Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

28 973

Toekomst van de intensieve veehouderij

Nr. 178

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 mei 2016
Tijdens het plenair debat over de Commissie toekomst veehouderij op
20 april jl. (Handelingen II 2015/16, nr. 79, debat over de commissie
toekomst veehouderij) heeft het lid Van Gerven (SP) een motie ingediend
waarmee de regering wordt verzocht om met de Autoriteit Consument &
Markt (ACM) te overleggen hoe gevallen van misbruik van inkoopmacht
actiever opgespoord en bestreden kunnen worden en daarbij specifiek
aandacht te besteden aan de inkoopmacht van supermarktformules
(Kamerstuk 28 973, nr. 174). Tijdens het debat is een schriftelijke reactie op
de motie toegezegd, waarop de motie is aangehouden. In deze brief doe ik
deze toezegging gestand.
Inkoopmacht
Van inkoopmacht is sprake wanneer een inkoper zich in meer of mindere
mate onafhankelijk kan gedragen ten opzichte van zijn leveranciers. In
zo’n situatie kan de afnemer gunstigere inkoopvoorwaarden bedingen dan
in de afwezigheid van inkoopmacht. Inkoopmacht is marktmacht aan de
inkoopzijde van de markt. Het bestaan van marktmacht hoeft op zichzelf
niet direct het concurrentieproces te schaden. Inkoopmacht kan er
bijvoorbeeld ook toe leiden dat consumenten profiteren van kortingen die
bedongen zijn door een scherpe onderhandeling. Als supermarkten
bijvoorbeeld gebruik zouden maken van inkoopmacht, dan is het van
belang dat zij de voordelen daarvan ook doorspelen aan de consument.
Als marktpartijen onderling weinig concurreren en hun inkoopvoordelen
niet doorgeven, dan kunnen er problemen ontstaan. De nationale en
Europese mededingingsregels verbieden marktpartijen misbruik te maken
van een economische machtspositie. De ACM houdt hier toezicht op en
neemt signalen over misbruik van economische machtsposities serieus.
Dit geldt ook als het gaat over inkoopmacht, wat ook blijkt uit het al in
2004 gepubliceerde visiedocument daarover. Het verzoek uit de motie is
derhalve overbodig. Daarbij komt dat de ACM een onafhankelijke
toezichthouder is en ook onafhankelijk is in haar prioritering. Ik ben dan
ook niet voornemens in gesprek te gaan met de ACM over het actiever

kst-28973-178
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 28 973, nr. 178

1

opsporen en bestrijden van misbruik van inkoopmacht. Om deze redenen
ontraad ik de motie.
(On)eerlijke handelspraktijken
Naast een effectieve handhaving van het verbod op misbruik van een
economische machtspositie is het van belang dat marktpartijen geen
oneerlijke handelspraktijken toepassen. Gezien de overwegingen van de
motie, waarin ook wordt verwezen naar oneerlijke handelspraktijken zoals
eenzijdige prijsverlagingen, verwijs ik uw Kamer naar de bevindingen die
de pilots met de gedragscode eerlijke handelsprakijken hebben
opgeleverd. In mijn brief van 6 april jl. (Kamerstuk 22 112, nr. 2111) heb ik
uw Kamer daarover geïnformeerd. De aanleiding voor het starten van
deze pilots was signalen over oneerlijke handelspraktijken. De pilots
hebben er volgens de betrokken partijen onder andere toe geleid dat
bedrijven zich bewuster zijn geworden van wat als (on)eerlijke handelspraktijk wordt aangemerkt. Het eenzijdig aanpassen van prijzen is in de
pilots niet als veelvoorkomend probleem naar voren gekomen. Een klein
aantal disputen over handelspraktijken is in de stuurgroepen opgelost
voordat deze tot formele klachten hebben kunnen leiden. Naast het feit
dat er in beide pilots geen formele klachten zijn ingediend, heb ik ook
geen concrete andere signalen vernomen over actuele problemen met
oneerlijke handelspraktijken.
Margeverdeling
Bij de evaluatie van de pilot in de agrofoodsector heeft Land- en Tuinbouw
Organisatie Nederland (LTO) wel aangegeven een probleem te ervaren
met de inkomenspositie van agrariërs. Lage prijzen in een aantal sectoren
en lage marges in de afzetketen voor agrariërs worden door meerdere
lidstaten aan de orde gesteld. De Europese Commissie heeft daarom een
Taskforce ingesteld die met ideeën moet komen om de positie van
agrariërs te versterken. Op dit moment houdt de taskforce onder leiding
van oud-minister Veerman bijeenkomsten over verschillende
deelaspecten, en in het najaar zal de Taskforce rapporteren aan de
Landbouwraad. In dit verband wijs ik uw Kamer ook op de studie die het
Landbouw Economisch Instituut in 2014 in opdracht van de ACM heeft
verricht naar prijsvorming van voedsel in acht Nederlandse ketens van
versproducten (Kamerstuk 31 532, nr. 143). Dat onderzoek geeft een
genuanceerd beeld van de totstandkoming van prijzen tussen verschillende schakels in de keten. Er blijkt uit dat onderzoek niet dat bepaalde
schakels in de keten onevenredig veel winst boeken. Overigens bestaan er
grote verschillen tussen diverse ketens in de wijze waarop prijzen tot
stand komen. De onderzoekers gaven daarom aan dat men voorzichtig
moet zijn met het trekken van eenduidige conclusies.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 28 973, nr. 178

2