Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

85
Vragen van het lid Bruins (ChristenUnie) aan de Staatssecretarissen van
Economische Zaken en Klimaat en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
over het benutten van sociale ondernemingen via de Aanbestedingswet voor
het creëren van banenkansen voor mensen met achterstand op de
arbeidsmarkt (ingezonden 2 juli 2018).
Antwoord van Staatssecretaris Keijzer (Economische Zaken en Klimaat), mede
namens de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
(ontvangen 27 september 2018).
Vraag 1
Bent u van mening dat artikel 2.82 van de Aanbestedingswet bedoeld is om
de werkgelegenheid voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te
vergroten?
Antwoord 1
Artikel 2.82 van de Aanbestedingswet geeft aanbestedende diensten de
mogelijkheid om de deelname aan aanbestedingsprocedures voor te
behouden aan sociale werkplaatsen en ondernemers die de maatschappelijke
en professionele integratie van gehandicapten of kansarmen tot belangrijkste
doel hebben, of de uitvoering van deze opdrachten voor te behouden in het
kader van programma’s voor beschermde arbeid. De reden om opdrachten
voor te behouden aan dergelijke werkplaatsen, programma’s of ondernemingen is gelegen in het feit dat dit het makkelijker voor hen maakt om
opdrachten te verwerven. Voorwaarde daarbij is dat ten minste 30% van de
werknemers gehandicapt of kansarm is. Zo kan door middel van beroep en
werk worden bijgedragen aan het bevorderen van de maatschappelijke
integratie van gehandicapten en kansarmen.
Het artikel draagt daarmee bij aan het vergroten van de werkgelegenheid
voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.
Ten overvloede merk ik daarbij op dat artikel 2.82 van de Aanbestedingswet
niet tot gevolg heeft dat een opdracht rechtstreeks gegund kan worden aan
een organisatie die onder de reikwijdte van het artikel valt. De gunning moet
alsnog plaatsvinden door middel van een aanbestedingsprocedure, georganiseerd tussen de tot de procedure toegelaten organisaties.

ah-tk-20182019-85
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Vraag 2
Deelt u de opvatting dat het, vanuit de doelstelling om mensen met een
achterstand op de arbeidsmarkt aan het werk te krijgen, voor overheden
aantrekkelijk moet zijn om te kiezen voor voorbehouden opdrachten?
Antwoord 2
Ik deel de opvatting dat het voor overheden mogelijk moet zijn opdrachten
voor te behouden aan sociale werkbedrijven/ondernemingen vanuit de
doelstelling mensen met een achterstand op de arbeidsmarkt aan het werk te
helpen.
Vraag 3
Acht u het aannemelijk dat het voor overheden aantrekkelijker wordt om
opdrachten weg te zetten binnen het kader van artikel 2.82 van de Aanbestedingswet naarmate meer ondernemingen voldoen aan de eis van 30%
«gehandicapte of kansarme werknemers» en daardoor in onderlinge
concurrentie kunnen treden?
Antwoord 3
Artikel 2.82 van de Aanbestedingswet 2012 biedt overheden mogelijkheden
om bij aanbestedingen alleen sociale werkplaatsen en ondernemers die de
maatschappelijke en professionele integratie van gehandicapten of kansarmen tot hoofddoel hebben, te laten meedoen. Artikel 2.82 biedt gemeenten
uitdrukkelijk niet de mogelijkheid opdrachten onderhands te gunnen aan het
«eigen» SW-bedrijf, maar ze kunnen op deze manier wel bevorderen dat de
opdracht naar een «sociale onderneming» gaat.
Om op een voorbehouden opdracht in te kunnen schrijven, dient een
onderneming de maatschappelijke en professionele integratie van gehandicapten of kansarmen tot hoofddoel te hebben, en ten minste 30% van de
werknemers moeten werknemers zijn die binnen de doelgroep van artikel
2.82 vallen, zoals gehandicapte of kansarme werknemers. Deze eis komt voort
uit Europese regelgeving.
Naarmate meer bedrijven voldoen aan de criteria, wordt de keuze voor de
overheid groter en kunnen meer bedrijven meedingen naar voorbehouden
aanbestedingen.
Vraag 4
Erkent u dat bij de banenafspraak een fors deel van de gerealiseerde
garantiebanen via detacheringsconstructies wordt ingevuld? Erkent u dat
gekozen is voor het materieel werkgeverschap als uitgangspunt, net als bij
andere wetgeving (onder andere arbeidsomstandigheden) en jurisprudentie?
Vindt u het, vanuit de doelstelling om meer mensen met een afstand tot de
arbeidsmarkt aan een betaalde baan te helpen, logisch en gewenst dat ook
gedetacheerde werknemers meetellen bij de bepaling of een onderneming
voldoet aan het 30%-vereiste om mee te dingen naar een voorbehouden
opdracht?
Antwoord 4
In de Banenafspraak kunnen werkgevers niet alleen via formele dienstverbanden, maar ook via inleenverbanden banen realiseren. Inleenverbanden zijn
zowel uitzendrelaties als Wsw-detacheringen (Wet sociale werkvoorziening).
De banen via inleenverbanden tellen mee bij de sector waar de werknemer
daadwerkelijk werkt. De ingeleende mensen uit de doelgroep worden bij
iedere meting opnieuw toegedeeld aan de sectoren op basis van de
verdeelsleutel inleenverbanden. Deze wordt vastgesteld op basis van
objectief, representatief onderzoek. Uit dit onderzoek blijkt dat in 2017 42%
van het totale aantal banen gerealiseerd is via inleenverbanden.
Of het mogelijk is om gedetacheerde werknemers mee te tellen bij het
voldoen aan het 30%-criterium is afhankelijk van de interpretatie van het
begrip «werknemer». In ieder geval staat vast dat, voor de toepassing van
artikel 2.82, de werkgelegenheid die het bedrijf biedt structureel moet zijn: er
kan niet slechts sprake zijn van tijdelijke dienstverbanden om aan deze eis te
voldoen voor een bepaalde aanbesteding. Zie ook de beantwoording van
vraag 5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Vraag 5
Bent u bereid om op korte termijn duidelijkheid te bieden dat art. 2.82 ook
van toepassing is op gedetacheerde werknemers?
Antwoord 5
Alleen sociale ondernemingen die tot hoofddoel hebben om mensen met een
achterstand op de arbeidsmarkt aan het werk te helpen, kunnen deelnemen
aan procedures voor voorbehouden opdrachten, mits ze ook voldoen aan het
30%-criterium. Zie ook beantwoording van vraag 3.
Of gedetacheerde werknemers aangemerkt kunnen worden als werknemers
binnen dit artikel is een vraag naar de interpretatie van de wet. In de
Europese jurisprudentie zijn voldoende aanknopingspunten te vinden om een
gedetacheerde werknemer te kwalificeren als een werknemer in de zin van
artikel 2.82 Aw, als sprake is van een duurzame arbeidsrelatie.
Benadrukt moet worden dat de precieze uitwerking en invulling van de
criteria altijd afhankelijk blijft van de concrete omstandigheden van het geval.
Het is aan de rechter of de argumentatie in een bepaald geval sluitend is en
of deze werknemers meetellen voor het 30%-criterium.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3