Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

30 517

Evaluatie van hoofdstuk 13 van de
Telecommunicatiewet

Nr. 20

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 februari 2010
Op 26 november jl. voerde uw Kamer in het kader van de evaluatie van
hoofdstuk 13 van de Telecommunicatiewet overleg met de minister van
Justitie inzake tapstatistieken (kamerstuk 30 517, nr. 16). Tijdens dit
overleg vroeg een aantal van uw leden mij en mijn collega van Defensie
terug te komen op de vraag waarom de aantallen taps van Inlichtingenen
Veiligheidsdiensten niet openbaar gemaakt zouden kunnen worden.
Voorts gaf een aantal leden aan zich zorgen te maken over de democratische en juridische controle op de taps die door Militaire Inlichtingen- en
Veiligheidsdienst (MIVD) en de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) worden geplaatst. Tot slot werd aangegeven dat er ongerustheid bestaat over de vraag of er door de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten meer taps worden aangesloten dan er onder de
verantwoordelijkheid van Justitie worden ingezet.
Op 27 januari jl. (Handelingen der Kamer, vergaderjaar 2009–2010, nr. 47)
volgde een Verlengd Algemeen Overleg waar door de leden Gerkens,
Teeven en Azough een motie (Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, nr.
18, 30 517) werd ingediend waarin de regering is verzocht de kwantitatieve tapstatistieken van de MIVD en de AIVD openbaar te maken. Naar
aanleiding van het Algemeen Overleg van 26 november jl. en naar aanleiding van de genoemde motie wil ik, mede namens mijn collega van
Defensie, het volgende naar voren brengen.
Allereerst kan aangegeven worden dat het aantal taps dat door de
Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten wordt geplaatst slechts een fractie
bedraagt van het totale aantal taps dat onder de verantwoordelijkheid van
het ministerie van Justitie wordt geplaatst. Daarnaast geldt dat de democratische en juridische controle op de taps die door de AIVD en de MIVD
worden ingezet respectievelijk worden vormgegeven door de Commissie
voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CIVD) en de Commissie van
Toezicht betreffende de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD).

KST140563
0910tkkst30517-20
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 517, nr. 20

1

In het licht van de democratische controle op de informatie betreffende de
taakuitvoering van de diensten zijn artikel 68 van de Grondwet en artikel
15 van de Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten 2002 (WiV 2002)
relevant. In artikel 68 van de Grondwet is het staatsrechtelijke beginsel
vastgelegd dat het kabinet tegenover de Staten-Generaal de verplichting
heeft informatie die relevant is voor de verantwoording van beleid te
verstrekken. De grens van deze verplichting is in de Grondwet als volgt
weergegeven: voor zover het verstrekken van de gevraagde informatie in
strijd is met het belang van de staat, bestaat de verplichting niet (zie ook
kamerstuk 28 362 nr. 2, Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002). Dit is aan
de orde waar het de inzet van de bijzondere bevoegdheden van de
Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten betreft. Waar Justitie zich in veel
gevallen wel in het openbaar kan verantwoorden geldt dat informatie
omtrent de inzet van bijzondere bevoegdheden van de Inlichtingen- en
Veiligheidsdiensten raakt aan de wettelijke plicht tot geheimhouding zoals
die is vastgelegd in artikel 15 van de Wiv 2002. De reden hiervoor is dat
het openbaar maken van dergelijke informatie zicht geeft op de modus
operandi van Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten. Dit kan als volgt
worden geïllustreerd. Cijfermateriaal dat over een langere periode in de
openbaarheid beschikbaar wordt gesteld, afgezet tegen ontwikkelingen in
de communicatietechniek, kunnen vijandige buitenlandse Inlichtingen- en
Veiligheidsdiensten en ook onderzoekssubjecten van de AIVD en de MIVD
inzicht geven in de manier waarop deze diensten hun bijzondere bevoegdheden inzetten. Dit geldt des te meer gezien de beperkte inzet van de
bijzondere bevoegdheden door de diensten.
Voorts geldt dat de CIVD in het leven is geroepen om vertrouwelijke
verstrekking van informatie die aan de veiligheid van de staat raakt mogelijk te maken. In de CIVD is bijvoorbeeld verschillende malen in relatie tot
het jaarverslag van de AIVD een overzicht gepresenteerd van de inzet van
de bijzondere bevoegdheden door de AIVD. Bovendien wordt in de CIVD
met ingang van dit jaar elke drie maanden over een dergelijk overzicht
gerapporteerd.
Tot slot is het zo dat de hierboven genoemde overzichten ook met de
CTIVD worden gedeeld. De CTIVD houdt toezicht op de rechtmatigheid
van de uitvoering van de Wiv 2002. De CTIVD toetst zowel het handelen
van de AIVD als het optreden van de MIVD aan de juridische kaders die er
voor de diensten bestaan en heeft hiertoe toegang tot alle informatie van
de AIVD en de MIVD. De CTIVD controleert als zodanig iedere drie
maanden de inzet van de bijzondere bevoegdheid tot afluisteren. Ik
verzoek u dan ook de motie zoals die is ingediend door de leden Gerkens,
Teeven en Azough aan te houden opdat wij hierover in het eerstvolgende
Algemeen Overleg betreffende de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten
nader kunnen spreken.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
G. ter Horst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 517, nr. 20

2