1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2008–2009

A

31 715

Overeenkomst inzake de bevordering, de
beschikbaarstelling en het gebruik van het
Galileo- en het GPS-satellietnavigatiesysteem en
verwante toepassingen; Dromoland Castle, Co.
Clare, 26 juni 2004

Nr. 1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal
Den Haag, 19 september 2008

Ter griffie van de Eerste en van de Tweede
Kamer der Staten-Generaal ontvangen op
24 september 2008.
De wens dat het verdrag aan de uitdrukkelijke
goedkeuring van de Staten-Generaal wordt
onderworpen kan door of namens één van de
Kamers of door ten minste vijftien leden van
de Eerste Kamer dan wel dertig leden van de
Tweede Kamer te kennen worden gegeven
uiterlijk op 24 oktober 2008.

Overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, eerste lid, en artikel 5, eerste lid,
van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen, de Raad van
State gehoord, heb ik de eer u hierbij ter stilzwijgende goedkeuring over
te leggen de op 26 juni 2004 te Dromoland Castle, Co. Clare totstandgekomen Overeenkomst inzake de bevordering, de beschikbaarstelling en
het gebruik van het GALILEO- en het GPS-satellietnavigatiesysteem en
verwante toepassingen (Trb. 2004, 257).
Een toelichtende nota bij de Overeenkomst treft u eveneens hierbij aan.
De goedkeuring wordt alleen voor Nederland gevraagd.
De minister van Buitenlandse Zaken,
M. J. M. Verhagen

KST122500
0809tkkst31715-1
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 715, A en nr. 1

1

TOELICHTENDE NOTA
1. Inleiding
Het onderhavige verdrag geeft de Europese Gemeenschap (EG), haar
lidstaten en de Verenigde Staten van Amerika een raamwerk voor
onderlinge samenwerking bij bevordering, levering en gebruik van de
satellietnavigatiesytemen Galileo en het civiele deel van Global
Positioning System (GPS). Met Galileo wordt, op initiatief van de
Europese Unie en in samenwerking met het Europees Ruimte Agentschap
(ESA), een civiel satellietnavigatiesysteem onder civiel beheer ontwikkeld
dat naast de militair beheerde Amerikaanse (GPS) en Russische
(GLONASS) systemen zal bestaan. Hiermee wordt ingespeeld op de
toenemende behoefte in Europa aan nauwkeurige plaats- en tijdbepaling
vanuit verscheidene sectoren van de maatschappij en de economie. Dit
verdrag met de Verenigde Staten is van groot belang voor:
a. Het regelen van de interoperabiliteit van GPS en Galileo, waardoor de
gebruiker tegelijkertijd en met dezelfde ontvanger gebruik kan maken
van beide signalen;
b. Het maken van afspraken over het frequentiegebruik voor de
systemen. Hoewel frequenties verdeeld worden door de World Radio
Conference, is het noodzakelijk om nadere afspraken te maken over
gezamenlijk gebruik van deze frequenties en het voorkomen van
storende interferentie van signalen. Dit is met name van belang voor
het toekomstige Public Regulated Service (PRS) signaal van Galileo en
de toekomstige M-code van GPS, omdat GPS ook wordt gebruikt als
signaal voor militaire (inclusief Navo) activiteiten;
c. Het exclusieve gebruik op een beperkt grondgebied van de signalen
indien sprake is van een bedreiging van de veiligheid;
d. Het regelen van de commerciële aspecten.
Naast het onderhavige verdrag zijn vergelijkbare verdragen met China,
Israël, Oekraïne, Zuid-Korea en Marokko inmiddels ook ondertekend.
Nederland staat in principe positief tegenover samenwerking met derde
landen met betrekking tot Galileo. Daarmee wordt de afzetmarkt vergroot
door een groter gebruik van de signalen, wordt meer technische expertise
ingebracht en worden aanvullende financiële bijdragen binnengehaald.
Gevoelige technieken, zoals PRS, vallen niet onder de samenwerking met
derde landen.
2. Hoofdlijnen van het verdrag
Het verdrag voorziet in een raamwerk voor samenwerking zowel bilateraal
als multilateraal, gericht op de beschikbaarheid en het civiel, commercieel
en wetenschappelijk gebruik van signalen, diensten en apparatuur, met
inachtneming en bevordering van wederzijdse veiligheidsbelangen.
Het verdrag betreft een gemengde overeenkomst tussen de Europese
Gemeenschap en haar lidstaten enerzijds en de Verenigde Staten anderzijds. De partijen dragen de verdragsverplichtingen voor de respectieve
beleidsterreinen waarvoor zij competent zijn. Over het algemeen is de
Gemeenschap exclusief bevoegd. Alleen voor veiligheidskwesties en
frequentiebeleid is sprake van gedeelde bevoegdheid met de lidstaten. De
aansprakelijkheidsverdeling (artikel 19) zal nader worden geregeld tussen
de EG en de lidstaten voor aanvang van de operationele fase van Galileo.
Dit betreft onder andere de gevolgen van een «service guarantee» aan
toekomstige gebruikers.
Voor Nederland leidt het verdrag niet tot uitvoeringsmaatregelen. Partijen
verplichten zich wel om bestaande regels toe te passen op satelliet-

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 715, A en nr. 1

2

navigatie. Dit betreft het volgen van een niet-discriminerende benadering
van de handel in goederen en diensten betreffende satellietnavigatie
(artikel 6). Bovendien moeten partijen op het gebied van beveiliging
adequate maatregelen nemen die misbruik van de systemen voor
satellietnavigatie en tijdbepaling moeten voorkomen, inclusief het
toepassen van uitvoerbeperkingen en voorschriften (artikel 11, achtste lid,
en 13, vierde lid). Verder werken partijen, waar nodig, samen in het kader
van de relevante internationale gouvernementele organisaties (artikel 15).
Nadere uitwerking van het verdrag zal plaatsvinden in diverse
werkgroepen, zoals aangegeven in artikel 13. Dit betreft:
• Frequentiecompatibiliteit en interoperabiliteit van civiele diensten;
• Handel en civiele toepassingen;
• Verdere ontwikkeling van toekomstige generatiesystemen;
• Beveiligingsvraagstukken, inclusief de overlegstructuur over de
overheidsdiensten.
In de geëigende gremia worden de lidstaten betrokken bij de voorbereiding van standpunten. In Nederland worden standpunten voorbereid in
interdepartementaal verband onder leiding van het ministerie van Verkeer
en Waterstaat. Hierbij zijn de ministeries van Economische Zaken,
Defensie, Buitenlandse Zaken, Financiën en Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties betrokken.
3. Artikelsgewijze toelichting

Artikel 4
Artikel 4 bevat bepalingen over de interoperabiliteit van de systemen en
verenigbaarheid van het frequentiegebruik. Het aanvragen van door
Galileo te gebruiken radiofrequenties is voorbehouden aan de lidstaten.
Nederland heeft geen radiofrequenties voor Galileo aangevraagd. Er zijn
voldoende andere lidstaten die dat wel hebben gedaan.

Artikel 5
Artikel 5 geeft aan dat partijen elkaar zullen consulteren voordat maatregelen worden genomen die de signalen en het gebruik ervan kunnen
beïnvloeden.

Artikel 6
Artikel 6 bevat bepalingen over de vrije handel in goederen en diensten.

Artikel 8
Artikel 8 regelt de toegang tot het vrij beschikbare signaal en de al dan
niet vercijferde open signalen van GPS en Galileo voor particulieren,
fabrikanten en aanbieders van diensten, met inachtneming van vigerende
exportcontroleregimes.

Artikel 9
Artikel 9 bevat bepalingen over de bescherming van de rechten op het
intellectuele eigendom.

Artikel 10
Artikel 10 bevestigt de mogelijkheid van het kostenloze gebruik van het
open signaal, waarbij gesteld wordt dat bijdragen voor gebruik van

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 715, A en nr. 1

3

signalen in luchtvaart en scheepvaart consistent zouden moeten zijn met
afspraken binnen de ICAO1 en de IMO2. Partijen spreken de intentie uit om
in de verdere ontwikkeling van GNSS de samenhang met de regelgeving
van deze organisaties te bewaken.

Artikel 11
Artikel 11 bevat bepalingen over de samenwerking om ongewenste
interferentie van signalen tegen te gaan, evenals bepalingen omtrent
nationale veiligheid.
In het zevende lid komen partijen overeen om dezelfde basismodulatie
voor de open signalen van Galileo en GPS te gebruiken, hetgeen de
interoperabiliteit zeer bevordert.

Artikel 12
Artikel 12 bevat bepalingen over de nauwe samenwerking op het gebied
van een toekomstige mondiale «search and rescue service». De «Search
and Rescue» (SAR)-dienst van Galileo vormt de Europese bijdrage aan de
internationale SAR-dienst, te weten het COSPAR-SARSAT systeem. Door
toevoeging van deze dienst wordt de nauwkeurigheid van de plaatsbepaling flink verbeterd tot op enkele meters van de transponder in nood.
Een belangrijke toevoeging van de Galileo-dienst aan de huidige
SAR-dienst zal bestaan uit het bevestigen van de ontvangst van het
noodsignaal.

Artikel 16
Artikel 16 vermeldt dat iedere partij de kosten zal dragen voor de eigen
verantwoordelijkheden onder het verdrag. Verantwoordelijkheden in dit
verband zijn beperkt tot de beschikbaarheid van aangewezen fondsen.

Artikel 19
Artikel 19 gaat over verantwoordelijkheid in geval van niet-nakoming van
verdragsverplichtingen; partijen kunnen elkaar aansprakelijk stellen,
waarbij de Verenigde Staten van Amerika zich kan richten tot de Europese
Gemeenschap en/of één of meerdere lidstaten. De Europese Commissie
komt nog met voorstellen over de aansprakelijkheidsverdeling tussen de
Gemeenschap en de lidstaten.

Artikel 20
In het derde lid wordt de voorlopige toepassing geregeld, die aanvangt
zodra een partij verklaart daarvoor gereed te zijn. Partijen zijn met
voorlopige toepassing akkoord gegaan voor zover het technische
voorbereidingsbesprekingen betreft over de implementatie van de
overeenkomst. Gezien met name artikel 12 van het verdrag is voorlopige
toepassing in het belang van de lidstaten van de EG.

Bijlage

1

ICAO Document nr. 9082: Policies on
Charges
for Airports and Air Navigation Services.
2
IMO Resolutie A.915(22): Revised Maritime
Policy and Requirements for a Future Global
Navigation Satellite System (GNSS).

De bijlage bij het verdrag, die nadere afspraken omvat aangaande de
afstemming van de Galileo- en GPS-signalen, is gelet op zijn inhoud aan
te merken als zijnde van uitvoerende aard. Verdragen tot wijziging van de
bijlage behoeven op grond van artikel 7, onderdeel f, van de Rijkswet
goedkeuring en bekendmaking verdragen geen parlementaire
goedkeuring, tenzij de Staten-Generaal zich ter zake thans het recht
voorbehouden.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 715, A en nr. 1

4

4. Koninkrijkspositie
Het verdrag zal wat het Koninkrijk der Nederlanden betreft alleen voor
Nederland gelden.
De minister van Verkeer en Waterstaat,
C. M. P. S. Eurlings
De minister van Buitenlandse Zaken,
M. J. M. Verhagen

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 715, A en nr. 1

5