Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

29 279

Rechtsstaat en Rechtsorde

Nr. 557

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 december 2019
Op verzoek van de Vaste Commissie voor Justitie en Veiligheid d.d.
7 november 2019 reageer ik hierbij op het bericht «Neergeschoten
advocaat buiten levensgevaar, politie zoekt schutter». U verzoekt daarbij
een inschatting te geven van de veiligheid van advocaten en andere
procesdeelnemers en de vraag of de getroffen maatregelen afdoende zijn.
Tevens ontvangt u middels deze brief het voortgangsbericht over de
verbeteringen in de stelsels Bewaken en Beveiligen en getuigenbescherming. Hiermee doe ik mijn toezeggingen gedaan in mijn brief van
14 oktober 20191 en tijdens het AO Georganiseerde Criminaliteit van
13 november 2019 gestand. Ook voldoe ik met deze brief aan mijn
toezegging in het plenair debat over het functioneren van het stelsel
bewaken en beveiligen d.d. 4 april jl. (Handelingen II 2018/19, nr. 71, item
11) door in te gaan op de werving van medewerkers, het wervingspotentieel en de stand van de bezetting van de Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging (DKDB) met betrekking tot de persoonsbeveiliging.
Veiligheidssituatie advocaat
Het neerschieten van advocaat Philippe Schol is een verschrikkelijke
gebeurtenis. Het is schokkend dat, na de moord op Derk Wiersum,
wederom een functionaris die in dienst staat van de rechtsorde, is
aangevallen.
Met betrekking tot de veiligheidssituatie van de advocaat kan ik uw Kamer
het volgende melden. Bij de Nederlandse en Duitse autoriteiten waren
signalen van bedreigingen gericht aan deze advocaat bekend. Daarop zijn
maatregelen getroffen. De Nederlandse Orde van Advocaten heeft een
melding gedaan bij het contactpunt voor signalen en zorgen over de
veiligheidssituatie van advocaten en rechters bij de Nationaal Coördinator
Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Naar aanleiding van de
melding heeft de NCTV direct contact gelegd met het lokale bevoegde
1

kst-29279-557
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Kamerstuk 29 279, nr. 542

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 279, nr. 557

1

gezag. Over de getroffen maatregelen kan ik, net als over het lopende
strafrechtelijke onderzoek naar het incident, geen nadere mededelingen
doen.
Veiligheid advocaten en andere procesdeelnemers
Voor de weerbaarheid van kwetsbare beroepsgroepen moet structureel
aandacht zijn. De werkgroep bredere aanpak beroepsgroepen die ik in
mijn brieven van 18 september en 14 oktober jl.2 aan uw Kamer heb
genoemd heeft hiermee een start gemaakt. Deze werkgroep heeft als
opdracht om breder naar de risico’s, behoeftes, zorgen en weerbaarheid
van onder andere rechters, advocaten, Officieren van Justitie en journalisten te kijken. De werkgroep is in contact getreden met deze beroepsgroepen en stelt gezamenlijk een plan van aanpak op voor de beroepsgroep die daar behoefte aan heeft waarin weerbaarheidsversterking,
sociale zorg, verantwoordelijkheid van het individu, verantwoordelijkheid
voor de werkgever en eventuele aanvullende beveiligingsmaatregelen
vanuit de overheid centraal staan.
De overheid kan aanvullende beveiligingsmaatregelen nemen als een
persoon of de organisatie waar zij deel van uitmaken of waarvoor zij
werken op eigen kracht geen weerstand kan bieden tegen de dreiging en
het risico. Maatwerk en veiligheid staan daarbij voorop, waarbij volledige
veiligheid echter niet gegarandeerd kan worden.
Voortgang verbeteringen stelsels bewaken en beveiligen en
getuigenbescherming
Eerder stuurde ik u een brief3 waarin ik u informeerde over de noodzakelijk geachte verbeteringen om de stelsels bewaken en beveiligen en
getuigenbescherming op langere termijn goed te kunnen laten functioneren en de realisatie daarvan. De verdere realisatie van deze verbeteringen hebben de betrokken partners de afgelopen periode ter hand
genomen. Sinds de moord op de advocaat Derk Wiersum wordt echter
een zwaarder en ander beroep gedaan op het stelsel. Daarom zet ik als
onderdeel van het breed offensief tegen de georganiseerde ondermijnende criminaliteit in op de versterking van bewaken en beveiligen en
getuigenbescherming. Een substantiële versterking van de stelsels dient
ervoor te zorgen dat de stelsels toekomstbestendig zijn, zeker gezien de
toenemende dreiging vanuit de georganiseerde criminaliteit. De continuïteit van de democratische rechtsorde moet te allen tijde gewaarborgd
zijn. De in gang gezette verbeteringen dienen daarom in het licht van de
uitwerking van het brede offensief tegen de georganiseerde criminaliteit
wat betreft bewaken en beveiligen en getuigenbescherming te worden
bezien. Over die uitwerking zal ik u nader informeren in het voorjaar. Over
een aantal verbeteringen waar ik u nu al de voortgang kan melden, vind u
hieronder de actuele stand van zaken:
1 Verduidelijking reikwijdte van de zorgplicht van de overheid
De lijn die ik hanteer met betrekking tot de zorgplicht van de overheid –
in de bescherming van personen staan veiligheid en maatwerk altijd
voorop en de overheid draagt er zorg voor dat personen ongestoord
kunnen functioneren als dit in het belang is van de democratische
rechtsorde of in het belang van waarden als de vrijheid van meningsuiting en persvrijheid – is opgenomen in de geactualiseerde circulaire
Bewaken en Beveiligen4. Hiermee is duidelijk wat van de overheid
2

Kamerstuk 29 279, nrs. 536 en 542
Kamerstuk 29 911, nr. 215
4
Circulaire met betrekking tot de bewaking en beveiliging van personen, objecten en diensten
2019, Stcrt. 2019, nr. 39608
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 279, nr. 557

2

2

3

verwacht mag worden als het gaat om het zorgdragen voor de
veiligheid.
Kwaliteitsverbetering in de uitvoering en capaciteit
De opschalingsstructuur die binnen de politie is ingericht om sneller te
kunnen reageren op ernstige, complexe en/of regio-overstijgende
zaken is inmiddels operationeel.
Ik heb aangegeven dat meer mogelijkheden gecreëerd moeten worden
om beveiligingsconcepten vorm te geven. Dit moet zorgen voor meer
mogelijkheden en gradaties aan maatregelen en voor minder druk op
de capaciteit en middelen die beschikbaar zijn voor het uitvoeren van
de diverse beveiligingsmaatregelen. Zo kunnen tijdig maatregelen
getroffen. In opdracht van de NCTV heeft TNO een verkenning
uitgevoerd naar innovatieve en toekomstgerichte beveiligingsconcepten. Daarnaast is de politie verschillende beveiligingsconcepten aan
het vormgeven. Onlangs heeft het kabinet extra middelen aan de
politie toegekend die ook ingezet kunnen voor nieuwe technologie en
materieel als onderdeel van deze concepten. De verdere ontwikkeling
en realisatie van deze beveiligingsconcepten worden meegenomen in
de uitwerking van het breed offensief tegen de georganiseerde
criminaliteit wat betreft bewaken en beveiligen en getuigenbescherming.
Beschikbare politiecapaciteit
De korpschef en ik spreken al geruime in het Landelijk Overleg
Veiligheid en Politie (LOVP) over de (voorziene) druk op de inzetbaarheid in het algemeen en de noodzaak tot structurele versterking van de
politiecapaciteit. In een separate brief aan uw Kamer zal ik deze week
nader ingaan op het onderwerp politiecapaciteit.
Het kabinet heeft in 2018 besloten € 91 miljoen extra beschikbaar te
stellen aan de regionale eenheden om de inzetbaarheid in de periode
2019–2021 zo veel mogelijk op niveau te houden.5 Na de moord op de
advocaat Wiersum heeft het kabinet ook eenmalig € 10 miljoen
beschikbaar gesteld om de druk die de tijdelijke extra maatregelen in
het kader van het stelsel bewaken en beveiligen met zich mee brengen,
aan te pakken.
Zowel de gezagen, de korpsleiding als ondergetekende zijn er zich
gezamenlijk van bewust van dat ook in de komende jaren druk staat op
de beschikbare capaciteit. Die druk is dus zeker niet alleen het gevolg
van de tijdelijke maatregelen na aanleiding van de moord op advocaat
Derk Wiersum. De huidige zware belasting van de politie onderstreept
eens te meer dat structurele versterking van de politiecapaciteit
noodzakelijk is. De realiteit is dat uitbreiding van de operationele
bezetting tijd vergt; dat geldt ook voor de capaciteit voor het stelsel
van bewaken en beveiligen en getuigenbescherming. In de uitwerking
van het breed offensief tegen ondermijnende criminaliteit zal ook
worden ingaan op deze capaciteit.

Capaciteit DKDB
In het plenair debat over het functioneren van het stelsel bewaken en
beveiligen d.d. 4 april jl. heb ik uw Kamer toegezegd in te gaan op de
werving van medewerkers, het wervingspotentieel en de stand van de
bezetting van de Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging (DKDB)
voor de uitvoering van de persoonsbeveiligingstaken.
Medewerkers van de DKDB moeten over een politiediploma beschikken.
Voor de instroom op korte termijn komen derhalve in principe alleen
executieve (reeds opgeleide) politiemedewerkers in aanmerking. De
maatregelen die de politie neemt zijn enerzijds gericht op het vergroten
van dit interne potentieel; door middel van bijvoorbeeld gerichtere
5

Kamerstuk 29 628, nr. 820

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 279, nr. 557

3

wervingsacties, wijzigingen in het ketenproces en de DKDB als aantrekkelijke werkgever te positioneren. Hierover blijf ik met de korpschef in
gesprek.
In aanvulling daarop is met ingang van eind 2019 een initiële opleiding
ingericht voor aspiranten die van buiten de politie geworven worden om
na de basisopleiding meteen in te stromen bij de DKDB. Voordeel hiervan
is dat de reguliere politiecapaciteit niet wordt aangetast. Zo worden er
geen politiemedewerkers uit andere eenheden weggetrokken. Het effect
hiervan wordt over een aantal jaren zichtbaar. Verder kunnen als gevolg
van tijdelijke afspraken met de vakbonden specifieke groepen6 sollicitanten met relevante werkervaring sneller geworven en opgeleid worden.
Deze maatregel wordt nu uitgevoerd en loopt door tot eind 2020.
In het eerste kwartaal van 2019 is, zoals verwacht, de instroom van de
beveiligers op gang gekomen. Dat resulteert er in dat er op dit moment
nog 48 fte vacatures zijn bij de DKDB voor de uitvoering van persoonsbeveiligingstaken (peildatum 11 november 2019). Eind november 2018 was
dit nog 73 fte. De totale formatie van de DKDB is in het inrichtingsplan
2012 vastgesteld op 392 fte. De korpschef heeft aangegeven dat hij
verwacht dat volledige bezetting van de DKDB, gelet op de nog te
voorziene instoom voor eind 2019, voor het eind van 2020 binnen bereik
is.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus

6

Kamerstuk 29 911, nr. 215

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 279, nr. 557

4