Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2513
Vragen van de leden Neppérus (VVD) en Koolmees (D66) aan de
staatssecretaris van Financiën over de fiscale behandeling van uitkeringen uit
het Artikel 2-fonds (ingezonden 20 juni 2014).
Antwoord van Staatssecretaris Wiebes (Financiën) (ontvangen 11 juli 2014)
Vraag 1
Bent u bekend met het feit dat een groep Nederlanders een uitkering van de
Duitse overheid inzake de Conference on Jewish Material Claims Agianst
Germany Inc., het zogenoemde Artikel 2-fonds, krijgt?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoeveel Nederlanders krijgen er op dit moment een uitkering uit het Artikel
2-fonds? Op basis van welke gronden heeft iemand recht op een uitkering uit
het Artikel 2-fonds en waarvoor is deze uitkering bedoeld?
Antwoord 2
Het is mij niet bekend hoeveel Nederlanders op dit moment een uitkering
krijgen uit het Artikel 2-fonds. Volgens een schatting van de Stichting Joods
Maatschappelijk Werk gaat het om ongeveer 2.500 mensen.
Het Artikel 2-fonds is een door Duitsland ingestelde compensatieregeling
voor Joodse vervolgingsslachtoffers die opgesloten waren in een concentratiekamp dan wel gedurende een bepaalde periode gedwongen in een getto
verbleven of ondergedoken zijn geweest in een door Nazi’s bezet gebied of in
een satellietstaat van de Nazi’s.
Om voor de uitkering in aanmerking te komen mag het jaarinkomen niet
hoger zijn dan
US $ 25.000, waarbij het inkomen van de partner en ouderdomspensioenen
en -uitkeringen buiten beschouwing worden gelaten. Voorts mag er geen
sprake zijn van een vermogen dat groter is dan US $ 500.000 of van een
eerder ontvangen uitkering uit Duitsland.
De uitkering kan alleen door de vervolgingsslachtoffers zelf worden aangevraagd. Hun nabestaanden komen er niet voor in aanmerking. De uitkeringen
zijn bedoeld als inkomensondersteuning.

ah-tk-20132014-2513
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

Vraag 3
Is de uitkering uit het Artikel 2-fonds een bruto of een netto uitkering en wat
is het bedrag per uitkering per persoon?
Antwoord 3
In het belastingverdrag met Duitsland is de belastingheffing over de uitkering
aan Duitsland toegewezen. De Duitse overheid heft echter geen belasting
over uitkeringen als deze, die in het kader van «Wiedergutmachung» worden
gedaan. Voor inwoners van Duitsland heeft de uitkering dan ook een
netto-karakter. In Nederland wordt de Artikel 2-fonds uitkering aangemerkt als
een belastbare periodieke uitkering, waarover materieel gezien alleen premie
volksverzekeringen wordt geheven. De uitkering bedraagt per persoon € 310
per maand.
Vraag 4
Wordt deze uitkering meegenomen in de berekening van het verzamelinkomen op basis waarvan toeslagen worden toegekend? Zijn er mensen met een
Artikel 2-fonds uitkering die per saldo minder geld overhouden door het
verval van hun mogelijke toeslagen door de uitkering vanuit de Artikel
2-fonds? Zo ja, om hoeveel mensen gaat het?
Antwoord 4
De Artikel 2-fonds uitkering maakt deel uit van het verzamelinkomen voor de
inkomstenbelasting en maakt daardoor automatisch deel uit van het
toetsingsinkomen voor toeslagen.
Naarmate het toetsingsinkomen stijgt, dalen de inkomensafhankelijke
toeslagen. Immers, door de stijging van het inkomen kan een groter deel aan
kosten van huur en zorg uit het eigen inkomen worden voldaan. De mate
waarin het recht op huur- en zorgtoeslag daalt als gevolg van de uitkering is
afhankelijk van de individuele situatie waarin mensen verkeren en loopt
daarom sterk uiteen. Een deel van de gerechtigden heeft ook zonder de
uitkering al geen recht op toeslagen omdat hun toetsingsinkomen daarvoor te
hoog is. Voor degenen die wel toeslagen ontvangen zal het ontvangen van de
uitkering vaak leiden tot een lagere toeslag. In incidentele gevallen kan het
voorkomen dat mensen als gevolg van het ontvangen van de Artikel 2-fonds
uitkering per saldo minder geld overhouden. Het is niet na te gaan of deze
situatie zich daadwerkelijk voordoet en om hoeveel mensen het dan gaat.
Vraag 5
Wilt u onderzoeken of het mogelijk is om deze Artikel 2-fonds uitkering niet
mee te laten tellen bij het toekennen van toeslagen? Heeft het niet laten
meetellen van deze specifieke uitkering voor het toekennen van toeslagen
precedentwerking naar andere groepen met een bijzondere uitkering? Zo ja,
hoe zou u deze precedentwerking kunnen beperken?
Antwoord 5
Voor de vaststelling van het voor de toeslagen in aanmerking te nemen
toetsingsinkomen wordt aangesloten bij het fiscale inkomen. Op grond van
de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen is het thans niet mogelijk
daarvan af te wijken. Voor deze koppeling aan het fiscale inkomen is destijds
bewust gekozen. Zowel de te betalen belasting en premie als het recht op
toeslagen zijn immers afhankelijk van draagkracht. Het zou moeilijk verdedigbaar zijn om in de ene wet een ander draagkrachtbegrip te hanteren dan in
de andere. Overigens zou een dergelijk onderscheid leiden tot een forse
toename van de complexiteit van het uitvoeringsproces.
Zoals mijn ambtsvoorgangers al in eerdere antwoorden op vragen uit uw
Kamer hebben meegedeeld zou het niet-meetellen van draagkrachtverhogende uitkeringen principieel onjuist zijn. Bovendien zou daar een precedentwerking van uitgaan voor vele andere uitkeringen die hun oorzaak vinden in
de gevolgen van bijvoorbeeld oorlog, rampen, terreur, gijzeling of mishandeling.
Zo kent Nederland ook een aantal uitkeringen aan oorlogsslachtoffers die net
als de Artikel 2- fonds uitkeringen worden aangemerkt als belastbare
periodieke uitkeringen en om die reden ook meetellen voor de toeslagen. Het
betreft bijvoorbeeld uitkeringen op grond van de Wet uitkeringen vervolgingsslachtoffers 1940–1945, de Wet uitkeringen burger-oorlogsslachtoffers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

en de Wet buitengewoon pensioen 1940–1945. Uit het jaarverslag 2013 van
de Pensioen- en Uitkeringsraad blijkt dat er in dat jaar ruim 28.000 van deze
uitkeringen waren.
Tegelijk wil ik niet aan de wens vanuit de Kamer voorbijgaan om te onderzoeken of het mogelijk is de uitkering in kwestie buiten beschouwing te laten bij
de berekening van het verzamelinkomen voor de inkomstenbelasting en
daarbij in ogenschouw te nemen wat het risico is van precedentwerking naar
andere bijzondere uitkeringen met een vergelijkbaar karakter.
Met het oog op de juridische aspecten van dit onderzoek en de daaraan
verbonden budgettaire consequenties zal ik de Landsadvocaat vragen dit
onderzoek te gaan uitvoeren. Over de uitkomst van dit onderzoek en mijn
bevindingen naar aanleiding daarvan zal ik Uw Kamer informeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3