Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

32 016

Wijziging van de Wet op de architectentitel
(beroepservaring, bij- en nascholingsregeling
voor stedenbouwkundigen, tuin- en
landschapsarchitecten en interieurarchitecten,
wijzigingen in verband met de Kaderwet
zelfstandige bestuursorganen, alsmede enige
andere wijzigingen)

Nr. 4

ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 8 december
2008 en het nader rapport d.d. 9 juli 2009, aangeboden aan de Koningin door
de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, mede
namens de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het advies
van de Raad van State is cursief afgedrukt.

Bij Kabinetsmissive van 12 september 2008, no. 08.002620, heeft Uwe
Majesteit, op voordracht van de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer, mede namens de minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties, bij de Raad van State ter overweging aanhangig
gemaakt het voorstel van wet houdende wijziging van de Wet op de architectentitel (beroepservaring, bij- en nascholingsregeling voor stedenbouwkundigen, tuin- en landschapsarchitecten en interieurarchitecten, vervanging van
de Stichting bureau architectenregister door een openbaar lichaam voor
beroep en bedrijf, gedragsregels, alsmede enige andere wijzigingen), met
memorie van toelichting.
Het voorstel behelst in essentie het volgende. Het voorziet in de verplichting
om twee jaar beroepservaring op te doen alvorens een persoon als architect,
stedenbouwkundige, tuin- en landschapsarchitect of interieurarchitect kan
worden ingeschreven in het register. Voorts wordt een verplichting tot bij- en
nascholing voor alle ingeschrevenen in het register geïntroduceerd, waar deze
verplichting voorheen alleen voor architecten bestond. Tevens wordt in het
voorstel een bevoegdheid tot het stellen van gedragsregels geïntroduceerd
met de mogelijkheid om te klagen over het niet naleven van deze regels.
Klachten over een ingeschrevene zullen worden beoordeeld door een klachtencommissie die bij gegrondheid van de klacht maatregelen jegens die
ingeschrevene kan aanbevelen. Tot slot wordt het zelfstandig bestuursorgaan
dat thans is belast met het beheer van het Architectenregister, de Stichting
bureau Architectenregister (hierna: het bureau), op termijn omgevormd tot een
openbaar lichaam in de zin van artikel 134 Grondwet.

1

De oorspronkelijke tekst van het voorstel
van wet en van de memorie van toelichting
zoals voorgelegd aan de Raad van State is ter
inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt
Tweede Kamer.

KST133870
0809tkkst32016-4
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

De Raad van State maakt naar aanleiding van het wetsvoorstel opmerkingen
over onder meer de ratio van de bevoegdheid tot het stellen van gedragsregels
en de klachtenregeling, de reikwijdte van de op te stellen gedragsregels, de
inrichting van de voorgenomen klachtenprocedure en de keuze voor de
omzetting van het bureau in een openbaar lichaam. Aan deze opmerkingen
gaat een korte inleiding over de inhoud en achtergronden van de Wet op de
architectentitel vooraf.
De Raad is van oordeel dat in verband met deze opmerkingen over het voorstel
in deze vorm niet positief kan worden geadviseerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 32 016, nr. 4

1

Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 12 september
2008, nr. 08.002620, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies
inzake het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen
toekomen. Dit advies, gedateerd 8 december 2008, nr. W08.08.0404/IV, bied ik
U, mede namens mijn ambtgenote van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, hierbij aan.
De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet niet aldus te
zenden aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal.

1. Inleiding
De Wet op de architectentitel (WAT) kent een lange voorgeschiedenis.1 Reeds
in 1949 werd een voorstel ingediend dat voorzag in titelbescherming en
beroepsbescherming.2 Dit voorstel werd in 1960 ingetrokken. Argument
hiervoor was onder meer dat aannemers door beroepsbescherming van
architecten onnodig zouden worden beperkt in hun keuzevrijheid bij de
uitoefening van hun bedrijf. De behoefte aan wettelijke bescherming werd
bovendien niet groot geacht omdat overheidsbetrokkenheid bij de bouw door
middel van bouwtechnische voorschriften, welstandstoezicht en planologische
eisen, er voor zorgde dat de in uitvoering genomen ontwerpen doorgaans op
een maatschappelijk aanvaardbaar niveau stonden. Bovendien achtte de
regering een publiekrechtelijke regeling niet nodig, daar er door de Bond van
Nederlandse Architecten (BNA) op privaatrechtelijke basis reeds maatregelen
waren getroffen, zoals een toetredingsregeling, een beroepscode en een
register.
De WAT, die in 1988 in werking trad, introduceerde de wettelijke bescherming
van de titel van architecten, stedenbouwkundigen, tuin- en landschapsarchitecten en interieurarchitecten. Daaraan lagen drie doelstellingen ten
grondslag: het scheppen van waarborgen voor de vakbekwame verrichting van
de desbetreffende werkzaamheden, de implementatie van Europese richtlijnen
met betrekking tot de wederzijdse erkenning van diploma’s van architecten en
consumentenbescherming. Er werd gekozen voor titelbescherming, en niet
voor beroepsbescherming, omdat titelbescherming geen nadelige gevolgen
had voor de in loondienst werkende beroepsbeoefenaren, maar wel de
consument kon behoeden voor dwalingen omtrent het opleidingsniveau van
de ontwerper waarmee hij een overeenkomst aanging. Gedurende de
behandeling kwam opnieuw de noodzaak van een wettelijke regeling aan de
orde. De totstandkoming van een Europese richtlijn betreffende de onderlinge
erkenning van diploma’s op het gebied van architectuur3 vormde uiteindelijk
de voornaamste reden dat de WAT werd vastgesteld, alhoewel deze richtlijn op
zichzelf niet noodzaakte tot een wettelijke titelbescherming voor architecten.4
De vaststelling ervan verhoogde echter de wens te voorkómen dat in het
buitenland onduidelijkheid zou kunnen ontstaan over het opleidingsniveau van
de Nederlandse architecten. De WAT bood een eenvoudig kader waarlangs de
Architectenrichtlijn kon worden geïmplementeerd.
1

Kamerstukken II 1979/80, 16 191, nr. 3.
Titelbescherming houdt in dat alleen
personen die aan bepaalde eisen voldoen een
wettelijk beschermde titel mogen voeren.
Beroepsbescherming houdt in dat bepaalde
beroepsmatige activiteiten of handelingen zijn
voorbehouden aan personen die voldoen aan
bepaalde eisen. In beide gevallen vindt registratie doorgaans plaats indien personen
aantonen dat zij aan bepaalde vakbekwaamheidseisen (opleidingseisen en eventueel
beroepservaringseisen) voldoen. In beide
gevallen kan registratie meebrengen dat de
personen aan regels inzake beroepsuitoefening en tuchtrecht zijn gehouden.
3
Richtlijn 85/384/EG, Pb L 223/15.
4
Ook de opvolger van deze architectenrichtlijn, richtlijn 2005/36/EG (PbEG 2005 L
255/22) betreffende de erkenning van beroepskwalificaties, verplicht niet tot een wettelijke
regeling van titelbescherming.
2

De titelbescherming van de WAT ziet thans uitsluitend op het waarborgen van
de vakbekwaamheidseisen die worden gesteld aan personen die de titel
architect, stedenbouwkundige, tuin- en landschapsarchitect en interieurarchitect voeren. Inschrijving in het register brengt tot dusver geen verplichtingen met betrekking tot de wijze van beroepsuitoefening mee.
1. De door de Raad gegeven korte inleiding over de inhoud en achtergronden
van de Wet op de architectentitel worden onderschreven.

2. De ratio van het stellen van gedragsregels en de klachtenprocedure
Het voorstel introduceert met artikel 8a een bevoegdheid tot het stellen van
gedragsregels die ingeschrevenen in het register jegens elkaar, de opdrachtgever, de samenleving en de omgeving in acht moeten nemen. Tevens kan
ingevolge de artikelen 24a en 24b geklaagd worden over het niet naleven van
deze gedragsregels. Klachten over een ingeschrevene zullen worden beoordeeld door een klachtencommissie die bij gegrondheid van de klacht
maatregelen jegens die ingeschrevene kan aanbevelen bij het bureau
respectievelijk het bestuur van het te zijner tijd op te richten openbaar lichaam.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 32 016, nr. 4

2

De Raad merkt op dat gedragsregels verder gaan dan eisen met betrekking tot
de vakbekwaamheid. Vakbekwaamheidseisen zien op de opleiding en
eventueel op de vervolgopleidingen en beroepservaring. Gedragsregels
hebben, zoals ook het voorgestelde artikel 8a laat zien, vooral betrekking op de
wijze waarop een beroepsbeoefenaar zich in de uitoefening van zijn beroep
dient te gedragen. Dit betekent dat als gevolg van het voorstel binnen het
stelsel van titelbescherming de reikwijdte van de verplichtingen van de WAT
wezenlijk wordt uitgebreid.
De uitbreiding dient ertoe, aldus hoofdstuk 4 van de toelichting, om de
consument inzicht te geven in wat hij van een architect, stedenbouwkundige,
tuin- en landschapsarchitect of interieurarchitect mag verwachten en biedt een
waarborg voor een zorgvuldige wijze van beroepsuitoefening. Daaraan ligt de
vooronderstelling ten grondslag dat het hier belangen betreft die de overheid
tot haar verantwoordelijkheid zou moeten rekenen en haar tot regulerende
interventie zouden dwingen.1 In dit kader merkt de Raad het volgende op.
Ten aanzien van (bouwkundig) architecten en stedenbouwkundigen is in het
verleden afgezien van regels omtrent beroepsuitoefening, mede omdat er
voldoende publiekrechtelijke regels op het bouwproces (technische bouwvoorschriften, welstand, bestemmingsplan) van toepassing zijn die publieke en
private belangen bescherming bieden tegen onzorgvuldig handelen van de
architect. Niet duidelijk is op grond van welke wijzigingen in omstandigheden
of opvattingen er inmiddels wel behoefte bestaat aan publiekrechtelijke
gedragsregels voor (bouwkundige) architecten en stedenbouwkundigen. In dit
verband merkt de Raad op dat tevens is voorzien in bescherming van de
opdrachtgever tegen onprofessioneel en onzorgvuldig handelen door de
mogelijkheid voor partijen zich te wenden tot de Raad van Arbitrage voor de
bouw en de burgerlijke rechter. Wat betreft tuin- en landschapsarchitecten of
interieurarchitecten valt niet zonder meer in te zien dat maatschappelijke
belangen vaststelling vereisen van gedragsregels voor deze specifieke
categorieën ingeschreven architecten.
Omdat blijkens de toelichting2 en overeenkomstig het gevoelen van de
beroepsgenoten3 met de wetswijziging niet is beoogd over te gaan naar een
stelsel van beroepsbescherming, zal vaststelling van gedragsregels uitsluitend
gevolg hebben voor hen die zich onder een bepaalde titel in het register
hebben laten inschrijven. Daarmee wordt de kwaliteit van beroepsmatige
activiteiten als het ontwerpen van huizen, inrichten van landschappen, en
dergelijke niet voor alle gevallen door de voorgenomen vaststelling van
gedragsregels gewaarborgd. Zolang een architect de vrijheid wordt gelaten
zich al dan niet aan gedragsregels te onderwerpen is de behoefte aan een
publiekrechtelijke basis ervoor niet evident Voor zover door het stellen van
regels duidelijkheid wordt nagestreefd over goede praktijkregels staat niet vast
dat deze duidelijkheid alleen kan worden verkregen door middel van een
publiekrechtelijke regeling. Ingeschreven architecten, stedenbouwkundigen,
tuin- en landschapsarchitecten of interieurarchitecten kunnen naar het de Raad
voorkomt zeer wel op privaatrechtelijke basis overgaan tot het bieden van
duidelijkheid over de gedragsregels die zij in acht nemen.
Dit alles brengt de Raad tot de conclusie dat de noodzaak en evenredigheid
van de voorgenomen bevoegdheid tot het stellen van gedragsregels niet is
aangetoond.

1

Vergelijk aanwijzing 6 en 7 van de Aanwijzingen voor de regelgeving (Ar).
Paragraaf 5.2 van de toelichting.
3
«Naar een herziening van de Wet op de
architectentitel.» Advies van de Rijksbouwmeester om de Wet op de architectentitel tot
een krachtiger kwaliteitsinstrument te maken,
februari 2006, p. 16.
4
Vergelijk Beleidsuitgangspunten wettelijk
geregeld tuchtrecht. Rapport van de werkgroep tuchtrecht. Den Haag 7 december 2006,
p. 14.
2

Het bovenstaande mede in aanmerking nemend is evenmin evident dat in de
wet wordt voorzien in een klachtenprocedure die kan leiden tot het opleggen
van sancties aan de ingeschrevenen. Een dergelijke wettelijke klachtenprocedure – die gelet op de kenmerken ervan moet worden aangemerkt als
een vorm van bij wet geregeld tuchtrecht – dient te worden gegrond op de
noodzaak van bescherming van publieke belangen. Wettelijk tuchtrecht voor
beroepsbeoefenaren is hoofdzakelijk aan de orde in gevallen dat met het oog
op de bescherming van publieke belangen4 wettelijke beroepsbescherming
noodzakelijk wordt geacht. Publieke belangen die in het verleden aanleiding
vormden voor een wettelijk tuchtrecht voor beroepsbeoefenaren, behelzen
onder meer het vertrouwen in het maatschappelijk verkeer (accountants,
notarissen), het goed functioneren van het stelsel van rechtsbescherming
(advocaten, deurwaarders), volksgezondheid (artsen) en publieke veiligheid
(loodsen). Vooralsnog ziet de Raad niet welk zwaarwegend belang tot een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 32 016, nr. 4

3

wettelijk tuchtrecht voor architecten noodzaakt en waarom er niet mee kan
worden volstaan dat de diverse categorieën van architecten, als zij dat
wenselijk achten, op privaatrechtelijke basis een tuchtrechtelijke regeling of
een klachtenregeling kunnen insteken.
De Raad ziet gelet op het bovenstaande geen klemmende redenen voor de
voorgestelde bevoegdheid tot het stellen van gedragsregels en de voorgenomen klachtenprocedure en adviseert deze te heroverwegen.
Onverminderd het bovenstaande merkt de Raad het volgende op.
2. De bevoegdheid tot het stellen van gedragsregels en de klachtenprocedure
zijn op advies van de Raad heroverwogen. Die heroverweging heeft geleid tot
schrapping van de bevoegdheid tot het stellen van gedragsregels en van de
procedure inzake behandeling van klachten over niet naleving van die
gedragsregels. De artikelen 8a, en hoofdstuk VA, inhoudende de artikelen 24a
en 24b, die betrekking hadden op bovengenoemde onderwerpen, zijn in het
wetsvoorstel geschrapt. In het wetsvoorstel is in artikel 27aa aan de architect,
stedenbouwkundige, tuin- en landschapsarchitect en interieurarchitect, die om
een offerte wordt gevraagd, een informatieplicht opgelegd over de onderwerpen, waarin de gedragsregels zouden voorzien. Die informatieplicht
bevordert dat de in artikel 27aa genoemde onderwerpen privaatrechtelijk
worden geregeld. Dat was ook het doel van de gedragsregels.

3. De reikwijdte van de gedragsregels
Zoals hierboven is aangegeven, zullen door het bureau, respectievelijk het op
te richten openbaar lichaam gedragsregels worden vastgesteld die ingeschrevenen in het register jegens elkaar, de opdrachtgever, de samenleving en de
omgeving in acht moeten nemen. De Raad acht de bevoegdheid tot het stellen
van regels onvoldoende concreet en nauwkeurig geformuleerd1, waardoor in
feite op elk gebied en ten aanzien van elk onderwerp gedragsvoorschriften
worden vastgesteld. Uitgaande van het blijkens de toelichting2 nagestreefde
doel van consumentenbescherming, is bovendien niet duidelijk waarom door
ingeschrevenen bepaalde gedragsregels jegens «elkaar», «de samenleving» of
«de omgeving» in acht moeten worden genomen en waarom niet wordt
volstaan van gedragsregels voor architecten jegens opdrachtgevers. De
voorgestelde omschrijving van de regelgevende bevoegdheid is, gelet op dat
doel, te ruim geformuleerd, waardoor de op te stellen regels een onnodige
beperking van het gedrag van ingeschrevenen kunnen vormen.
De begrippen «de samenleving» en «de omgeving» zijn als zodanig ook te
onbepaald om te fungeren als bruikbare afbakening van de voorgestelde
regelgevende bevoegdheid. Zij komen ook niet voor in wettelijke regelingen
die voor andere beroepsgroepen gelden. De rechtszekerheid voor zowel de
beroepsbeoefenaren als de consument is gediend met specificiteit van
normstelling.
De Raad adviseert de voorgenomen bevoegdheid tot het vaststellen van
gedragsregels, zo deze al wordt gehandhaafd, nader te begrenzen.
3. Ingeval de bevoegdheid tot het stellen van gedragsregels zou zijn gehandhaafd, zou aandacht geschonken zijn aan het advies van de Raad om die
bevoegdheid nader te begrenzen. Die bevoegdheid is, zoals is opgemerkt in
punt 2 van dit nader rapport, evenwel geschrapt.

4. De klachtenprocedure
In het voorstel wordt een klachtencommissie ingesteld die aan het bureau
respectievelijk het bestuur van het Architectenregister aanbevelingen zal doen
over de gegrondheid van klachten en over te nemen tuchtrechtelijke maatregelen.3 Het bestuur zal vervolgens schriftelijk mededelen of het het oordeel
van de commissie deelt en of het een maatregel neemt. De Raad maakt over
de procedure de volgende opmerkingen.
1

Vergelijk aanwijzing 25 van de Ar.
Memorie van toelichting, blz. 12.
3
Artikel I, onderdeel AA, de voorgestelde
artikelen 24a en 24b.
2

a. De taak van de klachtencommissie
De voorgestelde procedure heeft, gelet op de procedure en de aard van de
maatregelen, de kenmerken van een tuchtrechtelijke voorziening. Onverminderd het feit dat de Raad, zoals hierboven reeds is aangegeven, niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 32 016, nr. 4

4

overtuigd is van de noodzaak van een wettelijke klacht- of tuchtrechtelijke
voorziening voor architecten, is niet helder waarom in het voorstel niet is
gekozen voor een regeling zoals die is vormgegeven in andere wetten,1
waarbij een onafhankelijke instantie bevoegd is om zelfstandig zaken te
behandelen en af te doen. Onafhankelijk klacht- en tuchtrecht verdient naar de
mening van de Raad de voorkeur boven een regeling, zoals in dit geval wordt
voorgesteld, waarbij de commissie die een klacht behandelt slechts fungeert
als adviseur van een bestuursorgaan dat de beslissing neemt. Onduidelijk is
wat een nadere beoordeling van een klacht door het bestuur toevoegt aan de
beoordeling door de commissie en waarom bij verschil van opvatting het
bestuursoordeel dient te prevaleren. Indien er klemmende redenen zijn om het
bestuur zelf te belasten met het opleggen van tuchtmaatregelen, is niet
duidelijk waarom deze bevoegdheid afhankelijk is gemaakt van de behandeling
van een klacht door de klachtencommissie.2 Dubbele beoordeling is doorgaans
onnodig belastend voor de betrokken partijen.
De Raad is van oordeel dat, voor zover al de noodzaak van een tuchtrechtelijke
voorziening toereikend kan worden onderbouwd, de voorgenomen procedure
dient te worden aangepast tot een volwaardige tuchtrechtelijke procedure.

1

Vergelijk afdeling 2, paragraaf 4, van de
Advocatenwet en hoofdstuk 4 van de Wet
tuchtrechtspraak accountants.
2
Vergelijk artikelen 9 en 24 van de Wet
beëdigde tolken en vertalers.
3
Artikel I, onderdeel AA, het voorgestelde
artikel 24b, eerste lid.
4
Vergelijk de Wet tuchtrechtspraak accountants, titel IX van de Wet op het notarisambt
en paragraaf 4 van de Advocatenwet.
5
Vergelijk aanwijzing 10 van de Ar.
6
Memorie van toelichting onder 1.4
«Strekking van het onderhavige wetsvoorstel».
7
Artikel I, onderdeel E, het voorgestelde
artikel 7, vierde lid, onder g en artikel II,
onderdeel F, het voorgestelde artikel 8i, vierde
lid, onder g.
8
Memorie van toelichting bij artikel I, onderdeel W.
9
Kamerstukken II 2006/07, 29 279, nr. 48 en
Kamerstukken II 2007/08, 29 279, nr. 61,
blz. 5.

b. Inrichting klachtenprocedure
De regels met betrekking tot behandeling van klachten over de niet naleving
van de gedragsregels zijn niet integraal opgenomen in de wet. Wel is een
groot aantal artikelen van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) van overeenkomstige toepassing verklaard.3 In andere wetten met een tuchtrechtelijke
regeling zijn procedurele bepalingen in de wet uitgeschreven.4 Met het oog op
de transparantie van de tuchtrechtelijke regeling voor consumenten en
beroepsbeoefenaren valt dit ook te verkiezen boven de voorgestelde regeling.5
De Awb biedt geen uniforme regeling voor tuchtrechtelijke voorzieningen,
noch voor klachtenregelingen die zien op gedragingen van personen die niet
onder verantwoordelijkheid van het bestuursorgaan werkzaam zijn. In het
voorstel zijn voorschriften van overeenkomstige toepassing verklaard die
betrekking hebben op de behandeling van bezwaar- en beroepschriften, de
behandeling van beroep door de bestuursrechter én de behandeling van
klachten, zonder dat vaststaat dat deze voorschriften zich lenen voor een
tuchtrechtelijke voorziening.
Daarbij valt het de Raad op dat bepalingen uit verschillende hoofdstukken van
de Awb van overeenkomstige toepassing zijn verklaard die gelijksoortige
aspecten regelen. Dit gaat gepaard met inconsistenties. Zo ziet het van
toepassing verklaarde artikel 7:10 Awb op de beslistermijn op bezwaar en ziet
het eveneens van toepassing verklaarde artikel 9:11 Awb op de beslistermijn
bij de behandeling van een klaagschrift. De regeling van artikel 7:10 Awb is
evenwel uitgebreider dan die van artikel 9:11 Awb. Daarnaast zijn bepalingen
van overeenkomstige toepassing verklaard waarvan niet op voorhand duidelijk
is in welk opzicht deze van belang zijn voor het werk van de klachtencommissie. Zo ziet artikel 7:11 Awb op de heroverweging van het bestreden
besluit, terwijl de klacht geen besluit in de zin van de Awb betreft.
De Raad is van oordeel dat de regeling in haar huidige vorm onvoldoende
transparant en nauwkeurig is en beveelt precisering aan.
c. Toegang tot de klachtenprocedure
Blijkens paragraaf 1.3 en 1.4 van de toelichting is met het voorstel beoogd een
klachtenregeling voor consumenten in te richten.6 De beperking van de
toegang van de klachtenregeling tot consumenten is echter niet opgenomen in
de voorgestelde artikelen 24a en 24b.
De Raad beveelt aan in de wet te bepalen dat de klachtenregeling uitsluitend
open staat voor consumenten.
d. Griffierecht
In het voorstel wordt de mogelijkheid geïntroduceerd om voor de behandeling
van een klacht griffierecht in rekening te brengen.7 Uit de toelichting blijkt niet
hoe het heffen van griffierecht zich verhoudt tot de doelstelling om de positie
van de consument jegens in het architectenregister ingeschreven personen te
versterken.8 Daarbij wijst de Raad op de kabinetsreactie op het rapport
«Beleidsuitgangspunten wettelijk geregeld tuchtrecht».9 Hierin wordt als
uitgangspunt genomen dat geen griffierecht in rekening wordt gebracht voor
een beroep op tuchtrechtelijke voorzieningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 32 016, nr. 4

5

De Raad is van oordeel dat de introductie van een griffierecht voor de
klachtenprocedure onwenselijk is.
e. Bezwaar tegen een opgelegde maatregel
Nu niet is gekozen voor een zelfstandige tuchtrechtelijke procedure volgt uit
artikel 7:1 Awb dat eerst bezwaar moet worden gemaakt, voordat tegen een
door het bureau respectievelijk het bestuur van het Architectenregister
opgelegde maatregel beroep mogelijk is. De toelichting bevat geen afweging
van de voor- en nadelen welke zijn verbonden aan de noodzaak van het maken
van bezwaar tegen het opleggen van een tuchtrechtelijke maatregel. Bij
tuchtrechtelijke regelingen in andere wetten geldt geen voorafgaande
bezwaarprocedure, maar staat rechtstreeks beroep open bij het College van
Beroep voor het bedrijfsleven. Eenzelfde beroepsregeling acht de Raad ook in
het dit geval aanbevelenswaardig. De wenselijkheid van bezwaar tegen het
opleggen van een maatregel zou dan ook nader moeten worden toegelicht.
De Raad adviseert gelet op vorengenoemde opmerkingen de inrichting van de
klachtenprocedure nader te bezien.
4. In punt 2 van dit nader rapport is opgemerkt dat de klachtenprocedure in
het wetsvoorstel is geschrapt. Indien dat niet het geval zou zijn geweest, zou
aandacht zijn geschonken aan de opmerkingen van de Raad over de taak van
de klachtencommissie, de inrichting van en toegang tot de klachtenprocedure,
het griffierecht en het bezwaar tegen een opgelegde maatregel.

5. Omzetting van het bureau in een openbaar lichaam
Ingevolge het door artikel II voorgestelde artikel 2a wordt het bureau na het
verstrijken van een overgangstermijn omgezet in een openbaar lichaam in de
zin van artikel 134 van de Grondwet, genaamd het Architectenregister.1 De
wenselijkheid van oprichting van het openbaar lichaam wordt gebaseerd op
het feit dat – nu de noodzaak bestaat een publiekrechtelijke grondslag te
blijven geven voor de titelbescherming – het in het licht van het kabinetsbeleid
in de rede ligt om aan de bij het architectenregister ingeschrevenen de
verantwoordelijkheid te geven om zelf invulling te geven aan de beroepservaringsperiode en de bij- en nascholingsregeling. De begeleiding van
afgestudeerden alsmede de bij- en nascholingsregeling staat of valt met het
draagvlak daarvoor in de beroepsgroep.2 De Raad merkt hierover het volgende
op.

1

Zie artikel II, onderdeel C.
Zie memorie van toelichting, paragraaf 5.1.
3
Zie memorie van toelichting, hoofdstuk 5.
4
Zie memorie van toelichting, paragraaf 5.2.
5
Zie memorie van toelichting, paragrafen 1.2
en 5.1.
2

Met de keuze voor een openbaar lichaam lijkt aansluiting te worden gezocht bij
de bestaande openbare lichamen van beroep.3 De Raad wijst op de grote
verschillen tussen het voorgestelde openbaar lichaam en de bestaande
openbare lichamen van beroep, welke in het leven zijn geroepen in verband
met de bescherming van het desbetreffende beroep. Bij de totstandkoming
van de WAT is weloverwogen afgezien van de bescherming van het architectenberoep en zijn geen activiteiten voorbehouden aan de ingeschrevenen in
het architectenregister. Datzelfde uitgangspunt geldt ook voor het dit voorstel,
waarin niet is gekozen voor een algemene autonome taakopdracht van het
openbaar lichaam met betrekking tot de bevordering van een goede beroepsuitoefening en behartiging van het gemeenschappelijk belang van de
beroepsgroep.4 Van belang acht de Raad dat anders dan bij advocaten,
notarissen en medici het architectenregister niet voortkomt uit een vereniging
die het overgrote deel van de beroepsgroep vertegenwoordigt en op grond
van haar representativiteit in aanmerking komt voor algemene vertegenwoordigende en regulerende taken. Uit de toelichting blijkt juist dat de lage
organisatiegraad van de beroepsgroep een reden vormt voor de gekozen
publiekrechtelijke vormgeving.5
Het hierboven aangehaalde argument om architecten en stedenbouwkundigen
meer verantwoordelijkheid te geven, overtuigt de Raad evenmin. Dit argument
berust in belangrijke mate op de gedachte dat draagvlak voor de desbetreffende wettelijke eisen het beste kan worden gecreëerd door de titelhouders,
dan wel hun vertegenwoordigers, regelgevende bevoegdheid te geven met
betrekking tot de genoemde onderwerpen. Voor de invulling van de verplichting om twee jaar beroepservaring op te doen alvorens een architect kan
worden ingeschreven in het register, en van de verplichting tot bij- en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 32 016, nr. 4

6

nascholing voor ingeschrevenen kan naar het de Raad voorkomt worden
volstaan met de reeds bestaande organisatorische structuur.
Gelet op het bovenstaande acht de Raad geen klemmende argumenten
aanwezig om over te gaan tot het instellen van het openbaar lichaam. Hij
adviseert daarom artikel II niet in het voorstel op te nemen.
5. De omzetting van de Stichting Bureau Architectenregister (SBA) tot een
openbaar lichaam van beroep is op advies van de Raad achterwege gelaten.
Artikel II (oud) van het wetsvoorstel betreffende die omzetting is geschrapt. In
plaats van die omzetting wordt in het voorgestelde artikel 2a van de Wet op de
architectentitel (artikel I, onderdeel C, van het wetsvoorstel) het zelfstandig
bestuursorgaan SBA vervangen door het bureau architectenregister, een
zelfstandig bestuursorgaan op publiekrechtelijke grondslag. In het tweede lid
van artikel 2a wordt het bureau architectenregister onder de Kaderwet
zelfstandige bestuursorganen gebracht. De vervanging van de SBA door het
bureau architectenregister en het van toepassing verklaren van de Kaderwet
zelfstandige bestuursorganen op het bureau architectenregister hebben voorts
geleid tot het doen vervallen van artikel 3, eerste lid, van de Wet op de
architectentitel en tot vervanging van de artikelen 4 tot en met 8 van de Wet op
de architectentitel in artikel I, onderdeel E, van het wetsvoorstel.

6. Overige opmerkingen
a. Lidmaatschapsgeld
Voor het openbaar lichaam voorziet het wetsvoorstel in de mogelijkheid
lidmaatschapsgeld bij de leden in rekening te brengen.1 Daarbij is het mogelijk
dat een verschil wordt gemaakt tussen de leden die automatisch lid zijn van
het Architectenregister en leden die na inschrijving in het register een verzoek
tot lidmaatschap kunnen doen.2 Het lidmaatschapsgeld voor leden die een
verzoek tot lidmaatschap doen, kan niet hoger worden gesteld dan het
lidmaatschapsgeld voor leden die na inschrijving automatisch lid zijn van het
Architectenregister.3 In de toelichting wordt niet ingegaan op de redenen voor
dit onderscheid. Onderbouwd zou moeten worden waarom de herkomst van
opleidingstitel, certificaat of getuigschrift een relevant verschil is dat een
ongelijke hoogte van het lidmaatschapsgeld rechtvaardigt.
De Raad adviseert dit onderscheid nader te bezien.

1

Artikel II, onderdeel F, het voorgestelde
artikel 8e, derde lid.
2
Ingevolge artikel II, onderdeel C, het voorgestelde artikel 2a, derde en vierde lid.
3
Artikel II, onderdeel F, het voorgestelde
artikel 8e, derde lid, laatste volzin.
4
Wijziging voorgesteld in artikel I, onderdeel
J voorgestelde artikel 9 eerste lid, onder j,
onderdeel K t/m M, artikelen 10 , 11 en 12
eerste lid, onder f (nieuw).
5
Artikel I, onderdeel N.
6
Memorie van toelichting bij artikel I, onderdeel N.
7
Artikel I, onderdeel AA, de voorgestelde
artikelen 24a en 24b.

b. Erkenning getuigschriften uit derde landen
In het voorstel wordt de overeenkomstige toepassing van de artikelen 5 tot en
met 13 van de Algemene wet erkenning EG-beroepskwalificaties (AweE) voor
de erkenning van getuigschriften uit derde landen afgeschaft.4 In de artikelen 5
tot en met 13 van de AweE wordt de procedure voor (het onderzoek tot)
erkenning van EG-beroepskwalificaties geregeld. Zonder deze voorziening zijn
er voor personen met niet direct erkende kwalificaties minder mogelijkheden
om door middel van compenserende maatregelen alsnog erkenning te
bewerkstelligen. In de toelichting wordt geconstateerd dat deze van overeenkomstige toepassingverklaring niet langer wenselijk is, maar wordt niet
aangegeven waarom dat het geval is.
De Raad adviseert dit onderdeel van het voorstel alsnog van een dragende
motivering te voorzien.
c. Aantallen examencommissies, examenreglementen en klachtencommissies
Door het voorgestelde artikel 12b, derde lid, wordt voorzien in de instelling van
één examencommissie en één examenreglement.5 In de toelichting wordt
evenwel uitgegaan van vier examencommissies voor de vier beroepsgroepen
die een rol krijgen bij het afleggen van de vier examens op basis waarvan
toelating tot het register mogelijk is. Daarbij wordt tevens uitgegaan van vier
examenreglementen.6 Dat lijkt weinig doelmatig.
Eveneens wordt in het wetsvoorstel voorzien in de instelling van één klachtencommissie.7 Uit de toelichting valt evenwel af te leiden dat beoogd is voor
de vier verschillende beroepsgroepen elk een afzonderlijke klachtencommissie
in het leven te roepen.
Naar het oordeel van de Raad wordt onvoldoende aangetoond waarom het
noodzakelijk of nuttig is vier examenreglementen, vier examencommissies en
vier klachtencommissies in te stellen. Daarbij voorziet het wetsvoorstel in één
stelsel van gedragsregels geldend voor alle beroepsgroepen. De toelichting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 32 016, nr. 4

7

gaat niet in op de mogelijke gevolgen van vier verschillende klachtencommissies voor de uniforme uitleg van één set gedragsregels. De Raad
betwijfelt de doelmatigheid van vier verschillende klachtencommissies en wijst
op de mogelijkheid van uiteenlopende beoordelingen in vergelijkbare gevallen.
Afzonderlijke klachtencommissies zouden kunnen leiden tot gebrek aan
transparantie van de klachtenregeling voor consumenten. De Raad adviseert
gelet op het bovenstaande de toelichting in overeenstemming te brengen met
de tekst van het voorstel.
d. Regelgevende bevoegdheid van het bureau
In artikel I, onderdeel AA voorgesteld artikel 24a, eerste lid, wordt verwezen
naar regels met betrekking tot de behandeling van klachten over niet naleving
van gedragsregels. De formulering in dit artikel biedt echter geen grondslag
voor het stellen van dergelijke regels door het bureau. Op eenzelfde wijze
wordt in het in artikel I, onderdeel O, voorgestelde artikel 12e, tweede lid,
verwezen naar regels met betrekking tot de tweejarige beroepservaringperiode
zonder dat dit artikel een grondslag biedt voor het stellen van deze regels door
het bureau.
Vanaf het moment dat de bevoegdheid tot het stellen van deze regels komt te
liggen bij de ledenvergadering van het openbaar lichaam, wordt wel
genoegzaam voorzien in de bevoegdheid tot het stellen van deze regels.1
De Raad adviseert gelet op het bovenstaande het voorstel aan te passen.
e. Beroep tegen verordeningen van de ledenvergadering
In het in artikel II, onderdeel S, voorgestelde artikel 21, eerste lid, wordt gesteld
dat een besluit genomen op grond van de wet of op grond van een aantal
specifieke verordeningen niet worden aangemerkt als een besluit dat
betrekking heeft op een ingeschrevene in zijn hoedanigheid als lid van het
Architectenregister. Op basis van de tekst van het voorstel en de toelichting is
het de Raad niet duidelijk wat beoogd is te bereiken met het voorgestelde
artikellid. Daarbij zij opgemerkt dat het besluitbegrip van artikel 1:3 Awb ook
van toepassing is op besluiten op basis van de WAT. Het in artikel II, onderdeel
S, voorgestelde artikel 21, tweede lid, tezamen gelezen met de toelichting, laat
ruimte voor de interpretatie dat met dit artikel beoogd wordt ook tegen de
genoemde verordeningen beroep open te stellen bij het College van Beroep
voor het bedrijfsleven. De Raad merkt op dat het openstellen van beroep tegen
algemeen verbindende voorschriften een zwaarwegende motivering behoeft.
De Raad meent dat daarvoor in dit geval geen dwingende reden bestaat.2
Daarbij merkt de Raad op dat, voor zover besluiten op basis van bepaalde
verordeningen uit worden gesloten van beroep bij het College van Beroep
voor het bedrijfsleven, op basis van artikel 8:1 Awb beroep open staat bij de
rechtbank. In de toelichting wordt op de wenselijkheid hiervan niet ingegaan.
De Raad adviseert het voorstel aan te passen en de toelichting nader te bezien
op bovenstaande aspecten.
f. Overgangsregeling voor inschrijving in het architectenregister
In de in artikel I, onderdeel EE, voorgestelde artikelen 28 en 29 wordt een
overgangsregeling getroffen voor een deel van de personen die op basis van
de nu geldende wet in het architectenregister kunnen worden ingeschreven.
Daarbij wordt niet aangesloten bij het in werking treden van de betrokken
artikelen die zien op de voorwaarden voor inschrijving, maar wordt verwezen
naar een bij koninklijk besluit te bepalen dag. Het is de Raad niet duidelijk wat
de reden hiervoor is. De Raad adviseert in de tekst toe te lichten waarom de
overgangsregeling niet aansluit bij het moment van inwerkingtreding van de
betrokken artikelen.
6a. In punt 5 van dit nader rapport is opgemerkt dat de SBA niet wordt
omgezet in een openbaar lichaam. De opmerking van de Raad over het
lidmaatschapsgeld heeft betrekking op een situatie die zou zijn ontstaan indien
het advies van de Raad om die omzetting achterwege te laten niet was
opgevolgd.
1

Artikel II, onderdeel E, voorgesteld
artikel 8e, tweede lid.
2
Vergelijk Kamerstukken II 2008/09, 31 728,
nr. 4, adviesopmerking 3.

6b. Het voorstel is in de memorie van toelichting alsnog van een dragende
motivering voorzien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 32 016, nr. 4

8

6c. In punt 2 van dit nader rapport is opgemerkt dat in het wetsvoorstel de
klachtenprocedure is geschrapt door het doen vervallen van het voorgestelde
hoofdstuk VA betreffende de klachtencommisie. De door de Raad gesignaleerde tegenstrijdigheid tussen het wetsvoorstel en de memorie van toelichting op het punt van de klachtencommissies doet zich door die schrapping niet
meer voor. Er is geen gevolg gegeven aan de opmerking van de Raad om in
plaats van vier examencommissies één examencommissie in te stellen. Het
examen voor personen, die zonder de vereiste opleidingstitel zeven jaar of
langer werkzaam zijn op het gebied van architectuur, stedenbouw, tuin- en
landschapsarchitectuur en interieurarchitectuur en die zich op grond van een
voldoende examenresultaat willen inschrijven in het architectenregister, is te
inhoudelijk toegesneden op de specifieke beroepsgroep om te kunnen
volstaan met één examencommissie. Het advies van de Raad om geen vier
examenreglementen vast te stellen is gevolgd door in het voorgestelde artikel
12b, derde lid, van de Wet op de architectentitel de regelgevende bevoegdheid
van de vier examencommissies te schrappen. Krachtens het voorgestelde
artikel 12b, derde lid, regelt het bureau architectenregister de onderwerpen uit
die reglementen in de nadere regels met betrekking tot dat examen.
6d. De opmerking van de Raad om in het wetsvoorstel een grondslag op te
nemen voor het stellen van regels met betrekking tot de behandeling van
klachten is gemaakt voor het geval de door de Raad geadviseerde heroverweging ter zake van de klachtenprocedure niet geleid zou hebben tot schrapping van de klachtenprocedure in het wetsvoorstel. In punt 2 van dit nader
rapport is opgemerkt dat door het doen vervallen van hoofdstuk VA betreffende de klachtencommisie in het wetsvoorstel de klachtenprocedure is
geschrapt.
6e. De opmerkingen van de Raad over beroep tegen verordeningen van de
ledenvergadering van het Architectenregister zijn gemaakt voor het geval het
advies van de Raad om de omzetting van de SBA in een openbaar lichaam (het
Architectenregister) achterwege te laten niet zou zijn gevolgd. In punt 5 van dit
nader rapport is opgemerkt dat de SBA niet wordt omgezet in een openbaar
lichaam.
6f. Het advies van de Raad heeft geleid tot aanpassing van de voorgestelde
artikelen 29 en 30 (artikelen 28 en 29 oud) van de Wet op de architectentitel en
tot het opnemen van een voorziening in artikel VII van het wetsvoorstel voor
het geval niet tijdig in Nederland een masteropleiding op het gebied van
interieurarchitectuur kan worden gevolgd in plaats van in het voorgestelde
artikel 28, tweede lid (oud), van de Wet op de architectentitel. In aansluiting op
het voorgestelde artikel 29, eerste lid, van de Wet op de architectentitel wordt
in het voorgestelde artikel 28 (nieuw) van de Wet op de architectentitel de
inschrijving in het architectenregister door de SBA gehandhaafd. Voorts wordt
in dat artikel de mogelijkheid geboden om het bureau architectenregister te
verzoeken een doorhaling door de SBA ongedaan te maken. Het voorgestelde
artikel 28 komt in de plaats van het aan de Raad voorgelegde artikel VI van het
wetsvoorstel.

7. Redactionele kanttekeningen
Voor redactionele kanttekeningen verwijst de Raad naar de bij het advies
behorende bijlage.
7. De twee redactionele kanttekeningen van de Raad met betrekking tot artikel
I zijn verwerkt. De Raad heeft drie redactionele kanttekeningen geplaatst bij het
artikel in het wetsvoorstel met betrekking tot de omzetting van de SBA in een
openbaar lichaam (artikel II oud) voor het geval die omzetting in het wetsvoorstel zou zijn gehandhaafd. In punt 5 van dit nader rapport is opgemerkt dat de
SBA in het wetsvoorstel niet wordt omgezet in een openbaar lichaam.
8. Overige aanpassingen
a. In het voorgestelde artikel 8 (artikel 7, vierde lid, oud) van de Wet op de
architectentitel is aan de diensten, waarvoor een vergoeding kan worden
gevraagd tegen een vastgesteld tarief, toegevoegd de behandeling van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 32 016, nr. 4

9

verzoek om gehele of gedeeltelijke vrijstelling van het doorlopen van de
tweejarige beroepservaringperiode.
b. Het derde en vierde lid (oud) van het voorgestelde artikel 12d van de Wet op
de architectentitel zijn samengevoegd en gewijzigd. Het impliciete besluit in
dat vierde lid, inhoudende dat aan het bezit van een getuigschrift van een
Academie van Bouwkunst onder bepaalde voorwaarden een automatische
vrijstelling is verbonden voor het volgen van de tweejarige beroepservaringperiode is vervangen door een te nemen besluit krachtens het derde lid van
artikel 12d. De Algemene wet bestuursrecht regelt de bekendmaking van
besluiten. Om die reden wordt de bekendmaking niet geregeld in het
voorgestelde artikel 12d, derde lid, van de Wet op de architectentitel. In dat
derde lid zijn voorts de voorwaarden waaronder een dergelijk besluit kan
worden genomen opnieuw geformuleerd.
c. Naar aanleiding van bovengenoemde wijzigingen is de memorie van
toelichting aangepast.
d. Tot slot is een aantal technische en redactionele wijzigingen aangebracht in
de wettekst en de memorie van toelichting.

De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet niet aldus te
zenden aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal.
De Vice-President van de Raad van State,
H. D. Tjeenk Willink
Ik moge U verzoeken, mede namens mijn ambtgenote van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties, het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en de
gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der StatenGeneraal te zenden.
De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
J. M. Cramer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 32 016, nr. 4

10

Bijlage bij het advies van de Raad van State betreffende
no.W08.08 0404/IV met redactionele kanttekeningen die de Raad in
overweging geeft.
–

–

–

–
–

Het in artikel I, onderdeel Q, voorgestelde artikel 13, tweede lid, laat
onduidelijkheid bestaan over de vraag of het bureau, en later het bestuur
van het Architectenregister, beleidsvrijheid heeft om een verzoek tot
inschrijving in behandeling te nemen indien geen inschrijvingsvergoeding
is ontvangen. De Raad beveelt aan de tekst en toelichting van het artikel op
dit punt aan te passen.
Artikel I, onderdeel EE, artikel 28, tweede lid, zo aanpassen dat de toegang
tot het register voor interieurarchitecten, bij gebreke van een specifieke
opleiding op dit gebied, na inwerkingtreding van dit artikel niet ruimer is
dan op basis van de huidige wet is voorzien.
In artikel II, onderdeel C, het voorgestelde artikel 2a, eerste lid, introduceert
«Architectenregister» als naam voor het openbaar lichaam. Hiernaast is in
het in artikel I, onderdeel C, voorgestelde artikel 2 sprake van een
architectenregister. Het bestaan van deze aanduidingen naast elkaar kan
verwarring wekken. Bovendien geeft de voor het openbaar lichaam
gekozen benaming een onvolledig beeld van de taken van het openbaar
lichaam. De Raad beveelt aan de naam van het openbaar lichaam af te
laten wijken van het register dat hij bijhoudt.
In artikel II, onderdeel F, artikel 5, tweede lid, in de tekst tot uitdrukking
brengen of het genoemde «leden» verwijst naar bestuursleden of leden
van het Architectenregister.
Artikel II, onderdeel X, het voorgestelde artikel 27d, zo aanpassen dat de
wijze van vaststelling is gekoppeld aan het voor de eerste keer vaststellen
van de in artikel II, onderdeel F, artikel 8c, eerste lid, bedoelde verordening,
in plaats van aan de eerste samenkomst van de leden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 32 016, nr. 4

11