1
> Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Datum
19 januari 2021
Onderwerp Reactie op uw brieven met zaaknummer 2020D52903 en 33997-155

Geachte heer,
Mede namens de minister van Buitenlandse Zaken ontvangt u hierbij het
antwoord op de brieven die u onlangs heeft gestuurd naar minister Blok van
Buitenlandse Zaken en minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid.
In uw brieven reageert u op de beantwoording van Kamervragen van de VVDKamerleden Koopmans en Van Wijngaarden over het artikel ‘The GRU's MH17
Disinformation Operations Part 1: The Bonanza Media Project’1 en op de
beantwoording van vragen van het D66-Kamerlid Sjoerdsma over berichtgeving in
de Nederlandse media over het artikel van Bellingcat2.
Het onderzoek van Bellingcat (The GRU's MH17 Disinformation Operations Part 1:
The Bonanza Media Project) richt zich op de vermeende rol van de Russische
militaire inlichtingendienst bij de verspreiding van desinformatie over MH17.
In de Kamerbrief van 17 november jl. geeft het kabinet al aan dat in aansluiting
op het AIVD Jaarverslag 2019 (Kamerstuk 30977-156) en het MIVD Jaarverslag
2019 (Kamerstuk 29924-201) het kabinet al langer zorgen heeft over de
Russische beïnvloedingsactiviteiten in Nederland, waarbij de beeldvorming ten
aanzien van de toedracht van het neerhalen van vlucht MH17 een grote rol speelt.
Het kabinet heeft Rusland hier in het verleden meermaals op aangesproken. De
bevindingen van Bellingcat lijken de zorgen van het kabinet over verspreiding van
desinformatie door Rusland te staven.
In onze democratische samenleving zijn persvrijheid en de vrijheid van
meningsuiting van essentieel belang. De vrijheid van meningsuiting behelst ook
de vrijheid om informatie te ontvangen en kennis daarvan te nemen. De
democratische samenleving en het maatschappelijk debat functioneren niet
zonder een goed geïnformeerd publiek. Transparantie over de herkomst en
verspreiding van informatie is essentieel om heimelijke beïnvloeding tegen te

1
2

TK 2020-2021, nr. 1133 (aanhangsel bij Handelingen II)
TK 2020-2021, 33997, nr. 155
Pagina 1 van 2

gaan.3 Dit is voor de overheid een belangrijk uitgangspunt en activiteiten zijn hier
dan ook op gericht.

Minister van Justitie en
Veiligheid

Waar in de brief aan de Tweede Kamer wordt gesproken over ongewenste
buitenlandse inmenging en de verspreiding van desinformatie, richt zich dat op de
vermeende rol van de Russische militaire inlichtingendienst. Zoals ook in het
antwoord op de betreffende Kamervragen, zet het kabinet zich ervoor in dat factcheckers onafhankelijk van overheden kunnen functioneren. Het is aan de
journalistiek, de wetenschap en (online) media om kritisch te blijven kijken naar
hun informatiebronnen. Het kabinet benadrukt dat het inhoudelijk adresseren van
desinformatie primair geen taak van overheden is, maar van journalistiek en
wetenschap, al dan niet in samenwerking met internetdiensten.

Datum
19 januari 2021
Ons kenmerk
3183733

Tenslotte: het ministerie van Buitenlandse Zaken is in 2019 op de hoogte gesteld
van het in Oekraïne circuleren van een namenlijst waaronder de naam van de
journalist waar u in uw brief aan refereert. Hierover is contact geweest met de
Nederlandse Vereniging van Journalisten, die zijn belangen behartigde. Navraag
door de Nederlandse ambassade in Kiev bij de Oekraïense autoriteiten leerde dat
het hier geen overheidsinitiatief betrof. Wel heeft de ambassade zijn zorgen
hierover overgebracht en het belang van persvrijheid en de veiligheid van
journalisten benadrukt, zoals ook aan de NVJ is meegedeeld.

De Minister van Justitie en Veiligheid
namens deze,

H.M.J. Somsen
Plv. Nationaal Coördinator
Terrorismebestrijding en Veiligheid

3

TK 2019-2020, 30821-91
Pagina 2 van 2