Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

29 838

Auteursrechtbeleid

Nr. 66

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 april 2013
Op 7 november 2000 machtigde de Raad de Europese Commissie
onderhandelingen te voeren in het kader van de Wereldorganisatie voor
de intellectuele eigendom, onder de vlag van de Verenigde Naties, over
een verdrag dat ertoe strekt de audiovisuele uitvoeringen van uitvoerende
kunstenaars te beschermen. Op 24 juni 2012 is het Verdrag van Beijing
inzake audiovisuele uitvoeringen tot stand gekomen dat daarin voorziet.
Het verdrag dat als bijlage aan deze brief is gehecht1, regelt op welke
bescherming uitvoerende kunstenaars aanspraak kunnen maken. Die
bescherming is in de Europese Unie en de lidstaten grosso modo allang
gerealiseerd. Voor Nederland is eigenlijk alleen maar nieuw dat Nederlandse uitvoerende kunstenaars na ratificatie van en toetreding tot het
verdrag ook van die bescherming kunnen gaan profiteren als hun
audiovisuele uitvoeringen worden geëxploiteerd in andere verdragsluitende partijen dan de lidstaten van de Europese Unie. Omgekeerd,
moeten uitvoerende kunstenaars uit die verdragsluitende partijen straks
ook in Nederland (en de andere lidstaten van de Europese Unie) worden
beschermd.
Op grond van artikel 23 van het Verdrag van Beijing kan de Europese Unie
als zodanig partij worden bij dit verdrag. Tijdens de Diplomatieke
conferentie die plaatsvond van 20 tot en met 26 juni 2012 in Beijing te
China, heeft de Europese Unie de daarvoor benodigde verklaring afgelegd
dat zij bevoegd is en een eigen wetgeving heeft die al haar lidstaten bindt,
betreffende aangelegenheden die in dit verdrag worden geregeld (in het
bijzonder de leenrechtrichtlijn 92/100 en de richtlijn auteursrecht in de
informatiemaatschappij 2001/29), en dat zij overeenkomstig haar interne
procedures naar behoren gemachtigd is om partij bij dit verdrag te
worden.
Het verdrag staat open voor ondertekening tot een jaar na totstandkoming
(dus uiterlijk 24 juni 2013). Het ligt voor de hand dat de Europese Unie en
1

kst-29838-66
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 838, nr. 66

1

de lidstaten het verdrag van Beijing ondertekenen. Het verdrag voorziet
overeenkomstig hun wens namelijk in een hoog niveau van bescherming
van nabuurrechtelijk beschermde prestaties. Ik ben dan ook voorstander
van ondertekening van het verdrag.
Op 5 maart 2013 heeft de Europese Commissie een voorstel voor een
besluit van de Raad gedaan, waarin aan de Europese Unie toestemming
wordt verleend voor ondertekening van het verdrag. Het voorstel en de
bijbehorende toelichting zijn als bijlagen aan deze brief gehecht. De
bevoegdheid is terecht gebaseerd op artikel 114 juncto artikel 218, lid 5
van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. De Raad
besluit met gekwalificeerde meerderheid van stemmen (art. 218, achtste
lid). Het Europees Parlement wordt onverwijld en ten volle geïnformeerd
(art. 218, tiende lid).
De ondertekening door de EU vormt de opmaat voor ratificatie van en
toetreding tot het Verdrag van Beijing. Voor ratificatie van en toetreding
tot het verdrag door de Europese Unie is nog een afzonderlijk daartoe
strekkend besluit van de Raad vereist.
De ondertekening vormt de opmaat voor ratificatie van en toetreding tot
het verdrag. Bij de ratificatie van en toetreding tot het verdrag kunnen
verdragsluitende partijen, met inbegrip van de Europese Unie, verklaren
dat de in het verdrag voorziene bescherming geldt voor bestaande,
vastgelegde audiovisuele uitvoeringen. Maar, het is ook mogelijk de
werking juist te beperken tot nieuwe audiovisuele uitvoeringen (artikel 19
van het Verdrag van Beijing). Een beslissing dienaangaande is, omdat de
zogenaamde toepassing in de tijd is geharmoniseerd (met uitzondering
ten aanzien van het niet geharmoniseerde recht op uitzenden en
mededelen aan het publiek van vastgelegde audiovisuele uitvoeringen)
voorbehouden aan de Europese Unie. Omdat de Europese Unie per saldo
waarschijnlijk ook importeur is van audiovisuele uitvoeringen (Hollywoodproducties) vind ik dat de beperking van de toepassing in de tijd serieus
moet worden overwogen. Ik zal daarop bij de ondertekening van het
verdrag alvast aandringen. De Europese Commissie zal ik verzoeken de
financiële consequenties van toetreding tot het verdrag voor zowel
rechthebbenden als gebruikers van prestaties zorgvuldig in kaart te
brengen, zodat daarmee bij de ratificatie en toetreding rekening kan
worden gehouden.
Het Verdrag van Beijing staat het voorts toe (geheel in lijn met de
Nederlandse onderhandelingsinzet tijdens de diplomatieke conferentie)
dat een voorbehoud wordt gemaakt met betrekking tot het recht op
uitzenden en mededelen aan het publiek van vastgelegde audiovisuele
uitvoeringen (artikel 11 van het Verdrag van Beijing). Omdat dit recht nog
niet is geharmoniseerd, zijn de lidstaten zelfstandig bevoegd daarvan al
dan niet gebruik te maken. Omdat Nederland per saldo importeur is van
audiovisuele uitvoeringen (Hollywoodproducties) ben ik voorstander van
het maken van een voorbehoud. Zonder voorbehoud zou het verdrag
Nederlandse gebruikers namelijk meer kunnen kosten dan het Europese
uitvoerende kunstenaars oplevert, al kan een en ander thans moeilijk
worden gekwantificeerd.
Volledigheidshalve wijs ik er nog op dat de verplichtingen die uit het
Verdrag van Beijing voortvloeien grotendeels door het acquis communautaire worden bestreken. Naar het zich laat aanzien behoeft het acquis
communautaire op een enkel betrekkelijk ondergeschikt punt aanpassing
ten gevolge van het verdrag. Zo is de beschermingsduur van audiovisuele
uitvoeringen onder het verdrag en het acquis weliswaar even lang (vijftig
jaar), maar kan het moment waarop die beschermingsduur aanvangt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 838, nr. 66

2

verschillen (1 januari van het jaar volgend op eerste vastlegging respectievelijk uitvoering). Artikel 14 van het Verdrag van Beijing noopt mitsdien
wellicht tot aanpassing van de richtlijn waarin de beschermingsduur
wordt geregeld en omzetting ervan in de nationale wet- en regelgeving
(lees: de Wet op de naburige rechten).
Uit het verdrag vloeien ook nog verplichtingen voort die niet door het
acquis communautaire (zoals het voornoemde recht op uitzenden en
mededelen aan het publiek van vastgelegde audiovisuele uitvoeringen)
worden bestreken. Dergelijke verplichtingen kunnen nog tot aanpassing
van de nationale wet- en regelgeving aanleiding geven. Op grond van de
artikelen 3 en 4 van het Verdrag van Beijing is het nodig te regelen dat
uitvoerende kunstenaars die aan het Verdrag van Beijing rechten kunnen
ontlenen (en niet anderszins bijvoorbeeld over de band van het acquis
communautaire voor bescherming in aanmerking komen), aanspraak
kunnen maken op de daarmee corresponderende rechten uit de Wet op de
naburige rechten. Alleen de rechten die met zoveel woorden erkenning
hebben gevonden in het Verdrag van Beijing kunnen dan in Nederland
worden uitgeoefend en gehandhaafd.
De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 838, nr. 66

3