Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1762
Vragen van de leden Segers en Dik-Faber (beiden ChristenUnie) aan de
Minister van Veiligheid en Justitie en de Staatssecretaris van Economische
Zaken over drugsafval in landbouwakkers (ingezonden 14 januari 2016).
Antwoord van Minister Van der Steur (Veiligheid en Justitie) mede namens
de Staatssecretaris van Economische Zaken (ontvangen 7 maart 2016). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 1468.
Vraag 1
Kent u de berichten «Mdma-resten van Xtc-productie gevonden in maïsplanten»1 en «Gedeputeerde belooft drugsafval snel op te ruimen»2?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3 en 4
Deelt u de mening dat het zorgelijk is dat sporen van drugsafval zijn
aangetroffen in landbouwgewassen?
Welke onderzoeken worden nu uitgevoerd naar de risico’s voor de dier- en
volksgezondheid? Bent u bereid de uitkomst van die onderzoeken met de
Kamer te delen?
Wat gaat u ondernemen om risico’s voor dier- en volksgezondheid en zorgen
daarover weg te nemen?
Antwoord 2, 3 en 4
Zoals aangegeven in de beantwoording van de Kamervragen van de leden
Koşer Kaya en Bergkamp (beiden D66) aan de Staatssecretarissen van
Economische Zaken en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de vondst
van MDMA-resten van xtc-productie in maïsplanten vormen de in de planten
aangetroffen gehaltes aan amfetamine en MDMA naar het oordeel van
bureau risicobeoordeling van de NVWA (bureau) geen gevaar voor de dieren volksgezondheid. In die zin is het geen reden tot zorg. Dat neemt niet weg
dat sporen van drugsafval niet in landbouwgewassen thuishoren. Er wordt
dan ook stevig ingezet op het bestrijden van drugscriminaliteit en dumping
van drugsafval. Zie ook antwoord op vraag 15.

1
2

ah-tk-20152016-1762
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

http://nos.nl/artikel/2079436-mdma-resten-van-xtc-productie-gevonden-in-maisplanten.html
(NOS: http://nos.nl/artikel/2079460-gedeputeerde-belooft-drugsafval-snel-op-te-ruimen.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Vraag 5 en 6
Wat is de omvang van het dumpen van drugsafval in gierkelders? Is de
recente informatie over drugsafval in landbouwgewassen voor u aanleiding
om onderzoek hiernaar te intensiveren?
Wordt onderzocht welke arealen gewassen bestemd voor voedselproductie
besmet zijn met drugsafval? Zo nee, waarom niet? Zo ja, bent u bereid
onderzoek hiernaar te intensiveren?
Antwoord 5 en 6
Dit is de eerste keer dat geconstateerd is dat er drugsafval in een gierkelder is
gedumpt. Ik heb vooralsnog geen indicatie dat er bij meer landbouwbedrijven
drugsafval is gedumpt. Ik zie dan ook op dit moment geen reden om extra
tijd en middelen te stoppen in het, zonder concrete aanleiding, onderzoeken
van arealen en gierkelders. Bij een verdenking van besmetting van gierkelders of gewassen op een bedrijf zal dit worden onderzocht.
Vraag 7
Wordt onderzoek gedaan naar de bodemgesteldheid? Hoe lang blijft de
bodem verontreinigd met afvalstoffen? Hoe voorkomen we dat chemisch
materiaal het grondwater bereikt en wie draagt de kosten voor sanering?
Worden er gedurende de periode van verontreiniging geen gewassen meer
verbouwd?
Antwoord 7
Van de provincie Noord-Brabant heb ik vernomen dat zij oriënterend
onderzoek laat uitvoeren naar de effecten van bodemverontreiniging als
gevolg van dumpingen in de natuur en de wijze van aanpak. Uit dit onderzoek zal ook volgen hoe lang de bodem verontreinigd blijft en of er risico
bestaat voor het grondwater.
In de Wet bodembescherming (Wbb) is een zorgplicht opgenomen, waarvan
het uitgangspunt is dat alle bodemverontreiniging moet worden opgeruimd,
in eerste instantie door de veroorzaker en als dit niet mogelijk is door de
eigenaar van de grond waar het (drugs)afval is gedumpt. Zij dragen ook de
kosten voor de sanering. Zowel gemeente, provincie als Rijk zijn op grond
van artikel 95, lid 3 van de Wbb bevoegd gezag in dezen. In de praktijk wordt
dit opgepakt door het bevoegd gezag waar de calamiteit wordt gemeld.
Meestal is dit de gemeente, maar het kan bijvoorbeeld ook Rijkswaterstaat
zijn bij dumpingen in Rijkswateren. De Omgevingsdienst Zuid Oost Brabant
(ODZOB) werkt al jaren met een protocol Regeling Verwijdering Calamiteuze
Stoffen (RVCS), waarin vastgelegd is hoe gehandeld dient te worden bij het
opruimen van afval. Dit protocol is inmiddels uitgebreid met een hoofdstuk
over bodembescherming en wordt momenteel in de praktijk getoetst. Het is
de bedoeling om dit protocol eerst in Noord-Brabant uit te rollen, alvorens
het landelijk te implementeren.
Vraag 8
Is u bekend dat vanuit de lucht (in Limburg met vliegtuigen) gezocht wordt
naar vermenging van maïsgewassen en wietteelt op akkers? Bent u bereid dit
onderzoek te intensiveren?
Antwoord 8
Ik heb begrepen dat het afgelopen jaar in Limburg met een helikopter is
gezocht naar de vermenging van maïsgewassen en wietteelt op akkers. Van
de Nationale Politie heb ik vernomen dat de politie-eenheid Limburg tevreden
is over deze zoekmethode; door beter zicht kunnen zij wietteelt vanuit de
lucht effectiever detecteren dan vanaf de grond. Het is aan lokale en
regionale overheden al dan niet de keuze voor deze zoekmethode te maken.
Vraag 9
Op welke manier kunnen goedwillende boeren worden ondersteund in het
drugs(afval)vrij houden van hun onderneming? Bent u bereid een meldpunt
in te richten voor vragen en meldingen van boeren en andere landeigenaren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Antwoord 9
Er worden reeds maatregelen genomen om het probleem van deze vorm van
drugsafvaldumping tegen te gaan. Zo is er in Noord-Brabant een Projectgroep «Samen Tegen Dumpen» ingesteld. In deze Projectgroep komen onder
anderen Rijk, provincie, waterschappen en gemeenten, Politie, NFI, Taskforce
Brabant Zeeland, LFO en (chemisch) afvalmanagement samen. Eén van de
doelen van deze samenwerking is het op een uniforme manier snel en veilig
opruimen van drugsafval en (indirect) het voorkomen van dumpingen door
bijvoorbeeld labs op te rollen en koeriers aan te houden. Een vergelijkbaar
initiatief in Limburg, het Masterplan «Limburg Drugslab-vrij», bevindt zich
momenteel in een verkennende fase. Door dergelijke initiatieven, alsmede
vanwege de mogelijkheid informatie te geven aan bijvoorbeeld Meld Misdaad
Anoniem of aan het Team Criminele Inlichtingen bij de Politie, zie ik
momenteel geen toegevoegde waarde in een nieuw meldpunt.
Vraag 10
Deelt u de mening dat het schandalig is dat het drugsafval in de gierputten
nog steeds niet is opgeruimd, bijna een jaar na de ontmanteling van het
Xtc-laboratorium? Waarom heeft dit opruimen zo lang geduurd?
Antwoord 10
Drugsoverlast, en dus ook overlast van drugsafval, moet zoveel mogelijk
beperkt worden. Zoals al aangegeven in het antwoord op vraag 7 is het
opruimen van drugsafval in eerste instantie aan de veroorzaker. Indien dit,
om welke reden dan ook, niet mogelijk is, valt het opruimen onder de
verantwoordelijkheden van de perceeleigenaar. Het is aan de gemeente om
hier toezicht op te houden. Ik kan niet beoordelen in hoeverre het opruimen
mogelijk langer dan noodzakelijk heeft geduurd. Wel constateer ik dat de met
drugsafval vervuilde mest op 29 januari 2016 in opdracht van de perceeleigenaar en in samenspraak met de gemeente is verwijderd.
Vraag 11
Hebben omwonenden geen blijvende gezondheidsschade opgelopen doordat
het drugsafval zo lang in kelders heeft gelegen? Laat u onderzoeken of
lekkage naar het grondwater heeft plaatsgevonden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 11
Er zijn in opdracht van de GGD Brabant/Zeeland door het RIVM luchtmetingen uitgevoerd in de directe omgeving van het bedrijf. Hieruit is naar voren
gekomen dat er geen hogere concentraties van vervuilende stoffen zijn
aangetroffen in de buitenlucht dan normaal. Wel is er bij het verwijderen van
de vervuilde mest kortstondig sprake geweest van enige geuroverlast. De
GGD heeft aangegeven dat hiervan geen gezondheidsklachten te verwachten
waren.
Het is aan het waterschap en de provincie om te bepalen in hoeverre het
noodzakelijk is om respectievelijk het oppervlakte- of grondwater te onderzoeken. Nadat bleek dat de mest op de akker was uitgereden is overwogen het
oppervlaktewater te testen. Aangezien er geen mestsporen op omliggende
sloten werden aangetroffen is hiervan afgezien.
Vraag 12, 13 en 14
Deelt u de mening dat de provincie, die nu binnen een week het afval zal
opruimen, noch de gemeente mogen opdraaien voor de kosten van het
opruimen van drugsafval?
Bent u bereid de pluk-ze gelden van drugscriminelen te laten terugvloeien in
een fonds voor het opruimen van drugsafval, waardoor ook decentrale
overheden hier een beroep op kunnen doen?
Is het fonds voor opruimen van drugsafval dat door u is ingesteld toereikend?
Hoe staat het in dat kader met de uitvoering van de motie-Segers c.s.
(Kamerstuk 24 077, nr. 351)? Worden situaties zoals in Someren met de komst
van dit fonds voorkomen? Kan met de komst van dit fonds geen discussie
meer bestaan over wie de kosten draagt voor het opruimen van drugsafval?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

Antwoord 12, 13 en 14
Zoals ik in antwoord op eerdere Kamervragen (Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2014–2015, nr. 2627) heb gemeld, ben ik van oordeel dat de
schade als gevolg van het dumpen van drugsafval ten laste dient te komen
van de dader. Het lukt echter vaak niet om de schade op de dader te
verhalen. Ik zie geen mogelijkheid om pluk-ze-gelden van drugscriminelen te
laten terugvloeien in een fonds voor het opruimen van drugsafval. De
begrotingssystematiek laat dit niet toe. Pluk-ze-gelden vloeien in de algemene
middelen. Ik kan dus niet over deze gelden beschikken.
De Minister van Infrastructuur en Milieu (IenM) heeft uitvoering gegeven aan
het amendement Cegerek-Dijkstra. In een op 3 december 2015 tussen de
Minister van IenM en de provincies afgesloten convenant zijn afspraken
gemaakt over het in 2015, 2016 en 2017 door het Rijk jaarlijks beschikbaar
stellen van € 1 miljoen voor de kosten van het opruimen van gedumpt
drugsafval. In de evaluatie van het convenant in 2016 zullen onder meer de
mogelijkheden verkend worden voor de in het amendement beoogde
duurzame financieringsoplossing na 2017. Daarmee wordt ook voldaan aan
de strekking van de motie Segers c.s.
Vraag 15
Bent u bereid om in Noord-Brabant de strijd tegen drugs te intensiveren? Zo
ja, hebben politie en het Openbaar Ministerie voldoende capaciteit om daar
die strijd te voeren?
Antwoord 15
Na verontrustende signalen van OM, politie en het bestuur over fors
toenemende drugscriminaliteit in Zuid-Nederland is reeds medio 2014
besloten om capaciteit te labelen om dit probleem aan te pakken. Voor deze
aanpak – Intensivering Zuid – is 125 fte binnen de politie en 15 fte binnen het
OM gelabeld in speciale ondermijningsteams.
De Intensivering Zuid vergroot de strafrechtelijke slagkracht binnen de
integrale aanpak (samenwerking OM, politie, openbaar bestuur, Belastingdienst, FIOD, Douane, Koninklijke Marechaussee, de RIECs en de Taskforce
Brabant-Zeeland) om criminele netwerken te verstoren en de productie van
hennep en synthetische drugs substantieel terug te dringen. Zo wordt
bovendien dumping van drugsafval in het milieu (met gevaar voor mens en
dier) teruggebracht en vermenging tussen de boven- en onderwereld
bestreden. Tevens draagt het bij aan de bewustwording en beeldvorming van
een daadkrachtige overheid. De intensieve samenwerking werpt zijn vruchten
af. Het jaarverslag van de intensivering wordt op dit moment samengesteld,
over de resultaten zal ik uw Kamer informeren.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van de leden
Koşer Kaya en Bergkamp (beiden D66), ingezonden 14 januari 2016 (vraagnummer 2016Z00507).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4