Den Haag, september 2009
Aan de voorzitter en de leden van de Studiegroep Begrotingsruimte,
Om het volgende kabinet in staat te stellen een goede afweging te maken over het te voeren
begrotingsbeleid na 2011, wordt de Studiegroep Begrotingsruimte verzocht een advies uit te
brengen over zowel de begrotingssystematiek als de begrotingsdoelstelling ten behoeve van de
volgende kabinetsperiode. Als basis voor dit advies wordt de Studiegroep gevraagd een terugblik
op de begrotingssystematiek en de ervaringen daarmee in het budgettaire beleid in de huidige
kabinetsperiode en een analyse van de budgettaire uitdagingen in de komende kabinetsperiode te
maken.
Met de wereldwijde financiële en economische crisis is ook de Nederlandse economie het afgelopen
jaar in een diepe recessie beland. De crisis heeft grote gevolgen voor de overheidsfinanciën. De
begrotingsoverschotten die aan het begin van deze kabinetsperiode werden verwacht zijn
omgeslagen in aanzienlijke tekorten en de staatsschuld is sterk gestegen. Tegelijkertijd is de
houdbaarheidsopgave voor de overheidsfinanciën op lange termijn onverminderd groot. Het is
aannemelijk dat een deel van de verloren welvaart niet meer wordt ingehaald, hetgeen zou
resulteren in een blijvende verslechtering van de overheidsfinanciën. Een forse aanpassing van
overheidsuitgaven en/of -inkomsten is onvermijdelijk om terug te keren naar gezonde
overheidsfinanciën. De onlangs aangekondigde heroverwegingen bieden hiervoor een nuttig
handvat.
In het licht van de budgettaire uitdagingen wordt de Studiegroep verzocht een advies uit te
brengen over de na te streven budgettaire doelstellingen voor 2015 en verder en het tempo waarin
deze doelstellingen kunnen worden bereikt, zulks mede met het oog op de uitdagingen voor de
langere termijn. Uitgangspunt daarbij is een spoedige terugkeer naar gezonde overheidsfinanciën,
zonder dat herstel van de economie in de kiem gesmoord wordt. De Studiegroep wordt verzocht in
zijn advies rekening te houden met de vereisten van het Stabiliteits- en Groeipact en de
verschillende trends in de ontwikkeling van de overheidsinkomsten en uitgaven, zoals de gevolgen
van de vergrijzing, de ontwikkeling van de macro-progressiefactor en de autonome groei van
diverse categorieën van (belasting)uitgaven. Bijzondere aandacht verdient dan ook de vraag hoe
de overheidsfinanciën zich tegen de achtergrond van deze trends op (middel)lange termijn volledig
kunnen herstellen en hoe de ontwikkeling van de inkomsten en uitgaven zich verhoudt tot de
ontwikkeling van het BBP. Voor de analyse kan de Studiegroep gebruik maken van de scenario’s
van het Centraal Planbureau over de ontwikkeling van de overheidsfinanciën op middellange en
lange termijn.
De vraag tot welk niveau - en hoe snel - de economie zich zal herstellen in de komende
kabinetsperiode is met veel onzekerheden omgeven. Gegeven het belang van budgettaire soliditeit
wordt de Studiegroep verzocht advies uit te brengen over hoe om te gaan met deze onzekerheden
en hoe het daaraan verbonden risico voor de begroting kan worden beheerst, waarbij ook het
beleid ten aanzien van deelnemingen en garanties wordt betrokken.
Tot slot wordt de Studiegroep verzocht de huidige begrotingssystematiek te evalueren en daarbij
speciale aandacht te besteden aan de innovaties die het huidige kabinet bij de start van en
gedurende de kabinetsperiode heeft doorgevoerd.
Ik verzoek u het advies uit te brengen voor de zomer van 2010.
De Minister van Financiën,
Wouter Bos