2023D40773

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking hebben de onderstaande fracties de behoefte vragen en
opmerkingen voor te leggen aan de Minister voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking over onder meer de Geannoteerde agenda
van de informele Raad Buitenlandse Zaken Handel van 19 en 20 oktober
2023.
De voorzitter van de commissie,
Wuite
De griffier van de commissie,
Meijers

nds-tk-2023D40773

1

Inhoudsopgave
I.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Inbreng VVD-fractie
Inbreng D66-fractie
Inbreng SP-fractie
Inbreng Partij voor de Dieren-fractie
Inbreng ChristenUnie-fractie
Inbreng Volt-fractie
II. Antwoord / Reactie van de Minister
III. Volledige agenda
I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Inbreng leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de geannoteerde agenda, en hebben daarover nog enkele vragen.
De leden van de VVD-fractie vinden het belangrijk dat de Europese Unie
(EU) en de Verenigde Staten (VS) een goede handelsrelatie hebben en dat
eventuele spanningen als gevolg van de IRA (Inflation Reduction Act)
worden weggenomen. Is de Minister van mening dat er al genoeg
discriminerende elementen van de IRA voor de EU voldoende zijn
weggepoetst? In hoeverre ondervindt Nederland momenteel hinder van
de IRA? Specifiek kijken de leden van de VVD-fractie naar de onderhandelingen die ervoor moeten zorgen dat Europese elektrische auto’s en
batterijen onder de clean vehicle taks credit van de IRA kunnen vallen. De
leden van de VVD-fractie vragen de Minister of zij een overzicht kan geven
hoe dit Nederlandse handel in elektrische auto’s en batterijen zal
bevorderen.
Daarnaast is het goed om te lezen dat er wordt onderhandeld over een
grondstoffenakkoord tussen de VS en de EU. Hoe positioneert Nederland
zich in deze onderhandelingen? Welke grondstoffen willen wij in ieder
geval opnemen in het akkoord, kijkend naar de positie van de VS, die
minder grondstoffen in het akkoord willen opnemen?
Op 20 oktober zal de EU-US Summit plaatsvinden. Welke handelsafspraken liggen er nog in het vooruitzicht tussen de VS en de EU? Kan de
Minister een schets van het krachtenveld geven voor een nieuwe
discussie over het Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP)
of een alternatief hiervan?
Een ander Europees onderwerp omtrent handel is de verordening
ontbossingsvrije grondstoffen en producten. Nederland handelt veel in de
import en export van onder andere hout. Kan de Minister een overzicht
geven, onder de huidige verordening, hoe Nederlandse bedrijven goed
worden geïnformeerd en begeleid bij de implementatie van de nieuwe
verordening? Kan de Minister tevens aangeven wat de impact van deze
verordening zal zijn op de Nederlandse markt in houthandel? Is de
Minister van mening dat de ontbossingsverordening ervoor zorgt dat
belemmeringen omtrent de milieu impact van het EU-Mercosur verdrag
zijn weggenomen?
De hoofdonderhandelaars van de EU en de Mercosur-landen hebben
elkaar recent in Brazilië getroffen. De Mercosur-landen staan niet geheel
positief tegenover de nieuwe eisen van de EU. Er zou ook verdeeldheid
tussen de Mercosur-landen bestaan. Is het nog steeds realistisch dat er
voor het einde van het jaar een akkoord wordt bereikt tussen de EU en de

2

Mercosur-landen? Deelt de Minister de mening van de leden van de
VVD-fractie dat een handelsverdrag tussen de EU en Mercosur bijdraagt
aan de economische veiligheid van Nederland en de hele EU? Is er
voldoende besef bij de hoofdonderhandelaars van de EU dat handelsverdragen niet alleen een economisch doel dienen, maar ook van geopolitiek
belang zijn?
De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat de interne markt van de
EU geharmoniseerd moet worden en bij nieuwe wetgeving het gelijke
speelveld binnen de EU, en met name met omringende langen, gewaarborgd moet blijven. Daarom zal, om het Nederlandse bedrijfsleven te
beschermen eventuele regelgeving op het gebied van Internationaal
Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (IMVO) op Europees niveau
moeten worden geregeld. De leden van de VVD-fractie vragen de Minister
of zij spoedig een update kan geven over de status van de (triloog)onderhandelingen over de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (het
CSDDD-voorstel). Klopt het nog steeds dat we naar verwachting een
akkoord kunnen verwachten aan het einde van dit jaar?
Verder bekommeren de leden van de VVD-fractie zich om de handelsrelatie tussen Nederland en Turkije. In het algemeen, maar zeker na de
aardbeving in Turkije, ligt er een kans om Nederlandse bedrijven te
stimuleren om handel te drijven met Turkse bedrijven. Is de Minister van
plan met haar Turkse collega te kijken naar opties voor samenwerking
tussen Nederland en Turkije op het gebied van handel met als doel handel
voor Nederlandse en Turkse bedrijven toegankelijker te maken? De leden
van de VVD-fractie horen geluiden dat het voor ondernemers die in
Nederland en Turkije actief zijn lastig is om zakelijke rekeningen bij
Nederlandse banken te openen. Heeft de Minister hier ook van gehoord
en wat kan zij hieraan doen?
Tot slot willen de leden van de VVD-fractie hun steun uitspreken voor het
onderzoek dat de Europese Commissie wil verrichten naar eventuele
oneerlijke concurrentie van China op de Europese elektrische automarkt.
Handel met derde landen is goed voor de Europese consument en voor de
gehele Europese economie, maar dan is een gelijk speelveld wel een
belangrijke voorwaarde. Kan de Minister haar steun uitspreken voor het
onderzoek? Kan de Minister daarnaast bekijken of een dergelijk onderzoek
relevant kan zijn voor andere sectoren?
Inbreng leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de geannoteerde
agenda van de Informele Raad Buitenlandse Zaken Handel en hebben hier
enkele vragen en opmerkingen over.
De leden van de D66-fractie steunen de Nederlandse inzet wat betreft de
handelsbetrekkingen met de VS over het Global Sustainable Arrangement
on steel and aluminium (GSA). Echter betreurden de leden dat het uitzicht
op een permanente oplossing voorlopig uitblijft. De leden van de
D66-fractie zijn van mening dat een duurzame, lange termijn oplossing
noodzakelijk is op het GSA, om te voorkomen dat Amerikaanse politieke
of electorale veranderingen voor instabiliteit zorgen op dit punt, zoals in
het verleden met de Trump- administratie is gebleken, wat ook
beschreven in is de brief. Deelt de Minister het standpunt dat er op korte
termijn duidelijkheid moet komen over het GSA en een lange termijn
oplossing wenselijk is om eventuele politieke veranderingen van de VS te
weerstaan? Welke concrete stappen gaat de Minister hiervoor zetten?

3

Daarnaast constateren de leden van de D66-fractie dat de inzet van de
Commissie in de Europese Economische Veiligheidsstrategie is om te
komen tot betere EU-coördinatie op dit terrein, met inachtneming van de
bestaande nationale competentie op exportcontrole en de huidige
vertegenwoordiging van de lidstaten en de Commissie in de multilaterale
exportregimes. De leden vragen zich af hoe de Minister concreet deze
uitwerking ziet, gezien het feit dat de bestaande nationale competentie
betere EU-coördinatie bemoeilijkt. Welke concrete implicaties heeft dit
voor Nederland? Hoe gaat de Minister ervoor zorgen dat de Nederlandse
ambities niet worden afgezwakt, maar dat de andere lidstaten hun ambitie
verhogen naar – minstens – ons niveau?
De leden van de D66-fractie onderschrijven de inzet van het kabinet op
een actief handelsbeleid, waarin handelsakkoorden een belangrijk
instrument zijn. De leden van de D66-fractie zijn verheugd te lezen dat
Ecorys de effecten van het afbouwen van tarieven op de handel in
milieugoederen heeft gemodelleerd. Hieruit blijkt dat export vanuit
Nederland van goederen met 16,5% zou kunnen toenemen wanneer deze
tarieven worden afgeschaft. Bovendien wordt er gesteld dat de toename
van de uitstoot van broeikasgassen door liberalisering naar verwachting
zeer beperkt is. Deelt de Minister het enthousiasme over deze bevindingen
betreft het milieugoederen akkoord? Deze cijfers in acht nemend, welke
concrete stappen gaat de Minister op dit terrein zetten? De aan het woord
zijnde leden lezen in de voortgangsrapportage handelsakkoorden dat er
weinig interesse onder de WTO-leden lijkt voor een dergelijke tariefliberalisering. Is de Minister bereid dit opnieuw in te brengen tijdens de 13e
Ministeriële Conferentie van de WTO in februari 2024?
Inbreng leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de geannoteerde
agenda voor de informele Raad Buitenlandse Zaken Handel. Dit heeft bij
deze leden tot een aantal opmerkingen en vragen geleid.
Wat betreft de handelsbetrekkingen met de Verenigde Staten, hebben de
leden van de SP-fractie al meerdere keren aandacht gevraagd voor de
«subsidiewedloop» tussen de VS en de Europese Unie. Daarbij gaat het
om maatregelen om de concurrentiepositie van Europese bedrijven te
verbeteren. De verruiming van staatssteunkaders zorgt ervoor dat er een
overdracht plaatsvindt van publieke naar private middelen, zonder dat
hier zeggenschap tegenover staat. Voor de regering is het helaas geen
bezwaar gebleken. In de geannoteerde agenda wordt gesproken over de
GSA en het Critical Mineral Agreement (CMA), die moeten bereiken dat
verschillende Europese producten in aanmerking komen voor gunstige
Amerikaanse regelingen onder de Inflation Reduction Act. Betekent dit
volgens de Minister dat de handelsconflicten met de Verenigde Staten
afnemen? Zo ja, werpt dit volgens de Minister nieuw licht op de
verruiming van de staatssteunkaders die de Europese Commissie
bijvoorbeeld in het Green Deal Industrial Plan heeft geïnitieerd?
Een gedeelte van de geannoteerde agenda betreft de Europese Economische Veiligheidsstrategie. De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het BNC-fiche over deze strategie. De leden van de SP-fractie
hebben met name moeite met de manier waarop de eerste van de drie
beschreven sporen – «promote» – in het fiche is verwoord. De regering
beschrijft dit eerste spoor namelijk als: «de bevordering van het concurrentievermogen en de groei van de EU, de versterking van de interne
markt, de stimulering van de onderzoeks-, technologische en industriële
basis van de EU om te komen tot een sterke en weerbare economie.» De
leden van de SP-fractie hebben in de discussies rondom bijvoorbeeld het

4

Green Deal Industrial Plan haar zorgen geuit over overdrachten van geld
van publieke naar private partijen. De manier waarop «promote» hier
staat omschreven wekt dezelfde zorgen bij de aan het woord zijnde leden
op. Daarom de vraag: kan de regering uitsluiten dat onder deze strategie
er overdrachten gaan plaatsvinden van publieke middelen naar private
partijen, zonder dat hier zeggenschap tegenover staat?
Dan rest de aan het woord zijnde leden de bilaterale handelsakkoorden.
Met name het akkoord tussen de EU en Mercosur achten de leden van de
SP-fractie hierin controversieel. Is dit een gemengd handelsakkoord
waarbij de onderwerpen niet gesplitst worden en ook niet apart worden
doorgevoerd? Klopt het dat dit ook de kabinetsinzet is? Klopt het ook dat
dit betekent dat de regering niet akkoord zal gaan met een akkoord dat
wel gesplitst wordt? In hoeverre gaat de regering navolging geven aan de
aangenomen Kamermoties om Mercosur van tafel te halen? Graag een
reactie.
Inbreng leden van de Partij voor de Dieren-fractie
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben kennisgenomen van
de kabinetsreactie op de reactie van de Mercosur-landen op het
EU-voorstel voor een additioneel instrument voor duurzaamheid. Zij
hebben hierover enkele vragen en opmerkingen aan het kabinet.
Onlangs heeft de EU een voorstel gedaan richting de Mercosur-landen
met een addendum voor duurzaamheidsafspraken. Het addendum is niet
openbaar gemaakt door de Europese Commissie. De leden van de Partij
voor de Dieren-fractie vinden dit niet getuigen van een transparant en
democratisch proces. De EU-Ombudsman, Emily O’Reilly, eist terecht
transparantie rondom de afspraken over de deal en heeft de Commissie
opgeroepen het geheime addendum openbaar te maken. De leden van de
Partij voor de Dieren vragen zich af of de regering op de hoogte is van de
oproep van de EU-ombudsman. Onderschrijft de regering de oproep van
de EU-Ombudsman dat de Europese Commissie openheid moet
betrachten in deze onderhandelingen over het Mercosur-verdrag ten
behoeve van het democratisch proces? Wat gaat de Minister doen om
deze openheid bij de Europese Commissie af te dwingen?
Ondertussen is het zowel het EU-addendum als de reactie van de
Mercosurlanden gelekt en online te vinden. Volgens Braziliaanse media
willen de Mercosurlanden een «lage ranking» krijgen in de benchmarking
van de EUDR (de Europese Bossenwet) die in juni dit jaar is aangenomen.
De leden van de Partij voor de Dieren vragen zich af of dit klopt, wat de
Minister vindt van dit verzoek van de Mercosurlanden en hoe zij
daartegen actie wil ondernemen. Wat vindt de Minister van de
Mercosurlanden-eis voor een «mechanisme voor het balanceren van
concessies (mechanism to rebalance trade concessions)»? Is het mogelijk
dat de Mercosur-landen dit zullen gebruiken om hogere landbouwquota te
eisen in ruil voor de gevolgen van de EUDR voor bijvoorbeeld hun
rundvleesexporten?
Dit voorgestelde mechanisme lijkt rechtstreeks gericht te zijn op de
EU-bossenwet die hiermee ondermijnd kan worden, waarbij Mercosur
niet akkoord gaan met afspraken tegen ontbossing, en het niet akkoord
gaat met sancties. Welke mogelijkheden ziet de Minister om voor de
afronding van de onderhandelingen namens Nederland te eisen dat de
EU-bossenwet niet ondermijnd mag worden, zo vragen deze leden.

5

Een meerderheid van de Tweede Kamer heeft reeds in 2020 een motie
aangenomen om de steun voor het Mercosur-verdrag in te trekken. Begin
2023 volgde nog een aangenomen motie die oproept om steun voor een
verdrag waarin landbouw is opgenomen, niet te verlenen, vanwege de
oneerlijke concurrentie die dit kan veroorzaken voor de Nederlandse
boeren. Oostenrijk heeft zich reeds expliciet uitgesproken tegen het
Mercosur-verdrag. Is de Minister bereid om, met het grote risico dat nu
bestaat tot afzwakking van bindende duurzaamheidsregels, de moties van
de Kamer alsnog uit te voeren?
De Europese Commissie legt alle voor besluitvorming noodzakelijke
documenten voor aan de Raad. Mogelijk komt hierbij een EU-only verdrag
van het handelsdeel van het Mercosurakkoord ter tafel. Dit zou in nadelig
zijn voor het democratische proces, en nadelig zijn voor Nederland, in het
bijzonder de boeren, omdat het Mercosur-verdrag gevolgen heeft voor
hun concurrentiepositie. Dit jaar nam de Kamer al een motie aan tegen de
splitsing van het verdrag. De leden van de Partij voor de Dieren-fractie
vragen de Minister of zij bereid is om bij de komende handelsraad van de
Europese Commissie te eisen dat een mogelijke splitsing voorafgaand aan
een overeenkomst tussen Mercosur en de Europese Commissie aan de
lidstaten moet worden voorgelegd voor akkoord.
Inbreng leden van de ChristenUnie-fractie
De leden van de Tweede Kamerfractie van de ChristenUnie hebben
kennisgenomen van de agenda voor de informele Raad Buitenlandse
Zaken Handel. Naar aanleiding daarvan hebben zij een aantal vragen.
Ten aanzien van het thema economische vrijheid verwelkomen deze leden
met het kabinet de oprichting van een expertgroep die de mogelijke
risico’s van uitgaande investeringen gaat onderzoeken. Zij zouden graag
weten wanneer er resultaten van het werk van deze expertgroep kunnen
worden verwacht en hoe de Kamer daarover geïnformeerd zal worden.
Deze leden lezen dat de Raad in zal gaan op de toetsing van ingaande
investeringen. Zij vragen zich daarbij af welke instrumenten de Raad of de
Lidstaten hebben om in te grijpen wanneer deze toetsing uitwijst dat de
economische veiligheid in het geding is.
Deze leden lezen verder met instemming dat Nederland bij het voorzitterschap zal blijven pleiten voor spoedige vaststelling van Europese
IMVO-wetgeving, conform internationale standaarden en met aandacht
voor een gelijk speelveld voor bedrijven en een zo groot mogelijke
positieve impact voor mens en milieu. Zij zouden daarover willen vragen
of de Minister bereid is zich binnen de Raad op te stellen als voorvechter
op een aantal cruciale aandachtspunten die het Nationaal Contactpunt
(NCP) noemt in de analyse van de concept Corporate Sustainability Due
Diligence Directive aan de hand van de richtlijnen voor multinationale
ondernemingen van de Organisatie voor Economische Samenwerking en
Ontwikkeling (OESO-richtlijnen), zoals de financiële sector en de waardeketen? Hoe zet de Minister zich hier persoonlijk voor in, bijvoorbeeld in
gesprekken met haar ambtsgenoten in andere EU-lidstaten?
Aan welke minimale voorwaarden moet een EU-richtlijn voor gepaste
zorgvuldigheid volgens de Minister voldoen, om nog effectief bij te
dragen aan het voorkomen van misstanden in wereldwijde waardeketens?
Hoe gaat de Minister ervoor zorgen dat het onderhandelingscompromis
niet door deze ondergrens zakt?

6

De leden van de Tweede Kamerfractie van de ChristenUnie zouden ook
willen vragen of de Minister het belang onderschrijft, conform het
BNC-fiche en de analyse van de EU-voorstellen voor de CSDDD door het
NCP, van de verplichting om risicogericht en op proportionele wijze
gepaste zorgvuldigheid toe te passen in de gehele waardeketen, inclusief
het «downstream»-gedeelte?
Ten aanzien van de onderhandelingen over het Mercosur-verdrag zouden
deze leden willen vragen hoe de reactie van de Mercosur-landen op het
voorstel van de Europese Commissie om te komen tot een additioneel
instrument bij het handelsdeel van het onderhandelingsakkoord uit 2019
zich verhoudt tot de berichten dat deze landen een ultimatum hebben
gesteld aan Europa om het verdrag nog eind dit jaar te ondertekenen
(Latijns-Amerika zet Europese Unie voor het blok met handelsultimatum |
BNR Nieuwsradio).
Inbreng leden van de Volt-fractie
Bilaterale handelsakkoorden
De leden van de Volt-fractie vinden het positief dat Nederland in Raadsverband zal pleiten voor het behouden van een mogelijk
EU-Mercosurakkoord als integraal associatieakkoord. Zoekt de Minister
hiervoor ook bredere steun in de Raad, en zo ja, kan zij inzicht geven in
het krachtenveld hiervoor? Zo nee, is de Minister bereid te onderzoeken of
er gelijkgestemde lidstaten zijn en actief op te trekken met deze lidstaten?
Daarnaast hebben de leden van de Volt-fractie er begrip voor dat
Nederland besloten heeft pas een uitspraak te doen over de positie van de
regering tegenover het EU-Mercosurakkoord na de onderhandelingen.
Nieuwsbronnen rapporteren echter dat de Europese Commissie en de
Mercosurlanden mogelijk op zeer korte termijn tot een deal zullen komen.
Daarbij heeft Paraguay aangegeven dat indien er geen deal ligt, wanneer
zij het voorzitterschap overnemen op 6 december, zij de onderhandelingen zullen stoppen. De leden van de Volt-fractie vragen zich daarom af
op basis van welke criteria de regering een afweging zal maken of
Nederland zich voor of tegen het akkoord zal uitspreken en waar de rode
lijnen liggen.
Daarnaast erkennen de leden van de Volt-fractie dat handelsakkoorden
kunnen bijdragen aan de diversificatie van handelspartners en het
mitigeren van de risico’s op strategische afhankelijkheden. Tegelijkertijd
worden de geopolitieke risico’s aan het niet steunen van het EU-Mercosur
akkoord vaak aangedragen als een belangrijke reden voor het akkoord.
Hoeveel vergroot het EU-Mercosur verdrag de toegang van de Europese
Unie tot kritieke grondstoffen? Hoe groot is het verwachtte percentage
van kritieke grondstoffen dat geïmporteerd zal worden uit de Mercosurlanden? Hoe groot is de kans dat bij het niet sluiten van dit akkoord deze
grondstoffen geëxporteerd zullen worden naar bijvoorbeeld China of de
VS, in plaats van de EU? Hoeveel van deze grondstoffen worden nu al
geëxporteerd naar deze landen, onafhankelijk van het akkoord? Hoe houdt
het EU-Mercosur akkoord er rekening mee dat de Mercosur-landen ook
zelf voldoende kritieke grondstoffen overhouden voor de ontwikkeling van
hun duurzame industrie?
Kaderinstructie WTO
De leden van de Volt-fractie danken de Minister voor de uitgebreide
kaderinstructie waarin de inzet voor de MC13 duidelijk en helder uiteen
wordt gezet. Zij merken daarbij op dat dit document specifiek de priori-

7

teiten voor Nederland uiteenzet. Tegelijkertijd is het onduidelijk hoe deze
prioriteiten zich verhouden tot de Europese inzet voor de MC13. Kan de
Minister hierover uitweiden? Hoe versterkt de Nederlandse inzet de
Europese prioriteiten? Waar wijkt de Nederlandse inzet af van de
Europese prioriteiten?
Overzicht IMVO-wetgeving
De leden van de Volt-fractie maken zich zorgen over de ambities van de
EU-voorstellen voor de CSDDD. Zo schreef het NCP deze zomer dat in de
EU-voorstellen een «ernstig afbreukrisico» ligt en dat « verwatering» van
de OESO-richtlijnen dreigt. Dit vinden de leden van de Volt-fractie zeer
zorgwekkend. Zij vinden het daarom belangrijk dat de Minister in de
Europese onderhandelingen niet alleen inzet op een akkoord in de triloog
voor de Europese verkiezingen van 2024, maar met name inzet op een zo
ambitieus mogelijk akkoord. Daarom hebben de leden van de Volt-fractie
nog de volgende vragen.
Kan de Minister aangeven hoe zij zich in de afgelopen maanden heeft
ingezet om het draagvlak bij andere EU-lidstaten voor overeenstemming
van de CSDDD met de OESO-richtlijnen te vergroten? Hoe zal zij zich hier
de komende periode voor inzetten? Kan zij hierbij een overzicht geven van
het krachtenveld?
Is de Minister bereid om naast de door haar toegezegde toets van de
Richtlijn op administratieve lastendruk voor het bedrijfsleven [14 februari
2023, antwoord op vragen VVD] ook te toetsen of het uiteindelijke
onderhandelingsresultaat heeft geleid tot het formuleren van effectieve
regelgeving, die de beoogde positieve effecten voor mensenrechten, het
klimaat en het milieu in waardeketens ook daadwerkelijk bereikt?
Hoe wil de Minister voorkomen dat de uiteindelijke EU-Richtlijn bedrijven
veel ruimte geeft om te leunen op audits, contractuele clausules en
samenwerkingsinitiatieven waarmee bedrijven hun individuele verplichtingen kunnen ontlopen?
Hoe ver staat de Minister met de ontwikkeling van nationale wetgeving
parallel aan de Europese wetgeving?
Verzoek kabinetsreactie op de reactie van de Mercosur-landen op het
EU-voorstel voor een additioneel instrument voor duurzaamheid
De Minister geeft aan in haar brief dat er geen concrete voorstellen zijn
gedaan door de Mercosur-landen in reactie op het addendum. Tegelijkertijd geven de landen aan in de pers (Reuters, september 2023) dat zij
gevraagd hebben voor meer flexibiliteit in mogelijke sancties indien er
niet voldaan wordt aan de Europese ontbossingsstandaarden. Klopt dit?
Hoe staat de Minister tegenover dit voorstel van de Mercosur-landen?
Klopt het dat de Mercosur-landen hebben aangegeven dat zij niet akkoord
zullen gaan met ook maar enige vorm van sancties in hun reactie op het
addendum? Kan de Minister hier een reactie op geven? Hoe staat
Nederland hier tegenover, indien dit inderdaad de uitkomst zou zijn van
de onderhandelingen?
Klopt het dat de Mercosur-landen erop inzetten om meer uitzonderingen
te krijgen voor lokale bedrijven in tenders voor overheidsopdrachten? Zo
ja, wat vindt de Minister hiervan?
Kan de Minister uiteenzetten of er nog andere uitgangspunten van de
Mercosur-landen zijn gekomen?

8

II. Antwoord / Reactie van de Minister
III. Volledige agenda
Geannoteerde agenda voor de informele Raad Buitenlandse Zaken
Handel van 19 en 20 oktober 2023. 2023Z16283 – Brief regering d.d.
28-09-2023, Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, E.N.A.J. Schreinemacher
Verslag van Buitenlandse Zaken Handel van 25 mei 2023.
21501-02-2666 – Brief regering d.d. 12-05-2023, Minister voor Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking, E.N.A.J. Schreinemacher
Overzicht IMVO-wetgeving. 26 485, nr. 422 – Brief regering d.d.
22-05-2023, Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, E.N.A.J. Schreinemacher
Onderzoek naar Nederlands belangen bij faciliteren van handel in
milieugoederen en -diensten. 36 180, nr. 59 – Brief regering d.d.
25-05-2023, Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, E.N.A.J. Schreinemacher
Kwartaalrapportage EU-wetgevingsonderhandelingen op het
terrein van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking.
22 112, nr. 3688 – Brief regering d.d. 26-05-2023, Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, E.N.A.J. Schreinemacher
Voorlopig akkoord anti-dwang instrument. 22 112, nr. 3714 – Brief
regering d.d. 14-06-2023, Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, E.N.A.J. Schreinemacher
Verslag bezoek Chinese Vice-President Han Zheng aan Nederland.
35 207, nr. 65 – Brief regering d.d. 20-06-2023, Minister voor Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking, E.N.A.J. Schreinemacher
Voorstel voor een onderhandelingsmandaat voor een EU-VS
grondstoffenakkoord. 21 501-02, nr. 2691 – Brief regering d.d. 30-062023, Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.N.A.J. Schreinemacher
Stijging export naar Iran in de laatste maanden van 2022 en
specificatie van handel in chemicaliën. 36 200 XVII, nr. 67 – Brief
regering d.d. 07-09-2023, Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, E.N.A.J. Schreinemacher
Besluitvorming EU-Angola Sustainable Investment Facilitation
Agreement. 31 985, nr. 81 – Brief regering d.d. 08-09-2023, Minister voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, E.N.A.J. Schreinemacher
Voorstel tot verlenging Algemeen Preferentieel Stelsel (APS).
22 112, nr. 3755 – Brief regering d.d. 30-08-2023, Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, E.N.A.J. Schreinemacher
Reactie op verzoek commissie op de reactie van de Mercosurlanden op het EU-voorstel voor een additioneel instrument voor
duurzaamheid. 2023Z16749 – Brief regering d.d. 05-10-2023, Minister
voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, E.N.A.J.
Schreinemacher

9