Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 940

Wijziging van Boek 6 van het Burgerlijk
Wetboek, de Wet handhaving
consumentenbescherming en de Prijzenwet in
verband met de implementatie van Richtlijn (EU)
2019/2161 van het Europees Parlement en de
Raad van 27 november 2019 tot wijziging van
Richtlijn 93/13/EEG van de Raad en Richtlijnen
98/6/EG, 2005/29/EG en 2011/83/EU van het
Europees Parlement en de Raad wat betreft
betere handhaving en modernisering van de
regels voor consumentenbescherming in de Unie
(PbEU 2019, L 328)(Implementatiewet richtlijn
modernisering consumentenbescherming)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
I. ALGEMEEN
1. Inleiding
Dit wetsvoorstel strekt tot implementatie van Richtlijn (EU) 2019/2161 van
het Europees Parlement en de Raad van 27 november 2019 tot wijziging
van Richtlijn 93/13/EEG van de Raad en Richtlijnen 98/6/EG, 2005/29/EG en
2011/83/EU van het Europees Parlement en de Raad wat betreft betere
handhaving en modernisering van de regels voor consumentenbescherming in de Unie (PbEU 2019, L 328, hierna: de richtlijn modernisering consumentenbescherming, of: de richtlijn). Uiterlijk op
28 november 2021 moet deze richtlijn in nationaal recht zijn omgezet.
Vanaf 28 mei 2022 moeten de bepalingen worden toegepast. In de bijlage
bij deze toelichting is voor de omzetting van de richtlijn een transponeringstabel opgenomen.
De richtlijn modernisering consumentenbescherming is het resultaat van
inspanningen van de Europese Unie (EU) om het consumentenrecht te
versterken. De richtlijn modernisering consumentenbescherming beoogt
in essentie twee zaken. Ten eerste een betere handhaving van Europese
consumentenregels. Met de richtlijn wordt het instrument van sancties
verder uitgewerkt, zodat alle lidstaten werkelijk doeltreffende en afschrikkende sancties voor inbreuken binnen de EU kunnen opleggen. Ten
tweede bevat de richtlijn modernisering consumentenbescherming een
aanpassing van de Europese consumentenregels zodat zij beter geschikt
zijn voor nieuwe, met name digitale ontwikkelingen. Met deze richtlijn
worden met name de regels die gelden voor online handelaren en
aanbieders van onlinemarktplaatsen uitgebreid en verduidelijkt. Consu-

kst-35940-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

1

menten zoeken, vergelijken en kopen steeds vaker producten en diensten
online. Bovendien krijgen consumenten in steeds meer gevallen te maken
met een derde partij die betrokken is bij deze aankoop; de aanbieders van
onlinemarktplaatsen. Consumenten profiteren op die onlinemarktplaatsen
van een keuze uit goederen en diensten van verschillende handelaren die
door de aanbieder van de onlinemarktplaats op één plek zijn samengebracht. Maar dit brengt ook onduidelijkheden met zich mee, zoals onder
meer de vraag welke partij verantwoordelijk is voor de verstrekte
informatie, voor een goede uitvoering van de overeenkomst en voor het
oplossen van eventuele problemen. De richtlijn modernisering consumentenbescherming bevat daarom expliciete precontractuele informatieverplichtingen voor onlinemarktplaatsen en verduidelijkt en breidt bestaande
informatie- en transparantieverplichtingen voor online handelaren
(waaronder onlinemarktplaatsen) uit. Hiermee sluiten de Europese
consumentenregels beter aan bij nieuwe technologieën en marketingmethoden en wordt een stap gezet om de consument beter te beschermen in
een snel veranderende online omgeving.
Deze toelichting is als volgt opgebouwd. Paragraaf 2 geeft een schets op
hoofdlijnen van de richtlijn modernisering consumentenbescherming en
gaat kort in op de verschillende richtlijnen die met de richtlijn worden
gewijzigd. Paragraaf 3 gaat in op de manier waarop de richtlijn modernisering consumentenbescherming wordt geïmplementeerd en behandelt
de belangrijkste wijzigingen voor de praktijk. Paragraaf 4 gaat in op
persoonsgegevens in de context van de richtlijn modernisering consumentenbescherming. Paragraaf 5 geeft de gevolgen weer voor het
bedrijfsleven. Paragraaf 6 gaat in op de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid voor de Autoriteit Consument en Markt (ACM) en de Autoriteit
Financiële Markten (AFM). Paragraaf 7 geeft de belangrijkste thema’s uit
de (internet)consultatie weer. Daarna volgt het artikelsgewijze deel, waarin
de wetsartikelen worden toegelicht.
2. De richtlijn modernisering consumentenbescherming op
hoofdlijnen
De richtlijn modernisering consumentenbescherming wijzigt vier
bestaande Europese richtlijnen: de richtlijn oneerlijke bedingen1, de
richtlijn prijsaanduiding producten2, de richtlijn oneerlijke handelspraktijken3 en de richtlijn consumentenrechten4. Hieronder worden de vier
gewijzigde richtlijnen kort toegelicht en volgt een overzicht van de
belangrijkste aanpassingen die de richtlijn modernisering consumentenbescherming daarin aanbrengt.

1

Richtlijn 93/13/EEG van de Raad van 5 april 1993 betreffende oneerlijke bedingen in consumentenovereenkomsten (PbEG 1993, L 95).
2
Richtlijn 98/6/EG van het Europees Parlement en de Raad van 16 februari 1998 betreffende de
bescherming van de consument inzake de prijsaanduiding van aan de consument aangeboden
producten (PbEG 1998, L 80).
3
Richtlijn 2005/29/EG van het Europees Parlement en de Raad van 11 mei 2005 betreffende
oneerlijke handelspraktijken van ondernemingen jegens consumenten op de interne markt en
tot wijziging van Richtlijn 84/450/EEG van de Raad, Richtlijnen 97/7/EG, 98/27/EG en 2002/65/EG
van het Europees Parlement en de Raad en van Verordening (EG) nr. 2006/2004 van het
Europees Parlement en de Raad (PbEU 2005, L 149).
4
Richtlijn 2011/83/EU van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2011 betreffende
consumentenrechten, tot wijziging van Richtlijn 93/13/EEG van de Raad en van Richtlijn
1999/44/EG van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van Richtlijn 85/577/EEG
en van Richtlijn 97/7/EG van het Europees Parlement en de Raad (PbEU 2011, L 304).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

2

2.1 Richtlijn oneerlijke bedingen (93/13/EEG)
De richtlijn oneerlijke bedingen beschermt consumenten tegen oneerlijke
bepalingen in algemene voorwaarden die worden gebruikt door handelaren. In Nederland is deze richtlijn geïmplementeerd in afdeling 3 van
titel 5 van Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek (BW).
Met de richtlijn modernisering consumentenbescherming zijn in de
richtlijn oneerlijke bedingen regels met betrekking tot het opleggen van
sancties opgenomen.
2.2 Richtlijn prijsaanduiding producten (98/6/EG)
De richtlijn prijsaanduiding producten faciliteert de prijsbeoordeling en
-vergelijking van producten door consumenten, door ondubbelzinnige,
herkenbare en duidelijk leesbare prijzen voor te schrijven. In Nederland is
de richtlijn prijsaanduiding producten geïmplementeerd in de Prijzenwet
en het Besluit prijsaanduiding producten. De richtlijn prijsaanduiding
producten spreekt over producten, maar definieert dit begrip niet. In het
spraakgebruik worden daaronder in de eerste plaats verstaan door
menselijke activiteiten tot stand gebrachte roerende zaken en voorts, met
name in het handelsverkeer, door mensen «gewonnen» zaken, zoals
delfstoffen en andere natuurproducten. Daarom wordt in de Prijzenwet
verstaan onder producten: roerende zaken in de zin van het BW. Waar in
deze memorie van toelichting in de context van de richtlijn prijsaanduiding producten gesproken wordt over «producten», worden dus
roerende zaken bedoeld.
De richtlijn modernisering consumentenbescherming voegt aan de
richtlijn prijsaanduiding producten een artikel toe, dat bepaalt dat als een
handelaar bij een prijsvermindering refereert aan een vorige prijs, dat die
zogeheten referentieprijs de laagste prijs moet zijn die de handelaar in een
periode van minimaal dertig dagen voorafgaand aan de toepassing van
de prijsvermindering daadwerkelijk heeft gevoerd. Lidstaten mogen op
deze hoofdregel een aantal uitzonderingen introduceren, namelijk voor
goederen die snel bederven of een beperkte houdbaarheid hebben, voor
producten die minder dan dertig dagen op de markt zijn en voor opeenvolgende prijsverminderingen. Tot slot zijn in de richtlijn prijsaanduiding
producten aanvullende regels opgenomen met betrekking tot het
opleggen van sancties.
2.3 Richtlijn oneerlijke handelspraktijken (2005/29/EG)
De richtlijn oneerlijke handelspraktijken regelt dat oneerlijke handelspraktijken, waaronder misleidende en agressieve handelspraktijken, verboden
zijn. Deze richtlijn geeft aan wanneer sprake is van een misleidende of
agressieve handelspraktijk en wanneer sprake is van handelen in strijd
met de professionele toewijding. Zo bepaalt de richtlijn oneerlijke
handelspraktijken welke informatie een handelaar aan consumenten moet
verstrekken die voor consumenten essentieel is bij het nemen van een
besluit over een transactie. Als die (essentiële) informatie niet, onjuist of
op onduidelijke wijze wordt verstrekt en de consument hierdoor een
andere beslissing over een transactie neemt of kan nemen dan hij had
genomen als hij die informatie wel (tijdig) had gekregen, dan is sprake
van een oneerlijke handelspraktijk. In bijlage I bij de richtlijn oneerlijke
handelspraktijken is een lijst van handelspraktijken opgenomen die onder
alle omstandigheden als oneerlijk worden beschouwd. In Nederland is de
richtlijn oneerlijke handelspraktijken geïmplementeerd in onder meer
afdeling 3A van titel 3 van Boek 6 BW. Ook in deze richtlijn wordt
gesproken van «producten». Hier heeft het begrip product een bredere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

3

betekenis dan onder de richtlijn prijsaanduiding producten: in de richtlijn
oneerlijke handelspraktijken vallen onder dit begrip zowel goederen
(roerende en onroerende zaken en vermogensrechten, zie artikel 3:1 BW)
als diensten (artikel 2, onderdeel c, van de richtlijn oneerlijke handelspraktijken, geïmplementeerd in artikel 6:193a lid 1, onderdeel c, BW). Waar in
deze memorie van toelichting over producten wordt gesproken in de
context van de richtlijn oneerlijke handelspraktijken, worden dus zowel
goederen als diensten bedoeld.
Met de richtlijn modernisering consumentenbescherming is aan de
richtlijn oneerlijke handelspraktijken een aantal transparantieverplichtingen toegevoegd. Verder is de lijst met oneerlijke handelspraktijken in
bijlage I bij de richtlijn oneerlijke handelspraktijken uitgebreid. Bovendien
zijn regels over verhaalsmogelijkheden voor consumenten aan de richtlijn
oneerlijke handelspraktijken toegevoegd. Tot slot zijn in de richtlijn
oneerlijke handelspraktijken aanvullende regels met betrekking tot het
opleggen van sancties opgenomen.
2.4 Richtlijn consumentenrechten (2011/83/EU)
De richtlijn consumentenrechten regelt de eisen aan consumenteninformatie voor verkoop in de winkel, op afstand (via onder andere internet en
telefoon) en buiten verkoopruimten (onder andere verkoop aan de deur).
Daarnaast stelt deze richtlijn voor verkoop op afstand en buiten verkoopruimten regels voor het herroepingsrecht (bedenktijd voor de consument,
naar Nederlands recht: het recht op ontbinding) en – bij alle overeenkomsten – over de manier waarop een zaak wordt geleverd en het
moment waarop het risico voor beschadiging en verlies van de betreffende zaak overgaat van de handelaar op de consument. In Nederland is
de richtlijn consumentenrechten geïmplementeerd in onder meer afdeling
2B van titel 5 van Boek 6 BW.
Uit de evaluatie door de Europese Commissie van de richtlijn consumentenrechten bleek dat een aantal bepalingen van deze richtlijn aan
modernisering toe is, met name vanwege de voortdurende ontwikkeling
van de online koopomgeving.5 In dat kader introduceert de richtlijn
modernisering consumentenbescherming een aantal nieuwe definities en
informatieverplichtingen in de richtlijn consumentenrechten en is een
aantal bestaande definities en informatieverplichtingen gewijzigd.
Daarnaast is het toepassingsbereik van de richtlijn consumentenrechten
uitgebreid tot overeenkomsten tot het verrichten van een digitale dienst
waarvoor de consument geen bedrag in geld heeft betaald, maar
uitsluitend persoonsgegevens heeft verstrekt of zich ertoe verbindt deze te
verstrekken. Ook is een aantal wijzigingen en aanvullingen aangebracht in
de regeling van het herroepingsrecht. Tot slot zijn in de richtlijn consumentenrechten aanvullende regels opgenomen over het opleggen van
sancties.
3. Wijze van implementatie en belangrijkste wijzigingen voor de
praktijk
3.1 Uitgangspunten voor de implementatie
De richtlijn modernisering consumentenbescherming wordt geïmplementeerd in Boek 6 van het BW (materiële wijzigingen van de richtlijn
oneerlijke handelsprakijken en de richtlijn consumentenrechten), de
Prijzenwet en het onderliggende Besluit prijsaanduiding producten
(materiële wijzigingen van de richtlijn prijsaanduiding producten) en de
5

http://ec.europa.eu/newsroom/document.cfm?doc_id=44637.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

4

Wet handhaving consumentenbescherming (Whc) (de gewijzigde
sanctiebepalingen in alle vier de betrokken richtlijnen). Bij de implementatie wordt zo veel mogelijk aangesloten bij de systematiek van het BW,
de Prijzenwet en de Whc. Waar dit niet mogelijk of opportuun is, wordt
omwille van rechtszekerheid zoveel mogelijk aangesloten bij de tekst van
de richtlijn modernisering consumentenbescherming. Het nationale recht
is op sommige onderdelen al in overeenstemming met de richtlijn en
behoeft daarom geen implementatie (zie de transponeringstabel bij deze
memorie van toelichting).
De richtlijn modernisering consumentenbescherming gaat voor het
grootste deel uit van volledige harmonisatie. Dit betekent dat het lidstaten
niet is toegestaan om af te wijken van de beschermingsstandaard die de
richtlijn biedt. Op een aantal punten biedt de richtlijn lidstaten wel de
ruimte om uitzonderingen te maken of verdergaande bescherming te
bieden. Van deze zogeheten «kan-bepalingen» wordt in beginsel geen
gebruik gemaakt (beleidsarme implementatie), conform staand kabinetsbeleid. Voor enkele specifieke onderdelen wordt voorgesteld hierop een
uitzondering te maken. Ten eerste wordt voorgesteld de kan-bepalingen
met betrekking tot de richtlijn prijsaanduiding producten wel te implementeren, omdat dit noodzakelijk is om te komen tot een voor de praktijk
werkbare situatie. Dit wordt nader toegelicht in paragraaf 3.2.6 en de
transponeringstabel bij deze memorie van toelichting. Daarnaast wordt
voorgesteld om voor de maximumsancties bij gecoördineerde acties waar
mogelijk aan te sluiten bij de bestaande systematiek van de Whc. Dit
wordt nader toegelicht in paragraaf 3.2.7.
3.2 Belangrijkste wijzigingen voor de praktijk
3.2.1 Nieuwe informatie- en transparantieverplichtingen voor aanbieders
van onlinemarktplaatsen en aanbieders van online zoekfuncties
Aan de richtlijn consumentenrechten is door middel van de richtlijn
modernisering consumentenbescherming een aantal precontractuele
informatieverplichtingen toegevoegd voor aanbieders van onlinemarktplaatsen. Onlinemarktplaatsen stellen consumenten in staat op afstand
een overeenkomst aan te gaan op (een deel van) de website of applicatie
van de onlinemarktplaats met een derde leverancier of andere consumenten.
Aanbieders van onlinemarktplaatsen worden verplicht consumenten voor
het sluiten van de overeenkomst te informeren of de derde die het goed of
de dienst op de onlinemarktplaats aanbiedt al dan niet een handelaar is,
of de Europese consumentenregels op de overeenkomst van toepassing
zijn en over de manier waarop de verplichtingen met betrekking tot de
overeenkomst worden verdeeld tussen de derde die het goed of de dienst
aanbiedt en de aanbieder van de onlinemarktplaats zelf. Ook moet de
aanbieder van de onlinemarktplaats algemene informatie beschikbaar
stellen over hoe de rangschikking van aanbiedingen wordt bepaald
(bijvoorbeeld over de belangrijkste standaardparameters). Deze precontractuele informatie moet staan op een specifieke afdeling van de online
interface, die rechtstreeks en gemakkelijk toegankelijk is vanaf de pagina
waarop het aanbod wordt gepresenteerd en moet op een duidelijke en
begrijpelijke wijze worden verstrekt (dus bijvoorbeeld niet enkel in de
algemene voorwaarden).
Daarnaast is aan de richtlijn oneerlijke handelspraktijken toegevoegd dat
ingeval van een uitnodiging tot aankoop informatie van aanbieders van
onlinemarktplaatsen over de hoedanigheid van de derde die de producten
aanbiedt, essentieel is. Als deze essentiële informatie niet of op onduidelijke wijze wordt verstrekt en de consument hierdoor een andere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

5

beslissing over de transactie neemt of kan nemen dan hij had genomen
als hij die informatie wel (tijdig) had gekregen, dan is sprake van een
misleidende omissie en dus verboden handelspraktijk (artikel 7 lid 1 van
de richtlijn oneerlijke handelspraktijken).
De verplichting om de consument te informeren over hoedanigheid van
de derde met wie hij zaken doet betekent dat de aanbieder van de
onlinemarktplaats in de praktijk aan derde-leveranciers moet vragen om
aan te geven of zij al dan niet een handelaar zijn (overweging 28 bij de
richtlijn modernisering consumentenbescherming). De aanbieder van de
onlinemarkplaats mag daarbij afgaan op de verklaring van de derde die de
producten (goederen en diensten) aanbiedt. De richtlijn consumentenrechten bepaalt in artikel 2 lid 2 dat als «handelaar» moet worden
beschouwd «iedere natuurlijke persoon of iedere rechtspersoon, ongeacht
of deze privaat of publiek is, die met betrekking tot onder deze richtlijn
vallende overeenkomsten handelt, mede via een andere persoon die
namens hem of voor zijn rekening optreedt, in het kader van zijn handels-,
bedrijfs-, ambachts- of beroepsactiviteit. In artikel 1, onderdeel b, van de
richtlijn oneerlijke handelspraktijken is een soortgelijke definitie van
handelaar opgenomen. Het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ
EU) heeft geoordeeld dat of sprake is van handelen het kader van een
handels-, bedrijfs-, ambachts- of beroepsactiviteit moet worden bepaald in
het licht van alle relevante omstandigheden van het geval.6 Het HvJ EU
heeft daarbij aangegeven dat het enkele feit dat de verkoop een winstoogmerk heeft of dat een natuurlijke persoon tegelijkertijd een aantal
advertenties plaatst waarin nieuwe of tweedehandsgoederen te koop
worden aangeboden, op zichzelf niet voldoende is om deze persoon als
«handelaar» aan te merken.7 Het enkele feit dat de derde die de goederen
of diensten aanbiedt verklaart dat hij niet als handelaar handelt is
overigens niet bepalend of consumentenrechten van toepassing zijn. Dat
wordt bepaald door de feitelijke omstandigheden.
Verder zijn met de richtlijn modernisering consumentenbescherming
bepalingen toegevoegd aan de richtlijn oneerlijke handelspraktijken, die
gaan gelden voor aanbieders van online zoekfuncties. Aanbieders van
online zoekfuncties zijn handelaren die consumenten in staat stellen te
zoeken naar goederen en diensten, zoals reizen, accommodatie, recreatieve activiteiten of energie, die worden aangeboden door verschillende
handelaren of consumenten. Onlinemarktplaatsen bieden over het
algemeen deze mogelijkheid aan en zijn daarmee ook aanbieder van een
online zoekfunctie. Daarnaast zijn er handelaren die alleen een online
zoekfunctie aanbieden en niet de optie bieden om via de website zelf een
overeenkomst te sluiten, zoals een vergelijkingswebsite (overweging 20
bij de richtlijn modernisering consumentenbescherming).
Informatie over hoe de volgorde van de resultaten van een zoekopdracht
tot stand komt, wordt op grond van de richtlijn oneerlijke handelspraktijken als essentieel beschouwd. Dit houdt in dat de aanbieder van een
online zoekfunctie aan de consument informatie moet verstrekken over de
belangrijkste parameters ter bepaling van de rangschikking van een
zoekopdracht en van hun relatieve belang ten opzichte van andere
parameters. Deze transparantieverplichting geldt ongeacht of de
overeenkomst wordt gesloten en moet beschikbaar worden gesteld via
een specifiek deel van de interface dat rechtstreeks en eenvoudig
toegankelijk is vanaf de pagina waar de zoekresultaten worden gepresenteerd. De aanbieder van de online zoekfunctie hoeft overigens niet de
6

HvJ EU, 4 oktober 2018, C-105/17, ECLI:EU:C:2018:808 (Komisia za zashtita na potrebitelite/
Kamenova), overweging 45.
7
Ibidem, overweging 44.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

6

gedetailleerde werking van zijn rangschikkingsmechanisme, waaronder de
gebruikte algoritmes, bekend te maken (overweging 23 bij de richtlijn
modernisering consumentenbescherming). Als essentiële informatie niet
of op onduidelijke wijze wordt verstrekt en de consument hierdoor een
andere beslissing over de transactie neemt of kan nemen dan hij had
genomen als hij die informatie wel (tijdig) had gekregen, dan is sprake
van een misleidende omissie en dus van een verboden handelspraktijk.
Het doel van deze transparantieverplichting is dat de consument kan
nagaan hoe de rangschikking van het aanbod tot stand is gekomen. Een
hogere rangschikking of een prominentere plaatsing van commerciële
aanbiedingen in de online zoekresultaten van de aanbieders van online
zoekfuncties heeft namelijk een grote impact op het keuzegedrag van
consumenten (overweging 18 bij de richtlijn modernisering consumentenbescherming). Voor aanbieders van online zoekmachines, zoals gedefinieerd in artikel 2, onderdelen 5 en 6, van Verordening 2019/11508 geldt op
grond van die verordening al de plicht om (onder andere) dergelijke
informatie op hun website beschikbaar te stellen.
De aanbieder van een online zoekfunctie wordt daarnaast verplicht
consumenten in een beknopte, eenvoudig toegankelijke en begrijpelijke
vorm te informeren over een directe of indirecte betaling voor een hogere
rangschikking. Bepaalde aanbiedingen kunnen namelijk hoger in de
resultatenlijst worden gepresenteerd dan andere, bijvoorbeeld omdat
bepaalde handelaren tegen betaling een hogere rangschikking krijgen of
omdat handelaren betalen voor een beter zichtbaar aanbod op een
prominente(re) plek in de rangschikking (betaalde reclame). Het resultaat
van de online zoekopdracht van de consument kan daardoor worden
beïnvloed, met als gevolg dat de consument mogelijk een andere keuze
maakt dan bij een rangschikking van de online zoekresultaten die niet
(deels) is beïnvloed door betalingen voor een hoger of prominenter
resultaat. Praktijken waarbij een handelaar informatie verstrekt aan een
consument in de vorm van zoekresultaten in reactie op een online
zoekopdracht van de consument, zonder hierbij duidelijk aan te geven dat
het een betaalde reclame betreft of er een betaling is gedaan die specifiek
was bedoeld om een hogere rangschikking in de zoekresultaten te krijgen,
worden daarom toegevoegd aan bijlage I bij de richtlijn oneerlijke
handelspraktijken en zijn daarmee onder alle omstandigheden verboden.
Dit verbod heeft geen betrekking op betalingen door de handelaar aan de
aanbieder van de online zoekfunctie voor algemene diensten, zoals
vergoedingen voor vermelding of abonnementskosten, zolang deze
betalingen er niet op gericht zijn een hogere of prominentere plaatsing in
de rangschikking te verkrijgen (overweging 20 bij de richtlijn modernisering consumentenbescherming).
3.2.2 Consumentenbeoordelingen
Consumenten gaan steeds meer af op beoordelingen en aanbevelingen
van andere consumenten wanneer zij aankoopbeslissingen nemen.
Daarom is met de richtlijn modernisering consumentenbescherming aan
de richtlijn oneerlijke handelspraktijken toegevoegd dat, als de handelaar
toegang biedt tot consumentenbeoordelingen van producten, hij
informatie moet verstrekken over of en hoe hij verzekert dat gepubliceerde consumentenbeoordelingen afkomstig zijn van consumenten die
het product daadwerkelijk hebben gebruikt of aangekocht. Hierbij geldt
dat deze bepaling, conform de definitie van «product» in de richtlijn
oneerlijke handelspraktijken, ziet op consumentenbeoordelingen van
zowel goederen als diensten. Als deze essentiële informatie niet of op
8

Verordening (EU) 2019/1150 van het Europees Parlement en de Raad van 20 juni 2019 ter
bevordering van billijkheid en transparantie voor zakelijke gebruikers van onlinetussenhandelsdiensten (PbEU 2019 L 186).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

7

onduidelijke wijze wordt verstrekt en de consument hierdoor een andere
beslissing over de transactie neemt of kan nemen dan hij had genomen
als hij die informatie wel (tijdig) had gekregen, dan is sprake van een
misleidende omissie en dus een oneerlijke en daarmee verboden
handelspraktijk. De te verstrekken informatie moet de consument
duidelijkheid geven over de manier waarop de hierboven genoemde
controles worden uitgevoerd en de manier waarop de beoordelingen
worden verwerkt, bijvoorbeeld of alle beoordelingen, positief en negatief,
worden gepubliceerd, of er voor die beoordelingen is betaald en of zij
worden beïnvloed door een contractuele verhouding met een handelaar
(overweging 47 bij de richtlijn modernisering consumentenbescherming).
De verplichting is niet beperkt tot online handelaren, en geldt dus voor
alle handelaren die toegang bieden tot consumentenbeoordelingen, zowel
online (waaronder onlinemarktplaatsen) als in de fysieke winkel.
Daarnaast zijn middels de richtlijn modernisering consumentenbescherming aan bijlage I van de richtlijn oneerlijke handelspraktijken twee
oneerlijke handelspraktijken met betrekking tot consumentenbeoordelingen toegevoegd, die onder alle omstandigheden verboden zijn. Zo is
het verboden om consumenten te misleiden met verklaringen dat
beoordelingen van een product zijn ingediend door consumenten die het
product daadwerkelijk hebben gebruikt of aangeschaft, wanneer de
handelaar geen redelijke en evenredige stappen heeft genomen om na te
gaan of deze beoordelingen daadwerkelijk afkomstig zijn van dergelijke
consumenten. Bij de door de handelaar te ondernemen stappen kan
worden gedacht aan het detecteren van verdachte patronen (zoals
bijvoorbeeld een groot aantal beoordelingen in een zeer korte tijd, het
gebruik van identieke teksten bij verschillende beoordelingen, het
stelselmatig intrekken van negatieve beoordelingen, etc.) en stappen die
worden genomen om hierop te acteren (zoals het instellen van nader
onderzoek, het verwijderen van beoordelingen, het aanspreken van de
handelaar, etc.). Ook wordt het handelaren verboden om valse consumentenbeoordelingen en -aanbevelingen te (laten) plaatsen, zoals «likes» op
sociale media, om hun producten te promoten, en om consumentenbeoordelingen of aanbevelingen op misleidende wijze voor te stellen,
bijvoorbeeld door alleen positieve beoordelingen te publiceren en de
negatieve te verwijderen.
Over de reikwijdte van de regels omtrent consumentenbeoordelingen
geeft de Europese Commissie9 aan dat – hoewel in de richtlijn gesproken
wordt over «(consumenten) beoordelingen over producten» – de regels
ook zien op beoordelingen van de handelaar die het goed of de dienst
aanbiedt. De Commissie redeneert namelijk dat aangezien het betreffende
goed of de betreffende dienst aan de consument wordt aangeboden en/of
geleverd door een handelaar, en de gedragingen van die handelaar effect
hebben op de beoordeling van het product, mag worden verondersteld
dat het bereik van deze bepalingen zich uitstrekken tot consumentenbeoordelingen over handelaren. Bovendien worden ook reviews over de
handelaar geplaatst met als doel het promoten van het product. Verder
licht de Commissie toe dat toegang bieden tot beoordelingen door online
handelaren niet beperkt is tot beoordelingen die zijn geplaatst op de eigen
website (of een andere interface) maar ook ziet op de situatie wanneer
bijvoorbeeld via een link wordt doorverwezen naar een andere website
(interface) die beoordelingen over het betreffende product of de dienst
bevat. In de uitvoerings- en handhavingspraktijk zal het kabinet aansluiten
9

Zie de notulen van de tweede bijeenkomst van de «Member States» Expert Group on
consumer and marketing law» over richtlijn (EU) 2019/2161 van dinsdag 3 november 2020,
https://ec.europa.eu/transparency/regexpert/
index.cfm?do=groupDetail.groupMeetingDoc&docid=46397.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

8

bij deze interpretaties van de Europese Commissie. Het kabinet merkt
daarbij wel op dat het uiteindelijk aan het HvJ EU is om deze interpretaties
te beoordelen.
3.2.3 Gepersonaliseerd prijsaanbod
De richtlijn modernisering consumentenbescherming schrijft regels voor
ten aanzien van de prijs van een gepersonaliseerd aanbod, die is
vastgesteld aan de hand van geautomatiseerde besluitvorming. Een
dergelijk gepersonaliseerd aanbod kan zijn gebaseerd op gegevens van de
consument, zoals kenmerken of gedrag. Een handelaar kan bijvoorbeeld
een persoonlijk prijsaanbod laten zien op basis van kennis van het
koopgedrag, recente zoekopdrachten of de woonplaats van de
consument. In de richtlijn consumentenrechten is middels de richtlijn
consumentenbescherming een bepaling opgenomen, die de handelaar
expliciet verplicht om voor het sluiten van de overeenkomst de
consument te informeren dat sprake is van een gepersonaliseerd
prijsaanbod, dat tot stand is gekomen door middel van geautomatiseerde
besluitvorming. Hierdoor kunnen consumenten er bij hun aankoop
rekening mee houden dat deze prijs is gebaseerd op bijvoorbeeld hun
persoonlijke voorkeuren of kenmerken en met de potentiële risico’s
daarvan, zoals een verhoogde prijs. De consument zou er dan voor
kunnen kiezen om op zoek te gaan naar aanbiedingen waar de gegevens
van de consument bij de totstandkoming van de prijs geen rol spelen.
Deze informatieverplichting is niet van toepassing bij «dynamische» en
«realtime» aanbiedingen, waarbij de prijs zeer flexibel is en snel verandert
naar aanleiding van de vraag op de markt, zolang er bij die technieken
geen sprake is van personalisering op basis van geautomatiseerde
besluitvorming (overweging 45 bij de richtlijn modernisering consumentenbescherming). In paragraaf 4 wordt nader ingegaan op de verhouding
van informatie over een gepersonaliseerde prijs tot de AVG.
3.2.4 Verstrekking van persoonsgegevens aan een handelaar voor het
verrichten van een digitale dienst of levering van digitale inhoud zonder
materiële drager
Consumenten kunnen steeds vaker toegang krijgen tot een digitale dienst
of beschikken over digitale inhoud indien zij daarvoor aan de handelaar
bepaalde persoonsgegevens verstrekken (hierna, aansluitend op dagelijks
taalgebruik, ook wel: in ruil voor persoonsgegevens), zonder een prijs in
geld te betalen. Bij een digitale dienst kan het gaan om een dienst die
voorziet in de mogelijkheid van het delen van gegevens of een andere
interactie met die gegevens in digitale vorm, die door de consument of
door andere gebruikers van die dienst worden geüpload of gecreëerd.
Hieronder vallen sociale mediadiensten. Een consument kan bijvoorbeeld
berichten delen met derden via zijn social media-account. Daarnaast kan
het gaan om een dienst die de consument in staat stelt gegevens in
digitale vorm te creëren, te verwerken of op te slaan, of toegang tot die
gegevens te krijgen. Voorbeelden van dergelijke digitale diensten zijn
streamingdiensten en clouddiensten waar de consument een abonnement
op heeft. Een ander voorbeeld van een digitale dienst is software als
dienst of een dienst voor het hosten (opslaan) van bestanden. Een
consument kan bijvoorbeeld op afstand gebruik maken van een tekstverwerkingsprogramma of een spel spelen in een «cloud»-omgeving.
Bij digitale inhoud gaat het om gegevens die in digitale vorm worden
geproduceerd of geleverd, zoals computerprogramma’s, applicaties
(apps), videobestanden, audiobestanden (bijv. een muziekbestand),
digitale spellen, e-boeken of andere e-publicaties. Digitale inhoud kan op
een materiële drager (zoals een cd, dvd of usb-stick) worden geleverd,
maar ook online, dus zonder dat een materiële drager nodig is, zoals door
middel van het downloaden van de inhoud.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

9

Uit de overwegingen bij de richtlijn modernisering consumentenbescherming blijkt dat de richtlijn consumentenrechten reeds van
toepassing werd geacht op overeenkomsten voor de levering van digitale
inhoud die niet op een materiële drager wordt geleverd (hierna ook wel
aangeduid als online digitale inhoud), ongeacht of de consument geld
betaalt dan wel uitsluitend persoonsgegevens verstrekt. De richtlijn
consumentenrechten was echter niet van toepassing op overeenkomsten
voor het verrichten van een digitale dienst uitsluitend in ruil voor het
verstrekken van persoonsgegevens. Gelet hierop is met de richtlijn
modernisering consumentenbescherming het toepassingsbereik van de
richtlijn consumentenrechten verduidelijkt respectievelijk uitgebreid tot
die overeenkomsten waarin een handelaar online digitale inhoud levert of
een digitale dienst verricht en de consument daarvoor persoonsgegevens
verstrekt of zich ertoe verplicht te verstrekken, waarbij niet een prijs in
geld wordt betaald.
Consumenten krijgen hiermee dezelfde soort bescherming als wanneer zij
een digitale dienst of online digitale inhoud tegen een prijs in geld
afnemen. Dit betekent onder meer dat de precontractuele informatieverplichtingen uit de richtlijn consumentenrechten op dergelijke overeenkomsten van toepassing zijn. Het betekent ook dat de consument, als de
overeenkomst buiten de verkoopruimte of op afstand is gesloten, de
mogelijkheid heeft om de overeenkomst binnen veertien dagen zonder
opgaaf van reden te ontbinden. Dit is echter niet in alle gevallen mogelijk.
In de richtlijn consumentenrechten is namelijk opgenomen dat deze
ontbindingsmogelijkheid vervalt voor digitale diensten, die zijn verstrekt
in ruil voor persoonsgegevens, op het moment dat de dienst volledig is
uitgevoerd (artikel 16 lid 1, onderdeel a, van de richtlijn consumentenrechten). Voor de levering van online digitale inhoud in ruil voor
persoonsgegevens is bepaald dat het herroepingsrecht vervalt op het
moment dat de uitvoering van de overeenkomst is begonnen (artikel 16
lid 1, onderdeel m, van de richtlijn consumentenrechten).
De richtlijn modernisering consumentenbescherming laat onverlet dat
elke verwerking van persoonsgegevens in overeenstemming moet zijn
met de AVG, zie overweging 33 bij de richtlijn modernisering consumentenbescherming en artikel 13 lid 4 van de richtlijn consumentenrechten. In
paragraaf 4 wordt nader ingegaan op de verhouding tussen de (implementatie van de) richtlijn modernisering consumentenbescherming en de
AVG.
3.2.5 Doorverkopen van tickets
Handelaren kunnen door middel van software in groten getale tickets
tegelijk inkopen voor evenementen en deze vervolgens doorverkopen aan
consumenten, vaak voor hogere prijzen. Dit heeft tot gevolg dat het voor
de consument lastig(er) wordt om zelf direct bij de primaire verkoper
tickets aan te schaffen tegen de originele prijs. Om tegen te gaan dat
handelaren meer tickets kopen dan opgelegd door de technische limieten
of andere regels van primaire verkopers, is een verbod toegevoegd aan de
lijst met oneerlijke handelspraktijken van bijlage I bij de richtlijn oneerlijke
handelspraktijken. Deze bepaling verbiedt de doorverkoop van tickets aan
consumenten, als de handelaar deze tickets heeft verkregen door gebruik
te maken van elektronische middelen zoals software, waarbij geautomatiseerd grote hoeveelheden tickets tegelijkertijd kunnen worden gekocht en
die bedoeld is om ingestelde limieten met betrekking tot het aantal tickets
dat een persoon mag kopen of andere regels die van toepassing zijn op de
aankoop van tickets, te omzeilen.
3.2.6 Prijsverminderingen
Met de richtlijn modernisering consumentenbescherming is in de richtlijn
prijsaanduiding producten een standaardbepaling voor prijsverminderingen (kortingen) geïntroduceerd, die bepaalt dat de handelaar bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

10

aankondigingen van prijsverminderingen van producten10 als referentieprijs («van»-prijs) de laagste prijs moet hanteren die door hem is
toegepast gedurende een periode van ten minste dertig dagen voorafgaand aan de prijsvermindering.
Met deze bepaling wordt voorkomen dat een handelaar een tijd lang een
bepaalde prijs hanteert, deze prijs voor een korte tijd verhoogt en het
product daarna als «prijsvermindering» aanbiedt ten opzichte van de
tijdelijk verhoogde prijs. De voorgespiegelde korting lijkt in zo’n geval veel
groter dan die zou zijn geweest ten opzichte van de laagste, in de periode
voorafgaand aan de prijsverhoging gehanteerde, prijs.
Het blijft de handelaar overigens vrijstaan een prijsvoordeel te presenteren dat niet is afgezet tegen een eerder door hem gehanteerde prijs.
Voorbeelden hiervan zijn prijsvergelijkingen met een concurrent of een
korting ten opzichte van de adviesprijs, waarbij uiteraard de voor die
situaties geldende regels moeten worden gevolgd, waaronder dat de
consument niet mag worden misleid over het bestaan van een bepaald
prijsvoordeel, zie artikel 6 lid 1, onderdeel d, van de richtlijn oneerlijke
handelspraktijken (geïmplementeerd in artikel 6:193c lid 1, onderdeel d,
BW).
Lidstaten mogen uitzonderingen introduceren voor goederen die snel
bederven of een beperkte houdbaarheid hebben en voor producten die
minder dan dertig dagen op de markt zijn. Lidstaten mogen ook bepalen
dat, wanneer de prijsvermindering progressief wordt verhoogd, de
«vorige» prijs die de handelaar mag vermelden de prijs is zonder
prijsvermindering, voorafgaand aan de toepassing van de eerste
prijsvermindering. Het kabinet is voornemens van deze uitzonderingsmogelijkheden gebruik te maken, omdat dit noodzakelijk is om tot een voor
de praktijk werkbare set aan regels over prijsverminderingen te komen
(zie voor een nadere toelichting de transponeringstabel behorende bij
deze memorie van toelichting). Deze bepalingen krijgen separaat van deze
implementatiewet hun beslag in een wijziging van het Besluit prijsaanduiding producten, waarin de richtlijn prijsaanduiding producten
grotendeels is geïmplementeerd.
3.2.7 Effectieve sancties
Europese consumentenregels moeten in de gehele Europese Unie op een
doelmatige wijze worden toegepast en gehandhaafd. Hiertoe moeten de
lidstaten voorzien in doeltreffende, evenredige en afschrikkende sancties
om inbreuken op consumentenbeschermingsregels aan te kunnen pakken.
Daarom zijn met de richtlijn modernisering consumentenbescherming de
sanctiebepalingen van de richtlijn oneerlijke handelspraktijken, de richtlijn
prijsaanduiding producten en de richtlijn consumentenrechten aangevuld
en geüniformeerd. In de richtlijn oneerlijke bedingen is (voor het eerst)
een sanctiebepaling ingevoegd. In Nederland zijn de sancties voor het
overtreden van de bepalingen die zijn vastgesteld op grond van deze
richtlijnen opgenomen in de Whc. De ACM en de AFM (voor zover het een
financiële dienst of activiteit betreft) zijn bevoegd om sanctionerend op te
treden en kunnen onder andere een zelfstandige last, een bestuurlijke
boete of een last onder dwangsom opleggen.
De nieuwe sanctiebepaling in de richtlijn oneerlijke bedingen hoeft, voor
zover het de verplichting betreft voor lidstaten om sanctievoorschriften
vast te stellen die van toepassing zijn op overtredingen van nationale
bepalingen die zijn vastgesteld op grond van die richtlijn, in Nederland
niet meer te worden geïmplementeerd. De ACM en de AFM kunnen op de
10

In casu roerende zaken, zie paragraaf 2.2 van deze memorie van toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

11

wijze als hierboven toegelicht, al sanctionerend optreden als sprake is van
oneerlijke bedingen in consumentenovereenkomsten, op grond van artikel
2.2 respectievelijk artikel 3.1 juncto artikel 8.3 en onderdeel a van de
bijlage bij de Whc.
Gemeenschappelijke criteria voor het bepalen van sancties
Om consistentere sanctietoepassing voor de nationale bepalingen die zijn
vastgesteld op grond van bovengenoemde richtlijnen binnen de Europese
Unie te bevorderen, is met de richtlijn modernisering consumentenbescherming in de richtlijn oneerlijke bedingen, de richtlijn prijsaanduiding
producten, de richtlijn oneerlijke handelspraktijken en de richtlijn
consumentenrechten een niet-limitatieve en indicatieve lijst met criteria
opgenomen, waarmee de bevoegde autoriteit rekening moet houden bij
het vaststellen van een passende sanctie. Onder meer moet de toezichthouder, waar passend, bij het bepalen van de sanctie kijken naar de aard,
ernst, omvang en duur van de inbreuk, eventuele eerdere inbreuken van
de handelaar en de door de handelaar als gevolg van de inbreuk behaalde
financiële voordelen of vermeden verliezen. Voorgesteld wordt deze
criteria in de Whc op te nemen.
Hoogte geldboete in geval van gecoördineerde acties
In Verordening (EU) 2017/239411 (hierna: CPC-Verordening) zijn in artikel
15 en verder procedures afgesproken om bij grensoverschrijdende
inbreuken gezamenlijk en op doeltreffende, evenredige en afschrikwekkende wijze handhavend op te kunnen treden richting de handelaar
(hierna: gecoördineerde acties). Overeenkomstig artikel 21 van de
CPC-verordening moeten de bevoegde autoriteiten van de lidstaten die
zijn betrokken bij een gecoördineerde actie in hun jurisdictie alle noodzakelijke handhavingsmaatregelen nemen tegen de handelaar die verantwoordelijk is voor de wijdverspreide inbreuk of de wijdverspreide inbreuk
met een Uniedimensie, om die inbreuk te doen beëindigen of te
verbieden.
Om ervoor te zorgen dat bij gecoördineerde acties door alle lidstaten
vergelijkbare sancties opgelegd kunnen worden, is met de richtlijn
modernisering consumentenbescherming in de richtlijn oneerlijke
bedingen, de richtlijn oneerlijke handelspraktijken en de richtlijn consumentenrechten opgenomen dat de lidstaten in dergelijke gevallen in ieder
geval een geldboete moeten kunnen opleggen. Deze geldboeten moeten
een voldoende afschrikkende werking hebben. Daarom wordt tevens
opgenomen dat lidstaten het maximumbedrag van de geldboete voor
dergelijke inbreuken moeten vaststellen op ten minste vier procent van de
jaaromzet van de handelaar in de desbetreffende lidstaat of lidstaten. Als
geen informatie over de jaaromzet van de handelaar beschikbaar is, dan
moeten lidstaten een maximale geldboete van ten minste € 2 miljoen
kunnen opleggen.
Voorgesteld wordt om de boetemaxima voor gecoördineerde acties op te
nemen in de Whc en daarbij zoveel mogelijk aan te sluiten bij de
bestaande systematiek van de Whc. Daarom wordt voorgesteld de
bestaande systematiek, waarbij het boetemaximum wordt verdubbeld in
geval van recidive, ook te laten gelden in geval van een gecoördineerde
actie. Daarnaast wordt voorgesteld om ook bij een gecoördineerde actie
11

Verordening (EU) 2017/2394 van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2017
betreffende samenwerking tussen de nationale autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor
handhaving van de wetgeving inzake consumentenbescherming en tot intrekking van
Verordening (EG) nr. 2006/2004 (PbEU 2017, L 345).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

12

een maximumboete van tien procent (in plaats van vier procent) van de
jaaromzet van de handelaar te blijven hanteren als de boete wordt
opgelegd vanwege een oneerlijke handelspraktijk als bedoeld in de
artikelen 6:193g of 6:193i BW (de zwarte lijst). Dit wordt nader toegelicht in
de artikelsgewijze toelichting bij de wijziging van artikel 2.15 Whc.
3.2.8 Tweevoudige kwaliteit
Consumptiegoederen worden soms in verschillende lidstaten als identiek
aangeboden, terwijl deze verschillen van samenstelling of andere
kenmerken hebben in vergelijking tot goederen in andere EU-landen
(«tweevoudige kwaliteit», overweging 53 bij de richtlijn modernisering
consumentenbescherming). Dit kan consumenten misleiden en hen
aanzetten om een overeenkomst te sluiten, die zij anders niet hadden
gesloten. Een dergelijke praktijk kon daarom al worden beschouwd als
strijdig met de richtlijn oneerlijke handelspraktijken (overweging 52 bij de
richtlijn modernisering consumentenbescherming), maar was niet
expliciet opgenomen als oneerlijke handelspraktijk. De richtlijn modernisering consumentenbescherming regelt nu in het kader van rechtszekerheid voor handelaren, consumenten en bevoegde autoriteiten, expliciet
dat het verkopen van goederen als zijnde identiek terwijl dit niet het geval
is, waardoor de consument een andere beslissing over een transactie
neemt of kan nemen die hij anders niet had genomen, een misleidende en
dus verboden handelspraktijk is. Een verschil in samenstelling tussen
goederen die als identiek worden verkocht is alleen toegestaan, wanneer
het verschil is gebaseerd op legitieme en objectieve gronden, zoals
nationale regels voor productsamenstellingen, het gebruiken van lokale of
seizoensgebonden ingrediënten of het vrijwillig promoten van gezond
voedsel. Deze gronden moeten dan wel duidelijk kenbaar worden
gemaakt aan de consument, bijvoorbeeld op het etiket.
4 Persoonsgegevens
4.1 De richtlijn modernisering consumentenbescherming en de AVG
Deze paragraaf gaat in op de verhouding tussen de AVG en de wijzigingen
van de richtlijn consumentenrechten als gevolg van de richtlijn modernisering consumentenbescherming en de implementatie daarvan in de
afdeling 6.5.2B van het BW.
Met de richtlijn modernisering consumentenbescherming wordt het
toepassingsbereik van de richtlijn consumentenrechten uitgebreid naar
overeenkomsten waarbij een handelaar een digitale dienst aan de
consument levert in ruil voor het verstrekken van persoonsgegevens. Dit
betekent dat consumenten in dergelijke gevallen dezelfde consumentenrechten kunnen doen gelden als wanneer zij deze digitale dienst (of online
digitale inhoud, zie paragraaf 3.2.4) tegen een prijs in geld zouden
aanschaffen. De richtlijn modernisering consumentenbescherming
onderkent uitdrukkelijk dat de AVG onverkort geldt, zie overweging 33 bij
de richtlijn modernisering consumentenbescherming en artikel 13, vierde
lid (nieuw), van de richtlijn consumentenrechten. De inbreng van de
consument in een dergelijke overeenkomst bestaat feitelijk uit de
toestemming om zijn persoonsgegevens te verwerken. Aangenomen
wordt dat toestemming op grond van artikel 6 lid 1, onderdeel a, AVG de
enige rechtsgrondslag is die in aanmerking komt als tegenprestatie. In
artikel 7 van de AVG zijn de voorwaarden voor toestemming uitgewerkt.
De toestemming moet specifiek, geïnformeerd, ondubbelzinnig en vrij
gegeven zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

13

De inbreng van de toestemming als tegenprestatie moet goed onderscheiden worden van het verwerken van persoonsgegevens die hun
grondslag vinden in het noodzakelijk zijn voor de uitvoering van de
overeenkomst, zoals opgenomen in artikel 6 lid 1 onderdeel b, AVG. De
richtlijn consumentenrechten is namelijk niet van toepassing als de
consument geen prijs aan de handelaar betaalt, maar hem persoonsgegevens verstrekt, als die persoonsgegevens door de handelaar uitsluitend
worden verwerkt om de online digitale inhoud of digitale dienst te leveren
en de handelaar de gegevens niet voor andere doeleinden verwerkt.
De richtlijn consumentenrechten is ook niet van toepassing wanneer de
handelaar alleen metagegevens verzamelt (overweging 35 bij de richtlijn
modernisering consumentenbescherming), zoals informatie over het
apparaat van de consument of zijn browsegeschiedenis, en evenmin in
situaties waarin de consument, zonder een overeenkomst te hebben
gesloten met de handelaar, uitsluitend aan reclame wordt blootgesteld
om toegang tot online digitale inhoud of een digitale dienst te krijgen. De
richtlijn consumentenrechten is evenmin van toepassing als de handelaar
de persoonsgegevens slechts gebruikt om aan wettelijke vereisten te
voldoen, bijvoorbeeld in het kader van het bestrijden van het witwassen
van geld of terrorisme (overweging 34 bij de richtlijn modernisering
consumentenbescherming).
4.2 Ontbinding van de overeenkomst en de AVG
Een consument die een overeenkomst heeft gesloten met betrekking tot
de levering van digitale inhoud of het verrichten van een digitale dienst en
naderhand gebruik maakt van zijn herroepingsrecht op grond van de
richtlijn consumentenrechten (geïmplementeerd in artikel 6:230o BW),
geeft daarmee aan dat hij geen gebruik (meer) wil maken van de
betreffende digitale inhoud of digitale dienst. De handelaar is bij de
herroeping van de overeenkomst ook gehouden om te voldoen aan de
verplichtingen van de AVG (expliciet opgenomen in artikel 13 lid 4 (nieuw)
van de richtlijn consumentenrechten). Op grond van artikel 13 lid 5
(nieuw) van de richtlijn consumentenrechten is de handelaar na
herroeping van de overeenkomst in beginsel verplicht om ook af te zien
van (verder) gebruik van andere inhoud dan persoonsgegevens die door
de consument zijn verstrekt of gecreëerd bij het gebruik van de digitale
inhoud of digitale dienst. Dergelijke door de consument verstrekte
gegevens kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op het aanmaken van
een online account en de opgeslagen chatberichten tussen de handelaar
en de consument. Deze communicatie dient de handelaar op verzoek van
de consument te verstrekken, bijvoorbeeld via een e-mail. Nadat de
overeenkomst is ontbonden, mag de handelaar het gebruik van digitale
inhoud of de digitale dienst door de consument beletten. Dit kan gebeuren
door de digitale inhoud of digitale dienst ontoegankelijk te maken voor de
consument of door het gebruikersaccount van de consument onbruikbaar
te maken.
Als de inbreng van de consument in de overeenkomst alleen bestaat uit
de toestemming om zijn persoonsgegevens te verwerken en hij de
overeenkomst ontbindt, geeft hij daarmee aan dat hij de wederzijdse
inbreng in de overeenkomst wil beëindigen. Daaraan inherent is de
intrekking van de toestemming voor de verwerking van zijn gegevens die
zijn inbreng in de overeenkomst vormde. Hiermee vervalt op grond van
artikel 7 van de AVG de grondslag voor verwerking van die persoonsgegevens door de handelaar. Separate intrekking van de toestemming is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

14

daarom niet noodzakelijk bij de ontbinding van de overeenkomst door de
consument. 12
Op grond van artikel 7 lid 3 van de AVG kan een consument zijn
toestemming voor het verwerken van zijn gegevens altijd en vormvrij
intrekken. Ook in die situatie moeten (de implementatie van) de richtlijn
consumentenrechten en de AVG effectief naast elkaar werken. De regels
over het geven en intrekken van toestemming voor verwerking van
persoonsgegevens in de AVG is gericht op de bescherming van degene
wiens persoonsgegevens het betreft. Als de toestemming van de
consument zijn inbreng in de overeenkomst betreft, zal een intrekking van
zijn toestemming niet betekenen dat daarmee sprake is van een toerekenbare tekortkoming in de nakoming van de overeenkomst. De
consument heeft namelijk op grond van de AVG altijd het recht tot het
intrekken van zijn toestemming. Een handelaar kan de consument daarom
in dat geval niet aanspreken op het niet nakomen van de overeenkomst.
Tegelijkertijd mag de consument na het intrekken van de toestemming,
indien deze toestemming zijn inbreng in de overeenkomst betrof, niet
verwachten dat de handelaar zijn verplichtingen onverkort blijft nakomen.
De consument mag dan ook niet verwachten dat hij in een dergelijk geval
toegang houdt tot de online digitale inhoud of digitale dienst.
Daarnaast moet de handelaar, wanneer de consument zijn toestemming
voor het verwerken van zijn gegevens heeft ingetrokken, op grond van de
AVG stoppen met het verwerken van zijn persoonsgegevens voor zover
het gegevens betreft waarvoor toestemming de grondslag van gegevensverwerking is.
Op grond van de AVG heeft de verwerkingsverantwoordelijke de plicht om
– binnen de grenzen van wat redelijkerwijs mogelijk is – verzamelde
gegevens bij derden weg te halen dan wel te verwijderen. De richtlijn
consumentenrechten zoals gewijzigd met de richtlijn modernisering
consumentenbescherming bepaalt uitdrukkelijk dat de handelaar in geval
van ontbinding van de overeenkomst zich dient te houden aan de
verplichtingen die voortvloeien uit de AVG. Dat betekent dat hij geen
gebruik meer mag maken van de verzamelde persoonsgegevens. In de
praktijk betekent dit dat de handelaar de verwerking van de persoonsgegevens moet stopzetten. Dit geldt ook voor derden die de persoonsgegevens via de handelaar van de online digitale inhoud of digitale dienst
hebben ontvangen. Op grond van de AVG mogen persoonsgegevens niet
langer worden bewaard dan noodzakelijk is voor het doel waarvoor ze
worden verwerkt. Daaruit volgt dat de handelaar en derden de persoonsgegevens na intrekking van de toestemming moeten wissen. De
consument kan de handelaar hier ook expliciet om vragen. De consument
kan verder ook een klacht bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP)
indienen.
4.3 Gepersonaliseerd prijsaanbod en de AVG
Met de richtlijn modernisering consumentenbescherming wordt in de
richtlijn consumentenrechten een precontractuele informatieverplichting
opgenomen, waarmee het handelaren wordt verplicht om voor het sluiten
van de overeenkomst aan de consument te melden dat de prijs gepersonaliseerd is aan de hand van geautomatiseerde besluitvorming. Of een
dergelijk aanbod als zodanig is toegestaan, wordt door de richtlijn
modernisering consumentenbescherming niet bepaald. Een gepersonaliseerde prijs moet in ieder geval voldoen aan de eisen van de AVG.

12

Kamerstukken I 2018/19, 34 211, M.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

15

Zo mogen handelaren niet in strijd met artikel 22 van de AVG handelen.
Artikel 22 lid 1 AVG bevat een verbod op (geheel) geautomatiseerde
besluitvorming. Op grond van dit artikel mag niemand worden onderworpen aan een besluit dat uitsluitend is gebaseerd op geautomatiseerde
besluitvorming, waaronder profilering, en dat rechtsgevolgen voor hem
heeft, of hem in aanmerkelijke mate treft. Dat verbod geldt niet als er
sprake is van een situatie als beschreven in artikel 22 lid 2. Daarnaast kent
artikel 22 lid 1, geen verbod op het gebruiken van geautomatiseerde
processen als onderdeel van besluitvorming. Dit zolang er sprake is van
menselijke tussenkomst op enig moment in het proces. De handelaar
moet passende maatregelen nemen ter bescherming van de rechten en
vrijheden en gerechtvaardigde belangen van de consument, waaronder
ten minste het recht op menselijke tussenkomst van de zijde van de
aanbieder, het recht van de consument om zijn standpunt kenbaar te
maken en het recht om het geautomatiseerde besluit aan te vechten
(artikel 22 lid 3 AVG). Daarnaast geldt op basis van de AVG de extra
informatieverplichting om inzicht te geven in de logica achter een
eventuele automatische verwerking van de persoonsgegevens en het
geautomatiseerde besluit van de handelaar en, ten minste wanneer de
verwerking op profilering is gebaseerd, wat het belang en de gevolgen
van een dergelijke verwerking zijn voor de consument. Op grond van
artikelen 13 lid 1, onderdeel f, en 14 lid 2, onderdeel g AVG gelden extra
informatieverplichtingen jegens betrokkenen (in het kader van deze
memorie van toelichting: consumenten) wanneer er sprake is van een
situatie als bedoeld in artikel 22.
4.4 Advies AP13
De AP heeft advies uitgebracht over het wetsvoorstel. Zij verwijst hierin
naar het eerder uitgebrachte advies14 over de implementatiewet richtlijnen verkoop goederen en levering digitale inhoud.
Het is nu al de praktijk dat consumenten online digitale inhoud of digitale
diensten geleverd krijgen in ruil voor toestemming voor het verwerken
van hun persoonsgegevens en het is volgens de AP goed dat aanvullend
aan de AVG in die gevallen ook bescherming wordt geboden door de
richtlijn modernisering consumentenbescherming. De AP doet enkele
suggesties om het wetsvoorstel en de toelichting aan te passen en
onderscheidt daarbij zes hoofdpunten, die – kort gezegd – het volgende
inhouden:
1) de onverkorte toepasselijkheid van de AVG volstaat niet om de
risico’s voor de bescherming van persoonsgegevens te ondervangen
in de consumentenbeschermingssituaties waarop de richtlijn
consumentenrechten van toepassing is;
2) oneigenlijke druk op mensen die minder te besteden hebben om
inbreuk op grondrechten toe te staan is denkbaar en door ongelijke
machtspositie en te ruime mogelijkheden van toestemming dreigt
uitholling van de bescherming van persoonsgegevens;
3) het risico op uitholling moet in het consumentenbeschermingsrecht
worden ondervangen door in wetgeving vormen van toestemming
aan te wijzen die als tegenprestatie vermoed worden onaanvaardbaar
te zijn en leiden tot vernietigbaarheid van de overeenkomst;
4) de wettelijke bedenktijd in zijn huidige vorm biedt geen bescherming
tegen feitelijke verwerking van persoonsgegevens zo lang de
overeenkomst nog niet is ontbonden of de toestemming nog niet is
ingetrokken;
13
14

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
https://autoriteitpersoonsgegevens.nl/sites/default/files/atoms/files/
advies_implementatiewet_richtlijnen_verkoop_goederen_en_levering_digitale_inhoud.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

16

5)
6)

het is niet duidelijk hoe in de praktijk wordt gezorgd voor een
«eerlijke deal»;
er is bijzondere aandacht nodig voor de invulling van de verplichting
om de verwerking technisch en organisatorisch zo in te richten dat
naleving van de AVG en bescherming van de rechten van betrokkenen gewaarborgd zijn.

Het kabinet merkt in reactie hierop het volgende op.
De AVG biedt bescherming voor zover het gaat om de verwerking van
persoonsgegevens. De richtlijn modernisering consumentenbescherming
gaat uitdrukkelijk niet over de bescherming van persoonsgegevens, maar
geeft consumenten die (online) digitale inhoud of digitale diensten
geleverd krijgen in ruil voor toestemming om hun persoonsgegevens te
verwerken dezelfde bescherming als wanneer zij deze (online) digitale
inhoud of digitale dienst tegen een prijs in geld zouden aanschaffen. Deze
verdergaande bescherming doet geen afbreuk aan de bescherming in het
kader van de verwerking van persoonsgegevens. Bij een overeenkomst
waarbij wordt geleverd in ruil voor het verstrekken van persoonsgegevens
zal er steeds sprake moeten zijn van toestemming voor het verwerken van
die gegevens, die voldoet aan de eisen die de AVG daaraan stelt. De
aanname dat toestemming de enige grondslag is die in aanmerking komt
om als tegenprestatie in te brengen in een overeenkomst onderschrijft de
AP.
Voor deze implementatiewet is de richtlijn modernisering consumentenbescherming het uitgangspunt. De voorwaarden voor de bescherming
van de verwerking van persoonsgegevens bij het verlenen van
toestemming voor het verwerken ervan vloeien voort uit de AVG. Voor alle
aspecten van bescherming van persoonsgegevens geldt immers dat de
AVG, van toepassing is. Dat Europese uniforme toepassingskader geldt
onverkort en kan nationaal niet anders worden ingevuld. Dit geldt ook
voor de bijzondere eisen die de AVG stelt voor technische en organisatorische waarborgen bij levering in ruil voor persoonsgegevens (privacy by
design). De richtlijn geeft geen ruimte voor een nadere invulling van de
AVG. Wel laat de richtlijn modernisering consumentenbescherming
nationale verbintenisrechtelijke aspecten die niet door deze richtlijn
worden geregeld onverlet, zoals bijvoorbeeld vereisten met betrekking tot
het sluiten van of de geldigheid van overeenkomsten (zie overweging 57
bij de richtlijn modernisering consumentenbescherming).
Een concrete suggestie die de AP doet, is om vormen van toestemming
als tegenprestatie te formuleren die vermoed worden onaanvaardbaar te
zijn en die kunnen leiden tot vernietigbaarheid van de overeenkomst. De
AP geeft de volgende vormen van toestemming in overweging:
– voor verwerkingen zonder duidelijke doelbeperking;
– voor verwerkingen van bijzondere persoonsgegevens;
– voor verwerkingen die niet of nauwelijks in de tijd zijn begrensd;
– die doorgifte aan derden niet begrenst in aantal en/of soort partijen;
– die doorgiften mogelijk maakt naar landen waar geen passend
beschermingsniveau is;
– waarbij de aard en omvang van de verwerkingen of van daarbij
betrokken derden onvoldoende duidelijk is gedefinieerd;
– voor verwerking van bovenmatig veel persoonsgegevens.
In reactie daarop het volgende. Het kabinet acht de door de AP gesignaleerde problematiek reëel en zet er primair op in deze problematiek op
Europees niveau te regelen. De AVG en de in dit wetsvoorstel te implementeren richtlijn zijn immers Europese regelgeving. In het digitale
domein is de problematiek vaak per definitie grensoverschrijdend. Als op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

17

Europees niveau het initiatief is genomen tot regulering, heeft het de
voorkeur om op Europees niveau tot een oplossing te komen zodat het
level playing field niet in het geding komt. Niettemin zal het kabinet nader
verkennen in hoeverre aanvullende nationale maatregelen wenselijk zijn.
Daarbij houdt het kabinet rekening met het gegeven dat de toestemming
altijd weer kan worden ingetrokken door de consument en het feit dat nu
in de praktijk (online) digitale inhoud en diensten ook al worden geleverd
in ruil voor persoonsgegevens.
Daarnaast acht het kabinet het enkel regelen hiervan voor overeenkomsten tot levering van (online) digitale inhoud en digitale diensten in
een lex specialis niet opportuun. Het voorstel van de AP om aan de
grondslag toestemming als bedoeld in de AVG alleen voor de levering van
(online) digitale inhoud en diensten nadere vereisten te stellen voor
vormen van toestemming die als tegenprestatie vermoed worden
onaanvaardbaar te zijn en kunnen leiden tot vernietigbaarheid van de
overeenkomst, doet afbreuk aan andere overeenkomsten waarbij die
toestemming als grondslag voor de verwerking van persoonsgegevens
geldt. Hiermee worden overeenkomsten bedoeld, waarvoor een gratis
dienst of goed wordt geleverd in ruil voor het verstrekken van persoonsgegevens. Voorbeelden hiervan zijn het leveren van een «gratis»
speelgoedauto, tennisballen of een zwangerschapsbox in ruil voor
toestemming voor het verwerken van persoonsgegevens. Het punt dat de
AP aanstipt moet volgens het kabinet in een breder kader worden
geregeld. Het heeft de voorkeur dat dit voor alle overeenkomsten waarbij
een goed of een dienst wordt geleverd in ruil voor het verstrekken van
persoonsgegevens invulling zou krijgen. Het is echter niet wenselijk en
gepast dit over de bandbreedte van dit wetsvoorstel voor alle overeenkomsten te regelen. Dat gaat verder dan de strikte implementatie van de
richtlijn. De invulling van vormen van toestemming in de AVG voor
levering van een tegenprestatie die al dan niet zijn toegestaan betreft een
fundamentele kwestie die volgens het kabinet, zoals hierboven reeds
aangegeven en ook door de AP al opmerkt, bij voorkeur op Europees
niveau geregeld zou moeten worden.
Het kabinet acht het net als de AP vanuit het oogpunt van gegevensbescherming van belang dat voor geldige toestemming op grond van de
AVG bij het aangaan van de overeenkomst helder is dat de toestemming
niet ziet op gegevens die nodig zijn voor de uitvoering van de overeenkomst (daarvoor is geen expliciete toestemming vereist), maar dat sprake
is van het leveren van online digitale inhoud of een digitale dienst «in ruil
voor persoonsgegevens». Naar het oordeel van het kabinet ligt dit al
besloten in de AVG ten opzichte waarvan de richtlijn consumentenrechten
de consument complementaire bescherming biedt. De punten die de AP
in overweging geeft ten aanzien van de waarborgen van de AVG raken
aan wat de AVG al dan niet bepaalt en de interpretatie ervan en gaan niet
over de richtlijn consumentenrechten. In reactie op het advies van de AP
om in de tekst van het wetsvoorstel tot uitdrukking te brengen dat betalen
met persoonsgegevens geschiedt door toestemming als tegenprestatie in
te brengen in de overeenkomst, merkt het kabinet op dat de richtlijn dat
niet vereist en het is vast kabinetsbeleid om geen extra regels of beleid op
te nemen in een implementatiewet.
Voor zover de AP van oordeel is dat de extra risico’s voor de bescherming
van persoonsgegevens die het gevolg zijn van de erkenning dat
toestemming een «betaalmiddel» kan zijn opgevangen moeten worden,
ligt het volgens het kabinet voor de hand om dat in het Unierecht inzake
de bescherming van persoonsgegevens te regelen en dus op Europees
niveau. Een andere mogelijkheid is door in het Europese consumentenrecht ook op dit punt extra bescherming te gaan bieden. Zoals ook de AP

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

18

opmerkt verdient een Europese regeling de voorkeur. Zo zou volgens de
AP gedacht kunnen worden aan het in beginsel altijd geven van de keuze
aan de consument tussen betaling in geld of «in persoonsgegevens». Het
is wenselijk dat zowel de richtlijn als de AVG zo veel mogelijk in Europees
verband uniform worden toegepast en uitgelegd. Op Europees niveau zal
voor de door de AP ingebrachte punten in een brede context in de
daarvoor geëigende Brusselse gremia aandacht worden gevraagd. Zodra
meer informatie beschikbaar is, zal deze waar mogelijk met de AP worden
gedeeld.
Voor consumentenbeschermende maatregelen geldt dat zij grotendeels
Europees zijn bepaald. In reactie op het advies van de AP dat er bij
toestemming voor verwerking als tegenprestatie altijd een bedenktijd
moet zijn én de aanvang van de feitelijke verwerking in de bedenktijd
moet zijn uitgesloten, merkt het kabinet op dat deze voorstellen niet
(helemaal) passen bij hetgeen in de richtlijn consumentenrechten hierover
is geregeld. Inderdaad heeft de consument die een digitale dienst of
online digitale inhoud aanschaft in ruil voor persoonsgegevens, op grond
van de richtlijn consumentenrechten het recht om de overeenkomst
binnen veertien dagen zonder opgaaf van reden te ontbinden. Met de
richtlijn modernisering consumentenbescherming zijn in de richtlijn
consumentenrechten echter ook uitzonderingen op dit ontbindingsrecht
opgenomen. Zo vervalt het recht op ontbinding voor digitale diensten die
zijn verstrekt in ruil voor persoonsgegevens, op het moment dat de dienst
volledig is uitgevoerd, en vervalt het recht op ontbinding voor online
digitale inhoud die verstrekt is in ruil voor persoonsgegevens op het
moment dat met de uitvoering van de overeenkomst is begonnen. Omdat
de richtlijn consumentenrechten maximumharmonisatie betreft, kan van
deze bepalingen niet afgeweken worden, ook niet ten voordele van de
consument. Een wettelijke bedenktijd zoals de AP voorstelt, zal daarom op
Europees niveau nader invulling moeten krijgen. Anders is deze maatregel
in strijd met het bestaande Europese consumentenrecht.
Tot slot merkt het kabinet over toezichtlasten in dit verband het volgende
op. In het algemeen geldt dat een handelaar in online digitale inhoud of
digitale diensten waarbij het gaat om gegevensbescherming, zowel aan
de eisen van de AVG en als aan de eisen van de richtlijn consumentenrechten moet voldoen. Dit brengt ook mee dat de bevoegdheid van de AP,
op grond van het Unierecht inzake de bescherming van persoonsgegevens, en de bevoegdheid van de ACM en de AFM, op grond van de
implementatie van de richtlijn consumentenrechten, naast elkaar bestaan.
Het is in deze gevallen wenselijk dat de toezichthouders ACM, AFM en AP,
voor zover mogelijk, samenwerken en hun toezicht op elkaar afstemmen.
De verdergaande consumentenbescherming door de wijziging van de
richtlijn consumentenrechten doet geen afbreuk aan de bescherming van
persoonsgegevens. De richtlijn bepaalt dat elke verwerking van persoonsgegevens dient te geschieden overeenkomstig het Unierecht inzake de
bescherming van persoonsgegevens en zorgt niet voor nieuwe taken of
bevoegdheden voor de AP.
5. Gevolgen voor het bedrijfsleven
De regeldruk voor het bedrijfsleven voortvloeiend uit dit wetsvoorstel
volgt uit de Europese richtlijn, die in dit wetsvoorstel één-op-één is
geïmplementeerd. Bedrijven moeten kennisnemen van de nieuwe
wettelijke eisen. Ze moeten eenmalig hun bedrijfsvoering aanpassen. En
ze moeten structureel aan nieuwe informatieverplichtingen voldoen. De
richtlijn modernisering consumentenbescherming wordt lastenluw en
beleidsarm geïmplementeerd. Dit wetsvoorstel leidt tot inhoudelijke
nalevingskosten, omdat de richtlijn (informatie)verplichtingen jegens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

19

burgers bevat. De richtlijn modernisering consumentenbescherming
voorziet niet in een wettelijke informatieplicht richting de overheid en
brengt dus geen extra administratieve lasten met zich mee.
De Europese Commissie verwacht dat de regelgeving inzake de nieuwe
informatieverplichtingen voor aanbieders van onlinemarktplaatsen
(paragraaf 3.2.1) en de bepalingen rond prijsverminderingen (paragraaf
3.2.6) kosten met zich mee kunnen brengen. De kosten om te voldoen aan
de extra informatieverplichtingen over de hoedanigheid van de derde
partij, zijn voor aanbieders van onlinemarktplaatsen waarschijnlijk niet
hoog, omdat de informatie afkomstig is van de derde partij, en de
aanbieder van de onlinemarktplaats deze slechts hoeft over te nemen.
Andere voorschriften zullen tot weinig bedrijfseffecten leiden. De
transparantieverplichtingen die gaan gelden voor handelaren die gebruik
maken van consumentenbeoordelingen en gepersonaliseerde aanbiedingen (paragraaf 3.2.2 en 3.2.3) leiden tot aanpassingen van de online
omgeving.
Handelaren die tickets doorverkopen aan consumenten die zijn verkregen
door gebruik te maken van bepaalde software moeten als gevolg van het
verbod ten aanzien van het doorverkopen van tickets (paragraaf 3.2.5)
waarschijnlijk hun bedrijfsvoering aanpassen. Deze kosten kunnen per
handelaar verschillen. Bedrijven moeten daarnaast kennis nemen van
nieuwe sanctiebevoegdheden voor toezichthouders bij grensoverschrijdende overtredingen (paragraaf 3.2.7). Dit heeft geen directe gevolgen
voor de handelaren zelf. Het verkopen van consumptiegoederen met een
identieke verpakking met tweevoudige kwaliteit (paragraaf 3.2.8) kon in
sommige gevallen al een oneerlijke handelspraktijk zijn, nu wordt expliciet
aangegeven in welke gevallen het verboden is.
De Europese Commissie geeft in haar Impact Assessment een berekening
van de kosten, die bedrijven eenmalig en structureel moeten maken.15 Zij
schat de eenmalige kosten voor de hierboven genoemde aanpassingen op
gemiddeld € 2.179, – en de structurele kosten op gemiddeld € 3.887, – per
bedrijf. Uit de gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek
(CBS)16 blijkt dat in het eerste kwartaal van 2021 in totaal 62345
webwinkels actief zijn. Het CBS heeft geen concrete data voorhanden over
het aantal in Nederland actieve onlinemarktplaatsen. Het kabinet schat dat
ongeveer een derde van de webwinkels als onlinemarktplaats kan worden
gekwalificeerd. Aan de hand hiervan worden de totale eenmalige kosten
voor het bedrijfsleven geschat op maximaal 45 miljoen euro en de
structurele kosten op maximaal 81 miljoen euro per jaar. Hierbij moet
worden aangetekend dat de beperkte gegevens die voorhanden zijn het
lastig maken om een reële schatting te maken en dat de lasten per bedrijf
aanzienlijk kunnen verschillen omdat niet alle bedrijven dezelfde
aanpassingen hoeven door te voeren.
De Europese Commissie verwacht ook dat het voldoen aan de richtlijn
consumentenrechten bij het aanbieden van digitale diensten in ruil voor
persoonsgegevens (paragraaf 3.2.4) kosten met zich brengt. Handelaren
kunnen kosten maken om te voldoen aan de informatieverplichtingen en
het herroepingsrecht, die voortvloeien uit de richtlijn consumentenrechten. De Commissie schat de eenmalige kosten hiervoor totaal op
gemiddeld € 6.338, – en de structurele kosten op gemiddeld
€ 17.486, – per bedrijf. Een inschatting van de totale kosten voor het
bedrijfsleven is lastig te maken, omdat geen data voorhanden is over het
15
16

SWD(2018) 96 final.
https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/81589NED/table?ts=1615397385871

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

20

aantal in Nederland actieve handelaren die digitale diensten aanbieden in
ruil voor persoonsgegevens.
Tegenover de toename van de kosten staan de baten van harmonisatie en
verduidelijking van de regels, die leidt tot meer rechtszekerheid en
daarmee tot kostenvermindering voor bedrijven. Tot slot geeft de
Europese Commissie aan dat geen negatieve milieueffecten of sociale
effecten worden verwacht.
Het Adviescollege Toetsing en Regeldruk (ATR) adviseert om de regeldrukberekening aan te vullen met een onderbouwde inschatting van het aantal
bedrijven dat digitale diensten aanbiedt in ruil voor het verstrekken van
persoonsgegevens. Zoals hierboven is aangegeven is een inschatting van
de totale kosten voor het Nederlandse bedrijfsleven lastig te maken,
omdat geen data voorhanden is over het aantal in Nederland actieve
handelaren die digitale diensten aanbieden in ruil voor persoonsgegevens. Daarnaast is het vanwege de grote diversiteit aan digitale
diensten die momenteel op de markt worden aangeboden lastig om een
realistische inschatting te maken. Het kabinet gaat daarom uit van de
kosten per bedrijf die de Europese Commissie heeft berekend.
6. Uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid17
De ACM en AFM zijn om een uitvoerings- en handhavingstoets gevraagd.
De ACM verwelkomt de voorgenomen wijzigingen, die het gevolg zijn van
de implementatie van de richtlijn modernisering consumentenbescherming. De ACM onderschrijft de noodzaak tot actualisering en
verduidelijking van consumentenbeschermingsregels voor de digitale
economie, alsmede een betere en meer consistente sanctietoepassing van
Europese consumentenregels. Harmonisatie van sanctiebepalingen zal
leiden tot effectiever grensoverschrijdend toezicht. De ACM benadrukt dat
een aantal bepalingen niet nieuw is, maar een explicitering zijn van reeds
bestaande verplichtingen in de wet. Dit geldt voor i) de toegevoegde
informatie- en transparantieverplichtingen voor online marktplaatsen en
aanbieders van online zoekfuncties, ii) de regels over consumentenbeoordelingen en iii) de precontractuele informatieverplichting over gepersonaliseerd aanbod. De ACM acht deze bepalingen uitvoerbaar en
handhaafbaar. De ACM plaatst kanttekeningen met betrekking tot de
uitvoerbaarheid en de handhaafbaarheid van een aantal bepalingen. Dat
geldt met name bij de nieuwe regel over de doorverkoop van tickets en de
bepaling inzake tweevoudige kwaliteit.
Over het verstrekken van persoonsgegevens in ruil voor digitale diensten
merkt de ACM op dat zij verwacht dat het toezicht hierop complex is,
onder andere doordat het voor de ACM lastig kan zijn om vast te stellen of
de handelaar de consument daadwerkelijk zijn persoonsgegevens
«teruggeeft», wanneer de consument gebruik maakt van zijn herroepingsrecht.
De ACM staat positief tegenover de verplichtingen uit de richtlijn
modernisering consumentenbescherming ten aanzien van prijsverminderingen. Zij acht deze bepaling goed uitvoerbaar, maar voorziet wel extra
personele inzet nodig te hebben voor het toezicht hierop. Het kabinet
neemt deze opmerkingen mee bij het opstellen van een aangepast Besluit
prijsaanduiding producten waarin deze nieuwe regels worden geïmplementeerd.

17

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

21

Tot slot merkt de ACM op dat zij graag had gezien dat het wetsvoorstel het
verkrijgen van bewijs voor misleiding bij colportage had vereenvoudigd.
In reactie hierop merkt het kabinet op dat de consument wordt beschermd
door een stevig wettelijk kader, aangevuld met mogelijkheden voor
maatwerk op gemeentelijk niveau en zelfregulering. 18 19 Dat neemt niet
weg dat het kabinet scherp blijft op het signaleren van structurele
misstanden bij colportage. Het kabinet is daarom in gesprek met de ACM
over de door hen gesignaleerde problematiek rondom colportage en
bewijslast. Als de analyse van deze problematiek daar aanleiding toe
geeft, kan alsnog gebruik worden gemaakt van de ruimte die de richtlijn
aan lidstaten biedt om met aanvullende wettelijke maatregelen te komen.
De AFM hecht eraan dat consumenten worden beschermd en dat risico’s
op bijvoorbeeld misleidende informatie zo veel mogelijk worden beperkt.
De AFM is van mening dat de aanpassingen met betrekking tot sancties
van de Whc, waarin een aantal criteria zijn opgenomen ter bepaling van
de sanctie goed kunnen bestaan naast het Handhavingsbeleid van de AFM
en de Nederlandsche Bank. De duidelijkere precontractuele informatieverplichtingen voor online marktplaatsen zijn volgens de AFM voor de
consument van belang om te weten wie zijn contractpartner is, en wat zijn
rechten en plichten zijn. Ook onderschrijft de AFM het belang van het
informeren van de consument wanneer sprake is van een gepersonaliseerd prijsaanbod. De AFM voorziet geen problemen bij het toezicht op en
de handhaving van dit wetsvoorstel.
7. Reacties consultatie20
Een voorontwerp van dit wetsvoorstel is van 23 oktober 2020 tot en met
23 november 2020 in (internet)consultatie gegeven. Daarop zijn 15
reacties ontvangen, waaronder van een aantal burgers, VNO-NCW/MKBNederland, de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB), Energie
Nederland en het ATR. Het advies dat het ATR heeft uitgebracht, is
verwerkt in paragraaf 5.
Veel organisaties, waaronder de NVB, Energie Nederland en VNO-NCW,
vragen om meer duidelijkheid over de verhouding tussen de AVG en de
richtlijn modernisering consumentenbescherming. Waar nodig en voor
zover mogelijk heeft het kabinet hierover uitleg gegeven in paragraaf 4.1
tot en met 4.3.
Hieronder wordt ingegaan op de overige meest in het oog springende
consultatiereacties. In de consultatie is met name aandacht gevraagd voor
de volgende thema’s:
I.
Onderscheid tussen particulier en handelaar;
II.
Consumentenbeoordelingen;
III.
Het verstrekken van een digitale dienst in ruil voor persoonsgegevens;
IV.
Prijsverminderingen;
V.
Sancties
Ook zijn suggesties gedaan om enkele andere (technische) aanpassingen
(VI) door te voeren in het wetsvoorstel. Naar aanleiding hiervan zij het
volgende opgemerkt.

18

, Kamerstukken II 2019/20, 27 879, nr. 75
Kamerstukken II 2020/21, 35 421, nr. 17.
20
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
19

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

22

I. Onderscheid tussen particulier en handelaar
Energie Nederland en VNO-NCW hebben vragen gesteld over hoe het
onderscheid tussen een professionele handelaar en een particuliere
verkoper kan worden vastgesteld, in het kader van de informatie die
consumenten moet worden geboden over de hoedanigheid van de derde
die goederen of diensten aanbiedt op een onlinemarktplaats. Daarnaast
zijn door andere VNO-NCW vragen gesteld over het gelijke speelveld
indien een derde zich als consument betitelt, terwijl hij in de praktijk op
bedrijfsmatige schaal in- en verkoopactiviteiten onderneemt.
Naar aanleiding hiervan is onder andere aan de hand van wettelijke
definities en jurisprudentie van het HvJ EU in paragraaf 3.2.1 nader
toegelicht welke maatstaven en omstandigheden een rol spelen bij de
vaststelling of sprake is van een handelaar of particulier. Er zijn ook
vragen gesteld over de verhouding tussen platform en derde handelaar,
maar deze vallen buiten het bereik van de richtlijn modernisering
consumentenbescherming, en dus buiten het bereik van dit wetsvoorstel,
deze heeft immers alleen betrekking op de relatie tussen handelaar en
consument (b2c).
II. Consumentenbeoordelingen
VNO-NCW, Energie Nederland en een aantal organisaties die hun reactie
niet openbaar hebben gedeeld, wijzen erop dat de letterlijke tekst van
transparantieverplichtingen met betrekking tot consumentenbeoordelingen, zoals beschreven in de eerste en tweede alinea van paragraaf
3.2.2, alleen ziet op consumentenbeoordelingen van producten, maar ook
zouden moeten zien op consumentenbeoordelingen van handelaren of
diensten.
Naar aanleiding hiervan is in paragraaf 3.2.2 toegelicht dat in het kader
van de richtlijn oneerlijke handelspraktijken onder de definitie van
producten ook diensten vallen. Daarnaast is toegelicht dat de Europese
Commissie de bepaling zo uitlegt dat ook consumentenbeoordelingen
over handelaren hieronder vallen, aangezien het betreffende goed of de
betreffende dienst aan de consument wordt aangeboden en/of geleverd
door een handelaar, en de gedragingen van die handelaar effect hebben
op de beoordeling van het product. In de uitvoerings- en handhavingspraktijk zal het kabinet aansluiten bij deze interpretatie van de Europese
Commissie. Het kabinet merkt daarbij wel op dat het uiteindelijk aan HvJ
EU is om deze interpretaties te beoordelen.
Tevens wordt opgemerkt dat niet duidelijk is wat onder redelijke en
proportionele stappen wordt verstaan, waarmee de handelaar die toegang
biedt tot consumentenbeoordelingen verzekert dat deze afkomstig zijn van
echte consumenten die het product daadwerkelijk hebben gebruikt.
In reactie hierop merkt het kabinet op dat de richtlijn modernisering
consumentenbescherming hier in overweging 47 als voorbeeld noemt dat
het kan gaan om technische middelen om de betrouwbaarheid te
verifiëren van de persoon die een beoordeling plaatst, bijvoorbeeld door
te vragen om aanvullende informatie om na te gaan of die persoon het
product daadwerkelijk heeft gebruikt of gekocht. In de richtsnoeren bij de
richtlijn oneerlijke handelspraktijken21 zijn ook een aantal voorbeelden
opgenomen van dergelijke stappen. Hoe dit verder wordt beoordeeld zal
uit de (toezichts)praktijk moeten blijken, en is uiteindelijk ter beoordeling
van het Europese Hof van Justitie.
21

Richtsnoeren voor de tenuitvoerlegging/toepassing van Richtlijn 2005/29/EG betreffende
oneerlijke handelspraktijken, SWD(2016) 163 final, p. 126.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

23

Deze organisaties hebben opmerkingen bij artikel 6:193g, onderdeel aa
(nieuw), BW tot het verbod op het plaatsen of laten plaatsen van valse
consumentenbeoordelingen. Deze bepaling zou zich volgens hen niet
moeten beperken tot sociale media, maar zou zich ook moeten uitstrekken
tot beoordelingen op bijvoorbeeld vergelijkingswebsites, op de website
van de handelaar, op profielpagina’s van bedrijven en op reviewwebsites.
In reactie hierop merkt het kabinet op dat de richtlijn modernisering
consumentenbescherming het (laten) plaatsen van valse beoordelingen of
aanbevelingen van consumenten in het algemeen verbiedt en daarnaast
ook het op misleidende wijze voorstellen van consumentenbeoordelingen
of aanbevelingen op sociale media, met als doel producten te promoten.
Uit de Nederlandse vertaling blijkt niet direct duidelijk waar de toevoeging
«op sociale media» op terugslaat, waardoor verwarring kan ontstaan over
de reikwijdte van de bepaling. Uit de Engelse versie van de richtlijn blijkt
echter duidelijk dat de toevoeging «op sociale media» alleen terugslaat op
het woord «aanbevelingen» in het tweede deel van de zin. De zinsnede
«aanbevelingen op sociale media» is namelijk een vertaling van «social
endorsements». Dat betekent dat de reikwijdte van de rest van de
bepaling niet is beperkt tot sociale media. Om verwarring over de
reikwijdte te voorkomen wordt daarom in het voorgestelde artikel 6:193g,
onderdeel aa (nieuw), BW de formulering «sociale media-aanbevelingen»
gebruikt in plaats van «aanbevelingen op sociale media».
III. Het verstrekken van een digitale dienst in ruil voor persoonsgegevens
De NVB verzoekt om duidelijkheid wanneer het verstrekken van persoonsgegevens gezien kan worden als tegenprestatie.
Het kabinet merkt op dat de richtlijn modernisering consumentenbescherming hierover geen uitleg geeft. Zoals reeds toegelicht in paragraaf
4, wordt aangenomen dat toestemming op grond van artikel 6 lid 1,
onderdeel a, AVG de enige rechtsgrondslag is die in aanmerking komt als
tegenprestatie. AP onderschrijft deze aanname. De inbreng van de
consument in de overeenkomst bestaat dan uit de toestemming om zijn
persoonsgegevens te verwerken. In overwegingen 33 en 34 bij de richtlijn
modernisering consumentenbescherming wordt wel aangegeven
wanneer de richtlijn consumentenrechten in ieder geval niet van
toepassing is, zoals in het geval dat geen prijs in geld wordt betaald, maar
persoonsgegevens worden verstrekt en de verstrekte persoonsgegevens
uitsluitend worden verwerkt om de digitale dienst of online digitale
inhoud te leveren. Een voorbeeld hiervan is een datingapp die voor het
aanmaken van een profiel om leeftijd of geslacht vraagt. Daarnaast is de
richtlijn consumentenrechten niet van toepassing als de persoonsgegevens slechts worden verzameld om te voldoen aan een wettelijke
verplichting en bij het verzamelen van metagegevens, zoals informatie
over de browsegeschiedenis. In die gevallen kunnen de persoonsgegevens dus niet als tegenprestatie worden gezien.
IV. Prijsverminderingen
Over de bepalingen die zien op prijsverminderingen zijn veel vragen
gesteld, onder andere door VNO-NCW, met name over hoe het kabinet
van plan is om concreet invulling te geven aan de regeling omtrent
prijsverminderingen.
Het kabinet zal deze reacties meenemen bij het opstellen van de wijziging
van het Besluit prijsaanduiding producten, waarin artikel 2 van de richtlijn
modernisering consumentenbescherming zal worden geïmplementeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

24

V. Sancties
Een organisatie heeft vragen gesteld over de hoogte van de sancties na
een gecoördineerde actie door de nationale toezichthouders, conform
artikel 17 e.v. van de CPC-verordening.
Het kabinet merkt op dat de redenen dat het kabinet in sommige gevallen
voor een hogere boete kiest dan het in de richtlijn modernisering
consumentenbescherming genoemde minimum nader zijn geduid in de
toelichting bij artikel 2.15 Whc. Hierbij wordt opgemerkt dat in de richtlijn
modernisering consumentenbescherming gekozen is voor minimumharmonisatie: het staat de lidstaten vrij een hogere maximumboete vast te
stellen dan de in de richtlijn opgenomen bedragen (ten minste vier
procent van de jaaromzet van de onderneming in de betrokken lidstaat of
lidstaten of ten minste € 2 miljoen).
VI. Overige tekstuele en wetstechnische aanpassingen
Meerdere organisaties hebben opmerkingen gemaakt die hebben geleid
tot kleine tekstuele en wetstechnische aanpassingen, zoals in artikel 2.15
van de Whc (artikel II, onderdeel B, van het wetsvoorstel) en in de
artikelsgewijze toelichting bij artikel 6:230t BW.
II. ARTIKELEN
ARTIKEL I (Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek)
Onderdeel A
Artikel 6:193a lid 1 BW (begripsbepalingen afdeling 6.3.3A)
In lid 1 van artikel 6:193a BW zijn de begripsbepalingen opgenomen die
van belang zijn voor de uitleg van afdeling 3A van titel 3 van Boek 6 BW.
In deze afdeling is de richtlijn oneerlijke handelspraktijken geïmplementeerd. Met artikel 3 lid 1 van de richtlijn modernisering consumentenbescherming zijn enkele wijzigingen aangebracht in artikel 2 van de richtlijn
oneerlijke handelspraktijken, met betrekking tot de begripsbepalingen.
Met het voorgestelde onderdeel A worden deze wijzigingen geïmplementeerd in artikel 6:193a lid 1 BW.
Onderdeel c
In artikel 2, onderdeel c, van de richtlijn oneerlijke handelspraktijken was
reeds het begrip «product» opgenomen. In Nederland is deze definitie
geïmplementeerd in onderdeel c van lid 1 van artikel 6:193a BW. Onder
het begrip «product» vallen zowel goederen (roerende en onroerende
zaken en vermogensrechten, zie artikel 3:1 BW) als diensten. De begripsomschrijving van het begrip product is middels artikel 3 lid 1, onderdeel a,
van de richtlijn modernisering consumentenbescherming aangepast.
Ter wille van de duidelijkheid is nu opgenomen dat dit begrip tevens
betrekking heeft op digitale diensten en digitale inhoud. De definitie sluit
op dit punt aan bij artikel 6:230g lid 1, onderdelen i (digitale inhoud) en t
(nieuw) (digitale diensten) BW. Dit betekent dat bijvoorbeeld een
USB-stick met digitale inhoud, opslag in de cloud, webmail of het
(web)streamen van muziek onder de reikwijdte van deze afdeling vallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

25

Onderdeel l
Het begrip «rangschikking» is met artikel 3 lid 1, onderdeel b, van de
richtlijn modernisering consumentenbescherming nieuw toegevoegd aan
de richtlijn oneerlijke handelspraktijken (artikel 2, onderdeel m (nieuw)).
Het begrip wordt ongewijzigd overgenomen in onderdeel l (nieuw) van
artikel 6:193a lid 1 BW.
Rangschikking heeft betrekking op de volgorde waarin de online resultaten zijn weergegeven na het uitvoeren van een online zoekopdracht
door een consument. De rangschikking moet worden begrepen als het
relatieve belang van het aanbod van handelaren of de relevantie die aan
zoekresultaten wordt gegeven zoals gepresenteerd, georganiseerd of
meegedeeld door aanbieders van online zoekfuncties, onder meer als
gevolg van het gebruik van algoritmische volgordebepaling, rating- en
beoordelingsmechanismen, visuele nadrukken of andere accentueringsinstrumenten, of combinaties daarvan (overweging 19 bij de richtlijn
modernisering consumentenbescherming).
De definitie van «rangschikking» is onder meer relevant voor de
toepassing van artikel 6:193g, onderdeel x (nieuw), BW. In dat artikel is
een zogeheten zwarte lijst van misleidende handelspraktijken opgenomen,
die onder alle omstandigheden verboden zijn. In onderdeel x gaat het dan
om het geval waarin bij de zoekresultaten niet of niet duidelijk is aangegeven dat er is betaald om een hogere rangschikking voor een product te
verkrijgen of dat het een betaalde reclame betreft.
Onderdeel m
Onderdeel m van 6:193a lid 1 BW bevat een definitie van «onlinemarktplaats», dat middels artikel 3 lid 1, onderdeel b, van de richtlijn modernisering consumentenbescherming toegevoegd is als artikel 2, onderdeel n
(nieuw), van de richtlijn oneerlijke handelspraktijken. Eenzelfde definitie
wordt opgenomen in artikel 6:230g, onderdeel u (nieuw), BW, met
betrekking tot de begripsbepalingen die relevant zijn voor afdeling 6.5.2B
BW (waarin de richtlijn consumentenrechten geïmplementeerd is).
Het begrip sluit aan bij eerdere Europese regelgeving (Verordening (EU)
nr. 524/201322 en Richtlijn (EU) 2016/114823) en is geactualiseerd en meer
technologie-neutraal geformuleerd zodat ook nieuwe technologieën
eronder kunnen vallen (overweging 25 bij de richtlijn modernisering
consumentenbescherming). Zo is van een «onlinemarktplaats» sprake
indien het aanbod wordt gedaan via een website, door middel van een
applicatie («app») of door gebruik te maken van andere software.
Aanbieders van een onlinemarktplaats stellen de consument in staat een
overeenkomst op afstand te sluiten met andere handelaren of consumenten.

22

Verordening (EU) nr. 524/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 21 mei 2013
betreffende onlinebeslechting van consumentengeschillen en tot wijziging van Verordening
(EG) nr. 2006/2004 en Richtlijn 2009/22/EG (verordening ODR-consumenten) (PbEU 2013, L
165).
23
Richtlijn (EU) 2016/1148 van het Europees Parlement en de Raad van 6 juli 2016 houdende
maatregelen voor een hoog gemeenschappelijk niveau van beveiliging van netwerk- en
informatiesystemen in de Unie (PbEU 2016, L 194). Zie ook Uitvoeringsverordening (EU)
2018/151 van de Commissie van 30 januari 2018 tot vaststelling van toepassingsbepalingen
voor Richtlijn (EU) 2016/1148 van het Europees Parlement en de Raad wat betreft de nadere
specificatie van de door digitaledienstverleners in aanmerking te nemen elementen voor het
beheer van de risico’s in verband met de beveiliging van netwerk- en informatiesystemen en
van de parameters om te bepalen of een incident aanzienlijke gevolgen heeft (PbEU 2018, L
26).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

26

Als onlinemarktplaats wordt bijvoorbeeld aangemerkt de dienst die
gebruik maakt van een website om tweedehands boeken te verkopen, die
afkomstig zijn van verschillende handelaren (zoals antiquariaten) en/of
consumenten. Indien een webwinkel naast eigen producten, ook de
verkoop van producten van derden (handelaren of consumenten)
faciliteert, is ook sprake van een onlinemarktplaats.
Het begrip «onlinemarktplaats» is van belang voor de toepassing van
artikel 6:193e lid 1, onderdeel f (nieuw), BW. Daarmee wordt geregeld dat
een vermelding door de aanbieder van een onlinemarktplaats of de derde
die het product aanbiedt al dan niet een handelaar is, essentiële informatie is voor een consument bij het nemen van een besluit over een
transactie.
Onderdeel B
Artikel 6:193c lid 2, onderdeel c, BW (misleidende handelspraktijken)
Artikel 6:193c BW bevat een opsomming van misleidende handelspraktijken, en is een implementatie van artikel 6 van de richtlijn oneerlijke
handelspraktijken. In lid 1 gaat het om handelspraktijken waarbij de
handelaar feitelijk onjuiste informatie verstrekt of informatie verstrekt die
de gemiddelde consument misleidt of kan misleiden, zelfs als de
informatie feitelijk correct is. In lid 2 zijn enkele bijzondere typen
misleiding opgenomen.
Door middel van artikel 3 lid 3 van de richtlijn modernisering consumentenbescherming wordt aan artikel 6 lid 2 van de richtlijn oneerlijke
handelspraktijken een derde bijzonder type misleiding toegevoegd (het
nieuwe onderdeel c). Dit onderdeel c wordt geïmplementeerd in artikel
6:193c lid 2, onderdeel c (nieuw), BW.
Het gaat hier om het geval dat in verschillende lidstaten goederen als
identiek worden gepresenteerd, terwijl de samenstelling of kenmerken
van dat goed aanzienlijk verschillen zonder dat hiervoor een rechtvaardiging bestaat op grond van legitieme en objectieve factoren. Er is sprake
van een misleidende handelspraktijk wanneer de gemiddelde consument
door deze marketing als identieke goederen een besluit over een
transactie neemt of kan nemen, dat hij anders niet had genomen.
Deze situatie kan zich bijvoorbeeld voordoen als in sommige delen van de
Europese Unie levensmiddelen worden verkocht met een andere
samenstelling dan in andere lidstaten, terwijl de presentatie van die
levensmiddelen (bijvoorbeeld met dezelfde verpakking en onder dezelfde
merknaam) identiek is.24 Per geval dient te worden beoordeeld of aan de
eisen van onderdeel c is voldaan. In overweging 53 van de richtlijn
modernisering consumentenbescherming is opgemerkt dat de bevoegde
autoriteit (in Nederland de ACM) bij haar beoordeling rekening moet
houden met het feit of een dergelijke differentiatie gemakkelijk herkenbaar
is voor de consument, met het recht van een handelaar om goederen van
hetzelfde merk voor verschillende geografische markten aan te passen op
grond van legitieme en objectieve factoren, zoals het nationale recht, de
beschikbaarheid of seizoen gebondenheid van grondstoffen of vrijwillige
strategieën voor een betere toegang tot gezonde en voedzame levensmiddelen, alsook met het recht van handelaren om goederen van hetzelfde
24

Vgl. de mededeling van de Europese Commissie van 29 september 2017 betreffende de
toepassing van de Uniewetgeving inzake levensmiddelen- en consumentenbescherming op
kwesties in verband met tweevoudige kwaliteit van levensmiddelen – Het specifieke geval van
levensmiddelen (PbEU C 327).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

27

merk aan te bieden in verpakkingen van verschillend gewicht of volume in
verschillende geografische markten.
Onderdeel C
Artikel 6:193e BW (essentiële informatie)
In artikel 6:193d BW, waarin artikel 7 leden 1 tot en met 3 van de richtlijn
oneerlijke handelspraktijken zijn geïmplementeerd, is bepaald dat onder
een misleidende handelspraktijk mede wordt verstaan een misleidende
omissie. Tevens wordt aangegeven wanneer er sprake is van een
misleidende omissie. Kortgezegd is er sprake van een misleidende
omissie indien de handelaar essentiële informatie niet of niet op begrijpelijke of ondubbelzinnige wijze verstrekt. Artikel 6:193e BW (dat artikel 7 lid
4 van de richtlijn oneerlijke handelspraktijken implementeert) geeft een
opsomming van informatie die in het geval van een uitnodiging tot
aankoop essentieel is, voor zover deze niet reeds uit de context blijkt. De
«uitnodiging tot aankoop» is gedefinieerd in artikel 6:193a lid 1, onderdeel
g, BW.
Voorgesteld wordt de wijzigingen die artikel 3 lid 4 van de richtlijn
modernisering consumentenbescherming aanbrengt in artikel 7 van de
richtlijn oneerlijke handelspraktijken, te implementeren in artikel 6:193e
BW, ook al zijn deze twee nieuwe wijzigingen, in tegenstelling tot de
opsomming in het huidige artikel 6:193e BW, niet beperkt tot een
uitnodiging tot aankoop. Daartoe wordt het artikel onderverdeeld in drie
leden.
Lid 1
Door de voorgestelde onderverdeling van artikel 6:193e BW in drie leden,
wordt de opsomming van essentiële informatie in geval van een
uitnodiging tot aankoop opgenomen in lid 1.
Onderdeel d
In onderdeel d wordt een gedeelte van de huidige bepaling geschrapt,
namelijk ten aanzien van het informeren van de consument over het
beleid van de handelaar inzake klachtenbehandeling bij een uitnodiging
tot aankoop. Deze informatie moet door de handelaar zowel worden
verstrekt bij de uitnodiging tot aankoop (op grond van de richtlijn
oneerlijke handelspraktijken) als tijdens de precontractuele informatiefase
(op grond van de richtlijn consumentenrechten). Uit een in 2016 en 2017
door de Europese Commissie uitgevoerde evaluatie van het Europees
consumenten- en marketingrecht blijkt echter dat deze informatie bij de
uitnodiging tot aankoop nog niet zo relevant is. Daarom is de richtlijn
oneerlijke handelspraktijken op dit punt aangepast, en hoeft deze
informatie niet meer te worden gegeven bij een uitnodiging tot aankoop.
De informatie omtrent het beleid inzake klachtenbehandeling is wel
relevant in de precontractuele fase (vergelijk overweging 40 bij de richtlijn
modernisering consumentenbescherming). Daarom verplicht artikel
6:230l, onderdeel d, BW de handelaar in de precontractuele fase bij andere
overeenkomsten dan een overeenkomst op afstand of buiten de verkoopruimte (voor zover van toepassing) informatie te verstrekken over het
beleid van de handelaar inzake klachtenbehandeling. Voor overeenkomsten op afstand of buiten de verkoopruimte bevat artikel 6:230m,
onderdeel g, BW een soortgelijke regeling. Deze bepalingen blijven
onverkort gelden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

28

Opgemerkt wordt dat een handelspraktijk wél misleidend is als de
handelaar informatie verstrekt over de klachtenbehandeling die feitelijk
onjuist is of die de gemiddelde consument misleidt of kan misleiden
(artikel 6:193c lid 1, aanhef en onderdeel b, BW).
Onderdeel f
Met artikel 3 lid 4, onderdeel a, onder ii, van de richtlijn modernisering
consumentenbescherming is een nieuw onderdeel toegevoegd aan de
opsomming van essentiële informatie bij een uitnodiging tot aankoop,
opgenomen in artikel 7 lid 4 van de richtlijn oneerlijke handelspraktijken.
Voorgesteld wordt dit onderdeel als onderdeel f toe te voegen aan artikel
6:193e lid 1 (nieuw) BW. Als een product op een onlinemarktplaats wordt
aangeboden, moet de aanbieder van een onlinemarktplaats de consument
bij de uitnodiging tot aankoop informeren of degene die de producten
aanbiedt al dan niet een handelaar is. De aanbieder mag daarbij afgaan op
de door de derde die de producten aanbiedt afgelegde verklaring.
Wanneer de derde die de producten aanbiedt, verklaart geen handelaar te
zijn, dienen aanbieders van onlinemarktplaatsen op grond van artikel
6:230m lid 3, onderdeel c (nieuw), BW voor het sluiten van de overeenkomst een korte verklaring aan de consument te verstrekken dat de regels
in de Europese Unie met betrekking tot de bescherming van de rechten
van consumenten niet van toepassing zijn op de gesloten overeenkomst
(overweging 27 bij de richtlijn modernisering consumentenbescherming).
Lid 2
Door artikel 3 lid 4, onderdeel b, van de richtlijn modernisering consumentenbescherming wordt in artikel 7 van de richtlijn oneerlijke handelspraktijken een nieuw lid 4bis ingevoegd. Voorgesteld wordt dit lid te implementeren in artikel 6:193e lid 2 (nieuw) BW. Dit artikellid is, in
tegenstelling tot lid 1, niet beperkt tot het geval van een uitnodiging tot
aankoop, en stelt vast wat als essentiële informatie wordt beschouwd in
het kader van een online zoekopdracht naar producten die worden
aangeboden door verschillende handelaren of consumenten en draagt er
daarmee aan bij dat de gemiddelde consument een geïnformeerd besluit
over een overeenkomst kan nemen. Zie hiervoor ook de toelichting in
paragraaf 3.2.1.
Essentieel is dat de consument, ongeacht of de overeenkomst daadwerkelijk wordt gesloten, inzicht krijgt in hoe de rangschikking van de
producten die aan de consument wordt gepresenteerd als resultaat van de
zoekopdracht tot stand komt. Voor de definitie van het begrip
«rangschikking» wordt verwezen naar artikel 6:193a lid 1, onderdeel l
(nieuw), BW.
Lid 3
Beoordelingen en aanbevelingen van andere consumenten vormen een
belangrijke bron van informatie voor consumenten, waarop zij hun
aankoopbeslissing baseren. Daarom is middels artikel 3 lid 4, onderdeel c,
van de richtlijn modernisering consumentenbescherming een zesde lid
toegevoegd aan artikel 7 van de richtlijn oneerlijke handelspraktijken, met
betrekking tot essentiële informatie ingeval een handelaar toegang biedt
tot consumentenbeoordelingen van een product (zie ook paragraaf 3.2.2
van het algemeen deel van deze toelichting). Voorgesteld wordt deze
nieuwe bepaling te implementeren in een nieuw lid 3 van artikel 6:193e
BW. Indien een handelaar toegang biedt tot consumentenbeoordelingen
van een product, bepaalt dit lid dat informatie over of en hoe de handelaar
verzekert dat de gepubliceerde beoordelingen afkomstig zijn van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

29

consumenten die het product daadwerkelijk hebben gebruikt, essentiële
informatie is. Dit lid is, in tegenstelling tot het eerste lid, niet beperkt tot
het geval van een uitnodiging tot aankoop.
Handelaren moeten aan consumenten mededeling doen of processen of
procedures worden toegepast op grond waarvan is nagegaan dat de
gepubliceerde beoordelingen afkomstig zijn van consumenten die de
producten hebben gebruikt of gekocht. Als dergelijke controleprocedures
en -processen worden toegepast, moeten handelaren duidelijke informatie verstrekken over de manier waarop de controles worden uitgevoerd
en de manier waarop de beoordelingen worden verwerkt, bijvoorbeeld of
alle beoordelingen, positief en negatief, worden gepubliceerd, of er voor
die beoordelingen is betaald en of zij worden beïnvloed door een
contractuele verhouding met een handelaar.25
Onderdeel D
Artikel 6:193g BW (zwarte lijst van misleidende handelspraktijken)
In de artikelen 6:193g en 6:193i BW is de zogenaamde zwarte lijst van
bijlage I van de richtlijn oneerlijke handelspraktijken opgenomen. Deze
lijst bevat concrete gedragingen die onder alle omstandigheden onrechtmatig zijn. In artikel 6:193g BW gaat het om misleidende handelspraktijken
en in artikel 6:193i BW om agressieve handelspraktijken.
Met artikel 3 lid 7 van de richtlijn modernisering consumentenbescherming worden vier misleidende handelspraktijken opgenomen op de
zwarte lijst van bijlage I van de richtlijn oneerlijke handelspraktijken.
Voorgesteld wordt deze misleidende handelspraktijken, die hieronder
worden toegelicht, toe te voegen aan artikel 6:193g BW.
Onderdeel x
Het nieuwe onderdeel x regelt dat er sprake is van een oneerlijke
handelspraktijk wanneer een consument een online zoekopdracht heeft
uitgevoerd en (de rangschikking van) de zoekresultaten zijn beïnvloed als
gevolg van betaalde reclame of het doen van een betaling om een hogere
rangschikking van producten te verkrijgen, terwijl de consument hierover
niet in een beknopte, eenvoudig toegankelijke en begrijpelijke vorm wordt
geïnformeerd (overweging 20 bij de richtlijn modernisering consumentenbescherming).
Onderdeel y
Onderdeel y regelt dat er sprake is van een oneerlijke handelspraktijk
wanneer een handelaar tickets – zoals tickets voor culturele en sportevenementen – doorverkoopt aan consumenten, die de handelaar heeft
verkregen door gebruik te maken van elektronische middelen, bedoeld om
de ingestelde limieten over het aantal tickets dat iemand mag kopen of
andere regels die van toepassing zijn op de aankoop van dergelijke
tickets, te omzeilen. Onder «andere regels» kan bijvoorbeeld worden
verstaan regels van de primaire ticketverkoper of nationale regels.
Dit onderdeel is bijvoorbeeld van toepassing als de handelaar bij de
aankoop van de tickets van een ticketverkoper bestaande technische
limieten heeft omzeild door gebruik te maken van software, zoals «bots»
(een programma op de computer dat bepaalde taken autonoom kan

25

Overweging 47 bij de richtlijn modernisering consumentenbescherming.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

30

uitvoeren) (overweging 50 bij de richtlijn modernisering consumentenbescherming).
Onderdeel z
Onderdeel z regelt dat er sprake is van een misleidende handelspraktijk
als de handelaar stelt dat de productbeoordelingen afkomstig zijn van
consumenten die het product hebben gekocht en/of gebruikt, terwijl de
handelaar geen redelijke en evenredige stappen heeft ondernomen om te
achterhalen of dit daadwerkelijk het geval is. Dergelijke stappen kunnen
betrekking hebben op het verifiëren van de betrouwbaarheid van een
beoordeling die iemand plaatst, bijvoorbeeld door te verzoeken om
informatie om na te gaan of de consument het product daadwerkelijk
heeft gebruikt of aangekocht (overweging 47 bij de richtlijn modernisering
consumentenbescherming).
Onderdeel aa
Onderdeel aa regelt dat er sprake is van een misleidende handelspraktijk
wanneer de handelaar een valse consumentenbeoordeling of
-aanbeveling van een product plaatst, bijvoorbeeld op sociale media door
middel van «likes». Er is ook sprake van een misleidende handelspraktijk
als de handelaar een derde de opdracht geeft tot het plaatsen van
dergelijke valse consumentenbeoordelingen of -aanbevelingen. Als
misleidende handelspraktijk wordt verder aangemerkt de situatie waarin
consumentenbeoordelingen of aanbevelingen op misleidende wijze
worden voorgesteld, bijvoorbeeld wanneer alleen positieve beoordelingen worden gepubliceerd en de negatieve worden verwijderd. Dat kan
zich ook voordoen als de positieve interactie van een gebruiker met
bepaalde online inhoud wordt gekoppeld aan of verplaatst naar een
andere, maar aanverwante inhoud, waardoor de indruk wordt gewekt dat
de gebruiker ook positief tegenover die aanverwante inhoud staat
(overweging 49 bij de richtlijn modernisering consumentenbescherming).
Uit de Engelse versie van de richtlijn modernisering consumentenbescherming volgt dat «aanbevelingen op sociale media» een vertaling is
van «social endorsements». Dat betekent dat de reikwijdte van de rest van
de bepaling niet is beperkt tot sociale media. Om verwarring over de
reikwijdte te voorkomen wordt daarom in het voorgestelde artikel 6:193g,
onderdeel aa (nieuw), BW de formulering «sociale media-aanbevelingen»
gebruikt in plaats van «aanbevelingen op sociale media».
Onderdeel E
Artikel 6:230g lid 1 BW (begripsbepalingen afdeling 6.5.2B BW)
In lid 1 van artikel 6:230g BW zijn de begripsbepalingen behorend bij de
afdeling 2B van titel 5 van Boek 6 BW opgenomen. In deze afdeling is de
richtlijn consumentenrechten geïmplementeerd. Met artikel 4 lid 1 van de
richtlijn modernisering consumentenbescherming zijn enkele wijzigingen
met betrekking tot de begripsbepalingen aangebracht in artikel 2 van de
richtlijn consumentenrechten. Met het voorgestelde onderdeel E worden
deze wijzigingen geïmplementeerd in artikel 6:230g BW.
Onderdeel d
In artikel 6:230g lid 1, onderdeel c, BW is een definitie opgenomen van de
consumentenkoop (overeenkomstig artikel 2, onder 5, van de richtlijn
consumentenrechten). In artikel 6:230g lid 1, onderdeel d, BW is een
definitie gegeven van de overeenkomst tot het verrichten van diensten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

31

(overeenkomstig artikel 2, onder 6, van de richtlijn consumentenrechten).
Met de richtlijn modernisering consumentenbescherming worden beide
definities uit de richtlijn consumentenrechten aangepast (zie artikel 4 lid 1,
onderdeel c, van de richtlijn modernisering consumentenbescherming).
Voorgesteld wordt om alleen artikel 6:230g lid 1, onderdeel d, BW met
betrekking tot de dienstenovereenkomst, aan te passen. Ter toelichting
daarvan dient het volgende.
De richtlijn past beide definities aan door daaruit de zinsnede te
schrappen dat het moet gaan om een overeenkomst waarbij de
consument het bedrag in geld daarvoor betaalt of zich ertoe verbindt de
prijs daarvan te betalen. De bedoeling van deze wijziging is om hiermee
ook overeenkomsten waarmee online digitale inhoud wordt geleverd of
een digitale dienst wordt verricht en de consument hiervoor geen prijs
betaalt, maar aan de handelaar persoonsgegevens verstrekt, onder de
reikwijdte van de richtlijn te kunnen laten vallen. Daartoe is ook artikel 3
van de richtlijn consumentenrechten, over het toepassingsbereik van de
richtlijn, aangepast (door middel van artikel 4 lid 2, onderdelen a en b, van
de richtlijn modernisering consumentenbescherming). Aan lid 1 van
artikel 3 van de richtlijn consumentenrechten, die bepaalt dat de richtlijn
van toepassing is op alle tussen een handelaar en een consument
gesloten overeenkomsten, wordt een zinsnede toegevoegd, namelijk dat
het moet gaan om overeenkomsten waarbij de consument de prijs ervan
betaalt of zich ertoe verbindt deze te betalen. Daarna is een nieuw lid 1bis
ingevoegd, waarin is opgenomen dat de richtlijn consumentenrechten
daarnaast ook van toepassing is op overeenkomsten tot levering van
digitale inhoud niet op een materiële drager en tot het verrichten van
digitale diensten, waarbij niet een prijs in geld wordt betaald, maar
persoonsgegevens worden verstrekt. Deze aanpassing is verwerkt in
artikel 6:230h BW, met betrekking tot de reikwijdte van de afdeling.
Uit het voorgaande volgt dat onder de reikwijdte van de richtlijn niet valt
de situatie waarin sprake is van een overeenkomst tot levering van een
roerende zaak, waartegen persoonsgegevens worden verstrekt, en geen
prijs in geld wordt betaald. Aanpassing van het begrip consumentenkoop,
dat verwijst naar artikel 7:5 lid 1 BW (na inwerkingtreding van de
Implementatiewet richtlijnen verkoop goederen en levering digitale
inhoud26 artikel 7:5 lid 1, onderdeel a, BW), is daarom niet nodig. De
consumentenkoop is gedefinieerd als de koop van roerende zaken (artikel
7:5 lid 1 BW, na inwerkingtreding van de Implementatiewet richtlijnen
verkoop goederen en levering digitale inhoud artikel 7:5 lid 1, onderdeel a,
BW), waarvoor de consument zich verbindt een prijs in geld te betalen
(artikel 7:1 BW). Digitale inhoud die niet op een materiële drager geleverd
wordt, is geen roerende zaak27 (zie voor een nadere toelichting de
memorie van toelichting bij de Implementatiewet richtlijn consumentenrechten28). Een digitale dienst kwalificeert vanzelfsprekend niet als een
roerende zaak, maar als een dienst. Overeenkomsten tot levering van
roerende zaken vallen, ook met de aanpassing van artikel 3 van de richtlijn
consumentenrechten, dus alleen onder de reikwijdte van de richtlijn als
26

Kamerstukken II 2020/21, 35 734, nr. 2.
Dit neemt niet weg dat de bepalingen over consumentenkoop van overeenkomstige
toepassing kunnen zijn verklaard in boek 7 BW op de levering van niet-roerende zaken. Dat is
bijvoorbeeld thans het geval indien de digitale inhoud die niet op een materiële drager is
geleverd, wel is geïndividualiseerd en daarover feitelijke macht kan worden uitgeoefend
(artikel 7:5 lid 5 BW). Met de inwerkingtreding van de Implementatiewet richtlijnen verkoop
goederen en levering digitale inhoud zal deze van overeenkomstige toepassing verklaring
voor dergelijke digitale inhoud komen te vervallen, omdat met die Implementatiewet een
aparte titel voor overeenkomsten tot levering van digitale inhoud en digitale diensten in het
BW wordt opgenomen.
28
Kamerstukken II, 2012/13, 33 520, nr. 3, p. 19.
27

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

32

daarvoor een prijs wordt betaald in geld. Artikel 6:230g lid 1, onderdeel c,
BW behoeft in dit kader dus geen aanpassing.
Dat is anders voor artikel 6:230g lid 1, onderdeel d, BW over de overeenkomst tot het verrichten van diensten. Hieronder vallen ook digitale
diensten (en dit is met de richtlijn modernisering consumentenbescherming zelfs expliciet tot uitdrukking gebracht in de nieuwe definitie
van de dienstenovereenkomst). Om die reden dient artikel 6:230g lid 1,
onderdeel d, BW te worden aangepast en dient uit de definitie de zinsnede
te worden verwijderd waarin is opgenomen dat de consument zich
verbindt een prijs te betalen.
Tezamen met de aanpassing van artikel 6:230h BW, wordt hiermee
geborgd dat (a) alle overeenkomsten tussen handelaar en consument,
waarbij de consument de prijs (in geld) betaalt of zich ertoe verbindt de
prijs te betalen en (b) alle overeenkomsten tussen handelaar en
consument tot levering van digitale inhoud niet op een materiële drager
of tot het verrichten van een digitale dienst in ruil voor persoonsgegevens, onder de reikwijdte van afdeling 6.5.2B BW vallen.
Onderdeel r
Dit onderdeel is een gedeeltelijke implementatie van het begrip
«goederen» uit artikel 4 lid 1, onderdeel a, van de richtlijn modernisering
consumentenbescherming, die de reeds bestaande definitie uit artikel 2,
onder 3, van de richtlijn consumentenrechten vervangt. Bij de nieuwe
definitie wordt nu verwezen naar de begripsbepaling die opgenomen is in
artikel 2, onder 5, van de Richtlijn (EU) 2019/771 van het Europees
Parlement en de Raad van 20 mei 2019 betreffende bepaalde aspecten van
overeenkomsten voor de verkoop van goederen, tot wijziging van
Verordening (EU) 2017/2394 en Richtlijn 2009/22/EG, en tot intrekking van
Richtlijn 1999/44/EG (hierna: richtlijn verkoop goederen). Hierbij wordt,
zoals in het Europees privaatrecht gebruikelijk is, gesproken van «goed»
waar volgens het Nederlandse recht «zaak» wordt bedoeld. Volgens de
begripsbepaling gaat het om alle roerende zaken, met inbegrip van water,
gas en elektriciteit die voor verkoop gereed zijn gemaakt in een beperkt
volume of in een bepaalde hoeveelheid. Een regeling daartoe is reeds te
vinden in de artikelen 3:2 en 3:3 BW.29 In de begripsbepaling in de richtlijn
verkoop goederen wordt apart benoemd dat onder de reikwijdte van het
begrip «goederen» eveneens roerende zaken vallen waarin digitale
inhoud of digitale diensten zijn verwerkt of die daarmee onderling zijn
verbonden, op zodanige wijze dat het ontbreken van die digitale inhoud of
die digitale dienst ertoe zou leiden dat de goederen hun functies niet
kunnen vervullen («zaken met digitale elementen»). Zaken met digitale
elementen vallen onder de reikwijdte van het begrip «roerende zaak»,
zoals opgenomen in de artikelen 3:2 en 3:3 BW, en vallen daarom reeds
onder het toepassingsbereik van afdeling 6.5.2B van het Burgerlijk
Wetboek. Omdat, naast de algemene bepalingen die gelden voor alle
roerende zaken, een aantal bepalingen uit de richtlijn consumentenrechten specifiek van toepassing zijn op (onder meer) zaken met digitale
elementen, wordt dit begrip geïmplementeerd in onderdeel r, waarin een
omschrijving wordt gegeven van het begrip «zaak met digitale
elementen». Onder zaken met digitale elementen vallen bijvoorbeeld een
smartphone met een gestandaardiseerde vooraf geïnstalleerde applicatie
of een smartwatch.

29

Zie voor een nadere toelichting Kamerstukken II 2012/13, 33 520, nr. 3, p. 26 en 56.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

33

Onderdelen s
Met artikel 4 lid 1, onderdeel b, van de richtlijn modernisering consumentenbescherming is in artikel 2, onder 4bis, van de richtlijn consumentenrechten de begripsbepaling «persoonsgegevens» opgenomen, waarvoor
verwezen wordt naar de AVG. Artikel 4, onder 1, van de AVG omschrijft
«persoonsgegevens» als «alle informatie over een geïdentificeerde of
identificeerbare natuurlijke persoon («de betrokkene»); als identificeerbaar
wordt beschouwd een natuurlijke persoon die direct of indirect kan
worden geïdentificeerd, met name aan de hand van een identificator zoals
een naam, een identificatienummer, locatiegegevens, een online
identificator of van een of meer elementen die kenmerkend zijn voor de
fysieke, fysiologische, genetische, psychische, economische, culturele of
sociale identiteit van die natuurlijke persoon». In het nieuwe onderdeel s
van artikel 6:230g lid 1 BW is deze definitie overgenomen met een
verwijzing naar de AVG.
De omschrijving van persoonsgegevens is van belang in het kader van
overeenkomsten tot het leveren van niet op een materiële drager
geleverde digitale inhoud en het verrichten van digitale diensten. De
richtlijn consumentenrechten is immers ook van toepassing op niet op
een materiële drager geleverde digitale inhoud en digitale diensten als die
zijn geleverd of verricht in het kader van een overeenkomst op grond
waarvan de consument geen prijs aan de handelaar betaalt, maar hem
persoonsgegevens verstrekt, tenzij deze persoonsgegevens uitsluitend
door de handelaar worden verwerkt om de digitale inhoud of digitale
dienst te leveren, waarbij de handelaar die gegevens niet voor andere
doeleinden verwerkt.
Onderdeel t
Met onderdeel t wordt het nieuwe artikel 2, onder 16, van de richtlijn
consumentenrechten over het begrip «digitale dienst» geïmplementeerd
(opgenomen in die richtlijn middels artikel 4 lid 1, onderdeel e, van de
richtlijn modernisering consumentenbescherming). Bij de begripsbepaling
is aangesloten bij de definitie van digitale dienst zoals opgenomen in de
richtlijn digitale inhoud en digitale diensten. Het begrip «digitale dienst»
wordt regelmatig in samenhang gebruikt met het begrip «digitale inhoud»
uit artikel 6:230g lid 1, onderdeel i, BW. Voorbeelden van digitale diensten
zijn diensten voor het delen van video en audio en andere diensten voor
bestanden, tekstverwerking of spellen die in de cloud worden aangeboden, opslag in de cloud, webmail, sociale media en cloudtoepassingen
(overweging 30 bij de richtlijn modernisering consumentenbescherming).
Onderdelen u en v
Onderdeel u implementeert het begrip «onlinemarktplaats», dat nieuw is
opgenomen in artikel 2, onder 17, van de richtlijn consumentenrechten
door middel van artikel 4 lid 1, onderdeel e, van de richtlijn modernisering
consumentenbescherming. Het begrip «onlinemarktplaats» is ook
opgenomen in artikel 6:193a lid 1, onderdeel m, BW (nieuw) en is bij de
artikelsgewijze toelichting van dat onderdeel reeds toegelicht.
Voor aanbieders van onlinemarktplaatsen gaan specifieke precontractuele
informatieverplichtingen gelden (zie hiervoor de artikelsgewijze
toelichting bij het voorgestelde artikel 6:230m lid 3 (nieuw) BW, vergelijk
overweging 24 bij de richtlijn modernisering consumentenbescherming).
In onderdeel v is daarom tevens het begrip «aanbieder van een onlinemarktplaats» opgenomen (ter implementatie van het nieuwe artikel 2,
onder 18, van de richtlijn consumentenrechten, opgenomen middels

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

34

artikel 4 lid 1 onderdeel e, van de richtlijn modernisering consumentenbescherming).
Onderdelen w, x en y
De begrippen compatibiliteit (onderdeel w), functionaliteit (onderdeel x)
en interoperabiliteit (onderdeel y), nieuw opgenomen als artikel 2, onder
19, 20 en 21, van de richtlijn consumentenrechten middels artikel 4 lid 1,
onderdeel e, van de richtlijn modernisering consumentenbescherming,
zijn relevant voor gevallen waarin sprake is van een zaak met digitale
elementen (d.w.z. roerende zaken waarin digitale inhoud of een digitale
dienst is verwerkt of die daarmee onderling verbonden is), digitale inhoud
of een digitale dienst. De handelaar dient de consument voor het tot stand
komen van de overeenkomst informatie over de functionaliteit, relevante
compatibiliteit en interoperabiliteit te verstrekken (artikelen 6:230l,
onderdelen g en h (nieuw), en 6:230m lid 1, onderdelen r en s (nieuw),
BW). Alle drie de begrippen zijn afkomstig uit de richtlijn digitale inhoud
en digitale diensten.
Het begrip «compatibiliteit» doelt op het vermogen van de digitale inhoud
of digitale dienst om het te doen op daarvoor bedoelde software of
hardware. Bijvoorbeeld of de grafische kaart voldoet om een bepaald
computerspel te spelen. Met het begrip «compatibiliteit» worden dus
bedoeld de eisen die voor de desbetreffende digitale inhoud of digitale
dienst worden gesteld aan de digitale omgeving van de consument (zoals
bepaalde hardware of software op de computer van de consument).
Het begrip «functionaliteit» moet worden opgevat als een verwijzing naar
de manieren waarop digitale inhoud of een digitale dienst kan worden
gebruikt. Technische beperkingen kunnen bijvoorbeeld gevolgen hebben
voor de mate waarin de digitale inhoud of digitale dienst alle beoogde
functies kan vervullen. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan
bescherming via een Digital Rights Management of regiocodering,
waardoor de mogelijkheden voor de consument om een bepaald film- of
audiobestand af te spelen of streamingdiensten af te nemen worden
beperkt (overweging 36 bij de richtlijn modernisering consumentenbescherming).
Het begrip «interoperabiliteit» houdt verband met de vraag of en in
hoeverre digitale inhoud of een digitale dienst kan werken met hardware
of software die verschilt van de hardware of software waarmee gelijksoortige digitale inhoud of digitale diensten normaliter worden gebruikt.
Als sprake is van interoperabiliteit, kan de digitale inhoud of de digitale
dienst bijvoorbeeld informatie uitwisselen met dergelijke andere software
en hardware en de uitgewisselde informatie gebruiken (overweging 36 bij
de richtlijn modernisering consumentenbescherming). Een voorbeeld is
een applicatie die op smartphones met verschillende besturingssystemen
kan worden gebruikt.
Onderdeel F
Artikel 6:230h BW (toepassingsbereik afdeling 6.5.2B BW)
In artikel 6:230h BW is het toepassingsbereik van afdeling 6.5.2B BW
opgenomen, overeenkomstig artikel 3 van de richtlijn consumentenrechten. Met artikel 4 lid 2 van de richtlijn modernisering consumentenbescherming is het toepassingsbereik van de richtlijn consumentenrechten
uitgebreid, zoals hieronder nader toegelicht. Met het voorgestelde
onderdeel F wordt artikel 6:230h BW dienovereenkomstig aangepast.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

35

Lid 1
Met de voorgestelde aanpassing van lid 1 wordt artikel 3, lid 1 en lid 1bis,
van de richtlijn consumentenrechten (gewijzigd met artikel 4 lid 2,
onderdelen a en b, van de richtlijn modernisering consumentenbescherming) geïmplementeerd. Artikel 6:230h lid 1 BW heeft betrekking op
overeenkomsten tussen een handelaar en een consument waarbij de
consument een prijs betaalt of zich ertoe verbindt deze te betalen
(onderdeel a) en overeenkomsten waarbij digitale inhoud niet op een
materiële drager wordt geleverd of een digitale dienst wordt verricht en
de consument als tegenprestatie persoonsgegevens aan de handelaar
verstrekt of zich ertoe verbindt deze te verstrekken (onderdeel b). In beide
gevallen zijn de (overige) artikelen uit afdeling 6.5.2B BW van toepassing.
Onderdeel a
Dit onderdeel geeft het brede toepassingsbereik van afdeling 6.5.2B aan:
de afdeling is in beginsel van toepassing op alle overeenkomsten die
tussen handelaren en consumenten worden gesloten, waarbij de
consument de prijs ervan betaalt of zich ertoe verbindt deze te betalen.
Onder deze ruime formulering valt derhalve zowel de consumentenkoop
(artikel 6:230g lid 1 onderdeel c, BW) als de overeenkomst tot het
verrichten van diensten (artikel 6:230g lid 1 onderdeel d, BW), en
andersoortige overeenkomsten tussen handelaar en consument. Voor een
nadere toelichting op de (met de richtlijn modernisering consumentenbescherming nieuw toegevoegde) zinsnede «waarbij de consument de prijs
ervan betaalt of zich ertoe verbindt deze te betalen» wordt verwezen naar
de toelichting bij artikel 6:230g lid 1, onderdeel d, BW. Voor het overige
behoeft artikel 3 lid 1 van de richtlijn consumentenrechten niet te worden
geïmplementeerd. De laatste volzin van dit lid heeft immers betrekking op
de levering van water, gas, elektriciteit of gasverwarming. Naar Nederlands recht valt dat onder de levering van een roerende zaak.30
Onderdeel b
Onderdeel b breidt het toepassingsgebied van afdeling 6.5.2B BW verder
uit, overeenkomstig het nieuwe lid 1bis van artikel 3 van de richtlijn
consumentenrechten. In dit onderdeel wordt geregeld dat de afdeling ook
van toepassing is op overeenkomsten waarbij online digitale inhoud (dus
niet op een materiële drager) wordt geleverd of een digitale dienst wordt
verricht en de consument geen prijs betaalt en zich er ook niet toe
verbindt een prijs te betalen, maar aan de handelaar persoonsgegevens
versterkt of zich ertoe verbindt die te verstrekken. Bij levering van levering
van digitale inhoud die niet op een materiële drager wordt geleverd, gaat
het bijvoorbeeld om software die wordt gedownload. Bij het verrichten
van een digitale dienst gaat het bijvoorbeeld om webstreaming, opslag in
de cloud of webmail (overwegingen 30–31 bij de richtlijn modernisering
consumentenbescherming).
Lid 5
Passagiersvervoer is grotendeels uitgezonderd van de reikwijdte van de
richtlijn consumentenrechten. Slechts enkele artikelen uit deze richtlijn zijn
wél van toepassing op overeenkomsten met betrekking tot passagiersvervoer.31

30
31

Zie daarvoor Kamerstukken II 2012/13, 33 520, nr. 3, p. 23.
Zie artikel 3 lid 3, onderdeel k, van de richtlijn consumentenrechten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

36

Artikel 4, lid 2, onderdeel c, van de richtlijn modernisering consumentenbescherming voegt hier (door middel van een wijziging van artikel 3 lid 3,
onderdeel k, van de richtlijn consumentenrechten) één artikel aan toe:
artikel 21 van de richtlijn consumentenrechten (geïmplementeerd in artikel
6:230k lid 2 BW). Dit artikel normeert de kosten die door de handelaar aan
de consument in rekening kunnen worden gebracht bij telefonisch contact
over het tussen hen gesloten contract. Handelaren mogen daarvoor,
ongeacht de incassomethode, niet meer in rekening brengen dan het
basistarief. Artikel 6:230k lid 2 BW wordt ook van toepassing op overeenkomsten met betrekking tot personenvervoer.
Onderdeel G
Artikel 6:230l BW (precontractuele informatieverplichtingen)
Artikel 6:230l BW heeft betrekking op de precontractuele informatieverplichtingen voor andere overeenkomsten dan op afstand of buiten de
verkoopruimte (overeenkomstig artikel 5 van de richtlijn consumentenrechten). Omdat artikel 4 lid 3 van de richtlijn modernisering consumentenbescherming enkele wijzigingen heeft aangebracht in deze precontractuele informatieverplichtingen van artikel 5 van de richtlijn
consumentenrechten, dient artikel 6:230l BW overeenkomstig te worden
aangepast.
Onderdeel e
In dit onderdeel wordt, overeenkomstig de aanpassing van artikel 5 lid 1,
onderdeel e, van de richtlijn consumentenrechten, opgenomen dat de
informatieverplichting met betrekking tot de wettelijke regeling van
conformiteit ook van toepassing is in geval van levering van digitale
inhoud of het verrichten van een digitale dienst.
Onderdelen g en h
In onderdeel g van artikel 6:230l BW is opgenomen dat de handelaar voor
het sluiten van de overeenkomst, voor zover van toepassing, informatie
dient te verschaffen over de functionaliteit van de digitale inhoud, en in
onderdeel h dat de handelaar informatie dient te verschaffen over de
relevante interoperabiliteit van de digitale inhoud met hardware of
software waarvan de handelaar op de hoogte is of redelijkerwijs kan zijn.
In de tekst van deze onderdelen worden, in aanvulling op de digitale
inhoud, zaken met digitale elementen en digitale diensten toegevoegd.
Daarnaast is in onderdeel h nu opgenomen dat niet alleen informatie over
de interoperabiliteit maar ook over de compatibiliteit moet worden
verschaft.
De begrippen »digitale dienst», «digitale inhoud», «zaak met digitale
elementen», «functionaliteit», «interoperabiliteit» en «compatibiliteit» zijn
opgenomen als begripsbepalingen in artikel 6:230g BW, en zijn reeds
toegelicht in de daarbij behorende artikelsgewijze toelichting.
Onderdeel H
Artikel 6:230m BW (precontractuele informatieverplichtingen bij overeenkomsten op afstand of buiten de verkoopruimte)
In artikel 6:230m lid 1 BW zijn, overeenkomstig artikel 6 van de richtlijn
consumentenrechten, de precontractuele informatieverplichtingen
opgenomen in geval van een overeenkomst op afstand of een overeenkomst buiten de verkoopruimte. Omdat artikel 4 lid 4, van de richtlijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

37

modernisering consumentenbescherming enkele wijzigingen heeft
aangebracht in deze precontractuele informatieverplichtingen van artikel 6
van de richtlijn consumentenrechten, dient artikel 6:230m lid 1 BW
overeenkomstig te worden aangepast. Daarnaast wordt voorgesteld aan
artikel 6:230m BW een lid 3 toe te voegen, waarmee de nieuwe informatieverplichtingen voor onlinemarktplaatsen (door artikel 4 lid 5 van de
richtlijn modernisering consumentenbescherming ingevoegd als artikel
6bis in de richtlijn consumentenrechten) worden geïmplementeerd.
Lid 1
Onderdeel c
In onderdeel c is artikel 6 lid 1, onderdeel c, van de richtlijn consumentenrechten geïmplementeerd en regelt informatieverplichtingen over de
contactgegevens van de handelaar, zoals het adres waar de handelaar
gevestigd is, alsmede het telefoonnummer en e-mailadres van de
handelaar. Het doel van dit onderdeel is om de consument in staat te
stellen snel contact met de handelaar op te nemen en efficiënt met de
handelaar te communiceren. Treedt de handelaar als vertegenwoordiger
voor een andere handelaar op, dan verstrekt hij ook het adres en de
identiteit van de andere handelaar.32
Met artikel 4 lid 4, onderdeel a, onder i, van de richtlijn modernisering
consumentenbescherming is deze bepaling aangepast. Ten eerste is de
verwijzing naar de fax geschrapt, aangezien de fax nog slechts zelden
wordt gebruikt (overweging 46 bij de richtlijn modernisering consumentenbescherming). Daarnaast is aan de bepaling een informatieverplichting
toegevoegd indien de handelaar ook andere vormen van online communicatie gebruikt die de consument in staat stellen om de correspondentie
met de handelaar op een duurzame gegevensdrager te bewaren. Daarbij
kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het inloggen op een online account
(website) waarop alle correspondentie tussen handelaar en consument is
terug te vinden en die de consument kan downloaden op zijn eigen
computer. In dat geval moet de handelaar ook gedetailleerde informatie
geven over deze andere vorm(en) van communicatie.
Onderdelen l, r en s
De voorgestelde wijzigingen in deze onderdelen vloeien voort uit de
wijzigingen die artikel 4 lid 4, onderdeel a, onder iii en iv, van de richtlijn
modernisering consumentenbescherming aanbrengt in artikel 6 lid 1,
onderdelen l, r en s, van de richtlijn consumentenrechten. De wijzigingen
in deze informatieverplichtingen komen overeen met die van artikel
6:230l, onderdelen e, g en h, BW. Verwezen wordt naar de toelichting bij
die onderdelen.
Onderdeel u (nieuw)
Met artikel 4 lid 4, onderdeel a, onder ii, van de richtlijn modernisering
consumentenbescherming wordt aan artikel 6 lid 1 van de richtlijn
consumentenrechten een nieuwe informatieverplichting toegevoegd, met
betrekking tot gepersonaliseerde prijzen (nieuw onder 4bis). Dit onderdeel
u strekt tot implementatie van die nieuwe informatieverplichting en
verplicht handelaren om consumenten duidelijk te informeren wanneer de
prijs die zij te zien krijgen, is gepersonaliseerd aan de hand van geautomatiseerde besluitvorming. Zo kunnen consumenten in hun aankoopbesluit
rekening houden met de potentiële risico’s, zoals een hogere te betalen
32

Vergelijk: Kamerstukken II 2012/13, 33 520, nr. 3, p. 33.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

38

prijs in vergelijking met een niet gepersonaliseerd aanbod. Dit onderdeel
heeft geen betrekking op gevallen waarbij de prijs snel kan veranderen
naar aanleiding van de vraag op de markt («realtime pricing»), zonder dat
sprake is van personalisering op basis van geautomatiseerde besluitvorming (overweging 45 bij de richtlijn modernisering consumentenbescherming).
Lid 3
Met artikel 4 lid 5, van de richtlijn modernisering consumentenbescherming wordt aan de richtlijn consumentenrechten een artikel 6bis
toegevoegd, met enkele specifieke precontractuele informatieverplichtingen voor de aanbieder van een onlinemarktplaats. Voorgesteld wordt
deze informatieverplichtingen te implementeren in een nieuw lid 3 van
artikel 6:230m BW.
Een onlinemarktplaats maakt het mogelijk voor consumenten om een
overeenkomst te sluiten met een derde partij (handelaar of consument).
Op basis van de zoekopdracht van de consument presenteert de onlinemarktplaats een lijst met resultaten waaruit de consument een keuze kan
maken. De consument moet weten hoe die resultaten tot stand zijn
gekomen. Daarnaast moet de consument weten wat voor soort partij zijn
contractuele wederpartij is en wat de gevolgen hiervan zijn voor zijn
rechten en verplichtingen. Deze informatie moet op een duidelijke en
begrijpelijke wijze worden verstrekt, en mag daarom bijvoorbeeld niet
enkel worden opgenomen in algemene voorwaarden (overweging 27 bij
de richtlijn modernisering consumentenbescherming).
Onderdeel a regelt de informatie die de aanbieder van de onlinemarktplaats ter beschikking dient te stellen over de totstandkoming van de
rangschikking van het aanbod aan de consument. Het begrip
«rangschikking» is nader gedefinieerd in artikel 6:193a lid 1, onderdeel l,
BW, en in de artikelsgewijze toelichting van dat artikel reeds toegelicht. De
aanbieder van de onlinemarktplaats moet algemene informatie
beschikbaar stellen over de belangrijkste standaardparameters ter
bepaling van de rangschikking en van hun relatieve belang ten opzichte
van andere parameters. Die informatie moet beschikbaar worden gesteld
in een specifiek deel van de online interface dat rechtstreeks en eenvoudig
toegankelijk is vanaf de pagina waar de zoekresultaten worden gepresenteerd.
Onderdeel b brengt mee dat de aanbieder van een onlinemarktplaats de
consument moet informeren over het feit of deze een overeenkomst
aangaat met een handelaar dan wel met een niet-handelaar, bijvoorbeeld
een andere consument. In het laatste geval moet de consument ervan op
de hoogte worden gesteld dat de Europese regels ter bescherming van
consumenten niet van toepassing zijn op de overeenkomst, het betreft
dan immers niet meer een overeenkomst tussen handelaar en een
consument (onderdeel c) (overwegingen 26–27 bij de richtlijn modernisering consumentenbescherming).
Onderdeel d verplicht aanbieders van onlinemarktplaatsen om, indien van
toepassing, de consument te informeren over de wijze waarop de met de
overeenkomst verband houdende verplichtingen worden verdeeld tussen
de derde die de goederen, diensten of digitale inhoud aanbiedt en de
aanbieder van de onlinemarktplaats. De aanbieder van de onlinemarktplaats mag aangeven dat een derde-handelaar als enige verantwoordelijk
is voor het waarborgen van de consumentenrechten, of diens specifieke
verantwoordelijkheden beschrijven, wanneer die aanbieder de verantwoordelijkheid op zich neemt voor bepaalde aspecten van de overeen-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

39

komst, zoals de levering of de uitoefening van het recht van ontbinding.
Uiteraard doet dergelijke informatie geen afbreuk aan de verantwoordelijkheid die de aanbieder van de onlinemarktplaats of de derde-handelaar
overeenkomstig Europese of nationale regels heeft met betrekking tot de
overeenkomst.
Onderdeel I
Artikel 6:230p lid 1 BW (uitzonderingen recht van ontbinding)
Artikel 6:230p BW geeft een aantal uitzonderingen op het recht van
ontbinding (herroepingsrecht) binnen veertien dagen overeenkomstig
artikel 16 van de richtlijn consumentenrechten. De gedachte hierachter is
dat sommige overeenkomsten zich, gelet op inhoud en strekking, niet
goed lenen voor een dergelijk recht. Met artikel 4 lid 12 van de richtlijn
modernisering consumentenbescherming wordt artikel 16 van de richtlijn
consumentenrechten op enkele punten aangepast. De voorgestelde
wijzigingen in artikel 6:230p BW implementeren deze aanpassingen. De
aanpassingen in onderdeel d hebben betrekking op de overeenkomst tot
het verrichten van diensten, waaronder digitale diensten. De aanpassingen in onderdeel g hebben betrekking op de overeenkomst voor de
levering van digitale inhoud die niet op een materiële drager is geleverd.
Indien aan de vereisten als neergelegd in de onderdelen d en g is voldaan,
dan verliest de consument zijn recht om de overeenkomst tot een termijn
van veertien dagen zonder opgave van redenen ontbinden.
Onderdeel d
Met artikel 4 lid 12, onderdeel a, onder i, van de richtlijn modernisering
consumentenbescherming is artikel 16, onderdeel a, van de richtlijn
consumentenrechten aangepast. Dit onderdeel, dat geïmplementeerd is in
onderdeel d van artikel 6:230p BW, regelt in welke gevallen er na volledige
uitvoering van een dienst geen recht meer bestaat op ontbinding. Het
onderdeel wordt aangepast in verband met de uitbreiding van het
toepassingsbereik van de richtlijn (en daarmee van afdeling 6.5.2b BW, zie
artikel 6:230h lid 1, onderdeel b (nieuw), BW) tot overeenkomsten tot het
verrichten van digitale diensten, waarvoor door de consument aan de
handelaar persoonsgegevens worden verstrekt, en geen betaling in geld.
Onderdeel d regelt daarmee dus zowel de situatie dat de overeenkomst
tot het verrichten van diensten voor de consument een betalingsverplichting inhoudt, als de situatie dat de consument voor het verkrijgen van
de digitale dienst uitsluitend persoonsgegevens verstrekt. Wanneer de
overeenkomst voor de consument geen geldelijke betalingsverplichting
inhoudt (dus, gelet op de reikwijdte van de richtlijn, wanneer er sprake is
van het verstrekken van persoonsgegevens voor het verkrijgen van een
digitale dienst) verliest de consument zijn recht van ontbinding zodra de
handelaar de overeenkomst volledig is nagekomen. In het geval een
overeenkomst tot het verrichten van diensten wél een betalingsverplichting inhoudt, dan verliest de consument alleen zijn recht van
ontbinding nadat de handelaar de overeenkomst volledig is nagekomen,
als aan twee aanvullende vereisten is voldaan: de nakoming moet zijn
begonnen met uitdrukkelijke voorafgaande toestemming van de
consument en de consument moet voor of bij het afsluiten van de
overeenkomst hebben verklaard afstand te doen van zijn recht van
ontbinding nadat de overeenkomst volledig is nagekomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

40

Onderdeel g
In onderdeel g is artikel 16, onderdeel m, van de richtlijn consumentenrechten geïmplementeerd, met betrekking tot de omstandigheden
waaronder een consument geen recht op ontbinding heeft bij de levering
van digitale inhoud die niet op een materiële drager is geleverd, als de
nakoming van de overeenkomst reeds is begonnen. Artikel 16, onderdeel
m, van de richtlijn consumentenrechten is aangepast middels artikel 4 lid
12, onderdeel a, onder ii, van de richtlijn modernisering consumentenbescherming. Bij overeenkomsten tot levering van digitale inhoud die niet
op een materiële drager geleverd wordt en daarvoor persoonsgegevens
worden verstrekt, vervalt het recht van ontbinding zodra de uitvoering
daarvan begonnen is. Als er wel sprake is van een betalingsverplichting
moet aan enkele aanvullende eisen worden voldaan voordat de
consument zijn recht op ontbinding verliest. De consument kan de
overeenkomst dan niet meer ontbinden, als hij vooraf uitdrukkelijk
ingestemd heeft met de nakoming tijdens de herroepingstermijn, hij heeft
verklaard dat hij daarmee afziet van zijn recht op ontbinding, en de
handelaar hiervan een bevestiging (bijvoorbeeld per e-mail) als bedoeld in
artikel 6:230t lid 2 of artikel 6:230v lid 7 BW heeft gestuurd aan de
consument.
Onderdeel J
Artikel 6:230r leden 5 tot en met 7 BW (gevolgen ontbinding overeenkomst)
In artikel 6:230r BW is artikel 13 van de richtlijn consumentenrechten
geïmplementeerd. Dit artikel regelt de verplichtingen van de handelaar na
ontbinding van de overeenkomst door de consument. Met artikel 4 lid 10,
van de richtlijn modernisering consumentenbescherming worden hieraan
enkele bepalingen toegevoegd met betrekking tot ontbinding van een
overeenkomst tot levering van digitale inhoud of het verrichten van een
digitale dienst. Voorgesteld wordt om deze bepalingen te implementeren
in drie nieuwe leden van 6:230r BW (leden 5 tot en met 7).
Leden 5 en 6
De handelaar moet voldoen aan de verplichtingen uit de AVG met
betrekking tot de persoonsgegevens van de consument. Voor een nadere
toelichting wordt verwezen naar paragraaf 4 van het algemeen deel van
deze toelichting. Andere van de consument afkomstige gegevens mogen
na de ontbinding van de overeenkomst evenmin worden gebruikt, tenzij:
– deze buiten de context van de geleverde digitale inhoud of digitale
dienst geen nut hebben (onderdeel a);
– zij uitsluitend betrekking hebben op de activiteiten van de consument
tijdens het gebruik van de digitale inhoud of dienst, bijvoorbeeld de
mogelijkheid tot analyse van het gebruik van de digitale inhoud of
dienst (onderdeel b);
– de gegevens zijn samengevoegd met andere door de handelaar
verzamelde gegevens («big data») en daaruit niet kunnen worden
verwijderd zonder dat dit tot disproportionele inspanningen voor de
handelaar leidt (onderdeel c);
– het gaat om gegevens die door de consument tezamen met andere
consumenten zijn gecreëerd, en andere consumenten de gegevens
kunnen blijven gebruiken, bijvoorbeeld in het geval van een bijdrage
aan opensourcesoftware (onderdeel d).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

41

Met uitzondering van de eerste drie situaties heeft de consument er recht
op dat de door hem geleverde of gecreëerde gegevens binnen een
redelijke termijn, kosteloos en in een gangbaar en machine-leesbaar
format aan hem ter beschikking worden gesteld. Bijvoorbeeld foto’s,
video’s of tekstbestanden die een consument in de cloud of op sociale
media heeft opgeslagen.
Lid 7
De handelaar mag bij ontbinding van de overeenkomst maatregelen
nemen om verder gebruik van de digitale inhoud of digitale dienst door
de consument te voorkomen, bijvoorbeeld door de toegang ertoe
(tijdelijk) te blokkeren of een gebruikersaccount te verwijderen of
onbruikbaar te maken voor de consument.
Onderdeel K
Artikel 6:230s lid 7 BW (gevolgen ontbinding overeenkomst)
In artikel 6:230s BW zijn de rechten en plichten van de consument na
ontbinding van de overeenkomst opgenomen. Het artikel is een implementatie van artikel 14 van de richtlijn consumentenrechten. Dit artikel 14
van de richtlijn consumentenrechten is door artikel 4 lid 11, onderdeel a,
van de richtlijn modernisering consumentenbescherming aangevuld met
een specifieke verplichting voor consumenten ingeval van ontbinding van
een overeenkomst tot levering van digitale inhoud of het verrichten van
een digitale dienst. Voorgesteld wordt deze bepaling als een nieuw lid 7
van artikel 6:230s BW te implementeren. In dit lid wordt opgenomen dat
de consument zich onthoudt van het gebruik van de digitale inhoud of de
digitale dienst, nadat de overeenkomst is ontbonden. Daaronder valt ook
het door de consument ter beschikking stellen van de digitale inhoud of
digitale dienst aan derden, bijvoorbeeld door het delen met derden van
het door de consument aangemaakte gebruikersaccount.
Onderdeel L
Artikel 6:230t lid 3 BW (aanvullende regels voor totstandkoming overeenkomsten buiten de verkoopruimte)
Artikel 6:230t BW stelt aanvullende regels voor de totstandkoming van de
overeenkomst buiten de verkoopruimte en implementeert hiermee artikel
7 van de richtlijn consumentenrechten. Met artikel 4 lid 6, van de richtlijn
modernisering consumentenbescherming wordt artikel 7 lid 3, van de
richtlijn consumentenrechten (opgenomen in artikel 6:230t lid 3 BW)
aangepast. Dit lid voorziet in een regeling voor de overeenkomst tot het
verrichten van diensten of de levering van water, gas, stadsverwarming of
elektriciteit. Nakoming tijdens de termijn waarbinnen de consument een
recht op ontbinding heeft, vindt, indien de overeenkomst voor de
consument een betalingsverplichting inhoudt, alleen plaats wanneer de
consument hierom uitdrukkelijk heeft verzocht. Een dergelijk verzoek dient
op een duurzame gegevensdrager te worden gedaan. De consument is
geen vergoeding verschuldigd voor de tijdens de ontbindingstermijn
verrichte diensten indien de handelaar hiervoor geen uitdrukkelijke
toestemming van de consument heeft verkregen. Met de aanpassing van
lid 3 is opgenomen dat de consument tevens een verklaring dient te
hebben afgegeven dat afstand wordt gedaan van het recht van ontbinding
als de overeenkomst tijdens de ontbindingstermijn volledig wordt
nagekomen (overweging 42 bij de richtlijn modernisering consumentenbescherming). Hiermee wordt aangesloten bij de vereisten van artikel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

42

6:230p lid 1, onderdeel d, BW (implementatie van artikel 16, onderdeel a,
van de richtlijn consumentenrechten).
Onderdeel M
Artikel 6:230v BW (aanvullende regels totstandkoming overeenkomsten
op afstand)
Artikel 6:230v BW stelt aanvullende regels voor de totstandkoming van
overeenkomsten op afstand, en implementeert artikel 8 van de richtlijn
consumentenrechten. Artikel 4 lid 7 van de richtlijn modernisering
consumentenbescherming brengt een tweetal wijzigingen aan in artikel 8
van de richtlijn consumentenrechten. Voorgesteld wordt deze wijzigingen
te implementeren in de leden 5 en 8 van artikel 6:230v BW.
Lid 5
Bepaalde communicatiemiddelen bieden weinig tijd of ruimte om de
consument de vereiste precontractuele informatie te verstrekken als
bedoeld in artikel 6:230m lid 1 BW.Daarvoor voorziet het onderhavige lid,
dat is gebaseerd op artikel 8 lid 4 van de richtlijn consumentenrechten, in
een specifieke regeling om de consument ook in deze situatie voldoende
bescherming te bieden. Bij communicatiemiddelen die weinig tijd of
ruimte bieden voor informatie zal de handelaar bepaalde minimuminformatie moeten geven via dat middel en kan hij de consument voor het
overige verwijzen naar een andere informatiebron, bijvoorbeeld door een
link naar een webpagina van de handelaar waar de relevante informatie
rechtstreeks beschikbaar en gemakkelijk te raadplegen is (overweging 36
bij de richtlijn modernisering consumentenbescherming). De gedachte
hierachter is dat bij communicatiemiddelen met beperkte tijd of ruimte
moet worden voorkomen dat de consument teveel informatie krijgt,
waardoor essentiële informatie verloren gaat ten koste van minder
essentiële informatie. Het moet worden bevorderd dat de consument als
eerste de belangrijkste informatie krijgt.33Het modelformulier voor
ontbinding is met de aanpassing van artikel 8 lid 4, van de richtlijn
consumentenrechten (door middel van artikel 4 lid 7, onderdeel a, van de
richtlijn modernisering consumentenbescherming) niet langer
opgenomen in de opsomming van belangrijkste informatie. Dit modelformulier voor ontbinding zal, net als de overige informatie, alsnog moeten
worden verstrekt op de in artikel 6:230v lid 1 BW bedoelde wijze. Dit
betekent dat de verplichte informatie op een duurzame gegevensdrager
zal moeten worden verstrekt in een leesbare vorm en in duidelijke en
begrijpelijke taal.
Lid 8
Deze wijziging, waarmee de aanpassing van artikel 8, achtste lid, van de
richtlijn consumentenrechten (door middel van artikel 4, zevende lid,
onderdeel b, van de richtlijn modernisering consumentenbescherming)
wordt geïmplementeerd, komt inhoudelijk overeen met die van artikel
6:230t lid 3 BW inzake overeenkomsten buiten de verkoopruimte. Voor een
toelichting wordt naar de toelichting op dat artikel verwezen.
ARTIKEL II (Wet handhaving consumentenbescherming)
Het voorgestelde artikel II wijzigt de Whc. In de Whc zijn onder meer delen
van de toezichts- en handhavingstaken van de ACM en de AFM geregeld.
De ACM is belast met het toezicht op en de handhaving van de consumen33

Vergelijk: Kamerstukken II 2012/13, 33 520, nr. 3, p. 51.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

43

tenregelgeving genoemd in onderdeel a van de bijlage bij de Whc. De
ACM heeft geen toezichts- en handhavingsbevoegdheid ten aanzien van
die regelgeving zodra een overtreding betrekking heeft op een financiële
dienst of activiteit. In die gevallen is de AFM bevoegd. De AFM is tevens
belast met het toezicht op en de handhaving van de regelgeving genoemd
in onderdeel b van de bijlage bij de Whc. Naast de ACM en de AFM zijn in
de Whc nog een aantal andere toezichthouders (de Nederlandse Voedselen Warenautoriteit, de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, het Commissariaat voor de Media en de Inspectie Leefomgeving en Transport)
aangewezen, die zijn belast met het toezicht op en de handhaving van een
aantal specifieke (consumenten)regels. De voorgestelde wijzigingen
hebben alleen betrekking op overtredingen van regelgeving die
opgenomen is in onderdeel a van de bijlage bij de Whc, en hebben
derhalve alleen gevolgen voor de toezichts- en handhavingstaken van de
ACM en de AFM.
Onderdelen A en C
In de artikelen 8ter lid 3 van de richtlijn oneerlijke bedingen, 8 lid 2 van de
richtlijn prijsaanduiding producten, 13 lid 2 van de richtlijn oneerlijke
handelspraktijken en 24 lid 2 van de richtlijn consumentenrechten, zoals
aangepast bij de richtlijn modernisering consumentenbescherming, is
opgenomen dat lidstaten er voor moeten zorgen dat bij het opleggen van
sancties voor overtredingen van de op grond van deze richtlijnen
vastgestelde nationale regels, waar passend rekening wordt gehouden
met bepaalde niet-limitatieve en indicatieve criteria. Bij het bepalen van
de sanctie moet de desbetreffende toezichthouder onder meer rekening
houden met de aard, ernst, omvang en duur van de inbreuk, de maatregelen die de handelaar heeft getroffen om de geleden schade te beperken,
recidive en door handhavingsautoriteiten van andere lidstaten opgelegde
sancties voor dezelfde overtreding. Ook kunnen andere voor de omstandigheden van de zaak toepasselijke verzwarende of verzachtende factoren
in acht worden genomen.
In Nederland hebben de ACM en de AFM de bevoegdheid om (onder
meer) een boete op te leggen in geval van overtreding van de in
onderdeel a van de bijlage bij de Whc genoemde bepalingen, waaronder
de nationale bepalingen die zijn vastgesteld op grond van de richtlijn
oneerlijke bedingen, de richtlijn oneerlijke handelspraktijken, de richtlijn
prijsaanduiding producten en de richtlijn consumentenrechten. Derhalve
moet worden geborgd dat de ACM en de AFM bij het opleggen van een
boete voor overtreding van de nationale bepalingen die zijn vastgesteld
op grond van die richtlijnen, waar passend, in ieder geval rekening
houden met de in de richtlijnen genoemde gemeenschappelijke
niet-limitatieve en indicatieve criteria. Hiertoe wordt voorgesteld om de in
de richtlijnen genoemde (soms zeer specifieke) gemeenschappelijke
criteria, integraal op te nemen in artikel 2.10 (nieuw) Whc (dat, gelet op 3.4
lid 9 (nieuw) Whc, van overeenkomstige toepassing is wanneer de AFM
optreedt). De ACM en de AFM dienen bij het vaststellen van een bestuurlijke boete conform de Algemene wet bestuursrecht (Awb) al rekening te
houden met de omstandigheden van het geval. Dit komt in artikel 2.10
Whc tot uitdrukking door de verwijzing naar de artikelen 3:4, 5:41 en 5:46
Awb. Deze artikelen bepalen dat een bestuursorgaan bij het nemen van
een besluit in het algemeen de rechtstreeks betrokken belangen afweegt
en daarbij ervoor zorgt dat de gevolgen niet onevenredig zijn (artikel 3:4
Awb), dat een bestuursorgaan geen bestuurlijke boete oplegt als de
overtreding de overtreder niet kan worden verweten (artikel 5:41 Awb) en
dat een bestuursorgaan de hoogte van de bestuurlijke boete afstemt op
de ernst van de overtreding en de mate van verwijtbaarheid (artikel 5:46
Awb). Op grond van deze artikelen wegen de AFM en de ACM alle

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

44

relevante omstandigheden mee bij het opleggen van een bestuurlijke
boete. Artikel 2.10 Whc geeft hier nu een nadere invulling aan voor het
opleggen van bestuurlijke boetes voor overtreding van de nationale
bepalingen die zijn vastgesteld op grond van de richtlijn oneerlijke
bedingen, de richtlijn oneerlijke handelspraktijken, de richtlijn consumentenrechten en de richtlijn prijsaanduiding producten: waar passend wordt
in ieder geval rekening gehouden met de specifieke omstandigheden
opgesomd in artikel 2.10 van de Whc.
De gemeenschappelijke criteria hoeven alleen te worden meegewogen
wanneer dit passend is: de criteria zijn mogelijk niet allemaal even
relevant voor alle inbreuken waarvoor sancties worden opgelegd, met
name voor niet-ernstige inbreuken (overweging 8 bij de richtlijn modernisering consumentenbescherming). Ook blijft het voor de ACM en de AFM
mogelijk om ook andere factoren mee te wegen bij het bepalen van de
boete. Het betreft een niet-limitatieve opsomming (blijkend uit de
bewoordingen «in ieder geval»).
Onderdeel B
De artikelen 8ter leden 4 en 5 van de richtlijn oneerlijke bedingen, 13,
leden 3 en 4 van de richtlijn oneerlijke handelspraktijken en 24 leden 3 en
4 van de richtlijn consumentenrechten, zoals aangepast bij de richtlijn
modernisering consumentenbescherming, bepalen dat, wanneer er bij
een overtreding van één van die richtlijnen, een gecoördineerde actie als
bedoeld in de CPC-verordening wordt gestart, nationale wetgevingen
moeten voorzien in de mogelijkheid om een geldboete aan de overtreder
op te leggen van ten minste vier procent van de jaaromzet van de
overtreder in de betrokken lidstaat of lidstaten. Als geen informatie
beschikbaar is over de jaaromzet, moet de lidstaat de mogelijkheid
hebben om een geldboete met een maximumbedrag van ten minste € 2
miljoen op te leggen.
Op grond van artikel 2.15 Whc (die conform artikel 3.4 lid 5 Whc van
overeenkomstige toepassing is op de AFM) is de maximumboete die de
ACM of de AFM kan opleggen, beperkt tot maximaal € 900.000, of indien
dit meer is, één procent van de omzet (of tien procent, in geval van een
oneerlijke handelspraktijk als bedoeld in de artikelen 6:193g of 6:193i BW).
Om het mogelijk te maken dat de ACM of AFM bij een gecoördineerde
actie ter zake van een overtreding van regels gesteld op grond van de
richtlijn oneerlijke bedingen, de richtlijn oneerlijke handelspraktijken of de
richtlijn consumentenrechten de maximumboete kan opleggen die die
richtlijnen vereisen (vier procent van de jaaromzet van de overtreder in de
betrokken lidstaat of lidstaten of € 2 miljoen) wordt voorgesteld artikel
2.15 van de Whc aan te passen, en daarbij zoveel mogelijk aan te sluiten
bij de reeds bestaande boetesystematiek. Zo wordt voorkomen dat de
sanctieregels voor nationale inbreuken en intracommunautaire inbreuken
onnodig uit elkaar gaan lopen. Daarom wordt voorgesteld de bestaande
systematiek, waarbij het boetemaximum verdubbeld wordt in geval van
recidive, ook te laten gelden in geval van een gecoördineerde actie (artikel
2.15 lid 4 (nieuw) Whc). Daarnaast wordt voorgesteld om ook bij een
gecoördineerde actie een maximumboete van tien procent (in plaats van
vier procent) van de jaaromzet van de handelaar te blijven hanteren in
geval de boete wordt opgelegd vanwege een oneerlijke handelspraktijk
als bedoeld in artikel 6:193g of 6:193i BW (artikel 2.15, lid 3 (nieuw) Whc).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

45

ARTIKEL III (Prijzenwet)
In artikel 6bis van de richtlijn prijsaanduiding producten zijn, middels
artikel 2 lid 1 van de richtlijn modernisering consumentenbescherming,
regels opgenomen omtrent prijsverminderingen. Bij prijsverminderingen
moet conform artikel 6bis leden 2 en 3 van de richtlijn prijsaanduiding
producten, de laagste prijs waarvoor het product gedurende de dertig
dagen voorafgaand aan de prijsvermindering is aangeboden, als
referentieprijs («van»-prijs) worden vermeld. Voor beperkt houdbare
goederen en nieuwe producten, die minder dan dertig dagen op de markt
zijn, mogen lidstaten andere regels vaststellen. Ook mogen lidstaten
bepalen dat, in geval van een prijsvermindering die progressief wordt
verhoogd, als referentieprijs de prijs zonder prijsvermindering, voorafgaand aan de toepassing van de eerste prijsvermindering, mag zijn. Het
kabinet is voornemens om deze bepalingen, net als de andere bepalingen
uit de richtlijn prijsaanduiding producten, te implementeren in het Besluit
prijsaanduiding producten. Daartoe wordt voorgesteld de delegatiegrondslag, opgenomen in artikel 2b lid 1 van de Prijzenwet, uit te breiden
met de bevoegdheid om regels te stellen over het bekendmaken van
prijsverminderingen.
ARTIKEL IV (overgangsrecht)
Het voorgestelde artikel IV regelt het overgangsrecht voor de hogere
boetemaxima in geval van gecoördineerde acties (die opgenomen worden
in artikel 2.15 Whc). Deze overgangsbepaling regelt dat bij overtredingen
van de artikelen 8.2a, 8.3, 8.4a, 8.5, 8.8, of 8.11 Whc die zijn begonnen
vóór inwerkingtreding van deze implementatiewet en beëindigd na de
inwerkingtreding daarvan, artikel 2.15 Whc van toepassing zal zijn zoals
dat luidde voor inwerkingtreding van dit wetsvoorstel. Deze keuze vloeit
voort uit het feit dat de hogere boetemaxima, gelet op de artikelen 7 lid 1
van het Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de
Fundamentele Vrijheden, 15 lid 1 van het Internationaal verdrag inzake
burgerrechten en politieke rechten en 49 lid 1 van het Handvest van de
grondrechten van de Europese Unie, niet mogen gelden voor het deel van
de overtreding dat heeft plaatsgevonden vóór inwerkingtreding van dit
wetsvoorstel. De overgangsbepaling waarborgt derhalve dat de maatregelen alleen gelden voor «nieuwe» overtredingen, dat wil zeggen voor
overtredingen die zijn begaan ná inwerkingtreding van de betreffende
artikelen. Op overtredingen begaan en beëindigd vóór inwerkingtreding
van de voorgestelde bepalingen worden de voor overtreders gunstigste
bepalingen toegepast. Dit vloeit voort uit artikel 5:46, vierde lid, van de
Awb dat artikel 1 lid 2 van het Wetboek van Strafrecht van overeenkomstige toepassing verklaart. Daarom is daarvoor geen overgangsvoorziening nodig. Gelet op de voorgestelde boetemaxima-verhogingen zal
het gunstigste regime het recht zijn zoals dat luidt vlak voor inwerkingtreding van deze implementatiewet.
ARTIKELEN V en VI (inwerkingtreding en citeertitel)
Deze artikelen regelen de inwerkingtreding en de citeertitel van deze wet.
Artikel 7 lid 1 van de richtlijn modernisering consumentenbescherming
schrijft ten eerste dwingendrechtelijk voor dat de wettelijke maatregelen
op 28 november 2021 moeten zijn getroffen. Ten tweede volgt uit dit
artikel dat de bepalingen moeten worden toegepast vanaf 28 mei 2022.
Met inwerkingtreding per 28 mei 2022 wordt afgeweken van het beleid
inzake vaste verandermomenten, zoals opgenomen in aanwijzing 4.17 van
de Aanwijzingen voor de regelgeving. Dit is gerechtvaardigd, daar het
implementatie van een Europese richtlijn betreft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

46

Wordt het Staatsblad waarin deze wet wordt geplaatst later uitgegeven
dan 27 mei 2022, dan treedt de wet in werking op de dag na de datum van
uitgifte van het Staatsblad waarin zij wordt geplaatst.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
S.A. Blok
De Minister voor Rechtsbescherming,
S. Dekker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

47

III. Transponeringstabellen Richtlijn (EU) 2019/2161
Wijzigingen van Richtlijn 93/13/EEG (richtlijn oneerlijke bedingen)
Artikel richtlijn
(EU) 2019/2161

Artikel richtlijn
93/13/EEG

Artikel wetsvoorstel

Toelichting en keuze
beleidsruimte

1

8ter, lid 1

Behoeft geen
implementatie

1

8ter, lid 2

Behoeft geen
implementatie

1

8ter, lid 3, onderdeel
a

Artikel II, onderdelen
A en C, Artikel 2.10,
onderdeel a, Whc

1

8ter, lid 3, onderdeel
b

Artikel II, onderdelen
A en C, Artikel 2.10,
onderdeel b, Whc

Is reeds geregeld in de
Whc. De ACM kan bij
gebruik van oneerlijke
bedingen een bestuurlijke
boete of last onder
dwangsom opleggen, op
grond van de artikelen 2.2,
2.9, 8.3 jo. onderdeel a, van
de bijlage bij de Whc. Ook
kan zij een zelfstandige last
opleggen op basis van
artikel 2.7 Whc. Ingeval het
een financiële dienst of
activiteit betreft is de
Autoriteit Financiële
Markten (AFM) bevoegd op
grond van de artikelen 3.1,
8.3 jo. onderdeel a van de
bijlage bij de Whc om een
zelfstandige last, een
bestuurlijke boete of een
last onder dwangsom op te
leggen.
Het betreft een «kanbepaling», waarmee
lidstaten kunnen besluiten
alleen bij bedingen die in
alle omstandigheden
worden aangemerkt als
oneerlijk, sancties op te
leggen. Hiervan wordt
geen gebruik gemaakt,
omdat dit een achteruitgang in consumentenbescherming zou betekenen.
Op grond van de Whc kan
ACM al optreden bij elk
beding dat vernietigbaar is
volgens afdeling 3 van titel
5 van boek 6 BW (waarin
richtlijn 93/13/EEG
geïmplementeerd is). De
AFM kan op grond van
Whc optreden indien het
een financiële dienst of
activiteit betreft.
Hoewel voor ACM reeds
bepalingen hierover
opgenomen zijn in de
Boetebeleidsregel ACM
2014, geldt deze beleidsregel niet voor andere
toezichthouders die
optreden bij overtreding
van de nationale bepalingen ter implementatie van
deze richtlijn (in dit geval
ook AFM). Mede met het
oog op toekomstbestendigheid wordt daarom
voorgesteld deze regels in
de Whc vast te leggen.
Zie toelichting bij artikel
8ter, derde lid, onderdeel a,
van Richtlijn 93/13/EEG
(richtlijn oneerlijke
bedingen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

48

Artikel richtlijn
(EU) 2019/2161

Artikel richtlijn
93/13/EEG

Artikel wetsvoorstel

Toelichting en keuze
beleidsruimte

1

8ter, lid 3, onderdeel
c

Artikel II, onderdelen
A en C, Artikel 2.10,
onderdeel c, Whc

1

8ter, lid 3, onderdeel
d

Artikel II, onderdelen
A en C, Artikel 2.10,
onderdeel d Whc

1

8ter, lid 3, onderdeel
e

Artikel II, onderdelen
A en C, Artikel 2.10,
onderdeel e Whc

1

8ter, lid 3, onderdeel
f

Artikel II, onderdelen
A en C, Artikel 2.10,
onderdeel f Whc

1

8ter, lid 4

1

8ter, lid 5

1

8ter, lid 6

Artikel II, onderdeel
B, Artikel 2.15, Whc
(ook van toepassing
op AFM op grond
van artikel 3.4, vijfde
lid, Whc) en in de
Boetebeleidsregel
ACM 2014
Artikel II, onderdeel
B, Artikel 2.15 Whc
(ook van toepassing
op AFM op grond
van artikel 3.4, vijfde
lid, Whc) en in de
boetebeleidsregel
ACM 2014
Behoeft geen
implementatie

Zie toelichting bij artikel
8ter, derde lid, onderdeel a,
van Richtlijn 93/13/EEG
(richtlijn oneerlijke
bedingen).
Zie toelichting bij artikel
8ter, derde lid, onderdeel a,
van Richtlijn 93/13/EEG
(richtlijn oneerlijke
bedingen).
Zie toelichting bij artikel
8ter, derde lid, onderdeel a,
van Richtlijn 93/13/EEG
(richtlijn oneerlijke
bedingen).
Zie toelichting bij artikel
8ter, derde lid, onderdeel a,
van Richtlijn 93/13/EEG
(richtlijn oneerlijke
bedingen).
N.v.t.

N.v.t.

Betreft een verplichting
voor de lidstaten om de
Europese Commissie (EC)
uiterlijk 28 november 2021
in kennis te stellen van in
artikel 8ter lid 1 van
Richtlijn 93/13/EEG
bedoelde voorschriften en
maatregelen en om
eventuele latere wijzigingen onverwijld mede te
delen aan EC.

Wijzigingen van richtlijn 98/6/EG (richtlijn prijsaanduiding producten)
Artikel richtlijn
(EU) 2019/2161

Artikel richtlijn
98/6/EG

Artikel wetsvoorstel

Toelichting en keuze
beleidsruimte

2, lid 1

6bis, lid 1

Artikel III, Artikel 2b,
eerste lid, onderdeel
e, van de Prijzenwet
en in het Besluit
prijsaanduiding
producten

2 lid 1

6bis, lid 2

Artikel III, Artikel 2b
lid 1 van de
Prijzenwet (delegatiegrondslag) en in
het Besluit
prijsaanduiding
producten

In artikel 2b lid 1 van de
Prijzenwet wordt een
delegatiebepaling
opgenomen waarmee de
nieuwe hoofdregel met
betrekking tot prijsverminderingen geïmplementeerd
kan worden in het Besluit
prijsaanduiding producten
Zie toelichting hierboven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

49

Artikel richtlijn
(EU) 2019/2161

Artikel richtlijn
98/6/EG

Artikel wetsvoorstel

Toelichting en keuze
beleidsruimte

2, lid 1

6bis, lid 3

Artikel III, Artikel 2b
lid 1 (delegatiegrondslag) van de
Prijzenwet en in het
Besluit prijsaanduiding producten

2, lid 1

6bis, lid 4

Artikel III, Artikel 2b
lid 1 van de
Prijzenwet (delegatiegrondslag) en in
het Besluit
prijsaanduiding
producten

Betreft een «kan-bepaling»
waarmee lidstaten kunnen
afwijken van de hoofdregel
met betrekking tot
prijsverminderingen in
geval van beperkt
houdbare goederen.
Gebruik maken van deze
«kan-bepaling» is
noodzakelijk, omdat anders
prijsvermindering voor
beperkt houdbare
goederen niet goed
mogelijk is. Dat zou
kunnen leiden tot
onwerkbare situaties in de
praktijk. Voorgesteld wordt
regels hieromtrent op te
nemen in het Besluit
prijsaanduiding producten,
op grond van de voorgestelde delegatiebepaling
van artikel 2, eerste lid,
onderdeel e, van de
Prijzenwet.
Betreft een «kan-bepaling»
waarmee lidstaten kunnen
afwijken van de hoofdregel
met betrekking tot
prijsverminderingen in
geval van producten die
minder dan dertig dagen
op de markt zijn. Gebruik
maken van deze «kanbepaling» is noodzakelijk,
omdat anders producten
die minder dan dertig
dagen op de markt zijn,
niet als actieproduct (met
afprijzing) verkocht kunnen
worden. Dat zou leiden tot
een onwerkbare situatie in
de praktijk. Voorgesteld
wordt regels hieromtrent
op te nemen in het Besluit
prijsaanduiding producten,
op grond van de voorgestelde delegatiebepaling
van artikel 2, eerste lid,
onderdeel e, van de
Prijzenwet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

50

Artikel richtlijn
(EU) 2019/2161

Artikel richtlijn
98/6/EG

Artikel wetsvoorstel

Toelichting en keuze
beleidsruimte

2, lid 1

6bis, lid 5

Artikel III, Artikel 2b
lid 1 van de
Prijzenwet (delegatiegrondslag) en in
het Besluit
prijsaanduiding
producten

2, lid 2

8, lid 1

Behoeft geen
implementatie

2, lid 2

8, lid 2, onderdeel a

Artikel II, onderdelen
A en C, Artikel 2.10,
onderdeel a, Whc

Betreft een «kan-bepaling»
waarmee lidstaten kunnen
afwijken van de hoofdregel
met betrekking tot
prijsverminderingen in
geval van opeenvolgende
prijsverminderingen.
Gebruik maken van deze
«kan-bepaling» is
noodzakelijk. Zonder
implementatie zou het
minder aantrekkelijk
worden om in een korte
periode de prijs van een
product een aantal keer te
verlagen, omdat de
voorgespiegelde prijsvermindering dan steeds ten
opzichte van de daaraan
voorafgaande prijs (die ook
al verlaagd was) moet
worden afgespiegeld. De
daadwerkelijke prijsvermindering ten opzichte van
de gangbare prijs,
voorafgaand aan de
opeenvolgende prijsverminderingen is echter wat
relevant is (ook voor de
consument). Voorgesteld
wordt regels hieromtrent
op te nemen in het Besluit
prijsaanduiding producten,
op grond van de voorgestelde delegatiebepaling
van artikel 2, eerste lid,
onderdeel e, van de
Prijzenwet.
Is reeds geregeld in Whc.
De ACM kan bij overtreding van de het bepaalde
bij of krachtens de
Prijzenwet (waarmee
richtlijn 98/6/EG is
geïmplementeerd) al een
bestuurlijke boete of last
onder dwangsom
opleggen. Zie de artikelen
2.2 en 2.9, jo. onderdeel a,
van de bijlage bij de Whc.
Hierin wordt ook artikel 2b
van de Prijzenwet
genoemd. Ook kan zij een
zelfstandige last opleggen
op grond van artikel 2.7
Whc. Ingeval het een
financiële dienst of
activiteit betreft is de AFM
bevoegd o.g.v. artikel 3.1
jo. onderdeel a van de
bijlage bij de Whc om een
zelfstandige last, een
bestuurlijke boete of een
last onder dwangsom op te
leggen.
Zie toelichting bij artikel
8ter, derde lid, onderdeel a,
van Richtlijn 93/13/EEG
(richtlijn oneerlijke
bedingen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

51

Artikel richtlijn
(EU) 2019/2161

Artikel richtlijn
98/6/EG

Artikel wetsvoorstel

Toelichting en keuze
beleidsruimte

2, lid 2

8, lid 2, onderdeel b

Artikel II, onderdelen
A en C, Artikel 2.10,
onderdeel b, Whc

2 lid 2

8, lid 2, onderdeel c

Artikel II, onderdelen
A en C, Artikel 2.10,
onderdeel c, Whc

2, lid 2

8, lid 2, onderdeel d

Artikel II, onderdelen
A en C, Artikel 2.10,
onderdeel d, Whc

2, lid 2

8, lid 2, onderdeel e

Artikel II, onderdelen
A en C, Artikel 2.10,
onderdeel e, Whc

2, lid 2

8, lid 2, onderdeel f

Artikel II, o
onderdelen A en C,
Artikel 2.10,
onderdeel f, Whc

2, lid 2

8, lid 3

Behoeft naar zijn
aard geen implementatie

Zie toelichting bij artikel
8ter, derde lid, onderdeel a,
van Richtlijn 93/13/EEG
(richtlijn oneerlijke
bedingen).
Zie toelichting bij artikel
8ter, derde lid, onderdeel a,
van Richtlijn 93/13/EEG
(richtlijn oneerlijke
bedingen).
Zie toelichting bij artikel
8ter, derde lid, onderdeel a,
van Richtlijn 93/13/EEG
(richtlijn oneerlijke beding
en).
Zie toelichting bij artikel
8ter, derde lid, onderdeel a,
van Richtlijn 93/13/EEG
(richtlijn oneerlijke
bedingen).
Zie toelichting bij artikel
8ter, derde lid, onderdeel a,
van Richtlijn 93/13/EEG
(richtlijn oneerlijke
bedingen).
Betreft een verplichting
voor de lidstaten om de EC
uiterlijk 28 november 2021
in kennis te stellen van in
artikel 8 lid 1 van Richtlijn
98/6/EG bedoelde
voorschriften en maatregelen en om eventuele latere
wijzigingen onverwijld
mede te delen aan de EC.

Wijzigingen van richtlijn 2005/29/EG (richtlijn oneerlijke handelsprakijken)
Artikel richtlijn
(EU) 2019/2161

Artikel richtlijn
2005/29/EG

Artikel wetsvoorstel

Toelichting en keuze
beleidsruimte

3 lid 1, onderdeel
a

2, onderdeel c

n.v.t.

3 lid 1, onderdeel
b

2, onderdeel m

3 lid 1, onderdeel
b

2, onderdeel n

3 lid 2

3, lid 5

Artikel I, onderdeel
A, 6:193a lid 1,
onderdeel c, BW
Artikel I, onderdeel
A, 6:193a lid 1,
onderdeel l, BW
Artikel I, onderdeel
A, 6:193a lid 1,
onderdeel m, BW
Behoeft geen
implementatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

n.v.t.

n.v.t.

Het betreft een «kanbepaling» die lidstaten de
ruimte geeft om aanvullende bepalingen vast te
stellen ter bescherming
van de consumenten met
betrekking tot agressieve
of misleidende marketingof verkooppraktijken in het
kader van ongevraagde
bezoeken door een
handelaar bij de consument thuis of verkoopexcursies. Hiervan wordt
geen gebruik gemaakt.

52

Artikel richtlijn
(EU) 2019/2161

Artikel richtlijn
2005/29/EG

Artikel wetsvoorstel

Toelichting en keuze
beleidsruimte

3 lid 2

3, lid 6

Behoeft naar zijn
aard geen implementatie

3 lid 3

6 lid 2, onderdeel c

3 lid 4, onderdeel
a, onder i

7 lid 4, onderdeel d

3, lid 4, onderdeel a, onder ii

7 lid 4, onderdeel f

3, lid 4, onderdeel b
3, lid 4, onderdeel c
3, lid 5

7 lid 4bis

Artikel I, onderdeel
B, 6:193c lid 2,
onderdeel c, BW
Artikel I, onderdeel
C, 6:193e lid 1,
onderdeel d, BW
Artikel I, onderdeel
C, 6:193e lid 1,
onderdeel f, BW
Artikel I, onderdeel
C, 6:193e lid 2 BW
Artikel I, onderdeel
C, 6:193e lid 3 BW
Behoeft geen
implementatie

Betreft een verplichting
voor de lidstaten om de EC
onverwijld in kennis te
stellen van maatregelen
die vastgesteld zijn op
grond van artikel 3 lid 5
van RL 2005/29/EG en een
verplichting voor de EC om
deze informatie aan
consumenten en handelaren ter beschikking te
stellen op een speciaal
daarvoor gecreëerde
website.
n.v.t.

3 lid 5

11 lid 2

7 lid 6
11bis lid 1

Behoeft geen
implementatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.
n.v.t.
Is reeds afdoende
geregeld. Indien de
consument schade leidt
door een oneerlijke
handelspraktijk kan de
handelaar worden
aangesproken uit
onrechtmatige daad (art.
6:193j lid 2 BW en art.
6:162 BW). De consument
kan de overeenkomst ook
vernietigen (art. 6:193j lid 3
BW).
Voor zover sprake is van
een tekortkoming in de
nakoming van de
overeenkomst, kan de
overeenkomst geheel of
gedeeltelijk worden
ontbonden (art. 6:265 en
6:270 BW). Prijsvermindering kan worden aangemerkt als een vorm van
gedeeltelijke ontbinding.
Art. 7:22 lid 1 onderdeel b
BW regelt de prijsvermindering indien sprake is van
een consumentenkoop.
Artikel 11 lid 1 wordt niet
geïmplementeerd (zie
hiervoor). Daarom wordt
ook artikel 11 lid 2 niet
geïmplementeerd,
vanwege de samenhang
met het eerste lid.

53

Artikel richtlijn
(EU) 2019/2161

Artikel richtlijn
2005/29/EG

Artikel wetsvoorstel

Toelichting en keuze
beleidsruimte

3 lid 6

13 lid 1

Behoeft geen
implementatie

3 lid 6

13 lid 2, onderdeel a

Artikel II, onderdelen
A en C, Artikel 2.10,
onderdeel a, Whc

3 lid 6

13 lid 2, onderdeel b

Artikel II, onderdelen
A en C, Artikel 2.10,
onderdeel b, Whc

3 lid 6

13 lid 2, onderdeel c

Artikel II, onderdelen
A en C, Artikel 2.10,
onderdeel c, Whc

3 lid 6

13 lid 2, onderdeel d

Artikel II, onderdelen
A en C, Artikel 2.10,
onderdeel d, Whc

3 lid 6

13 lid 2, onderdeel e

3 lid 6

13 lid 2, onderdeel f

Artikel II, onderdelen
A en C, Artikel 2.10,
onderdeel e, Whc
Artikel II, o
onderdelen A en C,
Artikel 2.10,
onderdeel f, Whc

Is al geregeld in de Whc.
De ACM kan voor
oneerlijke handelspraktijken een bestuurlijke boete
of last onder dwangsom
opleggen. Zie de artikelen
2.2 en 2.9, 8.8 jo. onderdeel
a van de bijlage bij de
Whc. Ook kan zij een
zelfstandige last opleggen
o.b.v artikel 2.7 Whc.
Ingeval het een financiële
dienst of activiteit betreft is
de AFM bevoegd o.g.v.
artikel 3.1, artikel 8.3 jo.
onderdeel a van de bijlage
bij de Whc om een
zelfstandige last, een
bestuurlijke boete of een
last onder dwangsom op te
leggen.
Zie toelichting bij artikel
8ter lid 3, onderdeel a, van
Richtlijn 93/13/EEG
(richtlijn oneerlijke
bedingen).
Zie toelichting bij artikel
8ter lid 3, onderdeel a, van
Richtlijn 93/13/EEG
(richtlijn oneerlijke
bedingen).
Zie toelichting bij artikel
8ter lid 3, onderdeel a, van
Richtlijn 93/13/EEG
(richtlijn oneerlijke
bedingen).
Zie toelichting bij artikel
8ter, lid 3, onderdeel a, van
Richtlijn 93/13/EEG
(richtlijn oneerlijke
bedingen).
Zie toelichting bij artikel
8ter lid 3, onderdeel a, van
Richtlijn 93/13/EEG.
Zie toelichting bij artikel
8ter lid 3, onderdeel a, van
Richtlijn 93/13/EEG
(richtlijn oneerlijke
bedingen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

54

Artikel richtlijn
(EU) 2019/2161

Artikel richtlijn
2005/29/EG

Artikel wetsvoorstel

Toelichting en keuze
beleidsruimte

3 lid 6

13 lid 3

Artikel II, onderdeel
B, Artikel 2.15 Whc
(ook van toepassing
op AFM op grond
van artikel 3.4 lid 5
Whc) en in de
Boetebeleidsregel
ACM 2014

3 lid 6

13, lid 4

3 lid 6

13, lid 5

Artikel II, onderdeel
B, Artikel 2.15 Whc
(ook van toepassing
op AFM o.g.v. artikel
3.4 lid 5 Whc) en in
de Boetebeleidsregel ACM 2014
Behoeft naar zijn
aard geen implementatie

Er wordt geen gebruik
gemaakt van de ruimte om
geldboeten te beperken tot
inbreuken op bepaalde
bepalingen van de richtlijn.
Dit zou een achteruitgang
in consumentenbescherming betekenen. Op grond
van de Whc kan ACM
reeds optreden bij elke
overtreding van afdeling
3A van titel 3 van boek 6
BW (waarin richtlijn
2005/29/EG geïmplementeerd is). De AFM kan op
grond van Whc optreden
indien het een financiële
dienst of activiteit betreft.
In geval van oneerlijke
handelspraktijken
opgenomen op de
zogenaamde «zwarte lijst»
(artikel 6:193g en 6:193i
BW) kan de ACM nu een
boete van maximaal tien
procent van de omzet
geven. Voorgesteld wordt
om ook bij een gecoördineerde actie een maximumboete van tien
procent (in plaats van vier
procent) van de jaaromzet
van de handelaar te blijven
hanteren in geval de boete
wordt opgelegd vanwege
een oneerlijke handelspraktijk als bedoeld in
artikel 6:193g of 6:193i BW.
N.v.t.

3 lid 7, onderdeel
a

Bijlage I, onderdeel
11bis

3 lid 7, onderdeel
b

Bijlage I, onderdeel
23bis

3 lid 7, onderdeel
b

Bijlage I, onderdeel
23ter

3 lid 7, onderdeel
b

Bijlage I, onderdeel
23quarter

Artikel I, onderdeel
D, 6:193g, onderdeel
x, BW
Artikel I, onderdeel
D, 6:193g, onderdeel
y, BW
Artikel I, onderdeel
D, 6:193g, onderdeel
z, BW
Artikel I, onderdeel
D, 6:193g, onderdeel
aa, BW

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

Betreft een verplichting
voor de lidstaten om de EC
uiterlijk 28 november 2021
in kennis te stellen van in
artikel 13 lid 1 van Richtlijn
2005/29/EG bedoelde
voorschriften en maatregelen en om eventuele latere
wijzigingen onverwijld
mede te delen aan de EC.
n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

55

Wijzigingen richtlijn 2011/83/EU (richtlijn consumentenrechten)
Artikel richtlijn
(EU) 2019/2161

Artikel richtlijn
2011/83/EU

Artikel wetsvoorstel

Toelichting en keuze
beleidsruimte

4 lid 1, onderdeel
a

2, onder 3

Deels reeds
geregeld in artikel
3:2 en 3:3 BW, deels
geïmplementeerd in
Artikel I, onderdeel
E, artikel 6:230g lid
1, onderdeel r, BW

4 lid 1, onderdeel
b

2, onder 4bis

4 lid 1, onderdeel
c

2, onder 5

Artikel I, onderdeel
E, 6:230g lid 1,
onderdeel s BW
Behoeft geen
implementatie

Is al deels geregeld in de
artikelen 3:2 en 3:3 BW. Het
betreft begripsbepaling
voor goederen, Hierbij
wordt, zoals in het
Europees privaatrecht
gebruikelijk is, gesproken
van «goed» waar volgens
het Nederlandse recht
«zaak» wordt bedoeld.
Volgens de begripsbepaling gaat het om alle
roerende zaken, met
inbegrip van water, gas en
elektriciteit die voor
verkoop gereed zijn
gemaakt in een beperkt
volume of in een bepaalde
hoeveelheid. Een regeling
daartoe is reeds te vinden
in de artikelen 3:2 en 3:3
BW. Implementatie is
derhalve niet nodig.
Daarnaast is apart
opgenomen dat het tevens
gaat om zaken met een
digitaal element of een
digitale dienst. Ook deze
zaken, zoals een smartwatch, vallen reeds onder
de brede definitie van
roerende zaken in de zin
van artikel 3:2 jo. 3:3 BW.
Maar omdat met de
richtlijn modernisering
consumentenbescherming
voor zaken met digitale
elementen bijzondere
bepalingen zijn opgenomen in de richtlijn
consumentenrechten, die
niet gelden voor roerende
zaken zonder digitaal
element, is het wel nodig
een begripsbepaling voor
zaken met digitale
elementen op te nemen.
n.v.t.

4 lid 1, onderdeel
c

2, onder 6

Artikel I, onderdeel
E,6:230g lid 1,
onderdeel d, BW

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

Deels reeds geïmplementeerd in artikel 6:230g lid 2
BW. Voor het overige:
artikel 6:230g lid 1,
onderdeel c, BW. Zie voor
een nadere toelichting de
artikelsgewijze toelichting
bij artikel 6:230g lid 1,
onderdeel d, BW.
n.v.t.

56

Artikel richtlijn
(EU) 2019/2161

Artikel richtlijn
2011/83/EU

Artikel wetsvoorstel

Toelichting en keuze
beleidsruimte

4 lid 1, onderdeel
d

2, onder 11

Behoeft geen
implementatie

4 lid 1, onderdeel
e

2, onder 16

4 lid 1, onderdeel
e

2, onder 17

4 lid 1, onderdeel
e

2, onder 18

4 lid 1, onderdeel
e

2, onder 19

4 lid 1, onderdeel
e

2, onder 20

4 lid 1, onderdeel
e

2, onder 21

4 lid 2, onderdeel
a

3 lid 1

4 lid 2, onderdeel
b

3 lid 1bis

4 lid 2, onderdeel
c, onder i
4 lid 2, onderdeel
c, onder ii

3 lid 3, onderdeel k

Artikel I, onderdeel
E, 6:230g lid 1,
onderdeel t, BW
Artikel I, onderdeel
E, 6:230g lid 1,
onderdeel u, BW
Artikel I, onderdeel
E, 6:230g lid 1,
onderdeel v, BW
Artikel I, onderdeel
E, 6:230g lid 1,
onderdeel w, BW
Artikel I, onderdeel
E, 6:230g lid 1,
onderdeel x, BW
Artikel I, onderdeel
E, 6:230g lid 1,
onderdeel y, BW
Artikel I, onderdeel
F, 6:230h lid 1,
onderdeel a, BW
Artikel I, onderdeel
F, 6:230h lid 1,
onderdeel b, BW
Artikel I, onderdeel
F, 6:230h lid 5, BW
Behoeft geen
implementatie

Is reeds geregeld in artikel
6:230g lid 1, onderdeel i,
BW. Er wordt nu in de
richtlijn rechtstreeks
verwezen naar de definitie
zoals opgenomen Richtlijn
2019/770, maar die
begripsbepaling is precies
hetzelfde als wat nu al in
artikel 6:230g lid 1,
onderdeel i, BW is
opgenomen.
n.v.t.

4 lid 3, onderdeel
a

5 lid 1, onderdeel e

4 lid 3, onderdeel
b

5 lid 1, onderdeel g

4 lid 3, onderdeel
b

5 lid 1, onderdeel h

4 lid 4, onderdeel
a, onder i

6 lid 1, onderdeel c

4 lid 4, onderdeel
a, onder ii

6 lid 1, onderdeel
ebis

4 lid 4, onderdeel
a, onder iii

6, lid 1, onderdeel l

4 lid 4, onderdeel
a, onder iv

6, lid 1, onderdeel r

4 lid 4, onderdeel
a, onder iv

6, lid 1, onderdeel s

3 lid 3, onderdeel n

Artikel I, onderdeel
G, 6:230l, onderdeel
e, BW
Artikel I, onderdeel
G, 6:230l, onderdeel
g, BW
Artikel I, onderdeel
G, 6:230l, onderdeel
h, BW
Artikel I, onderdeel
H, 6:230m lid 1,
onderdeel c,BW
Artikel I, onderdeel
H, 6:230m lid 1,
onderdeel u, BW
Artikel I, onderdeel
H, 6:230m, lid 1,
onderdeel l, BW
Artikel I, onderdeel
H, 6:230m, lid 1,
onderdeel r, BW
Artikel I, onderdeel
H, 6:230m, lid 1,
onderdeel s, BW

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.
Is al geregeld in artikel
6:230h lid 4 BW. Betreft de
uitzondering dat de
richtlijn niet van toepassing is op zaken die
executoriaal verkocht
worden.
n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

57

Artikel richtlijn
(EU) 2019/2161

Artikel richtlijn
2011/83/EU

Artikel wetsvoorstel

Toelichting en keuze
beleidsruimte

4 lid 4, onderdeel
b

6, lid 4

Behoeft geen
implementatie

4 lid 5

6bis lid 1, onderdeel
a

4 lid 5

6bis lid 1, onderdeel
b

4 lid 5

6bis lid 1, onderdeel
c

Artikel I, onderdeel
H, 6:230m lid 3,
onderdeel a, BW
Artikel I, onderdeel
H, 6:230m lid 3,
onderdeel b, BW
Artikel I, onderdeel
H, 6:230m lid 3,
onderdeel c, BW
Artikel I, onderdeel
H, 6:230m lid 3,
onderdeel d, BW
Behoeft geen
implementatie

Is als deels geregeld in
artikel 6:230n, lid 1 BW.
Derde volzin (die met de
richtlijn modernisering
consumentenbescherming
nieuw is ingevoegd in
artikel 6, lid 4 van de
richtlijn consumentenrechten) hoeft niet geïmplementeerd te worden,
omdat die aanpassing
alleen van belang is als
lidstaat gebruik maakt van
de ruimte om de herroepingstermijn te verlengen
cf. artikel 9 lid 1bis van
richtlijn 2011/83/EU. Omdat
hiervan geen gebruik
wordt gemaakt (zie
toelichting bij artikel 9 lid
1bis van richtlijn 2011/83/
EU), behoeft deze
aanpassing geen implementatie.
N.v.t.

6bis lid 1, onderdeel
d
4 lid 5

6bis lid 2

4 lid 6

7 lid 3

4 lid 7, onderdeel
a
4 lid 7, onderdeel
b
4 lid 8, onderdeel
a

8 lid 4
8 lid 8
Artikel 9 lid 1bis

Artikel I, onderdeel
L, 6:230t lid 3 BW
Artikel I, onderdeel
M, 6:230v lid 5 BW
Artikel I, onderdeel
M, 6:230v lid 8 BW
Behoeft geen
implementatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

Betreft een «kan-bepaling»,
waarmee lidstaten
aanvullende precontractuele informatievereisten
kunnen opleggen aan
onlinemarktplaatsen. Van
deze ruimte wordt geen
gebruik gemaakt.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Betreft een «kan-bepaling»
waarmee de herroepingstermijn van bepaalde
overeenkomsten gesloten
buiten de verkoopruimte
van veertien dagen naar
dertig dagen verlengd kan
worden. Hiervan wordt
geen gebruik gemaakt.

58

Artikel richtlijn
(EU) 2019/2161

Artikel richtlijn
2011/83/EU

Artikel wetsvoorstel

Toelichting en keuze
beleidsruimte

4 lid 8, onderdeel
b

9 lid 2

Behoeft geen
implementatie

4 lid 9

10 lid 2

Behoeft geen
implementatie

4 lid 10

13 lid 4

4 lid 10

13 lid 5

4 lid 10

13 lid 6

4 lid 10

13 lid 7

4 lid 10

13 lid 8

4 lid 11,
onderdeel a
4 lid 11,
onderdeel b

14 lid2 bis

Behoeft geen
implementatie.
Artikel I, onderdeel
J, 6:230r lid 5 BW
Artikel I, onderdeel
J, 6:230r lid 6 BW
Artikel I, onderdeel
J, 6:230r lid 6 BW
Artikel I, onderdeel
J, 6:230r lid 7 BW
Artikel I, onderdeel
K, 6:230s lid 7 BW
Behoeft geen
implementatie

Aanpassing die alleen van
belang is als lidstaat
gebruik maakt van de
ruimte om de herroepingstermijn te verlengen cf.
artikel 9 lid 1bis van
richtlijn 2011/83/EU. Omdat
hiervan geen gebruik
wordt gemaakt (zie
toelichting bij artikel 9 lid
1bis van richtlijn 2011/83/
EU), behoeft deze
aanpassing geen implementatie.
Aanpassing in de
richtlijnbepaling die alleen
van belang is als lidstaat
gebruik maakt van de
ruimte om de herroepingstermijn te verlengen cf.
artikel 9 lid 1bis van
richtlijn 2011/83/EU. Omdat
hiervan geen gebruik
wordt gemaakt (zie
toelichting bij artikel 9 lid
1bis van richtlijn 2011/83/
EU), behoeft deze
aanpassing geen implementatie.
Is al geregeld op grond van
Verordening (EU) 2016/679.
n.v.t.

4 lid 12,
onderdeel a,
onder i
4 lid 12,
onderdeel a,
onder ii
4 lid 12,
onderdeel b

16, eerste alinea,
onderdeel a

4 lid 12,
onderdeel b

16, derde alinea

14 lid 4, onderdeel
b, onder i

16, eerste alinea,
onderdeel m
16, tweede alinea

Artikel I, onderdeel I,
6:230p, onderdeel d,
BW
Artikel I, onderdeel I,
6:230p, onderdeel g,
BW
Behoeft geen
implementatie
Behoeft geen
implementatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Aanpassing in de
richtlijnbepaling die alleen
van belang is als lidstaat
gebruik maakt van de
ruimte om de herroepingstermijn te verlengen cf.
artikel 9 lid 1bis van
richtlijn 2011/83/EU. Omdat
hiervan geen gebruik
wordt gemaakt (zie
toelichting bij artikel 9 lid
1bis van richtlijn 2011/83/
EU), behoeft deze
aanpassing geen implementatie.
n.v.t.

n.v.t.

Betreft een «kan-bepaling».
Geen aanleiding voor
beleidsaanpassing.
Betreft een «kan-bepaling».
Geen aanleiding voor
beleidsaanpassing.

59

Artikel richtlijn
(EU) 2019/2161

Artikel richtlijn
2011/83/EU

Artikel wetsvoorstel

Toelichting en keuze
beleidsruimte

4 lid 13

24 lid 1

Behoeft geen
implementatie

4 lid 13

24 lid 2, onderdeel a

4 lid 13

24 lid 2, onderdeel b

4 lid 13

24 lid 2, onderdeel c

4 lid 13

24 lid 2, onderdeel d

4 lid 13

24 lid 2, onderdeel e

4 lid 13

24 lid 2, onderdeel f

4 lid 13

24 lid 3

4 lid 13

24 lid 4

4 lid 13

24 lid 5

Artikel II, onderdelen
A en C, Artikel 2.10,
onderdeel a, Whc
Artikel II, onderdelen
A en C, Artikel 2.10,
onderdeel b, Whc
Artikel II, onderdelen
A en C,Artikel 2.10,
onderdeel c, Whc
Artikel II, onderdelen
A en C, Artikel 2.10,
onderdeel d, Whc
Artikel II, onderdelen
A en C, Artikel 2.10,
onderdeel e, Whc
Artikel II, onderdelen
A en C, Artikel 2.10,
onderdeel f, Whc
Artikel II, onderdeel
B, Artikel 2.15, Whc
(ook van toepassing
op AFM o.g.v. 3.4,
vijfde lid, whc) en in
de boetebeleidsregel ACM 2014
Artikel II, onderdeel
B, Artikel 2.15 Whc
(ook van toepassing
op AFM o.g.v. artikel
3.4, vijfde lid, Whc)
en in de boetebeleidsregel ACM 2014
Behoeft geen
implementatie

Is al geregeld in Whc. De
ACM kan bij overtreding
van afdeling 2A van titel 5
van boek 6 BW (waarin de
richtlijn consumentenrecht
is geïmplementeerd) al een
bestuurlijke boete of last
onder dwangsom
opleggen. Zie artikelen 2.2,
2.9, 8.2a, 8.9 jo. onderdeel
a van de bijlage bij de
Whc. Ook kan zij een
zelfstandige last opleggen
o.b.v. artikel 2.7 Whc.
Ingeval het een financiële
dienst of activiteit betreft is
de AFM bevoegd o.g.v.
artikel 3.1, artikel 8.3 jo.
onderdeel a van de bijlage
bij de Whc om een
zelfstandige last, een
bestuurlijke boete of een
last onder dwangsom op te
leggen.
Zie toelichting bij artikel
8ter lid 3, onderdeel a, van
Richtlijn 93/13/EEG
Zie toelichting bij artikel
8ter lid 3, onderdeel a, van
Richtlijn 93/13/EEG.
Zie toelichting bij artikel
8ter lid 3, onderdeel a, van
Richtlijn 93/13/EEG.
Zie toelichting bij artikel
8ter lid 3, onderdeel a, van
Richtlijn 93/13/EEG.
Zie toelichting bij artikel
8ter lid 3, onderdeel a, van
Richtlijn 93/13/EEG.
Zie toelichting bij artikel
8ter lid 3, onderdeel a, van
Richtlijn 93/13/EEG.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

Betreft een verplichting
voor de lidstaten om de EC
uiterlijk 28 november 2021
in kennis te stellen van in
artikel 24, eerste lid, van
Richtlijn 2011/83/EU
bedoelde voorschriften en
maatregelen en om
eventuele latere wijzigingen onverwijld mede te
delen aan de EC.

60

Artikel richtlijn
(EU) 2019/2161

Artikel richtlijn
2011/83/EU

Artikel wetsvoorstel

Toelichting en keuze
beleidsruimte

4 lid 14

29 lid 1

Behoeft naar zijn
aard geen implementatie

4 lid 15,
onderdeel a,
onder i

Bijlage I, deel A,
derde alinea

Behoeft geen
implementatie

4 lid 15,
onderdeel a,
onder ii

Bijlage I, deel A,
onderdeel 2

Behoeft geen
implementatie

4 lid 15,
onderdeel b

Bijlage I, deel B,
eerste streepje

Behoeft geen
implementatie

In deze bepaling is
opgenomen dat een
lidstaat bij gebruikmaking
van een van de nieuwe
kan-bepalingen uit de
richtlijn consumentenrechten, de EC daarvan uiterlijk
28 november 2021 op de
hoogte moet stellen.
Naar de bijlage in de
richtlijn wordt dynamisch
verwezen (zie artikel 6:230n
lid 1 BW voor verwijzing
naar bijlage I, deel A).
Naar de bijlage in de
richtlijn wordt dynamisch
verwezen
(zie artikel 6:230n lid 1 BW
voor verwijzing naar
bijlage I, deel A).
Al geregeld in artikel
6:230o lid 3 BW en 6:230m
lid 1, onderdeel h, BW voor
verwijzing naar bijlage I,
deel B

Overige bepalingen
Artikel richtlijn (EU)
2019/2161

Artikel wetsvoorstel

Toelichting en keuze
beleidsruimte

5

Behoeft naar zijn aard geen
implementatie

6

Behoeft naar zijn aard geen
implementatie

7 lid 1

Artikelen V en VI

7 lid 2

Behoeft naar zijn aard geen
implementatie

8

Behoeft naar zijn aard geen
implementatie
Behoeft naar zijn aard geen
implementatie

Betreft een verplichting voor
de EC om consumenten
informatie over consumentenrechten te verschaffen via een
digitale toegangspoort
Betreft de verplichting voor de
EC om uiterlijk 28 mei 2024
een evaluatieverslag over de
toepassing van de richtlijn
naar het Europees Parlement
en de Raad te sturen
Betreft de inwerkingtredingsbepaling.
Betreft de verplichting voor
lidstaten om de Commissie de
implementatieregelgeving toe
te sturen
Betreft de inwerkingtreding
van de richtlijn
Betreft de adressaten van de
richtlijn.

9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 940, nr. 3

61