Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

994
Vragen van het lid Leijten (SP) aan de Minister van Financiën over de positie
die hij ingenomen heeft ten opzichte van het Duits/Franse voorstel voor een
Eurozonebudget (ingezonden 22 november 2018).
Antwoord van Minister Hoekstra (Financiën) (ontvangen 19 december 2018)
Vraag 1 en 2
Hoe verklaart u dat de positie van Nederland zo afwijkt van het Duits/Franse
voorstel voor een eurozonebudget?1 2 3 4
Wat betekent het dat u «niet meteen» tegen het nieuwe voorstel bent – zoals
Telegraaf meldt of dat zelfs «het verzet» afneemt (NRC), terwijl u in de
afbeelding op de tweet stelt «minder dan overtuigd» (less than convinced) te
zijn? Waarom zit er licht tussen uw twitterstatement en uw woordelijke
toelichting aan verzamelde journalisten?
Antwoord 1 en 2
Het kabinet is, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Frankrijk, geen voorstander
van een aparte eurozonebegroting met een stabilisatiefunctie om de
(gevolgen van) asymmetrische economische schokken op te vangen. Volgens
het kabinet kunnen bij de economische noodzaak van een stabilisatiefunctie
verschillende kanttekeningen worden geplaatst.
Lidstaten kunnen deze schokken opvangen door gebruik te maken van eigen
budgettaire buffers en zogenoemde automatische stabilisatoren in nationale
begrotingen. Lidstaten die voldoen aan de regels van het SGP en hun
overheidsschuld niet uit hand hebben laten lopen, zijn in staat vrijwel alle
economische schokken op te vangen. De mogelijkheden voor grensoverschrijdende schokabsorptie kunnen bovendien worden vergroot met het versterken
van de bankenunie en de kapitaalmarktunie, aangezien die de beschikbaarheid van grensoverschrijdende financiering vergroten. Tot slot bestaat er met
het ESM al een noodfonds om lidstaten die toegang verliezen tot financiële
markten, te ondersteunen om schokken op te vangen.
Het kabinet staat open om budgettaire instrumenten te onderzoeken die
convergentie en het concurrentievermogen in de eurozone en daarbuiten
1

https://www.telegraaf.nl/financieel/2816339/hoekstra-niet-meteen-tegen-nieuw-eurozoneplan
https://www.nrc.nl/nieuws/2018/11/19/verzet-tegen-bescheiden-eurozonebegroting-neemt-afa2755773
3
https://www.ft.com/content/5ac73768-ebe5-11e8-8180-9cf212677a57
4
https://twitter.com/WBHoekstra/status/1064460626918080512
2

ah-tk-20182019-994
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

bevorderen. U bent via de verslagen van de Eurogroep5 en Eurotop6 over de
recente overeenkomst op het gebied van de toekomst van de Economische
en Monetaire Unie (EMU) geïnformeerd. De regeringsleiders hebben de
Eurogroep gemandateerd om, in de context van het MFK, werk voort te
zetten met betrekking tot de vormgeving, implementatie en timing van een
budgettair instrument voor convergentie en concurrentievermogen voor de
eurolanden. Het instrument voor convergentie en concurrentievermogen zal
onderdeel uitmaken van de begroting voor de EU27.
Ik merk op dat er expliciet is opgenomen in het generieke rapport van de
Eurogroep aan de regeringsleiders over de EMU dat er geen overeenstemming bestaat over de noodzaak en vormgeving van een stabilisatiefunctie.
Zoals bekend is Nederland, in tegenstelling tot het Frans-Duitse voorstel voor
de architectuur van een eurozonebegroting, geen voorstander van een nieuw
eigen middel. Zie verder het antwoord op vraag 3 en 4.
Vraag 3 en 4
Deelt u de analyse van Eurogroepvoorzitter Centeno die de eurozonebegroting een enorm belangrijke bijdrage en een soort van doorbraak noemt?7
Erkent u dat een eurozonebudget (in of buiten de meerjarenbegroting van de
EU) onderdeel is van een transferunie? Zo nee, waarom niet? Zo ja, kunt u
toelichten waarom Nederland de deur op een kier zet voor zo een eurozonebudget?
Antwoord 3 en 4
De regeringsleiders hebben tijdens de eerdergenoemde Eurotop van
14 december jongstleden de Eurogroep gemandateerd om, in de context van
het MFK (dat voor de EU27 is), werk voort te zetten met betrekking tot de
vormgeving, implementatie en timing van een budgettair instrument voor
convergentie en concurrentievermogen voor de eurolanden. Het instrument
voor convergentie en concurrentievermogen zal onderdeel uitmaken van de
begroting voor de EU27.
Voor Nederland was en is van belang dat er geen mandaat werd gegeven om
een instrument uit te werken voor stabilisatie, al dan niet op basis van het
bestaande Commissievoorstel, dat het instrument onderdeel is van het MFK
en dat gebruik zal worden onderworpen aan strenge voorwaarden.
Met een dergelijk instrument kan invulling worden gegeven aan de door
Nederland gewenste koppeling tussen de EU-begroting en hervormingen die
nationale economieën toekomstbestendig maken, zoals uiteengezet in het
regeerakkoord. Volgens het kabinet beperkt convergentie tussen eurolanden
juist de noodzaak van permanente transfers.
Vraag 5
Garandeert u dat u bij uw bezoeken aan de ministers van Financiën van
Frankrijk en Duitsland duidelijk de positie van Nederland zal weergeven en
geen verzet zult opgeven?
Antwoord 5
Tijdens mijn bezoeken aan Frankrijk en Duitsland voorafgaand aan de
Eurogroep-vergadering van 3 december jongstleden en de Europese Raad
van 14 december jongstleden heb ik, in lijn met het regeerakkoord, benadrukt
dat Nederland de noodzaak niet ziet van een stabilisatiefunctie voor de
eurozone om asymmetrische schokken op te vangen. Omdat lidstaten met
weerbare en veerkrachtige nationale economieën in staat zijn om zelf
schokken op te vangen heb ik de noodzaak van structurele hervormingen,
bijvoorbeeld op het gebied van dynamische product- en arbeidsmarkten, en
gezonde overheidsfinanciën benadrukt. Tot slot heb ik het belang van
risicoreductie in het kader van de bankenunie en het versterken van het ESM,
in het bijzonder met betrekking tot het raamwerk voor herstructurering van

5

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2018/12/07/verslag-eurogroep-enecofinraad-van-3-en-4-december-2018
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2018/12/18/bijlage-kamerbrief-inzakeverslag-europese-raad-van-13-en-14-december-2018
7
http://dsms.consilium.europa.eu/952/Actions/Newsletter.aspx?messageid=25911&customerid
=63736&password=enc_4B3737633131323263386159_enc
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

onhoudbare overheidsschuld en de rol van het ESM binnen programma’s,
onderstreept.
In het rapport aan regeringsleiders is uiteindelijk een split gemaakt tussen
convergentie en concurrentiekracht enerzijds en stabilisatie anderzijds. Er is
expliciet opgenomen dat er geen overeenstemming bestaat over de noodzaak
en vormgeving van een stabilisatiefunctie. Tot slot bevat de overeenkomst die
in de Eurogroep is bereikt, zoals toegelicht in het verslag van de Eurogroep,
veel punten op het gebied van het ESM en de Bankenunie waarvoor
Nederland zich de afgelopen maanden hard heeft gemaakt en die de
eurozone wezenlijk versterken.
Vraag 6
Klopt de inschatting van Eurocommissaris Oettinger dat wanneer de
Europese Commissie maar streng is ten opzichte van Italië, dat Nederland
dan wel in zal stemmen met de verdere verdieping van de Europese
Monetaire Unie (EMU)? Kunt u uw antwoord toelichten?8
Antwoord 6
Voor het kabinet staat voorop dat een sterke EMU allereerst sterke en
veerkrachtige nationale economieën vergt. De Europese begrotingsregels,
vastgelegd in het Stabiliteits- en Groeipact (SGP) bieden een raamwerk voor
het pad naar of behoud van gezonde overheidsfinanciën. Het kabinet vindt
dat de Commissie de begrotingsregels strikt moet handhaven in alle lidstaten,
inclusief Italië. Daarnaast zet Nederland zich in voor institutionele hervormingen van de EMU. De Nederlandse inzet voor de Eurogroep van 3 december
jongstleden en de Europese Raad van 14 december jongstleden was en is
gebaseerd op de inschatting van het kabinet hoe de euro duurzaam kan
worden versterkt.

8

https://www.politico.eu/newsletter/brussels-playbook/politico-brussels-playbook-presented-bygoogle-the-grinch-who-stole-christmas-good-news-for-greece-oettinger-on-italy/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3