Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

18 106

Voortgang rivierdijkversterkingen

Nr. 203

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 juni 2011
In het kader van de Regeling grote projecten bied ik u hierbij, mede
namens de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie, de negentiende Voortgangsrapportage Zandmaas en
Grensmaas aan.1 De rapportage bestrijkt de periode van 1 juli 2010 tot en
met 31 december 2010.
De projecten Zandmaas en Grensmaas zijn volop in uitvoering en de
voorziene productie opgave voor 2010 is ruim gehaald. Door de aanhoudende crisis in de woning- en utiliteitsbouw is de afzetmarkt voor zand en
grind afgenomen. Dit heeft gevolgen voor de voortgang van projecten
waarbij deze delfstoffen worden gewonnen. Met verschillende uitvoerende partijen vinden dan ook gesprekken plaats over een temporisering
van de werkzaamheden. Verderop in deze brief ga ik specifiek in op de
stand van zaken bij de Grensmaas.
Voor wat betreft het traject om te komen tot de aanleg van prioritaire
kademaatregelen (sluitstukkaden), hebben de Limburgse waterschappen
conform afspraak begin februari de plannen van aanpak en beheersplannen voor de planstudies sluitstukkaden ingediend. Deze plannen
worden momenteel beoordeeld.
Hoogwater

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Het was een werkbezoek onder bijzondere omstandigheden dat ik op
10 januari aan Steijl, Borgharen en Itteren heb gebracht. Door de hoge
waterstand waren de dorpen Borgharen en Itteren afgesloten van de
buitenwereld en alleen via de inzet van een legertruck te bereiken. Ik heb
die dag persoonlijk gezien welke maatregelen tegen het hoge water zijn
getroffen en ben onder de indruk van de manier waarop bewoners,
Rijkswaterstaat en de andere overheden zijn omgegaan met de hoogwatersituatie. Er is adequaat gereageerd en de veiligheid van de inwoners
stond duidelijk voorop. Het is onmiskenbaar dat alle dijkversterkingen en
de hogere kades die de afgelopen jaren zijn aangelegd, grotere problemen

kst-18106-203
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 18 106, nr. 203

1

1

hebben voorkomen. Aandacht voor de hoogwaterveiligheid blijft echter
ook in de toekomst noodzakelijk.
Grensmaas
In de aanbiedingsbrief bij Voortgangsrapportage 18 heb ik u geïnformeerd
dat op verzoek van het Consortium Grensmaas een tweetal locaties wordt
getemporiseerd. Daarnaast is gemeld dat een extern bureau onderzoek
doet naar de aard en de omvang van de door het Consortium gemelde
problematiek van de verslechterde markt voor zand en grind en de
gevolgen daarvan voor het Grensmaasproject. De conceptrapportage van
het onderzoek bevestigt in hoofdlijnen het door het Consortium
geschetste beeld dat zonder maatregelen de uitvoering van het project
Grensmaas in gevaar komt. Op dit moment ben ik, samen met de andere
Convenantpartners (het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie en de provincie Limburg), in overleg met het Consortium om te
bezien wat de mogelijkheden zijn om het project veilig te stellen.
Lateraalkanaal-West.
In de vorige voortgangsrapportage maakte ik melding van een arbitragezaak inzake het retentiegebied Lateraalkanaal-West. De zaak was
aangespannen door de opdrachtnemer (de aannemer) omdat er met de
opdrachtgever (Rijkswaterstaat) verschil van mening was over extra
gemaakte kosten op basis van het voorlopig ontwerp. De Raad van
Arbitrage voor de Bouw heeft vonnis gewezen en heeft de Opdrachtnemer
grotendeels in het gelijk gesteld. Dit betekent dat Rijkswaterstaat de
kosten van de extra maatregelen en de consequenties voor de planning,
voor haar rekening moet nemen. De aannemer heeft inmiddels een
nieuwe planning voorgesteld waarin de oplevering is verschoven naar
medio 2012. Dit is een vertraging ten opzichte van de oorspronkelijke
planning van circa 1,5 jaar, maar valt nog wel binnen de realisatie van de
hoogwaterdoelstelling in 2015. Deze planning dient formeel tussen
opdrachtgever en opdrachtnemer te worden vastgesteld. Op dit moment
vindt overleg plaats met de opdrachtnemer over de planning en de extra
kosten. Dit betekent dat ik u hierover pas in de volgende voortgangsrapportage kan berichten.
Natuur
In het Regeerakkoord zijn bezuinigingen aangekondigd op de uitgaven
voor natuur. Er ligt een voorstel om te komen tot een herijkte Ecologische
Hoofdstructuur en de natuuropgave te decentraliseren naar de provincies.
Daarnaast ligt er een door uw Kamer aangenomen Motie Koopmans/De
Mos (nr. 32 500 XIII, nr. 27) over het niet toepassen van onteigening als
instrument voor het realiseren van de Ecologische Hoofdstructuur en het
korten van het budget voor de inrichting van nieuwe natuurgebieden.
Voor de bijdrage van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw
en Innovatie aan de Zandmaas, stelt de staatssecretaris van Economische
Zaken, Landbouw en Innovatie voor om, gezien de budgettaire beperking,
afronding van de aankoop van gronden benodigd voor natuurontwikkeling te realiseren door een verschuiving naar het extra faciliteren van
particulier natuurbeheer. Deze aanpak past ook in de voorstellen die thans
ontwikkeld worden in het kader van de stelselwijziging «natuur en
platteland» die de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie de komende periode zal uitwerken. In de volgende voortgangsrapportage hoop ik u nader te informeren over de eventuele gevolgen
voor de natuurdoelstelling binnen het project Zandmaas. Voor het project
Grensmaas wordt nu gekeken naar de mogelijkheden en onmogelijkheden
inzake de inzet van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 18 106, nr. 203

2

Natuurvriendelijke oevers
Ik heb tijdens de begrotingsbehandeling in de Tweede Kamer toegezegd u
nader te informeren over de gevolgen van de natuurvriendelijke oevers
voor de scheepvaart. De Minister heeft dat nogmaals bevestigd tijdens het
algemeen overleg Binnenvaart op 19 januari 2011 en als antwoord op de
motie De Rouwe/Dijkgraaf tijdens het VAO op 23 maart 2011. Hiermee
kom ik die toezegging na.
Rijkswaterstaat is verantwoordelijk voor het op diepte en breedte houden
van de vaarweg, dus ook de vaarwegen waar natuurvriendelijke oevers
zijn gerealiseerd.
Rijkswaterstaat houdt bij de realisatie van natuurvriendelijke oevers
rekening met verschillende functies, waaronder de vaarwegfunctie. Alle
maatregelen voor een natuurlijker watersysteem worden genomen binnen
de randvoorwaarden van hoogwaterveiligheid en behoud van het
vaargeulprofiel. Dat is ook wettelijk vastgelegd. Werkzaamheden in en
langs de vaarweg worden altijd vooraf getoetst aan de Waterwet en
daarmee aan gevolgen voor de scheepvaart. Dat houdt in dat van tevoren
wordt doorgerekend welke invloed de werkzaamheden zullen hebben op
het zomer- en winterbed van de rivier. Voor wat betreft de Maas blijkt uit
een in 2002 uitgevoerd onderzoek voor het beheersgebied van Rijkswaterstaat dienst Limburg dat de aanleg van 120 km natuurlijke oevers langs de
Maas in de stabiele eindsituatie een geringe bijdrage levert aan de
jaarlijkse sedimentvracht die in de vaargeul terechtkomt. Er is dus naar
verwachting geen risico voor de scheepvaart. Rijkswaterstaat monitort bij
gerealiseerde natuurvriendelijke oevers in de eerste jaren na aanleg
mogelijke veranderingen in het vaargeulprofiel door het uitvoeren van
metingen, berekeningen en visuele waarnemingen. Deze onderzoeken
geven zicht op het erosie- en sedimentatieproces. Indien blijkt dat de
sedimentlast lokaal onverantwoord groot is, worden passende maatregelen getroffen om te zorgen dat de beroepsbinnenvaart haar bedrijfsvoering goed kan blijven uitoefenen. Overigens is ter bevordering van de
hoogwaterveiligheid door Maaswerken recentelijk ook ter plaatse van de
natuurlijke oevers de rivierbodem verlaagd. Daardoor is een grotere
diepte ontstaan dan noodzakelijk voor de diepgang van de scheepvaart.
De staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
J. J. Atsma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 18 106, nr. 203

3