Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

286
Vragen van het lid Gesthuizen (SP) aan de Minister van Veiligheid en Justitie
over het bericht dat voorschotfraude toeneemt (ingezonden 28 augustus 2015)
Antwoord van Minister Van der Steur (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
14 oktober 2015). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016,
nr. 138.
Vraag 1 en 2
Wat is uw reactie op het bericht dat fraudeurs steeds meer geld opstrijken
met een verzonnen erfenis of een zogenaamde loterij?1
Kunt u redenen geven van de toename van voorschotfraude? Zo nee, bent u
bereid om hier onderzoek naar te doen of te laten doen door bijvoorbeeld de
Fraudehelpdesk?
Antwoord 1 en 2
Ik heb het bericht gelezen. De cijfers die in de media zijn verschenen
betreffen de fraudevorm voorschotfraude. Hierbij worden slachtoffers onder
andere via de e-mail benaderd door fraudeurs, die hen een hoog bedrag in
het vooruitzicht stellen als het slachtoffer hen een bepaald bedrag vooruit
betaalt, bijvoorbeeld voor zogenaamde notariskosten. Na betaling wordt het
bedrag dat in het vooruitzicht is gesteld echter niet betaald. Voorschotfraude
kent diverse verschijningsvormen, waarvan de meest in het oog springende
erfenis-, loterij-, en datingfraude zijn.
In de media zijn verschillende cijfers genoemd over voorschotfraude waarbij
de indruk wordt gewekt dat met name het schadebedrag van erfenis- en
loterijfraude in 2015, vergeleken met 2014, fors is gestegen. Dit dient echter
te worden genuanceerd. Het door de Fraudehelpdesk genoemde bedrag van
daadwerkelijk geleden schade van 2,8 miljoen euro over de eerste 7 maanden
van 2015 ziet op alle verschijningsvormen van voorschotfraude. Van de
Fraudehelpdesk heb ik begrepen dat onder deze 2,8 miljoen euro twee
meldingen vallen die het schadebedrag van 2,8 miljoen euro op significante
wijze beïnvloeden.
Voor wat betreft de vraag naar redenen voor de toename van het aantal
meldingen van voorschotfraude bij de Fraudehelpdesk, kan het toenemende
gebruik van internet als verklaring worden aangedragen, tevens krijgt het

1

ah-tk-20152016-286
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

http://www.metronieuws.nl/binnenland/2015/08/verzonnen-erfenis-spekt-rekening-fraudeurs en
Volkskrant, «Minder cybercrime, maar hogere bedragen», 27 augustus 2015, pagina 12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

fenomeen in de media meer aandacht en is er meer bekendheid met de
werkzaamheden van de Fraudehelpdesk waardoor er mogelijk eerder melding
van deze vorm van fraude wordt gemaakt. De Fraudehelpdesk doet veel om
burgers te wijzen op erfenis-, loterij-, en datingfraude. Op deze manier wordt
zoveel mogelijk voorkomen dat burgers het slachtoffer worden van deze
vorm van fraude. Ik hecht aan de voorlichting van burgers meer waarde dan
het doen van nader onderzoek naar de redenen van de toename.
Vraag 3 en 4
Op welke manier wordt voorschotfraude op dit moment zoveel mogelijk
voorkomen en bestreden?
Welke mogelijkheden hebben de politie en het openbaar ministerie om
voorschotfraude aan te pakken? Wat is daarbij de pakkans?
Antwoord 3 en 4
Het kabinet heeft de aanpak van horizontale fraude (fraude waarvan burgers
en bedrijven het slachtoffer zijn) tot prioriteit benoemd. Dit is als zodanig
opgenomen in de Veiligheidsagenda 2015–2018 van de politie, het openbaar
ministerie en regioburgemeesters. De doelstelling is om het aantal strafzaken
met betrekking tot horizontale fraude van 2015 tot in 2018 met in totaal 50
procent te laten stijgen. In de Veiligheidsagenda is daartoe opgenomen dat er
in 2015 door de regionale eenheden 1.500 horizontale fraudezaken worden
opgepakt. Voorschotfraude is een vorm van horizontale fraude en maakt als
zodanig onderdeel uit van de verwoorde ambitie. De fraudedoelstelling in de
veiligheidsagenda ziet op het aantal door de politie bij het openbaar
ministerie aangeleverde zaken. Vanuit de gezagsrol stuurt het openbaar
ministerie op verwezenlijking daarvan.
Ik beschik niet over gegevens om de exacte pakkans te bepalen. Veel
fraudefenomenen – en dus ook voorschotfraude – hebben een internationaal
karakter en vinden bovendien vaak via internet plaats. Hierdoor is voorschotfraude relatief eenvoudig te plegen en zijn de onderzoeken hiernaar complex.
Het is daarom van belang om adequate barrières op te werpen en zo de kans
op slachtofferschap te verkleinen en de pleegkans te verlagen.
In het Nationaal Platform Criminaliteitsbeheersing, waarin ik samen met mijn
collega van Economische Zaken spreek met het bedrijfsleven over de aanpak
van criminaliteit, is de aanpak van fraude tot gezamenlijk speerpunt
benoemd. Binnen deze gezamenlijke, integrale aanpak wordt ingezet op de
preventie van fraude door het vergroten van de bewustwording van burgers
en bedrijven en het opwerpen van barrières door private en mogelijk ook
publieke partijen om het frauderen zo moeilijk mogelijk te maken.
Vraag 5
Is de nationale en internationale samenwerking op het gebied van de
bestrijding van dit soort fraude voldoende? Zo ja, op welke manier is deze
ingericht? Zo nee, welke maatregelen worden of moeten worden genomen
om dit te verbeteren?
Antwoord 5
Er is een internationale werkgroep «International Mass-Marketing Fraud». De
politie participeert in deze werkgroep. In de werkgroep wordt gesproken over
diverse internationale fraudevormen zoals phishing, maar ook voorschotfraude zoals datingfraude en loterijfraude. De werkgroep bestaat uit internationale opsporings- en handhavingsdiensten. Binnen de werkgroep wordt
operationele informatie en kennis gedeeld teneinde de deelnemende landen
barrières op te laten werpen en fraude te voorkomen.
Ook ben ik met verschillende branches waar fraude voor komt in gesprek.
Vorige week heb ik gesproken met vertegenwoordigers van de datingbranche
om hun ervaringen en ideeën aan te horen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2