2012D05497

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Financiën hebben enkele fracties de
behoefte om over de brief van de staatssecretaris van Financiën, van
21 december 2011, met zijn reactie op het invullen van Duitse belastingformulieren, enkele vragen en opmerkingen voor te leggen.
De voorzitter van de commissie,
Aptroot
De adjunct-griffier van de commissie,
Giezen

nds-tk-2012D05497

1

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de brief inzake
het invullen van Duitse belastingformulieren en bedanken de staatssecretaris voor de nadere informatie.
De leden van de VVD-fractie hebben begrip voor de hinder die grensarbeiders ondervinden bij belastingheffing door verschillende belastingdiensten. Belastingheffing dient voor eenieder op een transparante en
begrijpelijke wijze plaats te vinden. Voor deze leden dienen de reeds
gemaakte afspraken over belastingheffing in het belastingverdrag tussen
Nederland en Duitsland daarbij leidend te zijn, zoals de staatssecretaris in
zijn correspondentie aangeeft. Wel vragen de leden van de VVD-fractie of
desbetreffende casus onderdeel is van een bredere problematiek. Zijn er
bijvoorbeeld problemen bekend met dubbele belastingheffing van
grensarbeiders in andere grensregio’s? Acht de staatssecretaris het
voldoende duidelijke voor personen die dergelijke problematiek ondervinden waar, of bij welk loket, zij terecht kunnen met hun vragen? Ziet de
staatssecretaris hierbij mogelijke verbeteringen zodat de belastingheffing
ook voor desbetreffende personen op een transparante en begrijpelijke
wijze kan plaatsvinden?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PvdA
De leden van de fractie van de PvdA hebben kennisgenomen van de
reactie van de staatssecretaris inzake het invullen van de Duitse belastingformulieren. Deze leden hebben enkele opmerkingen en vragen. De
staatssecretaris acht het mogelijk dat er, ondanks de recente mogelijkheid
tot belastingvrijstelling, toch belasting is geheven door de Duitse
Belastingdienst. In augustus 2010 kregen Nederlandse pensioengerechtigden immers al belastingformulieren van Duitse instanties, maar pas
vanaf 1 januari 2011 is in deze formulieren expliciet aangegeven dat er
een belastingvrijstelling voor pensioenen van voormalige dwangarbeiders
geldt. Er zouden dus Nederlanders kunnen zijn die onterecht belasting
hebben afgedragen. Heeft de staatssecretaris in beeld om hoeveel
mensen dit gaat? Om welke bedragen per pensioengerechtigde gaat dit?
De leden van de PvdA-fractie begrijpen dat op 13 december 2011 de
belastingvrijstelling van pensioenen aan voormalige dwangarbeiders in
de Duitse Staatscourant is gepubliceerd. Klopt het dat alle Nederlanders
met Duitse pensioenuitkeringen, omdat zij in de Tweede Wereldoorlog
hebben gewerkt in Duitsland, nu met terugwerkende kracht volledig
worden vrijgesteld van belastingheffing vanuit Duitsland? Maar al sinds
1 januari 2005 worden Duitse sociale verzekeringspensioenen voor de
Duitse fiscale wetgeving als belastbaar inkomen aangemerkt. Krijgen
Nederlanders die naheffingen aan Duitsland hebben betaald over de
periode 2005-heden al dit geld terug? Moeten deze Nederlanders hier zelf
actie toe ondernemen? Welke instantie ziet op deze terugbetaling toe? Hoe
wordt de doelgroep over de nieuwe Duitse wetgeving geïnformeerd?
De staatssecretaris schrijft in antwoord op Kamervragen dat het overleg
tussen de bevoegde autoriteiten van Nederland en Duitsland tot een
oplossing heeft geleid. Bestaande dubbele belastingheffing wordt
weggenomen en de voor de toekomst dubbele belastingheffing in de
relatie tot Duitsland kan worden voorkomen. Dit is echter het enige wat
over de nieuwe afspraken in de brief wordt vermeld. De leden van de
PvdA-fractie zouden graag meer informatie krijgen. Wat is de precieze
inhoud van de nieuwe oplossing die tussen de Nederlandse en Duitse

2

autoriteiten is afgesproken? Hoe beoordeelt de staatssecretaris deze
nieuwe oplossing? Wat zijn de voor- en de nadelen? Gaat de nieuwe
oplossing ook in op de dubbele heffingen waar grensarbeiders mee
geconfronteerd worden? Hoe wil de staatssecretaris de problemen die
grensarbeiders tegenkomen oplossen?
De leden van de PvdA-fractie lezen dat België als woonstaat enkel
belastingaanslagen mag opleggen over ABP-pensioenen die in Nederland
zijn opgebouwd in een privaatrechtelijke dienstbetrekking. De belasting
die de Nederlandse Belastingdienst heeft ingehouden wordt alsnog
verrekend en teruggegeven. Om welke bedragen gaat dit? Welk deel van
de ABP-pensioenen kwalificeert als privaatrechtelijk en welk deel als
publiekrechtelijk? Welke budgettaire derving is hier mee gemoeid? Ziet de
staatssecretaris mogelijkheden om «private» ABP-pensioenen alsnog als
overheidspensioen te kwalificeren?
De staatssecretaris spreekt de intentie uit in het belastingverdrag met
België te verduidelijken dat voor de kwalificatie als overheidspensioen
beslissend is dat het pensioen in overheidsdienst is opgebouwd en het er
dus niet om gaat wat voor (soort) instantie de pensioenuitkeringen
uitvoert. Dit is tot op heden dus nog niet gebeurd? Wat zijn de gevolgen
hiervan? Wil de staatssecretaris dit ook verduidelijken in belastingverdragen met andere landen, om discussies zoals die met Duitsland te
voorkomen? De leden van de PvdA-fractie vragen welke eisen voortvloeien uit de definitie «pensioenopbouw in overheidsdienst». Kan de
staatssecretaris een overzicht geven van welke beroepen wel meetellen
als overheidsdienst en welke niet? Is de Belgische regering het eens met
deze lijst van beroepen, of is dit nog onderwerp van discussie?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PVV
De leden van de fractie van de PVV hebben met belangstelling kennisgenomen van de reactie van de staatsecretaris. Deze leden willen bij deze
graag hun betrokkenheid tonen bij de helaas zo vele schrijnende verhalen
die hun hebben bereikt. Het zou deze leden er veel aan gelegen zijn om dit
leed effectief te bestrijden.
Een Europa zonder grenzen, maar pas op als het om belastingen gaat, dan
is Europa grenzeloos in haar bureaucratie. Onder het verdrag tussen
Nederland en Duitsland worden pensioenen in principe in het woonland
belast, maar in het bronland bij pensioenen die:
1. afkomstig zijn uit dienstverbanden bij publiekrechtelijke rechtspersonen;
2. krachtens een sociale verzekeringswet worden betaald;
3. worden betaald als schadevergoedingen als gevolg van oorlogshandelingen of politieke vervolging.
Klopt de bovenstaande samenvatting?
Klopt het dat alle pensioenen die door Duitsland betaald worden aan
dwangarbeiders, die in Duitsland werkzaam waren, onder de heffingsmacht vallen van de Duitse fiscus maar dat er op grond van Duits
nationaal recht een belastingvrijstelling geldt voor die pensioenen? Klopt
het dat pensioenen waarvoor Duitsland heffingsrecht heeft ook voor de
Nederlandse inkomstenbelasting moeten worden opgegeven en dat
Nederland ook inkomstenbelasting over die pensioenen heft, maar dat er
dan weer een deel van die Nederlandse belasting wordt vrijgesteld omdat
er al Duitse belasting is voldaan? Is de staatssecretaris het met de leden
van de fractie van de PVV eens dat een dergelijke grenzeloos Europa een
drama is voor belanghebbenden? Is de staatssecretaris het met de leden
van de fractie van de PVV eens dat de wijze waarop deze problematiek

3

afgehandeld wordt meer aan de jaren van voor 1980 doet denken dan aan
de jaren van na 2010?
Klopt het Bureau Duitse Zaken bij de Sociale Verzekeringsbank is
opgeheven omdat de betaling van de Duitse pensioenen rechtstreeks
plaatsvindt aan de pensioengerechtigden via de Duitse organisatie
Renteversicherung? Is de staatssecretaris het met de leden van de fractie
van de PVV eens dat hij internationale roem zou kunnen verwerven met
een voorstel om te komen tot een gezamenlijk Nederlands-Duits
Administratie-Verrekenkantoor voor pensioenaangelegenheden, waarbij
de kennis van beide landen wordt gecombineerd en dergelijke pensioenaangelegenheden snel tot een oplossing kunnen worden gebracht? Is het
een idee om een dergelijk gezamenlijk kantoor ook in stellen voor de
Belgische-Nederlandse grenspensioenproblematiek? Acht de staatssecretaris dergelijke Administratie-Verrekenkantoren voor pensioenaangelegenheden niet een goede investering in het licht van de toenemende
mobiliteit in het kader van het vrije verkeer van personen binnen Europa?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie willen in dit schriftelijk overleg graag een
aantal punten aan de orde stellen: de belastingheffing over smartengeld
voor slachtoffers van vervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog, het
overleg met Duitsland over de ABP-pensioenen, knelpunten die grensarbeiders ervaren de belastinggevolgen van het werkloos raken van een
grensarbeider en de informatie voor grensarbeiders over belastingheffing
Joodse smartengelduitkeringen
De leden van de CDA-fractie willen graag een aantal vragen stellen over
de belastingheffing over de smartengelden die worden uitbetaald aan
slachtoffers van vervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het betreft
hier de smartengelden, die een uitvloeisel zijn van onderhandelingen
tussen de Duitse overheid en de Claims Conference. Deze worden
uitgekeerd aan vervolgingsslachtoffers (niet hun nabestaanden), zijn
beperkt in omvang en kennen zowel een vermogenstoets als een
inkomenstoets. In de overeenkomst is vastgelegd dat de uitbetaling
smartengeld is en dat het periodiek wordt uitbetaald, zo lang de persoon
in kwestie in leven is.
Kan de staatssecretaris bevestigen dat deze smartengelden niet in de
heffing van inkomstenbelasting betrokken worden, maar wel onderworpen zijn aan de heffing van premies volksverzekeringen en wel
meetellen bij de bepaling van het toetsingsinkomen voor de inkomensafhankelijke toeslagen? Klopt het dat er in dit geval geen bron van inkomen
is waarbij aangeknoopt kan worden? Zo nee, wat is dan de bron van
inkomen? Kan de staatssecretaris toelichten waarom deze smartengelden
niet belast zijn voor de inkomstenbelasting, maar wel voor de premies
volksverzekeringen?
Is de staatssecretaris bereid om met de Duitse Minister van Financiën te
overleggen over de belastingheffing over deze smartengelden?
Uitkomst overleg Nederland-Duitsland over heffingsrecht ABP-pensioenen
De leden van de CDA-fractie zijn erg blij dat er een goede uitkomst is
inzake het overleg tussen Nederland en Duitsland over het heffingsrecht
over de ABP-pensioenen van naar Duitsland geëmigreerden. De oplossing
is door de staatssecretaris tijdens het algemeen overleg Fiscaal Verdrags-

4

beleid van 1 februari 2012 omschreven als: «Duitsland treedt terug». Geldt
deze oplossing voor alle Bundesländer?
Kan de staatssecretaris nader toelichten op welke wijze Duitsland
terugtreedt in de heffing? Wat betekent dit concreet voor de
ABP-gepensioneerden in Duitsland? Welke procedures gelden hierbij?
Worden de belastingplichtigen die het betreft op de hoogte gesteld of
moeten ze zelf actie ondernemen om de Duitse aanslag ingetrokken te
krijgen? Hoe krijgen belastingplichtigen het reeds betaalde Duitse
belastingbedrag terug? Kan de staatssecretaris nogmaals precies
omschrijven welke oplossing met welke verdragslanden gehanteerd
wordt voor de ABP-pensioenen?
Knelpunten grensarbeiders Duitsland
Nederlandse inwoners die in Duitsland gewerkt hebben en inmiddels met
pensioen zijn, krijgen een Duitse sociale uitkering (Deutsche Rente),
bijvoorbeeld in verband met ouderdom. Duitsland mag over de uitkering
belasting heffen, maar Nederland mag over de uitkering AWBZ- en
ZVW-premies heffen. Dit is een van de voorbeelden waarbij grensarbeiders hun Nederlandse definitieve belastingaanslag nodig hebben om
hun dubbel betaalde belasting terug te kunnen krijgen. Vanaf het moment
dat de Nederlandse belasting betaald is tot het moment dat de Nederlandse definitieve aanslag ontvangen is, hebben deze belastingplichtigen
met een dubbele belastinglast te maken. De leden van de CDA-fractie
krijgen signalen van voormalig grensarbeiders die nog wachten op de
definitieve aanslag over 2007 of 2008. Wat kan de staatssecretaris doen
om te voorkomen dat grensarbeiders in deze situatie zo lang moeten
wachten op hun definitieve belastingaanslag in Nederland? Deelt de
staatssecretaris de mening van de leden van de CDA-fractie dat het in het
geval van deze voormalige grensarbeiders extra pijnlijk is als zij lang op
hun definitieve aanslag moeten wachten? Klopt het dat het sinds kort
mogelijk is om een Duitsland een voorlopige teruggaaf van deze teveel
betaalde belasting aan te vragen? Klopt het dat de Belastingdienst
voorheen zelf, en niet via de belastingplichtige, een bericht over de
definitief in Nederland betaalde belasting aan de Duitse belastingdienst
stuurde?
Klopt het dat de tegemoetkoming in de premiekosten voor de Nederlandse AWBZ en ZVW die door Duitsland betaald wordt, vervolgens weer
in Nederland belast wordt in het jaar van ontvangst? Kan de staatssecretaris nader toelichten waarom dit zo is?
Knelpunten grensarbeiders met werkloosheidsuitkering
De leden van de CDA-fractie hebben daarnaast ook vragen over de situatie
dat een grensarbeider in het buitenland woont en in Nederland werkt.
Nu sinds de nieuwe Europese Verordening 883/2004 het arrest Miethe
volgens het UWV niet meer van toepassing is, wordt bij werkloosheid de
uitkering niet door het werkland betaald en belast, maar door het
woonland. Kan de staatssecretaris uitleggen waarom dit gewijzigd is? Is
het niet logischer dat een uitkering die zo nauw verbonden is met de
voormalige arbeid, belast wordt in het werkland? Deze arbeiders hebben
toch ook (jarenlang) premies in het werkland betaald? Hoe verhoudt dit
zich met het oordeel van de Europese Commissie dat het aan de nationale
autoriteiten is of het arrest Miethe van toepassing is in het concrete geval,
en deze afweging dus van geval tot geval kan verschillen?
Hoe werkt de keuzeregeling van artikel 2.5 van de Wet inkomstenbelasting
2001 uit in het geval een dergelijke grensarbeider een werkloosheidsuit-

5

kering krijgt? Betekent dit dat de inhaal- en terugploegregeling van
toepassing wordt? Hoe werkt dit bijvoorbeeld uit in het jaar dat de
grensarbeider werkloos wordt? Acht de staatssecretaris het rechtvaardig
dat deze grensarbeider in het jaar dat hij werkloos wordt feitelijk met
(meer dan) dubbele belasting te maken krijgt, omdat de uitkering in het
woonland belast wordt, maar in het voormalige werkland, namelijk
Nederland, alle voordelen die de belastingplichtige de afgelopen acht jaar
heeft ontvangen, worden teruggenomen?
Informatie voor grensarbeiders over belastingheffing
Voor alle bovengenoemde groepen blijkt het buitengewoon moeilijk om
aan goede informatie te komen. De belastingtelefoon is geen optie, omdat
de vragen te specifiek zijn. Vaak krijgen deze belastingplichtigen geen
contact met iemand die hun vragen kan beantwoorden en in sommige
gevallen krijgen zij zelfs onjuiste antwoorden. Bij welk loket kunnen deze
betrokkenen met hun zeer specifieke vragen terecht?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
staatssecretaris over het invullen van Duitse belastingformulieren en de
antwoorden op de schriftelijke vragen omtrent Duitse grensarbeidersproblematiek.
Kan de staatssecretaris een overzicht geven welke problemen voor
grensarbeiders, zowel met Duitsland als met België, spelen? Welke acties
zijn ondernomen om deze problemen op te lossen? Kan de staatssecretaris bijvoorbeeld aangeven hoe het staat met de gevolgen van het niet
meer van toepassing zijn van het arrest Miethe per 1 januari 2010?
Waarom wordt de motie Weekers1 niet uitgevoerd waarin wordt gesteld
de Kamer jaarlijks te rapporteren over de grensarbeidersproblematiek?

1

Kamerstukken II 2009/10, 26 834, nr. 26.

6