Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1729
Vragen van de leden Lodders (VVD) en Von Martels (CDA) aan de Minister
van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over de problematische situatie in
de suikerbietenteelt na het wegvallen van het gebruik van neonicotinoïden
(ingezonden 19 december 2018).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 4 maart 2019).
Vraag 1
Bent u op de hoogte van de problematische situatie die in de suikerbietenteelt ontstaat na het wegvallen van het gebruik van neonicotinoïden?
Antwoord 1
Op mijn verzoek heeft de NVWA eind 2017 een analyse uitgevoerd van de
landbouwkundige impact van restricties op de drie neonicotinoiden waaruit
blijkt dat er een grote impact wordt verwacht in de teelt van suikerbieten. Dit
betekent dat met het resterende middelen- en maatregelenpakket plagen
mogelijk niet meer afdoende kunnen worden beheerst. Ik heb deze analyse
op 5 april 2018 (Kamerstuk 27 858, nr. 418) met uw Kamer gedeeld.
Vraag 2
Wat vindt u van deze situatie waarbij de suikerbietenteelt in Nederland in
gevaar komt?
Antwoord 2
Ik betreur het dat de restricties op het gebruik van de drie neonicotinoiden
grote impact hebben op de teelt van suikerbieten en dat dit tot opbrengstverliezen kan leiden. Ik heb de restricties echter gesteund vanwege de door
EFSA geconstateerde risico’s van deze neonicotinoiden voor bijen.
Vraag 3
Klopt het dat er direct na de besluitvorming in Brussel (27 april) door diverse
vertegenwoordigingen contact is gezocht voor een overleg over de ontstane
situatie? Klopt het dat een eerste gesprek pas heeft plaatsgevonden na ruim
twee maanden?

ah-tk-20182019-1729
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Verschillende stakeholders hebben verzocht om te overleggen over de
ontstane situatie. Het eerste overleg – op ambtelijk niveau – heeft om
agendatechnische redenen van de betrokken partijen begin juli 2018
plaatsgevonden.
Vraag 4
Kunt u toelichten waarom het ruim twee maanden heeft geduurd voordat er
een gesprek kon plaatsvinden?
Antwoord 4
Ik verwijs u naar het antwoord op vraag 3.
Vraag 5
Wat was de uitkomst van dit gesprek en eventuele andere gesprekken?
Antwoord 5
De uitkomst van het eerste gesprek was om na het zomerreces een bestuurlijk overleg te houden. Dit overleg heeft medio september 2018 plaatsgevonden.
Er is gesproken over de gevolgen van het gedeeltelijke verbod op het gebruik
van de drie neonicotinoiden op korte en lange termijn. Het agrarische
bedrijfsleven zou zich beraden op de vraag of er een aanvraag voor een
tijdelijke vrijstelling zou worden ingediend voor alternatieven voor de drie
neonicotinoïden of voor het gewasbeschermingsmiddel Cruiser SB voor de
teelt van suikerbieten. Hierbij is het bedrijfsleven gewezen op het feit dat ik
uw Kamer heb geïnformeerd over het feit dat een vrijstelling voor middelen
op basis van de drie neonicotinoiden niet in de lijn der verwachting zou
liggen (Kamerstuk 27 858, nr. 435).
Het agrarisch bedrijfsleven heeft vervolgens een aanvraag voor een tijdelijke
vrijstelling voor het middel Cruiser SB ingediend en niet voor een alternatief
voor de drie neonicotinoiden.
Er is afgesproken om de aspecten die relevant zijn voor de lange termijn –
denk aan innovatie op het gebied van weerbare teeltsystemen, maatregelen,
middelen – mee te nemen in het traject van het opstellen van het uitvoeringsprogramma van de «Toekomstvisie gewasbescherming 2030». Ik verwacht uw
Kamer op korte termijn te kunnen informeren over deze visie.
Vraag 6
Klopt het dat er een beperkt verzoek tot vrijstelling van het gebruik van
thiamethoxam is ingediend? Zo ja, wanneer heeft u dit verzoek ontvangen,
wanneer is dit verzoek uitgezet bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en wanneer is of wordt dit verzoek uitgezet bij het College voor
de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (CTGB)?
Antwoord 6
Er is op 9 oktober 2018 een verzoek tot tijdelijke vrijstelling van het middel
Cruiser SB, op basis van de werkzame stof thiamethoxam, ingediend. Dit
verzoek is dezelfde dag uitgezet bij de NVWA. Conform procedure is na de
beoordeling door de NVWA het voorstel op 7 december 2018 aan het Ctgb
voorgelegd om de risico’s van het gebruik te beoordelen.
Vraag 7
Bent u op de hoogte dat met het wegvallen van deze middelen een aanzienlijk zwaardere milieubelasting waarschijnlijk is omdat minder effectieve
middelen moeten worden ingezet en dat de inzet van deze middelen ook veel
nuttige insecten bestrijdt terwijl dit bij het gebruik van neonicotinoïdencoating zeer beperkt is en daarmee minder schadelijk is voor het milieu?
Antwoord 7
Ik heb eerder aan uw Kamer gemeld dat de alternatieve werkzame stoffen
voor de drie neonicotinoïden niet per sé een lager risicoprofiel hebben. De
Europese Commissie is hierop in het besluitvormingsproces gewezen door
enkele lidstaten – waaronder Nederland (Kamerstuk 27 858, nr. 396). De
feitelijke milieubelasting is afhankelijk van de plaagdruk, de gekozen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

alternatieve werkzame stoffen en de hoeveelheid en frequentie van het
gebruik ervan.
Vraag 8
Wat vindt u van deze ontwikkeling en vindt u dit bij nader inzien een
gewenste ontwikkeling die voortkomt uit het verbod op het gebruik van de
neonicotinoïden?
Antwoord 8
Verordening (EG) nr. 1107/2009 biedt niet de mogelijkheid om bij de
beoordeling van werkzame stoffen rekening te houden met mogelijke
gewenste of ongewenste milieueffecten van alternatieve werkzame stoffen.
Centraal in dit proces staat de beoordeling «sec» van werkzame stoffen op de
risico’s voor mens, dier en milieu.
Ik vind het niet wenselijk als het wegvallen van de drie neonicotinoïden in
buitenteelten leidt tot een één-op-één vervanging met andere gewasbeschermingsmiddelen. Ik streef naar het breder toepassen van geïntegreerde
gewasbescherming en zet met het bedrijfsleven in op het ontwikkelen en
toepassen van niet-chemische maatregelen en het beschikbaar krijgen van
laag-risicomiddelen (Kamerstuk 27 858, nr. 417).
Vraag 9
Wat is de reden dat u niet openstaat voor een vrijstelling of derogatie (zoals
bijvoorbeeld in België en een aantal andere Europese landen is goedgekeurd)
terwijl bekend is dat er geen alternatief voorhanden is en daarmee de
suikerbietenteelt en het milieu in Nederland slechter af zijn?
Antwoord 9
Ik vind een tijdelijke vrijstelling niet in lijn met de Europese restricties op het
gebruik van de drie neonicotinoiden om de risico’s voor bijen te beperken.
Daarnaast is uit de beoordeling van het Ctgb en de NVWA gebleken dat een
tijdelijke vrijstelling binnen de Nederlandse landbouwpraktijk niet wenselijk is
omdat de noodzakelijke risicomitigerende maatregelen in de praktijk niet
uitvoerbaar, controleerbaar of handhaafbaar zijn.
Vraag 10
Bent u ervan op de hoogte dat de NVWA concludeert dat een Vrijstelling
conform art. 38 van de Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Wgb)
van de inzet van Cruiser SB in de teelt van suikerbieten voldoet aan de
landbouwkundige criteria en dat daardoor een kortstondig noodverband
gerechtvaardigd is? Zo ja, bent u bereid om het CTGB te verzoeken de
vervolgprocedure zo kort mogelijk te laten duren zodat er uiterlijk 5 januari
2019 duidelijkheid is voor suikerbietentelers?
Antwoord 10
Ja. Het Ctgb heeft mij op 21 december 2018 geïnformeerd over de uitkomsten
van de risicobeoordeling.
Vraag 11
Realiseert u zich dat een besluit na 5 januari 2019 geen soelaas biedt omdat
het dan onmogelijk is om nog het bietenzaad op de juiste manier te
behandelen en te zaaien voor de teelt in 2019? Zo ja, wat gaat u doen om het
verzoek voor vrijstelling voor die datum te behandelen gezien de sector reeds
tijdig aan de bel heeft getrokken? Zo nee, wat is de reden om de Nederlandse
suikersector op achterstand te zetten ten opzichte van diverse andere landen
in Europa?
Antwoord 11
De uiterlijke datum voor het behandelen van 5 januari van bietenzaad vormde
geen onderdeel van de aanvraag voor tijdelijke vrijstelling. De vrijstellingsaanvraag is binnen de gestelde termijnen afgewikkeld.
Vraag 12
Wilt u deze vragen een voor een en voor 5 januari 2019 beantwoorden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Antwoord 12
Ik heb uw Kamer zo spoedig mogelijk geïnformeerd over mijn beslissing.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4