Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 642

Regels strekkende tot implementatie van
Richtlijn (EU) 2019/633 van het Europees
Parlement en de Raad van 17 april 2019 inzake
oneerlijke handelspraktijken in de relaties
tussen ondernemingen in de landbouw- en
voedselvoorzieningsketen (PbEU 2019, L 111/59)
(Wet oneerlijke handelspraktijken landbouw- en
voedselvoorzieningsketen)

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 18 december 2020
De vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, belast
met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer als
volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering op de gestelde vragen en de
gemaakte opmerkingen afdoende zal hebben geantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van dit wetsvoorstel voldoende
voorbereid.
I. ALGEMEEN
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
Wet oneerlijke handelspraktijken landbouw- en voedselvoorzieningsketen.
Deze leden maken zich al langer zorgen over de positie van de boer. De
boer staat aan het begin van de voedselproductie- en verwerkingsketen en
heeft te maken met relatief lage vergoedingen, een minder verdienmodel
en inkomen. Het inkomen van de boer stijgt al jaren nauwelijks terwijl de
kosten wel stijgen, vaak ingegeven door bovenwettelijke eisen en wensen
in bijvoorbeeld keurmerken. Voorliggend wetsvoorstel moet een eerste
stap zijn in een eerlijker verdienmodel voor de boer.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van voorstel van wet van de regering tot de implementatie van Richtlijn
(EU) 2019/633 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2019
inzake oneerlijke handelspraktijken in de relaties tussen ondernemingen in
de landbouw- en voedselvoorzieningsketen. Hierover hebben deze leden
nog vragen aan de regering.
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
voorliggende wetsvoorstel. Deze leden zijn positief dat de regering zich
inzet voor een betere onderhandelingspositie van de Nederlandse boeren,
tuinders en vissers, waarmee de afspraak in het regeerakkoord
«Vertrouwen in de Toekomst» over het versterken van de positie van de

kst-35642-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 642, nr. 5

1

boer in de keten wordt nagekomen. Deze leden zijn van mening dat
primaire voedselproducenten beloond dienen te worden voor extra inzet
op het gebied van duurzaamheid en dierenwelzijn waarbij supermarkten
hun verantwoordelijkheid dienen te nemen. Richting 2030 en met de
omschakeling naar kringlooplandbouw zal de positie van de boer
verstevigd moeten worden in de keten. Zij zijn daarom van mening dat het
voorliggende wetsvoorstel een stap in de goede richting is voor een
eerlijkere beloning van de landbouwsector. Zij hebben nog enkele vragen
aan de regering.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben lang uitgekeken naar dit
wetsvoorstel en met interesse kennisgenomen van de inhoud. Deze leden
vinden het belangrijk dat de positie van de boer en de keten wordt
versterkt. Supermarkten stellen steeds hogere eisen aan de producten die
een boer levert. De supermarkten en de allianties die zij sluiten spelen een
grote rol in de oneerlijke handelspraktijken. Boeren moeten meer en beter
produceren op dierenwelzijn- en milieugebied, met minder geld. Deze
leden vinden het enorm belangrijk dat boeren beter produceren op
dierenwelzijn- en milieugebied, maar zien ook dat boeren in de knel
komen doordat zij minder geld ontvangen. Het is daarom noodzakelijk iets
te doen aan de positie van boeren. Het Verenigd Koninkrijk hanteert echter
al sinds 2009 een dergelijk verbod en dit leidt in de praktijk niet tot de
onduidelijkheid die de regering noemt. Zij zijn dan ook tevreden met het
feit dat de regering zich deze kabinetsperiode nog wil inzetten voor de
verbetering van de positie van de boer en de keten. Zij hebben vragen
over of dit wetsvoorstel voldoende toereikend is om de positie van de
boer en de keten daadwerkelijk te versterken.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggende wetsvoorstel dat grotendeels voortvloeit uit een
Europese richtlijn. Deze leden delen de doelstelling om oneerlijke
handelspraktijken te voorkomen en hebben enkele vragen.
De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben met interesse
kennisgenomen van het wetsvoorstel en hebben nog enkele vragen en
opmerkingen.
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggende wetsvoorstel. Deze leden delen de mening dat in de
landbouw- en voedselvoorzieningsketen sprake is van economische
afhankelijkheden die een dergelijke aanpak van oneerlijke handelspraktijken rechtvaardigen. Zij hebben nog enkele vragen.
1. Inleiding
De leden van de CDA-fractie merken op dat het lid Geurts in 2014 een
initiatiefnota getiteld «Een eerlijke boterham, over het versterken van de
voedselketen» (Kamerstuk 34 004, nr. 2) indiende. Deze leden zijn
verheugd dat met voorliggend wetsvoorstel weer een voorstel uit deze
initiatiefnota tot uitvoering komt. Zij zijn van mening dat er met het oog
op voedselzekerheid en voedselveiligheid in Nederland gezorgd moet
worden voor een sterke Nederlandse landbouwsector. Deze maakindustrie
van Nederlandse bodem vervult primaire levensbehoeften, waarvoor we
niet afhankelijk mogen worden van het buitenland en geopolitieke
verhoudingen. Het voortbestaan van familiebedrijven in de land- en
tuinbouw en visserij raakt ons allemaal. Ten behoeve van de voedselzekerheid in Nederland moeten we de landbouwsector willen behouden. Dit
is de eigen maakindustrie pur sang, die in het heden en verleden
Nederland welvaart heeft gebracht. Wanneer Nederland haar agrarische
sector verder laat uitknijpen, houden boerenbedrijven het hoofd niet meer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 642, nr. 5

2

boven water. Zonder agrarische sector kunnen er tekorten aan voedselproducten ontstaan en worden prijzen voor de consument hoog
opgedreven. Dit risico wordt structureel onderschat. Voedselzekerheid is
naast energiezekerheid en voldoende zoetwater een van de grootste
strategische uitdagingen van deze eeuw. Daarnaast is de agrarische sector
in Nederland vanuit strategisch oogpunt van grote waarde, hoewel dit
door de politiek onvoldoende wordt benut. Zo stelt hoogleraar Internationale Betrekkingen Rob de Wijk: «Als je vindt dat China een probleem
wordt, moet je afhankelijkheden creëren. Je ziet het bij producten als
melkpoeder en varkensvlees, daar is in China een enorm tekort aan. En
dat speelt bij veel meer producten. Je kunt daarmee op andere gebieden
eisen stellen.» Des te meer reden om de agrarische sector in Nederland te
koesteren en om te zorgen dat de agrarische sector behouden blijft voor
Nederland is het belangrijk dat de boer, tuinder en visser hier een eerlijke
boterham verdienen. Daarom willen deze leden dat ervoor gezorgd wordt
dat eerlijke afspraken in de keten worden gemaakt (van boer tot
consument) over duurzaamheid, dierenwelzijn en de prijs die daartegenover staat. Wil de samenleving een eerlijk product, dan moeten boer,
tuinder en visser ook een eerlijke boterham kunnen verdienen. De huidige
marktstructuur kent te veel belemmeringen voor die eerlijke boterham.
Die marktstructuur loopt van boer, tuinder en visser, via een verwerker
en/of verpakker naar een paar machtige inkooporganisaties van supermarkten, om uiteindelijk te eindigen bij miljoenen consumenten. Dit
systeem resulteert erin dat inkomens van boeren, tuinders en vissers
ernstig onder druk staan en zij het hoofd amper boven water kunnen
houden. Bovendien wordt hun innovatieve kracht afgestompt. De
agro-nutriketen is een krachtig onderdeel van de Nederlandse economie,
maar door haar relatief kleinschalige karakter heeft die keten meer
mogelijkheden nodig om zichzelf overeind te houden en om onderling
samen te kunnen werken.
De leden van de CDA-fractie wijzen erop dat in 2016 een rapport
verscheen van de Taskforce landbouwmarkten (Agricultural Markets Task
Force – AMTF), die werd voorgezeten door de voormalige Nederlandse
Landbouwminister en hoogleraar Cees Veerman. De uitkomsten van het
rapport sloten naadloos aan bij de initiatiefnota van het lid Geurts. Het
rapport van oud-minister Veerman benoemde de problemen waar de
agrarische sector al heel lang tegen aanloopt, zoals de steeds schevere
marktstructuur tussen de voedselproducenten en de retail. Door de
enorme prijsdruk is de landbouwsector in een permanente crisis
gekomen. De prijsvorming drukt door op de zwakste schakel, de boer,
tuinder en visserman. De Taskforce bevestigde ook dat het mededingingsrecht niet werkt. De intentie was om de positie van de boeren te
versterken, maar de opeenstapeling van onduidelijke regels maakt
samenwerking door gezamenlijk onderhandelen en afstemmen van
productie ongelofelijk lastig. De regels moeten duidelijk en werkbaar zijn
zodat boeren geen juridische bijstand nodig hebben wanneer zij willen
samenwerken. Deze leden hopen dat het voorstel van wet tot Wijziging
van de Mededingingswet in verband met het expliciteren van de
uitsluiting van het kartelverbod van gedragingen ook snel aan de Tweede
Kamer aangeboden wordt. Kan de regering dit toezeggen?
De leden van de fractie van de ChristenUnie willen het belang en de
urgentie benadrukken van deze wetgeving. Veel voedselleveranciers
hebben al jaren te maken met oneerlijke handelspraktijken door een
onevenwichtige relatie met de afnemer van hun producten. Daarnaast kan
deze wetgeving ook indirect een positieve invloed hebben op arbeidsrechten, voedselveiligheid, milieubescherming en mensen- en kinderrechten, en wordt hiermee maatschappelijk verantwoord ondernemen
gestimuleerd. Zij willen de regering en hun collega-fracties oproepen om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 642, nr. 5

3

de behandeling en publicatie van deze wetgeving zo snel mogelijk te laten
plaatsvinden.
De leden van de fractie van de ChristenUnie willen benadrukken dat zij blij
zijn met deze stap om de balans in de voedselketen te herstellen. Deze
leden vragen hoe de regering gaat stimuleren dat boeren ook gebruik
gaan maken van deze laagdrempelige geschillenbeslechting en boeren op
de hoogte gaat stellen van hun versterkte positie door deze wet. Het is
belangrijk dat boeren voor hun recht op durven en gaan komen en zich
niet gaan laten weerhouden door angst voor verstoorde handelsrelaties of
juridische complicaties.
1.1 Aanleiding
De leden van de VVD-fractie lezen over de richtlijn die op 30 april 2019 in
werking is getreden, over de afspraken in het regeerakkoord en over «de
positie van de boer in de keten», waarover de regering al op 29 juni 2018
een brief naar de Kamer stuurde (Kamerstuk 28 625, nr. 257). Waarom
komt de regering drie maanden voor de verkiezingen met voorliggend
wetsvoorstel? Deze leden verwijzen naar de afspraken in het regeerakkoord en de brief uit 2018 om de positie van de boer te versterken.
Waarom is gewacht met het wetsvoorstel totdat de Europese Unie met
een eigen richtlijn kwam?
De leden van de VVD-fractie verwijzen naast de afspraken in het regeerakkoord ook naar de afspraken over het speciaal team bij de Autoriteit
Consument en Markt (ACM) voor de agri-nutriketen en de – indien nodig –
extra specifieke bevoegdheden ten aanzien van geschillen met betrekking
tot de gedragscode voor eerlijke handelspraktijken. Wordt met dit
wetsvoorstel ook invulling gegeven aan dit team en de gemaakte afspraak
in het reageerakkoord? Waarom lezen deze leden over het team bij de
ACM verder niets terug in het voorliggende wetsvoorstel? Is dit team
inmiddels opgericht? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wanneer, met welke
bevoegdheden en kan de regering de eerste resultaten en ervaringen
delen?
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering een toelichting kan
geven op de samenhang van voorliggend wetsvoorstel met de Wet
duurzaamheidsinitiatieven en de wijziging van de Mededingingswet en de
stand van zaken van beide wetsvoorstellen.
De leden van de D66-fractie zijn van mening dat consumenten, supermarkten en iedereen in de keten een eerlijke prijs dient te betalen voor het
product. Kosten die maatschappelijk ook worden gemaakt zoals bijvoorbeeld biodiversiteitverlies, klimaat en arbeid zullen ook betaald moeten
worden. Is de regering dit met deze leden eens? Hoe kijkt de regering naar
het «true pricing»-concept?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat de Wet oneerlijke handelspraktijken landbouw- en voedselvoorzieningsketen in onderlinge
samenhang moet worden gezien met de aangekondigde Wet ruimte voor
duurzaamheidsinitiatieven, de wijziging van de Mededingingswet om de
bijzondere positie van de landbouw- en visserijsector te verduidelijken en
expliciteren en met de inrichting van de monitor prijsvorming in de
voedselketen bij de ACM. Op welke manier hangt de Wet oneerlijke
handelspraktijken landbouw- en voedselvoorzieningsketen samen met
deze geplande wetswijzigingen? Kan de regering dit aan de hand van een
concreet voorbeeld toelichten? Zij zien dat in ieder geval twee van de
genoemde wetsvoorstellen kort voor de verkiezingen naar de Kamer zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 642, nr. 5

4

gestuurd. Kan de regering terugblikken op de planning van deze
wetsvoorstellen en is zij tevreden met hoe dit proces is verlopen?
1.2 Probleemstelling
De leden van de VVD-fractie delen de wens om oneerlijke handelspraktijken in de landbouw- en voedselvoorzieningsketens tegen te gaan. De
positie van boeren en tuinders staat al langer onder druk. Het zegt wat
deze leden betreft voldoende dat de boeren als primaire producent hun
positie ten opzichte van de andere ketenpartijen als zwak ervaren. Welke
maatregelen heeft de regering deze kabinetsperiode genomen die moeten
leiden tot een eerlijkere prijs voor de boer? Zij vragen of de regering de
mening deelt dat als boeren wordt gevraagd om aan maatschappelijke
wensen of bovenwettelijke eisen te voldoen, dit ook terug moet komen in
de prijs voor de boer dan wel primaire producent. Zo Nee, waarom niet?
De leden van de VVD-fractie vragen de regering om een definitie te geven
van «oneerlijke handelspraktijken». Hoe wordt in voorliggend
wetsvoorstel rekening gehouden met invloeden van buiten Nederland,
zowel op het gebied van oneerlijke handelspraktijken als op de vrijheid
van een afnemer om ook bij boeren buiten Nederland hun producten te
halen wanneer zij het oneens zijn met de maatregelen in voorliggend
wetsvoorstel? Kan de regering een overzicht verschaffen van de meest
voorkomende ketens in de agrarische productie?
Met de regering vinden de leden van de CDA-fractie dat maatregelen
wenselijk zijn om oneerlijke handelspraktijken te voorkomen. Deze leden
willen dat de markt zo functioneert dat boeren, tuinders, verwerkers en
retail een goed inkomen overhouden. Dat komt niet alleen ten goede aan
familiebedrijven en aan het behoud ervan, maar ook aan de innovatie. Nu
zijn het de vele kleine producenten – boeren, tuinders maar ook
verwerkers – die te zeer onder de prijsdruk van de retail staan. De
inkomsten van boeren zijn te laag, zeker ten opzichte van de grote
investeringen die nodig zijn voor een landbouwbedrijf. Welke verdere
maatregelen denkt de regering nog te kunnen nemen of is zij voornemens
te gaan nemen? En op welke termijn?
De leden van de D66-fractie lezen in de memorie van toelichting dat het
per sector verschilt hoe ondernemers oneerlijke handelspraktijken
ervaren. Kunnen per sector (melkveehouderij, varkenshouderij, pluimveehouderij met onderscheid tussen vlees en eieren, bloemen, fruit, groente,
aardappelen en visserij) de grootste verschillen weergegeven worden?
De leden van de D66-fractie lezen in de memorie van toelichting dat de
genoemde oneerlijke handelspraktijken grotendeels overeenkomen met
en aanvullend zijn op de «Beginselen van goede praktijken» van het
Supply Chain Initiative (SCI), een Europees stakeholdersinitiatief van
boeren, fabrikanten en foodretailers tot het invoeren van eerlijke
handelspraktijken in de agrofoodketen als basis voor fatsoenlijk
zakendoen. Kan de regering toelichten waarin het wetsvoorstel verschilt
met «Beginselen van goede praktijken» van SCI?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat het wetsvoorstel grotendeels
overeenkomt met de «Beginselen van goede praktijken» van het SCI. Kan
de regering aangeven of er punten zijn waarop het wetsvoorstel verschilt
met de «Beginselen van goede praktijken»?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 642, nr. 5

5

1.3 Doel
De leden van de VVD-fractie zien het vergemakkelijken van de stap van de
leverancier om naar de rechter te stappen als een positieve ontwikkeling.
Deze leden maken hierbij wel de kanttekening dat de leverancier te allen
tijde afhankelijk is van de andere schakels in de keten en ook na de stap
naar de rechter met dezelfde schakels moet werken. Zij vragen de
regering te reageren op de mogelijke averechtse werking van een stap
naar de rechter, aangezien de verdere schakels in de keten ook voor
andere leveranciers kunnen kiezen voor hetzelfde product. Kan de
regering hierop reflecteren? Zij snappen dat het omkeren van de
bewijslast geen oplossing is, maar deelt de regering de hiervoor
genoemde zorg? Zo nee, waarom niet? Zo ja, waarom wel?
De leden van de VVD-fractie vragen wat de combinatie met publiekrechtelijke handhaving inhoudt. De regering kiest naast een gemakkelijkere stap
naar de rechter ook voor een onafhankelijke geschillencommissie. Hoe
komt deze geschillencommissie eruit te zien? Wie nemen daarin zitting?
Onder welke organisatie komt deze geschillencommissie te vallen en wat
is de rol van de sector zelf? Is de regering nog steeds van mening dat de
geschillencommissie het beste bij de Stichting Geschillencommissie
Beroep en Bedrijf (SGB) kan worden belegd, zoals aangegeven in de
eerder aangehaalde brief uit 2018? Waarom is er nu nog geen duidelijkheid over de eventuele vormgeving van een geschillencommissie?
De leden van de CDA-fractie lezen dat de Minister de mogelijkheid heeft
om een geschillencommissie aan te wijzen. Op welke wijze wordt deze
mogelijkheid ingericht en vanaf wanneer treedt de geschillencommissie in
werking?
De leden van de PvdA-fractie begrijpen dat – omdat de machtsverhoudingen en afhankelijkheidsrelatie tussen producent en afnemer in de keten
ertoe kunnen leiden dat producenten terughoudend zijn de gang naar de
civiele rechter te maken – als extra waarborg toezicht door de ACM wordt
toegevoegd. In hoeverre kunnen klachten van producten bij de ACM over
de naleving van deze wet anoniem blijven?
2. Hoofdlijnen richtlijn
De leden van de VVD-fractie vragen waarom de richtlijn alleen de
mogelijkheid biedt tot het gebruik van vrijwillige alternatieve geschillenbeslechting. Wat als de afnemer graag tot een compromis zou willen
komen middels geschillenbeslechting, maar juist de leverancier voor
verharding kiest door de stap naar de rechter te zetten? Wat wordt
bedoeld met de mogelijkheid van leveranciers om zich «al dan niet
vertrouwelijk» tot de handhavingsautoriteit te wenden?
De leden van de VVD-fractie lezen dat de richtlijn ruimte laat voor
strengere regels, maar dat Nederland de richtlijn een-op-een overneemt.
Waarom is ervoor gekozen geen strengere regels in te voeren? Deze leden
wijzen in dit licht op bijvoorbeeld het vrijwillig gebruik van de alternatieve
geschillenbeslechting, die in het voorliggende wetsvoorstel wel verder
gaat dan de richtlijn. Hoe kan de regering dit verklaren? Kan de regering
een uitputtende lijst delen van maatregelen die verder gaan dan de
maatregelen aangegeven in de richtlijn? Acht de regering voorliggend
wetsvoorstel voldoende om de scheve verhoudingen in kosten en
opbrengsten in de gehele keten te verhelpen? Zo nee, waarom niet? Zo ja,
waarom wel?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 642, nr. 5

6

De leden van de CDA-fractie lezen dat artikel 9 van de richtlijn bepaalt dat
het lidstaten vrijstaat om strengere regels ter bestrijding van oneerlijke
handelspraktijken vast te stellen dan waartoe de richtlijn verplicht. Heeft
de regering overwogen om strengere regels in Nederland te gaan stellen?
Zo ja, welke strengere regels zijn in dit wetsvoorstel voorzien? Zo nee,
waarom niet?
In de memorie van toelichting lezen de leden van de D66-fractie dat de
richtlijn volgens artikel 9 overheden de ruimte laat nationaal strengere
regels ter bestrijding van oneerlijke handelspraktijken te handhaven of in
te voeren dan de gestelde regels in de richtlijn. Wat is de reden dat de
regering heeft gekozen om de richtlijn een op een over te nemen? Heeft
de regering ook strengere regels geïdentificeerd? Zo ja, welke? Zo nee,
waarom is hier niet naar gekeken?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat het wetsvoorstel beoogt
oneerlijke handelspraktijken te voorkomen en de stap voor leveranciers
die geconfronteerd worden met oneerlijke handelspraktijken om naar de
rechter te stappen te vergemakkelijken. Deze leden zijn van mening dat
met het wetsvoorstel kansen onbenut worden gelaten. De Europese
richtlijn biedt expliciet de ruimte om uitgebreidere maatregelen in te
voeren in nationale wetgeving. Deze ruimte wordt door andere lidstaten
wel genomen. Zo geldt in het Verenigd Koninkrijk al sinds 2009 een
algemeen verbod op oneerlijke handelspraktijken en leidt dit in de praktijk
niet tot de onduidelijkheid die de regering noemt. Is de regering bereid
een algemeen verbod op oneerlijke handelspraktijken in te voeren? Zo
nee, waarom niet?
De leden van de PvdA-fractie lezen weliswaar dat de richtlijn toeziet op
een verbod op oneerlijke handelspraktijken, maar ook dat praktijken als
uitbuiting, dierenleed of milieuschade die ingaan tegen de principes van
(internationaal) maatschappelijk verantwoord ondernemen buiten de
werking van de richtlijn en derhalve het wetsvoorstel vallen. Deelt de
regering de mening dat genoemde praktijken die ingaan tegen de
principes van maatschappelijk verantwoord ondernemen een partij een
oneerlijk concurrentievoordeel ten opzichte van andere partijen kan
opleveren? Zo nee, waarom niet? De richtlijn laat in artikel 9 ruimte voor
lidstaten die een hoger beschermingsniveau willen waarborgen om
strengere regels ter bestrijding van oneerlijke handelspraktijken in te
voeren, mits die nationale regels verenigbaar zijn met de regels inzake de
werking van de interne markt. Biedt de richtlijn ruimte om strengere
regels ten aanzien van maatschappelijke verantwoord ondernemen in de
voorliggende wet op te nemen? Zo ja, waarom heeft de regering hier geen
gebruik van gemaakt? Zo nee, waarom niet? Deze leden lezen ook dat de
regering van mening is dat de in het wetsvoorstel voorgenomen aanpak
van oneerlijke handelspraktijken middels de implementatie van de richtlijn
in de nationale wetgeving van lidstaten «mogelijk indirect ook een
positieve invloed kan hebben op arbeidsrechten, voedselveiligheid,
milieubescherming en mensen- en kinderrechten, en daarmee (internationaal) maatschappelijk verantwoord ondernemen stimuleert». Kan de
regering dit nader toelichten?
3. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
3.2 Oneerlijke handelspraktijken
De leden van de VVD-fractie vragen waarom voor deze 16 oneerlijke
handelspraktijken is gekozen. Is dit een uitputtende lijst van oneerlijke
handelspraktijken of zijn er nog andere handelspraktijken die oneerlijk
uitpakken maar die de regering niet kan of wil verbieden? Zo ja, welke?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 642, nr. 5

7

De leden van de VVD-fractie lezen dat 10 tot 20% van de leveranciers te
maken heeft met handelspraktijken die zij als oneerlijk ervaren. Deze leden
wijzen erop dat nagenoeg elke boer te maken heeft met te lage prijzen
voor zijn producten. Kan de regering reflecteren op de rekensom dat dus
zeker 80% van de Nederlandse boeren niet geholpen wordt met dit
wetsvoorstel?
De leden van de VVD-fractie vragen waarom de regering ervoor gekozen
heeft om voorliggende voorstellen in de wet te verankeren en waarom er
niet voor is gekozen om bovenwettelijke verplichtingen of maatschappelijke wensen zoals keurmerken onderdeel te laten zijn van een eerlijke
prijsvorming, waarmee zij bedoelen dat de extra kosten die door de boer
gemaakt worden ook in de prijs tot uiting komen. Kan de regering
uitgebreid reageren op de noodzakelijkheid van de verankering in de wet,
maar specifiek op de eerlijke prijsvorming?
De leden van de VVD-fractie vragen wat er gebeurt als een handelspraktijk
genoemd in artikel 2 van de memorie van toelichting duidelijk en
ondubbelzinnig is overeengekomen tussen de leverancier en de afnemer
zoals genoemd in artikel 3. Hoe wordt met dit soort situaties omgegaan?
Deze leden kunnen zich voorstellen dat er zich situaties of handelspraktijken gaan voordoen die niet passen binnen de in het voorliggende
wetsvoorstel opgenomen processen en benoemde handelspraktijken. Hoe
wordt hiermee omgegaan? Wie bepaalt op dat moment hoe de interpretatie van de regelgeving plaatsvindt?
De leden van de VVD-fractie vragen waarom de regering ervoor heeft
gekozen de gehele omzet van de betrokken ondernemingen bepalend te
laten zijn. Waarom geldt voorliggend wetsvoorstel niet voor alle leveranciers en afnemers, ongeacht de omzet? Wat als de omzet van de afnemer
en de leverancier nagenoeg gelijk is?
De leden van de VVD-fractie lezen dat het moment van toetsing aan de
omzetregels samen kan vallen met het verrichten van de bepaalde
handelspraktijk, maar dat dit niet per se het geval hoeft te zijn. Waarom is
gekozen voor deze vrijblijvende variant? Wanneer valt het moment van
toetsing wel gelijk en wanneer niet? Waarom heeft de regering besloten
tot deze vrijblijvendheid en niet tot een vast toetsingsmoment rond de
handeling?
De leden van de VVD-fractie vragen waar de hoogte van de bestuurlijke
boetes op is gebaseerd. Wat is het maximum van boetes bij bijvoorbeeld
overtredingen in het kader van de Mededingingswet en de Wet
handhaving consumentenbescherming? Terecht dat de ACM bij het
opleggen van de boete rekening houdt met de aard, ernst en duur van de
overtreding, maar wat en wanneer is iets een «concreet geval»? Hoe
wordt per zaak beslist wanneer welke boeteberekening nodig is? In het
wetsvoorstel worden 16 verschillende oneerlijke handelspraktijken
benoemd. Is er specifiek een oneerlijke handelspraktijk waar bijvoorbeeld
altijd het maximum geldt of een handelspraktijk waar juist rekening
gehouden wordt met de specifieke casus?
De leden van de CDA-fractie lezen dat een leverancier-afnemer-relatie zich
ook kan voordoen in een coöperatie. Kan de regering dit met voorbeelden
uit de Nederlandse situatie verduidelijken? Deze leden doelen dan
bijvoorbeeld op de discussie tussen de ACM en ZuivelNL en de Nederlandse Zuivel Organisatie (NZO) over KoeMonitor. Kan zo’n verplichtend
systeem onder deze wet beoordeeld worden? Zo nee, waarom niet en
waar vindt dan zo’n beoordeling plaats?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 642, nr. 5

8

De leden van de CDA-fractie constateren op basis van voorliggend
wetsvoorstel dat boeren en tuinders bij een vermoeden van machtsmisbruik door grotere afnemers terecht kunnen bij de geschillencommissie en
dat wanneer het een grotere groep boeren of tuinders betreft, brancheorganisaties, zoals LTO Nederland of Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV), klachten in kunnen dienen bij de ACM. Kan de regering
bevestigen dat dit de werkwijze is die zal worden toegepast indien het
wetsvoorstel doorgang vindt? Kan de regering toelichten hoe zij deze
procedure in de praktijk concreet voor zich ziet en aan welke kosten
boeren, tuinders en brancheverenigingen moeten denken bij het indienen
van een klacht bij de geschillencommissie of ACM?
De leden van de PvdA-fractie lezen dat een aantal handelspraktijken van
een afnemer onrechtmatig zijn richting de leverancier, «met dien
verstande dat deze handelspraktijken niet onrechtmatig zijn indien zij
voorafgaand duidelijk en ondubbelzinnig zijn overeengekomen tussen de
leverancier en de afnemer in de leverings-overeenkomst of in een
daaropvolgende overeenkomst». Hoe kan worden voorkomen dat de
relatieve machtspositie van een (grote) afnemer er niet toe gaat leiden dat
leveranciers feitelijk gedwongen worden in te stemmen met de gestelde
voorwaarden? Bovendien kunnen volgens de SCI handelspraktijken ook
als zij vooraf zijn overeengekomen niet altijd als «eerlijk» worden
beschouwd. Zo wordt bijvoorbeeld in de «Beginselen van goede
praktijken» van de SCI als oneerlijke handelspraktijk aangemerkt: «Er
worden kosten voor het opnemen in het assortiment opgelegd die niet in
verhouding staan tot het risico dat verband houdt met het in de voorraad
opnemen van een nieuw product.» Dat is dus ook het geval wanneer zij
vooraf zijn overeengekomen. Acht de regering het wenselijk om in het
wetsvoorstel meer aan te sluiten bij de «Beginselen van goede praktijken»
van de SCI en daar waar deze leiden tot een strenger regime dan de
Richtlijn, dat op te nemen in het wetsvoorstel? Zo ja, hoe gaat de regering
daarvoor zorgen? Zo nee, waarom niet?
De leden van de SGP-fractie hebben begrepen dat afgelopen jaar
meerdere orders op zeer korte termijn, zonder overleg zijn geannuleerd in
verband met de coronacrisis en de lockdown-maatregelen. Zou dit in strijd
zijn met de bepalingen zoals opgenomen in het voorliggende
wetsvoorstel?
De leden van de SGP-fractie willen erop wijzen dat vanwege de ongelijke
machtsverhoudingen in de keten ook sprake kan zijn van het min of meer
afdwingen van onredelijke voorwaarden bij het aangaan van een
overeenkomst of contract. Is de veronderstelling juist dat elementen uit
artikel 3 in de eerdere «Gedragscode eerlijke handelspraktijken» sowieso
als oneerlijke handelspraktijken aangemerkt werden, ongeacht of dit in
een overeenkomst was opgenomen of niet? Waarom is er niet voor
gekozen deze elementen in artikel 2 op te nemen, zo vragen deze leden.
De leden van de SGP-fractie constateren dat er leveranciers zijn die
weliswaar over het totaal gezien, ook internationaal, een grote omzet
hebben en derhalve volgens artikel 5 niet onder het wetsvoorstel vallen,
maar waarvan maar een (klein) deel de voedselketen in Nederland betreft.
Is de regering bereid te bezien of het mogelijk is hier rekening mee te
houden?
De leden van de SGP-fractie hebben begrepen dat het in de praktijk
voorkomt dat afnemers hun leveranciers onder druk zetten door bij
onderhandelingen over product x te dreigen met het niet langer afnemen
van product y van dezelfde leverancier, zonder dat hier inhoudelijk een
reden voor is (delisting). Deze leden achten dit onwenselijk als sprake is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 642, nr. 5

9

van ongelijke machtsverhoudingen. Zij horen graag hoe de regering
aankijkt tegen het opnemen van deze onwenselijke handelspraktijk in
artikel 2 van het wetsvoorstel.
De leden van de SGP-fractie constateren dat keurmerken, als PlanetProof,
en andere kwaliteitseisen een steeds belangrijkere rol gaan spelen. De
praktijk leert dat het voldoen aan bijvoorbeeld de PlanetProof-eisen min of
meer afgedwongen wordt, terwijl er geen sprake is van een redelijke
vergoeding. Hoe kijkt de regering hier tegen aan? Wil de regering bezien
hoe via het voorliggende wetsvoorstel voorkomen kan worden dat
vanwege de economische afhankelijkheid leveranciers zich gedwongen
voelen om zonder redelijke vergoeding kosten te maken voor keurmerken
als PlanetProof, zo vragen deze leden.
3.3 Commissie belast met geschillenbeslechting
De leden van de VVD-fractie zijn in principe voorstander van het
beslechten van een geschil via een geschillencommissie, maar hebben
twijfels over de voorgestelde vrijblijvendheid van de route en het proces.
Deze leden kunnen zich voorstellen dat de afnemers of grotere
eindschakels in de keten, gemakkelijker bij een voor hen relatief negatief
uitvallende beslechting, meteen naar de rechter stappen. Zeker omdat de
afnemers, in tegenstelling tot de leveranciers, geen vrijblijvendheid
kennen in de deelname in de geschillenbeslechting. Dan is de geschillencommissie – juist vanwege de vrijwilligheid en de bindende uitkomst die
pas na 3 maanden vaststaat – tot het verstrijken van de drie maanden een
wassen neus. Kan de regering hierop reflecteren?
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de invoering
van een commissie belast met geschillenbeslechting om zo tot een
laagdrempeligere manier van geschillenbeslechting te komen dan de
gang naar de civiele rechter. Kan de regering schetsen welke afwegingen
een producent kan maken bij de keuze tussen het indienen van een klacht
bij de ACM, het zich richten tot de geschillencommissie of het inschakelen
van de civiele rechter? Deze leden begrijpen dat het denkbaar is dat de
geschillencommissie op grond van haar reglement geschillen beslecht op
een breder terrein dan de in dit wetsvoorstel geregelde oneerlijke
handelspraktijken. Aan welke onderwerpen denkt de regering dan? Is het
ook mogelijk dat de geschillencommissie gaat oordelen over oneerlijke
concurrentievoordelen die een partij meent te moeten behalen door
uitbuiting, kinderarbeid, het negeren van milieunormen of andere zaken
die indruisen tegen de normen van maatschappelijke verantwoord
ondernemen? Zo nee, waarom niet?
De leden van de SGP-fractie horen graag of de geschillencommissie
alleen bedoeld is voor individuele leveranciers of dat ook vertegenwoordigende organisaties klachten in kunnen dienen. Het is van belang dat
leveranciers met klachten, indien mogelijk, anoniem kunnen blijven in
verband met mogelijke repercussies.
De leden van de SGP-fractie horen graag of met het indienen van klachten
nog kosten voor de leverancier gemoeid zijn. Gaat de regering voorkomen
dat onnodige drempels opgeworpen worden? Hoe wordt gezorgd voor
toegankelijke loketten?
3.4 Handhaving door de Autoriteit Consument en Markt
De leden van de VVD-fractie vragen of de ACM te allen tijde een
onderzoek kan instellen of dat er ook een verjaringstermijn geldt. Zo ja,
per wanneer? Op welke manier kunnen leveranciers, afnemers en derden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 642, nr. 5

10

bij de ACM een klacht melden? Hoe wordt de vertrouwelijkheid van de
klacht geborgd totdat de indiener zelf anders besluit? Hoe kunnen het
onderzoek van de ACM en een procedure bij de geschillencommissie of
een rechtszaak gelijktijdig plaatsvinden? Betekent dit dat een partij in een
specifieke zaak twee keer veroordeeld kan worden, namelijk door de ACM
en de rechter? Zo nee, waarom niet en hoe wordt een dubbele veroordeling voorkomen? Zo ja, deelt u de mening dat dit onwenselijk is?
De leden van de D66-fractie lezen in de memorie van toelichting dat de
ACM de rol van systeemtoezicht gaat vervullen. Klopt het dat brancheorganisaties namens groepen leden klachten kunnen indienen bij de ACM?
Waar kan een individuele boer of tuinder terecht voor eventuele klachten?
Welke rol heeft de geschillencommissie hierin en kan de regering
toelichten wat de precieze verschillen en rollen zijn van beide? Kan de
regering tevens toelichten hoe in de praktijk procedures in zijn werk gaan
en welke kosten hiermee gemoeid zijn voor de klager?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat de ACM wordt belast met de
handhaving van het verbod op oneerlijke handelspraktijken. Leveranciers
die zich buiten de Europese Unie bevinden zijn extra kwetsbaar voor
oneerlijke handelspraktijken en hebben slechtere toegang tot informatie
en juridische ondersteuning. Deze leden vinden het dan ook belangrijk dat
internationale leveranciers voldoende informatie hebben en toegang
krijgen tot het klachtensysteem. Is de regering het met hen eens dat het
voorkomen van oneerlijke handelspraktijken voor internationale leveranciers speciale aandacht vereist? Kan de regering bepalingen opnemen die
ervoor zorgen dat internationale leveranciers goede toegang hebben tot
het klachtensysteem? Zo ja, hoe gaat de regering dit doen, en zo nee,
waarom niet?
De leden van de GroenLinks-fractie vinden het daarnaast belangrijk dat de
ACM zo transparant mogelijk werkt. Deze leden vinden het immers niet
wenselijk dat kwetsbare leveranciers worden weerhouden om hun klacht
in te dienen doordat de afhandeling van klachten niet openbaar is. Kan de
regering de wet zo aanpassen dat er zo veel mogelijk informatie publiekelijk beschikbaar is over de aard, herkomst, afhandeling en het aantal van
ontvangen klachten door de ACM? Zo ja, op welke manier gaat de
regering dit doen? Zo nee, waarom niet?
De leden van de fractie van de ChristenUnie lezen dat de ACM en de
geschillencommissie belast worden met het optreden als handhavingsautoriteit. Hoe wil de regering een zo laagdrempelig mogelijke toegang tot
geschillenbeslechting waarborgen? Daarnaast krijgt de ACM de
bevoegdheid om op eigen initiatief of na het ontvangen van een klacht
een onderzoek in te stellen naar oneerlijke handelspraktijken. Heeft de
ACM voldoende middelen tot haar beschikking om deze taak goed uit te
voeren? Hoe wordt de ACM gecontroleerd op het uitvoeren van haar taak?
Vinden er bijvoorbeeld periodieke rapportages plaats?
3.5 Verslaglegging en evaluatie
De leden van de VVD-fractie lezen dat de Europese Commissie in 2025
met een eerste evaluatie zal komen. Waarom in 2025? Waar wordt het
wetsvoorstel op getoetst? Hoe wordt ook de doelmatigheid van de
geschillencommissie bijgehouden?
De leden van de D66-fractie vragen op welke manier de Kamer wordt
geïnformeerd over het aantal klachten dat wordt ingediend bij de ACM
en/of geschillencommissie. Is het mogelijk om jaarlijks een rapportage te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 642, nr. 5

11

ontvangen zodat de Kamer en daarnaast de sector op de hoogte zijn van
de ontwikkelingen? Zo nee, waarom niet?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat op basis van de eerste
evaluatie van de Europese Commissie in 2025 over de Europese richtlijn
wordt gekeken of het wenselijk is om aanvullende oneerlijke handelspraktijken te verbieden en/of strengere dan wel aanvullende regels te stellen.
Deze leden maken zich hier zorgen over, omdat misschien al eerder blijkt
dat aanvullende oneerlijke handelspraktijken moeten worden verboden.
Kan de regering toelichten of zij de mogelijkheid openhoudt om de
huidige lijst van oneerlijke handelspraktijken eerder dan 2025 uit te
breiden?
4. Regeldruk
De leden van de VVD-fractie vragen op welke manier de regering de
mogelijkheden in regelgeving en rechten die met voorliggend
wetsvoorstel worden gecreëerd ook bij de agrarische sector onder de
aandacht brengt.
De leden van de VVD-fractie missen het hoofdstuk «budgettaire
aspecten». Waarom is dit hoofdstuk niet opgenomen? Het wetsvoorstel
heeft zowel voor de ACM als voor de zelfstandige afnemer en leverancier
budgettaire gevolgen, al dan niet minimaal.
De leden van de D66-fractie vragen wat de reden is dat in de memorie van
toelichting geen financiële paragraaf is opgenomen, terwijl de ACM
verwachte uitvoeringslasten heeft geïdentificeerd. Kan de regering
toelichten welke doelgroep de meeste kosten of regeldruk zal ervaren
door het voorliggende wetsvoorstel? Kan de regering tevens voor iedere
doelgroep een indicatie van kosten geven die zij kunnen verwachten in
verband met de invoering van dit wetsvoorstel?
De leden van de GroenLinks-fractie vragen zich af wat de reden is dat er
geen financiële paragraaf is opgenomen in de memorie van toelichting.
Kan de regering dit toelichten? Deze leden lezen enerzijds dat de regering
verwacht dat de regeldrukkosten beperkt en eenmalig zijn en anderzijds
dat de berekening van de regeldrukkosten complex zijn vanwege de
verschillende doelgroepen. Kan de regering toelichten hoe dit met elkaar
rijmt? Welke doelgroep zal de meeste kosten of regeldruk ervaren? Kan de
regering voor elke doelgroep een indicatie geven van de te verwachten
kosten die zij kan verwachten in verband met de invoering van dit
wetsvoorstel?
4.3 Andersoortige kosten
De leden van de CDA-fractie lezen dat in het wetsvoorstel onderscheid
gemaakt wordt tussen betaaltermijnen voor bederfelijke landbouw- en
voedingsproducten (maximaal 30 dagen) en niet-bederfelijke landbouwen voedingsproducten (maximaal 60 dagen). In de memorie van
toelichting wordt aangegeven dat hierdoor de cashflow van afnemers
negatief beïnvloed wordt. Deze leden vragen hoe dit zit bij boeren en
tuinders die een land- en/of tuinbouwcoöperatie in eigendom hebben. Kan
de regering toelichten of het voor hen mogelijk is om de nabetaling te
beschouwen als winstdeling en niet als betaling voor een transactie? Als
dit niet mogelijk is, welke mogelijkheden ziet de regering dan voor deze
boeren en tuinders? Kan de regering aangeven hoe andere lidstaten
hiermee omgaan?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 642, nr. 5

12

5. Advies en consultatie
De leden van de VVD-fractie begrijpen de verschillende gedachten over de
doelmatigheid van het voorliggend wetsvoorstel en delen de twijfels
hierover. Uiteindelijk is het belangrijk dat in de keten alle schakels een
eerlijke prijs krijgen voor datgene wat zij bijdragen aan het product. Nu is
het zo dat vooral de eerste schakel, de boeren en tuinders, een te klein
deel ontvangt. De verdeling van de kosten en opbrengsten is onjuist en
daarmee oneerlijk. Boeren en tuinders ervaren hierdoor problemen in hun
bestaanszekerheid. Het is zaak dat de verdeling van de kosten en
opbrengsten eerlijker wordt. Daaraan kan voorliggend wetsvoorstel
bijdragen als eerste stap, maar het echte doel wordt hier niet mee
gehaald. Deze leden begrijpen dus de verschillende inbrengen. Tegelijkertijd willen zij opmerken dat de verschillende eigen initiatieven van de
supermarkten tot op heden ook nog tot onvoldoende resultaat hebben
geleid. Kan de regering reflecteren op de doelmatigheid van het
wetsvoorstel in relatie tot het uiteindelijke doel zoals hierboven geschetst?
Is van voorliggend wetsvoorstel een effectanalyse gemaakt? Zo nee,
waarom niet? Hoe is duidelijk en zeker dat voorliggende maatregelen
daadwerkelijk bijdragen aan een betere positie van de boer en tuinder?
Kan de regering ook aangeven welke stappen zij verder de komende
periode voornemens is te zetten?
De leden van de VVD-fractie vragen naar de grensoverschrijdende
handhavingsverzoeken. Kan de regering toelichten hoe een buitenlandse
leverancier bij de ACM een handhavingsverzoek kan indienen? Hoe
worden deze handhavingsverzoeken opgepakt door de ACM? Er is in de
praktijk ruimte voor lidstaten om de richtlijn strenger te implementeren.
Op welke wijze wordt hier ook bij grensoverschrijdende handhavingsverzoeken rekening gehouden?
De leden van de VVD-fractie vragen wat voor soort oneerlijke handelspraktijken vallen onder overtredingen waar geen verdere publiekrechtelijke consequenties aan worden verbonden.
De leden van de VVD-fractie vragen een uitputtende lijst van de aanpassingen aan het wetsvoorstel na de consultatieronde.
De leden van de D66-fractie zijn positief over het opnemen van de
voorliggende 16 oneerlijke handelspraktijken en vragen zich af hoe de
richtlijn is vertaald door andere Europese lidstaten. Kan de regering
toelichten hoe onze belangrijkste handelspartners deze Europese richtlijn
hebben vertaald? Komen de 16 oneerlijke handelspraktijken overeen met
bestempelde oneerlijke handelspraktijken bij onze belangrijkste handelspartners? Welke verschillen identificeert de regering? Hoe verloopt een
procedure als een leverancier geconfronteerd wordt met een oneerlijke
handelspraktijk van een afnemer in een ander land binnen of buiten de
Europese Unie?
De leden van de D66-fractie zijn blij te vernemen dat buitenlandse,
niet-Europese leveranciers gebruik kunnen maken van handhavingsverzoeken.
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat de regering een algemeen
verbod op oneerlijke handelspraktijken onwenselijk acht. Een algemeen
verbod zou te onbepaald zijn en daarmee onzeker voor bedrijven die
eronder vallen. Kan de regering uitgebreid onderbouwen waarom de
regering dit denkt? Kan zij in deze onderbouwing ook meenemen waarom
hier in het Verenigd Koninkrijk blijkbaar anders over gedacht wordt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 642, nr. 5

13

De leden van de GroenLinks-fractie zijn het met de regering eens dat een
lijst van verboden handelspraktijken de nodige concretisering kan bieden.
Deze leden vragen zich echter wel af waarom de regering kiest voor een
limitatieve lijst. Verkoop onder productieprijs is bijvoorbeeld een groot
probleem, omdat dit voor neerwaartse druk op prijzen verder in de keten
leidt. De positie van boeren en arbeiders in de keten wordt hierdoor
verzwakt. Kan de regering toelichten waarom dit verbod niet is
opgenomen in de lijst van oneerlijke handelspraktijken? Heeft de regering
gekeken naar ervaringen op dit vlak in landen zoals Spanje, Frankrijk en
Italië? Zij zien dat daar dergelijke bepalingen al langer gelden en niet tot
problemen leiden. Is de regering bereid de huidige lijst van oneerlijke
handelspraktijken uit te breiden? Zo ja, welke oneerlijke handelspraktijken
wil de regering toevoegen. Zo nee, waarom niet?
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen of ook boeren uit
andere landen, en met name ontwikkelingslanden, gebruik maken van
laagdrempelige geschillenbeslechting conform dit wetsvoorstel. Zo ja,
hoe gaat de regering de toegang hiertoe bevorderen?
6. Overgangsrecht en inwerkingtreding
De leden van de VVD-fractie vragen op welke manier wordt gecontroleerd
dat de afspraken echt 12 maanden na publicatie van de wet in de
Staatscourant conform de wet zijn aangepast. Betekent dit dat de ACM op
al bestaande afspraken het eerste jaar niet kan handhaven? Zij ontvangen
hierop graag een toelichting.
De leden van de CDA-fractie lezen dat op overeenkomsten gesloten tussen
publicatie en inwerkingtreding van de wet, de wet meteen van toepassing
is. Wat is de precieze datum van publicatie? Wordt hier de publicatiedatum van deze wet in het Staatsblad bedoeld of de datum van
aanbieding van de wet aan de Tweede Kamer? Deze leden verzoeken de
regering om met spoed de nota naar aanleiding van het verslag over dit
wetsvoorstel ter hand te nemen. In het huidige regeerakkoord is immers
opgenomen dat oneerlijke handelspraktijken worden verboden.
De leden van de D66-fractie hebben begrepen dat oneerlijke handelspraktijken door verschillende oorzaken soms niet tot formele klachten leidt. Op
welke manier is de regering voornemens om ondernemers op de hoogte
te brengen van de nieuwe regelgeving en de mogelijkheden tot
procedures?
II ARTIKELSGEWIJS
Artikel 2
De leden van de CDA-fractie begrijpen uit het wetsvoorstel dat de lijst met
verboden, oneerlijke handelspraktijken is gelimiteerd. Dat betekent dat
andere vormen van oneerlijke handelspraktijken buiten schot blijven. Deze
leden vragen aan de regering waarom er niet gekozen is voor een
generieke bepaling met de genoemde lijst als indicatieve lijst van
handelspraktijken die er in ieder geval onder vallen.
De leden van de CDA-fractie lezen in artikel 2 dat annulering van bestellingen van bederfelijke producten op korte termijn als oneerlijk wordt
beschouwd indien de leverancier niet redelijkerwijs een alternatieve
afnemer kan vinden. Echter, in de praktijk blijkt toch dat afnemers vaak het
excuus van «overmacht» gebruiken, waardoor er alsnog op zeer korte
termijn van de order wordt afgezien. Kan de regering toelichten of het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 642, nr. 5

14

argument van «overmacht» een geldig excuus is voor een eenzijdige
annulering van een bestelling?
De leden van de D66-fractie lezen dat de regering onderscheid maakt in de
bescherming tegen betaling tussen bederfelijke landbouw- en voedingsproducten en niet-bederfelijke producten. Waarom wordt dit onderscheid
gemaakt? Hoe kijkt de regering naar het feit dat de levensmiddelenketen
veel afnemers kent die in beide posities onder de reikwijdte van dit
voorstel vallen? Welk effect heeft dit verschil op de regeldruk? Op welke
manier past het betalen van voorschotten in deze betalingstermijnen? Op
welke manier worden de betalingstermijnen in andere lidstaten geregeld
als het aankomt op oneerlijke handelspraktijken?
De leden van de D66-fractie lezen dat annulering van bestellingen van
bederfelijke producten op korte termijn als oneerlijk wordt beschouwd
indien de leverancier niet redelijkerwijs een alternatieve afnemer kan
vinden. Op welke manier kan overmacht worden gebruikt voor eenzijdige
annulering van een bestelling en welke typen overmacht identificeert de
regering? Kan de regering toelichten hoe annuleringen door de coronapandemie en de lockdown-maatregelen moeten worden geïdentificeerd?
Kan dit worden bestempeld als overmacht?
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen hoe de regering kijkt
naar de bestaande praktijk waar land- en tuinbouwcoöperaties die
eigendom zijn van boeren of tuinders hun leden vaak in twee delen
betalen: een voorschot vlak na levering en een nabetaling gebaseerd op
de resultaten in de markt. Biedt het voorliggende wetsvoorstel nog ruimte
voor deze praktijk? Zo nee, welke andere manieren zouden er kunnen zijn
om hiermee om te gaan? Op welke manier zou dit wetsvoorstel de praktijk
van land- en tuinbouwcoöperaties kunnen raken en hoe verzekert de
regering dat de uiteindelijke positie van de voedselproducent niet
verslechtert maar verbetert wanneer zij op dit moment lid zijn van een
coöperatie?
De leden van de fractie van de ChristenUnie willen benadrukken dat de
voedselketen een unieke sector is, omdat zij afhankelijk is van natuurlijke
omstandigheden en niet op korte termijn kan inspelen op marktbewegingen. Hoe gaat dit wetsvoorstel om met meerjarige contracten, waarbij
tijdens de duur van dat contract een onevenwichtige handelsverhouding
kan ontstaan?
De leden van de fractie van de ChristenUnie constateren dat op dit
moment «overmacht» als onderliggende reden wordt aangevoerd door
afnemers om eenzijdige annulering van orders te onderbouwen. Is de
regering het met deze leden eens dat dit, gezien deze bijzondere markt,
een oneerlijke handelspraktijk is? Kan dit wetsvoorstel ook voorkomen dat
afnemers producten niet accepteren omdat deze door natuurlijke
omstandigheden, zoals bijvoorbeeld droogte, wat afwijkend zijn in grootte
of vorm, aangezien deze producten nog vaak prima te eten zijn en het
oneerlijk is dat de producent hier onnodig extra risico loopt?
De leden van de SGP-fractie vragen aandacht voor de positie van land- en
tuinbouwcoöperaties. Zij betalen vlak na levering vaak een voorschot uit
en meer dan twee maanden later pas een nabetaling. Hoe wordt dit
beoordeeld in het licht van het voorliggende wetsvoorstel? Blijft hier
ruimte voor?
De leden van de SGP-fractie horen graag of de veronderstelling juist is dat
creditnota’s niet voldoende zijn als betaling in de zin van artikel 2, eerste
lid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 642, nr. 5

15

Artikel 5
De leden van de CDA-fractie zijn er nog niet van overtuigd dat het
toepassingsgebied van de richtlijn moet worden beperkt tot het middenen kleinbedrijf (mkb). Is het niet zo dat grote leveranciers, bijvoorbeeld
een worstenmaker, een grote paprikateler of een zuivelorganisatiefabriek,
ten opzichte van de retail een zeer ondergeschikte positie hebben terwijl
ze voor onze begrippen heel groot kunnen zijn? Zouden deze bedrijven
niet anoniem klachten kunnen indienen, zo vragen deze leden.
De leden van de CDA-fractie vragen op welke wijze jaren later bepaald kan
worden dat een handelspraktijk onrechtmatig was en wat op dat moment
de consequenties zijn van die vaststelling. Dit kan bijvoorbeeld het geval
zijn wanneer het verrichten van een in het wetsvoorstel opgenomen
handelspraktijk op het moment van het sluiten van een leveringsovereenkomst door toepassing van de omzetgrenzen niet onrechtmatig is, maar
dat deze een aantal jaren later alsnog onrechtmatig wordt doordat de
omzet van één of meerdere contractpartijen is gewijzigd.
De leden van de D66-fractie vragen of de regering kan toelichten waarom
is gekozen voor de grens van 350 miljoen euro jaarlijkse omzet bij
afnemers waarvoor deze richtlijn geldt.
Artikel 6
De leden van de CDA-fractie vragen zich naar aanleiding van artikel 6 af
welke commissie zal worden aangewezen ten behoeve van het slechten
van geschillen.
De leden van de CDA-fractie vragen naar aanleiding van het advies van de
Raad van State welke mogelijkheden de regering heeft, gelet op de
overweging met betrekking tot de hoogte van de boetes dat in de praktijk
de daadwerkelijk opgelegde boete veelal lager zal uitvallen op grond van
onder meer proportionaliteitsafwegingen, als later blijkt dat deze
overweging niet klopt.
Artikel 10
De leden van de CDA-fractie lezen in artikel 10 dat de bestuurlijke boete
ten hoogste 900.000 euro bedraagt of, indien dat meer is, 10% van de
omzet van de overtreder. Deze leden vragen zich af op welk moment de
10% van de omzet wordt bepaald.
De voorzitter van de commissie,
Kuiken
De adjunct-griffier van de commissie,
Verhoev

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 642, nr. 5

16