Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

26 485

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Nr. 371

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
EN KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 juni 2021
In december 2019 heb ik uw Kamer toegezegd om de Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland (RVO.nl) te laten onderzoeken hoe Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (IMVO) proportioneel
kan worden toegepast op het bedrijfsleveninstrumentarium van Economische Zaken en Klimaat (EZK) (Kamerstuk 26 485, nr. 320). Ook heb ik
toegezegd om IMVO stapsgewijs toe te passen op de EZK-instrumenten
vanaf 2021. In deze brief informeer ik u over de resultaten en beschrijf ik
hoe ik deze – conform mijn eerdere toezegging- zal gaan toepassen.
IMVO houdt in dat bedrijven rekening houden met mens en milieu in hun
(inter)nationale activiteiten. Dit geldt voor de eigen activiteiten én die van
ketenpartners. De OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen
en de United Nations Guiding Principles for business and Human Rights
vormen hiervoor de uitgangspunten. Het kabinet verwacht van alle
bedrijven in Nederland dat zij deze richtlijnen naleven. In de nota Van
voorlichten tot verplichten (Kamerstukken 26 485 en 35 495, nr. 337), die
door de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking afgelopen oktober naar uw Kamer is gestuurd, is aangegeven hoe
de overheid de naleving hiervan bevordert. Een van de acties is om IMVO
toe te passen op het bedrijfsleveninstrumentarium, conform mijn
toezegging uit 2019. Via deze brief geef ik verdere invulling aan het
IMVO-beleid van het kabinet en kom ik mijn toezegging uit 2019 na.
Conform het kabinetsbeleid zal het IMVO-kader gelden voor alle bedrijven
die gebruik maken van de EZK-instrumenten. Om ervoor te zorgen dat
IMVO hier proportioneel wordt meegenomen, wordt bij de IMVO-toepassing op de EZK-instrumenten rekening gehouden met de administratieve
lasten, uitvoeringskosten, (internationaal) gelijk speelveld, het IMVO-risico
en de omvang van de ondersteuning. Ook zal de IMVO-toepassing gericht
zijn op verbetering. Dit houdt in dat ik een bedrijf niet gelijk uitsluit als het
niet volgens de OESO-richtlijnen handelt, maar eerst concrete verbeterafspraken maak. IMVO beoordelen is namelijk geen kwestie van een

kst-26485-371
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 485, nr. 371

1

checklist afwerken, maar vraagt om maatwerk per bedrijf. Mocht
uiteindelijk blijken dat een bedrijf zich niet aan de afspraken houdt, dan
kan het alsnog worden uitgesloten van de ondersteuning of kan een
subsidie worden teruggevorderd. Onderzoeksbureau Enact heeft namens
RVO.nl onderzocht hoe IMVO volgens deze voorwaarden kan worden
toegepast op de EZK-instrumenten; zie daarvoor de bijlage1.
Op basis van dit onderzoek concludeer ik dat ik op vier verschillende
manieren (kerntaken) bedrijven kan aanzetten tot IMVO via de
EZK-instrumenten2. Ik kan, wanneer een bedrijf ondersteuning vraagt bij
RVO.nl, 1) informeren over IMVO, 2) adviseren over de verschillende
IMVO-risico’s en hoe daarmee om te gaan, 3) beoordelen of een bedrijf
onderneemt volgens de UNGPs/OESO-richtlijnen, en 4) gedurende een
ondersteuningstraject monitoren hoe een bedrijf de IMVO-risico’s
aanpakt. Welke kerntaak wordt toegepast, hangt af van de aard van het
instrument en de hierboven genoemde uitgangspunten. Dit kan inhouden
dat ik wanneer een bedrijf informatie opvraagt, zal informeren over IMVO
(bijvoorbeeld via een brochure). Anderzijds zou ik een bedrijf kunnen
vragen te laten zien dat het met de IMVO-risico’s rekening houdt (kerntaak
3), wanneer een bedrijf veel subsidie krijgt voor een langdurig project met
IMVO-risico’s. IMVO-toepassing blijft echter maatwerk. Dit betekent dat ik
per individueel instrument zal kijken welke kerntaak, op welke wijze kan
worden toegepast. Dit kost tijd, waardoor IMVO niet gelijk in elk
instrument kan worden meegenomen. Ik zal IMVO dan ook stapsgewijs
toepassen op alle EZK-instrumenten in de komende jaren.
Mijn eerste stap is dat ik in de periode tot eind 2022 op 16 (sub)instrumenten3 IMVO zal toepassen. Deze selectie aan (sub)instrumenten dient
als pilot en leert mij hoe ik bedrijven kan aanzetten tot IMVO via de EZK
instrumenten. Ook geeft dit mij inzicht in de consequenties van de
toepassing voor het bedrijfsleven. Deze ervaringen neem ik mee bij de
IMVO-implementatie op de overige EZK-instrumenten vanaf 2023. Ik heb
de eerste (sub)instrumenten dan ook met zorg uitzocht op soort en bereik
om de leerervaring te optimaliseren. Concreet betekent dit dat ik bij 5
(sub)instrumenten bedrijven op IMVO zal beoordelen (kerntaak 3) en waar
gewenst ook op de naleving van de IMVO afspraken zal monitoren
(kerntaak 4). Bij 11 (sub)instrumenten zal ik ondernemingen informeren
(kerntaak 1), dan wel adviseren (kerntaak 2) over de IMVO-richtlijnen en
risico’s. Ook zal ik bij de opzet van nieuwe instrumenten onderzoeken hoe
IMVO hierin kan worden toegepast.
Tabel 1 De eerste 16 (sub)instrumenten waarop IMVO wordt toegepast
Kerntaak 1 (Informeren) en Kerntaak 2
(Adviseren)

Kerntaak 3 (Beoordelen) en Kerntaak 4
(Monitoren)

WBSO: Fiscale regeling voor R&D
FastLane
Seed Business Angel regeling
GO
Energie-Investerings Aftrek voor Ondernemers

Innovatiekrediet
Nationale Iconen
Seed Capital
Topsector Energiestudies Industrie
DEI+ innovaties aardgasloze woningen
wijken en gebouwen

MKB Idee
MIT: R&D samenwerkingsprojecten
Vroege Fase Financiering
ISDE
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Dezelfde kerntaken worden bij het BZ-instrumentarium gehanteerd.
3
Hiermee worden de verschillende subsidiemodules en sub-modules bedoeld. Sommige
instrumenten (modules) zijn uit te splitsen in verschillende sub-instrumenten (sub-modules),
denk aan de WBSO (Fiscale regeling voor research and development, gebruikelijkloonregeling
voor startups en aandelen optieregeling voor startups). Omdat de IMVO toepassing voor elke
sub-instrument anders kan zijn, zijn de sub-instrument expliciet in het onderzoek meegenomen.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 485, nr. 371

2

Kerntaak 1 (Informeren) en Kerntaak 2
(Adviseren)

Kerntaak 3 (Beoordelen) en Kerntaak 4
(Monitoren)

DEI XL
SDE++

Uit het eerder genoemde onderzoek kwam verder naar voren dat op
grond van de Kaderwet EZK- en LNV (Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit)-subsidies niet alle IMVO kerntaken (waar gewenst) op
alle EZK-instrumenten kunnen worden toegepast. De Kaderwet stelt
namelijk dat de eisen aan een subsidie gerelateerd moeten zijn aan het
doel van de subsidie. Bij enkele EZK-(sub)instrumenten is het doel wel
gerelateerd aan IMVO, of zorgt een kleine aanpassing in de subsidiemodule dat er wel IMVO-eisen gesteld mogen worden, maar dit is niet bij
elk EZK-instrument het geval.
Mogelijk lost de Europese brede gepaste zorgvuldigheidsverplichting dit
probleem op. Zodra bekend is hoe de Europese brede gepaste zorgvuldigheidsverplichting er uit komt te zien, zal ik een besluit nemen over het al
dan niet aanpassen van de Kaderwet EZK- en LNV-subsidies. Tot die tijd
zal ik IMVO op de EZK-(sub)instrumenten toepassen conform de huidige
wettelijke kaders. Dit bekent dat lichtere vormen van IMVO-toepassing
(informeren, adviseren) sowieso mogelijk zijn. Daarnaast zal ik per
(sub)regeling bezien of ook een eventuele zwaardere IMVO-toepassing
(beoordelen, monitoren) kan, zoals dat ook bij de pilotinstrumenten het
geval is.
Ik zal uw Kamer de komende jaren op de hoogte houden van voortgang
van de IMVO-toepassing op de EZK-instrumenten en zal mij blijven
inzetten om IMVO onder bedrijven te stimuleren.
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
M.C.G. Keijzer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 485, nr. 371

3