Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

12
Vragen van het lid Omtzigt (Omtzigt) aan de Minister-President over radicale
ideeën voor een nieuwe bestuurscultuur (ingezonden 15 september 2021).
Antwoord van Minister Rutte (Algemene Zaken), mede namens Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, Minister voor Rechtsbescherming en Staatssecretaris van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (ontvangen 21 september 2021).
Vraag 1
Herinnert u zich dat u in mei zei dat u radicale ideeën had voor een nieuwe
bestuurscultuur?
Antwoord 1
Ja. Zie ook het antwoord op vraag 20.
Vraag 2
Bent u ervan op de hoogte dat onder de naam «Een nieuw sociaal contract»
verschillende voorstellen gedaan zijn voor meer macht en tegenmacht en dat
u naar aanleiding van het rapport «Ongekend Onrecht» een aantal voorstellen
en beloftes gedaan heeft?
Antwoord 2
Ja. Het eindverslag van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK) leidde tot een schokgolf in ambtelijk en bestuurlijk
Nederland. Er is een breed gedeeld gevoel dat dit nooit had mogen gebeuren
en nooit meer mag gebeuren. De kabinetsreactie op het rapport «Ongekend
onrecht» en het daaropvolgende debat hebben geleid tot bijna 90 acties om
deze problemen aan te pakken en zo het geschade vertrouwen van de burger
in de overheid terug te winnen. Het kabinet wil niet het beeld schetsen dat
met een aantal goedgerichte acties de koers al is bijgestuurd. De afgelopen
maanden lieten zien dat de dialoog over het functioneren van de overheid en
het veranderen van de bestuurscultuur nog maar net begonnen is. Dit geldt
voor de verschillende departementen, uitvoeringsorganisaties, het kabinet,
het parlement en ook voor de rechterlijke macht. Het is cruciaal dat deze
dialoog de komende periode verder gaat. De voorstellen in «een nieuw
sociaal contract» kunnen een bijdrage leveren aan het publieke debat.

ah-tk-20212022-12
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Vraag 3
Deelt u de mening dat het gepast is dat dit kabinet voorafgaand aan de
Algemene Politieke Beschouwingen een korte tussenstand geeft over een
aantal moties en toezeggingen op dat terrein zodat bekend is wat de stand
van zaken is?
Antwoord 3
De Algemene Politieke Beschouwingen is het debat dat traditioneel volgt op
de indiening van de miljoenennota en zich doorgaans richt op de hoofdlijnen
van het kabinetsbeleid voor het komende jaar. Het staat de deelnemende
Kamerleden vrij om alle onderwerpen die zij van belang achten aan de orde
te stellen. In de brief van 29 juni 2021 en de daarbij behorende bijlage1 heeft
het kabinet kort voor de zomer een stand van zaken gegeven van de acties
voortkomend uit de kabinetsreactie op het rapport «Ongekend Onrecht».Voor
zover bij onderstaande vragen behoefte blijkt aan een nadere stand van zaken
ga ik hier graag op in.
Vraag 4, 5 en 6
Herinnert u zich dat de Kamer in januari 2020 de gewijzigde motie-Omtzigt/
Bruins aannam die de regering verzocht samen met o.a. de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) en de Koninklijke Nederlandse
Akademie van Wetenschappen (KNAW) een code of standaard te ontwikkelen
voor onderzoek van de overheid naar de overheid en daar in te gaan op o.a.
opdrachtverlening, onafhankelijkheid, inzagerecht, correctierecht, publicatierecht en recht van de Kamer op het horen van de onderzoekers, en die voor
oktober 2021 voor te leggen aan de Kamer?2
Heeft het kabinet overleg gehad met de WRR en KNAW over een dergelijke
code of standaard? Zo ja, wanneer?
Is het kabinet in staat om voor 1 oktober 2021 een code of standaard aan de
Kamer voor te leggen?
Antwoord 4, 5 en 6
Het overleg met de WRR en de KNAW heeft 16 september jl. plaatsgevonden.
De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zal begin
oktober de Kamer per separate brief informeren over de wijze waarop
uitvoering wordt gegeven aan deze motie.
Vraag 7 en 8
Herinnert u zich dat u toezegde dat er voor 1 juli 2021 een «regeringscommissaris informatiehuishouding» zou zijn?
Wanneer is of wordt de regeringscommissaris aangesteld en wat zal haar of
zijn mandaat zijn en bent u bereid dit mandaat aan de Kamer voor te leggen?
Antwoord 7 en 8
In de bijlage3 bij de brief van 29 juni 2021 over de stand van zaken van de
acties voortkomend uit de kabinetsreactie op het rapport «Ongekend
Onrecht» is toegelicht dat het streven om de regeringscommissaris al op
1 juli te laten starten te optimistisch is gebleken.
Gelet op de complexiteit van het bestuurlijke speelveld, de komst van nieuwe
actoren zoals het adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding en
de versterking van bestaande actoren als de inspectie Overheidsinformatie en
Erfgoed, is meer tijd nodig voor de verkenning van een werkzame taakafbakening. De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zal
de uitkomsten van deze verkenning voor het einde van het jaar naar de
Kamer sturen.
De werkzaamheden gericht op de realisatie van het generiek actieplan Open
op Orde worden in de tussentijd verricht door een kwartiermaker en het
inmiddels ingerichte programmabureau.

1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Kamerstuk 31 934, nr. 46
3
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Vraag 9
Herinnert u zich de motie Kuik c.s die in april 2021 is aangenomen met onder
andere het dictum: «verzoekt de regering, binnen een jaar wetsvoorstellen in
te dienen om artikel 120 van de Grondwet te schrappen en om een kaderwet
toezicht in te dienen die onafhankelijkheid van toezichthouders borgt»?4
Antwoord 9
Ja.
Vraag 10
Kunt u aangeven welke voorbereidende handelingen verricht zijn voor het
wetsvoorstel om artikel 120 van de Grondwet te laten vervallen (of ten minste
het toetsingsverbod) en wanneer dat wetsvoorstel in consultatieversie zal
verschijnen en wanneer indiening bij de Raad van State en bij de Tweede
Kamer gepland is?
Antwoord 10
In het debat van 29 april 2021 waarin deze motie is ingediend heb ik
aangegeven dat het niet aan het huidige kabinet is om deze motie te
appreciëren. De uitvoering van de motie is aan het volgende kabinet.
In dit verband wil ik wel opmerken dat het niet in de rede ligt om – zoals in
de motie wordt gevraagd – eerst te volstaan met de indiening van een
wetsvoorstel om artikel 120 van de Grondwet te schrappen en pas op een
later moment de uitwerking van de grondwettelijke toetsing ter hand te
nemen. Dit vergt een geïntegreerde afweging van principiële en praktische
gevolgen en het ligt in de rede dat een volgend kabinet dit in één grondwetgevingstraject ter hand zal nemen.
Vraag 11
Kunt u aangeven welke voorbereidende handelingen verricht zijn voor het
wetsvoorstel kaderwet toezicht en wanneer dat wetsvoorstel in consultatieversie zal verschijnen en wanneer indiening bij de Raad van State en bij de
Tweede Kamer gepland is?
Antwoord 11
De brede evaluatie van organisatiekaders voor rijksorganisaties op afstand
moet worden beschouwd als voorbereidende handelingen. Het eindrapport
ontvangt u nog dit jaar via de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties. Deze evaluatie legt de basis voor een nieuwe visie op het
verlenen en borgen van de twee vormen van zelfstandigheid waar het in de
kaders voor organisaties op afstand, zoals inspecties, om draait: zelfstandigheid in de taakuitoefening en zelfstandigheid in de bedrijfsvoering of een
combinatie van beide. Het opstellen van die toekomstvisie is aan het nieuwe
kabinet, maar wordt nu al parallel aan de brede evaluatie ambtelijk voorbereid.
Het kabinet kent de wens van de Kamer om spoedig te komen tot een
wettelijke regeling specifiek voor de inspecties. De adviezen van de staatscommissie parlementair stelsel en de Raad van State benadrukken echter het
belang van een meer integraal kaderstelsel. De Aanwijzingen inzake de
rijksinspecties maken hier onderdeel van uit. In de nieuwe visie zal nadrukkelijk ook aandacht zijn voor de hierin te maken keuzes, waarbij ook de vraag
hoort of de veronderstelling juist is dat een formele wet bijdraagt aan de
gewenste onafhankelijke taakuitoefening door de rijksinspecties.
Vraag 12
Herinnert u zich dat in januari 2021 de motie-Omtzigt c.s met algemene
stemmen is aangenomen en dat die de regering verzocht om met behulp van
een externe partij – bijvoorbeeld de Ombudsman – een onderzoek uit te
voeren met als doel een doorlichting van andere wetten en regelingen waar
hetzij de wet, hetzij de uitvoering hardvochtige effecten heeft op groepen
burgers, en hierbij gebruik te maken van reeds bestaande onderzoeken?
Herinnert u zich dat de regering ook werd verzocht in ieder geval te laten
kijken naar de Participatiewet, het Persoonsgebonden budget (PGB) en de
4

Kamerstuk 28 362, nr. 47

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

wetten die door het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV)
worden uitgevoerd en om een voorstel voor een dergelijk onderzoek binnen
drie weken aan de Kamer voor te leggen, burgers de mogelijkheid te geven
om voorbeelden aan te leveren en een eerste rapportage voor 1 juli aan de
Kamer te doen toekomen?5
Antwoord 12
Ja, ik herinner mij de motie en deze sluit ook aan bij de inzet van het kabinet.
Het is van belang dat sprake is van gebalanceerde wetgeving met oog voor
de menselijke maat. Het is de taak van de overheid om actief te monitoren
hoe wet- en regelgeving in de praktijk uitpakt voor burgers en in te grijpen
waar dat nodig is. Ik vind het belangrijk om gedegen en onafhankelijk
onderzoek te laten doen naar hardvochtige effecten in de Participatiewet, de
UWV-wetten en het pgb, zoals ook aangegeven in een eerdere brief over deze
motie van 12 februari jl. (26 448, nr. 643)6 en in antwoorden op schriftelijke
vragen van 4 juni jl. (26 448, nr. 650)7. Ook de uitvoeringsorganisaties moeten
gelegenheid krijgen om signalen grondig te analyseren. Daarnaast is de
afstemming tussen het onderzoeksbureau en de betrokken organisaties van
belang. De motie vraagt om het uitvoeren van een extern onderzoek. Dat
betekent dat het onderzoek aanbesteed is. Vanwege het belang van het
onderzoek wordt de Kamer geïnformeerd over de resultaten van de verschillende fases van het onderzoek. Het zorgvuldig doorlopen van al deze stappen
kost tijd. Hierover is de Kamer ook geïnformeerd in de hierboven genoemde
brieven en het Commissiedebat van 30 juni jl. Een eerste tussenrapportage
van de Minister van SZW aan de Kamer is voorzien in oktober. Ondertussen
heeft de Minister van SZW de kamer op 6 juli jl. de Stand van de uitvoering
sociale zekerheid gestuurd (26 448, nr. 652)8. Bij deze Stand van de uitvoering
zijn voor het eerst ook twee knelpuntenbrieven van UWV en van SVB
gevoegd waarin medewerkers van UWV en SVB ongewenste effecten voor
burgers signaleren.
Het onderzoek naar andere wetten en regelingen waar hetzij de wet, hetzij de
uitvoering hardvochtige effecten heeft op groepen burgers, wordt meegenomen in de uitvoering van de motie Ploumen/Jetten (35 510, nr. 24)9. Door elk
departement wordt een inventarisatie verricht naar wet- en regelgeving die
mogelijk hardvochtig uitpakt. Hiertoe wordt in elk geval inbreng opgehaald
binnen het eigen departement en binnen de bij het departement horende
uitvoeringsorganisaties die voor burgers belangrijke beslissingen nemen.
Daarnaast worden ook de advocatuur en de Nationale ombudsman bevraagd.
De planning is erop gericht om in het najaar de eerste resultaten bij elkaar te
brengen.
Vraag 13
Ben u ervan op de hoogte dat er sindsdien veel signalen zijn dat bij het UWV,
Participatiewet, belastingdienst en jeugdzorg ernstige misstanden zijn waar
burgers zwaar in de knel gekomen zijn?10, 11
Antwoord 13
Ja. Zoals opgemerkt heeft het eindverslag van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK) tot een schokgolf geleid in
ambtelijk en bestuurlijk Nederland. De overheid moet anders gaan werken.
Signalen vanuit de uitvoering of vanuit burgers moeten meer gestructureerd
en meer dwingend op het bordje van beleidsmakers en de politiek terechtkomen. Daarvoor zijn meerdere veranderingen in gang gezet.

5

Kamerstuk 35 510, nr. 13
Kamerstuk 26 448, nr. 643
Kamerstuk 26 448, nr. 650
8
Kamerstuk 26 448, nr. 652
9
Kamerstuk 35 510, nr. 24
10
Volkskrant, 21 augustus 2021, «Vermorzeld in de raderen van de Belastingdienst», Vermorzeld
in de raderen van de Belastingdienst | De Volkskrant
11
Website RTV Utrecht, 11 september 2021, «Psycholoog verwisselt dossiers: verkeerde kind uit
huis geplaatst.», https://www.rtvutrecht.nl/nieuws/3156101/psycholoog-verwisselt-dossiersverkeerde-kind-uit-huis-geplaatst.html
6
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

In het onderzoek naar aanleiding van de motie Omtzigt (35 510, nr. 13)12
worden signalen meegenomen en proberen we een structurele oplossing te
vinden om hardvochtige effecten zoveel mogelijk terug te dringen. Onderzoeksbureau Panteia vraagt via belangenverenigingen en op social media
naar voorbeelden van hardvochtige effecten in de genoemde wetten en gaat
op basis hiervan casestudies uitvoeren door met mensen in gesprek te gaan
die hardvochtige effecten hebben ervaren. Verder zijn cliëntenraden,
cliëntenorganisaties en uitvoeringsprofessionals nauw bij het onderzoek
betrokken en worden klachten, signalen en bezwaar- en beroepszaken vanuit
UWV en de SVB geanalyseerd. Voor de Participatiewet is – na een eerste
ronde van gesprekken – een specifiek traject gestart, waarbij naast gemeenten en andere bij de uitvoering van de Participatiewet betrokken organisaties,
ook bijstandsgerechtigden nauw worden betrokken. De uitkomsten van dit
traject worden ook steeds gedeeld met het onderzoeksbureau. Daarnaast gaat
het onderzoeksbureau in gesprek met de Nationale ombudsman. Deze input
is essentieel voor het in beeld krijgen van hardvochtige effecten. Ten aanzien
van de Participatiewet zijn dit voorjaar verschillende rondetafelgesprekken
met gemeenten georganiseerd om de reikwijdte en aard van de signalen te
kunnen duiden. In de brief van 4 juni jl. (34 352, nr. 213)13 is de Kamer zowel
geïnformeerd over de uitkomsten van de ronde tafels, als het vervolgtraject.
Het kabinet pakt dit vraagstuk op als een brede maatschappelijke opgave,
waarbij in samenwerking met het veld, experts en bijstandsgerechtigden
wordt gekeken naar mogelijke oplossingen in de volle breedte van de wet en
uitvoering. De opgehaalde inzichten krijgen een plek in de uitwerking van het
toegezegde beleidsplan. De Kamer is hierover geïnformeerd per brief op
10 september jl. (34 352, nr. 223)14.
Ter uitvoering van de motie Ploumen/Jetten (35 510, nr. 24)15 wordt door elk
departement een inventarisatie verricht naar wet- en regelgeving die mogelijk
hardvochtig uitpakt. Hiertoe wordt in elk geval inbreng opgehaald binnen het
eigen departement en binnen de bij het departement horende uitvoeringsorganisaties die voor burgers belangrijke beslissingen nemen. Daarnaast
worden ook de advocatuur en de Nationale ombudsman bevraagd. De
planning is erop gericht om in het najaar de eerste resultaten bij elkaar te
brengen.
Voor complexe vragen of situaties zijn bij een aantal uitvoeringsorganisaties
maatwerkplaatsen ingericht. Bij de Belastingdienst en Toeslagen zijn hiervoor
de Stella-teams, die komende periode verder uitgebreid worden. Hier worden
signalen uit de praktijk direct binnen de dienstverlening opgepakt en is ruimte
om daar vanuit het eigen ambtelijk vakmanschap mee om te gaan. Bij de
Belastingdienst worden signalen uit de praktijk sinds enkele maanden ook
regulier besproken met beleidsmakers. Zo ontstaat een kortere feedbackloop
tussen praktijk en beleid. Er zijn daarnaast initiatieven, bijvoorbeeld bij het
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, om burgerbrieven anders
te behandelen als er sprake is van acute signalen en in contact te treden. Het
kabinet is daarnaast voornemens om een invoeringstoets uit te voeren een
jaar na inwerkingtreding van een wet of regeling. Ook zal voortaan in
beleidsevaluaties sterker de nadruk worden gelegd op de uitvoerbaarheid en
handhaafbaarheid van een wet of regeling, de effecten daarvan op burgers en
bedrijven en of de wet of regeling werkelijk een oplossing heeft geboden
voor het maatschappelijke probleem. Een andere belangrijke stap is dat dit
jaar voor het eerst een Stand van de uitvoering voor de Belastingdienst en
Toeslagen wordt gemaakt, waarin signalen uit de uitvoering met beleidsmakers en politiek worden gedeeld.
Het kabinet wil niet het beeld schetsen dat met een aantal goedgerichte acties
de koers al is bijgestuurd. De afgelopen maanden lieten zien dat de dialoog
over het functioneren van de overheid en het veranderen van de bestuurscultuur nog maar net begonnen is. Dit geldt voor de verschillende departementen, uitvoeringsorganisaties, het kabinet, het parlement en ook voor de
rechterlijke macht. Het is cruciaal dat deze dialoog de komende periode
verder gaat uiteindelijk leidt tot een andere werkwijze. Met de overheidsbrede

12

Kamerstuk 35 510, nr. 13
Kamerstuk 34 352, nr. 213
14
Kamerstuk 34 352, nr. 223
15
Kamerstuk 35 510, nr. 24
13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5

werkagenda voor de publieke dienstverlening die volgt uit de kabinetsreactie
op de rapporten Werk aan Uitvoering, wil het kabinet de dienstverlening
meer aan laten sluiten bij de behoeften en verwachtingen van mensen, nu en
in de toekomst. Het doel is om de uitvoerende overheidsorganisaties
consequent in staat te stellen om de publieke waarden van de overheid
steeds in praktijk te brengen. Hiermee zet het kabinet in op duurzame
verbetering van het overheidshandelen in de volle breedte, met een horizon
van tien jaar.
Vraag 14
Waar kunnen burgers deze misstanden melden en indien dat nog niet
mogelijk is, waarom is dat onafhankelijke meldpunt waar burgers voorbeelden en hun eigen zaak kunnen aanleveren er nog steeds niet?
Antwoord 14
Burgers kunnen zich in eerste instantie wenden tot de uitvoeringsorganisatie
of het departement. Voor complexe vragen of situaties zijn bij een aantal
uitvoeringsorganisaties maatwerkplaatsen ingericht. Bij de Belastingdienst en
Toeslagen zijn hiervoor de Stella-teams, die komende periode verder
uitgebreid worden. Hier worden signalen uit de praktijk direct binnen de
dienstverlening opgepakt en is ruimte om daar vanuit het eigen ambtelijk
vakmanschap mee om te gaan. Bij de Belastingdienst worden signalen uit de
praktijk sinds enkele maanden ook regulier besproken met beleidsmakers. Zo
ontstaat een kortere feedbackloop tussen praktijk en beleid. Er zijn daarnaast
initiatieven, bijvoorbeeld bij het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, om burgerbrieven anders te behandelen als er sprake is van acute
signalen en in contact te treden.Burgers kunnen zich in eerste instantie
wenden tot de uitvoeringsorganisatie of het departement. Voor complexe
vragen of situaties zijn bij een aantal uitvoeringsorganisaties maatwerkplaatsen ingericht. Bij de Belastingdienst en Toeslagen zijn hiervoor de Stellateams, die komende periode verder uitgebreid worden. Hier worden signalen
uit de praktijk direct binnen de dienstverlening opgepakt en is ruimte om daar
vanuit het eigen ambtelijk vakmanschap mee om te gaan. Bij de Belastingdienst worden signalen uit de praktijk sinds enkele maanden ook regulier
besproken met beleidsmakers. Zo ontstaat een kortere feedbackloop tussen
praktijk en beleid. Er zijn daarnaast initiatieven, bijvoorbeeld bij het Ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, om burgerbrieven anders te
behandelen als er sprake is van acute signalen en in contact te treden.
Er blijft altijd het risico dat goedwillende mensen als gevolg van een
samenloop van omstandigheden en ondanks bovenstaande initiatieven toch
klem komen te zitten. De Nationale ombudsman is dan de aangewezen plek
waar mensen terecht kunnen. In principe worden klachten eerst behandeld bij
de betreffende uitvoeringsinstantie, voordat de ombudsman een klacht in
behandeling neemt. Maar als mensen in schrijnende situaties zich bij de
ombudsman melden, kan hij ook direct in actie komen. Naar aanleiding van
de problemen met de kinderopvangtoeslag ziet de Nationale ombudsman
ruimte om dit vaker te doen.
Vraag 15
Waarom schrijft u dat ministeries zelf onderzoek moeten doen naar misstanden in het kader van deze motie en herinnert u zich nu juist niet dat de
belastingdienst ontzettend veel onder het eigen tapijt geveegd heeft en dat
zonder extern meldpunt zaken juist verborgen blijven?16
Antwoord 15
Het onderzoek waarom is gevraagd in de motie Omtzigt (35 510, nr. 13)17
wordt uitgevoerd door een onafhankelijke externe partij (onderzoeksbureau
Panteia). Een klankbordgroep onder leiding van een onafhankelijke voorzitter
en met leden vanuit de wetenschap, de landelijke cliëntenraad, de uitvoering
en beleid begeleidt het onderzoek.

16
17

Kamerstuk 26 448, nr. 650, antwoord op vraag 17
Kamerstuk 35 510, nr. 13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

6

Daarnaast is er ook een bredere doorlichting van overige wet- en regelgeving
in het kader van de motie Ploumen/Jetten (35 510, nr. 24)18. Deze doorlichting
wordt door de verschillende departementen afzonderlijk opgepakt, waarbij
onderlinge afstemming en coördinatie plaatsvindt. Hiervoor is gekozen omdat
in zijn algemeenheid bij medewerkers van de uitvoeringsorganisaties veel
kennis aanwezig is over de gevolgen van wet- en regelgeving in de praktijk.
Het is van belang om deze kennis en kunde te benutten. Daarbij zijn ook de
signalen van externen, zoals de Nationale ombudsman en van burgers van
groot belang. Het kabinet vertrouwt op de professionaliteit van organisaties
en de mensen op de werkvloer om kritisch te kijken naar hun eigen functioneren en naar de interne checks and balances in de organisatie.
Vraag 16
Herinnert u zich de aangenomen motie-Omtzigt/Van Dam uit januari 2021,
over het instellen van een staatscommissie die het functioneren van de
rechtsstaat analyseert?19
Antwoord 16
Ja.
Vraag 17
Heeft de aangekondigde rondetafelconferentie tussen de staatsmachten al
plaatsgevonden? Zo ja kunt u dan het verslag aan de Kamer doen toekomen?
Zo nee, wanneer vindt het plaats en worden de indieners van de motie, de
Venetiëcommissie en aan aantal externe experts ook uitgenodigd?
Antwoord 17
Op 5 juli jl. heeft een rondetafelgesprek plaatsgevonden met deelnemers
vanuit de verschillende staatsmachten, die zelf de keuze voor de deelnemers
hebben bepaald (zie de bijlage20 voor een overzicht van de deelnemers). Van
dat gesprek heeft geen verslaglegging plaatsgevonden om het informele
karakter van de gesprekken te onderstrepen. Het gesprek diende ter inspiratie
van de voorbereidingen voor een conceptopdrachtformulering voor een
staatscommissie.
Bij het formuleren van de conceptopdracht zal het door de Kamer gevraagde
advies van de Venetiëcommissie – voorzien voor medio oktober – worden
betrokken.
Vraag 18
Kunt u aangeven wanneer de staatscommissie volgens de planning ingesteld
zal worden?
Antwoord 18
Het kabinet bereidt de instelling van de staatscommissie voor en treedt graag
daarover in overleg met de Kamer naar aanleiding van de conceptopdracht
(zie ook de beantwoording op vraag 19).
Vraag 19
Kunt u aangeven wanneer de concept-opdracht aan de staatscommissie aan
de Kamer wordt voorgelegd?
Antwoord 19
Een conceptopdracht zal worden voorgelegd aan de Tweede Kamer en de
Eerste Kamer. Het streven is om dat te doen in november.
Vraag 20
Welke veranderingen en welke resultaten van de radicale nieuwe bestuurscultuur kunt u al melden?

18

Kamerstuk 35 510, nr. 24
Kamerstuk 35 510, nr. 12
20
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
19

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

7

Antwoord 20
Het kabinet heeft naar aanleiding van het rapport van de Parlementaire
Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag een breed scala aan
maatregelen aangekondigd. Zoals toegelicht in de brief van 29 juni jl. is een
groot aantal acties opgepakt. Daarnaast is de dialoog over het functioneren
van de overheid en het veranderen van de zogenoemde bestuurscultuur in
volle gang. Dit vergt voortdurende inzet van departementen, het kabinet,
uitvoeringsorganisaties, het parlement en ook de rechtelijke macht. In het
notaoverleg van 5 juli jl. over het advies van de Raad van State over
ministeriële verantwoordelijkheid met de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties en in het debat van 7 juli jl. over het verslag van de
Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag met de
bewindspersonen van Financiën en mij is hier met de Kamer over gesproken.
Het is goed dat alle hoofdrolspelers in de dialoog – ieder vanuit hun eigen rol
en verantwoordelijkheid – het belang ervan blijven inzien om gaandeweg
gezamenlijk het samenspel te verbeteren. In dat licht heb ik in mijn hoedanigheid als voorman van de VVD in een interview bij Nieuwsuur op 10 mei jl.
voorstellen gedaan. Het kabinet ziet uit naar de aanbevelingen en voorstellen
die de Commissie Van der Staaij II eind dit jaar zal uitbrengen aan het
presidium van de Kamer en neemt die graag mee in de verdere dialoog met
de Kamer over het versterken van het samenspel tussen parlement, kabinet
en ambtenaren.
Naast deze dialoog heeft het kabinet al verschillende betekenisvolle stappen
gezet in de verbetering van de informatievoorziening aan het parlement. Zo
worden de agenda en besluitenlijst van de ministerraad openbaar gemaakt,
zijn de Aanwijzingen inzake externe contacten van rijksambtenaren herzien en
worden sinds 1 juli jl. onderliggende beslisnota’s bij Kamerstukken in de
categorieën wetgeving en beleidsvorming actief openbaar gemaakt. Het
kabinet hanteert in de informatievoorziening aan het parlement niet meer de
grond persoonlijke beleidsopvattingen als invulling van de weigeringsgrond
«het belang van de staat» en wil dat ambtenaren vaker technische briefings
verzorgen aan de Kamer.
Daarnaast wordt met de overheidsbrede werkagenda voor de publieke
dienstverlening, die volgt uit de kabinetsreactie op de rapporten Werk aan
Uitvoering, dienstverlening meer aangesloten bij de behoeften en verwachtingen van mensen, nu en in de toekomst. Het doel is om de uitvoerende
overheidsorganisaties consequent in staat te stellen om de publieke waarden
van de overheid steeds in praktijk te brengen. Hiermee zet het kabinet in op
duurzame verbetering van het overheidshandelen in de volle breedte, met
een horizon van tien jaar. Het is belangrijk dat in de komende kabinetsperiode, maar zeker ook daarna, kabinet, Tweede Kamer, uitvoeringsorganisaties
en mede-overheden samen blijven werken aan deze doelen.
Vraag 21
Kunt u deze vragen voor dinsdag 21 september 2021 beantwoorden zodat de
antwoorden betrokken kunnen worden bij de Algemene Politieke Beschouwingen?
Antwoord 21
De vragen zijn op 21 september 2021 beantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

8