lerarenregister en het registervoorportaal alleen verplicht te stellen voor
leraren die daadwerkelijk benoemd zijn en onderwijs geven aan een
school of instelling als bedoeld in de sectorwetten, is de groep leraren
voor wie registratie verplicht is zoveel mogelijk afgebakend. Alleen leraren
die benoemd of tewerkgesteld zijn zonder benoeming dienen te worden
opgenomen in het lerarenregister of het registervoorportaal. Daarmee
wordt voorkomen dat er leraren die geen onderwijs als bedoeld in de
genoemde sectorwetten geven, ongewenst in het lerarenregister of het
registervoorportaal worden opgenomen. Voorts zal het verstrekken van
informatie uit het register aan derden tot het uiterste minimum worden
beperkt.
De proportionaliteitsafweging vereist ook dat verwerking van elk
opgevraagd gegeven gerechtvaardigd moet kunnen worden. Het gaat in
het wetvoorstel om de volgende gegevens:
Burgerservicenummer: Het gebruik van het burgerservicenummer
verdient afzonderlijke aandacht in verband met de doorwerking van het
legaliteitsbeginsel in de Wet bescherming persoonsgegevens. Het gebruik
van een persoonsidentificerend nummer dient bij de wet te zijn bepaald
(artikel 24 van de Wbp). De wettelijke grondslag voor het gebruik van het
burgerservicenummer in verband met het lerarenregister door schoolbesturen wordt met het onderhavige wetsvoorstel gelegd, in casu door
middel van de voorgestelde artikelen 32d, eerste lid, onderdeel a, sub 1
van de WPO; artikel 32d, eerste lid, onderdeel a, sub 1, van de WEC;
artikel 37c, eerste lid, onderdeel a, sub 1, van de WVO en artikel 4.2.3c,
eerste lid, onderdeel a, sub 1, van de WEB.
De wettelijke grondslag voor het gebruik van het burgerservicenummer
door de Minister in het kader van het lerarenregister is gelegen in de Wet
algemene bepalingen burgerservicenummer (hierna: Wabb). Op grond
van artikel 10 van de Wabb kunnen overheidsorganen bij het verwerken
van persoonsgegevens in het kader van de uitvoering van hun taak
gebruik maken van het burgerservicenummer. Omdat het beheer van het
lerarenregister een overheidstaak wordt, kan bij de verwerking van de
gegevens het burgerservicenummer gebruikt worden, mits de noodzaak
van het gebruik van dit nummer aangetoond is. Onze Minister zal bij de
beheerstaak van het lerarenregister moeten bepalen of een leraar of
docent voldoet aan de herregistratiecriteria. Om deze persoon van juiste
informatie te kunnen voorzien (informatie over de status in het lerarenregister of het nemen van besluiten die betrekking hebben op de betref-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

23

fende leraar of docent), is het gebruik van het burgerservicenummer
noodzakelijk.
Voornaam, geslachtsnaam, geslacht, geboortedatum en adres: zoals
hiervoor betoogd is zijn met het register beslissingen aan de orde over de
inzetbaarheid van personen in de school. Het is daarom noodzakelijk dat
deze worden verbonden aan de juiste individuen. De combinatie van het
gebruik van het burgerservicenummer met de hier genoemde gegevens
geeft zekerheid over de identiteit van de betreffende persoon. Over de
(voorgenomen) beslissingen dient voorts correspondentie met de
betreffende persoon plaats te vinden. Die correspondentie gebeurt zoveel
als mogelijk is digitaal; echter, waar nodig moet teruggevallen kunnen
worden op gewone postadressen. Voor wat betreft deze gegevens wordt
waar relevant aangesloten bij de Basisregistratie Personen (BRP).
Aanvangsdatum van benoeming / tewerkstelling: dit gegeven is nodig om
te bepalen hoe lang een leraar of docent is ingezet voor onderwijs en
wanneer de periode van de tijdelijke benoeming van een leraar of docent
in het registervoorportaal eindigt.
Benoemingsgrondslag: gegevens betreffende de benoeming zijn nodig
om vast te stellen hoe de leraar in het registratiesysteem moet worden
opgenomen, anders gezegd: welke bekwaamheidseisen dan wel herregistratiecriteria op deze leraar van toepassing zijn. Van de schoolbesturen
wordt gevraagd deze informatie waarheidsgetrouw te verstrekken door
aan te geven welke benoemingsgrondslag op de leraar van toepassing is.
BRIN-(vestigings)nummer: dit gegeven is nodig om te bepalen op welke
school de leraar werkzaam is, zodat over het al dan niet geregistreerd zijn
van de leraar correspondentie en indien nodig overleg kan plaatsvinden
met het juiste schoolbestuur. De relatie met het BRIN(vestigings-)nummer
is tevens gewenst met het oog op beleidsinformatie (OCW) en informatie
ten behoeve van toezicht (Inspectie).
Het onderwijs en activiteiten voor herregistratie: de registratie van
activiteiten die de leraar verricht voor bekwaamheidsonderhoud is
noodzakelijk om te kunnen bepalen of de leraar voldoet aan de gestelde
herregistratiecriteria van het onderwijs waarvoor de leraar is geregistreerd. Aan de hand van deze gegevens kan worden bepaald of vier jaar
na (her-)registratie al dan niet een aantekening wordt geplaatst bij het
geregistreerde onderwijs.
In het registervoorportaal worden de activiteiten voor herregistratie niet
geregistreerd. Voor het gebruik van het BRIN-(vestigingsnummer), het
burgerservicenummer en persoonsgegevens als voornaam,
geslachtsnaam, geslacht, geboortedatum en adres geldt dezelfde
rechtvaardiging als voor het gebruik ervan bij het lerarenregister. De
aanvangsdatum van benoeming of tewerkstelling zonder benoeming is
van belang om te kunnen bepalen wanneer de termijn die voor een
tijdelijke benoeming in de wet is opgenomen, afloopt. Om na te gaan wat
de duur van deze termijn is, is het van belang het type aanstellingsgrond
te registreren in het registervoorportaal.
Ad. 3 en 4
Gezien de aard van dit voorstel is in de fase van ontwikkeling van dit
wetsvoorstel een Privacy Impact Assessment (PIA) uitgevoerd. Met behulp
hiervan is de noodzaak van gegevensverwerking bekeken en zijn op
gestructureerde wijze de implicaties van het wetsvoorstel daar waar het
gegevensbescherming betreft in kaart gebracht. Hierbij is in het bijzonder
aandacht besteed aan de beginselen van gegevensminimalisering en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

24

doelbinding, het vereiste van een goede beveiliging en de rechten van de
betrokkenen.
Mede op grond van de PIA is uitgangspunt dat de verwerkingen van
persoonsgegevens in het registersysteem op behoorlijke en zorgvuldige
wijze zal plaatsvinden. Artikel 13 van de Wbp schrijft voor dat de
verantwoordelijke passende technische en organisatorische maatregelen
ten uitvoer moet leggen om persoonsgegevens te beveiligen tegen verlies
of tegen enige vorm van onrechtmatige verwerking. Deze maatregelen
moeten een passend beveiligingsniveau garanderen gelet op de risico’s
die de verwerking en aard van de te beschermen gegevens met zich
meebrengen. Het gaat om het risico dat persoonsgevoelige informatie tot
op de persoon herleidbaar te traceren is, zowel door een functionaris die
daar geen recht toe heeft, als een buitenstaander.
OCW volgt de overheidsrichtlijnen met betrekking tot gegevensbeveiliging, zoals vastgelegd in het Voorschrift Informatiebeveiliging Rijksdienst. DUO en CIBG, die een rol zullen spelen in het verzamelen en
beheren van de gegevens, zijn tevens gehouden aan de beveiligingsrichtlijnen van de overheid. Het toezicht op het naleven van de in dit verband
relevante wet- en regelgeving gebeurt door de Functionaris Gegevensbescherming (FG). Deze functionaris heeft binnen OCW, DUO en CIBG een
onafhankelijke positie en werkt volgens de richtlijnen die de Autoriteit
Persoonsgegevens stelt aan deze functie. Een FG kan zelf ook getoetst
worden door de Autoriteit. Bij de voorbereiding van dit wetstraject is de
FG betrokken geweest.
Het wettelijk kader in met de relevante beginselen wordt de komende
periode uitgewerkt in nadere regelgeving: de herregistratiecriteria, de
gegevenslevering en -verstrekking, de nadere inrichting van het lerarenregister en de autorisatie tot toegang en het toezicht op de data. In het kader
van het opstellen van deze regelgeving zal een tweede PIA worden
uitgevoerd en zal over de relevante aspecten de Autoriteit Persoonsgegevens wederom om advies worden gevraagd.
Ad. 5
Het wetsvoorstel is voorzien van een evaluatiebepaling. Binnen zes jaar na
inwerkingtreding van de wet zendt de Minister aan de Staten-Generaal
een verslag over de doeltreffendheid en de effecten van deze wet in de
praktijk.
Advies Autoriteit Persoonsgegevens
In februari 2015 is advies aangevraagd bij de Autoriteit Persoonsgegevens
(AP). Het advies is medio maart 2015 ontvangen. In haar beoordeling van
het wetsvoorstel stelt de AP dat de inhoud van het wetsvoorstel in de
conceptversie van de memorie van toelichting toereikend is onderbouwd:
aan de noodzaak van de invoering van het lerarenregister en het
registervoorportaal is aandacht besteed, waarbij is ingegaan op de
proportionaliteit en subsidiariteit. In de memorie van toelichting wordt
voorts aangekondigd dat nadere regelgeving, voor zover relevant,
wederom aan de AP wordt voorgelegd. Het advies van de AP luidt dan
ook dat het wetsvoorstel de AP geen aanleiding geeft tot het maken van
inhoudelijke opmerkingen.
6. Administratieve lasten
Bij de voorbereiding van dit voorstel is nagegaan of sprake is van
administratieve lasten. OCW heeft de gevolgen van het verplichte
lerarenregister in kaart gebracht met behulp van het standaardkostenmodel (SKM) voor de administratieve lasten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

25

De wijziging in de structurele administratieve lasten voor schoolbesturen
en leraren
na implementatie van het voorstel worden geraamd op per saldo
€ 1,7 miljoen. Het saldo is gebaseerd op de volgende wijzigingen in
informatieverplichtingen
Huidige situatie
• Op dit moment rust op schoolbesturen de verplichting voor elke leraar
en docent een bekwaamheidsdossier bij te houden; de kosten daarvan
voor de gezamenlijke schoolbesturen worden op jaarbasis ingeschat
op € 10,7 miljoen.
• Voor leraren die tijdelijk (nog) niet aan de bekwaamheidseisen
voldoen, worden zij voorts geacht een geordende set gegevens bij te
houden; de kosten hiervan voor schoolbesturen worden op jaarbasis
ingeschat op € 0,7 miljoen.
• Leraren zijn op dit moment niet verplicht hun bij- en nascholingsactiviteiten bij te houden.
Situatie per 2017
• Schoolbesturen kunnen door middel van de registersystematiek de
verplichting tot het bijhouden van het bekwaamheidsdossier en de
betreffende geordende set aan gegevens nakomen; deze kosten komen
daarmee te vervallen. De bepaling tot het bijhouden van de bekwaamheidsdossiers voor leraren komt in het wettelijk kader te vervallen.
• In plaats daarvan leveren zij de gegevens aan van de leraren die bij het
bestuur werkzaam zijn, zodat leraren die niet zelf hoeven in te voeren;
dit aanleveren van de basisgegevens gebeurt in aansluiting op de
reeds bestaande werkwijzen, zodanig dat de extra administratieve last
zo veel wordt beperkt. 27 Met de aanvullende levering zal voor de
schoolbesturen een kostenpost op jaarbasis van naar verwachting
€ 6 miljoen zijn gemoeid.
• Leraren gaan in het systeem hun registerportfolio bijhouden; voor alle
leraren gezamenlijk zal dit in tijd uitgedrukt neerkomen op € 7 miljoen.28
Door aan te sluiten bij reeds bestaande werkwijzen rond de levering van
personele gegevens, wordt de administratieve last voor leraren, scholen
en instellingen zoveel als mogelijk beperkt. Voor leraren wordt het
bijhouden van het portfolio met professionaliseringsactiviteiten technisch
gezien zo eenvoudig mogelijk gemaakt, zodat ook hun tijdsinvestering tot
het minimum wordt beperkt.
De regeling is intern voorgelegd voor toetsing op administratieve lasten.
7. Handhaving
Met dit wetsvoorstel wordt een omschrijving van het beroep van leraar in
de wet opgenomen, wordt het beginsel van professionele ruimte
verankerd en krijgt het lerarenregister en het registervoorportaal een
wettelijke grondslag. Het geheel van het voorstel maakt straks inzichtelijk
hoe het staat met de bekwaamheid van en het bekwaamheidsonderhoud
door leraren. De rol van de inspectie als het gaat om het kwaliteits- en
handhavingstoezicht blijft met dit wetsvoorstel als zodanig ongewijzigd.

27

Het betreft de aanlevering van personeelsgegevens aan DUO op basis van de Regeling
structurele gegevenslevering WPO/WEC, het Besluit informatievoorziening WVO en het
Uitvoeringsbesluit WEB.
28
Dit volume is gebaseerd op de aanname dat een leraar op jaarbasis circa 45 minuten nodig
heeft om zijn professionaliseringsactiviteiten op te voeren in zijn portfolio.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

26

Door de komst van het lerarenregister en het registervoorportaal krijgt de
Inspectie echter wel meer inzicht in de bekwaamheid van en het
bekwaamheidsonderhoud door leraren. Dit maakt het mogelijk om in de
toezichtskaders een op dit punt relevante indicator op te nemen, zodanig
dat besturen en leraren ook langs die lijn worden gestimuleerd werk te
maken van verbetering van beroepskwaliteit.
8. Kosten
In de periode 2015–2018 zal sprake zijn van een overgangs- en invoeringstraject waarbinnen naar verwachting de volgende componenten te
onderscheiden zijn:
• de transitie van het vrijwillige naar het verplichte register; daarvoor is
het zaak te komen tot en uitvoeren van een implementatieplan samen
met de Onderwijscoöperatie en sectorraden;
• het komen tot gegevenslevering van schoolbesturen aan DUO/OCW
ten behoeve van het opnemen van de gegevens van leraren en
docenten in het systeem;
• het komen tot bouw en uitvoering van het nieuwe systeem.
Uitgaande van deze hoofdlijnen is onderstaand overzicht van de te
verwachten kosten opgesteld.
Kosten per onderwerp (bedragen x € 1.000)

2016

2017

2018

2019

Ontwikkeling van het systeem
–
ict ontwikkelkosten

2.300

2.300

1.200

1.000

730

3.200
n.t.b.

5.900
n.t.b.

5.900
n.t.b.

1.700

1.700

1.700

3.500

3.500

3.500

Overige programmaonderdelen
–
coördinatie en borging
–
kwaliteit en onderzoek

1.350
100

1.350
50

1.350
50

Onvoorzien
–
15 procent van voorziene kosten

1.452

1.740

1.635

Totaal, exclusief n.t.b.

11.132

13.340

12.535

Beheer van het systeem
–
technisch beheer, front- en backoffice,
bezwaar/beroep
–
overige, w.o. validatie aanbod
Implementatie register (Onderwijscoöperatie)
–
registerorganisatie, ontwikkeling
criteria/validatie
–
implementatie communicatie, pilots,
overige

6.900

Het overzicht is opgesteld op basis van de premisse dat in 2016 en eerste
helft 2017 een toenemend aantal leraren zich alvast registreert in het
vrijwillig register. In 2017 vindt vervolgens een gefaseerde overgang
plaats naar het wettelijk verankerd registratiesysteem.
De structurele kosten voor uitvoering zijn gebaseerd op een schatting, de
exacte hoogte van de structurele kosten worden de komende tijd met de
nadere uitwerking van het register duidelijk en zullen in de rijksbegroting
worden verwerkt. Daarnaast wordt het volume van enkele posten, die ook
de werkzaamheden van het beheer betreffen, nog nader bepaald (nader te
bepalen, n.t.b.). Dit hangt met name samen met het feit dat de nadere
regelgeving rond gegevenslevering en -beheer in de loop van 2016 wordt
ontworpen. Naarmate daarin meer duidelijkheid ontstaat, kunnen
bepaalde kostencomponenten duidelijker worden ingeschat. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

27

verwachting is dat deze begrotingsposten najaar 2016 nader kunnen
worden ingevuld.
De bedragen die zijn begroot voor de implementatiewerkzaamheden van
de Onderwijscoöperatie zijn grotendeels aanvullend op het huidige
bestuursakkoord OCW – Onderwijscoöperatie en gebaseerd op daaraan
verbonden activiteitenplannen. Er is een nieuw bestuursakkoord voorzien
voor 2017.
9. Uitvoeringstoets
In het najaar van 2014 is aan DUO en CIBG een uitvoeringstoets gevraagd.
CIBG heeft daarbij gekeken naar de uitvoerbaarheid van het wetsvoorstel.
In het algemeen acht CIBG het wetsvoorstel uitvoerbaar, zij het dat zij
aangeeft dat het voorstel ten behoeve van de uitvoering op een aantal
punten eenduidiger en beter beheersbaar kan worden gemaakt. Deze
punten betreffen onder meer de initiële vulling van het register en de
voorwaarden die ten grondslag liggen aan het registervoorportaal. Met
CIBG heeft in februari 2015 overleg plaatsgevonden over de opmerkingen.
DUO geeft in haar reactie aan dat zij een eerste analyse heeft verricht naar
de beoogde route van gegevenslevering. DUO acht deze in beginsel
uitvoerbaar, maar merkt op dat op een aantal punten nadere uitwerking
nodig is om de uitvoeringsgevolgen in de hele keten te beoordelen.
Overigens heeft DUO evenals CIBG diverse aandachtspunten aangegeven,
die in februari 2015 tussen OCW en DUO zijn besproken.
Naar aanleiding van de technische punten die uit beide uitvoeringstoetsen
naar voren zijn gekomen, is het wetsvoorstel aangepast. Zoals ook elders
in deze toelichting is aangegeven, zal in de periode 2016–2018 worden
gewerkt aan nadere regelgeving betreffende de herregistratiecriteria, de
werkwijze rond validering van het aanbod, de nadere inrichting van het
lerarenregister, de gegevenslevering en -verstrekking en de autorisatie
van de toegang tot de data. Over de hoofdlijn van dit geheel aan nadere
regelgeving zal DUO en CIBG – naar verwachting medio 2016 – wederom
om een uitvoeringstoets worden gevraagd.
10. Evaluatiebepaling
De wet op het lerarenregister wordt binnen zes jaar na invoering
geëvalueerd. Overigens vindt zoals eerder aangegeven in deze memorie
van toelichting tijdens de gefaseerde invoering van het register
monitoring plaats.
11. Advies van de Onderwijsraad
Eind april 2015 heeft de Onderwijsraad advies uitgebracht over het
wetsvoorstel.
De Onderwijsraad geeft in het advies aan dat hij voorstander is van het
versterken van de positie van leraren, het bevorderen van hun kwaliteit en
een (her)waardering van (de status van) het vak van leraar. De raad
beschouwt het lerarenregister daartoe als een middel en acht het daarom
van grote waarde. De raad heeft dan ook meermaals gepleit voor het
instellen van een lerarenregister om ervoor te zorgen dat de kwaliteit van
het beroep van leraar hoog is en blijft. Het heeft volgens de raad de
voorkeur dat een lerarenregister onder verantwoordelijkheid van de
betrokken instellingen of beroepsgroepen tot stand komt, maar als dat
niet lukt acht hij het instellen van een publiekrechtelijk lerarenregister
onder auspiciën van de Minister aangewezen. Nu het aantal aanmeldingen voor het vrijwillig register achter blijft, vindt de raad het terecht
dat de overheid haar verantwoordelijkheid neemt om een publiekrechtelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

28

lerarenregister in te stellen en verplicht te stellen dat leraren daarin
geregistreerd staan.
De Onderwijsraad onderschrijft met het advies de doelstellingen van het
wetsvoorstel en de invoering van het lerarenregister. Wel merkt de raad
daarbij op dat het voor het welslagen van groot belang is dat de beroepsgroep sterk en zichtbaar betrokken is bij de verdere totstandkoming van
het lerarenregister en dat het op zorgvuldige wijze wordt ingevoerd. In dat
licht formuleert de raad een aantal aanbevelingen. Deze aanbevelingen
zijn besproken met de beroepsgroep en hebben geleid tot belangrijke
wijzigingen in het wetsvoorstel.
Verduidelijk het eigenaarschap en de verantwoordelijkheden
De raad vindt het net als het kabinet van cruciaal belang dat de opzet en
invoering van het lerarenregister het eigenaarschap van leraren faciliteert
en dat de beroepsgroep medevormgever van het register is. De raad
merkt op dat het eigenaarschap van leraren voor het lerarenregister
versterkt moet worden en adviseert de verantwoordelijkheid en zeggenschap van de verschillende betrokkenen te verduidelijken.
Over het punt van eigenaarschap is naar aanleiding van het advies van de
raad nauw overleg gevoerd met de Onderwijscoöperatie. Daaruit zijn
enkele aanpassingen in het wetsvoorstel voortgekomen, die inhouden dat
wordt benadrukt dat het de leraar is die zich registreert. Terecht merkt
immers de raad ook op dat het primaat bij registratie van leraren bij de
beroepsgroep zelf moet liggen. Om dit proces van registratie te vergemakkelijken worden zoveel mogelijk beschikbare gegevens (op basis van de
gegevensleveringen door schoolbesturen aan DUO) vooraf ingevuld. Het
systeem wordt op deze manier ingericht naar analogie van het Belastingdienstmodel; elk individu is zelf verantwoordelijk voor het doen van
aangifte, maar wordt daarbij zoveel mogelijk ondersteund door vooraf
ingevulde gegevens.
Voorts is met de beroepsgroep gesproken over de verdeling van verantwoordelijkheden. Uitkomst daarvan is dat deze is verduidelijkt in
paragraaf 3.7 van de toelichting.
Heroverweeg enkele keuzen
De raad plaatst voorts enkele vraagtekens bij punten, te weten (1) dat uit
de aard van de benoeming de opname in respectievelijk het lerarenregister dan wel registervoorportaal voortvloeit en (2) dat er verschil is in
behandeling van diverse categorieën leraren.
Voor wat betreft het eerste punt: de raad pleit voor een lerarenregister
waarbij de toegang wordt bepaald door het behalen van het relevante
getuigschrift. Het wetsvoorstel is op dit punt in overleg met de beroepsgroep aangepast. Nog steeds gaat het wetsvoorstel er van uit dat
bevoegde leraren in het lerarenregister staan. Daar is nu explicieter bij
bepaald dat ook leraren zonder benoeming bij een schoolbestuur zich
kunnen registeren en kunnen werken aan hun bekwaamheidsonderhoud.
Voorts is nu bepaald dat leraren met hun registratie zelf aangeven voor
welk(e) vakgebied(en) zij bevoegd zijn en welke keuze zij maken als het
gaat om herregistratie. Uit het register komt zo meer het geheel van
keuzen van leraren zelf naar voren.
Voor wat betreft het tweede punt: zoals eerder in deze toelichting
aangegeven zijn er inderdaad verschillende categorieën leraren waarvoor
op inhoudelijke gronden verschil wordt gemaakt. De eerste categorie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

29

leraren voldoet aan de bekwaamheidseisen, staat in het lerarenregister en
werkt aan het behalen van de herregistratiecriteria. De tweede en derde
categorie (waaronder tijdelijke vervangers) werken aan het behalen van
de relevante initiële bevoegdheid.
Voorkom de suggestie van erkenning van onbevoegde leraren
De raad geeft aan geen voorstander te zijn van het registreren van
onbevoegden. Dit suggereert erkenning voor degenen die nog niet zijn
geregistreerd. Specifieke situaties omtrent niet-bevoegde leraren,
instructeurs en andere functies zouden buiten het kader van het register
moeten worden geregeld.
Het registervoorportaal heeft het karakter van een voorafgaand traject. Het
lerarenregister is er voor bevoegde leraren die werken aan de ontwikkeling van hun professie. Met reden biedt de onderwijswetgeving echter
ruimte om mensen tijdelijk vanuit de registercriteria gezien onbevoegd les
te laten geven. In het Nationaal Onderwijsakkoord is deze tijdelijkheid
onderstreept en is afgesproken dat elke onderwijsgevende aan de juiste
bekwaamheidseisen voldoet.
Het registervoorportaal brengt tevens in beeld op grond waarvan een
leraar nog niet de juiste papieren heeft voor het onderwijs dat hij geeft
(gaat het bijvoorbeeld om vervanging), binnen de wettelijke voorwaarden
die daarvoor gelden. Op het moment dat hij aan de juiste bekwaamheidseisen voldoet, kan deze leraar zich vervolgens registreren in het
lerarenregister. Dit biedt een wenkend perspectief voor leraren om hun
bevoegdheid te halen en toe te werken naar registratie in het lerarenregister.
Neem het lerarenregister op in een aparte wet
Het kabinet onderschrijft het streven van deze aanbeveling om het beroep
van leraar sterk te positioneren. Het voornemen is dan ook om hier
invulling aan te geven, zij het langs een iets andere weg dan de raad
voorstelt. Deze wijze van invulling kan bogen op de instemming van de
Onderwijscoöperatie.
De Onderwijsraad stelt een andere plaats van regeling van het lerarenregister voor dan is voorgesteld in het wetsvoorstel, om de volgende
redenen:
1. Strikt genomen, zo stelt de Onderwijsraad, brengt het voorstel om het
lerarenregister in de vier sectorwetten op te nemen met zich mee dat
er vier afzonderlijke lerarenregisters zijn, voor elke sector één.
2. Het lerarenregister wordt in de sectorwetten opgenomen, waarvan de
bepalingen voornamelijk gericht zijn op degene die het onderwijs
aanbiedt – het bevoegd gezag – en die vormgegeven zijn als regels en
bekostigingsvoorwaarden. Omdat de regeling verschillende actoren
adresseert (bevoegd gezag, leraar, Minister), acht de raad dit niet de
meest voor de hand liggende plek.
3. In wijze van regeling verschilt het voorstel van andere beroepsregisters (BIG-register en het Landelijk Advocaten Tableau).
De raad adviseert daarom om het lerarenregister in een aparte wet te
regelen die zich specifiek zal richten op het beroep van leraar en de
beroepsgroep zelf. In dit wetsvoorstel is in overleg met de beroepsgroep
niet voor deze door de Onderwijsraad voorgestelde wijze van regelen
gekozen.
Het volgende wordt hierover opgemerkt:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

30

Ad. 1. De gelijke wijze van regelen in de sectorwetten van een lerarenregister met gelijke doelen, duidt erop dat het hier gaat om één lerarenregister. Indien beoogd zou zijn meerdere lerarenregisters te regelen, dan
zou dat ook in de juridische omschrijving van het lerarenregister terug
moeten komen. Dat is in de verschillende sectorwetten niet gebeurd. Ook
niet in de WEB, waar sprake is van docenten in plaats van leraren.
Ad. 2. Het lerarenregister is opgenomen in de sectorwetten omdat het
register verplichtingen voor het bevoegd gezag met zich meebrengt, die
als regels en bekostigingsvoorwaarden worden vormgegeven. In de
huidige sectorwetten worden ook andere actoren dan het bevoegd gezag,
zoals de Minister van OCW, geadresseerd. Deze andere actoren bieden het
onderwijs niet aan, maar wel wordt hiermee duidelijk welke verantwoordelijkheid de betreffende actoren toebedeeld wordt en welke verantwoordelijkheid het bevoegd gezag heeft ten opzichte van deze actoren.
Ad. 3. Verschil in wijze van regelen met andere beroepsregisters is dat de
OCW-regelgeving met name in sectorwetten gevat is (in het bijzonder als
het bevoegd gezag een verantwoordelijkheid toebedeeld krijgt). Daarom is
ook hier aansluiting gezocht bij de sectorwetten, en niet in een specifieke
wet zoals bij overige beroepsregisters.
De aanbeveling van de raad roept, meer in het algemeen, de vraag op wat
de meest passende wijze is om sectoroverstijgende thema’s, zoals het
lerarenregister, te beleggen en uit te werken in de onderwijswetgeving. De
thema’s in het onderwijsbeleid en dus ook in de onderwijswetgeving
hebben regelmatig een bovensectoraal karakter. Ze gaan verschillende of
zelfs alle onderwijssectoren aan. Het lerarenregister, de referentieniveaus
taal en rekenen, innovatieve experimenteerruimte, de introductie en
uitbreiding van de aanwijzingsbevoegdheid en de versterking bestuurskracht op een aantal thema’s zijn recente voorbeelden hiervan. Het gaat
om een structurele trend in het onderwijsbeleid en de onderwijswetgeving.
Bovensectorale thema’s werden tot nu toe op verschillende manieren
belegd en uitgewerkt in de onderwijswetgeving. In een aantal gevallen is
een aparte wet tot stand gebracht, waardoor inmiddels een uitgebreide
verzameling aan bovensectorale onderwijswetten bestaat.29 In andere
gevallen leidt het bovensectorale thema tot aanpassing van de diverse
sectorale onderwijswetten (WPO, WEC, WVO, WEB en WHW): deze
worden aangevuld met identieke of vergelijkbare bepalingen, die
vervolgens soms uit elkaar groeien. Soms, zoals bij het basisregister
onderwijs (BRON), gaat het om een combinatie van sectorwetten en een
bovensectorale wet.30 Er is onvoldoende sprake van een consistente
aanpak van de wijze waarop waarop bovensectorale thema’s in de
wetgeving worden neergelegd.
Het wetgevingsstelsel voor het onderwijs wordt door deze versnippering
steeds complexer en minder toegankelijk. Het is wenselijk om voor de
toekomst een andere aanpak te kiezen. De onderwijswetgeving wordt
overzichtelijker en hanteerbaarder wanneer de bovensectorale thema’s
zoveel mogelijk worden gebundeld in één wettelijk kader. Regels die voor
meer dan één onderwijssector bedoeld zijn, worden centraal en overzichtelijk in één wet geregeld. Schoolbesturen met scholen in verschillende
29

De Wet op het onderwijstoezicht, de Leerplichtwet, de Wet medezeggenschap op scholen, de
Wet referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen, de Experimentenwet onderwijs, de Wet
College voor toetsen en examens en de Wet subsidiëring landelijke onderwijsondersteunende
activiteiten 2013.
30
Het BRON is deels in de sectorwetten en deels in de Wet op het onderwijstoezicht geregeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

31

sectoren, hoeven zich voor het betrokken onderwerp niet meer te
verdiepen in diverse sectorale regelingen. Een algemene wet ondersteunt
ook beter een onderwijsbeleid dat is gericht op goede aansluitingen
tussen de sectoren en goede doorlopende leerlijnen. Een ander voordeel
van bundeling is dat de regelingen voor de verschillende beleidsdomeinen niet meer onnodig uit elkaar kunnen gaan lopen, eenvoudigweg
omdat het nu eenduidig op één plaats geregeld is en niet meer in
verschillende wetten. Een algemene wet draagt ook bij aan de
duurzaamheid van de onderwijswetgeving en aan vermindering van de
regeldruk die leraren, schoolleiders en schoolbestuurders ervaren.
De regering wil daarom binnen afzienbare termijn komen tot een
algemene wet voor bovensectorale onderwijsthema’s, die naast de
sectorwetten komt te staan. Stapsgewijs zullen bovensectorale thema’s
ondergebracht worden in deze algemene wet onderwijs. Het is het
voornemen dat de stroomlijning van de registers van onderwijsdeelnemers31 de eerste tranche van de nieuwe bovensectorale wet zal zijn.
Gelet hierop wordt er niet voor gekozen om een aparte wet voor het
lerarenregister tot stand te brengen. Zo’n afzonderlijke wet zou voor een
verdere versnippering van de onderwijswetgeving zorgen. Het lerarenregister is een thema dat past in de algemene wet voor sectoroverstijgende
onderwijsthema’s. Het voornemen is daarom om het lerarenregister op te
nemen in de algemene onderwijswet, en tot dat moment het lerarenregister in de sectorwetten op te nemen.
Stimuleer de totstandkoming van de professionele standaard
De raad adviseert om op korte termijn tot overeenstemming te komen
omtrent de beroepsstandaarden, zodat deze zijn geformuleerd voordat tot
inrichting en invoering van het verplichte lerarenregister overgegaan
wordt.
Het kabinet deelt de visie van de raad dat de totstandkoming van een
expliciete professionele standaard belangrijk is. Dit draagt immers bij aan
de kwaliteitsdiscussie over het beroep van leraar en zorgt ervoor dat
leraren zich kunnen identificeren met beroepseigen normen. Voor het
functioneren van het register zijn expliciete professionele standaarden
niet noodzakelijk (impliciet bestaan er overigens reeds normen). Het
belangrijkste is dat het primaat voor de ontwikkeling van de professionele
standaard bij de beroepsgroep ligt. Het zijn de beroepsbeoefenaren die
het geheel aan normen rond goed leraarschap expliciteren. Om dit
zorgvuldig te doen zal tijd nodig zijn. Bovendien is een professionele
standaard een dynamisch instrument, dat bijvoorbeeld onderhevig is aan
vernieuwde wetenschappelijke inzichten. Waar nodig en wenselijk zal het
kabinet de ontwikkeling van standaarden stimuleren, aangezien
herkenbare en erkende professionele standaarden bijdragen aan de
versterking van de beroepsgroep.
Formuleer kaders voor de validering in de wet
De raad adviseert de randvoorwaarden voor validering van professionaliseringsactiviteiten in de wet zelf op te nemen, zodat duidelijk is binnen
welke kaders de lagere regelgeving daaromtrent zich dient te bewegen.

31

Het wetsvoorstel stroomlijning registers is aangekondigd bij de voortgangsrapportage Aanpak
Regeldruk Onderwijs 2013–2014 (bijlage bij Kamerstukken II 2014/15, 29 515, nr. 357). Zie
tevens Kamerstukken II 2015/16, 29 515, nr. 365.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

32

Het lerarenregister zoals beoogd wordt inhoudelijk gedragen door de
beroepsgroep. Het is de beroepsgroep die met dit wetsvoorstel in de
gelegenheid wordt gesteld de herregistratiecriteria én de werkwijze rond
de validering van het professionaliseringsaanbod op te stellen. Daarbij
neemt zij bepaalde wettelijke kaders in acht, zoals het uitgangspunt dat
criteria en werkwijze zich dienen te verhouden tot de relevante bekwaamheidseisen. Over mogelijk nadere randvoorwaarden wordt in 2016 overleg
gevoerd met de beroepsgroep, op basis waarvan deze een plaats kunnen
krijgen in de nog op te stellen algemene maatregel van bestuur (AMvB)
betreffende de nadere inrichting van het lerarenregister en registervoorportaal. Aansluitend op die randvoorwaarden is het vervolgens aan de
beroepsgroep met een voorstel te komen; dit voorstel wordt vervolgens
door de Minister vastgesteld en neergeslagen in één of meerdere
ministeriële regelingen.
Voor deze vormgeving – de wet als basis, kaders in een AMvB en het
voorstel in een regeling – wordt gekozen aangezien het van belang is dat
herregistratie- en valideringscriteria ook meebewegen met ontwikkelingen
in het onderwijs. Verankering van de nadere invulling in de wet zelf zou
die flexibiliteit kunnen beperken.
Beleg de consequenties evenwichtig
De raad adviseert de consequenties van niet nakoming van (her)registratie
evenwichtig te beleggen.
Als een leraar na vier jaar onverhoopt niet voldoet aan de herregistratiecriteria, dan zijn daar voor zowel de leraar zelf als diens werkomgeving
gevolgen aan verbonden. Hiervoor is gekozen omdat is gebleken dat
vrijwillige vormen van beroepsregistratie – ook in andere sectoren –
uiteindelijk niet zo effectief zijn. Voor de leraar zelf betekent het dat hij zijn
beroep, lesgeven, niet mag uitoefenen totdat hij weer aan de criteria
voldoet. Voor het schoolbestuur betekent het dat het moet bezien hoe het
onderwijs kan worden ingevuld. Daarbij ligt het in de rede dat het
schoolbestuur over één en ander overleg pleegt met de leraar in kwestie.
Deze situatie ontstaat echter niet daags-over. Het schoolbestuur ontvangt
een tijdig signaleringsbericht wanneer de leraar zijn herregistratie niet
dreigt te halen. Gedurende de herregistratietermijn spreken leraar en
werkgever idealiter ook met elkaar over de voortgang, bijvoorbeeld in de
reguliere functioneringsgesprekken. Daarbij kunnen ook gegevens over de
professionaliseringsactiviteiten worden uitgewisseld. Het is echter
passend bij het beginsel dat de professionalisering in het kader van het
register aan de beroepsgroep en de leraar zelf is, dat het schoolbestuur
niet op voorhand «meekijkt» met de activiteiten die de leraar kiest. Net als
de raad is ook het kabinet wel van mening dat er bij de uitvoering van het
register goed overleg plaatsvindt tussen beroepsgroep en werkgevers,
bijvoorbeeld om tot een goede aansluiting van schoolvisie en -beleid en
de ambitie van het lerarenregister te komen.
Of tot slot aan het niet-herregistreren arbeidsrechtelijke gevolgen zijn
verbonden, daarover spreekt dit wetsvoorstel zich niet uit aangezien dat
aan sociale partners is. Dat is tevens zo afgesproken in het kader van het
Nationaal Onderwijsakkoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

33

Besteed ruim aandacht aan uitvoeringsaspecten en mogelijke overgangsproblematiek
De raad acht het van belang dat de randvoorwaarden duidelijk worden
geregeld en meer aandacht wordt gegeven aan de uitvoeringsaspecten en
mogelijke overgangsproblematiek. Daarbij worden onder meer genoemd:
procedurele aspecten, zorgvuldigheidseisen en hardheidsclausules alsook
de zorgvuldige verwerking en verstrekking van (persoons-)gegevens.
Het kabinet deelt de visie van de raad dat er zorgvuldig moet worden
gekeken naar uitvoeringsaspecten en mogelijke overgangsproblematiek.
Deze aandachtpunten worden betrokken bij de nadere uitwerking van het
wetsvoorstel in de regelgeving rond de nadere inrichting van het register,
de gegevenslevering en autorisatie van gegevensverwerking. Hierover
wordt nauw overleg gevoerd met de Onderwijscoöperatie. Onderwerp
van gesprek zijn onder meer de aspecten waar de raad terecht aandacht
voor vraagt, zoals opname van een hardheidsclausule, weergave van de
bevoegdheid van een leraar en het ondervangen van probleemsituaties bij
de invoering van het lerarenregister. Op dit laatste punt voorziet het
wetsvoorstel inmiddels ook in een overgangsregeling, die is opgenomen
in onder meer artikel 38u van de WPO.
Ten slotte verzoekt de raad nader advies uit te kunnen brengen over de
voorontwerpen van de AMvB’s die op basis van het wetsvoorstel worden
uitgewerkt, met name de nadere regelgeving die ziet op de herregistratiecriteria en de werkwijze rond de validering van het professionaliseringsaanbod. Aan dit verzoek wordt tegemoet gekomen.
12. Caribisch Nederland
Zoals uiteengezet in de beleidsreactie op het Inspectierapport Onderwijsverbetering in Caribisch Nederland worden door de scholen op de
eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba flinke stappen gezet als het gaat
om verbetering van de kwaliteit.32 Ook voor de eilanden geldt dat
onderwijskwaliteit in belangrijke mate wordt beïnvloed door de
bekwaamheid van de leraren. Om die reden wordt onder meer fors
geïnvesteerd in scholingsmogelijkheden voor deze leraren. Tegelijkertijd is
duidelijk dat de scholen er nog niet zijn; het uitgangspunt is dan ook nog
steeds dat de basiskwaliteit op deze scholen in 2016 of zo kort mogelijk
daarna op orde moet zijn.
Omdat de slag naar basiskwaliteit ook de komende tijd nog het nodige
van de scholen gaat vergen, is ervoor gekozen in het onderhavige
wetsvoorstel de onderwijswetten voor Caribisch Nederland niet mee te
nemen. De Inspectie wordt gevraagd om in 2016 opnieuw een overkoepelende rapportage te maken, waarbij tevens wordt ingegaan op de vraag
op welke termijn invoering van een wettelijk lerarenregister voor het
onderwijs op de BES-eilanden gepast kan zijn.
13. Internetconsultatie
Het concept-wetsvoorstel is op 26 januari 2015 opengesteld in een
internetconsultatie; de consultatie is op 26 februari 2015 gesloten.
In totaal zijn 721 reacties ontvangen, waaronder zeven reacties van
organisaties, te weten: de PO Raad, VO Raad en MBO Raad, de Vereniging
voor Gereformeerd Schoolonderwijs (VGS), de Federatie van Onderwijsvakorganisaties (FvOv), de Beroepsvereniging MBO (BV MBO) en Leraren

32

Kamerstukken II 2013/14, 31 568, nr. 137 & bijlage.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

34

in Actie (LIA). De binnengekomen reacties laten zich op hoofdlijn als volgt
samenvatten.
De helft van de reacties is positief. Eénderde van alle reacties juicht de
komst van het register toe en ziet in de omschrijving van het beroep en
verankering van de professionele ruimte een stimulans tot verbetering
van onderwijskwaliteit en van de positie van de leraar in de school en
daarbuiten. Deze respondenten geven aan dat zij door de komst van het
lerarenregister gestimuleerd worden gericht te werken aan bekwaamheidsonderhoud en dat met het wetsvoorstel belangrijke voorwaarden
worden vervuld tot meer erkenning. Nog eens 20 procent van de reacties
is in aansluiting daarop gemengd, genuanceerd van karakter. Deze leraren
geven vaak aan de uitgangspunten van het wetsvoorstel te delen, maar
zien ook risico’s en/of geven aan dat het aan de omstandigheden en
voorwaarden ligt of het uiteindelijke doel – betere beroepskwaliteit en
daarmee beter onderwijs – echt gerealiseerd wordt. De kwaliteit van het
nascholingsaanbod en de keuzevrijheid van de leraar ten aanzien van de
scholingsactiviteiten zijn voorwaarden die hierbij vaak worden genoemd.
Circa 40 procent van de reacties is negatief van aard: men ziet het
lerarenregister als «weer een instrument» dat afleidt van waar het
uiteindelijk om gaat, namelijk het lesgeven in de klas. Als de reactie
inhoudelijk wordt onderbouwd gebeurt dat veelal door het register in één
adem te noemen met onderwerpen als: hoge werkdruk, een overdaad aan
controle en gebrek aan vertrouwen in de leraar. Binnen deze groep vallen
ook de respondenten die inhoudelijk niet ingaan op het voorliggende
wetsvoorstel, maar die de internetconsultatie aangrijpen om hun
algemene onvrede over bepaalde aspecten van het onderwijs te uiten.
Nog eens 10 procent van de reacties (71 in totaal) is gelijkluidend van aard
en is het gevolg van een oproep tot deelname aan de consultatie op basis
van de concrete reactie tekst van Leraren in actie (LIA). LIA staat kritisch
tegenover het lerarenregister in verband met de te hoge werkdruk en
vraagt aandacht voor de noodzaak om de zeggenschap van de leraar in de
wet te omschrijven en voor het daadwerkelijk terugdringen van
onbevoegd lesgeven. LIA geeft aan dat in het lerarenregister alleen
bevoegde leraren moeten staan.
De andere lerarenorganisaties zijn positief over het register, de
omschrijving van het beroep van leraar en over het verankeren van de
professionele ruimte. Zij refereren ook aan het mogelijk maken van
registratie door onderwijsondersteuners. Eerder in deze toelichting is
gewezen op de afspraken in het Nationaal Onderwijsakkoord over het
opstellen van bekwaamheidseisen voor instructeurs en aansluitend het
registreren van instructeurs.
De werkgeversorganisaties geven aan het register als stimulans voor het
bekwaamheidsonderhoud door leraren te zien. Tegelijkertijd zijn zij kritisch
en vragen aandacht voor hun positie in het stelsel, voor het behoud van
inrichtingsvrijheid van onderwijsbesturen, voor de positie van
zij-instromers, voor de aansluiting van dit wetsvoorstel op bestaande
regelingen en ontwikkelingen en voor zaken zoals administratieve lasten.
Eén van de vragen in de consultatie betrof specifiek de positie van
zij-instromers in het mbo, namelijk: met welke aanduiding moeten zij
worden geregistreerd? Van de 721 reacties zijn er 119 herleidbaar tot
docenten en leidinggevenden uit het mbo (16 procent). Verhoudingsgewijs veel van deze reacties, namelijk ruim 60 procent, is positief van
aard. Men onderschrijft de komst van het lerarenregister en ziet er een
goede stimulans van uitgaan op onderwijskwaliteit en op de positie van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

35

de docent in de instelling. De vraag over zij-instromers in het mbo wordt
door deze respondenten genuanceerd beantwoord. Men geeft daarbij
aandacht aan zowel het belang éérst de bevoegdheid te halen voordat
men in het lerarenregister wordt opgenomen, maar zeer zeker ook aan het
belang van het bieden van een wervend perspectief voor zij-instromers. In
diverse reacties wordt daarbij de term «voorportaal» gebezigd. Mede op
grond van deze reacties is in het wetsvoorstel gekozen voor de term
«registervoorportaal» voor die docenten en leraren die op grond van de
huidige voorschriften wel benoembaar zijn maar nog niet beschikken over
het benodigde bewijs van bekwaamheid. Daarnaast wordt specifiek voor
het mbo in verschillende reacties aandacht gevraagd voor het bestaande
sectorale professioneel statuut. Er is daarom gekozen om met de wijziging
van de Wet educatie en beroepsonderwijs en in de memorie van
toelichting expliciet aan te sluiten op het in die sector overeengekomen
professioneel statuut.
Tot slot zijn in enkele reacties ook vragen gesteld over zaken zoals de
totstandkoming en de aard van de herregistratiecriteria en de verhouding
tussen elementen uit dit wetsvoorstel en de cao’s. Deze zaken worden
meegenomen in de uitwerking van de nadere regelgeving en in het
vervolgtraject met onder meer de Onderwijscoöperatie en de sectorraden
voor de implementatie van het wetsvoorstel.
Artikelsgewijze toelichting
Artikel I, onderdeel A, artikel II, onderdeel A, artikel III, onderdeel A,
artikel IV, onderdeel A
In deze bepalingen worden begripsbepalingen ingevoegd in verband met
de invoering van het lerarenregister en het registervoorportaal. Hoewel in
de sectorwetten een definitiebepaling van het persoonsgebonden
nummer is opgenomen, wordt ook het burgerservicenummer gedefinieerd omdat alleen dit persoonsgebonden nummer op leraren van
toepassing is. Het onderwijsnummer kan alleen uitgegeven worden voor
leerlingen en onderwijsdeelnemers. De basisgegevens verwijzen naar de
gegevens die uit de basisregistratie personen gehaald kunnen worden en
onder andere dienen ter controle van de identiteit van de betreffende
persoon. Paragraaf 5 van het algemene deel van deze toelichting gaat hier
verder op in.
Artikel I, onderdelen B en D, artikel II, onderdelen B en D, artikel III,
onderdelen C en G en artikel IV, onderdeel C
Met de voorgestelde wijziging van artikel 3 van de WPO en artikel 3 van
de WEC worden de registratie in het lerarenregister en het registervoorportaal, inclusief het al dan niet kunnen dragen van de omschreven
verantwoordelijkheden die zijn vastgesteld voor het beroep van leraar,
voorwaarden aan het schoolonderwijs binnen het primair onderwijs en
het (voortgezet) speciaal onderwijs. Door de plaats van deze bepaling in
de wet is de verplichting om als leraar in het lerarenregister en het
registervoorportaal te zijn opgenomen, tevens een verplichting waaraan
een niet uit openbare kas bekostigde school moet voldoen (zie ook
artikel 1a1, eerste lid, aanhef en onderdeel a, van de Leerplichtwet 1969).
De WVO kent een andere systematiek dan de WPO om bepalingen uit de
wet van toepassing te laten zijn op het niet uit openbare kas bekostigd
onderwijs.
Door naar de bepalingen over het lerarenregister te verwijzen in artikel 55
van de WVO worden deze bepalingen van overeenkomstige toepassing
verklaard op het erkende, niet uit openbare kas bekostigde onderwijs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

36

Docenten in het niet uit openbare kas bekostigde onderwijs hoeven niet te
worden opgenomen in het lerarenregister of het registervoorportaal
omdat de benoemingsvoorwaarden en de bekwaamheidseisen overeenkomstig artikel 1.4.1 van de WEB ook niet op deze groep docenten van
toepassing zijn.
Het leveren van de basisgegevens van een leraar ten behoeve van
opname in het lerarenregister of het registervoorportaal is geen benoemingsvoorwaarde, maar is een opdracht aan het bevoegd gezag na
benoeming of tewerkstelling zonder benoeming van de betreffende leraar.
In praktijk zal het bevoegd gezag direct volgend op de benoeming of
tewerkstelling, onverwijld de gegevens van de leraar aanleveren ten
behoeve van opname door Onze Minister in het lerarenregister of het
registervoorportaal. Het bevoegd gezag levert deze gegevens zo snel
mogelijk, maar uiterlijk binnen vier weken na benoeming of tewerkstelling
zonder benoeming van de betreffende leraar. Plaatsing in het lerarenregister door Onze Minister zal overigens pas plaatsvinden nadat de leraar
de aanvullende gegevens heeft verstrekt.
Tot slot zijn er een tweetal technische aanpassingen in de WPO en de WEC
voorgesteld. Ten eerste worden artikel 3, tweede lid, van de WPO en
artikel 3, tweede lid, van de WEC opnieuw geformuleerd omdat leraren
met een getuigschrift in het lerarenregister worden opgenomen en leraren
die onderwijs volgen ter verkrijgen van dat getuigschrift in het registervoorportaal worden opgenomen. Ten tweede worden artikel 32, vijfde lid,
van de WPO en artikel 32, vijfde lid, van de WEC opnieuw geformuleerd
omdat uit huidige formulering onbedoeld kan worden afgeleid dat leraren
in opleiding niet worden benoemd of tewerkgesteld zonder benoeming.
Artikel I, onderdeel C, artikel II, onderdeel C, artikel III, onderdeel B en
artikel IV, onderdeel B
De voorschriften rond opname in het lerarenregister en in het registervoorportaal vergen duidelijkheid over de doelgroep die het betreft.
Opname in het lerarenregister en registervoorportaal hangt met andere
woorden samen met de omschrijving van het beroep van leraar, en
daarmee met de erkenning van het beginsel dat de leraar zeggenschap
toekomt over zijn professioneel handelen, oftewel zijn professionele
ruimte. Onderhavige bepalingen zien op het wettelijk verankeren van deze
elementen. Hoewel in de voorgestelde bepaling het professioneel statuut
door het bevoegd gezag in overleg met leraren wordt opgesteld, laat de
bepaling ruimte om een professioneel statuut ook op te stellen op
schoolniveau, zolang er in beginsel hierover overleg is tussen het
bevoegd gezag en de leraren.
Voor verdere toelichting wordt verwezen naar hetgeen hierover is
opgenomen in paragraaf 3.1 van het algemeen deel van deze toelichting.
Artikel I, onderdeel E, artikel II, onderdeel E, artikel III, onderdeel D en
artikel IV, onderdeel D
In artikel 32b van de WPO is de verplichting voor het bevoegd gezag van
een school opgenomen om ten aanzien van elk personeelslid waarvoor
bekwaamheidseisen zijn vastgesteld op grond van artikel 32a van de WPO
te beschikken over geordende gegevens met betrekking tot de
bekwaamheid en het onderhouden van de bekwaamheid. Omdat met dit
wetsvoorstel deze gegevens worden opgenomen in het lerarenregister, is
het niet langer nodig deze verplichting ten aanzien van leraren in stand te
houden. De verplichting ten aanzien van het overige personeel waarvoor
bekwaamheidseisen zijn vastgesteld, blijft overigens wel in stand.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

37

Deze toelichting op artikel 32b van de WPO is ook van toepassing op de
wijzigingsbepalingen van artikel 32b, van de WEC ten aanzien van
artikel 32a van de WEC, artikel 37a van de WVO ten aanzien van artikel 36
van de WVO en artikel 4.2.3a van de WEB ten aanzien van artikel 4.2.3 van
de WEB.
Artikel I, onderdeel F, Artikel II, onderdeel F, artikel III, onderdeel E en
artikel IV, onderdeel E
In de verschillende sectorwetten (WPO, WEC en WVO) worden in de
afdelingen die gaan over het stellen van bekostigingsvoorwaarden voor
het bijzonder onderwijs en het stellen van regels voor het openbaar
onderwijs steeds twee paragrafen ingevoegd waarin het lerarenregister
en het registervoorportaal wordt geregeld. In de WEB worden de
bepalingen over het lerarenregister en het registervoorportaal bekostigingsvoorwaarden door de plaats die de voorgestelde titel in de WEB
heeft gekregen. Hiermee wordt afgeweken van de systematiek van
opname van registers in de Wet op het onderwijstoezicht. Gedachte achter
deze keuze is dat het lerarenregister primair wordt ingevoerd ten behoeve
van het bekwaamheidsonderhoud van leraren. Hoewel de inspectie erop
kan toezien dat het bekwaamheidsonderhoud overeenkomstig de
voorgestelde bepalingen wordt nageleefd, is het lerarenregister ten eerste
een instrument waarbij de beroepsgroep nauw betrokken is.
De artikelen 38b van de WPO, 38b van de WEC, 41a van de WVO en 4.4.1
van de WEB
In de artikelen 38b, eerste lid, van de WPO, 38b, eerste lid, van de WEC,
41a, van de WVO en 4.4.1 van de WEB wordt het lerarenregister geïntroduceerd. Dat het lerarenregister voornamelijk een instrument van de
beroepsgroep is, blijkt ook uit de omschrijving van het lerarenregister en
de doelen die daarbij zijn gesteld. Het opnemen van deze doelen in de wet
is van belang voor de verwerking van persoonsgegevens. Persoonsgegevens mogen alleen in het kader van deze doelen verwerkt worden. De
primaire doelen van het lerarenregister zijn omschreven in het eerste lid.
Als het gaat om het primaire doel en de functie van het lerarenregister,
onderscheidt het zich van het primaire doel van het registervoorportaal
doordat het lerarenregister van belang is voor het aantonen in welk
onderwijs een leraar zijn bekwaamheid aan de hand van herregistratiecriteria onderhoudt. De twee secundaire doelen van het lerarenregister,
genoemd in het derde lid, komen overeen met de secundaire doelstellingen van het registervoorportaal. De gegevens uit het lerarenregister
maken het voor de Minister inzichtelijk hoeveel leraren op welke grond
zijn benoemd of tewerkgesteld. Ook wordt inzichtelijk hoe het bekwaamheidsonderhoud van leraren in het algemeen verloopt. Deze geaggregeerde gegevens zijn van belang bij het maken van toekomstig beleid
over benoembaarheid en bekwaamheidsonderhoud bij leraren. Hoewel
het lerarenregister ten eerste een instrument van de beroepsgroep is,
neemt dat niet weg dat het register door de inspectie kan worden gebruikt
voor de uitoefening van haar publieke taak. Een van deze taken is erop toe
zien dat de bepalingen uit de sectorwetten over benoembaarheid en
bekwaamheidsonderhoud van leraren op correcte wijze worden nageleefd
en dat er geen leraren onderwijs geven die niet of niet meer in het
lerarenregister zijn vermeld. Het beheer van het lerarenregister is op
grond van het vierde lid onder de Minister gebracht.
In het lerarenregister zijn leraren opgenomen die beschikken over een
getuigschrift waaruit blijkt dat zij voldoen aan de bekwaamheidseisen die
zijn gesteld aan leraren in het primair onderwijs (pabo-diploma) of voor
bij algemene maatregel van bestuur aangewezen onderwijsactiviteiten,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

38

aan de bekwaamheidseisen die zijn gesteld aan leraren in het vo (artikel 3,
eerste lid, onder b, van de WPO). Deze criteria gelden ook voor leraren die
een erkenning van hun beroepskwalificatie uit een van de lidstaten van de
Europese Unie hebben, of die van de Minister op grond van het derde lid
een bevoegdheid hebben gekregen om schoolonderwijs te geven. Als een
leraar beschikt over een getuigschrift van de lerarenopleiding voor het vak
lichamelijke opvoeding of een pabo-diploma in combinatie met een bij
ministeriële regeling aangewezen getuigschrift voor zintuiglijke en
lichamelijk opvoeding, zijn de herregistratiecriteria ook op deze leraar van
toepassing.
Wat betreft het speciaal onderwijs gaat het om leraren die aan de
daarvoor vastgestelde bekwaamheidseisen of de bekwaamheidseisen
voor het vo voldoen, zoals dat blijkt uit een getuigschrift van hoger
onderwijs, van een getuigschrift van pedagogisch-didactische scholing op
grond van artikel 4.2.4, eerste lid, aanhef en onder b, van de WEB, die een
erkenning van hun beroepskwalificatie uit een van de lidstaten van de
Europese Unie hebben of een ander erkend buitenlands getuigschrift of
diploma hebben, een bij ministeriële regeling aangewezen getuigschrift
gericht op lichamelijke opvoeding en die een ontheffing van de Minister
hebben of een verklaring van de Minister dat de leraar aan de gestelde
bekwaamheidseisen voldoet.
In het vo gaat het om leraren die aan de betreffende bekwaamheidseisen
voldoen, zoals dat blijkt uit een getuigschrift van hoger onderwijs
(waaronder een bachelor opleiding met een onderwijsminor voor een vak
van de mavo of in de eerste drie leerjaren van het havo of van het vwo),
van een getuigschrift van pedagogisch-didactische scholing op grond van
artikel 4.2.4, eerste lid, aanhef en onder b, van de WEB en 7a.4 van de
WHW, die een erkenning van hun beroepskwalificatie uit een van de
lidstaten van de Europese Unie hebben of een ander erkend buitenlands
getuigschrift of diploma, en om leraren die een ontheffing van de Minister
hebben of een verklaring van de Minister dat de leraar aan de gestelde
bekwaamheidseisen voldoet.
Voor het middelbaar beroepsonderwijs gaat het tot slot om docenten die
aan de betreffende bekwaamheidseisen voldoen, zoals dat blijkt uit een
getuigschrift voor degenen die een lerarenopleiding gericht op het vo of
een universitaire lerarenopleiding hebben, die een erkenning van hun
beroepskwalificatie uit een van de lidstaten van de Europese Unie hebben
of een ander erkend buitenlands getuigschrift of diploma hebben. De
herregistratiecriteria zijn ook van toepassing op docenten die voor het
betreffende onderwijs in het bezit zijn van een getuigschrift van
pedagogisch-didactische scholing op grond van de artikelen 4.2.4, eerste
lid, aanhef en onder b, van de WEB en 7a.4 van de WHW.
Ingevolge artikel 24 van de Algemene wet erkenning EG-beroepskwalificaties is een leraar uit een andere lidstaat van de Europese Unie overigens
vrijgesteld van de inschrijving in het lerarenregister en het registervoorportaal indien de dienstverrichting van het beroep van leraar in Nederland
een tijdelijk en incidenteel karakter heeft.
In paragraaf 11 van het algemene deel van de toelichting is verder
ingegaan op de keuze om het lerarenregister in dit wetsvoorstel op te
nemen in de sectorwetten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

39

De artikelen 38c van de WPO, 38c van de WEC, 41b van de WVO en 4.4.2
van de WEB
In het voorgestelde artikel 38c van de WPO, artikel 38c van de WEC,
artikel 41b van de WVO en artikel 4.4.2 van de WEB zijn bepalingen
opgenomen over de herregistratiecriteria. Een beroepsorganisatie die de
Minister vanuit het oogpunt van beroepskwaliteit representatief acht voor
de beroepsgroep leraren wordt in de gelegenheid gesteld om de
herregistratiecriteria in te richten en een voorstel te doen om activiteiten
voor herregistratie te valideren. De herregistratiecriteria zijn gericht op het
onderhoud van de bekwaamheidseisen. Dat wil zeggen dat er niet alleen
criteria zijn die inhoudelijke eisen stellen aan bekwaamheidsonderhoud,
maar ook criteria over de wijze waarop bekwaamheidsonderhoud wordt
vormgegeven. Dat kan dan bijvoorbeeld gaan over het type activiteiten
dat een leraar moet verrichten.
Verder zijn er criteria waarmee de Minister kan beoordelen of een leraar
aan de herregistratiecriteria voldoet. De regels voor herregistratie zijn met
name van belang voor het geval een leraar aan het einde van de herregistratieperiode al dan niet voldoet aan de herregistratiecriteria. Niet voldoen
aan de herregistratiecriteria kan betekenen dat er een aantekening bij de
vermelding van de leraar geplaatst wordt, totdat de leraar weer aan de
betreffende criteria voldoet. Deze regels kunnen echter ook tot een andere
uitkomst leiden in het geval van bijzondere omstandigheden. Zo is
denkbaar dat bij zwangerschap of (langdurige) ziekte afgeweken wordt
van de criteria die in beginsel aan leraren gesteld worden, zodat de
betreffende leraar alsnog aan de vereisten voldoet om opnieuw geregistreerd te worden. Als regel voor herregistratie kan dan een hardheidsclausule op de herregistratie worden gevormd.
De bepaling is ingericht naar analogie van de bepaling omtrent het
opstellen van bekwaamheidseisen. Zo wordt een representatieve
organisatie gevraagd voor het opstellen van de herregistratiecriteria en
regels ter validering van activiteiten voor herregistratie. Dat doet deze
organisatie in de vorm van een voorstel die inhoudelijke herregistratiecriteria omvat waaraan (na omzetting van het voorstel in regelgeving) de
Minister zal toetsen om te bepalen of een leraar op het moment van
herregistratie aan deze criteria voldoet.
Ook wijkt de bepaling op een aantal punten af. De termijn om opnieuw
een voorstel te doen voor de herregistratiecriteria en validering van de
activiteiten voor herregistratie wordt eenmaal in de vier jaar gedaan.
Verder stelt de bepaling andere eisen aan het voorstel als het gaat om het
betrekken van een vertegenwoordiging van de bevoegde gezagsorganen.
Van belang hierbij is dat het voorstel van de beroepsgroep op draagvlak
kan rekenen bij schoolleiders en schoolbesturen. Draagvlak voor het
voorstel van de beroepsgroep onder stakeholders bevordert de werking
van het register in de onderwijspraktijk. Het ontstaat mede op grond van
het proces waarmee de criteria tot stand komen. Het is aan de beroepsgroep om bij het opstellen ervan de inbreng van de sectorraden tijdig te
betrekken, zodat het voorstel ook kan rekenen op steun van de schoolbesturen en schoolleiders. De sectorraden gaan daarvoor na of de inhoud
van het voorstel zich op redelijke wijze verhoudt tot de werkzaamheden in
de schoolcontext. De Minister toetst het voorstel van de beroepsgroep
mede op het punt of het de uitkomst vormt van een gedragen proces. De
Minister neemt het voorstel van de beroepsgroep vervolgens over in
nadere regelgeving.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

40

Op grond van het eerste lid wordt het voorstel voor herregistratiecriteria
omgezet in een algemene maatregel van bestuur of ministeriële regeling.
Deze herregistratiecriteria zijn dan van toepassing op leraren die in het
lerarenregister zijn opgenomen. Niet van belang is of een leraar ook
daadwerkelijk is benoemd of tewerkgesteld zonder benoeming. Het
tweede lid regelt de omzetting van het voorstel met regels ter validering
van het activiteitenaanbod in een algemene maatregel van bestuur of
ministeriële regeling.
Het vijfde en zesde lid van de betreffende artikelen over herregistratiecriteria gaan in op de toepassing van de herregistratiecriteria en de
activiteiten voor herregistratie. Zo heeft het bevoegd gezag op grond van
het vijfde lid de verplichting de leraar in staat te stellen om aan de
herregistratiecriteria te voldoen van het onderwijs waarvoor hij is
benoemd of tewerkgesteld zonder benoeming. Hiermee wordt voorkomen
dat het bevoegd gezag het voor een leraar lastig of onmogelijk maakt om
te herregistreren. Anderzijds geldt deze verplichting voor het bevoegd
gezag alleen zolang de leraar zijn verantwoordelijkheid neemt om ervoor
te zorgen dat hij geregistreerd blijft. Het bevoegd gezag kan er niet op
worden aangesproken indien een leraar niet wil meewerken aan activiteiten voor herregistratie waar hij zeggenschap over heeft gehad. De
leraar heeft deze zeggenschap over activiteiten voor herregistratie om te
voorkomen dat een leraar deze activiteiten door het bevoegd gezag
zonder inspraak opgedragen krijgt.
De artikelen 38d tot en met 38f van de WPO, 38d tot en met 38f van de
WEC, 41c tot en met 41e van de WVO en 4.4.3 tot en met 4.4.5 van de
WEB
De verantwoordelijkheid over de verwerking van persoonsgegevens
berust op grond van artikel 38d van de WPO bij de Minister. De Minister
benoemt op grond van artikel 38e van de WPO een functionaris voor de
gegevensbescherming. Op grond van artikel 38f van de WPO worden
regels gesteld over wie bij de verantwoordelijke over de registers toegang
heeft tot welke gegevens. In artikel 62 van de Wet bescherming persoonsgegevens is geregeld dat de verantwoordelijke over het register (de
Minister) een eigen functionaris voor de gegevensbescherming kan
benoemen. Deze functionaris is een interne toezichthouder op de
gegevensbescherming conform de Wet bescherming persoonsgegevens
en deze wet. De verplichte melding van gegevenswerking op grond van
hoofdstuk 4 van de Wet bescherming persoonsgegevens hoeft dan niet
meer gedaan te worden bij het College bescherming persoonsgegevens,
maar kan worden gedaan bij deze functionaris. De bescherming van
persoonsgegevens is verder toegelicht in paragraaf 5 van het algemene
deel van de toelichting. Deze toelichting op artikel 38d tot en met 38f van
de WPO is ook van toepassing op de bepalingen over artikel 38d tot en
met 38f van de WEC, artikel 41c tot en met 41e van de WVO en
artikel 4.4.3 tot en met 4.4.5 van de WEB.
De artikelen 38g tot en met 38j van de WPO, 38g tot en met 38j van de
WEC, 41f tot en met 41i van de WVO en 4.4.6 tot en met 4.4.9 van de WEB
Artikel 38g van de WPO regelt de inhoud van het lerarenregister. Het
artikel regelt welke gegevens in het lerarenregister kunnen worden
opgenomen. Bij algemene maatregel van bestuur of ministeriële regeling
kunnen de genoemde gegevens nader worden gespecificeerd. Deze
gegevens zijn tevens in paragraaf 5 van het algemene deel van de
toelichting toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

41

Artikel 38h, eerste lid, van de WPO ziet op de levering van de basisgegevens van een leraar door het bevoegd gezag van een school of
instelling. In het stapsgewijze schema van paragraaf 3.4 betekent dit dat
de gegevens worden klaargezet in het systeem. Het bevoegd gezag is er
bovendien verantwoordelijk voor dat de basisgegevens ten behoeve van
het lerarenregister op orde blijven en dat eventuele wijzigingen tijdig
worden doorgegeven.
Vervolgens verstrekt de leraar op grond van artikel 38h, tweede lid, van de
WPO (en overeenkomstig de stappen twee tot en met vier van het
stappenschema) de gegevens van het onderwijs waarvoor hij kan opgaan
voor herregistratie (waarvoor hij in het lerarenregister kan worden
opgenomen op grond van artikel 38b, eerste lid, van de WPO). Dit kunnen
ook gegevens zijn van onderwijs waarvoor de leraar niet is benoemd of
tewerkgesteld zonder benoeming. Het gaat dan bijvoorbeeld om een
leraar die door het bevoegd gezag benoemd is voor het vak natuurkunde,
maar ook een getuigschrift heeft om het vak wiskunde te kunnen geven.
Deze leraar kan dat dan vermelden in het lerarenregister. Vervolgens geeft
hij aan voor welk van het opgegeven onderwijs hij zal opgaan voor
herregistratie. De leraar is verantwoordelijk voor het verrichten van
activiteiten voor herregistratie, en dient de verrichte activiteiten ook te
registreren in het lerarenregister.
Daarnaast bestaat op grond van artikel 38h, derde lid, de mogelijkheid om
in het lerarenregister te worden opgenomen, zonder te zijn benoemd of
tewerkgesteld zonder benoeming. Ook deze leraren kunnen voor het
onderwijs dat zij hierin opgeven opgaan voor herregistratie. Uiteraard is
er dan geen bevoegd gezag die verantwoordelijkheid draagt voor het
leveren van de basisgegevens, maar levert de leraar deze basisgegevens
zelf.
De gegevens die op grond van artikel 38h van de WPO worden aangeleverd door de bevoegde gezagsorganen en door leraren, worden
opgenomen in het lerarenregister. De opname van basisgegevens in het
lerarenregister wordt overeenkomstig artikel 38j van de WPO door de
Minister gedaan. Gegevens uit de basisadministratie personen worden
automatisch aangeleverd aan het register, nu deze gekoppeld zijn aan het
burgerservicenummer (artikel 38i van de WPO). Deze basisgegevens
hoeven dan ook niet te worden opgenomen indien deze gegevens al
verkregen zijn uit de basisregistratie personen. De basisgegevens dienen
wel te worden geleverd op grond van artikel 38h, zodat bij opname in het
register de identiteit van de leraar geverifieerd kan worden. Na opname in
het lerarenregister wordt de leraar zichtbaar in het lerarenregister.
De artikelen 38k van de WPO, 38k van de WEC, 41j van de WVO en 4.4.10
van de WEB
In deze bepaling wordt de correctie op verzoek geregeld, waarmee de
leraar met tussenkomst van de Minister kan verzoeken de gegevens in het
lerarenregister die door het bevoegd gezag zijn geleverd, aan te passen. In
praktijk zal een leraar die van oordeel is dat de basisgegevens moeten
worden aangepast, eerst het bevoegd gezag van de school of instelling
verzoeken deze gegevens aan te passen. Ook na opneming van de leraar
in het lerarenregister kan het bevoegd gezag deze gegevens nog
aanpassen.
Indien bevoegd gezag en leraar het niet eens worden over de registratie
van een of meerdere gegevens die door het bevoegd gezag zijn aangeleverd, dan kan de leraar op grond van deze bepaling de Minister
verzoeken om de betreffende gegevens (die niet uit de basisregistratie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

42

personen zijn gehaald) aan te passen. Om te verifiëren of het bevoegd
gezag de juiste gegevens heeft verstrekt, verzoekt de Minister het
betreffende bevoegd gezag vervolgens om de juiste gegevens te
verstrekken voor het lerarenregister. Indien het bevoegd gezag van
oordeel is dat de juiste gegevens al in het lerarenregister zijn opgenomen,
deelt het bevoegd gezag dit op grond van het tweede lid op elektronische
wijze mee aan de Minister, die het vervolgens meedeelt aan de betreffende leraar. Indien de leraar daarop van oordeel is dat de betreffende
gegevens in het lerarenregister nog steeds niet correct zijn, kan de leraar
in bezwaar en beroep gaan tegen het besluit van de Minister om de
gegevens al dan niet te verbeteren. In de bezwaar- en beroepsprocedure
wordt opnieuw bekeken of het bevoegd gezag de juiste gegevens heeft
aangeleverd. De Minister kan overigens niet zonder tussenkomst van het
bevoegd gezag deze gegevens aanpassen omdat zijn bevoegdheid niet
verder reikt dan het opnemen van de aangeleverde gegevens voor het
lerarenregister (zie artikel 38j van de WPO). Indien er bijvoorbeeld een
arbeidsrechtelijk conflict aan ten grondslag ligt, en er onenigheid bestaat
over bijvoorbeeld de benoemingsgrondslag waar de leraar voor is
geregistreerd, dan zullen de leraar en het bevoegd gezag hiervoor een
oplossing moeten vinden.
De artikelen 38l van de WPO, 38l van de WEC, 41k van de WVO en 4.4.11
van de WEB
Artikel 38l van de WPO, respectievelijk artikel 38l, van de WEC, artikel 41k,
van de WVO en artikel 4.4.11 van de WEB regelen een registratieperiode
van vier jaar. Aan het einde van deze periode blijkt uit het lerarenregister
of een leraar voldoet aan de herregistratiecriteria van het onderwijs dat hij
heeft opgegeven voor herregistratie. Indien aan het einde van deze
periode blijkt dat de leraar aan de betreffende herregistratiecriteria
voldoet, verandert er niets aan de status van deze leraar in het lerarenregister.
Blijkt de leraar aan het einde van de periode van vier jaar niet te voldoen
aan de herregistratiecriteria die aan hem gesteld zijn, dan neemt de
Minister het besluit om een aantekening te plaatsen bij de vermelding van
het onderwijs waarvoor de leraar niet voldoet aan de herregistratiecriteria
(zie ook stappen acht tot en met tien van het stappenschema). Tegen dit
besluit van de Minister staat bezwaar en beroep open op grond van de
Algemene wet bestuursrecht. In de procedure rond herregistratie wordt
een hardheidsclausule opgenomen in het geval van overmacht, bijvoorbeeld indien blijkt dat een bevoegd gezag een leraar niet in staat heeft
gesteld om activiteiten voor herregistratie te verrichten. Bij het nemen van
het besluit over herregistratie zal de Minister deze omstandigheid dan ook
in overweging nemen.
De artikelen 38m van de WPO, 38m van de WEC, 41l van de WVO en 4.a.2
van de WEB
Het gevolg van het plaatsen van een aantekening door Onze Minister bij
het onderwijs waarvoor de leraar geregistreerd is, is geregeld artikel 38m
van de WPO, artikel 38m van de WEC, artikel 41l van de WVO en
artikel 4.a.2 van de WEB. Deze leraar kan dan niet langer meer de
verantwoordelijkheid kan dragen voor het pedagogisch-didactisch en
vakinhoudelijke proces voor het onderwijs waar de aantekening bij
geplaatst is (zie artikel 31a van de WPO, respectievelijk artikel 31a van de
WEC, artikel 32e van de WVO en artikel 4.1a.1 van de WEB). Ook komt de
betreffende leraar voor dit onderwijs niet langer een zelfstandige
verantwoordelijkheid toe als het gaat om het beoordelen van de onderwijsprestaties van leerlingen. Pas op het moment dat deze leraar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

43

bijvoorbeeld door bijscholing weer voldoet aan de gestelde herregistratiecriteria, wordt de aantekening bij het betreffende onderwijs verwijderd.
Vanaf dat moment kan deze leraar ook weer de genoemde verantwoordelijkheden dragen en worden ingezet voor het betreffende onderwijs.
Een leraar kan overigens ook opgaan voor herregistratie van onderwijs
waarvoor hij niet is benoemd of tewerkgesteld zonder benoeming. Een
aantekening geplaatst door Onze Minister bij dit onderwijs heeft dan geen
gevolgen voor het toekomen van genoemde verantwoordelijkheden bij
het onderwijs waarvoor hij is benoemd, opgaat voor herregistratie en
geen aantekening door Onze Minister bij geplaatst is.
Andere mogelijkheid is dat een leraar het onderwijs waarvoor hij
benoemd is of tewerkgesteld zonder benoeming niet heeft opgegeven
voor herregistratie. Bij dat onderwijs kan dan ook geen aantekening
worden geplaatst. In dat geval blijkt dan nog steeds uit het lerarenregister
dat de leraar vier jaar na (her)registratie niet aan de herregistratiecriteria
voldoet van het onderwijs waarvoor hij benoemd is. Aan deze leraar
komen als gevolg van niet-herregistraren de genoemde verantwoordelijkheden voor dat onderwijs niet langer toe. Pas op het moment dat de
leraar het betreffende onderwijs opgeeft voor herregistratie komen hem
de betreffende verantwoordelijkheden voor dat onderwijs weer toe. Bij het
eerstvolgende controlemoment (vier jaar na registratie of herregistratie)
wordt weer bekeken of hij voldoet aan de herregistratiecriteria.
De artikelen 38n van de WPO, 38n van de WEC, 41m van de WVO en
4.4.13 van de WEB
De gegevens van leraren die in het lerarenregister staan, kunnen worden
verwijderd op grond van artikel 38n van de WPO, artikel 38n van de WEC,
artikel 41m van de WVO en artikel 4.4.13 van de WEB. Indien de leraar
daartoe verzoekt of overlijdt, worden zijn gegevens geschrapt uit het
lerarenregister. Dat kunnen alle gegevens of enkele gegevens uit het
lerarenregister zijn. Omdat de basisgegevens door het bevoegd gezag
worden geleverd, of uit de basisregistratie personen worden gehaald, kan
de leraar deze gegevens niet zelfstandig aanpassen. Wel kan de leraar
verzoeken de gegevens te corrigeren of op grond van deze bepaling de
Minister verzoeken een of meer gegevens te verwijderen. De leraar heeft
daarmee controle over zijn eigen gegevens, maar moet er wel bewust van
zijn dat dit gevolgen kan hebben voor de arbeidsrelatie met het bevoegd
gezag of voor de herregistratie in het lerarenregister.
De gegevens worden tevens geschrapt indien de leraar de pensioengerechtigde leeftijd bereikt, tenzij de betreffende leraar bij de Minister
aangeeft de gegevens niet te verwijderen. De leraar kan dan ook na
pensioengerechtigde leeftijd worden ingezet voor onderwijs.
Indien een leraar is verwijderd uit het lerarenregister, is het mogelijk dat
hij (of het bevoegd gezag) daarna opnieuw gegevens verstrekt en wordt
opgenomen in het lerarenregister. Indien inschrijving plaatsvindt binnen
vijf jaar na uitschrijving worden de bewaarde gegevens weer in het
lerarenregister opgenomen. Deze gegevens worden aangepast indien
deze afwijken van de door de leraar en het bevoegd gezag geleverde
gegevens. Uit de bewaarde gegevens blijkt wanneer de leraar voor de
laatste keer is ge(her)registreerd, voor welk onderwijs de leraar is
opgegaan voor herregistratie en wanneer het volgende moment van
herregistratie zal plaatsvinden. Na vijf jaar zijn deze gegevens verdwenen,
waarna niet meer uit het register gehaald kan worden of iemand eerder
voor het betreffende onderwijs geregistreerd heeft gestaan. Uit paragraaf
3.4 van het algemene deel van de toelichting blijkt dat voor herintreders in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

44

het betreffende onderwijs aparte herregistratiecriteria kunnen worden
vastgesteld. Om bij registratie startende leraren te kunnen onderscheiden
van de herintreders, zou de beroepsorganisatie ervoor kunnen kiezen om
het onlangs behaalde getuigschrift als bewijs aan te leveren (net zoals de
activiteiten voor herregistratie worden aangeleverd).
De artikelen 38o van de WPO, 38o van de WEC, 41n van de WVO en 4.4.14
van de WEB
Artikel 38o van de WPO, artikel 38o van de WEC, artikel 41n van de WVO
en artikel 4.4.14 van de WEB regelen wie toegang heeft tot welke
gegevens die opgenomen zijn in het lerarenregister. Deze artikelen
regelen de set gegevens die per aangeduide groep worden verstrekt. In
het eerste lid wordt geregeld welke gegevens worden verstrekt aan een
ieder en welke gegevens extra worden verstrekt indien een bevoegd
gezag van een school of instelling een verzoek tot gegevenslevering doet.
Voor iedereen is dan zichtbaar dat de leraar die in het lerarenregister is
opgenomen, bekwaam is en zijn vak op grond van de herregistratiecriteria
onderhoudt. Ook is inzichtelijk welke leraren er in opleiding zijn of tijdelijk
ingezet worden voor ander onderwijs. Een leraar kan overigens zelf
bepalen of hij zijn geregistreerde activiteiten voor bekwaamheidsonderhoud voor het bevoegd gezag raadpleegbaar wil maken. Leraren
kunnen hierover met het bevoegd gezag afspraken maken. Bij of
krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen alle genoemde
gegevens nader worden gespecificeerd. De gegevens in het eerste lid
kunnen bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden
aangevuld waardoor een gegeven (of gespecificeerd gegeven) dat op
grond van het tweede lid aan het bevoegd gezag wordt geleverd, ook kan
worden geleverd aan een ieder.
De leraar heeft ten slotte op grond van het vierde lid toegang tot alle
gegevens die van hem in het lerarenregister zijn opgenomen en tot de
bewaarde gegevens.
Aan de Minister en de inspectie worden voor de overige twee doelen van
beleidsvorming en handhaving uit het lerarenregister gegevens geleverd.
Dit zijn niet tot de persoon herleidbare gegevens (lid 8), met uitzondering
van de gegevens die de Minister voor herregistratie nodig heeft. De
inspectie kan dan bijvoorbeeld per bevoegd gezag bekijken hoeveel
leraren aan de betreffende school of instelling zijn ingeschreven in het
lerarenregister.
De artikelen 38p van de WPO, 38p van de WEC, 41o van de WVO en 4.4.15
van de WEB
In het voorgestelde paragraaf 3b van de WPO, paragraaf 2b van de WEC,
paragraaf 5 van de WVO en titel 4, paragraaf 2, van de WEB zijn
bepalingen opgenomen die specifiek gericht zijn op het registervoorportaal. De functie van het registervoorportaal is toegelicht in paragraaf
3.2 van het algemene deel van deze toelichting.
Leraren die in het registervoorportaal worden opgenomen, voldoen (nog)
niet aan de bekwaamheidseisen. Om die reden is er ook nog geen sprake
van bekwaamheidsonderhoud en gaan de herregistratiecriteria voor deze
leraren (nog) niet op. Artikel 38p van de WPO, artikel 38p van de WEC,
artikel 41io van de WVO en artikel 4.4.15 van de WEB voorzien in een
omschrijving van het registervoorportaal en van doelstellingen van het
registervoorportaal. De doelen, genoemd in het derde lid, komen overeen
met de secundaire doelen van het lerarenregister.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

45

De artikelen 38q en 38r van de WPO, 38q en 38r van de WEC, 41p en 41q
van de WVO en 4.4.16 en 4.4.17 van de WEB
Artikel 38q en 38r van de WPO, artikel 38q en 38r van de WEC, artikel 41p
en 41q van de WVO en artikel 4.4.16 en 4.4.17 van de WEB regelen welke
gegevens worden geleverd en opgenomen in het registervoorportaal. Het
gaat hier om de basisgegevens van een leraar: het burgerservicenummer,
de geslachtsnaam, de voornamen, het adres, de postcode, de geboortedatum, de gegevens over de benoeming of tewerkstelling zonder
benoeming en gegevens over de school of instelling waaraan hij is
benoemd of tewerkgesteld zonder benoeming. Deze gegevens komen
overeen met de gegevens die het bevoegd gezag moeten aanleveren voor
het lerarenregister en zijn toegelicht in paragraaf 5 van deze toelichting.
Net als voor het lerarenregister geregeld is, kunnen de gegevens over de
benoeming en de gegevens over de school of instelling bij algemene
maatregel van bestuur nader worden gespecificeerd. De overige
bepalingen uit de artikelen die de gegevenslevering per leraar leveren
voor het lerarenregister zijn van overeenkomstige toepassing verklaard
middels de schakelbepaling aan het slot van de titel dan wel paragraaf.
Zie voor een toelichting hierop de toelichting bij de artikelen over
gegevenslevering aan het lerarenregister.
De artikelen 38s van de WPO, 38s van de WEC, 41r van de WVO en 4.4.18
van de WEB
De gegevens van leraren die niet langer in het registervoorportaal staan
worden na uitschrijving op grond van artikel 38s van de WPO, artikel 38s
van de WEC, artikel 41r van de WVO en artikel 4.4.18 van de WEB vijf jaar
bewaard. Een leraar wordt uitgeschreven op het moment dat hij niet meer
wordt ingezet voor het onderwijs waar hij niet bekwaam voor is, de
wettelijk vastgestelde termijn verlopen is of dat de benoemde leraar
inmiddels voldoet aan de gestelde bekwaamheidseisen van het onderwijs
waarvoor hij in het registervoorportaal stond. In het laatste geval worden
de gegevens van deze leraar overgeheveld naar het lerarenregister. De
gegevens worden dan op gelijke wijze klaargezet als het bevoegd gezag
de betreffende gegevens klaarzet voor opname in het lerarenregister.
Nadat de leraar de gegevens heeft aangeleverd die nodig zijn voor het
lerarenregister, neemt de Minister deze op in het lerarenregister.
Indien de vastgestelde termijn is afgelopen dan betekent dat, dat de
betreffende leraar niet langer benoemd is of tewerkgesteld zonder
benoeming op grond van de bepaling waarvoor hij vermeld stond in het
registervoorportaal. De leraar wordt dan automatisch verwijderd uit het
registervoorportaal.
Met een bewaartermijn van vijf jaar wordt voorkomen dat de wettelijk
gestelde termijn voor een leraar in opleiding telkens opnieuw begint te
lopen indien hij overstapt naar een andere school of instelling. Daarnaast
wordt hiermee tevens het doel van beleidsvorming gediend. Doordat de
gegevens vijf jaar bewaard blijven kan het ministerie een beeld krijgen
van de inzet van leraren die (nog) niet aan de bekwaamheidseisen
voldoen.
De artikelen 38t van de WPO, 38t van de WEC, 41s van de WVO en 4.4.19
van de WEB
Wat betreft het verstrekken van gegevens is in de artikelen 38t van de
WPO, 38t van de WEC, 41s van de WVO en 4.4.19 van de WEB geregeld
dat in het registervoorportaal de daarin opgenomen leraren opgezocht
kunnen worden zodat inzichtelijk is welke leraren (nog) niet voldoen aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

46

de bekwaamheidseisen. Om die reden wordt aan een ieder die een leraar
in het registervoorportaal opzoekt, de geslachtsnaam en voornamen
bekend gemaakt en bekend gemaakt voor welk onderwijs de leraar in het
registervoorportaal is opgenomen. Het bevoegd gezag van een leraar
heeft toegang tot de overige gegevens van deze leraar in het registervoorportaal. Deze gegevens kunnen overigens nog wel bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur nader worden gespecificeerd. Net als bij
het lerarenregister kunnen de gegevens van een leraar die door een ieder
wordt opgezocht, bij of krachtens algemene maatregel van bestuur
worden aangevuld. De leraar heeft toegang tot over hem opgenomen en
bewaarde gegevens zodat leraren in het registervoorportaal inzicht
hebben in de persoonsgegevens die over hen zijn geregistreerd en
bewaard. Verder kunnen geaggregeerde gegevens worden geleverd aan
de Minister voor beleidsvorming en aan de inspectie voor hun toezichtstaken.
Artikel 38u van de WPO, 38u van de WEC, 41t van de WVO en 4.4.20 van
de WEB
Mogelijk zijn er leraren op onjuiste gronden benoemd of tewerkgesteld
zonder benoeming voor het onderwijs dat zij geven en wordt dat pas
duidelijk op het moment dat een leraar wordt ingeschreven in het
lerarenregister. Deze situatie kan bijvoorbeeld voorkomen bij de invoering
van het lerarenregister en het registervoorportaal. Maar ook na invoering
van het lerarenregister en registervoorportaal kan blijken dat het bevoegd
gezag de leraar op een onjuiste grondslag heeft benoemd. Een leraar die
mogelijk al jaren het betreffende onderwijs geeft, beschikt mogelijk niet
over de juiste stukken om te worden benoemd of tewerkgesteld zonder
benoeming. Deze leraar kan mogelijk niet meer voldoen aan de vereisten
voor zij-instroom in het beroep of aan de vereisten die gesteld worden
aan een leraar die ingezet wordt voor een ander vak. De genoemde
periode kan bijvoorbeeld al verstreken zijn. Om te voorkomen dat deze
leraren niet kunnen worden opgenomen in het lerarenregister of het
registervoorportaal, worden deze leraren in beginsel in het registervoorportaal geplaatst.
De bepaling vormt overigens geen uitzondering op de geregelde
benoemingsbepalingen. De onrechtmatige benoeming of tewerkstelling
zonder benoeming wordt niet door toepassing van deze bepaling
opgeheven. In het eerste lid wordt alleen geregeld dat de leraar in deze
situatie voor maximaal vier jaar wordt opgenomen in het registervoorportaal. Hiermee worden de gevolgen van de onjuiste benoeming voor de
leraar beperkt. Indien blijkt dat een leraar op onjuiste gronden is benoemd
of tewerkgesteld zonder benoeming, dan zal deze situatie moeten worden
hersteld. Dat kan bijvoorbeeld doordat de leraar het benodigde getuigschrift haalt. Het bevoegd gezag stelt de leraar hiertoe in de gelegenheid
door voor deze leraar voldoende tijd en geld vrij te maken. Indien de
leraar na vier jaar nog niet in het lerarenregister kan worden opgenomen
voor het betreffende onderwijs dat hij geeft, wordt hij verwijderd uit het
registervoorportaal.
In artikel 4.4.20 van de WEB wordt in het derde lid een bepaling voorgesteld in geval een docent voor een geschiktheidsverklaring in aanmerking
komt, maar die nog niet heeft ontvangen van het bevoegd gezag. De
docent heeft dan tot drie maanden na inschrijving in het lerarenregister de
tijd om het betreffende bevoegd gezag te verzoeken om afgifte van de
geschiktheidsverklaring. Indien het bevoegd gezag vervolgens niet binnen
een maand aan het verzoek tegemoet komt, dan kan de docent zelf zorgen
voor opname in het lerarenregister of in het registervoorportaal door aan
te tonen dat hij gelet op artikel 4.2.4 van de WEB aan de vereisten van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

47

geschiktheidsverklaring voldoet. Hiermee verschilt de bepaling van de
correctie op verzoek, omdat in dat geval het bevoegd gezag deze
beoordeling maakt. Een docent die in het bezit is van een getuigschrift als
bedoeld in artikel 7a.4 van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek, komt in het lerarenregister, de overige docenten die in
aanmerking komen voor een geschiktheidsverklaring, komen in het
registervoorportaal. Overigens zal de docent zelf gegevens over de
instelling en gegevens over de benoeming of tewerkstelling zonder
benoeming moeten aanleveren.
De artikelen 38v van de WPO, 38v van de WEC, 41u van de WVO en 4.4.21
van de WEB
Door middel van de schakelbepaling worden de bepalingen van het
lerarenregister over het beheer van het register, de verantwoordelijkheid
voor het register, de functionaris voor de gegevensbescherming,
autorisatie, de gegevens uit de basisregistratie personen, het opnemen
van gegevens in het register en de correctie op verzoek van overeenkomstige toepassing op het lerarenregister.
Artikel V Evaluatiebepaling
Op grond van deze bepaling wordt het wetsvoorstel zes jaar na inwerkingtreding geëvalueerd. Bij de evaluatie zullen de doeltreffendheid en
effectiviteit van de wet in de praktijk centraal staan.
De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
S. Dekker
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
M. Bussemaker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 458, nr. 3

48