Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 224

Wijziging van Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek
om erfgenamen beter te beschermen tegen
schulden van de erflater (Wet bescherming
erfgenamen tegen schulden)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING

Het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State wordt niet openbaar gemaakt,
omdat het zonder meer instemmend
luidt/uitsluitend opmerkingen van redactionele
aard bevat (artikel 26, vijfde lid, van de Wet op
de Raad van State)

1. Inleiding
Het doel van dit wetsvoorstel is om erfgenamen betere bescherming te
bieden tegen schulden van de erflater.
In de huidige erfrechtpraktijk zijn twee problemen gesignaleerd:
1. Een erfgenaam komt niet toe aan het nemen van een weloverwogen
beslissing ten aanzien van het wel of niet aanvaarden van de
nalatenschap, doordat hij door zijn gedragingen de nalatenschap al
zuiver heeft aanvaard;
2. Een erfgenaam die weloverwogen heeft gekozen voor zuivere
aanvaarding, wordt geconfronteerd met een onverwachte schuld van
de overledene. Hij moet deze schuld uit zijn privévermogen voldoen
als het nalatenschapssaldo hiertoe niet toereikend is. Hierdoor kan hij
in de financiële problemen komen.
Dit wetsvoorstel voorziet in een oplossing voor beide problemen door
wijziging van artikel 4:192 lid 1 en de introductie van artikel 4:194a van het
Burgerlijk Wetboek (hierna: BW).
Met dit wetsvoorstel wordt uitvoering gegeven aan de toezegging die bij
brief van 7 maart 2013 aan de Tweede Kamer is gedaan.1 In deze brief is
gereageerd op het onderzoek van het Centrum voor Notarieel Recht van
de Radboud Universiteit Nijmegen en Netwerk Notarissen naar een
stijging van het aantal negatieve nalatenschappen, hierna genoemd:
Rapport Erven.2
2. Achtergrond
De afgelopen jaren zijn in de media diverse berichten verschenen over
erfgenamen die door zuivere aanvaarding in de financiële problemen
kwamen. Naar aanleiding hiervan is door de Kamer en in het Rapport
Erven aandacht gevraagd voor de (on)bekendheid van erfgenamen met
beneficiaire aanvaarding en de wettelijke regeling dat door gedragingen
een erfenis zuiver wordt aanvaard. Ook is verzocht om nader te onder1
2

kst-34224-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Kamerstukken II, 2012/13, 33 400 VI, nr. 94.
Rapport «Erven zonder financiële zorgen?!» Een verkenning naar meer bescherming van
erfgenamen door een kleine ingreep in het erfrecht, Oktober 2012.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 224, nr. 3

1

zoeken of erfgenamen beter beschermd kunnen worden tegen schulden
van de overledene.3
In reactie hierop is in de eerste plaats de informatie op de website van de
rijksoverheid in februari 2013 uitgebreid om erfgenamen uitdrukkelijk te
wijzen op de risico’s van een erfenis en de gevolgen van zuivere
aanvaarding.4 Ook wordt daarbij aandacht geschonken aan de risico’s van
het erven van een huis, zoals de mogelijkheid van een restschuld. Met
verbetering van de voorlichting is getracht (toekomstige) erfgenamen
meer van deze risico’s te doordringen, zodat zij een weloverwogen
beslissing nemen over of zij een erfenis zuiver willen aanvaarden of niet.
Daarnaast is dit wetsvoorstel toegezegd om erfgenamen beter te
beschermen tegen onverwachte schulden.
In ons erfrechtelijk systeem kan een erfgenaam kiezen tussen aanvaarding
of verwerping van een erfenis (artikel 4:190 lid 1 BW). Een erfgenaam is
niet verplicht een erfenis te accepteren. Als hij de erfenis aanvaardt, dan
kan hij zuiver aanvaarden of aanvaarden onder het voorrecht van
boedelbeschrijving (hierna: beneficiaire aanvaarding).
Uit het Rapport Erven is gebleken dat erfgenamen de laatste jaren vaker
een nalatenschap verwerpen of beneficiair aanvaarden. Volgens het
Rapport Erven is in 2012 sprake van een stijging ten opzichte van 2011 van
het aantal geweigerde erfenissen met 15,6% naar een totaal van 2.944 en
een stijging van het aantal beneficiaire aanvaardingen met 13,4% naar een
totaal van 7.170.5 In 2011 was ook sprake van een stijging van het aantal
geweigerde erfenissen ten opzichte van 2010 met 5,2% (2.422) en
beneficiaire aanvaardingen met 9,7% (5.765).
Naast genoemde stijgingen van het aantal verwerpingen en beneficiaire
aanvaardingen is sprake van een toename van het aantal nalatenschappen met een gering vermogen of negatieve nalatenschappen.
Volgens de cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek zijn in 2008
111.000 nalatenschap opengevallen en had 0,7% van deze nalatenschappen geen positief saldo of een negatief vermogen.6 In 2011 was
sprake van een lichte stijging van het aantal nalatenschappen met geen of
een negatief vermogen: het betrof 1% van de in totaal 117.760 nalatenschappen.
In het Rapport Erven is voorgesteld om erfgenamen beter te beschermen
tegen onverwachte schulden door het opnemen van standaard beneficiaire aanvaarding in de wet. Bij voornoemde brief van 7 maart 2013 is in
reactie hierop aangegeven dat standaard beneficiaire aanvaarding geen
passende oplossing is voor het geconstateerde probleem dat erfgenamen
in uitzonderingssituaties aanvullende bescherming nodig hebben tegen
onverwachte schulden.
Erfgenamen die de nalatenschap aanvaarden, moeten zorgdragen voor
afwikkeling van de nalatenschap. Een belangrijk onderdeel van de
afwikkeling is het betalen van de schulden van de nalatenschap (vereffening). Voor erfgenamen die zuiver hebben aanvaard, geldt dat zij naar
eigen inzicht kunnen handelen. Zij hoeven niet aan bepaalde formaliteiten
te voldoen en er is doorgaans geen bemoeienis van derden. Daardoor
blijven de kosten van vereffening tot een minimum beperkt. Een
erfgenaam die beneficiair heeft aanvaard, is verplicht in een gerechtelijke
procedure conform de wettelijke vereffeningsvoorschriften (afdeling 4.6.3.
BW) te vereffenen. Hij moet ingevolge deze voorschriften met bekwame
3

Aanhangsel Handelingen II, 2011/12, nr. 2728 en Aanhangsel Handelingen II, 2012/13 nrs. 122
en 644.
www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/overlijden-en-erven.
5
Zie p.42 van het Rapport Erven.
6
www.cbs.nl.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 224, nr. 3

2

spoed een boedelbeschrijving opmaken (artikel 4:211 lid 3 BW), alle
bekende schuldeisers per brief oproepen (artikel 4:214 lid 2 BW) en de
schulden betalen. Dit betreft de «lichte vereffeningsprocedure». Die geldt
doorgaans in geval van een positieve nalatenschap. De kantonrechter kan
de erfgenamen ingevolge artikel 4:221 lid 1 BW aanvullende verplichtingen opleggen als hij dit nodig acht (o.a. ter inzage leggen van boedelbeschrijving, openbaar oproepen schuldeisers en rekening en verantwoording inclusief uitdelingslijst ter inzage leggen bij de griffie). Ook kan
hij de erfgenamen om inlichtingen vragen of aanwijzingen geven ten
aanzien van de wijze waarop moet worden vereffend (artikel 4:210 BW).
De erfgenamen-vereffenaars staan dus onder toezicht van de kantonrechter. Daarnaast mogen erfgenamen niet tot verdeling van de nalatenschap overgaan voordat alle schulden zijn betaald.
Standaard beneficiaire aanvaarding zou ervoor zorgen dat alle erfgenamen volgens de wettelijke vereffeningsregels de nalatenschap moeten
afwikkelen. Dit zou tot gevolg hebben dat in alle positieve nalatenschappen erfgenamen niet meer onderling de nalatenschap kunnen
afwikkelen, maar dit via een gerechtelijke procedure moeten doen met
extra kosten en administratieve lasten tot gevolg. Ook zou dit een
toename van de werklast van kantonrechters met zich meebrengen,
omdat zij in alle opengevallen nalatenschappen een taak zouden krijgen.
Dit acht ik onwenselijk.
In het rapport Erven wordt voorgesteld om bovengenoemde extra lasten
voor beneficiair aanvaard hebbende erfgenamen te verminderen als
sprake is van een positieve nalatenschap. De rapporteurs stellen voor om
aan te sluiten bij het bepaalde in artikel 4:202 BW. Ingevolge die bepaling
hoeft de nalatenschap niet gerechtelijk te worden vereffend als er een tot
voldoening van de opeisbare schulden en legaten bevoegde executeur is
en deze kan aantonen dat de goederen van de nalatenschap ruimschoots
toereikend zijn om alle schulden van de nalatenschap te voldoen. Hun
voorstel houdt in dat bij standaard beneficiaire aanvaarding de erfgenamen zelf kunnen aantonen, gelijk een executeur, dat de goederen van
de nalatenschap ruimschoots toereikend zijn om alle schulden van de
nalatenschap te voldoen. De erfgenamen zouden dan voortaan alleen nog
met privévermogen aansprakelijk kunnen worden voor nalatenschapsschulden als zij doelbewust schuldeisers hebben benadeeld in de zin van
artikel 4:184 lid 2 BW. Schuldeisers zouden voldoende worden beschermd,
aldus het rapport Erven, omdat ook het niet melden van het negatief
worden van de nalatenschap ingevolge 4:184 lid 2 BW leidt tot privéaansprakelijkheid van erfgenamen.
Een belangrijke voorwaarde voor het achterwege laten van gerechtelijke
vereffening als bedoeld in artikel 4:202 lid 1 onder a BW is dat de
nalatenschap «ruimschoots toereikend» moet zijn om alle schulden te
voldoen. Uit de parlementaire geschiedenis bij deze bepaling blijkt dat dit
niet gemakkelijk zal mogen worden aangenomen zonder dat maatregelen
zijn genomen die redelijkerwijs waarborgen dat er geen onbekende
schuldeisers meer zijn.7 Niet voldoende is dat de bekende activa de
bekende passiva ruimschoots overtreffen. Ook zal voldoende moeten
vaststaan dat er geen «nieuwe» passiva zullen opduiken.
Erfgenamen zijn doorgaans onvoldoende toegerust om te kunnen
vaststellen dat het saldo van de nalatenschap ruimschoots toereikend is
om alle schulden te voldoen in hiervoor bedoelde zin. Bij erfgenamen is in
de regel niet dezelfde kennis en bekwaamheid – nodig voor een
zorgvuldige afwikkeling van de nalatenschap – aanwezig als bij de door de
erflater in zijn testament aangewezen executeur. Naast dat een executeur
meestal iemand met verstand van zaken is, moet hij ook uitdrukkelijk zijn
taak als executeur aanvaarden (4:143 lid 1 BW). De notaris kan hem
7

Nota II, Parl. Gesch. Boek 4, p. 2188.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 224, nr. 3

3

daarbij op zijn verplichtingen wijzen en hem die informatie verschaffen
die nodig is voor een goede uitoefening van zijn taak.
Erfgenamen zullen in geval van standaard beneficiaire aanvaarding van
rechtswege (gezamenlijk) vereffenaar van de nalatenschap worden. Het
risico bestaat dat zij vereffenaar worden zonder zich bewust te zijn van de
verplichtingen die de taak van vereffenaar met zich meebrengt. Zij zullen
zich wellicht onvoldoende realiseren dat voor het afzien van een gerechtelijke vereffeningsprocedure meer nodig is dan dat de bekende baten de
bekende schulden van de nalatenschap overtreffen. Als zij geen maatregelen nemen om bijvoorbeeld na te gaan of er onbekende schuldeisers
zijn, dan hangt hen alsnog privéaansprakelijkheid boven het hoofd. De
erfgenamen kunnen in dat geval in hun taak als vereffenaar in ernstige
mate tekort schieten, zodat zij het risico lopen ingevolge artikel 4:184 lid 2
onder d BW alsnog met privévermogen aansprakelijk te zijn. De standaard
beneficiaire aanvaarding zou daarmee voor erfgenamen een schijnzekerheid creëren. Dit acht ik onwenselijk.
Met voorlichting zou kunnen worden voorkomen dat erfgenamen te snel
aannemen dat sprake is van een positieve nalatenschap in de zin van
artikel 4:202 lid 1 BW. Dit laat echter onverlet dat de meeste erfgenamen
niet zullen weten hoe zij moeten handelen om te voorkomen dat er geen
nieuwe schulden zullen opduiken. Zij zullen om privéaansprakelijkheid te
voorkomen de hulp van een notaris inschakelen of zekerheidshalve de
gerechtelijke vereffeningsprocedure doorlopen.
Dit betekent dat de in het Rapport Erven beoogde vermindering van lasten
en kosten voor erfgenamen in geval van standaard beneficiaire
aanvaarding in de praktijk naar mijn inschatting niet zal worden gerealiseerd.
In dit wetsvoorstel wordt daarom voor een andere oplossing gekozen om
erfgenamen in uitzonderingssituaties, als sprake is van een negatieve
nalatenschap, beter te beschermen tegen onverwachte schulden van de
nalatenschap (zie paragraaf 3).
Daarnaast beoogt dit wetsvoorstel te voorkomen dat erfgenamen
onbewust een nalatenschap zuiver aanvaarden. Erfgenamen kunnen door
hun gedragingen de nalatenschap zuiver aanvaarden. Artikel 4:192 lid 1
BW bepaalt dat een erfgenaam die zich ondubbelzinnig en zonder
voorbehoud als een zuiver aanvaard hebbende erfgenaam gedraagt,
daardoor de nalatenschap zuiver aanvaardt, tenzij hij al een keuze voor
beneficiaire aanvaarding of verwerping heeft gedaan. In de parlementaire
geschiedenis bij Boek 4 is hierover het volgende opgenomen:8
«Een erfgenaam die, binnen de hem vergunde wettelijke termijn van
beraad, met betrekking tot de op het ogenblik van erflaters overlijden van
rechtswege op hem overgegane goederen der nalatenschap daden van
beheer verricht, omdat hij (nog) niet van zins is de nalatenschap te
verwerpen, kan – zeker als hij daarna definitief van verwerping afziet –
moeilijk worden beschouwd als een zaakwaarnemer die zich inlaat met de
behartiging van eens anders belang. Beperkt hij zich tot de daden van
beheer waartoe de wet een erfgenaam die beneficiair heeft aanvaard
bevoegd verklaart, dan behoort hij zijn keuzebevoegdheid niet te
verspelen. Dat is wel het geval wanneer hij, gelijk vrijstaat aan erfgenamen die zuiver aanvaard hebben, over goederen der nalatenschap als
heer en meester beschikt, of wanneer hij, eventueel in een andere vorm
dan een verklaring ter griffie, duidelijk aan de schuldeisers der nalatenschap doet blijken dat hij de schulden der nalatenschap geheel voor zijn
rekening neemt.»

8

MvA II, Parl. Gesch. Vast., p. 933–934.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 224, nr. 3

4

Een erfgenaam die zijn keuze ten aanzien van aanvaarden of verwerpen
van de nalatenschap niet wil verspelen, mag dus alleen daden van beheer
verrichten. Hij mag niet beschikken over goederen van de nalatenschap. In
de literatuur wordt ook wel gesproken van een aanvaardingsfictie.
Voor erfgenamen is niet altijd duidelijk welke handelingen leiden tot
zuivere aanvaarding. Zo wordt in de literatuur aangenomen dat het innen
van vorderingen leidt tot zuivere aanvaarding, tenzij de vordering wordt
geïnd om verjaring te voorkomen of met het oog op het vertrek van de
schuldenaar naar het buitenland.9 De betaling van schulden van de
erflater uit eigen vermogen leidt eveneens in beginsel tot zuivere
aanvaarding, tenzij deze betaling als daad van piëteit jegens de erflater
kan worden beschouwd. Voor erfgenamen, evenals voor schuldeisers, is
dit onderscheid lastig te maken. Erfgenamen die nog geen keuze hebben
gemaakt, hebben behoefte aan duidelijkheid over welke handelingen zij
wel of niet mogen verrichten met betrekking tot de nalatenschap.
Ook komt het voor dat erfgenamen kort na een overlijden noodgedwongen handelingen verrichten ten aanzien van de nalatenschap.
Gedacht kan worden aan de woning van de erflater die op korte termijn
moet worden ontruimd. De ontruiming van de woning wordt op grond
van artikel 4:192 lid 1 BW in de rechtspraak aangemerkt als een handeling
die zuivere aanvaarding van de nalatenschap tot gevolg heeft.10 Een
erfgenaam die vóór de verplichte ontruiming van de woning nog geen
keuze heeft uitgebracht, kan nadien geen keuze meer maken. Hij heeft
immers al zuiver aanvaard en daarmee zijn keuzerecht verspeeld. Dit
versterkt het probleem dat erfgenamen onbewust een nalatenschap zuiver
aanvaarden.
Een erfgenaam kan alleen dan een weloverwogen keuze maken over of hij
een nalatenschap wil aanvaarden als hem hiervoor enige tijd wordt
gegund.
De huidige wet onderkent dit: op grond van artikel 4:185 lid 1 BW geldt
een termijn van beraad. Dit houdt in dat gedurende drie maanden na het
overlijden van de erflater schuldeisers in beginsel geen verhaal kunnen
nemen op goederen van de nalatenschap. Een erfgenaam wordt zo in de
gelegenheid gesteld om gedurende deze periode rustig na te gaan waaruit
de nalatenschap bestaat om te kunnen beslissen of hij deze wil
aanvaarden of niet, zonder dat schuldeisers bij hem op de stoep (kunnen)
staan om hun vorderingen te innen.
Het is dus van belang dat een erfgenaam een bewuste keuze maakt,
aangezien een eenmaal door hem gemaakte keuze in beginsel onherroepelijk is (artikel 4:190 lid 4 BW). Voor zuivere aanvaarding geldt dit des te
meer, omdat in geval van een negatieve nalatenschap zuivere
aanvaarding tot privéaansprakelijkheid voor schulden van de nalatenschap zal leiden. Artikel 4:184 BW geeft schuldeisers een verhaalsrecht op
goederen van de nalatenschap (lid 1) en na zuivere aanvaarding ook op
het privévermogen van een erfgenaam (lid 2 onder a). In de literatuur
wordt dit wel aangeduid met «dubbel recht van verhaal». Dit recht
bestond al onder het oude recht (vóór 2003). Toen kon volgens de
heersende leer een erfgenaam onmiddellijk aansprakelijk zijn voor de
schulden, waardoor zijn privévermogen onmiddellijk uitwinbaar was.
Onder huidig recht wordt een erfgenaam eerst na zuivere aanvaarding
met zijn privévermogen aansprakelijk voor schulden van de nalatenschap.
De term «dubbel recht van verhaal» wekt de indruk dat een schuldeiser na
zuivere aanvaarding kan kiezen of hij zijn vordering verhaalt op de
nalatenschap of op de erfgenaam. Dit is niet zo. De rechtsverhouding
tussen de nalatenschapsschuldeiser en de erfgenaam wordt beheerst
9
10

GS Erfrecht, artikel 192 Boek 4 BW, aantek. 4, B.E. Reinhartz.
Rechtbank Zutphen d.d. 22 april 2009, LJN B7755 en rechtbank Alkmaar d.d. 17 februari 2009,
LJN BI1984.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 224, nr. 3

5

door de redelijkheid en billijkheid (6:2 BW), zodat een schuldeiser zich tot
de nalatenschap behoort te wenden voor voldoening van zijn schuld en
niet tot een erfgenaam in privé. Het verhaal op het privévermogen van de
erfgenaam speelt alleen als het nalatenschapsvermogen ontoereikend is
voor voldoening van alle schulden. Erfgenamen kunnen na zuivere
aanvaarding vrij beschikken over alle nalatenschapsgoederen. Het
handelen van erfgenamen zou ertoe kunnen leiden dat alle verhaalsobjecten zijn verdwenen voordat de schulden zijn voldaan. Vanwege het
ontbreken van een boedelbeschrijving kunnen schuldeisers van de
nalatenschap achteraf niet vaststellen of hun vordering uit de nalatenschapsgoederen had kunnen worden voldaan. Om schuldeisers te
beschermen gaat dit ongeclausuleerde recht om vrij te kunnen beschikken
over alle goederen van de nalatenschap gepaard met privéaansprakelijkheid van erfgenamen. Het bestaansrecht van het «dubbele verhaalsrecht» is derhalve gelegen in de bescherming van schuldeisers tegen het
door erfgenamen vrijelijk beschikken over goederen die tot de nalatenschap behoren. Het is niet bedoeld om erfgenamen te benadelen.
Erfgenamen die vrezen dat zuivere aanvaarding voor hen financieel
nadelig kan uitpakken, hebben de mogelijkheid om de nalatenschap
beneficiair te aanvaarden. Met de voorgestelde verduidelijking van artikel
4:192 lid 1 BW ontstaan meer waarborgen dat erfgenamen daadwerkelijk
een bewuste keuze maken. Daarom wordt in dit wetsvoorstel een
beperking van de aanvaardingsfictie voorgesteld.
3. Inhoud van het voorstel
Voorgesteld wordt om in artikel 4:192 lid 1 te verduidelijken wanneer
sprake is van een erfgenaam die zich ondubbelzinnig en zonder
voorbehoud als een zuiver aanvaard hebbende erfgenaam gedraagt. De
verduidelijking houdt tegelijkertijd een beperking in van het soort
gedragingen dat leidt tot zuivere aanvaarding van de nalatenschap.
Artikel 4:192 lid 1 BW is bedoeld om schuldeisers te beschermen tegen
benadeling door erfgenamen. Vanwege de gedachte van schuldeisersbescherming wordt voorgesteld dat slechts die gedragingen die leiden tot
benadeling van schuldeisers, zuivere aanvaarding tot gevolg hebben. Het
betreft dan gedragingen die het onttrekken van goederen van de
nalatenschap aan verhaal van schuldeisers tot gevolg hebben, zoals het
verkopen of bezwaren van goederen. Van dergelijke handelingen kan niet
worden aangenomen dat een erfgenaam deze onbewust verricht. Voor
een uitgebreide toelichting verwijs ik naar de artikelsgewijze toelichting bij
Artikel I, onderdeel B op pagina 9 e.v. Voor alle gedragingen die niet
leiden tot het onttrekken van goederen aan het verhaal van schuldeisers,
zoals het veilig stellen van goederen van de nalatenschap, geldt voortaan
dat geen sprake is van een handeling die zuivere aanvaarding tot gevolg
heeft. Een erfgenaam kan in dat geval nog steeds besluiten om de
nalatenschap beneficiair te aanvaarden.
In dit wetsvoorstel wordt ook een uitzonderingsclausule geïntroduceerd.
Met het voorgestelde artikel 4:194a BW wordt een oplossing geboden
voor het probleem dat in uitzonderlijke gevallen een erfgenaam die zuiver
heeft aanvaard, wordt geconfronteerd met een onverwachte schuld van
de erflater en deze uit eigen vermogen moet betalen omdat het nalatenschapssaldo ontoereikend is voor voldoening van deze schuld.
Doordat de erfgenaam onvoorzien een nalatenschapsschuld uit eigen
vermogen moet voldoen, kan hij financieel in de problemen komen.
De voorgestelde uitzonderingsclausule biedt alleen bescherming tegen
onverwachte schulden en niet tegen schulden die een erfgenaam kende of
behoorde te kennen. Zie hierna de artikelsgewijze toelichting bij Artikel 1,
onderdeel C «Wat is een «onverwachte schuld»?».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 224, nr. 3

6

Gedacht moet worden aan de situatie dat een erfgenaam weloverwogen
heeft gekozen voor zuivere aanvaarding, omdat hij in eerste instantie
heeft vastgesteld dat de baten van de nalatenschap de schulden
ruimschoots overtreffen of hij heeft ervoor gekozen om een kleine schuld
van de erflater voor eigen rekening te nemen. Als deze erfgenaam wordt
geconfronteerd met een voor hem onverwachte schuld waardoor de
nalatenschap alsnog negatief wordt of een in eerste instantie gering
negatief saldo van de nalatenschap loopt op tot een aanzienlijke schuld,
dan kan dit enorme financiële gevolgen voor hem hebben. Met de
voorgestelde uitzonderingsclausule krijgt hij alsnog de mogelijkheid om
zijn privévermogen te beschermen tegen deze onverwachte schuld.
4. Rechtsvergelijkend onderzoek: erfrechtsystemen zonder
privéaansprakelijkheid van erfgenamen voor nalatenschapsschulden
De bescherming van schuldeisers van de nalatenschap kan ook anders
worden geregeld dan door middel van privéaansprakelijkheid van
erfgenamen. Onderzocht is of het wenselijk is om bij een ander erfrechtelijk systeem aan te sluiten. Daarbij is gekeken naar de andere erfrechtsystemen in Europa. Uit dit rechtsvergelijkend onderzoek is gebleken dat
de meeste Europese landen een vergelijkbaar systeem hebben als
Nederland. Zo kunnen erfgenamen in België, Luxemburg, Duitsland,
Frankrijk, Italië, Spanje, Oostenrijk, Zwitserland, Polen, Roemenië,
Bulgarije, Griekenland, Kroatië, Estland, Letland, Litouwen en Malta
eveneens kiezen tussen aanvaarding (zuiver of beneficiair) en verwerping.
In geval van zuivere aanvaarding geldt privéaansprakelijkheid van
erfgenamen voor nalatenschapsschulden.
In sommige Europese landen geldt geen privéaansprakelijkheid voor
schulden van de nalatenschap.
Er is gekeken naar het «probate system» in het Verenigd Koninkrijk,
Ierland, Cyprus en Denemarken. In deze landen volgt na een overlijden
altijd een gerechtelijke procedure waarin een beheerder van de nalatenschap wordt aangewezen. De beheerder heeft als taak de nalatenschap te
vereffenen. Hij betaalt alle schulden van de nalatenschap en verkoopt
hiervoor zo nodig goederen van de nalatenschap. Pas als na voldoening
van alle schulden een positief saldo overblijft, worden de erfgenamen
opgeroepen voor de verdeling.
Ook in Hongarije, Slovenië, Tsjechië en Slowakije wordt na een overlijden
ambtshalve een procedure geopend door de gerechten. In deze landen
stelt de rechter vast wie de erfgenamen zijn en hoe er vereffend moet
worden.11 In Hongarije staat het de erfgenamen vrij om na de gerechtelijke vereffening in onderling overleg een verdeling tot stand te brengen.
In Slovenië, Tsjechië en Slowakije stelt de rechter ook de verdeling vast.
Erfgenamen zijn alleen met geërfd vermogen aansprakelijk voor
voldoening van de schulden. De rechter ziet erop toe dat alle schuldeisers
worden betaald en erfgenamen kunnen niet vrij beschikken over de
goederen van de nalatenschap.
Dit laatste geldt ook voor erfgenamen in Finland, Zweden en Portugal. Zij
kunnen niet vrij beschikken over de goederen voordat zij een boedelbeschrijving hebben opgemaakt. In Finland en Zweden zijn erfgenamen
verplicht om binnen drie maanden na het overlijden een boedelbeschrijving op te maken. Deze dient binnen een maand klaar te zijn en te
zijn ingediend bij een gerecht.
11

In Hongarije is de notaris bevoegd om de nalatenschap te vereffenen. Hij heeft een gedelegeerde gerechtelijke bevoegdheid. Zijn beslissing aangaande de vereffening wordt gelijkgesteld aan een gerechtelijke beslissing.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 224, nr. 3

7

In Portugal geldt dat als erfgenamen nalaten om een boedelbeschrijving
op te maken op hen de bewijslast rust om aan te tonen dat het nalatenschapsvermogen ontoereikend is voor voldoening van alle schulden. In de
praktijk leidt dit alsnog tot privéaansprakelijk-heid van erfgenamen,
aangezien het nagenoeg onmogelijk zal zijn om achteraf te bewijzen dat
het nalatenschapssaldo ontoereikend was voor voldoening van alle
schulden als er geen boedelbeschrijving is.
Uit vorenstaande volgt dat in die landen waarin geen privéaansprakelijkheid geldt, schuldeisers worden beschermd door erfgenamen niet de
vrije beschikking te geven over de goederen van de nalatenschap. Eerst
stelt een rechter of een derde (notaris of beheerder) vast wat de schulden
van de nalatenschap zijn of wordt via het verplicht opmaken van een
boedelbeschrijving geïnventariseerd welke schulden er zijn. De erfgenamen kunnen pas beschikken over de goederen van de nalatenschap
nadat alle schulden zijn betaald of betaling van de schulden is zeker
gesteld.
Voornoemde alternatieven voor privéaansprakelijkheid acht ik niet
wenselijk.
Gelijk het geval is met standaard beneficiaire aanvaarding, zal het
verplicht stellen van een gerechtelijke procedure leiden tot extra kosten en
lasten voor erfgenamen. Dit acht ik onnodig, omdat veruit de meeste
nalatenschappen positief zijn.
Het «probate system» past bovendien niet in de Nederlandse traditie.
Erfgenamen in Nederland zijn van oudsher gewend om betrokken te zijn
bij de vereffening van de nalatenschap. Op deze wijze kunnen zij
zeggenschap hebben over welke goederen van de nalatenschap in de
familie blijven (bijvoorbeeld een antiek erfstuk) en welke worden verkocht
voor het betalen van de schulden.
Het «Scandinavische systeem» waarin erfgenamen verplicht een
boedelbeschrijving moeten opstellen, komt overeen met de Nederlandse
procedure die gevolgd moet worden na beneficiaire aanvaarding. Het
verschil is daarin gelegen dat erfgenamen in Nederland kunnen kiezen
voor een gerechtelijke vereffening van de nalatenschap. Zij zijn hiertoe
niet verplicht. Ook dit past in de Nederlandse traditie: de burger heeft de
keuze en kiest datgene wat hem het beste past.
Erfgenamen kunnen in ons erfrechtstelsel met de minste kosten en lasten
een positieve nalatenschap afwikkelen. In geval van een (mogelijk)
negatieve nalatenschap kunnen erfgenamen hun privévermogen
beschermen tegen nalatenschapsschulden door beneficiair te aanvaarden.
5. Adviezen
In het kader van de bij de totstandkoming van een wetsvoorstel gebruikelijk consultatieronde zijn over het voorontwerp van dit voorstel adviezen
verkregen van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB),
Netwerk Notarissen, de Raad voor de rechtspraak (Rvdr), de Nederlandse
Vereniging voor Rechtspraak (NVvR) en de Nederlandse Orde van
Advocaten (NOvA).
Ook is het voorontwerp voor publieke consultatie op de website
www.internetconsultatie.nl geplaatst. Het voorontwerp bevatte uitsluitend
een voorstel voor een uitzonderingsclausule om erfgenamen beter te
beschermen tegen onverwachte schulden van de erflater. Er zijn in totaal
14 reacties ontvangen in de internetconsultatie. Deze zijn afkomstig van
burgers, notarissen, belastingadviseurs en de wetenschap.
In alle adviezen wordt ingestemd met het voorstel om erfgenamen die
geconfronteerd worden met (onverwachte) schulden beter te beschermen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 224, nr. 3

8

De reacties zijn van groot nut geweest. Naar aanleiding van opmerkingen
dat in de praktijk erfgenamen vooral behoefte hebben aan meer
bescherming omdat zij vaak onbedoeld een nalatenschap zuiver
aanvaarden, is nader gekeken naar de aanvaardingsfictie in artikel 4:192
lid 1 BW. Dit heeft ertoe geleid dat naast de uitzonderingsclausule ook een
wijziging van artikel 4:192 lid 1 BW wordt voorgesteld. Voor zover de
reacties nog tot andere aanpassingen van het voorstel hebben geleid,
wordt dit in deze toelichting vermeld.
6. Overgangsrecht en administratieve lasten
In dit voorstel is geen overgangsbepaling opgenomen, zodat de wetswijziging onmiddellijke werking heeft. Het voorstel tot duiding van het soort
gedragingen dat leidt tot zuivere aanvaarding, heeft geen extra lasten
voor burgers of de rechtspraak tot gevolg. Hetzelfde geldt voor het
voorstel voor de uitzonderingsclausule. De uitzonderingsclausule geeft
erfgenamen die na inwerkingtreding van deze wet een nalatenschap
zuiver hebben aanvaard en zijn geconfronteerd met een onverwachte
schuld, de mogelijkheid om zich tot de rechter te wenden teneinde hun
privévermogen te beschermen. Met de uitzonderingsclausule wordt de in
de rechtspraak in uitzonderingsgevallen verleende bescherming aan
erfgenamen op grond van de redelijkheid en billijkheid (3:12 BW) nader
uitgewerkt en deels gecodificeerd. Het verzoek moet binnen drie maanden
na ontdekking van de schuld zijn ingediend. Voor schulden die vóór
inwerkingtreding van deze wet zijn ontdekt, kan geen verzoek worden
ingediend op grond van artikel 4:194a BW. Ten behoeve van de rechtszekerheid wordt het onwenselijk geacht om een beroep op de uitzonderingsclausule met terugwerkende kracht toe te staan.
De Rvdr verwacht dat de eerste jaren na invoering van dit voorstel het
aantal rechtszaken zal toenemen, omdat er ruimte ontstaat die er op dit
moment niet is en rechtzoekenden hiervan gebruik zullen maken. Zij
verwacht evenwel niet dat het aantal zaken zodanig groot zal zijn dat dit
structureel tot een lastenverzwaring van de rechtspraak zal leiden.
7. Artikelen
Artikel I, onderdeel A
Met de voorgestelde beschermingsbepaling van artikel 4:194a lid 2 BW
wordt een nieuwe uitzondering geïntroduceerd op het wettelijk
uitgangspunt dat de zuiver aanvaard hebbende erfgenaam met zijn
privévermogen aansprakelijk is voor nalatenschapsschulden. De invoering
van artikel 4:194a BW leidt daarom tot een aanpassing van artikel 4:184 lid
2 onder a BW. Voorgesteld wordt om in dit artikellid te verwijzen naar de
in artikel 194a, tweede lid, opgenomen uitzondering dat de kantonrechter
de erfgenaam ontheffing heeft verleend om een schuld van de nalatenschap uit zijn privévermogen te voldoen.
Artikel I, onderdeel B
Artikel 4:192 lid 1 bepaalt dat een erfgenaam die zich ondubbelzinnig en
zonder voorbehoud als een zuiver aanvaard hebbende erfgenaam
gedraagt, daardoor de nalatenschap zuiver aanvaardt.
Voorgesteld wordt om het begrip «een erfgenaam die zich ondubbelzinnig
en zonder voorbehoud als een zuiver aanvaard hebbende erfgenaam
gedraagt» nader te duiden.
Hiervan is voortaan alleen sprake als een erfgenaam beschikkingshandelingen verricht door goederen van de nalatenschap te verkopen, bezwaren
of op andere wijze aan het verhaal van schuldeisers te onttrekken. Met dit
voorstel wordt een duidelijker onderscheid gemaakt tussen handelingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 224, nr. 3

9

die een erfgenaam verricht in het kader van beheer van de nalatenschap
en beschikkingshandelingen waarmee een erfgenaam verhaalsobjecten
uit de nalatenschap haalt waardoor schuldeisers worden benadeeld.
Beschikkingshandelingen die de erfgenaam bewust verricht, zoals het
verkopen en bezwaren van zaken, en die zo ingrijpend zijn dat de
erfgenaam daarmee in de woorden van de parlementaire geschiedenis
«als heer en meester» beschikt over de nalatenschap leiden tot zuivere
aanvaarding van de nalatenschap. Gedacht kan worden aan de verkoop
van de woning van de erflater, het vestigen van een (tweede) hypotheek
op de woning of het verdelen van de antiekcollectie tussen de erfgenamen
onderling. Gaat het echter om andere handelingen, dan aanvaardt hij niet
zuiver de nalatenschap.
Een erfgenaam die het familiefotoalbum meeneemt uit het huis van de
erflater onttrekt geen zaak aan het verhaal van schuldeisers. Het
fotoalbum heeft louter emotionele waarde en betreft dus geen verhaalsobject, zodat het meenemen ervan geen beschikkingshandeling is die tot
zuivere aanvaarding leidt.
In het voornoemde voorbeeld van de ontruiming van de woning van
erflater, kan de erfgenaam voorkomen dat hij de nalatenschap zuiver
aanvaardt door na de ontruiming de inboedel tijdelijk op te laten slaan en
deze beschikbaar te houden voor schuldeisers. Als de inboedel geen
waarde heeft, dan kan de erfgenaam ook de inboedel meegeven aan
bijvoorbeeld de kringloop. Met het weggeven van waardeloze goederen,
onttrekt de erfgenaam evenmin goederen van de nalatenschap aan het
verhaal van schuldeisers.
Een aantal handelingen waarvan nu wordt aangenomen dat deze zuivere
aanvaarding tot gevolg hebben, zal dit na de voorgestelde wijziging niet
meer hebben.
Een erfgenaam die uit eigen middelen een rekening van de overledene
betaalt om een incassoprocedure te voorkomen, aanvaardt op grond van
dit voorstel niet langer zuiver een nalatenschap. Ditzelfde geldt voor de
erfgenaam die in rechte een schuld van de erflater betwist, omdat hij
bijvoorbeeld in de administratie bewijs heeft aangetroffen dat deze schuld
al is betaald of als hij kostbaarheden van de overledene veilig stelt door
deze tijdelijk in zijn kluis op te bergen.12 Bij dit laatste mag van de
erfgenaam wel worden verwacht dat hij op enigerlei wijze inzichtelijk
maakt welke zaken hij tijdelijk uit de nalatenschap onder zich houdt uit
veiligheidsoverwegingen, bijvoorbeeld door dit te doen in aanwezigheid
van een derde en door het bijhouden van een lijst van zaken die hij in de
kluis heeft opgeborgen. Voornoemde handelingen zullen voortaan kunnen
worden aangemerkt als het goed beheren van de nalatenschap door de
erfgenaam. Van goed beheer is geen sprake als een erfgenaam kostbaarheden uit de nalatenschap meeneemt om deze enkel voor hemzelf veilig
te stellen.
Met de voorgestelde wijziging wordt tegemoet gekomen aan de opmerkingen van de KNB, Netwerk Notarissen, NVvR, Rvdr en de NOvA, die in
reactie op een voorontwerp van dit wetsvoorstel stelden dat geen
oplossing werd geboden voor het probleem van de aanvaardingsfictie van
artikel 4:192 BW waardoor erfgenamen onbewust zuiver aanvaarden.
Door voornoemde beperking van de aanvaardingsfictie, zullen erfgenamen niet meer onbewust een nalatenschap aanvaarden.
De NOvA heeft in dat kader gepleit voor volledige schrapping van de
aanvaardingsfictie.
Dit voorstel wordt niet overgenomen. Gemeend is dat met de voorgestelde aanpassing van het eerste lid het doel, voorkomen dat erfgenamen
12

Hoge Raad d.d. 4 april 2014, ECLI: NL:PHR:2014:290.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 224, nr. 3

10

onbewust de nalatenschap zuiver aanvaarden, wordt bereikt. Het volledig
schrappen van het eerste lid gaat verder dan voor het bereiken van dit
doel nodig is.
In geval erfgenamen geen keuze maken voor aanvaarding en wel vrij
kunnen beschikken over goederen van de nalatenschap, kunnen schuldeisers alleen erfgenamen in privé aanspreken op grond van artikel 4:184
lid 2 BW. Een schuldeiser dient in dat geval te bewijzen dat een erfgenaam
opzettelijk goederen van de nalatenschap aan zijn verhaal heeft
onttrokken of dat de erfgenaam een verwijt kan worden gemaakt dat zijn
schuld niet wordt voldaan. Dit houdt een zware bewijslast voor schuldeisers in. Nu kunnen schuldeisers na elke handeling van een erfgenaam,
niet verricht in het kader van beheer, op zijn privévermogen verhaal
nemen. Het voorstel tot schrapping van het eerste lid van artikel 4:192 BW
zou leiden tot een aanzienlijke verslechtering van de positie van schuldeisers.
Artikel 4:184 lid 2 BW is bovendien niet geschikt om te dienen als
algemene beschermingsbepaling voor schuldeisers. Dit artikel voorziet in
een aanvullende bescherming van schuldeisers in geval de beneficiair
aanvaard hebbende erfgenaam zijn wettelijke verplichtingen niet nakomt
jegens een individuele schuldeisers. Deze bepaling kan alleen werken als
de nalatenschap een afgescheiden vermogen vormt, hetgeen het geval is
na beneficiaire aanvaarding. Een schuldeiser kan bijvoorbeeld als blijkt
dat waardevolle goederen van de nalatenschap niet op de boedelbeschrijving staan, zich beroepen op het bepaalde in het tweede lid onder c
of d (opzettelijk goederen van de nalatenschap verbergen of zoekmaken of
tekort schieten in de verplichtingen van vereffenaar).
Als er geen boedelbeschrijving bestaat en de erfgenamen kunnen vrij
beschikken over de goederen van de nalatenschap, zal het voor schuldeisers onmogelijk zijn om aan te tonen dat zij door erfgenamen (opzettelijk) zijn benadeeld. Het volledig schrappen van het eerste lid van artikel
4:192 BW zou ertoe leiden dat schuldeisers altijd achter het net vissen als
hun vorderingen niet door de erfgenamen worden voldaan en na het
uitbrengen van een keuze door de erfgenamen blijkt dat er geen baten
meer in de nalatenschap aanwezig zijn.
Artikel I, onderdeel C
Uitgangspunten van de uitzonderingsclausule
In dit artikel wordt een uitzonderingsclausule voorgesteld op grond
waarvan een erfgenaam die de nalatenschap zuiver heeft aanvaard, zijn
privévermogen kan beschermen tegen onverwachte schulden van de
erflater.
Niet relevant is of de erfgenaam zuiver heeft aanvaard door middel van
het afleggen van een verklaring hiertoe (artikel 4:191 BW), dat hiervan
sprake is doordat hij een daad van zuivere aanvaarding heeft verricht
(artikel 4:192 lid 1 BW) of dat hij een keuzetermijn heeft laten verlopen
(artikel 4:192 lid 3 BW).
De uitzonderingsclausule kent twee uitgangspunten:
1. de bescherming ziet alleen op een zogenaamde onverwachte schuld;
2. de bescherming houdt in dat een erfgenaam de kantonrechter kan
verzoeken om hem vrij te stellen van zijn verplichting om de
onverwachte schuld met zijn privévermogen te voldoen.
Aangesloten is bij de al bestaande beschermingsbepaling van artikel 4:194
BW, die een erfgenaam bescherming biedt tegen een hem onbekend
testament van de erflater. Met behulp van dit artikel kan de erfgenaam
voorkomen dat een hem later bekend testament tot gevolg heeft dat hij in
een financieel nadeliger situatie komt. Zo zou uit een hem nog niet eerder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 224, nr. 3

11

bekend testament kunnen blijken dat op hem de verplichting rust om
bepaalde legaten en lasten uit zijn erfdeel te voldoen of dat zijn erfdeel
kleiner is, doordat er nog een erfgenaam is benoemd. Dit kan tot gevolg
hebben dat een erfgenaam de op hem rustende schulden van de
nalatenschap niet meer uit zijn erfdeel kan voldoen. Als de erfgenaam
zuiver heeft aanvaard, moet hij dit tekort met zijn eigen vermogen
bijpassen. Artikel 4:194 BW biedt de erfgenaam de mogelijkheid om
alsnog beneficiair te aanvaarden. Hij moet hiervoor binnen drie maanden
na ontdekking van het voor hem nadelige testament machtiging vragen
aan de kantonrechter. De beneficiaire aanvaarding heeft tot gevolg dat de
erfgenaam niet met zijn privévermogen aansprakelijk wordt voor het
tekort dat is ontstaan als gevolg van de inhoud van het voor hem eerder
onbekende testament.
De ratio van deze beschermingsbepaling is dat als de erfgenaam op het
moment van het aanvaarden van de nalatenschap op de hoogte zou zijn
geweest van de inhoud van het testament, hij waarschijnlijk niet zuiver
zou hebben aanvaard. In de rechtspraak is in een aantal gevallen
geoordeeld dat een zuiver aanvaard hebbende erfgenaam nadere
bescherming verdient in de zin dat bepaalde nalatenschapsschulden niet
op zijn privévermogen mogen worden verhaald. Een voorbeeld is de
uitspraak van de kantonrechter in Roermond van 1 februari 2013.13 In deze
zaak waren de erfgenamen er bij het overlijden van hun moeder niet op
bedacht dat er nog legitieme vorderingen waren van de kinderen van hun
vooroverleden stiefvader op die stiefvader. Als erfgenamen van de
langstlevende dienden zij deze legitieme vorderingen te voldoen. De
kantonrechter oordeelde dat het redelijk en billijk is om de erfgenamen te
machtigen om de nalatenschap alsnog beneficiair te aanvaarden, zodat zij
niet met privévermogen de legitieme vorderingen van hun stiefbroers en
-zussen zouden hoeven voldoen, nu de bedoeling van de erflaatster en de
vooroverleden (stief)ouder was om alle kinderen een gelijk deel van de
erfenis te laten verkrijgen. Vergelijkbaar is de uitspraak van de kantonrechter in Assen van 19 oktober 2010, waarin de langstlevende geregistreerd partner die de nalatenschap zuiver had aanvaard, werd gemachtigd
om deze alsnog beneficiair te aanvaarden voor wat betreft de legitieme
vorderingen van de twee stiefzonen van de erflater.14
Een ander voorbeeld is de uitspraak van de bestuursrechter in Roermond
van 24 november 2011.15 In deze zaak oordeelde de rechter dat door de te
late vaststelling van de eigen bijdrage op grond van de Algemene Wet
Bijzondere Ziektekosten de erfgenamen hebben afgezien van het
beneficiair aanvaarden van de erfenis. De erfgenamen waren op het
moment van zuivere aanvaarding van de nalatenschap niet op de hoogte
en konden redelijkerwijs ook niet op de hoogte zijn van de alsnog
verschuldigde eigen bijdrage. De rechter oordeelde dat het nalatig
handelen, bestaande uit het niet tijdig een factuur sturen voor de eigen
bijdrage, niet voor rekening en risico van de erfgenamen dient te komen.
Bij dit oordeel werd meegewogen dat in het geval de erfgenamen de
erfenis beneficiair hadden aanvaard, er geen gelden meer beschikbaar
zouden zijn geweest voor het betalen van de verschuldigde eigen bijdrage
en dat deze dan zou zijn kwijtgescholden.
De voorgestelde uitzonderingsclausule geeft een erfgenaam die na
zuivere aanvaarding van de nalatenschap bekend wordt met een
onverwachte schuld de mogelijkheid om binnen drie maanden na
ontdekking van deze schuld een verzoek bij de kantonrechter in te dienen
om verhaal op zijn privévermogen te voorkomen ter voldoening van deze
schuld.
13

LJN: BZ0690.
Notafax 2011, 74 en TE augustus 2011, nr. 4.
15
LJN:BU6290.
14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 224, nr. 3

12

In de meeste gevallen zal de ontdekking van het bestaan van een
onverwachte schuld van de erflater er niet toe leiden dat een erfgenaam
deze uit zijn privévermogen moet betalen. Het merendeel van de
nalatenschappen is positief: de nalatenschap bevat voldoende activa om
alle nalatenschapsschulden te betalen. In sommige gevallen zal echter een
onverwachte schuld ertoe leiden dat het saldo van de nalatenschap
alsnog negatief wordt.
Wat is een «onverwachte schuld»?
De bescherming van het voorgestelde artikel 4:194a BW kan alleen
worden ingeroepen voor onverwachte schulden. Een onverwachte schuld
is een schuld die de erfgenaam niet kende en evenmin behoorde te
kennen op het moment dat hij de nalatenschap zuiver aanvaardde. Met de
woorden «kende en behoren te kennen» wordt aangesloten bij het begrip
goede trouw in het Burgerlijk Wetboek (artikel 3:11 BW).
De goede trouw ontbreekt als de erfgenaam van het bestaan van de
schuld wist op het moment van aanvaarding van de nalatenschap. Ook als
een erfgenaam weliswaar een juiste voorstelling van zaken miste met
betrekking tot de aanwezige schulden, maar onder de gegeven omstandigheden – rekening houdende met zijn eventuele deskundigheid – beter
behoorde te weten of twijfelde of had moeten twijfelen over (de
afwezigheid van) een schuld en heeft nagelaten hiernaar nader onderzoek
te doen, kan hij als niet te goeder trouw worden aangemerkt.
Er is dan ook geen sprake van een onverwachte schuld als de erfgenaam
van het bestaan van de schuld op de hoogte is, maar stelt verrast te zijn
over de hoogte van de schuld. Een erfgenaam die weet heeft van het
bestaan van een schuld zal naar de exacte omvang ervan navraag moeten
doen bij de schuldeiser. Laat hij dit na, dan is dit voor zijn rekening en
risico. Wordt een erfgenaam daarentegen verkeerd geïnformeerd door
een schuldeiser over de omvang van een schuld en vordert de schuldeiser
nadien een hoger bedrag, dan kan deze vordering worden aangemerkt als
een nieuwe schuld. Deze nieuwe schuld is wèl een onverwachte schuld
waarop de uitzonderingsclausule van artikel 4:194a BW ziet.
Bij de invulling van hetgeen een erfgenaam «behoorde te kennen», gaat
het erom wat hij redelijkerwijze had kunnen weten. In ieder geval wordt
van een erfgenaam verwacht dat hij heeft onderzocht waaruit de
nalatenschap bestaat. Op grond van de wet rust op hem de verplichting
om de nalatenschap af te wikkelen. Onderdeel van de afwikkeling is het
betalen van alle schulden. Om deze te kunnen betalen, zal hij moeten
weten welke schulden er zijn. Hij zal hiertoe ten minste de administratie
van de erflater moeten hebben geraadpleegd. Van schulden die
doorgaans uit de administratie van de erflater blijken, zoals hypotheekschulden, debetsaldi van rekeningen-courant, onbetaalde facturen en
belastingschulden, wordt in beginsel aangenomen dat een erfgenaam
deze kende dan wel behoorde te kennen. Dit betekent niet dat als een
schuld niet uit de administratie van de erflater blijkt, deze per definitie kan
worden aangemerkt als een onverwachte schuld. De erfgenaam kan op
andere wijze al van een schuld afweten, bijvoorbeeld doordat hij aanwezig
was bij het aangaan van de schuld. In de situatie dat een erflater niet of
nauwelijks een administratie voerde, rust op een erfgenaam de
verplichting om nader onderzoek te doen naar de schulden van de erflater.
De meeste schulden van de erflater zullen niet als een onverwachte schuld
kunnen worden aangemerkt. Slechts in uitzonderingssituaties zal sprake
zijn van een schuld waarvan gezegd kan worden dat een erfgenaam deze
redelijkerwijs niet kon kennen.
De hiervoor genoemde voorbeelden van schulden waarvan in de
rechtspraak is aangenomen dat een erfgenaam deze redelijkerwijs niet
met privévermogen hoefde te voldoen, zoals legitieme vorderingen op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 224, nr. 3

13

een vooroverleden (stief)ouder of partner en een te laat gevorderde eigen
bijdrage AWBZ, zullen niet in algemene zin als onverwachte schulden
aangemerkt kunnen worden.
Per geval zal de rechter moeten beoordelen of een dergelijke vordering
voor de desbetreffende erfgenaam is aan te merken als een onverwachte
schuld. Ten aanzien van legitieme vorderingen wordt nog opgemerkt dat
erfgenamen van het bestaan ervan meestal op de hoogte zullen zijn,
althans dat zij geacht worden deze te kennen gelet op de regeling van de
wettelijke verdeling in artikel 4:13 lid 3 BW. Dit kan echter onder omstandigheden anders zijn. Denk bijvoorbeeld aan de geregistreerd partner van
een overledene die gebrouilleerd was met zijn stiefkinderen. De
partner/enig erfgenaam wist niet van het bestaan van de stiefkinderen en
kon daarom niet vermoeden dat legitieme vorderingen deel uitmaken van
de schulden van de nalatenschap.
Als voorbeeld van een onverwachte schuld kan gedacht worden aan een
vordering uit onrechtmatige daad. Een erflater kan tijdens zijn leven een
onrechtmatige daad hebben gepleegd. Op grond van artikel 6:162 BW is
de erflater, als de onrechtmatige daad hem kan worden toegerekend,
schadeplichtig. Hetzelfde geldt voor andere aansprakelijkheden die uit de
wet voortvloeien. Te denken valt aan de aansprakelijkheid op grond van
artikel 6:170 BW (aansprakelijkheid voor ondergeschikten), artikel 6:171
BW (aansprakelijkheid voor niet-ondergeschikten), artikel 6:173 BW
(aansprakelijkheid voor gebrekkige zaken), artikel 6:179 BW (aansprakelijkheid voor dieren). De verplichting tot schadevergoeding die voortvloeit
uit voornoemde aansprakelijkheden van de erflater, gaat door vererving
over op de erfgenamen.
In veel gevallen zal een erfgenaam niet op de hoogte zijn van dergelijke
aansprakelijkheden van de erflater en de (toekomstige) vorderingen die
hieruit kunnen voortvloeien. Dit geldt in het bijzonder voor vorderingen
tot schadevergoeding die lange tijd na het overlijden van de erflater door
een derde worden ingesteld. Gelet op de verjaringstermijn van een
vordering tot vergoeding van schade (artikel 3:310 BW), kan een
erfgenaam vele jaren na het overlijden van de erflater en de afwikkeling
van de nalatenschap alsnog worden geconfronteerd met een schuld van
de erflater aan een derde betreffende de vergoeding van diens schade. In
dat geval kan de erfgenaam zich beroepen op het voorgestelde artikel
4:194a BW.
Voor een ander voorbeeld van een onverwachte schuld wordt verwezen
naar de uitspraak van de kantonrechter in Zwolle van 10 december 2010.16
In deze zaak ging het om erfgenamen die na zuivere aanvaarding erachter
kwamen dat erflaatster een stichting naar Liechtensteins recht had
opgericht waarin haar vermogen grotendeels was ondergebracht. In het
reglement van de stichting waren de begunstigden van het gehele
vermogen van de stichting aangewezen. Eén van de begunstigden was
geen erfgenaam. De erfgenamen verzochten op grond van artikel 4:194
BW machtiging om de nalatenschap alsnog beneficiair te mogen
aanvaarden, omdat de begunstiging zoals opgenomen in het reglement
van de stichting dezelfde werking had als een uiterste wilsbeschikking en
zij door deze begunstiging financieel werden benadeeld. Dit verzoek werd
afgewezen, omdat artikel 4:194 BW alleen ziet op uiterste wilsbeschikkingen en niet op andere vormen van begunstiging. Artikel 4:194a BW kan
in deze situatie een oplossing bieden.
De NVvR wijst in zijn advies op de mogelijkheid dat de verwerping van
een erfenis door een erfgenaam voor een andere erfgenaam kan leiden tot
een onverwachte schuld gelet op artikel 4:205 BW. Dit artikel bepaalt dat
als een schuldeiser van de erfgenaam die de nalatenschap heeft
16

LJN: BP0203.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 224, nr. 3

14

verworpen door deze verwerping klaarblijkelijk is benadeeld, de rechtbank
op verzoek van de schuldeiser kan bepalen dat de nalatenschap mede in
het belang van de schuldeisers van deze erfgenaam zal worden vereffend.
Er is sprake van «klaarblijkelijke benadeling» als een positieve nalatenschap is verworpen. De benadeling betreft het erfdeel dat de erfgenaam
zou zijn toegekomen als hij niet verworpen had.
De schuldeisers van deze erfgenaam, zullen vervolgens – conform hun
rang – moeten worden voldaan uit het deel van de verkrijging van de
erfgenamen dat zij zonder de verwerping niet zouden hebben verkregen
(4:219 BW). Hoewel sprake is van een onverwachte schuld voor de
erfgenamen, is geen sprake van een onverwachte schuld als bedoeld in
dit voorstel. Het is immers geen schuld die de zuiver aanvaard hebbende
erfgenamen uit eigen vermogen hoeven te voldoen, omdat een schuldeiser enkel een beroep op artikel 4:205 BW toekomt in geval van een
positieve nalatenschap.
De kosten van vereffening, executele en afwikkeling kunnen evenmin
worden aangemerkt als onverwachte schulden. De verkrijging van een
erfenis gaat gepaard met de verplichting om deze op goede wijze af te
wikkelen. Een erfgenaam moet derhalve rekening houden met afwikkelingskosten.
Voor de kosten van een executeur geldt bovendien dat een erfgenaam
bekend zal zijn met de benoeming van een executeur, zodat hij met deze
kosten rekening moet houden.
Hetzelfde geldt voor de kosten die voortvloeien uit de benoeming van een
vereffenaar. Een erfgenaam is bekend met dergelijke kosten of behoort
deze te kennen. Als sprake is van zuivere aanvaarding, benoemt een
rechter alleen op verzoek van derden een vereffenaar als de erfgenamen
in ernstige mate tekort schieten in hun verplichting om de nalatenschap te
vereffenen of als de belangen van schuldeisers op andere wijze worden
geschaad door de erfgenamen, bijvoorbeeld er wordt verdeeld zonder
eerst de schulden te voldoen (artikel 4:203 en 4:204 BW). Als de kosten
voor vereffening oplopen, omdat er een vereffenaar benoemd moet
worden komt dit voor rekening en risico van de erfgenamen. Is sprake van
een negatieve nalatenschap of een nalatenschap met geringe baten, dan
zal de vereffenaar evenwel de kantonrechter in het kader van een goede
uitoefening van zijn taak verzoeken om opheffing of kosteloze vereffening
van de nalatenschap in de zin van artikel 4:209 BW.
Ook ten aanzien van activa van de nalatenschap geldt dat een erfgenaam
moet onderzoeken uit welke baten de nalatenschap bestaat. Een
erfgenaam moet voorzichtigheid betrachten met het waarderen van de
activa: hij moet zichzelf niet rijk rekenen. Er is in dat kader geen sprake
van dwaling omtrent de activa van een nalatenschap als de verkoopopbrengst van onroerend goed of een aandelenportefeuille lager uitvalt dan
aanvankelijk gedacht.
Een erfgenaam komt evenmin een beroep op de uitzonderingsclausule toe
als het gaat om het verdwijnen van activa in een nalatenschap in geval
van een twee- of meertrapsmaking. Het betreft hier een voorwaardelijke
making. De erflater wijst in zijn testament meerdere opvolgende erfgenamen aan, waarbij de als tweede aangewezen erfgenaam eerst verkrijgt
na het overlijden van de eerst aangewezen erfgenaam. De erfgenaam
verkrijgt daarmee onder ontbindende voorwaarde (van overlijden) en de
opvolgend erfgenaam verkrijgt onder opschortende voorwaarde. Als
sprake is van een dergelijke making, dan kan de omvang van een
nalatenschap na verloop van tijd zijn afgenomen doordat bijvoorbeeld de
erfgenaam onder ontbindende voorwaarde verteringsbevoegdheid heeft
zodat hij datgene wat hij heeft verkregen mag op maken. Na het
overlijden van de erfgenaam onder ontbindende voorwaarde, kan de
erfgenaam onder opschortende voorwaarde hierdoor een nalatenschap
van geheel andere omvang verkrijgen. Deze erfgenaam wordt beschermd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 224, nr. 3

15

door de regeling van artikel 4:190 lid 3 BW: op het moment van de
verkrijging kan de erfgenaam zijn keuze voor aanvaarding of verwerping
uitbrengen. Als blijkt dat de nalatenschap na verloop van tijd negatief is
geworden, kan de erfgenaam onder opschortende voorwaarde zijn
privévermogen beschermen door op het moment dat hij verkrijgt de
nalatenschap beneficiair te aanvaarden of deze te verwerpen.
Inhoud van het verzoek
Uit de consultatie is gebleken dat voor wat betreft de inhoud van het
verzoek aan de kantonrechter twee situaties moeten worden onderscheiden:
1. de situatie dat de nalatenschap nog moet worden afgewikkeld; en
2. de situatie dat de vereffening of verdeling van de nalatenschap al
heeft plaatsgevonden.
In een voorontwerp van dit voorstel werd een oplossing gegeven voor de
situatie dat de nalatenschap al was afgewikkeld (situatie 2).
Een erfgenaam kan in dat geval de kantonrechter verzoeken om hem te
ontheffen van de verplichting om de onverwachte schuld uit zijn
vermogen te voldoen voor zover deze niet uit zijn erfdeel kan worden
voldaan. Zie hiervoor het voorgestelde tweede lid van artikel 4:194a BW.
In het eerste lid wordt een oplossing gegeven voor de situatie onder 1: de
schulden van de nalatenschap moeten nog worden vereffend.
Procedure
Voorgesteld wordt dat de erfgenaam die wordt geconfronteerd met een
onverwachte schuld zich via de verzoekschriftprocedure tot de kantonrechter wendt.
Wederom is hier aangesloten bij het bepaalde in artikel 4:194 BW.
De verzoekende erfgenaam is partij in de procedure. Eventuele andere
erfgenamen zijn belanghebbenden, aangezien toewijzing van het verzoek
direct gevolgen heeft voor hun positie. Zo zal het verkrijgen van
ontheffing door de verzoekende erfgenaam er toe kunnen leiden dat een
andere zuiver aanvaard hebbende erfgenaam, die wel bekend was met de
schuld, een groter aandeel van die schuld voor zijn rekening moet nemen.
Ook de schuldeiser wiens vordering als onverwachte schuld is aangemerkt door de verzoekende erfgenaam, is belanghebbende in de
procedure. Overige belanghebbenden kunnen legatarissen, legitimarissen
of andere schuldeisers zijn voor wie de uitkomst van de procedure
gevolgen kan hebben voor de omvang van hun verkrijging of de
voldoening van hun vordering. In deze procedure gelden de algemene
regels van bewijsrecht zoals die in verzoekschriftprocedures gelden
(artikel 284 lid 1 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering).
Naar aanleiding van de vraag van de NVvR hoe de voorgestelde regeling
moet worden toegepast in geval van internationale nalatenschappen,
wordt het volgende opgemerkt.
Als sprake is van een grensoverschrijdende nalatenschap zal volgens de
regels van internationaal privaatrecht moeten worden vastgesteld welk
recht van toepassing is op de vererving en afwikkeling van de nalatenschap. Als Nederlands recht van toepassing is, kan de voorgestelde
regeling worden toegepast. In dat geval kunnen erfgenamen, ongeacht of
zij in Nederland of in het buitenland woonachtig zijn, een beroep doen op
de uitzonderingsclausule.
Is buitenlands recht van toepassing op de afwikkeling van de nalatenschap, dan zal moeten worden bezien welke regels dat recht geeft voor de
bescherming van het privévermogen van erfgenamen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 224, nr. 3

16

Per 17 augustus 2015 wordt de Verordening erfrecht van toepassing en
zullen de lidstaten van de EU (met uitzondering van het Verenigd
Koninkrijk, Ierland en Denemarken) dezelfde regels kennen om het
toepasselijke recht op de vererving en afwikkeling van internationale
nalatenschappen vast te stellen.17 Als Nederlands recht van toepassing is,
dan heeft na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel een toegewezen
verzoek in het kader van de uitzonderingsclausule ook uitwerking ten
aanzien van onverwachte schulden in een andere lidstaat.
Lid 1
Op grond van het eerste lid kan een erfgenaam die wordt geconfronteerd
met een onverwachte schuld voordat alle schulden van de nalatenschap
betaald zijn, zich tot de rechter wenden met het verzoek om hem te
machtigen om de nalatenschap alsnog beneficiair te aanvaarden.
Ingevolge de eerste volzin van lid 1 moet een erfgenaam zijn verzoek
binnen drie maanden na de ontdekking van de onverwachte schuld bij de
kantonrechter indienen. De kantonrechter zal bij het in behandeling
nemen van het verzoek beoordelen of aan alle vereisten van lid 1 is
voldaan.
Allereerst zal de rechter vaststellen of de erfgenaam binnen de termijn
van drie maanden na ontdekking van de door hem genoemde onbekende
schuld zijn verzoek heeft ingediend. Is de erfgenaam te laat met zijn
verzoek, dan wordt de erfgenaam niet ontvankelijk verklaard in zijn
verzoek.
Vervolgens zal de rechter vaststellen of het daadwerkelijk om een
onbekende schuld gaat. De erfgenaam mag derhalve op het moment van
zijn zuivere aanvaarding niet bekend zijn geweest met deze schuld. Ook
mag er geen sprake van zijn dat de onbekendheid met deze schuld de
erfgenaam te verwijten valt. De erfgenaam die een beroep doet op dit
artikellid moet te goeder trouw zijn. Van hem wordt voorafgaand aan zijn
aanvaarding onderzoek gevergd (zie ook hierboven p.13 e.v.). De
omstandigheden van het geval bepalen de reikwijdte van zijn onderzoekplicht.
Voornoemde geldt onverkort als er een executeur is benoemd. In dat
geval vraagt de erfgenaam de executeur om namens hem een beroep op
de uitzonderingsclausule te doen. De executeur vertegenwoordigt
ingevolge artikel 4:145 BW de erfgenamen in rechte. De termijn van drie
maanden gaat lopen vanaf het moment dat de erfgenaam met de
onverwachte schuld bekend wordt. Er is geen sprake van toerekening van
de bekendheid van de executeur met een schuld aan de erfgenaam. De
erfgenaam raakt op zijn laatst bekend met de schuld als de executeur hem
hierover informeert. In ieder geval wordt de erfgenaam geacht bekend te
zijn met alle schulden op het moment dat de executeur de boedelbeschrijving, waaronder de staat van schulden van de nalatenschap, heeft
opgesteld en ter inzage gegeven aan de erfgenaam en bij gebreke hiervan
op het moment dat de executeur ingevolge artikel 4:151 BW rekening en
verantwoording heeft afgelegd.
Stelt de rechter vast dat aan de voorwaarden van artikel 4:194a lid 1,
eerste volzin, BW is voldaan, dan zal hij de erfgenaam machtigen om
beneficiair te aanvaarden. Gelijk in artikel 4:194 BW het geval is, heeft de
kantonrechter geen discretionaire bevoegdheid. De erfgenaam moet na
verkrijging van de machtiging een verklaring van beneficiaire aanvaarding
17

Verordening (EU) nr. 650/2012 van het Europees parlement en de Raad van 4 juli 2012
betreffende de bevoegdheid, het toepasselijke recht, de erkenning en de tenuitvoerlegging van
beslissingen en de aanvaarding en de tenuitvoerlegging van authentieke akten op het gebied
van erfopvolging, alsmede betreffende de instelling van een Europese erfrechtverklaring,
PBEU 2012, L 201.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 224, nr. 3

17

afleggen bij de griffie van de rechtbank van het sterfhuis van de erflater
(4:191 BW). Pas na het afleggen van de verklaring is de erfgenaam niet
langer met zijn privévermogen aansprakelijk voor de onverwachte schuld.
Voor de overige erfgenamen geldt artikel 4:192 lid 4: een erfgenaam die
nog geen keuze heeft gedaan, wordt geacht beneficiair te aanvaarden
wanneer een mede-erfgenaam door een verklaring beneficiair aanvaardt.
Na beneficiaire aanvaarding moet de erfgenaam de nalatenschap onder
toezicht van de kantonrechter afwikkelen volgens de regels van de
formele vereffening (4:202 lid 1 onder a BW). Ingevolge artikel 4:195 BW
zijn alle erfgenamen gezamenlijk vereffenaar.
Bij een beroep op de uitzonderingsclausule zal de erfgenaam veronderstellen dat de nalatenschap door de onverwachte schuld geen positief
saldo meer vertoont. Dit betekent dat er na beneficiaire aanvaarding geen
«lichte vereffeningsprocedure» kan plaatsvinden. In ieder geval geldt voor
de erfgenamen-vereffenaars de verplichting dat de schuldeisers openbaar
worden opgeroepen. Zodoende wordt voorkomen dat de desbetreffende
erfgenaam in een later stadium met een eventuele nieuwe onverwachte
schuld wordt geconfronteerd. Door het oproepen van alle schuldeisers
hoeft een erfgenaam de schuldeisers die zich na het verbindend worden
van de uitdelingslijst melden, niet meer te voldoen als er geen nalatenschapsvermogen meer is, ongeacht de rangorde van die schuld (artikel
4:220 lid 2 BW).
Met de voorgestelde regeling wordt de in de consultatie geuite zorg
weggenomen dat een beroep op de uitzonderingsclausule zou kunnen
leiden tot een selectieve of willekeurige betaling van schulden door
erfgenamen, waardoor een inbreuk wordt gemaakt op het beginsel van
gelijkheid van schuldeisers («paritas creditorum»). Na beneficiaire
aanvaarding moet de erfgenaam alle schuldeisers oproepen, zodat alle
schulden van de nalatenschap in volgorde van hun rang kunnen worden
voldaan. De onverwachte schuldeiser behoudt zijn positie ten opzichte
van de andere schuldeisers ten aanzien van het nalatenschapsvermogen.
De rangorderegelingen van de artikelen 3:278 lid 1 BW en 4:7 BW alsmede
het beginsel van de paritas creditorum gelden onverkort. Voor een enkele
schuld die de erfgenaam voor het starten van de formele vereffeningsprocedure uit zijn eigen vermogen heeft voldaan, zoals een hypotheekbetaling, geldt dat hij voor het bedrag van die schuld als schuldeiser van de
nalatenschap optreedt in de rang die deze schuld had (artikel 4:200 lid 3
BW). Ditzelfde geldt voor lasten die de erfgenaam uit zijn eigen vermogen
heeft voldaan en die verplichten tot een uitgave ten laste van de nalatenschap.
Lid 2
In de situatie dat de nalatenschap al is verdeeld of vereffend, is het niet
zinvol de erfgenaam alsnog te machtigen om beneficiair te aanvaarden.
Alsnog beneficiaire aanvaarding leidt tot de aanvang van een formele
vereffeningsprocedure, welke vervolgens wegens het gebrek aan baten
weer zou worden opgeheven (4:209 lid 1 BW). Hiermee is noch de
erfgenaam noch de schuldeiser van de onverwachte schuld geholpen.
Ingevolge het tweede lid krijgt een erfgenaam de mogelijkheid om de
rechter te verzoeken om hem te ontheffen van zijn verplichting de
onverwachte schuld uit zijn eigen vermogen te voldoen.
Een erfgenaam moet zich, gelijk het eerste lid, binnen een termijn van drie
maanden na ontdekking van de schuld tot de kantonrechter wenden. Hij
zal in plaats van om machtiging voor beneficiaire aanvaarding de
kantonrechter om ontheffing vragen. De ontheffing houdt in dat hij vraagt
om vrijstelling van de verplichting om de schuld uit zijn privévermogen te
voldoen. Ook hier geldt dat de rechter in de eerste plaats vaststelt of het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 224, nr. 3

18

verzoek tijdig is ingediend. Heeft de erfgenaam niet binnen drie maanden
na ontdekking van de schuld zijn verzoek bij de rechter ingediend, dan is
hij niet ontvankelijk in zijn verzoek. Vervolgens zal de rechter vaststellen of
sprake is van een onverwachte schuld. Verwezen wordt naar hetgeen
hierboven over onverwachte schulden is opgemerkt.
Als sprake is van een onverwachte schuld zal de rechter vaststellen of de
erfgenaam nog over geërfd vermogen beschikt, en zo ja, wat hiervan de
omvang is.
Om te kunnen vaststellen wat het eventueel nog beschikbare geërfde
vermogen is, zal de erfgenaam de rechter alle benodigde informatie
moeten verschaffen over zijn erfdeel en hetgeen hij eventueel via een
legaat heeft verkregen.
In geval er een verdeling heeft plaatsgevonden, kan de erfgenaam
eenvoudig aantonen welk bedrag en welke goederen hij uit de nalatenschap heeft verkregen. Als de erfgenaam een legaat heeft verkregen, dan
zal dit blijken uit het testament van de erflater. Is er wel vereffend maar
nog niet verdeeld, dan zal de erfgenaam de rechter inzicht moeten
verschaffen over waaruit (het restant van) de nalatenschap bestaat en wie
gerechtigden bij de verdeling zijn. Voor zover de erfgenaam nog over
geërfd vermogen beschikt, zal hij dit moeten aanwenden om de schuld te
voldoen.
De rechter verleent de erfgenaam ontheffing, tenzij hij vaststelt dat de
erfgenaam zich zodanig heeft gedragen dat de schuldeiser erop mocht
vertrouwen dat zijn vordering zou worden voldaan door de erfgenaam.
Bijvoorbeeld een erfgenaam die na ontdekking van de schuld, de
schuldeiser heeft toegezegd dat hij zijn vordering zou voldoen.
Artikel I, onderdelen D en E
Van de mogelijkheid is gebruik gemaakt om de artikelen 4:196 en 4:206 lid
6 BW te moderniseren. De voorgestelde wijziging van voornoemde
artikelen werkt door in de artikelen 4:209 lid 4, 4:214 lid 1 en 218 lid 2 BW.
Voorgesteld wordt om de verplichting voor vereffenaars te laten vervallen
om hun benoeming en het eindigen van hun hoedanigheid bekend te
maken in door de rechter aangewezen nieuwsbladen (4:206 lid 6 BW).
Deze verplichting vervalt ingevolge de artikelen 196, 209 lid 4, 214 lid 1 en
218 lid 2 van Boek 4 BW ook voor de bekendmaking van de beneficiaire
aanvaarding door de erfgenamen, het oproepen van de schuldeisers van
de nalatenschap door de vereffenaar, de opheffing van de vereffening en
de neerlegging van de rekening en verantwoording alsook de uitdelingslijst. Dit laat echter de bevoegdheid van de kantonrechter onverlet om,
indien nodig, bij de vereffening van een specifieke nalatenschap de
aanwijzing te geven dat een of meer voornoemde feiten ook in een door
hem aangewezen nieuwsblad bekend moeten worden gemaakt (artikel
4:210 lid 1 BW).
Aangesloten is bij het wetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van
Burgerlijke Rechtsvordering en enige andere wetten in verband met
bekendmakingen aan personen zonder bekende woon- of verblijfplaats,
waarin bepaalde bekendmakingen in landelijke dagbladen zijn
geschrapt.18 Het aantal huishoudens dat over een krantenabonnement
beschikt, is de afgelopen jaren aanzienlijk afgenomen terwijl steeds meer
huishoudens toegang hebben tot internet. Gemeend is dat daarom in
beginsel volstaan kan worden met publicatie in de Staatscourant, die
sinds 1 juli 2009 elektronisch wordt uitgegeven.

18

Kamerstukken II 2013/14, 33 956.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 224, nr. 3

19

Bijkomend voordeel is dat erfgenamen de onnodige kosten voor het
publiceren in een of enkele nieuwsbladen niet meer hoeven te maken.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
G.A. van der Steur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 224, nr. 3

20