Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 821

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 maart 2009
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij twee
fiches aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC):
1. Mededeling inzake strategische doelstellingen en aanbevelingen voor
het zeevervoersbeleid van de EU tot 2018; (22 112, nr. 820)
2. Mededeling en actieplan over de instelling van een Europese maritieme ruimte zonder grenzen.
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
F. C. G. M. Timmermans

KST128617
0809tkkst22112-821
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 821

1

Fiche: Mededeling en actieplan over de instelling van een
Europese maritieme ruimte zonder grenzen
1. Algemene gegevens

Voorstel: Mededeling en actieplan met het oog op de instelling van een
Europese maritieme ruimte zonder grenzen
Datum Commissiedocument: 21 januari 2009
Nr. Commissiedocument: COM (2009) 10 definitief
Pre-lex: http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=en&DosId
=197853
Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board:
Niet opgesteld
Behandelingstraject Raad: Raadswerkgroep Transport, Transportraad
30 maart 2009 (Raadsconclusies).
Eerstverantwoordelijk ministerie: Verkeer en Waterstaat, in nauwe samenwerking met Financiën.
2. Essentie voorstel
Maritiem transport in de Europese Unie is onderworpen aan complexe
administratieve procedures, zelfs wanneer vaartuigen alleen binnen de EU
havens aandoen en hun lading enkel bestaat uit goederen die ressorteren
onder de vrije Europese markt. Het gevolg is dat intra-EU maritiem transport van goederen geconfronteerd wordt met relatief hoge administratieve lasten en daarmee een nadelige concurrentiepositie heeft ten
opzichte van andere transportmodaliteiten.
Het doel van de instelling van de «Europese maritieme ruimte zonder
grenzen» is om het intra-Europese kustvervoer – short sea shipping (SSS)
– aantrekkelijker, efficiënter en meer concurrerend te maken en het milieu
beter te beschermen door een aantal administratieve procedures te
schrappen of te vereenvoudigen. De Europese maritieme ruimte zonder
grenzen moet de Interne Markt uitbreiden met het intra-Europese maritiem transport. Het concept van de Europese maritieme vervoersruimte
werd reeds aangekondigd in de mededeling van de Commissie uit 2007
over een geïntegreerd maritiem beleid voor de Europese Unie (het zogenaamde Blauwboek) alsmede in de «Mid-term review» van de Commissie
van het 2001 Witboek over een Europees vervoersbeleid. In zijn Conclusies van 11 december 2006 over de bevordering van short sea shipping
heeft de Raad in dit verband ook de noodzaak onderstreept om de
administratieve procedures te vereenvoudigen. In de mededeling wordt
een elftal acties aangekondigd.
3. Kondigt de Commissie acties, maatregelen of concrete wet- en
regelgeving aan voor de toekomst? Zo ja, hoe luidt dan het
voorlopige Nederlandse oordeel over bevoegdheidsvaststelling,
subsidiariteit en proportionaliteit en hoe schat Nederland de
financiële gevolgen in?
De mededeling kent een actieplan met EU-maatregelen voor de korte
termijn (gereed in 2010) en voor de middellange termijn (gereed in 2013)
alsmede een aantal aanbevelingen aan de lidstaten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 821

2

Voorgestelde korte termijn maatregelen:
– vereenvoudiging van de douaneformaliteiten voor schepen die tussen
twee EU havens varen (i.e. wijziging verordening communautair
douanewetboek);
– richtsnoeren voor een snellere documentencontrole voor het vervoer
van dierlijke en plantaardige producten tussen EU-havens;
– rationalisering van de door verschillende instanties en wetgevingen
geëiste documenten.
Voorgestelde middellange termijn maatregelen:
– vereenvoudiging van de administratieve formaliteiten voor schepen
die varen tussen EU-havens, maar ook in een derde land of een vrije
zone havens aandoen;
– uitbreiding van de elektronische gegevensuitwisseling;
– één administratief loket;
– vereenvoudiging van de regels inzake het vervoer per schip van
gevaarlijke goederen.
Aanbevelingen aan de lidstaten
– coördinatie van administratieve inspecties met het oog op een snellere
afhandeling;
– faciliteren van administratieve communicatie;
– afgifte van een ontheffingsbewijs inzake loodsdiensten;
– rationalisering van de stromen en de ruimte in havens.
Het gaat alles bij elkaar om nieuwe wetgeving, ter vervanging, aanpassing
en opschoning van bestaande wetgeving. Daarnaast gaat het om richtsnoeren voor efficiëntere naleving van bestaande wetgeving. Er is sprake
van stroomlijning van bestaande administratieve handelingen en
controles aan de grenzen van de lidstaten. Naar verwachting zal in de nog
te verschijnen voorstellen tot wijziging van bestaande EU-regelgeving
geen sprake zijn van inhoudelijke wijzigingen. Het voorlopige oordeel over
de bevoegdheid en de subsidiariteit is dan ook positief.
Proportionaliteit wordt voor de meeste elementen positief beoordeeld.
Een kanttekening dient echter gemaakt te worden bij de aangekondigde
wijziging van de douanewetgeving voor schepen (die tussen twee EU
havens varen). De bestaande implementatieproblemen dienen met het
bedrijfsleven geevalueerd te worden. Nederland heeft derhalve een voorbehoud met betrekking tot het proportionaliteitsaspect van dit onderdeel.
Ook verdient het vervoer van gevaarlijke stoffen en de toepassing van de
«International Maritime Dangerous Goods» (IMDG) Code en het «European Agreement concerning the international Carriage of Dangerous
Goods by Road» (ADR) speciale aandacht. Vanzelfsprekend kan de
EU-regelgeving niet strijdig zijn met internationale verplichtingen. Zie ook
hieronder.
Indien het voorstel budgettaire gevolgen heeft, dan worden deze ingepast
op de begroting van de beleidsverantwoordelijke departementen,
conform de regels budgetdiscipline.
4. Nederlandse positie over de mededeling
Nederland verwelkomt de mededeling van de Commissie. De doelstelling
hiervan is Nederland uit het hart gegrepen, zij ijvert hier al jaren voor. Het
zogenaamde shortsea vervoer is voor Nederland niet onbelangrijk: 60%
van de Nederlandse reders is actief in dit segment. De Nederlandse
shortsea sector staat, gemeten in omvang van de vervoerde lading, in
Europa na het Verenigd Koninkrijk en Italië op de derde plaats. Momenteel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 821

3

ligt het aandeel van het shortsea vervoer in het internationale goederenvervoer van en naar Nederland op ongeveer 20%. De Nederlandse regering heeft deze ontwikkeling de afgelopen jaren actief gesteund door
onder meer financiële ondersteuning van het Voorlichtingsbureau Short
Sea Shipping.
Tot de actiepunten in de mededeling behoren ook voorstellen tot het
verwijderen van overlappingen en/of strijdigheden in Europese regelgeving die tot onnodige administratieve lasten voor het intra-Europees
vervoer over zee leiden. Dit streven past in de doelstelling van de
Commissie om te komen tot betere regelgeving («Better Regulation»).
Verder benadrukt de Commissie in haar mededeling dat naast voorstellen
in de sfeer van de één-loket gedachte («Single Window») de administratieve knelpunten ook via technologische/innovatieve oplossingen weggenomen kunnen worden.
Over de noodzaak hiervan voor het bedrijfsleven stuurde de verladersorganisatie EVO in juli 2008 een «brandbrief» aan de staatssecretaris van
Economische Zaken en van Financiën.
Het één loket concept is overigens niet alleen in intra-Europees vervoer
van belang maar ook voor het internationale scheepvaartverkeer van en
2
1
naar
Europa.
internationaal
verband
(IMO/FAL
) wordt
hetInopzetten
van één
loket voor
alle administratieve
, VN, WCO procedures
bevorderd door onder meer het standaardiseren van de aan te leveren
gegevens, het ontwikkelen van standaard elektronische berichten en het
ontwikkelen van richtsnoeren voor het opzetten van één enkel loket. De
ambitie van de Commissie om de administratieve procedures te vereenvoudigen en daarmee een pad te effenen om «single windows» mogelijk
te maken wordt dan ook onderschreven. Het streven naar het gebruik van
elektronische data uitwisseling en de papieren documenten af te schaffen
is daarbij wenselijk en past in de hedendaagse ontwikkelingen.
Nederland ziet uit naar het voorstel van de Commissie tot vereenvoudiging van de douaneformaliteiten, maar tekent hierbij aan dat een wijziging
van de wetgeving nauwlettend zal moeten worden onderzocht. Prioriteit
moet worden gegeven aan verbetering van de implementatie van de
bestaande wetgeving. Nederland wil ervoor waken dat de voorstellen van
de Commissie leiden tot meer regeldruk en fraudegevoeligheid. Een
evaluatie, in samenwerking met het bedrijfsleven, van de implementatie
van bestaande wetgeving zou een goed instrument kunnen zijn om een
start te maken tot echte lastenverlichting. Winst zou voorts te behalen zijn
met vereenvoudiging en vooral stroomlijning van het huidige documentatiesysteem inzake gezondheid en veiligheid, milieu, veterinaire en
phytosanitaire inspecties.

1

International Maritime Organisation/
Facilitation of International Maritime
Traffic.
2
World Customs Organisation.

De Commissie Noordzij, die op verzoek van het kabinet afgelopen jaar een
fundamentele verkenning uitvoerde naar transportbelemmeringen, gaf in
haar adviesrapport «Weg belemmeringen. Van red tape naar red carpet»
een top-15 aan van regeldruk-knelpunten die binnen één jaar zouden
moeten worden opgelost. «Short sea shipping» is er één van, dat wil
zeggen de invoerrechten voor de kustvaart en de afhandelingswijze door
de fiscus. Als actie adviseert de Commissie Noordzij overleg terzake
tussen deskundigen van overheid en bedrijfsleven om te bezien of in
Nederland een proefproject kan worden gestart. De bedoeling is om, bij
succes, te bezien in hoeverre dat proefproject kan worden uitgebreid
richting andere lidstaten. Eventueel kan dit punt op de lijst worden
geplaatst met dereguleringsvoorstellen voor de EU High Level Group,
onder leiding van Edmund Stoiber. Deze heeft als opdracht voorstellen te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 821

4

formuleren om in 2012 de administratieve lasten die door EU-wetgeving
aan het bedrijfsleven in Europa worden opgelegd, met 25% te verminderen.
Ten aanzien van de voorgestelde maatregel tot vereenvoudiging van
regels voor het vervoer van gevaarlijke stoffen aan boord van schepen die
vrachtwagens vervoeren (zogeheten ro-ro-schepen, «roll-on, roll-off»)
geldt nog wel de nodige waakzaamheid. Volgens Nederland is de manier
waarop de vereenvoudiging wordt voorgesteld niet gewenst. Met name
bij certificering van wegvoertuigen worden onder het ADR geen vastzetvoorzieningen voorgeschreven. Deze worden onder de IMDG Code voorgeschreven. In het kader van de veiligheid en de stabiliteit van het schip
acht Nederland het niet wenselijk dat voertuigen zonder deze vastzetvoorzieningen voor zeevervoer worden toegestaan.
Voor wat betreft de «One stop administrative shop» heeft Nederland vorig
jaar hierin een belangrijke stap gezet door de ondertekening van het
Convenant Ladingregie Zeehavens: om in de logistieke keten geen onnodige vertraging en kosten te veroorzaken krijgt het grensoverschrijdende
goederenvervoer in de zeehavens voor wat betreft de handhavingsdiensten voortaan slechts met één loket te maken.
De materie van vereenvoudiging van administratieve lasten en een Europees level playing field is niettemin voor het maritiem transport weerbarstig. Daarom blijft Nederland van mening dat vereenvoudiging en harmonisatie van financiële en administratieve procedures vereist is en de
Europese lidstaten zich meer moeten inspannen om bestaande knelpunten op het gebied van onder meer administratieve lasten, douane en
inspecties op te heffen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 821

5