2009D26474
31 700 VIII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (VIII) voor het jaar 2009
Lijst van vragen en antwoorden
Vastgesteld (wordt door griffie ingevuld als antwoorden er zijn)
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap1 heeft de
minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de volgende vragen ter
beantwoording voorgelegd over het Onderwijsverslag 2007–2008 van de
Inspectie van het Onderwijs (bijlage bij Kamerstuk 31 700 VIII, nr. 176).
De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van ... De vragen en
antwoorden zijn hieronder afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Van Bochove
Adjunct-griffier van de commissie
Boeve

NDS15891
0809tknds2009D26474

1

1
Wat is de verklaring voor de dalende lees- en rekenvaardigheden van
leerlingen in Nederland?
2
Hoeveel leerlingen hebben in het basisonderwijs een rugzak (leerlinggebonden financiering)?
3
Hoeveel zorgleerlingen in het basisonderwijs gebruiken een (deel van)
hun persoonsgebonden budget (pgb) voor begeleiding op school?
4
Welk percentage van planmatige zorg ziet de Inspectie als wenselijk om
het traject van Passend Onderwijs te zien slagen in 2011?
5
Wat is de oorzaak van de signalering dat scholen soms weinig kwaliteitseisen stellen aan sleutelfiguren in de zorg?
6
Wat is de verklaring voor het feit dat basisscholen en scholen voor het
voortgezet onderwijs er niet goed in slagen om leerlingen vast te houden?
7
Is er een overzicht van scholen per regio bekend die niet in staat zijn om
leerlingen vast te houden?
8
Hoeveel leerlingen stromen per jaar uit het basisonderwijs? Hoeveel
leerlingen stromen uit het voortgezet onderwijs? Hoeveel leerlingen
stromen uit het speciaal basis- en voortgezet onderwijs?
9
Wat moet volgens u gebeuren om een goede kwaliteit zorg en onderwijs
te kunnen garanderen, aangezien huidige activiteiten van het onderwijsveld in het kader van Passend onderwijs vooral bestuurlijke veranderingen betreffen en er minder aandacht is voor het gedrag van leraren en
zorgfunctionarissen. Wat wordt op dit moment waargemaakt in de
praktijk?
10
Is bij het onderzoek naar het realiseren van de onderwijstijd een onderscheid gemaakt naar contacturen, uren dat de student daadwerkelijke
contactles heeft van een docent, en uren dat de student zelfstandig aan
zijn of haar competenties werkt ? Zo ja, wat is de verhouding contacturen
en zelfstandige uren?
11
Zijn er ook cijfers beschikbaar over lesuitval (bijvoorbeeld door
afwezigheid of ziekte van de docent) in het mbo? Zo ja, van hoeveel
lesuitval is er sprake in het mbo en wat zijn daarvan de oorzaken?
12
Hoe kan het dat ondanks de hulp, ondersteuning, interventies en
«toezichtarrangementen» voor de zwakke en zeer zwakke scholen de
aantallen weinig verschillen van die van vorig jaar? Waarom zijn alle hulp,
interventies en «arrangementen» van Inspectie en anderen niet voldoende
efficiënt? Of gaat het hier om andere scholen?

2

13
Hoeveel scholen hebben het afgelopen jaar gebruik gemaakt van het
Steunpunt Zeer Zwakke Scholen en welke soort ondersteuning hebben zij
ontvangen? Hoeveel uur besteedt het Steunpunt Zeer Zwakke Scholen
gemiddeld aan een (zeer) zwakke school?
14
Zijn er cijfers beschikbaar van de uitval van leerlingen in het voortgezet
onderwijs en mbo per regio, en zijn er qua schooluitval regionale
verschillen te signaleren?
15
Is er onderzoek beschikbaar dat uitwijst waar de leerlingen in het
leerwegondersteunend onderwijs (lwoo) zonder startkwalificatie na het
verlaten van de school terecht zijn gekomen (andere opleiding, arbeidsmarkt, werkloos)?
16
Als de Inspectie constateert dat een kwart van de scholen voor voortgezet
onderwijs en driekwart van de mbo-instellingen geen sluitend systeem
heeft voor het registreren en melden van verzuim, hoe betrouwbaar zijn
dan de cijfers van OCW die het bijhouden van voortijdig schoolverlaten
betreffen? Geven die cijfers de werkelijke schooluitval weer of geven zij
vooral de registratie (of gebrek eraan) van scholen weer?
17
Wat is de verklaring voor het feit dat scholen er nu minder in slagen (58%
nu, 71% in 2006) gegevens van leerlingen te goed te analyseren en op
basis daarvan te bepalen welke zorg leerlingen nodig hebben?
18
Kijkt de Inspectie bij een schoolbezoek ook naar de pedagogischdidactische aanpak van leren?
19
Vindt u het begrijpelijk dat de Inspectie scholen en leraren aanspreekt op
het «activerend leren»? Is dat een pedagogisch-didactisch aspect?
20
Waarom ligt de basiskwaliteit van praktijkscholen zoveel lager dan bij
regulier voortgezet onderwijs?
21
Geld voor praktijkscholen ook dat deze vaker zwak zijn in stedelijk gebied?
Wat is de gemiddelde grootte van een praktijkschool die niet voldoet aan
de basiskwaliteit? Wat is de gemiddelde grootte van een praktijkschool die
wel voldoet aan de basiskwaliteit?
22
Wanneer wordt gesteld dat verschillende vmbo-scholen kiezen voor meer
samenwerking met het vervolgonderwijs, in hoeverre wordt het onderwijs
competentiegericht ingevuld?
23
Hoelang blijven scholen gemiddeld zwak of zeer zwak, vanaf het eerste
jaar dat zij deze kwalificatie hebben? Hoeveel scholen blijven drie jaar of
langer zwak tot zeer zwak?

3

24
Bij zeer zwakke scholen in het voortgezet onderwijs gaat het voornamelijk
om kleine categorale vmbo’s in de Randstad. Welke conclusie kan uit deze
feiten worden getrokken? Functioneren vmbo’s beter in grotere scholengemeenschappen en wat is daarvan dan de reden?
25
Wat is de reden dat in Amsterdam havo en vwo zo slecht scoren?
26
Wat is de reden dat in Utrecht de kaderberoepsgerichte leerweg en
basisberoepsgerichte leerweg zo slecht scoren?
27
Wat is de reden dat in Rotterdam en Den Haag de gemengde/theoretische
leerweg vmbo zo slecht scoort?
28
Waarom verschillen de vier grote steden zo van elkaar wat betreft
schoolopbrengst?
29
Het bijscholen van ruim 300 vmbo docenten in Utrecht wordt genoemd
als een beleidsmaatregel om slecht functionerende vmbo’s in de Randstad
aan te pakken. Is de onderwijsinspectie van mening dat een bredere inzet
van nascholing, met name in de Randstad noodzakelijk is? Wat is de
achterliggende oorzaak van de noodzaak tot bijscholing van
vmbo-docenten?
30
Wat is de reden van het ontbreken heldere afspraken over de kwalitatieve
eisen waaraan toetsvragen en de afname, normering en correctie ervan
moeten voldoen?
31
Zijn er verschillen in examencijfers tussen scholen die de 1040 urennorm
wel hebben gehaald en scholen die minder dan 1000 uur les gaven? Hoe
verklaart u dat er (geen) verschillen zijn?
32
Hoe vaak bleken in 2007–2008 meningsverschillen tussen eerste en
tweede corrector van centrale examens zó onoverbrugbaar dat de
onderwijsinspectie zich daarin moest mengen? Hoe vaak besliste de
Inspectie in zulke gevallen anders dan door het gemiddelde van beider
scores te nemen?
33
Welke voordelen zijn er verbonden aan de compex-examens, tegenover
alle risico’s die het Onderwijsverslag noemt? Wegen de voordelen op
tegen deze risico’s?
34
Leidt, nu geconstateerd wordt dat er in het vmbo steeds vaker intersectoraal onderwijs wordt aangeboden, dit ook tot betere resultaten en
minder uitval?
35
Hoe kan de conclusie worden getrokken dat het ongeoorloofd verzuim
acceptabel is hoewel duidelijk is dat het melden van schoolverzuim bij

4

veel scholen achterblijft? Hoe kan deze conclusie getrokken worden als
verzuim niet wordt gemeld?
36
In hoeverre houdt de constatering dat leerlingen op bijna 60% van de
scholen onvoldoende te maken krijgen met activerende, uitdagende
didactische werkvormen rekening met de analyse van de commissieDijsselbloem dat de Inspectie een eigen didactische visie aan de scholen
moet opdringen?
37
Hoe verklaart u dat het aandeel leerlingen in het havo/vwo over een
langere periode toeneemt? Wordt de instroom van de leerlingenpopulatie
van het voortgezet onderwijs objectief alsmaar slimmer, of wordt de
toelating voor havo/vwo alsmaar soepeler?
38
Wat is de reden van de forse toename van leerlingen met ernstige
gedragsstoornissen? Om welke stoornissen gaat het?
39
Zijn er verschillen in examencijfers tussen scholen die werken met
clustering van vakken en scholen die dat niet doen? Kunt u dit uitsplitsen
per schoolsoort?
40
Betekent de grootschaligheid het mbo waardoor de doorstroom van het
praktijkonderwijs naar het mbo in veel gevallen tot uitval leidt, dat de
uitval minder is op roc’s waar de assistentopleidingen kleinschalig en in
een aparte voorziening zijn ondergebracht?
41
In welke mate fungeren teleurstellende resultaten als een noodzakelijke
prikkel om leerlingen ervan te doordringen dat zij vooral zelf belang
hebben bij een ordelijk klimaat in de klas? Acht u het wenselijk dat in een
situatie waarin een klas niet echt gemotiveerd is en waarin een ordelijk
klimaat ontbreekt, de resultaten meevallen door soepeler beoordelingen?
42
Welke consequenties verbindt u aan de constatering dat leraren in
vakinhoudelijk opzicht meer moeten worden uitgedaagd?
43
Wat zijn de oorzaken dat de wachtlijsten in het speciaal – en voortgezet
speciaal onderwijs nauwelijks of niet zijn afgenomen (cluster 2 en cluster
4) of zelfs zijn toegenomen (cluster 1 en cluster 3)?
44
Is er nader onderzoek verricht naar de deelnemerstevredenheid? Over
welke facetten zijn deelnemers tevreden en over welke facetten zijn
deelnemers ontevreden?
45
Is er meer informatie bekend over de aard van de ongeveer 600 klachten
over de kwaliteit van het onderwijs? Over welke facetten van de kwaliteit
van onderwijs gaan deze klachten?
46
Wat is de verklaring voor het feit dat de agrarisch opleidingscentra (aoc’s)
beduidend minder voortijdig schoolverlaters hebben?

5

47
Wat zijn de oorzaken van verschillen tussen elektro- en installatietechniek
met relatief veel voortijdig schoolverlaters, evenals mode en textiel,
handel en de mobiliteitsbranche en het groene onderwijs met relatief
weinig schoolverlaters, evenals zorg, welzijn en sport, bouw en infrastructuur en proces- en milieutechniek en laboratoriumtechniek?
48
Krijgen bekostigde instellingen die zich nog niet helder verantwoorden
over geleverde onderwijsprestaties te maken met een ander inspectieregime? Zo neen, hoe komt de Inspectie aan voldoende informatie?
49
Welke opleidingen excelleren? Hoe uit zich dat? Hoe is de verhouding
hbo/wo? Welke van deze opleidingen behoren bij het Sirius-project of bij
een university college?
50
Hoeveel van de studenten die een bindend studieadvies hebben gekregen,
stoppen hierna volledig met het volgen van hoger onderwijs?
51
Aan welke twee opleidingen is accreditatie onthouden? Wat was hiervoor
de reden?
52
Wat wordt bedoeld met de studeerbaarheid? Welke is afgenomen volgens
de studenten?
53
In hoeverre is bij de opleidingen die ervoor hebben gekozen om niet
erkend te worden door accreditatie, maar om brancheorganisatie te
blijven en door de branche erkende diploma’s verzorgen 100% duidelijk
voor studenten dat het gaat om een niet-geaccrediteerde opleiding?
54
Is accreditatie van gewezen instellingen mogelijk wanneer in de accreditatierapportages de feitelijke onderbouwing ontbreekt voor de haalbaarheid
van de studieverkorting? Zo ja, waarom?
55
Kan er een reden gegeven worden voor de afnemende groei van het
aantal allochtone studenten in het hoger onderwijs?
56
Waarom wordt de kwalificatie niet-koninklijke route gebruikt, terwijl het
onderwijssucces er wel is?
57
Welke bijdrage zouden colleges van bestuur kunnen leveren om de
studiekeuze te verbeteren, aangezien zij onder andere een verkeerde
studiekeuze als reden opgeven voor het grote aantal uitvallers in het
hoger onderwijs?
58
Wat is de oorzaak van de stijging van het aantal bindende studieadviezen?

6

59
Wat concludeert de onderwijsinspectie uit de bevinding dat in het hbo
31% van de afgestudeerden uit de sector onderwijs vinden dat de
opleiding onvoldoende diepgang had?
60
Wat zijn de redenen dat de opbrengsten van de basisberoepsgerichte en
kaderberoepsgerichte leerwegen in het groene vmbo vaker voldoende zijn
dan die van overige scholen, maar dat bij de gemengde en theoretische
leerwegen het groene vmbo het juist slechter doet?
61
In het groen onderwijs is het niet mogelijk om een theoretische leerweg
aan te bieden. Speelt dit een rol bij het rendement van het
vmbo-gemengde leerweg in het groen onderwijs (bijvoorbeeld doordat de
leerling ontbreekt die uitsluitend theoretische leerweg wel en daar ook de
capaciteiten voor heeft)?
62
Aan de constatering dat met name jongens het beter doen in het groen
onderwijs wordt geen argumentatie ten grondslag gelegd. Is nader
onderzoek niet relevant (andere opleidingen zouden hiervan profijt
kunnen hebben)?
63
Wat is de aard van de scholen die niet voldoen aan de criteria van de
leerplichtwet, maar moeten door een gerechtelijke uitspraak toch als
school worden beschouwd?
64
Tot welke ingrepen van de overheid heeft de praktijk geleid dat particuliere instellingen vavo-onderwijs aanbieden, terwijl dit niet mag?
65
Wanneer moet een onderwijssetting als «school» worden beschouwd?
66
Wat zijn de huidige cijfers met betrekking tot technisch lezen in het
basisonderwijs, aangezien de Inspectie in 2007 constateerde dat een kwart
van de leerlingen het basisonderwijs verlaat met een vaardigheid in
technisch lezen op een niveau dat niet uitsteekt boven dat van groep 6?
Wat zijn de cijfers voor rekenen?
67
Zouden niet alleen de docenten Nederlands, maar alle docenten moeten
letten op taalfouten? In hoeverre krijgen vakdocenten wier spelling of
taalbeheersing in enig opzicht tekortschiet, nu een gerichte nascholing?
68
Voor welk percentage van de onderwijstijd wordt onderwijsondersteunend personeel ingezet voor taken van leraren om de dagelijkse
gang van zaken op school doorgang te laten vinden? Is het uitgesloten dat
deze leraren als bekwaam worden beschouwd?
69
Welk beleid voert u om scholen te prikkelen om docenten die onbevoegd
een schoolvak geven alsnog de bevoegdheid daarvoor te laten
verwerven?

7

70
Hoe verklaart u het lage rendement van de universitaire lerarenopleidingen? Heeft het vooral te maken met de afgenomen populariteit van het
lerarenberoep dat studenten afhaken? Of schiet de relevantie van het
curriculum voor het lerarenberoep tekort?
71
Is er bij orthopedagogisch en didactische centra (opdc’s) sprake van een
wachtlijst en hoe lang moeten leerlingen wachten op een plaatsing op een
opdc?
72
Hoeveel leerlingen in het mbo hebben een leerlinggebonden financiering
(rugzak) en is er sprake van een groei van het aantal rugzakleerlingen in
het mbo?
73
Bekijkt de Inspectie alle vakken in het voortgezet even streng als het gaat
om discrepantie tussen schoolexamen en centraal examen? Is enige mate
van discrepantie volgens de onderwijsinspectie even ernstig bij alle
vakken?
74
Stelt het Cito ook haar expertise op het gebied van toetsanalyse ook om
niet beschikbaar aan de scholen waarvan de schoolexamens werden
onderzocht? Zo neen, zou het onderwijs dan niet ermee gebaat zijn als de
betreffende software vrij beschikbaar zou komen?
75
Welke consequenties verbindt u aan de constatering dat vakinhoudelijke
lerarenverenigingen een belangrijke bijdrage leveren aan de duidelijkheid
over de kwaliteit van inhoudelijke en procedurele aspecten bij de
schoolexamens voor een vak of een cluster van verwante vakken?
76
Zegt het gegeven dat bij de praktijkexamens ruim de helft van de
examinatoren de kandidaten af en toe helpt, ook iets over de mate waarin
bij de opdrachten is rekening het niveau van de taalbeheersing van de
kandidaten?
77
Welke maatregelen kunnen de scholen nemen om spijbelen tegen te gaan
die het meest effectief zijn en op welke wijze kunnen deze maatregelen
door de overheid worden gestimuleerd c.q. afgedwongen?
78
In hoeverre hebben scholen voldoende financiële mogelijkheden om een
persoonsgerichte aanpak te leveren, aangezien de Inspectie schrijft dat
scholen relatief weinig kiezen voor deze aanpak, terwijl uit onderzoek blijkt
dat deze van cruciaal belang is voor het voorkomen van uitval? Wat is de
ratio leraar versus leerling voordat de persoonsgerichte aanpak effectief is
volgens de Inspectie?
79
Wat zijn de oorzaken dat het voortijdig schoolverlaten zich concentreert in
het voortgezet onderwijs in het derde en vierde leerjaar van het vmbo?
80
Is bij Tabel 15.1e «Afgesloten klachten 2007/2008 bij vertrouwensinspecteurs, per categorie» waaruit blijkt dat in totaal bij verschillende

8

klachten 21 leerlingen van school zijn verwijderd, bekend of de dader of
het slachtoffer van school is gegaan? Zijn deze leerlingen naar een andere
school of (onderwijs-) instelling gegaan? Zijn er cijfers over het aantal
slachtoffers dat na een incident van de school vertrekt ? Zo ja, hoe luiden
deze?

9