Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2799
Vragen van de leden Sylvana Simons (BIJ1) en Piri (PvdA) aan de Ministers
van Justitie en Veiligheid en van Buitenlandse Zaken over de mishandeling van
asielzoekers uit Wit-Rusland in Polen (ingezonden 20 april 2022).
Antwoord van Minister Hoekstra (Buitenlandse Zaken), mede namens de
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (ontvangen 19 mei 2022). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 2696.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het nieuwe rapport van Amnesty International
waarin nieuw bewijs wordt geleverd dat bijna tweeduizend asielzoekers
willekeurig zijn vastgezet die in 2021 de grens vanuit Wit-Rusland overstaken?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 3
Wat vindt u van het feit dat een groot deel van deze tweeduizend asielzoekers
door Polen mishandeld zijn, in te kleine en overvolle kamers worden
vastgezet, soms gedwongen verdoofd, geboeid en bewerkt met stroomstootwapens? Bent u het eens dat dit grove mensenrechtenschendingen zijn die
door de Poolse autoriteiten worden begaan?
Bent u het eens met de conclusie van Amnesty International dat deze praktijk
van de Poolse autoriteiten riekt naar hypocrisie en racisme, vooral in het licht
van het schrille contrast met de Poolse houding jegens Oekraïense vluchtelingen?
Antwoord 2 en 3
Het kabinet heeft kennisgenomen van de berichtgeving en acht deze zorgelijk.
De wetgeving van de Europese Unie bevat diverse regels ten aanzien van de
behandeling van asielzoekers, zowel tijdens de asielprocedure als gedurende
detentie. Het kabinet hecht eraan dat lidstaten deze regels te allen tijde
naleven en daarbij tevens internationaalrechtelijke waarborgen respecteren.

1

ah-tk-20212022-2799
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Amnesty.nl: 11 april 2022 https://www.amnesty.nl/actueel/polen-belarus-nieuw-bewijs-vanmishandelingen-asielzoekers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Het spreekt voor zich dat er nooit sprake mag zijn van discriminatie of
racisme.
Ten aanzien van het detineren van asielzoekers merkt het kabinet in algemene
zin het volgende op. Wanneer personen in strijd met de bepalingen van de
Schengengrenscode een grens oversteken, is het kabinet er voorstander van
dat er een grensprocedure wordt toegepast op basis van het bestaande
EU-recht. Dat betekent dat voor migranten die op onwettige wijze de grens
oversteken een vorm van grensdetentie aangewezen kan zijn. Dat geldt óók
als zij asiel aanvragen, in lijn met de procedurerichtlijn. Deze grensdetentie is
vanzelfsprekend wel aan regels gebonden en mag niet lang duren, mede
afhankelijk van hoe kansrijk de asielaanvraag is. Zoals gesteld hecht het
kabinet eraan dat wanneer detentie wordt toegepast dat bestaande waarborgen worden gerespecteerd.
Zoals eerder met uw Kamer is gewisseld heeft het kabinet begrip voor de
complexe situatie waar Polen zich in bevindt in relatie tot Belarus en ten
aanzien van het beheer van de buitengrens. Polen ziet zich geconfronteerd
met door het Belarussisch regime georkestreerde reisbewegingen naar de
Europese Unie om de Unie zo, vanwege geopolitieke overwegingen, onder
druk te zetten. Vanzelfsprekend blijft het, ook in situaties van instrumentalisering van migratie, van belang dat grensbeheer en asielopvang altijd
plaatsvindt conform internationaal en Europees recht. Hieronder valt ook het
recht om asiel aan te vragen, waarbij er sprake kan zijn van detentie aan de
grens. Het kabinet heeft het belang van het respecteren van internationaal en
Europees recht, transparantie en het toelaten van humanitaire hulp consequent op verschillende niveaus benadrukt richting de Poolse autoriteiten.
Vraag 4 en 5
Kunt u uitleggen hoe u bij uw Poolse ambtgenoot aandringt op gelijke
behandeling van alle asielzoekers in Polen, ongeacht land van herkomst?
Kunt u uitleggen hoe u, in multilateraal verband zoals bij de EU, aandringt op
gelijke behandeling van alle asielzoekers in Polen, ongeacht land van
herkomst?
Antwoord 4 en 5
In bilaterale contacten met Polen is de afgelopen maanden benadrukt dat het
kabinet eraan hecht dat eenieder vlucht voor oorlog en geweld, ongeacht
nationaliteit, een veilig heenkomen dient te kunnen vinden. Zo sprak de
Minister van Buitenlandse Zaken met zijn Poolse collega Rau in brede zin
over migratiebeleid en het belang van respecteren van mensenrechtelijke
waarborgen. Dezelfde boodschap is verschillende malen hoogambtelijk, door
de Nederlandse ambassade in Warschau, alsmede binnen verschillende
EU-gremia, afgegeven.
Vraag 6 en 7
Bent u bereid zich nog meer in te zetten voor een menswaardige en
gelijkwaardige behandeling van asielzoekers die via Wit-Rusland Polen
binnenkomen, en kunt u uw antwoord toelichten middels concrete stappen en
een tijdspad?
Bent u bereid binnen EU verband aan te dringen op het verbinden van
consequenties als Polen het Europees recht en internationaal asielrecht blijft
schenden jegens migranten?
Antwoord 6 en 7
Het kabinet hecht eraan dat lidstaten het Unierecht naleven, in het bijzonder
wanneer dit fundamentele rechten betreft. Zoals uw Kamer bekend spreekt
het kabinet zich hier ook over uit binnen relevante EU-gremia en in bilaterale
contacten. Het kabinet zal dit blijven doen.
Dit is ook van belang omdat we als waardengemeenschap binnen de EU zorg
moeten dragen voor het respecteren van de rechtsstaat en het Unierecht in
het algemeen. Hierbij heeft de Europese Commissie een belangrijke rol, zoals
in de Verdragen is vastgelegd. De Commissie ziet, als hoedster van de
verdragen, toe op de naleving van Europees recht door de lidstaten. Op basis
van artikel 258 van het EU-Werkingsverdrag kan de Commissie stappen
ondernemen tegen een lidstaat die, naar het oordeel van de Commissie,
diens EU-rechtelijke verplichtingen niet nakomt. Het kabinet hecht aan deze
rol van de Commissie als onafhankelijke scheidsrechter.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Vraag 8
Kunt u op korte termijn antwoord geven op bovenstaande vragen?
Antwoord 8
De vragen zijn zo snel als mogelijk beantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3