Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

551
Vragen van de leden Van Oosten en Van Veen (beiden VVD) aan de
Staatssecretarissen van Veiligheid en Justitie en van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport over een uitzending waarin aandacht wordt besteed aan het
beoordelen van de wilsbekwaamheid door een notaris bij dementie
(ingezonden 4 oktober 2013).
Antwoord van Staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie) mede namens
de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ontvangen
18 november 2013). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2013–2014,
nr. 428.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de recent uitgezonden televisierapportage over
onder andere het beoordelen van de wilsbekwaamheid door een notaris bij
dementie?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 3
Deelt u het standpunt van notaris Oomen dat notarissen, net als artsen bij
vermoedens van huiselijk geweld, uitbuiting of misbruik van wilsonbekwaamheid, niet langer gehouden zouden moeten zijn aan het absoluut beroepsgeheim?
In hoeverre zou u het wenselijk vinden dat er ruimte wordt geboden voor het
notariaat om dergelijke vermoedens te melden? Zo ja, is daarvoor aanpassing
van de wet noodzakelijk?
Antwoord 2 en 3
Het is de natuurlijke taak van de notaris om aan zijn cliënten rechtsbescherming te bieden ten aanzien van de inhoud en de rechtsgevolgen van een
voorgenomen rechtshandeling. Juist de notaris zal in het rechtsverkeer
voorlichting aan partijen moeten geven – de zogenaamde notariële
Belehrungspflicht – over de specifieke, bezwarende rechtsgevolgen die
kunnen voortvloeien uit bepaalde rechtshandelingen. In dit kader kunnen ook
vermoedens van huiselijk geweld, uitbuiting of misbruik van wilsonbekwaam-

1

ah-tk-20132014-551
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

EO De Vijfde Dag, uitzending 2 oktober 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

heid worden geplaatst, die immers de zuivere wilsvorming kunnen beïnvloeden. Het is de notaris die vanuit zijn vertrouwenspositie beroepshalve is
gehouden om naar vermogen te voorkomen dat misbruik wordt gemaakt van
juridische onkunde en feitelijk overwicht. Wanneer de omstandigheden daar
aanleiding toe geven is de notaris gehouden dienaangaande een onderzoek
in te stellen. Dit vloeit voort artikel 4 van de Verordening beroeps- en
gedragsregels, en is door de Hoge Raad reeds benadrukt in het arrest HR
20 januari 1989, NJ 1989, 766 (Groningse huwelijksvoorwaarden).
Verder kunnen notarissen, hoewel niet wettelijk verplicht, werken met een
meldcode. De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) heeft, gebaseerd op de stappen van deze meldcode, een stappenplan ontwikkeld voor
notarissen over wat zij kunnen doen bij constatering of vermoeden van
financieel misbruik. Dit stappenplan KNB), dat ertoe strekt dat de notaris zich
vergewist van de wilsbekwaamheid van zijn cliënt, past goed in de taakopvatting van de notaris zoals hierboven beschreven. Deze actieve houding van de
notaris is dus reeds geworteld in zowel de beroepsethiek als in de rechtspraak.
Vraag 4
Zijn er in uw ogen ook stappen die het notariaat in dit kader zonder wetsaanpassing zelfstandig kan zetten, specifiek in het voorkomen van financiële
uitbuiting van ouderen? Zo ja, waar denkt u dan aan?
Antwoord 4
De notarissen kunnen met de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling werken, net zoals allerlei beroepsgroepen dat deden, ook voordat de
meldcode voor deze groepen werd verplicht. De meldcode wordt door de
beroepsgroepen geschikt gemaakt voor de eigen situatie. Notarissen kunnen
dat ook doen. Dat dit al gebeurt, blijkt uit het stappenplan van de KNB, wat te
doen bij een constatering of vermoeden van financieel misbruik. Dit
stappenplan is gebaseerd op de meldcode. Daarnaast is het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) in het kader van het Actieplan
«Ouderen in veilige handen» gestart met zeven pilots «voorkomen van
financiële uitbuiting». In deze pilots wordt, onder regie van de betreffende
gemeente (Almere, Den Bosch, Ede, Gouda, Groningen, Haarlem en
Rotterdam) nagegaan hoe met verschillende partijen, waaronder de notarissen en de Steunpunten Huiselijk Geweld, dit probleem kan worden aangepakt. De ervaringen en resultaten worden onder andere gebruikt om samen
met de KNB na te gaan of en zo ja welke activiteiten / instrumenten er verder
nog nodig zijn om het notariaat zo goed mogelijk in staat te stellen om
financiële uitbuiting te voorkomen. De pilots lopen tot eind 2014.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid
Recourt (PvdA), ingezonden 4 oktober 2013 (Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2013–2014, nr. 550).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2