8
Tijdelijke wet Groningen
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Tijdelijke maatregelen inzake een
publiekrechtelijke aanpak van de gevolgen van
bodembeweging door gaswinning uit het Groningenveld
en de gasopslag bij Norg (Tijdelijke wet Groningen) ( 35250
).
De voorzitter:
Aan de orde is het debat over de Tijdelijke wet Groningen
(35250). Een hartelijk woord van welkom aan de minister.
U bent de eerste minister in het nieuwe jaar die hier staat
voor een echt debat. Dat kunt u toch weer op uw
conduitestaat vermelden, lijkt me.

De VVD steunt ook zeer de aanpak waarbij niet alleen de
fysieke schade, maar het totaal van de schade, ook de
immateriële, kan worden vergoed door het nieuwe instituut.
Tegelijkertijd mag wat de VVD betreft het opzetten van dat
nieuwe Instituut Mijnbouwschade niet tot verdere vertraging
leiden. De minister zal zich er dan ook tot het uiterste voor
moeten inzetten om een vloeiende overgang van TCMG en
CVW enerzijds naar het IMG mogelijk te maken. Daarnaast
is het voor ons belangrijk dat de menselijk maat goed in de
gaten wordt gehouden en mensen niet van het kastje naar
de muur worden gestuurd.

De voorzitter:
De eerste spreker van de zijde van de Kamer is de heer
Harbers van de fractie van de VVD. Hij spreekt zeven
minuten.

Bovendien — en daarom steun ik ook een amendement
daartoe — is voor ons belangrijk dat het
ruimhartigheidsprincipe in de wet wordt geborgd. In 2019
is er een praktische regeling gekomen om het grote
stuwmeer aan oude schadegevallen weg te werken. Die
regeling werkte goed. Laat die aanpak dan ook het
voorbeeld zijn voor de toekomstige schadeafwikkeling door
het IMG. Wat verwacht de minister in dit opzicht
bijvoorbeeld van de zaakbegeleider die bewoners straks
toegewezen krijgen? In hoeverre kan zo iemand niet alleen
een klankbord voor bewoners zijn, maar ook intern door
roeien en ruiten gaan om tot voortvarendheid te komen?
Ook het ATR gaf het al aan in het advies: dit kan leiden tot
een mogelijk minder belastende aanpak. Maar in hoeverre
dit daadwerkelijk minder belastend is, is afhankelijk van de
uitvoering in de praktijk, en zo is het maar net. Die praktijk,
daar gaat het om. Daarom verwacht ik ook dat de minister
met het instituut samen kijkt hoe dat zo voortvarend en
pragmatisch mogelijk geregeld kan worden.

De heer Harbers (VVD):
Voorzitter, dank u wel. Voor de inwoners van het
gaswinningsgebied in Groningen zijn drie dingen belangrijk:
geen verdere vertragingen bij een ruimhartige afwikkeling
van de schades, de NAM niet alleen op afstand, maar uit
het hele proces van schadeafwikkeling halen en zorgen dat
de versterkingsoperatie ook snel wettelijk geborgd wordt
en vooral goed op gang komt.

In onze schriftelijke inbreng voor het verslag hebben we
gesuggereerd om ook een adviesorgaan van bewoners te
betrekken bij de werkzaamheden. De minister gaf aan dat
dat op zichzelf niet geregeld hoeft te worden, omdat in de
Kaderwet zelfstandige bestuursorganen daar al in wordt
voorzien. Wat verwacht de minister in dit opzicht van het
IMG? Het antwoord van de regering liet een beetje in het
midden of dat contact met maatschappelijke organisaties
en bewoners op ad-hocbasis zal zijn dan wel een
gestructureerde vorm zal krijgen. Wat is de verwachting en
wat is zijn verzoek straks aan dat nieuwe instituut?

Er zijn negen sprekers van de zijde van de Kamer. Een
enkeling spreekt zeven minuten. Een anderling 25 minuten;
mevrouw Mulder, het mag ook korter. Ik probeer iets in uw
richting te seinen.
De algemene beraadslaging wordt geopend.

Vandaag behandelen we de Tijdelijke wet Groningen, een
belangrijke stap om datgene wat in de praktijk reeds is
opgepakt, ook wettelijk te verankeren, namelijk de NAM uit
het proces van schadeafwikkeling halen. Eerst is dat
gebeurd door overdracht van de schadeafwikkeling aan de
Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen. Na
inwerkingtreding van de voorliggende wet vindt overdracht
plaats aan het Instituut Mijnbouwschade Groningen.
Dat de NAM niet alleen in de praktijk maar ook in de wet
op afstand wordt gezet, is goed en hoogst noodzakelijk. De
uitzonderlijke situatie, met zeer veel aardbevingsschades
als gevolg van de gaswinning in het Groningenveld,
rechtvaardigt deze uitzonderlijke aanpak. Met de
mogelijkheid die deze wet biedt, komt er een nieuwe
bestuursrechtelijke route, die bewoners zo veel mogelijk
ontzorgt in de afhandeling van hun schade, terwijl
tegelijkertijd een keuzemogelijkheid blijft bestaan om
desgewenst de schade civielrechtelijk af te handelen. Maar
de ervaringen met de TCMG in de afgelopen periode
hebben al laten zien hoe noodzakelijk zo'n
bestuursrechtelijke route is om tot snellere en
geloofwaardigere schadeafwikkeling te kunnen komen.

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

Voorzitter. De termijn waarbinnen een advies over schade
wordt uitgebracht, bedraagt in het wetsvoorstel maximaal
twaalf tot vijftien maanden. Wel is het de bedoeling dat er
in de praktijk sneller advies wordt uitgebracht, al geeft de
regering aan dat, wat wij ook allemaal wel weten, de praktijk
zich weerbarstig heeft getoond. Als oplossing geeft de
regering aan dat de voorliggende wet minder specifieke
regels bevat met betrekking tot de uitvoering van de taak
dan het Besluit mijnbouwschade kende voor de TCMG.
Zodoende zou zo'n instituut weerbaarder zijn en sneller
kunnen handelen om de doorlooptijd te bekorten, en dat
steunen we natuurlijk zeer. Wat is de verwachting van de
minister op dit punt? Hoe wordt bewerkstelligd dat dit
daadwerkelijk gaat gebeuren? Hoe zou hij ervoor kunnen
zorgen dat dat instituut toch het overgrote deel van de
schades binnen een acceptabele termijn, laten we zeggen
maximaal zes maanden, zou weten af te ronden? Blijft in
dit opzicht ook de wekelijkse rapportage over het aantal
afgehandelde schadegevallen gehandhaafd, zodat er
voortdurend een concreet en actueel inzicht is in de
resultaten van het IMG?

14 januari 2020
TK 40

40-8-1

Voorzitter. Oude schades kunnen niet worden
herbeoordeeld door het IMG. Ik denk dat dat terecht is,
omdat er, hoewel niet altijd perfect geregeld,
herbeoordelingsmogelijkheden waren in de oude procedure
en herbeoordeling van een substantieel deel van die
dossiers de voortvarendheid van de aanpak van nieuwe
schades in de weg kan staan. Er kan echter in bijzondere
gevallen toch aanleiding bestaan om ook het oude
schadedossier aan de hand van een nieuwe schademelding
opnieuw in volle omvang te beoordelen bij de combinatie
van zeer ernstige schade en een buitengewoon
procesverloop. De regering geeft in de nota naar aanleiding
van het verslag aan een hardheidsclausule, zoals ook
gesuggereerd werd door de TCMG, een goed idee te vinden;
een hardheidsclausule zoals inmiddels bij amendement
voorgesteld is door de collega's Van der Lee en Mulder. De
VVD kan dat van harte ondersteunen, zeker omdat de TCMG
daar vanuit haar praktijkervaring toe heeft opgeroepen.
Voorzitter. Het wettelijk verankeren van de
versterkingsoperatie is nog niet verwerkt in deze wet. De
minister heeft wat ons betreft terecht niet gewacht met het
indienen van de voorliggende wet, omdat het besluit om
de schadeafhandeling publiek te regelen is genomen toen
de onderhandelingen over het beter regelen van de
versterkingsoperatie nog liepen. Wel vraag ik de minister
om voortvarendheid bij het in procedure brengen van het
wetsvoorstel versterking, want bij de versterking zit op dit
moment denk ik wel de allergrootste bottleneck. De
belangrijkste vraag daarbij is hoe kan worden gewaarborgd
dat bewoners niet alleen ontzorgd worden in de aanpak
van hun schade, maar ook in de combinatie van schade en
versterking. Ik denk dat we allemaal de voorbeelden kennen
waarbij er nu schade is, maar het eigenlijk het beste is om
het herstel van die schade meteen in combinatie met de
versterking te doen. Dan heb je ook maar één keer de
aannemers en de bouwvakkers over de vloer.
Tijdens het rondetafelgesprek gaf de TCMG al aan: "Eigenlijk
voelen we er niets voor om op wetgeving te wachten." Ze
gaan een aantal cases al behandelen als ware het één loket.
Dat dan in de backoffices twee instanties werken, zou de
bewoner niet moeten merken. Ik denk dat dat als
uitgangspunt fantastisch is. Dat is het type pragmatische
aanpak waar iedereen al op wacht. Ik ben het dus op dat
punt zeer eens met de TCMG, die straks het IMG wordt.
Nu hebben de TCMG en de NCG reeds een convenant
gesloten waaruit ook deze bedoeling blijkt. Maar de
hamvraag is en blijft: hoe zorgt de minister ervoor dat dit
ook daadwerkelijk zal gaan gebeuren? Die vraag geldt niet
alleen deze minister, maar ook zijn ambtsgenoot van BZK.
En die vraag geldt zeker als het IMG straks ook op afstand
staat, een zelfstandig bestuursorgaan is en dus in die zin
onafhankelijk gaat opereren, en we de Wet versterking
ondertussen nog moeten krijgen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Er is een vraag van mevrouw Beckerman.
Mevrouw Beckerman (SP):
Ik denk dat de heer Harbers gelijk heeft als hij zegt dat dit
nog niet de crisisaanpak is die de toezichthouder nodig

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

achtte. Het integreren van schade en versterking zou
extreem noodzakelijk zijn om maatschappelijke ontwrichting
te voorkomen. Ik heb eigenlijk een simpele vraag. Misschien
kunnen we elkaar daarbij wel tegemoetkomen. Vindt de
heer Harbers ook dat er een boeteclausule moet zijn
wanneer gedupeerde Groningers te lang moeten wachten
op schade en versterking?
De heer Harbers (VVD):
Ik zou daar misschien best in mee willen gaan, maar het
ingewikkelde is dat we dát nu juist niet kunnen overzien,
omdat het voorliggende wetsvoorstel alleen over de schade
gaat. Ik vind het een heel relevante vraag, maar ik hoop
echt dat we nog ruim voor de zomer het wetsvoorstel over
de versterking krijgen. Dat is denk ik het moment waarop
we moeten toetsen of die schade en de versterking nu goed
in elkaar grijpen. Maar ik leg hier als het ware die opdracht
al neer voor de minister. En volgens mij zijn we het daar
niet over oneens.
Mevrouw Beckerman (SP):
Maar op dit moment werkt de TCMG al met een soort van
boeteclausule, dus dat kunnen we ook bij deze wet doen,
maar het zít niet in deze wet. De toeslagenaffaire heeft toch
zeer veel parallellen met de zaak rond de gedupeerde
Groningers. Bij die toeslagenaffaire is nu afgesproken dat
gedupeerden per halfjaar €500 krijgen. Zou de heer Harbers
dat niet ook bij deze schadewet willen regelen, vraag ik
nogmaals via de voorzitter.
De heer Harbers (VVD):
Nee, daar ben ik nog niet zo ver in. Dit is geen absoluut
"nee". Ik heb daarnet een aantal vragen gesteld en
opmerkingen gemaakt over de voorliggende wet, maar ik
vind die wet goed en ik zou hier vooral ook haast mee willen
maken en voortvarendheid bij willen betrachten. En het
opleggen van boetes vind ik eerlijk gezegd ook een soort
lapmiddel aan het eind. Wat schiet een bewoner ermee op
als hij uiteindelijk zo'n schadevergoeding uitgekeerd krijgt?
Ik wil eigenlijk veel liever dat we daar helemaal niet hoeven
te komen en dat het nu gewoon eens een keer voortvarend
geregeld wordt. We hebben in het afgelopen jaar een goed
voorbeeld gezien in de vorm van de stuwmeerregeling. Ik
hoop dat dat de norm kan worden, waarbij we die instituten
niet meer achter de broek aan hoeven te zitten, maar waarbij
de bewoners gewoon voortvarend en ruimhartige
tegemoetgekomen worden.
De heer Nijboer (PvdA):
Ik ben het met de heer Harbers eens dat niemand zit te
wachten op die boetes. Aan de andere kant weten we ook
dat het ellenlang duurt. Sommige mensen zijn al vijf, zes
jaar lang aan het wachten. Dat geldt ook voor ondernemers.
De VVD is toch wel voor de ondernemers, maar bij die
ondernemers schiet het ook allemaal voor geen meter op.
Zo'n boete kan toch wel een stok achter de deur zijn voor
een overheidsinstantie? Daarbij kun je zeggen: als het langer
duurt dan een halfjaar, dan moet u ook betalen. Wat mij
betreft wordt het een halfjaar, maar misschien kiezen we
zelfs voor een jaar. In heel veel procedures is het zo
geregeld, ook bij asielprocedures; daar weet u alles van.

14 januari 2020
TK 40

40-8-2

De heer Harbers (VVD):
Zeker. Maar stap één is wat mij betreft die twaalf tot vijftien
maanden; ik heb dat net al aangegeven. Ik kan me
voorstellen dat er eens een keer een zaak is die zó
ingewikkeld is dat je er langer over doet, maar eigenlijk zou
zes maanden de norm moeten zijn. Dat is stap één. En voor
de rest zijn er volgens mij al mogelijkheden voor, ook als
je het bestuursrechtelijk regelt. Daar ben ik ook niet op
tegen. Ik vraag me zelfs af of je het dan specifiek in deze
wet moet regelen, of dat je ook gewoon een beroep kunt
doen op de Algemene wet bestuursrecht. Via de voorzitter
stel ik die vraag dus ook nog aan de minister. Ik ben het
hier op zichzelf niet volledig mee oneens, maar ik betwijfel
echt of je dat in deze wet moet regelen. De vraag van
mevrouw Beckerman ging echt over de combinatie schade
en versterking. Dat vind ik wel de lakmoesproef als we later
dat wetsvoorstel krijgen.
De heer Nijboer (PvdA):
Ik vind dit op zichzelf wel bemoedigend. Het maakt mij
eerlijk gezegd ook niet zo veel uit of er nu een verwijzing
komt naar de Algemene wet bestuursrecht, een
gemeentewet of weet ik hoe het allemaal technisch zit. Het
gaat er natuurlijk gewoon om dat er een drukmiddel is. En
het is bij overheidshandelen heel gebruikelijk dat als het te
lang duurt, mensen gecompenseerd worden. Ik vind dat
daarom hier ook redelijk.
De heer Harbers (VVD):
Ja, daar zijn we het over eens.
De voorzitter:
Prima. Dank u wel. Dan is nu het woord aan mevrouw
Beckerman van de fractie van de SP.

Mevrouw Beckerman (SP):
Voorzitter. De Nationale ombudsman zei het scherp: de
overheid is een machine geworden. En als voorbeeld
noemde hij de manier waarop de overheid is omgegaan
met de gedupeerden van de toeslagenaffaire van de
Belastingdienst en de manier waarop met de gedupeerden
in Groningen is omgegaan. Die machine heeft een ramp
aangericht.
In de afgelopen week heb ik weer veel
Groningengedupeerden bezocht. Hun verhalen zijn
schrijnend, en ze lijken eigenlijk allemaal op elkaar. Elke
keer nieuwe beloftes van de politiek, gevolgd door excuses
dat het niet gelukt is. Weer nieuwe beloftes van de politiek,
weer gevolgd door excuses dat het niet gelukt is. Dat,
jarenlang, maakt mensen kapot.
Ik heb één voorbeeld. Het voorbeeld van Dita Kruizinga. In
1999 had ze voor het eerst schade. In 2016 werden stutten
geplaatst. In de jaren daarna kreeg zij onder andere - het
gaat natuurlijk om dossierkasten vol - deze vier brieven van
de overheid. In 2016, een brief: de versterking van uw
woning gaat binnenkort beginnen. In 2017, een brief: helaas,
vertraging, er zijn niet genoeg specialisten, maar we gaan
direct kijken hoe we dat in de toekomst kunnen voorkomen.
Weer een jaar later, 2018, een brief: uw huis heeft een

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

verhoogd risico en daarom krijgt u voorrang; uw huis is
immers onveilig. En dan, eind 2019, 19 december 2019, dus
ruim anderhalf jaar na de belofte van voorrang wegens
verhoogd risico, een brief: helaas, de beoordeling van uw
woning is nog niet klaar. Vier brieven van de overheid. Twee
keer om hoop te geven dat de versterking snel gaat
beginnen. En twee keer een brief van diezelfde overheid
om die hoop weer de grond in te boren. Twintig jaar na de
eerste schade nog steeds aan het wachten in een onveilig
huis. De vraag is natuurlijk: kunnen we ons hier eigenlijk
wel voorstellen wat dat met je doet als mens?
Dit is niet één uitzonderlijk voorbeeld. Dit is voor duizenden
Groningers de realiteit. Waar hier soms een soort
werkelijkheid wordt gecreëerd waarin het lijkt alsof alles
beter gaat, merken in de Groninger realiteit heel veel
gedupeerden daar nog helemaal niets van. Vorig jaar
beloofde de minister dat dat het jaar van de uitvoering zou
worden, maar moest dezelfde minister aan het eind van
het jaar toch maar weer toegeven dat dat een loze belofte
was. De witte busjes rijden vooral weg in plaats van naar
de gedupeerden toe. Ik denk dat 2020 het jaar van de
waarheid gaat worden. Krijgen we eindelijk de rechtvaardige
schadeafhandeling? Worden onveilige woningen eindelijk
massaal versterkt? Start de parlementaire enquête eindelijk?
2020 wordt het jaar van de waarheid.
De toezichthouder, SodM, riep na de beving bij Huizinge
de overheid op tot een crisisaanpak. Zij stelde terecht dat
in Groningen sprake is van maatschappelijke ontwrichting.
Ik citeer: "Bij de huidige voortgang van de
schadeafhandeling en van de versterking zal de
maatschappelijke ontwrichting als gevolg van de
gaswinning in Groningen blijven toenemen." En: "SodM
adviseert EZK dan ook om de schadeafhandeling en
versterking samen te voegen." Maar dat is niet wat we
vandaag bespreken. Geen crisisaanpak, geen samenvoeging
van schade en versterking. Deze wet knipt het alsnog weer
los.
Voorzitter. Ik wilde vier onderwerpen vandaag bespreken:
de nieuwe schadeafhandeling, de oude schades, juridische
aspecten, en een klein blok over de versterking.
Die nieuwe schades. 2020 wordt het jaar van de waarheid.
Gaat de schadeafhandeling nu wel goed lopen? Veel
gedupeerden wachten hier al jaren op. Net als de
gedupeerden van de toeslagenaffaire van de
Belastingdienst. Beide gigantisch overheidsfalen. De
gedupeerden van de toeslagenaffaire kregen van Menno
Snel toegezegd dat zij voor elk halfjaar dat de overheid ze
heeft laten wachten, €500 krijgen. Krijgen Groningers ook
€500 voor elk halfjaar dat ze moeten wachten? Want wat is
eigenlijk het verschil tussen deze beide groepen? TCMG,
de tijdelijke commissie, betaalt nu al een boete, een kleine
boete wanneer ze te lang doen over het beoordelen van
schade, maar in de nieuwe wet staat dit niet. Wil de minister
alsnog zorgen voor een boeteregeling, een boete wanneer
het de overheid is die gedupeerden te lang laat wachten?
Kan dit bijvoorbeeld €500 zijn voor elk halfjaar? Zo niet, dan
maken wij hier een motie voor.
Voorzitter. Het is meer dan terecht dat de NAM uit de
schadeafhandeling wordt gezet. Maar daarmee is natuurlijk
nog niet gezegd dat de overheid dit wel voortvarend gaat
oplossen. Welke garanties zijn er voor het aantal
deskundigen die worden ingezet en de kwaliteit daarvan?

14 januari 2020
TK 40

40-8-3

Er zijn nu al een aantal groepen die extreem lang moeten
wachten: mensen met complexe schade, ondernemers,
boeren, eigenaren van monumenten of karakteristieke
gebouwen. Hoe garanderen we dat het met deze nieuwe
wet beter gaat?

Zo niet, dan komen wij natuurlijk in tweede termijn graag
met een motie.

Veel ondernemers en boeren staat het water aan de lippen.
Nu kunnen ondernemers omzetschade claimen bij de
TCMG, maar moeten ze voor andere vermogensschade
alsnog naar de NAM. Straks kan die ook bij het Instituut
Mijnbouwschade worden geclaimd. Maar wat gebeurt er
in de tussentijd? Kan dit niet eerder worden geregeld zodat
de strijd van ondernemers en boeren met de NAM kan
stoppen?

De voorzitter:
Sorry, de heer Van der Lee nog even over het vorige punt.

De afgelopen jaren voerden Groningers een ongelijke strijd
tegen de NAM, dus Shell en Exxon, en de Staat. In weerwil
van alles werd deze strijd soms ook gewonnen door
Groningers, bijvoorbeeld recent in de rechtszaak om
immateriële schade en de rechtszaak om de waardedaling
van woningen. Maar met de nieuwe wet staat niet vast dat
alle gedupeerden ook hun recht hierop krijgen. Zo staat niet
vast dat wanneer de rechter definitief uitspreekt dat de
compensatie voor waardedaling onvoldoende is, mensen
die via de nieuwe wet ook krijgen. Is de minister bereid om
dit alsnog te garanderen?
Voorzitter. Dan de positie van gedupeerden. Ik zei het al.
De afgelopen jaren voerden Groningers een ongelijke strijd
tegen de NAM, dus Shell en Exxon. Maar ook hun positie
tegenover de overheid is natuurlijk ongelijk. De minister
wijst hier terecht meerdere malen op in de wet. Daarom is
het volgens de SP essentieel om ervoor te zorgen dat
gedupeerden zo sterk mogelijk staan. Juist op dat punt laat
de wet het wel afweten. Op zeven punten krijgen
gedupeerden een zwakkere positie ten opzichte van de
overheid of is onduidelijk wat hun positie wordt.
1. De kosten van de contraexpertise voor bewoners worden
niet vooraf vergoed, althans dat is nog niet duidelijk.
2. Het blijft nog onduidelijk of bewoners recht hebben op
een zaakbegeleider.
3. De bezwaartermijn voor gedupeerden is in de laatste
versie van de wet bekort.
4. Het is niet zeker dat Stut-en-Steun, de hulpdienst voor
gedupeerden, zijn rol behoudt.
5. Het is niet zeker of de Commissie Bijzondere Situaties
blijft bestaan.

Op dit moment is via het schadeprotocol behorende bij het
Besluit Mijnbouwschade ...

De heer Van der Lee (GroenLinks):
Ook even om het helder te krijgen. Een aantal van die
punten betreft de staande praktijk van de TCMG, althans
zo heb ik de wet gelezen. Op hoofdlijnen is in de wet belegd
dat die wordt overgenomen en verder doorontwikkeld door
een zelfstandig orgaan. U wilt al die punten geregeld
hebben en daar een motie over indienen. Dan komen ze
ook niet letterlijk in de wet. Ik zoek een beetje naar welke
zekerheid u nu wilt. Het lijkt dat men juist beweegt in de
richting die u wilt. Een zelfstandig orgaan moet ruimte
krijgen om dat verder uit te bouwen. Toch lijkt u ook weer
dingen te willen vastleggen. Ik vind dat best een lastig
dilemma. Ik zou graag van u willen weten hoever u wilt
gaan om dat vooraf vast te leggen.
Mevrouw Beckerman (SP):
Ik denk dat ik de worsteling van de heer Van der Lee goed
begrijp. Aan de ene kant moeten we de invloed van deze
minister of van de overheid zo beperkt mogelijk maken.
Aan de andere kant moeten wij de positie van gedupeerden
zo sterk mogelijk maken. Ik noem het voorbeeld van de
onafhankelijke raadsman. Op dit moment kan de
onafhankelijk raadsman zich uitspreken over schade en
over versterking. Als deze wet erdoor komt, mag die
onafhankelijk raadsman zich alleen nog uitspreken over
oude schades en over de versterking. Dat is een heel gekke
figuur, want het is juist de toezichthouder die heeft gezegd:
integreer schade en versterking, zorg voor een crisisaanpak.
Want als je dat niet doet, dan wordt die maatschappelijke
ontwrichting alleen maar groter.
Ik zou heel graag willen dat die onafhankelijk raadsman niet
meer nodig is, dat de gedupeerden allemaal snel hun recht
halen, dat al die beloftes kloppen. Maar tot die tijd zou ik
willen zeggen: zorg dat die onafhankelijk raadsman die
positie behoudt. En natuurlijk mag de Nationale
ombudsman zich hierover ook altijd uitspreken. Dat is een
van de voorbeelden. Ik denk bij die andere voorbeelden dat
je simpelweg moet uitspreken dat alle ondersteuning die
gedupeerden nu hebben de ondergrens is en dat ze die
behouden.

7. Er komt geen raad van advies met regionale en
maatschappelijke partijen.

Ik zou graag met u nog willen debatteren over bijvoorbeeld
een nieuw juridisch steunfonds, een echt juridisch
steunfonds. Dat is niet iets wat wij nu per motie willen
regelen, maar als u zover wilt gaan, dan wil ik daar graag
met u over nadenken.

Voorzitter. Gedupeerde Groningers hadden terecht geen
vertrouwen in de NAM, Shell en Exxon. De meesten hebben
dat ook niet meer in de Staat. Ik vind dat terecht. Juist
wanneer de overheid ook maar een begin wil maken met
het herstel van vertrouwen moet zij toch zorgen dat de
positie van gedupeerden sterker wordt en niet zwakker? Is
de minister bereid deze zeven punten alsnog te regelen?

De heer Van der Lee (GroenLinks):
Dat laatste doen we op een ander moment, denk ik. Ik hoor
ook graag de reactie van de minister. Maar de conclusie en
de stelligheid van wat u nu zegt over wat de ruimte wordt
van de onafhankelijke raadsman is eerlijk gezegd voor mij
nog niet zo eenduidig af te leiden uit deze wet. Ik hoor graag

Tweede Kamer

14 januari 2020
TK 40

6. De onafhankelijke raadsman mag zich straks niet meer
uitspreken over hoe de schadeafhandeling loopt.

Tijdelijke wet Groningen

40-8-4

wat de minister daarover zegt en dan wacht ik ook even af
of u daar dan een motie op indient. Maar ik lees het nog
niet zo.
De voorzitter:
Prima. U continueert.
Mevrouw Beckerman (SP):
Ik zal even dat stukje opzoeken over de onafhankelijk
raadsman. Daar staat, in die reactie op de
internetconsultatie: "De onafhankelijk raadsman is alleen
bevoegd voor oude schades en versterking, niet voor
nieuwe schades onder deze wet." Dus dat staat daar vrij
helder in. Het zijn juist ook de maatschappelijke partijen die
zich daar heel veel zorgen over maken. Volgens mij is dat
terecht. We zouden hier allemaal willen dat het overbodig
is. Dat is op dit moment absoluut niet zo, hoe graag we ook
geloven dat al die beloftes een keer uitkomen.
Voorzitter. Op dit moment is via het schadeprotocol
behorende bij het Besluit mijnbouwschade geregeld waar
een gedupeerde recht op heeft. In de wet is dat straks niet
meer zo. De minister wijst naar de onafhankelijkheid van
het nieuwe instituut als argument hiervoor. Maar het
schaadt de onafhankelijkheid toch op geen enkele manier
wanneer we simpelweg uitspreken dat het huidige protocol
de ondergrens moet zijn en wanneer het nieuwe instituut
alle ruimte heeft dit te wijzigen wanneer dit de gedupeerde
ten goede komt?
Dan de oude schades. De afgelopen jaren hebben heel veel
Groningers niet gekregen waar ze recht op hebben. De NAM
heeft duizenden Groningers veel te weinig
schadeloosstelling betaald. En nu zetten we de NAM
eindelijk uit de schadeafhandeling. Maar daarmee krijgen
mensen die te weinig schade vergoed hebben gekregen
nog niet waar ze recht op hebben.
Eindelijk werd er een klein begin gemaakt met het
vergoeden van oude schades. Via de tijdelijke commissie
is er een hardheidsclausule waarbij soms ook oude schades
worden vergoed en er zou een loket komen voor de mensen
met oude schades die te weinig hadden gekregen bij de
NAM. Maar uit de nieuwe wet is die hardheidsclausule
verdwenen en het loket bij de provincie blijkt, zo stelt de
GBB, een lege huls. Slechts een kleine groep kan er terecht.
Ze moeten zelf bewijzen aandragen en de NAM beoordeelt
alsnog. Dat is weer geen echte oplossing. Wij zouden het
liefst zien dat iedereen die te weinig kreeg van de NAM
alsnog schadeloos wordt gesteld. Elke keer horen we het
argument dat dat te veel werk zou zijn voor te weinig
schade-experts, maar eigenlijk blijft dat toch heel erg cru.
Wél er 417 miljard aan kunnen verdienen als Staat, maar
vervolgens kunnen wegkomen met het niet-schadeloos
stellen van alle gedupeerden. De amendementen om de
hardheidsclausule in de wet terug te brengen zullen wij
steunen, maar de vraag is wel: hoe wordt dat nu ingevuld?
Voor welke groepen gaat dit gelden? Gaat dit bijvoorbeeld
ook gelden voor de mensen uit de voormalige
buitengebieden met een Witteveen+Bosrapport?

NAM, Shell, Exxon en de Staat. Meerdere keren staat in
deze wet terecht: erkent dat de positie van gedupeerden
ten opzichte van de Staat ongelijk is. Om te zorgen dat
gedupeerden snel een goede schadeloosstelling krijgen,
stellen meerdere juristen alsmede de Raad voor de
rechtspraak voor om niet alleen de mogelijkheid te geven
voor het stellen van prejudiciële vragen aan de hoogste
bestuursrechter, maar ook aan de Hoge Raad. Is de minister
bereid dat te regelen?
Voorzitter. Dan de positie van de NAM. Gedupeerden
hoeven niet langer te strijden tegen de NAM, Shell en
Exxon, maar hoe zit dat met de overheid? De NAM kan niet
tegen individuele besluiten in beroep gaan, maar wel tegen
de heffing die de overheid haar oplegt. Wat is de kans dat
ze dat ook gaan doen? Waarom hoeft de NAM niet mee te
betalen aan de kosten voor de bezoldiging van de leden en
de huisvestingskosten? Volgens de minister zou dat de
onafhankelijkheid van het instituut schaden. Maar het
instituut is toch ook onafhankelijk van de overheid? En die
betaalt de kosten wel. Hoe logisch is het nu dat heel
Nederland hiervoor betaalt, terwijl de NAM nog steeds
medeverantwoordelijk is voor de schade die wordt
veroorzaakt? Wel betalen, niet bepalen, wat ons betreft.
Waarom valt het instituut eigenlijk onder het ministerie van
Economische Zaken en Klimaat? Dat is juist het ministerie
dat zo hard gefaald heeft in het ondersteunen van de
Groningers, het ministerie dat keer op keer dacht aan de
economie, maar niet aan de mensen en onze veiligheid.
Voorzitter. Dan de positie van ons als
volksvertegenwoordigers. Hoe zit het met de positie van
ons als volksvertegenwoordigers en andere overheden?
Wij zijn de controlerende macht, maar we kunnen nu veel
te vaak helemaal niks controleren.
Voorbeelden. Al maanden belooft de minister dat we inzicht
krijgen in de versterking. We hebben nog steeds geen echt
inzicht. Vroeger kregen we per kwartaal te zien hoeveel geld
bij de gedupeerden terechtkwam en hoeveel overhead was.
En toen het percentage dat niet bij de gedupeerden
terechtkwam was opgelopen tot 67% werd de
informatievoorziening gestopt. Hoe gaat het straks? Krijgen
wij per week, per maand, per kwartaal inzicht, en via wie?
Voorzitter. Tot slot de versterking. 2020 wordt het jaar van
de waarheid. De echte discussie voeren we niet vandaag,
maar die moet nog komen. Die discussie is weer
vooruitgeschoven, terwijl het SodM de toezichthouder na
de laatste aardbeving opriep tot een crisisaanpak.
Schadeafhandeling en versterking moesten worden
samengevoegd, stelden zij. Die oproep was natuurlijk
helemaal niet nieuw. De Verenigde Naties tikten Nederland
al twee maal op de vingers. De Onderzoeksraad voor
Veiligheid oordeelde in 2015 en in 2017 bikkelhard over de
rol van zowel de NAM als de Staat. En in 2017 al was hun
oproep duidelijk: zorg dat er één instantie verantwoordelijk
is voor schade, voor versterking, maar ook voor immateriële
schade en waardedaling.

Voorzitter. Enkele juridische aspecten. Gedupeerde
Groningers hebben de afgelopen jaren, ik zei het al vaker,
een oneerlijke en ongelijke strijd moeten voeren tegen de

Dat is precies wat nu weer niet gebeurt. Vandaag spreken
we over de schades, de wet over het versterken komt later.
Over het concept van die wet wordt alweer bikkelhard
geoordeeld. De toezichthouder zelf stelt opnieuw dat niet
wordt gekozen voor een crisisaanpak. Versnelling van de

Tweede Kamer

14 januari 2020
TK 40

Tijdelijke wet Groningen

40-8-5

versterking staat niet in de wet. Het Gasberaad concludeert
dat met de versterkingswet de laatste kans van Groningen
wordt verprutst. Bewoners krijgen niet zelf het initiatief. Zo
wordt het herstel van vertrouwen opgegeven, stellen zij.
Ook de Groninger Bodem Beweging is bikkelhard in haar
oordeel. Er zijn weer te veel partijen bij betrokken, waardoor
de kans op vertraging groot is. Het is diep triest dat we
vandaag niet spreken over schadeherstel en versterking.
Het is diep triest dat de wet over versterking zo slecht is.
Op deze manier komt het herstel van vertrouwen er nooit.
Op deze manier kan een maatschappelijke ontwrichting
worden vergroot. Dat kan en mag de waarheid van 2020
niet worden.
Voorzitter. Daar laat ik het bij.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan de heer Van der Lee van de fractie van
GroenLinks.

De heer Van der Lee (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Ik wilde beginnen met een citaat. "Ik
stoor mij verschrikkelijk aan de juridische kerstboom. Alles
moet tot de laatste komma dichtgetimmerd worden, maar
we moeten gewoon aan de slag. Het gaat om de
Groningers. Zij weten nog steeds niet wanneer hun huis
opgeknapt wordt. Mensen willen best wachten, maar ze
willen wel weten wanneer ze aan de beurt komen. Nu kijken
ze in een zwart gat." Dit is een heel herkenbaar citaat. Het
is van Henk Staghouwer, de nestor van het college van
gedeputeerden in Groningen, een heel rustige man, een
goede bestuurder. Dit uit zijn mond, afgelopen zaterdag in
het AD, geeft aan waar we al vele jaren mee worstelen. We
hebben destijds fouten gemaakt als samenleving. Die zijn
ook erkend door het kabinet. We hebben
mijnbouwactiviteiten aan een private organisatie uitbesteed,
haar alle ruimte gegeven en ook overal verantwoordelijk
voor gemaakt. Dat weer ongedaan maken is een heidens
karwei. Daar zijn we al lange tijd mee bezig geweest. Een
van de gevaren is dan — vandaar dit citaat over de
juridische kerstboom — dat het een superjuridische
discussie wordt, en dat is het ook geworden. Niet alleen
lijkt het, maar is het ook zo dat Groningers er voortdurend
mee geconfronteerd worden dat niet zij op de eerste plaats
komen maar de juridische onderbouwing van een en ander.
Ik zie de minister in vak-K nee schudden, maar laat ik een
voorbeeld geven uit de memorie van toelichting.
Deskundigheid in het bestuur van dit nieuwe instituut is
belangrijk, maar wat wordt er als eerste genoemd? "Wat
deskundigheid betreft is het van belang dat het instituut in
ieder geval beschikt over zowel ruime juridische
deskundigheid als ervaring." Dat wordt als eerste genoemd,
niet de kennis van achtergronden van aardbevingen en
schade en hoe je klantgericht mensen helpt. Juridische
kennis is dus primair. Ik wil er niet flauw over doen, want
ik onderken hoe ingewikkeld het vraagstuk juridisch is. Wij
zijn wetgever of medewetgever en hebben het veel over
de juridische aspecten, maar daarmee bevestigen we wel
voortdurend het beeld dat de Groningers, die al heel lang
wachten, niet vooropstaan. Ik twijfel niet aan de intenties
van al mijn collega's die op hun manier hier iets aan willen

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

doen — iedereen heeft zijn politieke beperkingen — al dan
niet in een coalitie, maar we zijn er echt nog lang niet.
Collega Beckerman heeft een aantal schrijnende
voorbeelden genoemd. Ik vind dat we nu wel een
belangrijke stap zetten. Ik ben er echt van overtuigd dat de
stap om het publiekrechtelijk af te gaan handelen
onvermijdelijk is. Dat had al eerder moeten gebeuren. Deze
wet is noodzakelijk. Ik vind het wel jammer dat het maar
voor de helft gebeurt en dat we niet tegelijkertijd ook over
de versterking kunnen praten. Hoe hangen we die op onder
het instituut? Voordat ik detailvragen stel over deze wet,
wil ik de minister vragen om toch, omdat wij als Kamer nog
niet beschikken over het finale wetsvoorstel dat hij gaat
indienen — we hebben alleen maar kennisgenomen van
een consultatieproces, van adviezen van derden die echt
wel kritisch zijn — op hoofdlijnen te schetsen hoe hij die
versterkingsaanpak ziet. Ziet hij ruimte voor veel meer
synergie en een eenloketbenadering, zodat schade en
versterken in ieder geval in het oog van de gedupeerde op
één manier worden afgehandeld? We kunnen nu niet in
detail de versterkingswet gaan behandelen, dat snap ik.
Maar kan de minister op hoofdlijnen schetsen hoe hij dit
ziet? Ziet hij in de tijd mogelijkheden om de synergie te
vergroten? Dat is een vraag die ik op dit punt heb.
Kijk ik naar de wet zelf.
De voorzitter:
Er is een interruptie van de heer Sienot.
De heer Sienot (D66):
Wij begrijpen als D66 heel goed dat versterking en
schadeherstel het liefst samen zouden worden behandeld.
Tegelijkertijd hebben we bij de rondetafel gehoord dat in
elk geval de vaart erin houden ook bij deze wet over het
herstel wenselijk is vanwege het feit dat daarmee
vergoeding wordt geregeld voor de immateriële, financiële
en andere schade, zoals waardedaling. Ziet GroenLinks met
D66 dat het dan in elk geval wel winst is dat we deze wet
nu snel behandelen?
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Ja, dat ben ik helemaal met de heer Sienot eens. Wat mij
betreft hadden we dat al eerder gedaan. Ook heel belangrijk
is — dat wil ik ook even benadrukken — dat we met de
TCMG een tijdelijke situatie hebben gecreëerd, maar dat
de TCMG minder ruimte en bevoegdheden heeft, ook als
het gaat om het type schades dat afgehandeld wordt, dan
dit nieuwe instituut. Dus alleen al om die reden is het heel
belangrijk dat wij deze stap zetten. Het zou mooier zijn
geweest als we dat in één keer hadden kunnen doen, omdat
we dan ook veel beter hadden kunnen beoordelen of de
samenhang er voldoende in zit en of er voldoende ruimte
is om in de tijd meer synergie te realiseren. Dat zullen we
nu pas in tweede instantie moeten beoordelen. Ik zie ook
wel in dat het complex is. Beide noodzakelijke activiteiten
hebben om verschillende redenen verschillende trajecten
gekregen. Dat is al niet ideaal, en ze hebben ook
verschillende problemen. Maar ik vind het toch heel
belangrijk dat de minister ook in deze wetsbehandeling al
iets zegt over hoe hij aankijkt tegen het onderbrengen van
versterking onder dit instituut, zodat wij — en niet alleen
wij, maar ook alle belanghebbenden die al gereageerd

14 januari 2020
TK 40

40-8-6

hebben op de ontwerpwetsvoorstellen — daar kennis van
kunnen nemen.
Als ik even inga op de wet zelf, zijn er een aantal punten
waar ik even bij stil zou willen staan. Voordat ik dat doe,
kom ik toch nog even op het belang ervan dat het een zbo
is en dat het op afstand staat van de overheid. Ik denk dat
dit een hele goede is. Ik vind het ook goed dat er in reactie
op de consultatie van deze wet op een aantal punten de
bevoegdheid van de minister nog verder is ingeperkt, om
die onafhankelijkheid te benadrukken. Heel zwaar weegt
voor mij ook dat het afbouwen van de gaswinning veel
meer vaart heeft gekregen dan we dachten. Dat is heel
belangrijk en het is noodzakelijk vanwege de zware
bevingen. Dat heeft ertoe geleid dat ik er wat minder kritisch
op ben geworden waarom het ministerie nog betrokken is
bij het instituut en waarom RVO ambtenaren moet
aanleveren. De belangentegenstelling zat hem erin dat het
ministerie verantwoordelijk was voor én de gaswinning,
én het afhandelen van de gevolgen en de schade. Nu echter
de gaswinning zo snel naar beneden wordt gedaan, is die
belangenverstrengeling ook een stuk minder.
Daar komt bij dat het, als we dit nu weer bij een derde
ministerie onder zouden brengen — ik zag dat soms
langskomen, bij Justitie en Veiligheid — ook voor ons
Kamerleden wel heel ingewikkeld wordt om dit allemaal te
gaan controleren. Ik vind het nu al lastig dat de versterking
onder BZK hangt. Stel je voor dat dit instituut onder JenV
gaat hangen. Hoe gaan wij dat dan weer doen? Dan krijg
je alleen maar schotten … Maar goed, ik leg even uit
waarom ik het op dat punt niet meer zo bezwaarlijk vind
dat er voor deze constructie is gekozen, dat de
bevoegdheden van de minister heel fors zijn ingeperkt en
dat de bevoegdheden van het instituut echt ruim zijn. Ik ga
er ook van uit dat men alle ruimte die is ontstaan in het
kader van de TCMG ten volle benut en alleen nog maar op
zoek gaat naar meer mogelijkheden om nog sneller de
gedupeerden te helpen. Dat is ook de intentie van de wet.
Daarom hoeft voor mij niet ieder detail in de wet zelf te
worden vastgelegd.
Dat brengt mij op een van de amendementen die ik heb
ingediend. Omdat het een zbo is, zit er ook een
evaluatiemoment in en ik stel voor dat we in ieder geval de
eerste evaluatie naar voren halen, zodat we na twee jaar
een evaluatie krijgen. Dat is voldoende tijd voor het instituut
om te werken. Dan zijn beide wetten van kracht en creëren
we voor onszelf een moment om even te reflecteren:
hebben we hiermee iets gemaakt dat voldoende
tegemoetkomt aan wat nodig is? Dan kunnen we op basis
van die evaluatie bezien of de wet niet toch nog wat
gestroomlijnd moet worden om te zorgen dat het instituut
nog beter uit de voeten kan. Dat is in ieder geval het
amendement dat ik heb neergelegd en ik hoop daarop een
positief oordeel te krijgen van de minister en ook steun van
de collega's.
Een ander aspect — het is ook al even gememoreerd door
de heer Harbers — is de hardheidsclausule. In hoeverre
biedt het mandaat van deze nieuwe zbo, het Instituut
Mijnbouwschade, ruimte om onder bijzondere
omstandigheden te gaan kijken naar de afhandeling van
de voorgaande schades? Vaak zit er een relatie tussen oude
en nieuwe schades. We hebben daar tijdens de hoorzitting
over gesproken. Toen hebben collega Mulder en ik de vraag

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

neergelegd bij de TCMG zelf én een juriste, wat voor
hardheidsclausule er voldoende ruimte zou bieden voor
het Instituut Mijnbouwschade om daar goed mee uit de
voeten te kunnen. Dat is ook in een amendement
neergelegd. Ik ben blij dat de heer Harbers daar steun voor
heeft uitgesproken. Ik hoop dat de minister daar een positief
oordeel over geeft en ook de Kamer als geheel.
Dan is er nog een andere kwestie. Ik ga toch weer even die
juridische wereld in proberen te duiken. Ik ben geen jurist,
zeg ik daarbij. Het is dus mijn lekeninterpretatie. Er zijn
verschillende facetten waar ik even bij stil wil staan. Het is
goed dat er, omdat het van privaat- naar bestuursrecht gaat,
ook een bestuursrechtelijke inrichting is. Ook is het goed
dat de bestuursrechter — dat wordt geconcentreerd bij één
rechtbank in Noord-Holland — de ruimte krijgt om
prejudiciële vragen voor te leggen aan de bestuursafdeling
van de Raad van State, als ik het allemaal goed zeg. Er is
door juristen — dat zeg ik er maar even gelijk bij — het
volgende gesuggereerd. Waarom geef je niet de ruimte aan
de bestuursrechter om zelf de afweging te maken? "Ga ik
naar de Raad van State omdat dit echt een
bestuursrechtelijke vraag is waarvoor het belangrijk is om
dat vroeg te weten, zodat ik in al die vergelijkbare gevallen
weet hoe er gehandeld moet worden?" Maar als er echt een
heel specifiek, belangrijk civielrechtelijk aspect zit, waarom
is er op dat punt niet ook de ruimte of het mandaat om dat
voor te kunnen leggen aan de Hoge Raad? Ook daar heb ik
samen met collega Sienot een amendement op ingediend.
Ik begrijp dat daar ook vanuit juridisch oogpunt weer wat
moeilijkheden worden verwacht. Dat heeft meer te maken
met de eenheid van rechtspraak, namelijk dat er dan een
situatie kan ontstaan waarin de Raad van State met een
oordeel komt dat op een onderdeel botst met een oordeel
dat de Hoge Raad uitspreekt. Dat is dan de angst.
Ik denk dat we dan wel heel diep in de juridische
werkelijkheid zitten. De vraag is: moet dat wel leidend zijn?
Kunnen die rechters dat onderling niet met elkaar uitvinden?
Voor mij weegt daarbij ook wel zwaar dat dit wetsvoorstel
op geen enkele manier — dat is volgens mij terecht — de
ruimte ontneemt aan individuele burgers om tóch voor een
civielrechtelijke weg te kiezen. Zij hoeven geen gebruik te
maken van dit instituut en de bestuursrechtelijke oplossing.
Zij hebben hier nog steeds de ruimte om civielrechtelijk
hun gelijk te halen. De NAM blijft ook nog steeds in dat
opzicht aansprakelijk. Het kan dus zo zijn dat ook langs die
route de Hoge Raad toch weer geconfronteerd wordt met
prejudiciële vragen en daar uitspraken over doet, ongeacht
dat het instituut daarnaast bestuursrechtelijk dingen heeft
voorgelegd aan de Raad van State. In de werkelijkheid kan
dit probleem zich dus sowieso voor blijven doen. Waarom
wordt dit dan niet gewoon gelijk goed geregeld door de
bestuursrechter, die gespecialiseerd zal zijn in deze kwesties
omdat alle issues bij één rechtbank terechtkomen, zelf die
afweging te kunnen laten maken? Dat is een beetje de
achtergrond van dat amendement. Ik hoor graag van de
minister waarom dit niet gewoon zou kunnen. Als het op
den duur problemen veroorzaakt, kunnen we altijd kijken
hoe we het dan oplossen. We hoeven het toch niet allemaal
van tevoren te doen? Want dan blijven we te veel hangen
in alleen de juridische werkelijkheid.
Als het gaat om de inhoud van dit wetsvoorstel en de
amendementen die ik heb ingediend zijn dat de
opmerkingen die ik wilde maken. Voor de boekhouding van
de voorzitter is het misschien belangrijk dat ik even zeg dat

14 januari 2020
TK 40

40-8-7

er iets veranderd is aan de amendementen en dat ik een
amendement moet intrekken. Ik heb een amendement
ingediend over de hardheidsclausule.
De voorzitter:
Is dat nummer 16, dat u samen met de heer Sienot heeft
ingediend?
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Nee. Het amendement op stuk nr. 14 gaat over de
hardheidsclausule. Dat heb ik samen met het lid Agnes
Mulder ingediend. Dat betekent dat daarmee het
amendement op stuk nr. 6 van mevrouw Mulder — maar
volgens mij moet mevrouw Mulder dat zelf doen — en het
eerste amendement van mij daarover, namelijk het
amendement op stuk nr. 7, vervallen. Dus het amendement
dat overeind blijft, is het amendement op stuk nr. 14. Dat
gaat over de hardheidsclausule.
Dan is er ook een amendement dat gaat over de termijnen
van de evaluatie. Het amendement op stuk nr. 18 vervangt
het amendement op stuk nr. 11. Dus het amendement op
stuk nr. 11 is daarmee van tafel. Het amendement dat ik
intrek, is dat op stuk nr. 12. Het amendement van Sienot
en mijzelf op stuk nr. 16 is het amendement dat nog steeds
is ingediend.
De voorzitter:
Dat klinkt heel overzichtelijk.
De heer Nijboer (PvdA):
Ik heb alle vertrouwen in de voorzitter!
De voorzitter:
Ik zit nu te kwartetten.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Als u denkt "waarom vertelt die meneer dat allemaal?", zeg
ik: de procedure is dat je een amendement dat je hebt
ingediend alleen mondeling kunt intrekken.
De voorzitter:
Kijk!
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Dat kan niet vooraf ...
De voorzitter:
U weet hoe het hier werkt.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
... en daarom moet ik het voor de Handelingen hardop
zeggen.

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

De voorzitter:
We zijn weer helemaal bij, hoor.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Ja? Fijn.
De voorzitter:
Het amendement-Van der Lee (stuk nr. 12) is ingetrokken.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Tot slot even aanhakend op een aantal woorden van
mevrouw Beckerman. Los van het belang van de wet en
dat er nu tempo moet worden gemaakt, gaat het vooral
over de informatievoorziening. Ik hoop dat dit nieuwe
instituut zich ook realiseert dat het niet alleen voor de
Groningers en de gedupeerden, maar ook voor de Kamer
belangrijk is om goed te kunnen volgen hoe het nu gaat
verlopen. Wij geven veel ruimte aan dit instituut. Ik vind
ook dat wij daarvoor terug mogen verwachten dat we goed
geïnformeerd worden. Ik ga er ook van uit dat de goede
stappen die zijn gezet onder de TCMG gewoon worden
doorgezet en nog worden verruimd. Ik sta ook open voor
discussies over het al dan niet opleggen van boetes. Ik
interpreteer het overigens zo dat de bestaande afspraak
ook gecontinueerd kan worden door dit nieuwe instituut.
Maar als dat niet gebeurt en we willen daar zekerheid over
hebben, dan sta ik ook open voor een andere route om dat
eventueel op te leggen. Ik wil onszelf ervan proberen te
weerhouden om te snel weer op allerlei kleinere terreinen
of — misschien is "kleinere" niet het goede woord — hele
specifieke terreinen hier in de Kamer te gaan zitten bepalen
hoe dit nieuwe instituut zijn werk moet gaan doen. We
moeten in die zin hun de kansen geven om de ruimte en
onafhankelijkheid in te kunnen vullen en waar te maken.
Mevrouw Beckerman (SP):
Even over de boetes. Het is mooi dat de heer Van der Lee
zegt dat hij daar wel over mee wil denken. Kijk, dat is geen
oplossing. Dat is nooit een oplossing. Mensen willen
gewoon van die ellende af. Ik heb net een voorbeeld
genoemd van iemand die al twintig jaar schade heeft. Dan
is een boete geen enkele genoegdoening. Ik denk dat we
het daar heel snel over eens zijn. Het probleem is alleen:
als we nu een gasdebat van drie of vijf jaar geleden
terugkijken, is het gewoon een déjà vu. Wij zeggen als
Kamer elke keer: het ging fout, maar nu gaat het echt beter.
En elke keer gebeurde dat niet. Dit kan wel een stok achter
de deur zijn. Ik snap uw aarzeling om van alles te gaan
regelen, maar misschien ter informatie: het is heel
gebruikelijk om het via het bestuursrecht te doen. Ik zou
toch ook de parallel willen meegeven met de
toeslagenaffaire. Daar geven we alle gedupeerden nu €500
per halfjaar dat ze wachten. Dat kan er ook voor zorgen dat
de overheid veel meer tempo gaat maken. Is de heer Van
der Lee dat met mij eens, zo vraag ik via de voorzitter.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Zeker. Daar was ik al van overtuigd. Het bestuursrecht biedt
die ruimte al en er is al een staande praktijk. Ik verwacht
ook dat het instituut dat over gaat nemen. De vraag is of je
daar nu al zekerheid over wil hebben. De stap daarna is om

14 januari 2020
TK 40

40-8-8

zelfs specifiek te gaan invullen wat die boete zou moeten
zijn. Dat proef ik een beetje uit uw suggestie, omdat u de
parallel trekt met de toeslagenaffaire. Ik begrijp de logica
op zich wel. Ik begrijp wel hoe u daarop gekomen bent.
Maar ik weet niet of het nou verstandig is om dat op dit
moment al zo specifiek in te vullen. Ik wacht dus even af
wat de minister daarover zegt. Ik wil ook wel even kijken
welk voorstel u gaat doen. Maar omdat er al zo veel
mogelijkheden zijn, weet ik niet of we dat al zo in detail
zouden moeten vastleggen. Het is dus nog een dilemma.
Ik ben er ook nog niet uit. Ik sta er echt open voor.
Mevrouw Beckerman (SP):
We kunnen nu inderdaad zeggen: we laten dat bij het
instituut en we vertrouwen daarop. We zouden allemaal
willen dat dat kan, maar dat is natuurlijk wat jarenlang is
gebeurd. De politiek heeft het laten gebeuren dat het in
Groningen zo is misgelopen. Natuurlijk moeten we niet elk
detail gaan regelen, maar dit is nou juist een stok waarmee
we zorgen dat de overheid tempo blijft maken. Ik zou dat
vandaag toch echt heel graag in ieder geval in hoofdlijnen
vastleggen. Hoe dat uitgewerkt wordt, daar kunnen we altijd
over spreken. Juist omdat de Kamer er
medeverantwoordelijk voor is dat we dit hebben laten
gebeuren, moeten we alles op alles zetten om dat te
voorkomen. Ik hoop dat de heer Van der Lee het met mij
eens is op dat punt.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Op het hoofdpunt zijn we het eens. Het gebeurt nu. Ik erken
ook dat het een zinnige stok en pressiemiddel kan zijn. Daar
sta ik ook achter. Maar het is even de vraag hoe
gedetailleerd we dat gaan invullen en of we dan niet de
ruimte gaan inperken van een nieuw instituut dat we juist
de ruimte willen geven. Dat is even de reserve die ik er op
dit moment nog bij heb.
Voorzitter, afrondend. De versterking ligt steeds meer bij
de minister van Binnenlandse Zaken, maar ik hoop ook op
dat terrein dat we dat dashboard krijgen en dat we veel
meer inzicht krijgen in de cijfers. Omdat we dat belangrijk
vinden, is het ook belangrijk dat we nog iets meer van de
minister horen over de informatievoorziening van het
Instituut Mijnbouwschade. Zowel op het punt van de
schadeafhandeling als op het punt van de versterking in de
toekomst zullen we namelijk heel erg nauwgezet moeten
kunnen volgen wat de progressie is. In de toekomst kunnen
we deze minister veel minder direct aanspreken op iedere
keuze van het instituut, want dat hoort bij een onafhankelijk
instituut. Maar dan nog zal er verantwoording moeten
worden afgelegd door het instituut, in hele degelijke
tussentijdse rapportages, maar ook in jaarverslagen. Ook
wij moeten als Kamer een moment hebben om daarop te
kunnen controleren en om de minister daarop te kunnen
aanspreken en als het toch niet goed gaat eventueel
wederom in te kunnen grijpen. Ik hoop dat dat niet nodig
is.
Daar wou ik het bij laten, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan mevrouw Mulder van de fractie van het
CDA.

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Voorzitter, dank u wel. Vandaag zetten we een belangrijke
stap voor Groningen, want we behandelen vandaag het
wetsvoorstel Tijdelijke maatregelen inzake een
publiekrechtelijke aanpak van de gevolgen van
bodembeweging door gaswinning uit het Groningenveld
en de gasopslag bij Norg, de Tijdelijke wet Groningen. Voor
het CDA is het belangrijk dat alle schade veroorzaakt door
gaswinning uit het Groningenveld en de gasopslag bij Norg
publiekrechtelijk vorm wordt gegeven om inwoners met
schade snel en onafhankelijk te kunnen helpen. Wij maken
ons er zorgen over dat we nog even moeten wachten op
de wet over de versterking. Zoals een van de partijen bij de
internetconsultatie over de Wet versterking aangaf, is er
natuurlijk in de praktijk geregeld sprake van samenhang
tussen versterken en schadeafhandeling. Die zijn in veel
gevallen niet van elkaar te onderscheiden, bijvoorbeeld bij
het vervangen van een beschadigde muur. Ook binnen de
programma's Heft in Eigen Hand en Eigen Initiatief van de
Nationaal Coördinator Groningen is vaak sprake van een
combinatie van schadeherstel en versterken. Het is daarom
ook onwenselijk als schadeafhandeling en versterking
geheel langs elkaar heen zouden worden georganiseerd.
Hoe gaan de ministers ervoor zorgen dat de inwoner echt
centraal komt te staan in plaats van de instelling, of de
uitvoeringsorganisatie of wie dan ook ergens een rol in dat
proces heeft?
Ondanks dat deze wet een verbetering is, blijft het voor veel
mensen in Groningen een bestuurlijke spaghetti. We kunnen
ons daarom goed voorstellen dat het Groninger Gasberaad
inzichtelijk wil hebben hoe de klantreis gaat, zoals het
gasberaad het noemde in de internetconsultatie. De term
"klantreis" doet vermoeden dat het om iets moois gaat. Wat
zijn we daar toch eens een keer aan toe. Als je echt de
inwoner centraal stelt, dan moet dat toch inzichtelijk
gemaakt kunnen worden? Dat vraag ik aan de minister. Wil
de minister dat doen, samen met zijn collega, zeker nu de
versterking niet in dit wetsvoorstel zit?
Voorzitter. Voor veel Groningers is de afwikkeling van de
schademeldingen een ongelijke strijd. Zij moeten opboksen
tegen grote organisaties en instanties die een leger aan
advocaten en juristen hebben. Met dit wetsvoorstel komt
er een eind aan deze ongelijke strijd. Het Instituut
Mijnbouwschade Groningen bouwt voort op de praktijk van
de TCMG. Alle gedupeerden krijgen een zaakbegeleider die
hen gaat helpen bij de procedure. Het IMG dient zich daarbij
te houden aan de beginselen van behoorlijk bestuur, zoals
het vertrouwensbeginsel, het fairplaybeginsel en het
zorgvuldigheidsbeginsel. Er is vorig jaar na intensief overleg
een schadeprotocol tot stand gekomen. Het CDA wil niet
dat daaraan afgedaan wordt. Mocht het nieuwe instituut
pleiten voor het versterken dan wel verbeteren van de
positie van gedupeerden, dan zal de TCMG of het IMG het
CDA aan zijn zijde vinden. Maar een verslechtering is voor
het CDA geen optie. Ik heb daar een motie over klaarliggen.
Voorzitter. In het wetsvoorstel wordt nadrukkelijk gesproken
over de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van het IMG.
Zo worden de leden van het IMG benoemd door de minister
voor Rechtsbescherming. De minister van EZK is
verantwoordelijk voor het ter beschikking stellen van
personeel voor de uitvoering van taken en bevoegdheden
van het IMG. Ook voor de financiering is het IMG afhankelijk

14 januari 2020
TK 40

40-8-9

van het ministerie van EZK. We hebben hierover nog enkele
vragen. Waarom is niet gekozen voor een werkwijze waarbij
het instituut gewoon zelf personeel kan aannemen? Kan
het IMG bijvoorbeeld zelf bepalen of het een ondersteunend
bureau wil inhuren en, zo ja, welk bureau? Kan de minister
de twijfels van de Groningers wegnemen over de vraag of
het IMG nu ook echt onafhankelijk gaat worden?
Voorzitter. Het is goed dat het wetsvoorstel als doel heeft
dat Groningers zich kunnen melden bij één loket, bij het
IMG, dat de bevoegdheid krijgt voor het toekennen van een
vergoeding voor alle soorten schade. Denk hierbij aan
schade aan woningen, waardedaling, gederfd woninggenot
en ook immateriële schade. Dit dient te voorkomen dat
gedupeerden van het kastje naar de muur worden gestuurd
en dat hierdoor onnodige vertraging in de afhandeling
plaatsvindt. De eenloketgedachte is een nadrukkelijke wens
van de Groningers, maar blijft het bij één loket? Want de
versterkingsmaatregelen komen, zoals ik net al zei, bij de
NCG en straks bij de uitvoeringsorganisatie, de UO, op basis
van de versterkingsplannen van de gemeenten en onder
de beleidsverantwoordelijkheid van BZK. Daarmee is er een
gecombineerde aanpak en dat maakt het weer complex.
Hoe wordt voorkomen dat complexe aansturing — twee
uitvoeringsorganisaties, twee ministeries, zeven gemeenten
— de afwikkeling van schade en van versterking ernstig zal
vertragen? Ook het Staatstoezicht op de Mijnen is hier
terecht kritisch op en zegt bij de internetconsultatie voor
de versterkingswet: hoe verhoudt dit zich eigenlijk tot de
wens voor een echte crisisaanpak? Ik wil daarop graag een
reactie van de minister.
Voorzitter. Een woning die versterkt moet worden vanwege
mijnbouwactiviteiten zal dus ook in heel veel gevallen
schade hebben. Volgens het civiele recht zijn de kosten van
versterkingsmaatregelen die nodig zijn om de veiligheid
zodanig te verhogen dat de kans op persoonlijk letsel tot
aanvaardbaar niveau wordt teruggebracht, een normale
schadepost. De gedupeerde heeft er recht op dat zijn
woning hersteld wordt, maar krijgt in dit geval met
verschillende trajecten en organisaties te maken. Bij de
opname of inspectie voor de versterkingsopgave zou je
direct schade kunnen opnemen en kunnen kijken naar de
koppelkansen met het Nationaal Programma Groningen,
gebiedsontwikkeling en verduurzaming. De vraag is: gebeurt
dat dan ook? De belasting op de bewoners kan hiermee
worden teruggedrongen. Zo ontstaan er kansen in
uniformiteit van aanpak en in veiligheid, kwaliteit, logistiek
en middelen. Kan de minister hier een reactie op geven?
Wil hij daarbij ook ingaan op de suggestie van het
Gasberaad op de eerder genoemde klantreis? Ik blijf wat
moeite houden met dat woord, maar met de strekking van
het woord ben ik het wel volledig eens. Het CDA wil dat de
minister kijkt naar de door de inwoners als positief ervaren
punten uit het Eigen Initiatief en het Heft in eigen Hand. Wil
de minister dat ook toezeggen? Hoe gaat de minister borgen
dat de maatschappelijke organisaties hun kritiekpunten
goed kwijt kunnen bij het IMG en bij de
uitvoeringsorganisaties? Kan de minister bevestigen dat
Stut-en-Steun, de Onafhankelijke Raadsman en ook de
Commissie Bijzondere Situaties blijven om de Groningers
bij te staan wanneer zij dat nodig vinden?

deskundige zal worden ingeschakeld van belang dat
belanghebbenden niet alleen afhankelijk zijn van de
beoordeling van het instituut. Is de minister bereid om
ruimte te bieden voor ondersteuning voor die second
opinion?
Voorzitter. Bouwend Nederland komt met het voorstel voor
een meerjarenbevingsschadeherstelprogramma dat na het
verstrijken van de versterkingsopgave projectmatig ingericht
kan worden, een soort van periodieke woning-apk op
schade om de vijf jaar. We behandelen vandaag de wet
over schade, dus het leek me wel een gepast moment om
de minister de vraag te stellen hoe hij hiertegen aankijkt.
Ik begrijp dat de minister vraagt of ik mijn vraag nog eens
kan herhalen. Bouwend Nederland komt met het voorstel
voor een meerjarenbevingsschadeherstelprogramma, het
MJBH-programma. Voorzitter, deze hele wetsbehandeling
zit vol met afkortingen. Ik realiseer me dat dat vreselijk moet
zijn voor de mensen die thuis luisteren. Excuus daarvoor.
Maar goed, je zou dus een soort woning-apk op schade
kunnen doen om de vijf jaar. Het gaat mij erom dat mensen
niet iedere keer met dezelfde toestand geconfronteerd
worden en dat ze gewoon maatregelen krijgen die hun
huizen verder gaan verbeteren. Ze vragen hier niet om, hè.
Ze worden er zomaar mee geconfronteerd. Er wordt gas
gewonnen en zij hebben thuis de rotzooi.
Voorzitter. In de Tijdelijke wet Groningen wordt geregeld
dat andersoortige schade ook via het publieke spoor wordt
afgehandeld. Dat gaat bijvoorbeeld om waardedaling van
onroerend goed, immateriële schade en financiële
bedrijfsschade. Voor het CDA is dit een belangrijke wijziging
in positieve zin ten opzichte van de afhandeling door de
TCMG, waar enkel fysieke schade kon worden meegenomen
in de beoordeling van de aanvraag. Bovendien worden
hierdoor geen groepen of objecten uitgezonderd van
schadevergoeding. Hierdoor worden in de nieuwe situatie
belangrijke knelpunten die golden ten opzichte van de
zogenaamde oude schades opgeheven. Kan de minister
extra aandacht geven aan groepen schademelders,
bijvoorbeeld ondernemers, mkb'ers, agrariërs en
monumenteneigenaren, die in het verleden niet of
nauwelijks in aanmerking kwamen voor de schaderegeling?
Voorzitter. Wat het CDA betreft is het van belang dat deze
schademeldingen op korte termijn behandeld kunnen
worden. Een spoedige inwerkingtreding van de wet is
daarbij van belang. Kan de minister aangeven wanneer hij
verwacht dat de wet in werking treedt? Deze vraag is ook
relevant omdat we straks na die andere wetsbehandeling
willen dat beide wetten in werking treden en de enquête
kan plaatsvinden.

Een specifiek kritiekpunt is dat er in het wetsvoorstel geen
ruimte is voor een second opinion, zoals tot op heden in
schadeprotocollen wel was geborgd. Voor het CDA is het
bij het beantwoorden van de vraag of er al dan niet een

Voorzitter. Tijdens het algemeen overleg van 27 november
hebben vele partijen, waaronder wij, aandacht gevraagd
voor de waardedalingsregeling. Ook vandaag wil ik daar
specifiek op ingaan. Het IMG gaat woningeigenaren een
beschikking sturen voor de vergoeding van de waardedaling
door aardbevingen. Tegelijkertijd loopt op dit moment bij
de civiele rechter de schadestaatprocedure van de Stichting
Wag en de woningcorporaties. Het rekenmodel van de
Stichting Wag lijkt uit te komen op een substantieel hogere
vergoeding dan dat van het IMG. Hier wringt natuurlijk de
schoen. Wat kunnen de minister of het IMG betekenen voor
de Groningers als de rechter een hogere vergoeding
toewijst dan het IMG heeft gedaan? Wat gebeurt er als er
een uitspraak van de rechter komt nadat de

Tweede Kamer

14 januari 2020
TK 40

Tijdelijke wet Groningen

40-8-10

standaardtermijn voor het instellen van een
bezwaarprocedure op de beschikking van het IMG is
verlopen? Is het mogelijk dat het IMG dan alsnog het
verschil gaat uitkeren aan woningeigenaren, zonder dat ze
daar weer voor in beroep moeten? Kan er niet een besluit
worden genomen? Kan de minister hier niet gewoon
duidelijk toezeggen dat dit zijn insteek is? Ook daar heb ik
een motie voor klaarliggen.

"zo nauw mogelijk"? Wat moeten ze daaronder verstaan?
Kan de minister ervoor zorgen dat de bewoners vroegtijdig
bij deze afweging betrokken worden en dat men binnen
een concrete termijn een besluit mag verwachten? Is de
minister bereid om de mogelijkheid van schadepreventie
te laten onderzoeken en adequate maatregelen autonoom
of als integraal onderdeel van schadeherstel te laten
uitvoeren?

Voorzitter. Over de beschikking van het IMG heeft de
commissie-Hammerstein een advies uitgebracht waarover
wij een aantal vragen hebben. In het advies van de
commissie-Hammerstein wordt de vergoeding gebaseerd
op de WOZ-waarde, met als peildatum 1 januari 2019. De
commissie neemt voor de berekening van de waardedaling
aan dat de waardedaling als gevolg van de beving in de
WOZ-waarde is verrekend. Doordat de
vergoedingspercentages maximaal rond 12% liggen, pakt
dit voor eigenaren met een grotere waardedaling slecht uit.
Omdat de vergoeding een percentage is van de WOZwaarde, wordt de compensatie lager naarmate de echte
waardedaling hoger is. Het is allemaal heel erg ingewikkeld,
maar het komt neer op de vraag hoe de minister aankijkt
tegen de stelling van de Groninger Bodem Beweging dat
er een opt-outregeling zou moeten komen. Wanneer
woningeigenaren veronderstellen dat de waardedaling
zoals berekend door het model, geen goede weergave is
van de ware waardedaling, zouden zij de mogelijkheid
moeten krijgen om een andere methode te kiezen voor de
berekening van de waardedaling, bijvoorbeeld door middel
van taxatie. Als je het daar zo eens met de collega's over
hebt, vindt iedereen dat eigenlijk een heel redelijk idee.

In het wetsvoorstel wordt bepaald dat het IMG niet bevoegd
is om gevallen die eerder zijn voorgelegd aan het CVW of
de burgerlijke rechter, of waarover een
vaststellingsovereenkomst is gesloten dan wel hierover
wordt onderhandeld, te onderwerpen aan een
herbeoordeling. Er kunnen echter redenen zijn die het toch
rechtvaardigen om een herbeoordeling van in het verleden
afgewezen schades te doen. De TCMG heeft die
mogelijkheid nu via een hardheidsclausule opgenomen in
de beleidsregels. Het CDA is van mening dat deze clausule
ook voor het definitieve Instituut Mijnbouwschade moet
worden opgenomen. Daarom heb ik op 15 oktober een
amendement ingediend om dit mogelijk te maken. Gisteren
heb ik dat amendement conform het advies van de TCMG
aangepast en samen met collega Van der Lee ingediend.

Een tweede punt betreft eigenaren die hun huis in het
verleden hebben verkocht met gebruikmaking van de
voormalige NAM-waardedalingsregeling. Het advies van
de commissie-Hammerstein stelt dat deze mensen geen
gebruik meer mogen maken van de nieuwe
waardedalingsregeling. Vindt de minister dit rechtvaardig?
In hoeverre ziet de minister kans om deze mensen alsnog
de mogelijkheid te bieden van de nieuwe regeling gebruik
te maken?
In juni 2016 heeft het ministerie van EZK twee primaire
beleidsdoelen voor Groningen genoemd: 1. de veiligheid,
2. schadepreventie. Op punt 1 zijn diverse stappen gezet,
zoals het besluit om de gaswinning zo snel mogelijk terug
te brengen naar nul. Maar geldt dat ook voor punt 2? Ik
vraag dat omdat er nog steeds aardbevingen plaatsvinden,
vooral ook veel lichtere, maar die kunnen je huis ook
behoorlijk beschadigen. Dit zou je door preventieve
maatregelen moeten kunnen tegengaan. Vindt de minister
dat ook? Vindt hij ook dat het IMG daarvoor een vergoeding
zou moeten kunnen toekennen of preventieve maatregelen
in natura zou moeten kunnen treffen?

Nog niet alle schades die voor 31 maart 2017 zijn ingediend,
zijn afgehandeld. Het IMG is niet bevoegd om een aanvraag
voor schadevergoeding te behandelen, indien dit een
schade betreft van voor 31 maart 2017, om 12 uur zelfs
ingediend. In de nota naar aanleiding van het verslag geeft
de minister aan dat wanneer gedupeerden zich niet konden
verenigen met het aanbod van de NAM, zij hun zaak voor
1 september 2018 konden voorleggen aan de Raad van
Arbiters Bodembeweging. De minister geeft aan dat hij
verwacht dat deze procedures voor de inwerkingtreding
van deze wet zijn afgewikkeld. Kan de minister hier een
update over geven?
Met de NAM is afgesproken dat zij de uitspraken van de
Raad van Arbiters zo spoedig mogelijk uitvoert. Wanneer
een gedupeerde zich niet kan vinden in de uitspraak van
de Raad van Arbiters Bodembeweging staat voor hem de
weg naar de burgerlijke rechter open. De commissaris van
de Koning en de minister van EZK houden in de gaten hoe
deze uitvoering verloopt. Ook op dit punt zouden we graag
horen hoe het met deze voortgang verloopt. Collega
Beckerman begon ook al over die oude schades, dat mensen
die nog konden aantonen door middel van facturen. Nou
ja, als je dan hoort dat dat eigenlijk nergens toe leidt, dan
word ik daar best wel verdrietig van. Vandaag of gisteren
was er berichtgeving uit Groningen over bodembeweging.
Mevrouw Beckerman noemde dat een lege huls. Ik hoop
dat dat niet echt een lege huls is, en dat de minister zich
daar ook om bekommert. Want we stellen hoge ambities
en bij het IMG zal het de wens zijn om schademeldingen
snel en accuraat af te handelen.

Wanneer het IMG wegens aard en omvang van de schade
meent dat het, hoewel er geen sprake is van een acuut
onveilige situatie, noodzakelijk kan zijn een gebouw of werk
versneld op te nemen in het versterkingsprogramma, kan
het IMG dit met instemming van de aanvrager voorleggen
aan de organisatie die verantwoordelijk is voor versterking.
Aangegeven wordt dat de aanvraag voor schadevergoeding
en de uitvoering van de versterkingsoperaties door de
betrokken organisaties zo nauw mogelijk op elkaar worden
afgestemd. Wat mogen wij — en zeker die inwoners die
daar rechtstreeks mee van doen hebben — verstaan onder

Maar een voortvarende aanpak staat of valt met de
capaciteit om schades op te nemen, te beoordelen en af te
handelen. We hebben helaas bij de TCMG moeten
constateren dat ambitie en werkelijkheid, waar het gaat om
de snelheid in afhandeling in de aanloopfase, ver uit elkaar
kunnen liggen. Het IMG zal daarom allereerst vanuit EZK
voldoende op sterkte moeten worden gebracht, maar er
zullen ook voldoende deskundigen moeten worden
aangetrokken. Hier kan het in belangrijke mate knellen
wanneer bij het binnenhalen van deskundigheid steeds uit

Tweede Kamer

14 januari 2020
TK 40

Tijdelijke wet Groningen

40-8-11

dezelfde vijver moet worden gevist. Kan de minister
garanderen dat dit bij de inrichting van het IMG niet gaat
leiden tot vertragingen in de schadeafhandeling? Zijn er
genoeg mensen beschikbaar die het werk op een adequate
manier kunnen uitvoeren?
Voorzitter, bijna tot slot, dus ik ga inlopen in de tijd. Ja ...
Gaat de NAM nu ook echt alle schade betalen, ook aan de
Staat, zo vragen we aan de minister. Want je begint met
het ene en je komt in het andere, en het kan toch niet zo
zijn dat de NAM zich daarvoor wegdraait. Kan de minister
dat vandaag nog bevestigen?
Voorzitter. Het is vandaag de eerste vergaderdag van de
Tweede Kamer in het jaar 2020. De afgelopen jaren hebben
we steeds aan het begin van het jaar gezegd: het
aankomende jaar wordt het jaar dat we echt grote stappen
gaan zetten en dat Groningers gaan merken dat er
vooruitgang wordt geboekt. En vervolgens moesten we
steeds weer op het einde van het jaar constateren dat het
wéér niet het jaar van de Groningers werd. Wij willen
woorden, en zeker daden. Waar gaat de minister de stappen
zetten die dit jaar nodig zijn? Want ik kan het wel goed
volgen hoor, wat mijn collega van de SP en ook die van
GroenLinks zeggen over de boetes; ik vind dat allemaal heel
herkenbaar. Als ik hier met Groningers over spreek, dan is
het gewoon een hard gelag. En iedereen is het zo
langzamerhand wel een beetje kwijt: wanneer gaat het nou
echt gebeuren, wanneer zie ik het verschil bij mij thuis, bij
mijn ouders, bij mijn kinderen, bij mijn kleinkinderen? De
minister hier kan daar een belangrijke stap in zetten. Ik hoop
dat hij dat ook daadwerkelijk gaat doen.
Voorzitter, dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. We gaan nu luisteren naar de heer Kops van
de fractie van de Partij voor de Vrijheid.

De heer Kops (PVV):
Dank u wel, voorzitter. Augustus 2012 was er de aardbeving
bij Huizinge, met een kracht van maar liefst 3,6 op de schaal
van Richter. Dat is alweer zevenenhalf jaar geleden. Daarna,
in 2013, is de gaswinning in Groningen niet omlaaggegaan
zoals je dan zou verwachten, maar zelfs opgeschroefd. Over
overheidsfalen gesproken! Januari 2018 was er de beving
bij Zeerijp, met een kracht van 3,4 op de schaal van Richter.
Ook alweer twee jaar geleden dat we het hier, in deze
Kamersamenstelling, daarover hebben gehad. En we weten
het nog wel, toen we voor het eerst met deze minister
stonden te debatteren over de nationale ramp in Groningen
— want dat is het natuurlijk — waren we toch wel gematigd
positief, zeker na jaren van ellende onder zijn voorganger
minister Kamp. Er werd zelfs gesproken over de starre Kamp
en de flexibele Wiebes. Maar we hebben te vroeg gejuicht.
Zo zou bijvoorbeeld 2019 het jaar van de uitvoering gaan
worden, dat werd ons beloofd, maar het is niet gebeurd,
dus het waren valse beloftes. Het is inmiddels januari 2020,
het kabinet is bijna alweer uitgeregeerd, en nu pas
behandelen we dan de Tijdelijke wet Groningen. Het duurt
allemaal zo vreselijk lang.
Voorzitter. Laat dat eens even tot je doordringen. Want het
lukt het kabinet wel om binnen no-time een spoedwet

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

stikstof in elkaar te fietsen. En het is ook gelukt om een
nationaal klimaatakkoord in elkaar te zetten, wat je daar
inhoudelijk ook allemaal van vindt. Maar de Groningers
wachten al jarenlang op rechtvaardigheid. Als ik dan lees
dat de minister niet met dit wetsvoorstel wilde wachten
totdat we ook het voorstel voor de versterkingsopgave
kunnen behandelen, dan moeten we blijkbaar nog blij zijn
ook met die zogenaamde voortvarendheid van de minister.
Ik zou het eigenlijk liever willen omdraaien. Waarom is het
voorstel voor de versterking niet nu, as we speak, klaar voor
plenaire behandeling? Dan heb ik het niet eens over de
inhoud daarvan.
Voorzitter. Het voorstel waar we het vandaag wel over
hebben, biedt de grondslag voor de publiekrechtelijke
afhandeling van schade, wat natuurlijk terecht is, en het
daartoe in te stellen Instituut Mijnbouwschade Groningen.
Het gaat niet over de versterking. Logisch is dat niet, omdat
schadeafhandeling en versterking natuurlijk met elkaar te
maken hebben; dat is al vaker gezegd. Dat is zeker niet
logisch omdat die versterking ook niet wil vlotten. De heer
Groenhagen van de NCG zei eind november niet voor niets:
"Ik zeg het met schaamte. De versterking loopt niet. Dit
dossier rammelt en heeft niet de voortgang die het
verdient." Gisteren nog zei de burgemeester van MiddenGroningen: "De versterking verloopt traag, veel te traag.
Dit is onacceptabel leed voor de betrokken mensen. Het
moet maar eens afgelopen zijn met steeds maar weer
uitstel."
We behandelen nu een voorstel waarin die broodnodige
versterking nog niet geregeld is. Hoelang is deze minister
nu eigenlijk al minister? Hoelang duurt de ellende in
Groningen nu eigenlijk al? Tientallen jaren. Dus opnieuw
de vraag: waarom duurt het allemaal zo vreselijk lang? De
minister schrijft in de nota naar aanleiding van het verslag
"dat beide organisaties, het Instituut Mijnbouwschade
Groningen en de NCG, zich ten doel stellen om
schadeafhandeling en versterking waar mogelijk
gezamenlijk te behandelen en gedupeerden waar mogelijk
een integrale oplossing te bieden."
Voorzitter. Het is allemaal zo vaag. Hoe moeten we dat dan
zien? Wat hebben we op dit moment aan die teksten, nu
we dit wetsvoorstel behandelen? Hoe gaat de minister
voorkomen dat er opnieuw een wirwar van verschillende,
naast elkaar functionerende instituten gaat ontstaan waar
niemand meer wijs uit wordt?
Voorzitter. Sinds de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade
van start is gegaan, zijn daar 48.000 schademeldingen
binnengekomen. 19.000 daarvan zijn nog altijd in
behandeling. Met andere woorden, het wil maar niet vlotten.
Dan schrijft de minister dat het nieuw op te richten instituut
zijn eigen werkwijze moet kunnen vaststellen; het instituut
kan daarbij natuurlijk gebruikmaken van de opgedane
ervaring bij de tijdelijke commissie, maar is daaraan niet
gebonden. Hoe moeten we dat nu zien? Welke zekerheid
biedt dat de gedupeerden op dit moment? Eigenlijk niets.
En hoe gaan we dan voorkomen dat, ondanks die opgedane
ervaring bij de tijdelijke commissie, het wiel opnieuw
uitgevonden gaat worden en dat allemaal opnieuw tot
vertraging gaat leiden? De minister noemt hierbij als enige
argument de onafhankelijkheid van het instituut, die
natuurlijk terecht is. Maar dat dit het enige argument is, is
veel te eenvoudig.

14 januari 2020
TK 40

40-8-12

Het nieuw op te richten instituut gaat niet alleen materiële
schade afhandelen, maar ook immateriële schade. We
weten dat het bepalen van de hoogte van materiële schade
al niet eenvoudig is, laat staan het bepalen van bijvoorbeeld
mentale schade. De minister schrijft dat experts een advies
zullen uitbrengen over het vaststellen van een methode
hiervoor. Hoe moeten we ons dat voorstellen? Hoe gaat
dat dan in z'n werk? Want laten we eerlijk zijn: voor
gedupeerden die nu al jarenlang in de ellende zitten, kan
feitelijk geen enkel bedrag die immateriële schade nog
compenseren. Hoe ziet de minister op dit punt een
volledige, ruimhartige schadevergoeding voor zich?
Voorzitter. Over ellenlange procedures gesproken: de
maximale beslistermijn van het instituut zal twaalf tot
vijftien maanden bedragen, zo lezen we. En dat is nogal
wat. Dat betekent opnieuw meer dan een jaar onzekerheid,
nog afgezien van de jarenlange onzekerheid waar mensen
nu al in zitten. Eerst was het dus de NAM die de
schadeafhandeling tot in lengte van dagen frustreerde en
traineerde en nu is het eigenlijk de minister die juist door
het wettelijk vastleggen van die beslistermijnen van twaalf
tot vijftien maanden, niet bepaald de indruk wekt dat het
allemaal sneller zal gaan. Graag een reactie van de minister.
Voorzitter. We hebben het nu over de Tijdelijke wet
Groningen, maar hoe tijdelijk is nu eigenlijk tijdelijk? De
uitzonderlijke maatregelen die zijn opgenomen in dit
voorstel, zijn van toepassing zolang de bijzondere situatie
in Groningen dit rechtvaardigt, aldus de minister. Daarom
is dus in dit voorstel geen einddatum opgenomen. Eigenlijk
is dat natuurlijk heel veelzeggend, want ook nadat de
gaswinning in Groningen volledig is beëindigd, kan de
bodembeweging nog lange tijd doorgaan. Eigenlijk is dat
een heel treurig vooruitzicht. Dit voorstel kent dus geen
einddatum maar wel een evaluatieverplichting, artikel 20,
waarin staat dat de minister moet rapporteren over de
doeltreffendheid van deze wet en de noodzaak van het
voortduren van de maatregelen. De vraag die ik de minister
graag zou willen stellen is: en dan? Wie beslist vervolgens
over het voortduren van deze wet en welke zekerheid biedt
dat de gedupeerden op dit moment?
Voorzitter. De enige rol die de NAM onder deze wet nog
zou moeten spelen, is het uiteindelijk betalen van de
rekening. De minister gaat dat regelen door een
heffingsbesluit aan de NAM op te leggen. Laten we eerlijk
zijn, we kennen de NAM niet bepaald als een organisatie
die graag haar verantwoordelijkheid neemt door uit zichzelf
schades ruimhartig te vergoeden. Anders zou dit
wetsvoorstel überhaupt niet nodig zijn geweest. Ligt het
dan ook niet in de lijn der verwachting dat de NAM elk
heffingsbesluit dat zal worden opgelegd, tot het uiterste zal
gaan aanvechten? Komt dat geld dan uiteindelijk ooit nog
wel terug? Hoe ziet de minister dat juridische getouwtrek
voor zich?
Voorzitter. Zoals eerder voorgesteld, ook door andere
partijen, zoals de PVV, en niet door de coalitiepartijen, was
uiteraard een generaal pardon voor Groningen het beste
geweest. Dat klinkt misschien wat gek uit de mond van een
PVV'er, maar in het geval van Groningen maken we daar
een uitzondering voor. Had gewoon een streep gezet onder
al die schadegevallen. Ruimhartig uitbetalen en doorgaan.

De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw DikFaber van de fractie van de ChristenUnie. We gaan er
redelijk voortvarend doorheen, stel ik vast. Dus misschien
kunnen we het hele debat afronden voor de dinerpauze.

Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Voorzitter. Sinds de beving in Huizinge in de zomer van
2012 zijn er tienduizenden, misschien zelfs inmiddels wel
honderdduizend schades gemeld en dan heb ik het nog niet
eens over de schades die niet gemeld zijn. We weten
allemaal hoe het gegaan is. Er zijn pogingen gedaan om te
komen tot snelle en onafhankelijke schadeafhandeling. In
plaats daarvan had de NAM veel te lang een grote vinger
in de pap en zijn mensen vastgelopen in papieren en in
procedures. Niet voor niets hebben de Nationale
ombudsman en de Onderzoeksraad voor Veiligheid kritische
noten gekraakt over de wijze van schadeafhandeling. Was
er aanvankelijk alleen schade aan gebouwen, nu is er ook
sprake van immateriële schade, schade aan de gezondheid
van mensen doordat ze te maken hebben met stress en met
onzekerheid. Met het Nationaal Programma Groningen
wordt gepoogd mensen nieuw perspectief te geven. En dat
is goed. En er gebeuren ook mooie dingen. Projecten voor
duurzame energie, sportvoorzieningen, dorpsvernieuwing
en mensen kunnen ook zelf ideeën voor projecten
aandragen.
Tegelijkertijd raken al deze projecten mensen niet in het
hart. Mensen zullen pas weer vertrouwen krijgen als zíj
centraal staan. Mensen hebben niet gevraagd om schade
aan hun woningen of schade aan hun gezondheid. Dan is
wel het minste dat de overheid voorziet in ruimhartige
afhandeling van schade, en dan ook echt alle schade.
Daarom is het goed dat wij vandaag spreken over de
Tijdelijke wet Groningen. Hiermee komt er een
publiekrechtelijke afhandeling van alle schade, door het op
te richten onafhankelijke Instituut Mijnbouwschade
Groningen, met rechtsbescherming bij de bestuursrechter.
Daarnaast blijft de mogelijkheid van civielrechtelijke
afhandeling van schade, rechtstreeks bij de NAM, met
rechtsbescherming bij de burgerlijke rechter.
Voorzitter. Als we spreken over schade, dan gaat het ook
over waardedaling, over immateriële schade en over kosten
die een gedupeerde moet maken om schade aan te tonen.
Ik zei het al: het is goed dat we met dit wetsvoorstel spreken
over alle schade. Het is belangrijk dat schade ruimhartig
vergoed wordt, zoals dat ook steeds beloofd is door de
rijksoverheid en door de minister. Om die reden heb ik een
amendement hierover van D66 meegetekend. Dan is het
des te verrassender dat het bewijsvermoeden alleen geldt
voor fysieke schade aan gebouwen. Ik ben wel benieuwd
hoe de minister dit ziet. Kan immateriële schade meeliften
op de fysieke schade, aangezien er een causaal verband is?
Ik overweeg op dit punt een motie. Laten we voorkomen
dat mensen die toch al genoeg voor hun kiezen krijgen ook
nog deze strijd moeten aangaan.

Voorzitter, tot zover in eerste termijn. We wachten de
beantwoording van de minister af. Dank u wel.

Voorzitter. Een besluit over vergoeding van schade volgt
uiterlijk acht weken na ontvangst van de aanvraag of twaalf
weken na ontvangst van het deskundigenadvies als dit
nodig is om tot een adequate beoordeling van de schade

Tweede Kamer

14 januari 2020
TK 40

Tijdelijke wet Groningen

40-8-13

te komen. Dit deskundigenadvies kan echter volgens criteria
in de wet een jaar op zich laten wachten. Kan dat niet
sneller, zo vraag ik de minister. Welke bevoegdheden heeft
hij, als minister, als termijnen structureel worden
overschreden? De stuwmeerregeling ligt immers nog vers
in het geheugen. Het was jammer dat die nodig was.
Voorzitter. Het is goed dat het instituut de mogelijkheid
krijgt om een commissie van deskundigen in te stellen.
Maar geldt dat ook voor gedupeerden? Kunnen zij een
beroep doen op contra-expertise als ze het niet eens zijn
met het oordeel van het instituut? Tot nu toe is deze
mogelijkheid wel opgenomen in schadeprotocollen. Komt
deze contra-expertise dan ook in aanmerking voor
schadevergoeding? Graag een reactie van de minister.
Op veel plekken in de stukken lees ik over de wens om
schadeafhandeling en versterking zo veel mogelijk in
samenhang uit te voeren. Mijn fractie heeft daar ook vaak
op aangedrongen. We moeten een dubbel
aannemingsproces, twee keer mensen over de vloer en alle
stress, zorgen en kosten die daarbij komen kijken, zien te
voorkomen. Hoe wil de minister dit organiseren?
In de memorie van toelichting lees ik het volgende:
"Wanneer het instituut wegens aard of omvang van de
schade meent dat het, hoewel er geen sprake is van een
acuut onveilige situatie, noodzakelijk kan zijn om een
gebouw of werk versneld of sowieso op te nemen in het
versterkingsprogramma, kan het instituut dit met
instemming van de aanvrager ter afweging voorleggen aan
de organisatie die verantwoordelijk is voor de uitvoering
van het versterkingsprogramma." Dit alles stelt mij niet
gerust. Als ik de zin goed lees, lees ik hier dat het initiatief
bij het instituut ligt. Maar zijn de mensen die schade
afhandelen hier wel voldoende op gericht? Komen mensen
ook altijd wel langs — denk bijvoorbeeld aan de
aannemersvariant — en kijken zij ook standaard of
versterking aan de orde is?
Dan de bescherming van persoonsgegevens. Natuurlijk is
die belangrijk, maar om schadeafhandeling en versterking
in samenhang uit te voeren, zal er toch een bepaalde mate
van uitwisseling van informatie moeten zijn. Ik hoor graag
van de minister hoe een integraal proces, stap voor stap,
er voor de bewoners uitziet, hoe zij hierin maximaal
ontzorgd kunnen worden en waar zij terechtkunnen, bij dat
ene loket waar deze Kamer al zo vaak op heeft
aangedrongen en waar ook een motie van mij, door velen
ondertekend, over is aangenomen. Ik heb op dit punt een
amendement in voorbereiding.
Het Instituut Mijnbouwschade heeft niet de bevoegdheid
om 10.000 oude schadegevallen die zijn behandeld door
de NAM en het CVW opnieuw inhoudelijk te beoordelen.
Wat de ChristenUnie betreft, krijgt het instituut wel de
bevoegdheid om in het geval van zeer ernstige schade en/of
een buitengewoon procesverloop alsnog de dossiers
opnieuw te beoordelen. Ik steun dan ook het amendement
over de hardheidsclausule dat hierover is ingediend.
Vanuit de regio worden door diverse geledingen —
maatschappelijke organisaties en overheden — zorgen geuit
over de mogelijkheid dat de NAM alsnog als derde
belanghebbende wordt aangewezen bij besluiten die op
basis van dit wetsvoorstel worden genomen. Hoe
beoordeelt de minister dit? kan hij vandaag klip-en-klaar

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

uitspreken dat dit om juridische redenen niet zal gebeuren?
We wilden immers de NAM volledig uit het proces van de
schadeafhandeling hebben.
Als één ding steeds terugkomt, is het dat mensen zich
gezien en gehoord willen voelen. Te vaak is de menselijke
maat zoek geweest. Ook anderen hebben dat gezegd. De
minister heeft afgezien van een adviesorgaan bestaande
uit bewoners, omdat transparantie van bevoegdheden hoge
prioriteit heeft. Hij wijst daarbij op de Kaderwet zbo's. De
situatie in Groningen is echter uniek en biedt wellicht wel
die bijzondere reden. Kan de minister nog eens toelichten
waarom dit volgens hem niet zou kunnen? Waarom zouden
we niet een commissie van gedupeerden instellen om hun
raad en advies te vragen? Ook op dit punt overweeg ik een
motie.
Evaluatie van de wet vindt plaats na drie jaar en daarna
iedere vijf jaar. Waarom is hiervoor gekozen? Het is
gebruikelijk dat wetgeving na twee jaar geëvalueerd wordt,
en daarom graag een reactie van de minister. Geldt voor
dit wetsvoorstel ook een verjaringstermijn?
Ik rond af. Het is goed dat wij vandaag dit wetsvoorstel
bespreken. Ik zal dit wetsvoorstel met een positief advies
aan mijn fractie voorleggen. Tegelijkertijd is dit nog maar
de helft van het verhaal. We hebben het over de
schadeafhandeling, terwijl de grootste pijn zit bij de
versterking. Ik begon mijn betoog met de beving bij
Huizinge, zevenenhalf jaar geleden. Ik schat dat er 100.000
schades zijn gemeld. Er zijn 1.000 woningen versterkt. Dit
is het belabberde verhaal van Groningen. Dit is echt
overheidsfalen waar we het nu met elkaar over hebben. Ik
hoop dan ook van harte dat we de wet die de versterking
behandelt op zeer korte termijn in deze Kamer kunnen
behandelen, zodat er ook daadwerkelijk iets gaat veranderen
voor de mensen in Groningen.
Mevrouw Beckerman (SP):
U hebt volledig gelijk. Het echte debat voeren we helemaal
niet vandaag, maar dat schuiven we voor ons uit, terwijl
dat debat, over de versterking, zo hard nodig is. Het gaat
dan om die crisisaanpak, waarvan de toezichthouder heeft
gezegd: als je dat niet nu doet, ontwricht je die
gemeenschap nog veel meer. Het is echt schandalig dat we
daar nog op moeten wachten en het is schandalig hoe lang
Groningers wachten. Een simpele vraag, ook nu, is: zou u
ervoor zijn om zo'n boeteclausule te regelen voor inwoners
die moeten wachten op de overheid?
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Ik kan de ins en outs hiervan niet helemaal overzien, maar
ik kan wel heel goed begrijpen dat de SP-fractie deze vraag
voorlegt. Ik ben zeer bereid om hiernaar te kijken. Wellicht
heeft de SP op dit punt een amendement in voorbereiding,
of wellicht komt dat bij het totaal van de wetgeving, als we
die over enige tijd bespreken. Maar ik heb zeker de
bereidheid om daarnaar te kijken.
Mevrouw Beckerman (SP):
Dat is een weifelend ja, maar daar ben ik blij mee; dank u
wel. Want ook wij zien het helemaal niet als een oplossing.
U zit hier al heel lang en u weet dat we al heel vaak dit soort
beloftes hebben gedaan aan Groningen, maar dat het steeds

14 januari 2020
TK 40

40-8-14

niet geregeld wordt. Het is wel een stok achter de deur. Ik
zou er echt op willen wijzen dat het heel gebruikelijk is en
dat het nu al zo is bij TCMG, maar dat het uit de wet is
gehaald. Daarom zou het wel echt vandaag al moeten. Ik
zou dat toch nogmaals willen vragen.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Ik heb ook letterlijk de vraag aan de minister gesteld welke
stokken achter de deur er zijn. Boeteclausules kunnen
helpen om vaart te maken, want dat is nu echt heel hard
nodig.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan gaan we luisteren naar de heer Sienot van
de fractie van D66.

De heer Sienot (D66):
Voorzitter. D66 wil ook dat de Groninger eens op één komt;
die heeft recht op een betrouwbare en onafhankelijke
afhandeling van de schade. Dat kan natuurlijk nooit als de
NAM een belangrijke rol speelt in het herstelproces. Het is
sowieso gek dat we de veroorzaker van de schade jarenlang
de afhandeling hebben laten bepalen. Het is goed dat deze
wet regelt dat de rol van de NAM is uitgespeeld.
De wet is noodzakelijk, maar hopelijk ook kort van
toepassing. Vandaar de term "tijdelijk". Nu we de gaskraan
in Groningen dichtdraaien, zal de onrust in de bodem
afnemen, maar we weten niet hoe snel. Kan de minister
daar wellicht meer over zeggen? Is het mogelijk om een
eindjaar voor de wet in te stellen? Ik sluit me dan ook aan
bij de vraag van de PVV — de heer Kops is helaas weg,
maar als het voor Groningen is, zijn PVV en D66 het heel
vaak eens — hoe tijdelijk de Tijdelijke wet Groningen is.
De Groningse aardbevingen hebben niet alleen huizen
geraakt, maar ook mensen. Dat konden we voor het reces
nog indringend zien bij de kindermusical Een brief aan de
NAM. De onderhoudende voorstelling, met mooie liedjes
en grappige scènes, liet je heel even de emoties van de
gedupeerden meevoelen: stress, onzekerheid, verdriet.
Daarom vindt D66 het heel positief dat de wens van de regio
is gehoord en immateriële schade en waardedaling
meegenomen zijn in deze wet. De vraag aan de minister is
nu wel: hoe gaat dit er concreet uitzien? Bij het bepalen van
de compensatie voor de waardedaling zien we bijvoorbeeld
hele forse verschillen tussen de voorstellen van de experts
van de Stichting WAG en die van het ministerie van EZK.
Wat zegt de minister daarom van het idee om ook hierin
ruimhartig op te treden? Beweeg nou gewoon eens meer
richting de claim van de WAG, onder de voorwaarde dat
de uitkering voor een deel wordt benut voor verbetering
en verduurzaming van de woning. Dan slaan we twee
vliegen in één klap.

moet dít veranderen. Hoe gaat het IMG dat doen? Volgens
de minister leidt het tot vertraging als we de versterking en
de schadeafhandeling gelijktijdig wettelijk regelen. Nu willen
wij natuurlijk ook geen onnodige vertraging, maar we zien
wel graag dat er zo snel mogelijk wordt geluisterd naar de
kritische reacties van het Groninger Bodemberaad en het
SodM. Zorg dat de versterkingswet voor snellere resultaten
zorgt; luister naar de kritiek uit de regio op de wet; werk
samen met de organisaties aan verbeteringen. Graag een
reactie van de minister op de kritiek van deze organisaties,
die zeer steekhoudend is. Hoe kan die leiden tot verbetering
in de wet versterking?
De wet is noodzakelijk, maar D66 ziet nog wel een aantal
punten ter verbetering van de wet die nu voorligt. Het ging
al over de maximale beslistermijn van vijftien maanden.
Dat is natuurlijk mesjogge. Kan die termijn niet korter? Het
uitgangspunt is al zes maanden. Natuurlijk kan het zijn dat
het een hele complexe zaak is en dat je wat ruimte wil
houden, wat ruimer in je jasje wil zitten om daaraan recht
te doen. Maar kunnen we dat dan niet omdraaien en zeggen:
standaard is het zes maanden en in uitzonderlijke gevallen
is er ruimte om ik noem maar wat? Nu is het veel te lang.
Standaard mag het nooit vijftien maanden zijn.
Hoe kunnen we zorgen voor een automatische of in elk
geval snelle informatie-uitwisseling tussen verschillende
overheidsinstanties om de Groningers zo snel mogelijk te
helpen? De Groningers staan te popelen en hebben er
weinig bezwaar tegen als belangrijke informatie tussen
overheden wordt gedeeld, als zij daar sneller mee geholpen
zijn. Toch leidt dit in de praktijk kennelijk tot vertraging,
want we kregen daar diverse vragen over. Graag een reactie
van de minister op deze twee punten.
Dan de hardheidsclausule. Voor D66 gaan de Groningse
gedupeerden vóór juridische regels. We willen daarom dat
het mogelijk is om in schrijnende gevallen af te wijken van
die regels, zeker wanneer mensen al een in hun ogen
onterechte afwijzing hebben gehad van de NAM of het
Centrum Veilig Wonen, organisaties die we nu juist uit het
proces halen, en dat is niet voor niks. Daarom steunt D66
het amendement hierover van GroenLinks en het CDA van
harte.
In deze Kamer vragen we vaak om een ruimhartige
afhandeling van de schade voor de Groningers. Laten we
die dan ook gewoon vastleggen in de wet. Dan weet je maar
wat je hebt. Je weet niet wat de toekomst brengt, maar een
wet geeft in elk geval wat vastigheid. Daarom dien ik
hiervoor een amendement in.

Deze wet regelt de formele afhandeling van de schades.
Tegelijkertijd zien we dat het aantal schademeldingen in
de praktijk weer groeit, ondanks de stuwmeerregeling. Weet
de minister nu al beter wat we hieraan kunnen doen? Want
we kunnen van alles vastleggen op papier, maar uiteindelijk

De Tijdelijke wet Groningen bevat verder een juridische
weeffout waar ik het graag even over heb. Mijn collega Van
der Lee deed dat ook al. De gedupeerde heeft recht op
schadevergoeding op grond van het burgerlijk recht ofwel
civiel recht. Maar doordat het Instituut Mijnbouwschade
een bestuursorgaan is, krijgen de gedupeerden een besluit
waarvoor de regels van het bestuursrecht gelden, terwijl
zowel het civiel recht als het bestuursrecht geldt. De
bestuursrechter kan echter uitsluitend rechterlijk advies
inwinnen met prejudiciële vragen aan de hoogste
bestuursrechter, de Raad van State, maar niet aan de
hoogste civiele rechter, de Hoge Raad. D66 vindt daarom
dat ook daar advies moet kunnen worden ingewonnen.
Want toen dit proces nog via de NAM liep, hielpen
prejudiciële vragen aan de Hoge Raad juist om complexe

Tweede Kamer

14 januari 2020
TK 40

Tijdelijke wet Groningen

40-8-15

zaken op te lossen, en daar waren heel veel Groningers
mee gebaat. Daarom willen wij met een amendement deze
weeffout graag herstellen, samen met GroenLinks.
Tot slot, meneer de voorzitter. Deze wet is een belangrijke
en noodzakelijke stap. We regelen dat de NAM eruit gaat,
maar we zijn er nog lang niet. D66 wil dat scheuren in
huizen nu snel hersteld worden en dat het aantal
schademeldingen slinkt in plaats van zienderogen weer
stijgt. Bovendien willen we de versterking ook snel wettelijk
geregeld zien, samen met de regio en met de Groninger op
één.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan de heer Van Otterloo van de fractie van
50PLUS.

De heer Van Otterloo (50PLUS):
Voorzitter. We praten over iets waar Groningers al heel lang
op wachten. U sprak daarnet de hoop uit dat we voor de
dinerpauze klaar zouden kunnen zijn. Dat zou een toonbeeld
kunnen zijn van snelheid. Ik zal daarom niet alles herhalen
wat anderen al hebben gezegd en waar ik het geheel mee
eens ben, maar alleen een korte opsomming daarvan geven.
De zorgen van iedereen over hoe het gaat door de
gescheiden afhandeling van versterking en schade zijn ook
onze zorgen. Daarom ben ik er niet voor om nog een derde
departement erbij te halen. Het zal snel moeten gebeuren,
want die gescheiden afhandeling kan weer voor haar eigen
dynamiek en eigen problematiek zorgen. Het zorgt ook voor
problemen met de te lage schades uit het verleden.
Dit is een tijdelijke wet, maar de vraag is of wij het einde
van de wet zelf nog meemaken. Dat is geen pleidooi om te
zorgen dat het snel afgelopen is, maar wie kan voorspellen
hoelang de bewegingen in de bodem nog doorwerken? Ik
vind dat daar dus meer duidelijkheid over moet komen en
ik zal daarover in de tweede termijn een motie indienen. Ik
heb al van veel mensen, ook hier, gehoord dat zij zich
hierover zorgen maken. Als ik een motie indien om de
tijdelijkheid duidelijk te maken, doe ik dat dus om duidelijk
te maken dat het niet te kort is, maar dat het te lang kan
duren, en dat daar ook voldoende argumenten voor moeten
zijn om van de tijdelijkheid af te gaan. Dat is dus een klein
graatje dat in de keel zit.
Er is echter iets anders wat ons wel zorgen baart en wat
nog niet aan de orde is geweest bij andere woordvoerders.
Het artikel 6.178 van het BW was buiten toepassing
verklaard en die buitentoepassingverklaring is nu
opgeheven. Eerlijk gezegd vind ik de argumentatie waarom
het nu niet meer nodig is, niet helder. Ik zou zeggen: hanteer
het voorzorgsprincipe. We moeten niet in een situatie
verzeild raken waarin uiteindelijk de Nederlandse
belastingbetaler alle schade zal vergoeden omdat door de
NAM met succes een beroep op deze uitzondering gedaan
kan worden, de uitzondering die betekent dat zij niet
verantwoordelijk zijn voor de schade. Daarom zou ik een
sterk pleidooi willen houden voor het handhaven van de
uitzondering die er zat van de buitenwerkingstelling van dit
artikel. Op die manier kan er nooit een discussie ontstaan
over de vraag of de NAM nog wel aansprakelijk zal zijn voor

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

de schade, want de exploitant kan daarnaast ook nog een
heffingsbesluit aanvechten. Wij vragen ons af hoe dat nu
verder gaat functioneren. Want betekent het dat met deze
wet feitelijk het budgetrecht geregeld is, namelijk dat het
betaald wordt, maar dat wanneer de NAM onvoldoende
bijdraagt, daarover geen apart besluit meer in de Kamer
wordt genomen? Zit aan het budgetrecht dat bij deze wet
hoort, eigenlijk ook vast dat wij ook zeggen dat als het met
succes wordt aangevochten, dat leidt tot een afwenteling
van de schade op de publieke middelen?
Ik wil nog een tweede opmerking in algemene zin maken
over iets wat nog niet aan de orde is geweest. In dit geval
spreken we over de omkering van de bewijslast bij de
schade. In de rondtafelgesprekken is ook aan de orde
geweest dat die omkering eigenlijk ook zou moeten gelden
voor de rest van het land. En eerlijk gezegd ben ik het
daarmee eens. Want hoe uniek de problematiek van
Groningen ook is, de problematiek van mensen die schade
lijden als gevolg van mijnbouwactiviteiten, is overal
hetzelfde. Dus wat ons betreft zou er ook een wijziging van
dat principe bij de andere mijnbouwschade moeten
plaatsvinden. Het amendement over het niet buiten werking
stellen, is ingediend. Ik overweeg om in de tweede termijn
twee moties in te dienen. Een gaat er over de tijdelijkheid
van de wet en een andere gaat over het meer expliciteren
onder welke omstandigheden het heffingsbesluit opgelegd
aan de NAM, kan worden aangevochten. Wij willen daar
toch beter over geïnformeerd worden dan tot nu toe het
geval is.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. De laatste spreker van de zijde van de Kamer
is de heer Nijboer van de fractie van de Partij van de Arbeid.

De heer Nijboer (PvdA):
Dank u wel, voorzitter. Het eerste debat van het nieuwe
parlementaire jaar gaat over Groningen. Ik denk dat er nog
vele debatten daarover zullen volgen. Dit debat gaat over
het wetsvoorstel over de publieke afhandeling van de
schadeafhandeling. Het is uiteindelijk een een beetje
gemankeerd wetsvoorstel. Want als je kijkt naar wat mensen
nodig hebben, zeker mensen met grote schade, dan zal er
vaak sprake van zijn dat het huis, het monument of de
molen waar ze in wonen, ook moet worden versterkt. En
dan moet je nog steeds ergens anders heen.
Eigenlijk iedereen in de Kamer, en ook de minister, is daar
ongelukkig mee. Ik stel vast dat we nu juridisch de NAM uit
de schadeafhandeling gooien, maar dat mensen toch vaak
afhankelijk zijn van twee verschillende aanvragen, twee
verschillende instituten, twee verschillende procedures om
uiteindelijk hun huis weer op orde te krijgen. Dat blijft toch
triest om te zien. Want uiteindelijk hoeven ze dan niet meer
naar de NAM, maar ja, als ze toch hun hele huis op orde
willen hebben, moeten ze toch ergens anders naartoe voor
de versterking. Daar ben ik erg ongelukkig over. Dat
betekent niet dat wij tegen deze wet zullen stemmen, want
die is beter dan wat we hadden - die NAM is niks - maar ik
ben er wel erg ongelukkig over.

14 januari 2020
TK 40

40-8-16

Dan kom ik op het punt van de waardedaling. Daar wordt
ook compensatie voor geregeld in deze wet. In ieder geval
wordt het principe geregeld. Mensen kunnen materiële en
immateriële schade, ook psychische schade, claimen. Ik
vraag de minister hoe dit nu precies is geregeld. Er is een
commissie geweest. Er is veel discussie en debat over. We
hebben er ook eerder debatten over gehad. Er zijn voors
en tegens besproken. Er is inmiddels ook een andere
bewindspersoon die zich daarover bekreunt. Ik vind dat
professor De Kam best valide argumenten heeft als hij zegt:
is het nou wel zo redelijk om daar waar minder dan 20%
van de mensen heeft gemeld, helemaal geen compensatie
te geven? Waarom heb je, als je in een wijk woont waar
wat minder meldingen zijn gedaan, in een keer geen recht
meer op compensatie? Is dat nou wel zo redelijk? En is de
compensatie die is voorgesteld door die commissie wel
afdoende bij heel grote schades? Dat vind ik heel relevante
vragen. Ik vraag de minister: wat betekent deze wet die we
gaan aannemen nu, waarin het principe staat dat mensen
waardedaling vergoed krijgen? Wat betekent dat nou?
Wordt daarmee die commissie gevolgd? Of betekent het
dat toch die steekhoudende argumenten van De Kam, die
uiteindelijk ook leiden tot een factor 1,5 à 2 keer meer
schadevergoedingen voor waardedalingen, nu realiteit
worden? Dat zou de PvdA als voorkeur hebben.
Mevrouw Mulder heeft nog terechte vragen gesteld over
de juridische positie: als je dan recht hebt op meer, moet
je daar dan individueel bezwaar tegen maken of gaat dat
automatisch? Ik ben ook nieuwsgierig naar de antwoorden
van de minister daarop.
Dan hebben we nog de oude schades. Gisteren kwam er
een vrij stevig persbericht van de Groninger Bodem
Beweging. Die zegt het volgende. De Kamer heeft een
onderzoek laten doen naar de afhandeling van de oude
schades. Mensen zijn ontevreden - dat is ook onderkend
door de minister en de commissaris van de Koning in
Groningen - maar ze komen met een oplossing die geen
oplossing biedt. Er zijn zo veel strikte voorwaarden, zo veel
hekken om geplaatst - je moet bonnetjes hebben en dingen
hebben afgeslagen; er moeten bedragen en termijnen zijn
- dat eigenlijk niemand ervoor in aanmerking komt. Ik vraag
de minister daarop te reageren. Klopt dat? Waarom heeft
hij dat dan zo ingericht? Klopt het niet? Kan hij dan mensen
geruststellen dat iedereen die zich tekortgedaan voelt en
tekortgedaan ís, meer schade vergoed krijgt dan waar hij
eerder mee akkoord is gegaan? Want daar gaat het hier
over.
Ik kom op een volgend punt. Dat betreft de positie van een
paar waardevolle organisaties in Groningen. Ik noem Stuten-Steun, ook door voorgaande sprekers al genoemd, maar
ook de Onafhankelijke Raadsman. Ik vind dat een
gezaghebbend persoon in Groningen. Die bindt de bel aan.
Die bindt de problemen de bel aan. Ik zoek naar het
spreekwoord. "De kat de bel aanbinden", zegt de minister,
maar dat is niet goed. Dat is wel het spreekwoord, maar
dat bedoelde ik hier niet. Maar goed, in ieder geval legt hij
de vinger op de zere plek. Daar deinst hij niet voor terug.
Hij komt met heldere rapportages. Ik denk ook dat hij helpt.
Hij heeft ook wel het gezag in het gebied om af en toe wat
te bereiken voor mensen die echt in de problemen zitten.
In de antwoorden aan de Kamer staat dat hij eigenlijk
overbodig is geworden en dat een ombudsman bij publieke
organisaties dat kan overnemen. Ik zou dat zonde vinden.
Wij hebben al een zee aan organisaties, maar dan heb je

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

iets wat werkt. Het is ook aan een persoon gekoppeld. Dat
is altijd zo met zulk soort dingen. Dan heb je iemand die
dat gezag heeft. Die doet dan nuttig werk. Ik zou aan de
minister de oproep willen doen om dat gewoon in stand te
laten. Er komt vanzelf wel een moment dat hij niks meer te
doen heeft. Tenminste, dat mag ik hopen. En dan zijn we
ook klaar. Dus ik zou die oproep aan de minister willen
doen. Is hij bereid dat aan de heer Klaassen te vragen?
Voorzitter. Dan het punt van de boetes. Mevrouw
Beckerman heeft daar ook al naar gevraagd. Ik ben eigenlijk
helemaal niet zo'n voorstander van die boetes en zo, maar
het is wel heel gebruikelijk in Nederland dat, als je ergens
recht op hebt bij de overheid maar het veel te lang duurt
en het misgaat, er uiteindelijk een financiële compensatie
volgt. Dat geldt in de volle breedte van het bestuursrecht,
als je een vergunning aanvraagt, maar ook als je een
asielprocedure voert. Het is zojuist ook weer bij de
kinderopvangtoeslag vastgesteld, weliswaar via een
omweg, maar dat is gebaseerd op hetzelfde principe. Ik
vraag de minister dat te doen.
Dat is niet zonder reden, want we weten dat alles ellenlang
heeft geduurd in Groningen en dat er heel veel is beloofd
en veel te weinig is nagekomen. Ik hoef 2019 als jaar van
de uitvoering maar in herinnering te roepen. Dat is gewoon
niet gelukt. Dat wordt ook breed erkend, dus ik vind het niet
onredelijk om voor dat enorme wachten enige compensatie
te bieden, ook omdat dat gewoon heel gebruikelijk is. Dus
ik vraag de minister waarom dat hier niet in zit, of dat niet
alsnog kan, of dat het via een omweg, via de Algemene wet
bestuursrecht, uiteindelijk impliciet wel in die wet zit. Maar
in dat geval zou ik dat ook gewoon uitgelegd willen zien.
Ik vraag de minister ook: wat is dan "te lang"? Is dat langer
dan een halfjaar, wat ik redelijk zou vinden? Ik zie in de
stukken alweer twaalf tot vijftien maanden. Zolang zal het
wel weer gaan duren, vrees ik. Maar op den duur is het toch
wel redelijk om mensen die zo lang wachten, zo lang stoeien
en zo lang in die procedures zitten — dit begint dan nu,
maar het is natuurlijk al eindeloos langer bezig; maar de
wet gaat pas nu in — dat te bieden. Is de minister dat met
mij eens en is hij bereid om dat te doen?
Ik vraag in het bijzonder ook aandacht voor de
ondernemers. De PvdA is niet bij voorbaat een
ondernemerspartij, maar met de boeren, mkb-ondernemers
en horecaondernemers schiet het echt voor geen meter op.
Die zitten echt nog ver, ver achter alle mensen in een
woonhuis. Dat probleem wordt bij elk debat weer onder de
neus gewreven. Betekent dat dat zij ook compensatie
kunnen krijgen, ook voor gederfde winsten?
Twee. Ik las — dat staat heel precies in de beantwoording
— dat de NAM geen aanspraak zal doen op de
verjaringstermijn voor wooneigenaren. Geldt dat ook voor
ondernemers? Want iedereen hier in de Kamer weet dat
heel veel boeren en mkb-ondernemers maar deels de
schades hebben gemeld. Ik vertrouw de NAM niet zozeer
dat ik denk: o, ze doen het voor woningeigenaren niet, dan
zal het voor ondernemers ook wel goed gaan. Voor
hetzelfde geld hebben ze weer een juridische redenering
verzonnen dat dat ondernemers en zakelijke partijen zijn,
terwijl het gewoon zzp'ers zijn en slagers, bakkers,
garagehouders en weet ik wat allemaal niet meer, die net
zo gedupeerd zijn als iedereen. Is de minister bereid om te
verduidelijken dat ook daar de verjaringstermijn niet geldt?

14 januari 2020
TK 40

40-8-17

Voorzitter, dat was mijn inbreng in eerste termijn.
De voorzitter:
Ja, u schrok er zelf van dat u zomaar klaar was.
De heer Nijboer (PvdA):
Ja, ik zat naar de tijd te kijken en dacht: ik heb nog royaal
de tijd. Maar u wou opschieten.
De voorzitter:
Ja maar, u heeft nog twee minuten. Maar goed, u bent klaar.
Dank u wel.
De heer Nijboer (PvdA):
Graag gedaan.
De voorzitter:
Tot zover de eerste termijn van de Kamer. Een
huishoudelijke mededeling nog van mevrouw Mulder.
Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Omdat ik amendement op stuk nr. 14 samen met collega
Van der Lee heb ingediend, zou ik graag amendement op
stuk nr. 13 willen intrekken, dat weer amendement op stuk
nr. 6 vervangt.
De voorzitter:
Ja, dank u wel. Dan zijn we weer helemaal bij. Heel goed.
Het amendement-Agnes Mulder (stuk nr. 13) is ingetrokken.
Ik schors de vergadering en daarna gaan we luisteren naar
de antwoorden van de minister.
De vergadering wordt van 17.10 uur tot 17.27 uur geschorst.
De voorzitter:
Het woord is aan de minister.

Minister Wiebes:
Voorzitter, dank. Dit is inderdaad het eerste debat van het
jaar. Maar ook een van de eerste dingen die je aan
Groningen deed denken, was schade. Daar begon het
allemaal mee. Dat was toen de steen op de weg waar we
over spraken. Als dat niet zou worden opgelost, dan zouden
we ook geen zinvol gesprek hebben over alle andere
onderwerpen. Ik wil ingaan op de verschillende aspecten
van de wet, niet alleen op de wet zelf maar ook op alles wat
via de wet behandeld wordt, dus alle vormen van schade.
Maar daarin ben ik nooit helemaal compleet, want ik schrijf
me helemaal suf. Ik heb er een lamme hand van. U stelt
veel vragen. U stelt de goede vragen en daar krijgt u ook
antwoord op. Daarna loop ik per woordvoerder datgene
langs wat ik in de gauwigheid niet in het algemene betoog
heb kunnen inpassen.

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

Ik denk dat het goed is om het betoog te beginnen met
datgene waar het ook echt mee begon. Het zag er uit als
onvrede, maar het was — dat heb ik destijds ook benoemd
— een vorm van onrecht, een vergissing en een
overheidsfalen. Ik heb het over de situatie waarin de schade
werd afgehandeld door de veroorzaker. Dat betekent zoveel
als het volgende. Als je op straat wordt aangereden en je
het niet eens wordt met de aanrijder over hoeveel schade
er is, ga je uiteindelijk naar een wijs persoon die daarover
rechtspreekt. Maar als je daar vervolgens binnenkomt, merk
je dat dat dezelfde man is die je heeft aangereden: de
veroorzaker beoordeelt. Ik heb daarover gezegd dat we
eerder hadden moeten herkennen dat dit niet kon. We
hebben gezinnen laten procederen tegen een multinational
terwijl het ging om een heel groot publiek belang. Dat is
een ongelijke situatie geweest. Ik heb destijds meteen
aangegeven dat ik ook in het vorige kabinet zat en dat ik
dat toen, van een iets grotere afstand, ook niet gezien heb.
Maar wie daar zijn hoofd insteekt, ziet dat.
Toen is er een hele constructieve periode geweest. Ergens
in februari 2018 hebben we behoorlijk eensgezind aan tafel
gezeten met de regio en met maatschappelijke organisaties,
en hebben we gezegd: dit is het allergrootste leed dat moet
worden opgelost. Ik heb daarna veel bevestiging gehad. Ik
spreek veel met mensen die zeggen: wij kunnen best
begrijpen dat dingen langer duren en wij vinden het ook
niet raar om af en toe ongelijk te krijgen of niet te krijgen
wat we wilden, maar wat we niet kunnen hebben, is dat de
veroorzaker, die een financieel belang heeft, bepaalt wat
onze schade is. Dat is het centrale punt en daarom moet
dat onafhankelijk gebeuren. Maar het woord "onafhankelijk"
betekent nogal wat. Dat betekent dat wij ons bij de inrichting
van dit loket moeten verdiepen in de positie van een soort
semirechter: het IMG. Ik dien dat niet te beïnvloeden. Maar
in alle eerlijkheid: dat dienen de mensen hier in de zaal ook
niet te doen. De burgemeesters dienen dat ook niet te doen.
Tegelijkertijd is het een partij die voeling moet hebben met
de samenleving en die moet weten wat er gebeurt. Maar
die dient onafhankelijk te zijn, als ware het echte
rechtspraak. Dat alleen kan het vertrouwen geven dat hoort
bij schadeafhandeling. Daar hoort een onafhankelijke
beoordeling bij, die tegelijkertijd ontzorgt. We willen niet
meer dat mensen zelf moeten bewijzen dat er wel degelijk
schade is, dat die door seismiciteit komt en dat er dit, dit
of dit aan de hand is. Er moet iemand komen die
onafhankelijk is en die onderzoekt wat het zou moeten zijn:
een semirechter.
Als we dat grote gedachtegoed omarmen, dan passen
andere dingen daar niet bij. Dat betekent dat ik niet kan
zeggen hoe het gaat worden. We komen daar straks nog
even op. Ik zal er wel een aantal dingen over zeggen, maar
ik zal niks voorschrijven. Ik kan ook niks zeggen over hoe
waardedaling eruit gaat zien en ik kan ook niet zeggen dat
datgene wat een commissie adviseert, door het IMG wordt
overgenomen. Ik zal mij daar wel over uitlaten in een,
hopelijk, productieve richting, maar ik ga niks voorschrijven
aan deze partij. Dat betekent ook dat ik niets over dat proces
zeg. Dat betekent ook dat ik niet bepaal wie daar komt te
werken of dat er een raad van advies moet zijn. Maar dat
betekent wel — en dat is de huidige praktijk — dat het IMG
zich uitvoerig met maatschappelijke organisaties, bewoners
en gemeentes moet verstaan. Dat doet de TCMG — nu
wordt het IMG de kwartiermaker — volgens mij op een zeer
aansprekende wijze. Dat hoor ik ook van alle partijen terug.
Ik hoor dat trouwens het meest terug van de TCMG. Die
zegt dat zij veel opsteekt van de gesprekken met al deze

14 januari 2020
TK 40

40-8-18

partijen en daardoor ook haar werkwijze aanpast en soms
doordrongen raakt van aanpassingen. Dat is precies hoe
het wat mij betreft moet gaan.
Maar dat ik en de hier aanwezigen geen directe invloed
hebben op de individuele besluiten, betekent niet dat wij
niet de rollen kunnen spelen die wij moeten spelen. Ik heb
namelijk nog wel degelijk de systeemverantwoordelijkheid.
Via dat wetsvoorstel heb ik geregeld dat ik die
systeemverantwoordelijkheid ook kan uitoefenen. Ik dien
dus ingelicht te worden en een jaarverslag te krijgen. Ik
dien het bestuursreglement goed te keuren en de
organisatie voldoende middelen te geven en ik kan ingrijpen
als er sprake is van ernstige taakverwaarlozing. Over de
gang van zaken ga ik dus wel degelijk in gesprek met het
IMG. Maar al deze zaken maken ook de controle door de
Kamer mogelijk, want die informatie stuur ik door naar de
Kamer. Ik ben absoluut niet van plan om de informatie in
te perken. Ik ben van plan om zo mogelijk nog helderder
aan te geven hoe het vordert, zodat deze Kamer mij kan
aanspreken op mijn systeemverantwoordelijkheid en een
oordeel kan vellen over hoe het gaat, want dat blijft
belangrijk. Daarmee ben ik er niet vanaf. Het is alleen zo
dat ik geen bemoeienis heb met individuele besluiten.
Dat wetsvoorstel geeft ons natuurlijk een uitbreiding van
de soorten schade die we nu kunnen afwikkelen. Velen
hebben dat gezegd. Het gaat niet alleen om fysieke schade.
Het gaat ook om materiële schade en waardedaling. Al die
dingen zijn mogelijk. De wettelijke verankering was tot nu
toe ietwat gammel. Die wordt steviger. Maar ook de hele
omloop van kosten en de borging van de onafhankelijkheid
worden steviger. En ja, het klopt dat de versterking nog
komt. Dat het wetsvoorstel later komt, mag ons op geen
enkele manier belemmeren om de arrangementen al te
treffen, want de TCMG werkte ook al alsof die een IMG was.
Zo moet dat nu ook bij de samenloop van schade en
versterken. Dat moet niet wachten op een wetsvoorstel. Ik
ben niet in de gelegenheid om veel te zeggen over het
wetsvoorstel versterking. Dat is er nog niet. Daarvoor is
bovendien een andere bewindspersoon
medeverantwoordelijk. We hebben ook nog andere debatten
en andere gelegenheden om daarover te spreken. Ik zal
daar straks een enkel woord over zeggen, waar dat nodig
is, maar ik zal wel uitvoerig ingaan op de combinatie, en
wel nu.
De heer Harbers heeft het over ontzorgen gehad, maar hij
vraagt ook hoe dat gaat in de combinatie van schade en
versterken. De heer Van der Lee heeft ook gevraagd of ik
iets over die samenloop kan zeggen. Mevrouw Mulder heeft
gezegd: ik wil dat de inwoner centraal staat; vertel mij en
maak voor mij zichtbaar hoe dat in de combinatie van die
organisaties moet lopen. Bewoners zijn niet allemaal
hetzelfde en de situaties zijn ook niet allemaal hetzelfde. Er
zijn dus wel degelijk nog veel gevallen van mensen die
gewoon zeggen: "Het zal allemaal wel met versterken. Dat
komt ooit. Daarvoor sta ik op een lijst. Ik zit in een dit of dat,
maar ik heb nu schade en ik wil nu dat de schade hersteld
wordt. Ik wil ook dat er iemand komt voor de schade. Dan
wil ik het hebben over schade en dan wil ik mijn schade
vergoed hebben." Dat blijft natuurlijk altijd mogelijk, maar
er zijn allerlei situaties waarin dat breder gaat, vanuit de
beleving van een bewoner.

Dan is het belangrijk dat er één iemand langskomt voor de
inspectie van schade en van versterken. Dat moet niet leiden
tot wat voor vertraging dan ook, maar dat is wat iemand
zou willen. Iemand zegt: ik heb schade en versterken, dus
laat me nou niet twee keer thuis moeten blijven en m'n
werk moeten bellen dan wel iets voor de oppas moeten
regelen. Het kan ook zo zijn dat iemand een versterking
heeft, maar geen schademelding heeft gedaan. Het zou dan
wel prettig zijn als de opnamedeskundige toch ook even
kijkt of er schade is, want hij is er toch. En het zou zo kunnen
zijn dat die schade, en de vergoeding van die schade, op
de een of andere manier meegenomen kan worden in de
wensen van die bewoner. Het kan ook zo zijn dat er, dan
wel in het kader van schade dan wel in het kader van
versterken, iemand komt die zegt: nou, ik weet niet of de
bewoner hier zelf misschien nog een oordeel over heeft,
maar ik zie hierin een mogelijke acuut onveilige situatie.
Dat ligt aan de TCMG-kant, en straks dus aan de IMG-kant.
Maar iemand die in het kader van versterken komt, zou dat
best kunnen constateren. Ook dan wil je dat er binnen 48
uur een inspectie plaatsvindt. Het hoeft ook niet zo te zijn
dat iemand acuut onveilig is, maar dat er wel een
schademelding is van een huis dat niet op een lijst staat.
Maar degene die de opname komt doen, kan dan zeggen:
ik zal er het finale oordeel niet over uitspreken, maar hier
dient iemand langs te komen om te kijken of er een opname
nodig is voor echt versterken.
Dat zijn allemaal voorbeelden van samenloop. En daar waar
het samenloopt, is het cruciaal om één begeleider te
hebben. Dat komt overduidelijk uit alle onderzoeken, maar
ook uit de gesprekken die ik zelf voer. Mensen zijn vaak zeer
te spreken over degene die de gedupeerde begeleidt vanuit
de organisatie. Dat zijn mensen die soms al gedurende het
hele traject van een claim of een versterking een
vertrouwensband met mensen hebben opgebouwd. Zij
weten wat er speelt, kennen de situatie en kunnen daarop
inspelen. En als je met twee van die mensen werkt, is dat
toch minder prettig.
Nou, dat betekent dus dat we daar waar dat gaat spelen,
moeten werken met één begeleider. Dan is het ook handig
als de organisaties in één pand zitten. Dat gaat gebeuren.
Dan is het ook handig als er een gezamenlijke belvloer is.
Dat gaat ook gebeuren. Al die dingen worden geïntegreerd.
Dat is niet iets wat wacht op dat wetsvoorstel. Dat
wetsvoorstel gaat over verantwoordelijkheden, maar niet
over dit soort zaken. In het wetsvoorstel staat niet dat we
met één belvloer gaan werken. Maar om te oefenen met
die reis van de klant, heeft de NCG nu eerst 60 dossiers
geselecteerd om mee te starten. Dat gebeurt nu. Dan gaat
het om woningen waar beide speelt: een verhoogd
risicoprofiel, maar ook een relatie met de TCMG. Daarbij
gaan wij kijken hoe die gecombineerde behandeling bevalt.
We vragen mensen ook hoe ze dat zien, wat daarvan bevalt
en wat daar niet van bevalt, want er valt waarschijnlijk nog
een hoop te leren.
Laat ik even niet inhoudelijk op die wet over het versterken
ingaan. Ik sta er echt voor dat dit nu gewoon kan starten.
Dit moet niet wachten op een wetsbehandeling.

Er loopt bijvoorbeeld bij iemand een versterking. Diegene
heeft ook een schademelding gedaan, destijds bij de TCMG.

Een punt dat daarbij in het verleden heeft gespeeld en waar
mevrouw Dik-Faber naar heeft gevraagd, is de
gegevensuitwisseling. Daarbij speelde de Algemene
verordening gegevensbescherming. Daar staat in wat wel
en niet mag. Daar moeten we ons wel aan houden, maar

Tweede Kamer

14 januari 2020
TK 40

Tijdelijke wet Groningen

40-8-19

dat betekent niet dat er niks mag. Ook ik kom er, na een
nadere studie op die Algemene verordening
gegevensbescherming, achter dat ik daar in het verleden
waarschijnlijk te stijve teksten voor heb gebruikt, want er
is al een heleboel mogelijk.
Er zijn een paar voorwaarden. Die zijn heel plausibel, en
die doen zich vaak voor. Dat betekent het volgende. Je mag
gegevens uitwisselen als de betreffende overheid aan wie
je de gegevens geeft daarin gewoon een formele taak heeft
waarvoor die informatie nodig is — dat is bij een gemeente
dan wel bij een ander loket het geval — en waarbij het delen
van die informatie proportioneel is. Dat laatste is hier zonder
meer het geval. Het gaat niet om zeer persoonlijke,
gevoelige of medische gegevens. Het gaat om wat er aan
de hand is met je huis en met de schade, en het zijn de
NAW-gegevens. Dus dit moet in het algemeen kunnen. Is
het iets wat automatisch mag? Nee. Het mag niet
automatisch, maar als ik deze voorwaarden zelf opsom, zie
ik dat dat natuurlijk soelaas biedt in de gevallen waarin die
samenloop er is. Daar zijn we in geïnteresseerd. Ik ben dus
aanzienlijk minder somber en een stuk opgewekter over
hoe dit met de gegevensuitwisseling zit.
Mevrouw Beckerman (SP):
Na de beving bij Huizinge — die werd door de minister ook
wel "bevinkje" genoemd — heeft de toezichthouder, SodM,
geconcludeerd dat er een crisisaanpak nodig is waarbij
schadeafhandelingen en versterkingen geïntegreerd moeten
worden, omdat anders de maatschappelijke ontwrichting
zou toenemen. We hebben het vandaag helemaal niet over
een crisisaanpak, maar over een stukje daarvan. Over die
nieuwe wet, waar we het écht over zouden moeten hebben,
zegt diezelfde toezichthouder: dit is geen crisisaanpak. De
minister komt nu met: in plaats daarvan gaan we alvast
met 60 mensen een pilot doen. Wanneer komt die echte
crisisaanpak, zo vraag ik de minister. Want die
maatschappelijke ontwrichting wordt op deze manier niet
bestreden.
Minister Wiebes:
Er zitten twee kanten aan een crisisaanpak. Die zijn heel
verschillend. Opereren als één loket, ook al zijn er twee
aparte wetten, is in het belang van bewoners. Dat betekent
in gebouwen één belvloer, één zaakwaarnemer enzovoort.
Hoe dat achter de schermen formeel zit met verschillende
wetten en dat mensen door twee verschillende wetten
worden bediend, is niet hun grote punt. Wij moeten dus
gaan opereren als één organisatie. Maar het andere punt,
dat door degenen die hier uitspraken over doen veel
belangrijker wordt gevonden in de crisisaanpak, gaat over
de opvatting dat er snelheid moet worden gemaakt met
een meer standaard aanpak. Het is waar dat het sneller zou
gaan als wij nu de versterkingen centraal zouden aansturen
en dus niet de gemeentes in de opdrachtgeversrol zitten,
als er ook geen maatwerk mogelijk is en niet de bewoners
aan zet zijn. Dan zouden wij namelijk standaard industrieel
aan het werk kunnen, alsof er geen mensen in die huizen
zouden wonen. Dan zouden we ook een standaardaanpak
hebben, typologieënaanpakken tot in het extreme.

het belangrijk om in de positie te zitten om maatwerk te
leveren. Neem de batch 1581. We hebben in juli besloten
dat die batch doorgaat. Daar hebben we, voor zover ik van
bewoners heb gehoord, tot tevredenheid van die bewoners
best een lange tijd over gesproken. Dat gaf hun namelijk
de mogelijkheid om na te denken over hoe hun huis eruit
moest zien. Dat is niet per se snel. Dat is niet de snelste
aanpak. Dat zal heus niet de aanpak zijn geweest die het
allersnelst tot veiligheid heeft geleid, maar hij heeft wel tot
draagvlak geleid. Mensen willen niet behandeld worden
alsof zij niet in dat huis wonen. Het is hun huis en daar
hebben we mee te maken. Ik weet dat er mogelijkheden
zijn om het allemaal sneller te doen, dus allemaal
crisisaanpak-achtig, maar ik denk dat we dan sociaal gezien
pas echt een crisis zouden ontketenen.
Er is echt voor gekozen om de regio en de bewoners die
invloed te geven. Ja, dat kost ook tijd. Daar heeft mevrouw
Beckerman gelijk in. Dat is het verschil met de crisisaanpak.
Maar dat is een bewuste keuze. Ik kan me echt geen andere
keuze voorstellen.
Mevrouw Beckerman (SP):
Dit is ongeloofwaardig. De minister zegt: ik doe geen
crisisaanpak zoals de toezichthouder zegt. De toezichthouder
zegt: als je dat niet doet, ontwricht je de maatschappij nog
meer. De minister zegt dan: nee, dat doe ik niet, want de
gemeenten en bewoners zijn aan zet. Het zijn diezelfde
gemeenten en bewoners die massaal zeggen: wij hebben
helemaal geen zeggenschap en het wordt alleen maar
slechter met die wet; het wordt een enorm bureaucratisch
gedrocht, een monster waar we weer tegen moeten
vechten. Het zijn diezelfde gemeenten die deze week
zeggen: het loopt niet. Wat maken we onszelf nou wijs? Ik
vind echt dat de minister daarnaar moet luisteren en die
wet zo snel mogelijk moet aanpassen om er echt voor te
zorgen dat die maatschappelijke ontwrichting stopt en dat
bewoners zeggenschap krijgen, want dat is écht niet wat
ze nu hebben of wat ze nu denken te krijgen.
Minister Wiebes:
Er is nog geen wetsvoorstel. Het ligt hier ook niet voor. De
oproep van mevrouw Beckerman om naar alle kritiek te
luisteren verwelkom ik by default, want we houden niet
voor niets consultaties en we spreken niet voor niets met
allerlei verschillende partijen. Er komt een wetsvoorstel.
Mijn voorstel is dat we het er dan over hebben. Maar laat
ik vaststellen dat het opereren als één loket niet hoeft te
wachten en niet zal wachten op dat wetsvoorstel.

Maar in alle eerlijkheid zeg ik dat we daar niet voor hebben
gekozen. We hebben ervoor gekozen om in afwijking
daarvan de gemeentes in een opdrachtgeversrol te zetten,
omdat we dat maatschappelijk belangrijk vinden. We vinden

Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Ik wil ingaan op het punt van de samenhang tussen
versterken en de schade afhandelen en de bewoner centraal
stellen. Als ik nu de memorie van toelichting lees, zie ik dat
die samenhangende aanpak afhangt van het initiatief van
het Instituut Mijnbouwschade. Dan kan toch niet de
bedoeling zijn? Dan hangt het ervan af dat er op een
gegeven moment iemand naar voren stapt en zegt: hier is
een integrale aanpak nodig. Dat kan toch niet alleen het
instituut zijn? Dat moet toch ook de gemeente kunnen zijn
of de bewoner zelf? Als we dit niet goed in de wet regelen,
komt het op mij over alsof het van toevalligheden afhangt.
Ik mis echt een vaste afspraak in de wet waarin stap voor

Tweede Kamer

14 januari 2020
TK 40

Tijdelijke wet Groningen

40-8-20

stap is geregeld hoe we die samenhangende aanpak goed
gaan vormgeven, zodat bewoners in dezelfde situatie, die
recht hebben op versterking én schadeafhandeling, op beide
trajecten een beroep kunnen doen.
Minister Wiebes:
Maar de operationele samenloop tussen die organisaties
en de manier waarop de klantreis — ik adopteer maar even
het woord van het Gasberaad — wordt vormgegeven,
hangen niet af van een wet. Dat is niet een kwestie voor
een wet. We moeten ons operationeel steeds aanpassen
aan wat mensen verwachten en waarmee mensen het beste
bediend zijn. Dat regel je niet in een wet. We hebben bij de
TCMG ook niet allerlei procedures en praktijken geregeld
in dat besluit. Zo zijn er ook allerlei organisaties die op een
bepaalde manier moeten functioneren, maar dat staat niet
in een wet. In een wet regel je het mandaat. Het
optimaliseren van hoe het moet werken met mensen is iets
wat ongeveer iedere dag kritisch moet worden bekeken en
steeds weer moet worden aangepast aan de laatste
gegevens. Als we daarvoor afhankelijk zijn van een wet,
maken we hier een hele juridische samenleving van.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Wat de minister hier zegt, klinkt mij eigenlijk als muziek in
de oren, want je wil de menselijke maat terugbrengen. Dat
geldt niet alleen voor de bewoners, maar ook voor de hele
aanpak. Tegelijkertijd zie ik dat het niet als vanzelf goed
gaat. Ik zie in de praktijk dat de samenhang soms gewoon
ver te zoeken is. Het hangt toch echt af van wie er
binnenkomt om de schade op te nemen. Het hangt ervan
af wie er woont, of dat iemand is die goed de weg weet in
het hele landschap van schade en versterking. Dat vind ik
niet goed, want dan krijg je echt verschillen. Ik vraag wel
de aandacht van de minister hiervoor. Hoe gaan we dit
fiksen? Dat doen we dan misschien niet in een wetsvoorstel,
maar op de een of andere manier zal dat toch goed
georganiseerd moeten worden.
Mijn tweede vraag gaat over de toestemmingsvereiste. De
minister is ingegaan op de gegevensuitwisseling. Mensen
moeten nu een toestemmingsvereiste ondertekenen. Dat
is echt een hele papieren rompslomp. Ook dat gaat gewoon
niet vanzelf goed. Mensen verdrinken in de papieren,
papieren worden heen en weer gesleept en intussen is een
oplossing ver te zoeken. Ook hiervoor vraag ik dus de
aandacht van de minister.
Minister Wiebes:
De toestemmingsvereiste neem ik gewoon even mee naar
de organisaties. Ik moet zeggen dat ik niet kan beoordelen
of dit noodzakelijk en normaal is. Als het niet noodzakelijk
is en niemand ten dienste is, dan moeten we het anders
proberen te regelen, maar daar kan ik moeilijk over
oordelen. Met het hoofdbetoog van mevrouw Dik-Faber
ben ik het in alle eerlijkheid erg eens. Ook ik heb zulke
gevallen gezien. Ik heb mensen gesproken die zeiden: dit
loopt langs elkaar heen. Ik heb ook mensen gesproken dit
zeiden: er is nu wél goed contact. Maar dit is nog een hele
oefening. Ik denk dat we het erover eens zijn dat we dat
niet in een wet kunnen verankeren, maar we zijn het wel
met elkaar eens dat dit een hoofddoel is en zorgvuldig moet
worden uitgewerkt. Dit initiatief gaat nu gebeuren. Zoals ik

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

net vertelde beginnen we met die 60 gevallen, waarin we
heel precies moeten uitwerken hoe die samenhang
plaatsvindt. Ik vind het ook helemaal niet raar om daar in
volgende debatten of AO's op terug te komen en de reis
van de klant beter te schetsen. Ik vind het ook niet raar om
daar een keer met de betrokken bestuurders van de
verschillende organisaties over te spreken. Het is gewoon
complex. Dat is het, maar ik kan niet anders zeggen dan
dat ik de doelstellingen van mevrouw Dik-Faber volkomen
redelijk vind. En de problemen die zij schetst, zijn er ook.
We doen het nog niet overal goed. Daar heeft zij gelijk in.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Ik hoor de minister al de toezegging doen om de Kamer
daarover te informeren. Dat was ook eigenlijk mijn vraag:
wil hij in ieder geval al de toezegging doen dat we zodra
wij het wetsvoorstel ontvangen, op dat moment ook de
stand van zaken krijgen over hoe het convenant dat tussen
de NCG en de TCMG is gesloten en dat de basis legt onder
de versterking van de synergie, in de praktijk heeft gewerkt,
zodat wij de praktijk naast de juridische uitwerking kunnen
leggen? Dat zou in ieder geval een van mijn verzoeken zijn.
Deze pilot is volgens mij een eerste stap in dat convenant.
Het tweede verzoek is om nu toch duidelijkheid te krijgen:
wanneer krijgen we dat wetsvoorstel? Daar zeg ik expliciet
bij dat ik dat ook vraag omdat dit ook weer samenhangt
met een andere kwestie waarover wij dit jaar als Kamer
hopelijk een besluit nemen, namelijk de start van de
parlementaire enquête. Ik zou het dus belangrijk vinden dat
we vandaag duidelijkheid krijgen, misschien niet over één
datum, maar via een goede tijdsindicatie wel over wanneer
wij kunnen beginnen met de behandeling van het
wetsvoorstel Versterking.
Minister Wiebes:
Ik begin met het eerste. Een stand van zaken melden kan
altijd. Dat zal ik doen. De vraag is of we dan al echt kunnen
zeggen welke lessen we geleerd hebben en hoe we het
hebben aangepast, maar laten we dat zien op dat moment.
Laat ik het zo zeggen: deze reis van de klant — dat zijn
woorden van een ander, want ik vind nooit dat iemand een
klant van de overheid is; iemand heeft recht op iets — is
belangrijk. Daar ga ik tegen die tijd dus op in. Ik bedoel
"we", want ik doe dat samen met een collega. De consultatie
van het onderdeel versterken is afgerond. De luisterfase is
in volle gang. Het voorstel wordt zo spoedig mogelijk naar
de Raad van State gestuurd, maar ik kan niet precies
voorspellen wanneer het daarvan terug is. Want hoelang
is het bij de Raad van State? Misschien kan ik daar in de
tweede termijn wel een schatting van geven, maar ik ben
natuurlijk niet de Raad van State. Dat is dus even gissen,
maar ik zal proberen in de tweede termijn een schatting te
geven van wanneer die Wet versterking hier in deze Kamer
ligt.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Dank. Dat hoor ik dan graag nog, maar dan heb ik daar
misschien nog een aanvullend verzoek bij. Ook daar gaat
de minister uiteraard zelf over, maar juist omdat dit nog
veel gevoeliger ligt dan het wetsvoorstel dat we vandaag
bespreken, zou ik de minister ook al willen vragen om in
de memorie van toelichting niet alleen te redeneren vanuit
de eigen overtuiging van de bewindspersoon — dat mag

14 januari 2020
TK 40

40-8-21

en dat moet hij ook doen — maar ook om heel expliciet stil
te staan bij allerlei bezwaren of vermeende bezwaren die
geuit zijn in de consultatie en om daar ook op te reageren.
Ik denk dat dat kan helpen in de vervolgfase. Dat zou ik
alvast willen meegeven voor de verdere uitwerking.
Minister Wiebes:
Dank voor deze suggestie.
De heer Sienot (D66):
Ik hoorde de minister net zeggen dat het eigenlijk wel
degelijk mogelijk is om informatie uit te wisselen tussen
verschillende overheden en dat hij daar in die eerdere
uitlatingen misschien wel wat terughoudend in was
geweest.
Minister Wiebes:
Ja.
De heer Sienot (D66):
Fantastisch. Het kan dus wel, maar het gebeurt dus
onvoldoende, want anders zouden we die zorgen hier niet
voortdurend te horen krijgen. Dus hoe gaat de minister met
deze nieuw gevonden kennis er nu voor zorgen dat dit ook
op de plekken landt waar dat het hardst nodig is, zodat de
mensen sneller geholpen worden en kennis niet meer een
drempel vormt?
Minister Wiebes:
Heel mooi. Laat ik dat meenemen in die reis van de klant.
Daar kom ik dus op het door de heer Van der Lee gevraagde
tijdstip op terug met de stand van zaken van dat moment.
Dan ga ik ook op dit punt in.
Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Wat dat laatste punt betreft: hebben we dan voor de
behandeling van de Wet versterking volledig inzichtelijk
hoe die klantreis eruitziet? Want anders heeft dat natuurlijk
weinig nut.
Minister Wiebes:
Ja. De collega van mevrouw Mulder heeft dat op die manier
gevraagd. Ik heb gezegd dat de stand van zaken altijd
gegeven kan worden. Daar ga ik mijn best voor doen.
Voorzitter. Ik ben het betoog begonnen met februari 2018,
toen we dit gedachtegoed lanceerden. Het ging een stuk
verder dan het regeerakkoord. We hebben dit onafhankelijk
gemaakt en daarna zijn ze aan de gang gegaan, ongeveer
vanaf april. En ik heb echt de neiging om de 350 mensen
die zich werkelijk helemaal uit de naad hebben gewerkt, die
af en toe onaardig bejegend zijn op allerlei plekken, maar
die gewoon door zijn gegaan met het uitvoeren van dit
werk, even te verdedigen hier. Voor hen was dit namelijk
wel degelijk het jaar van de uitvoering. Zij hebben te maken
gehad met een minister die soms bepaalde dingen in deze
Kamer heeft geponeerd, terwijl hij waarschuwingen van
thuis had meegekregen. Ik heb bijvoorbeeld gezegd dat de
ambitie voor 2019 was om 19.000 meldingen af te handelen.

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

Dat zijn er 28.000 geworden door die organisatie. Ik heb in
deze Kamer de ambitie uitgesproken om gedurende 2019
het aantal opnames per week, dat toen tussen de 200 en
300 per week lag, op te tillen naar 400 opnames per week.
Dat werd toen een heel hoog getal genoemd, maar het zijn
er 500 à 600 en in de laatste week zelfs 650 geworden. Dat
hebben die mensen gedaan. Ze hebben de verwachtingen
die ik hier heb uitgesproken overtroffen. Dat hebben ze met
hart en ziel en door knetterhard te werken gedaan. Het was
wel degelijk het jaar van de uitvoering. We hebben
uiteindelijk 28.000 besluiten genomen. Dat is een
fenomenale prestatie. Ik heb er echt behoefte aan dat even
te benoemen. Je mag mij voor van alles en nog wat
uitmaken, maar dit was voor de schade, door deze mensen,
het jaar van de uitvoering, op een meer dan indrukwekkende
wijze.
Zijn we er dan? We hebben een heleboel dingen gedaan
om het zover te krijgen, ook dingen uit deze Kamer, zeg ik
eerlijk. Ook ik heb aansporingen gekregen, bijvoorbeeld
rond de aannemersvariant, het inzetten van studenten, de
woningcorporatieregelingen en de stuwmeerregelingen.
Dat is allemaal gebeurd. Daarna zijn de omstandigheden
veranderd. De Universiteit Groningen onderzoekt wat er
aan de hand is. De eerste tekenen zijn dat nu het loket loopt
mensen lijken te denken dat er ook ruimte is voor de schade
die ze nooit geclaimd hebben omdat ze eerst dachten: laat
maar zitten; ik heb geen zin in de frustratie. Ten opzichte
van de instroom die we eerst hadden, is de instroom nu
een stuk groter geworden. In totaal hebben we ruim 10.000
schademeldingen méér binnengekregen dan we aan het
begin van het jaar nog dachten. Als dat allemaal schades
zijn van mensen die daadwerkelijk schade hebben, zonder
dat er sprake is van perverse prikkels of kletsverhalen, maar
gewoon plausibele schades in het aardbevingsgebied, die
zich in niks onderscheiden van andere schades zonder rare
dingen — en daar lijkt het op — dan hebben deze mensen
daar recht op en moeten we blij zijn met deze toestroom.
Tegelijkertijd is het operationeel een groot probleem. Dat
moeten wij ook weer oplossen. We zitten nu op die 500 à
600 opnames in de week. De TCMG heeft zelf aangegeven
dat we misschien wel naar 800 of 900 opnames in de week
moeten. Dat heb ik in het AO van november hier ook
gemeld. Persoonlijk zou ik liever hebben dat we naar nog
meer opnames gaan. Dat is een getal dat we een jaar
geleden echt ondenkbaar achtten, maar als dat mijn
inspanningsverplichting niet is, dan moet ik met dit dossier
ophouden. Ik zet dus in op zo veel mogelijk. Ik heb zeer
binnenkort weer een gesprek en een verkenning in
Groningen met de TCMG en de kwartiermaker van het IMG.
De bedoeling is dus om het tempo verder op te schroeven.
Daarbij lopen we wel tegen belemmeringen aan. We hebben
recent weer nieuwe mensen met specifieke expertise
aangenomen, ook voor specifieke groepen als de agrariërs
of de ondernemers. Maar het kost de grootst mogelijke
moeite om nog experts en mensen die voldoende geschoold
zijn te vinden die dit werk kunnen doen. We hebben de
markt bijna opgesoupeerd. Verdere groei is buitengewoon
ingewikkeld en moet ook komen van andere methodes,
andere manieren van inspectie, het meer inzetten van
automatisering bij rapportages enzovoort. Het is allemaal
een heel groot circus van initiatieven, maar ook dit moet
weer sneller.

14 januari 2020
TK 40

40-8-22

Nu is de logische vraag in het verlengde hiervan: als dat
niet of onvoldoende lukt, is dan een boete op zijn plaats?
Ik zeg even dat de vergelijking met de Belastingdienst daar
niet opgaat. Bij de Belastingdienst is het duidelijk
gemarkeerd: dat is immateriële schade. Daar hebben
mensen in Groningen ook recht op, maar los van een boete.
Een boete als stok achter de deur is iets anders dan
immateriële schade. Het zijn twee verschillende begrippen
en die zijn allebei aan de orde.
De TCMG hanteert op dit moment al geldbedragen bij
wachten. Dat gebeurt. Als het langer duurt dan een jaar, is
er een vergoeding. Er is een overlastvergoeding voor elke
schademelder. Er is een extra wachtgeldvergoeding voor
als dat exceptioneel is. Die bedragen zijn er en dan is er
ook nog de Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig
beslissen, in het kader van de Wet Bestuursrecht. Dat kan
oplopen tot €1.400. Dat instrumentarium bestaat. Het is
uiteraard niet aan mij om de kwartiermaker iets voor te
schrijven, maar aangezien het dezelfde persoon is, met
dezelfde redelijkheid, dezelfde logica en in dezelfde situatie,
reken ik erop dat we dit niet overboord zetten. Mag ik dat
hier uitspreken?
De heer Nijboer (PvdA):
Ik kom even terug op "het jaar van de uitvoering", want
toen kwam ik hier. Ik snap best dat de minister zegt dat er
heel veel mensen zijn die hard hebben gewerkt aan die
opnames, want zo heet het en niet schade-experts. Er waren
overigens ook heel veel consultants en contra-experts en
juristen, waar mensen helemaal gek van werden. Maar
goed, die hebben heel hard gewerkt, dat snap ik wel. Maar
de minister wil toch niet beweren, in dit eerste debat van
het nieuwe jaar, dat 2019 toch wel een fantastisch succes
was voor de Groningers die met schade zaten? Uiteindelijk
zijn er alleen maar heel veel mensen langs geweest en is
er veel te weinig gebeurd.
Minister Wiebes:
Is het een succes als mensen nog steeds schade hebben
als gevolg van seismiciteit en niet direct geholpen worden?
Natuurlijk is dat nog niet een succes. Wie in deze zaal heeft
hier reden om tevreden te zijn? Ik niet! Maar algehele
tevredenheid lag een jaar geleden ook niet in het verschiet,
zeker niet met 11.000 extra schademeldingen bovenop de
prognose. Maar het is wel het jaar van de uitvoering
geworden, in die zin dat alle door mij uitgesproken
prognoses zijn overtroffen. Dienen wij tevreden te zijn?
Nee. Sta ik hier tevreden? Nee, ik ben hier aan het zeggen
dat het tempo opnieuw omhoog moet en zelfs significant.
Dat is mijn insteek.
De heer Nijboer (PvdA):
Terugkijkend op vorig jaar, toen heeft zowel de oppositie
als de coalitie gezegd dat het teleurstellend was. De busjes
van de bouwbedrijven zouden rijden, zei D66 altijd, en de
VVD had ook soortgelijke termen. Maar dat is toch gewoon
niet gebeurd? Dit gaat over schade en opnames. Bij de
versterking zijn er duizenden beloofd en tientallen
gerealiseerd. Dan kan de minister toch niet zeggen dat de
mensen zo hun best hebben gedaan en dat 2019 een groot
succes is geworden? Het is een drama.

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

Minister Wiebes:
Nee, er is nog geen reden voor tevredenheid op het
schadefront, dat heb ik net uitvoerig toegelicht, maar alle
uitspraken of prognoses die ik hier heb gemeld, zijn
overtroffen door deze mensen. Of je het een busje noemt
of niet, er zijn 28.000 schades behandeld. 28.000! Alle
getallen over de snelheid zijn overtroffen. Is dat voldoende?
Nee, er is helemaal geen reden voor tevredenheid. Ik sta
hier niet als een tevreden mens, ik sta hier als iemand die
trots uitspreekt richting de mensen die het gedaan hebben,
die meer hebben gedaan dan ik had voorzien en hier heb
gemeld. Dat is knap en dat is een jaar van de uitvoering.
Is er voldoende uitgevoerd? Nee, er is nog veel meer
gekomen. We hebben inmiddels 11.000 boven onze
prognoses binnengekregen, dus ga er maar aan staan. Er
ligt weer een hele grote taak, er is geen reden voor
tevredenheid, maar er is wel reden voor enige trots richting
de mensen die dit voor elkaar gebokst hebben en die Eric
Wiebes voor aap hebben gezet, omdat ze anderhalf keer
zoveel hebben gedaan als hij zei.
De heer Nijboer (PvdA):
Er is toch pas reden tot trots als Groningers weer
vertrouwen hebben en weer tevreden zijn en niet als zij
alleen een opname hebben gehad?
Minister Wiebes:
Nee, er zijn 28.000 schades afgehandeld.
De heer Nijboer (PvdA):
De schade is afgehandeld, maar ook dan is de aannemer
nog niet altijd geweest. Dus dan heb je misschien het
bedrag gekregen, maar dan moet je het ook nog regelen.
Ik ben pas tevreden als mensen in Groningen hun huis weer
op orde hebben, en als die huizen ook versterkt zijn, dus
niet als de mensen wel die vergoeding hebben gehad, maar
nog een hele versterkingsoperatie moeten ondergaan. Ik
hoop dat de minister dat ook vindt.
Minister Wiebes:
Hier ben ik het volledig mee eens. Wij spreken elkaar hierin
echt niet tegen.
Mevrouw Beckerman (SP):
Voorzitter. Volgens mij is het echt gênant om 2019 alsnog
het jaar van de uitvoering te noemen. Dit is nou echt een
voorbeeld van een Haagse werkelijkheid die gewoon haaks
staat op de Groninger realiteit, waarin mensen wachten in
een kapot en onveilig huis. Maar mijn vraag ging over die
boete. Het is mooi om te horen dat de minister zegt: ze
werken daar nu mee. Dus ik vertrouw erop dat dat doorgaat,
maar het is wel uit die wet. En ja, zomaar daarop
vertrouwen, vind ik erg lastig. Waarom zou je dat niet
vandaag uitspreken?
Minister Wiebes:
Ik heb volgens mij net uitgesproken dat mijn
verwachtingspatroon is dat deze praktijk wordt voortgezet.
Ik zie geen reden om een vergoeding — en het zou ook nog

14 januari 2020
TK 40

40-8-23

kunnen zijn dat de maatschappelijke visie ten aanzien van
deze vergoeding verandert — nu in een wet op te nemen,
op een moment dat dit loopt. Ik geef het IMG graag de
gelegenheid om dit bedrag aan te passen. Het zou kunnen
zijn dat er nieuwe inzichten komen, waarvan je zegt: ik vind
er dit of dat van. Ook dat is ter beoordeling van degene die
dit uitvoert. En die doet dat met verve, langs deze lijnen.
En ik verwacht dat dat zo doorgaat. Dat heb ik uitgesproken.
Mevrouw Beckerman (SP):
Ja, maar daarmee garanderen we niet dat die regeling
sowieso blijft bestaan. En ik vind het prima als die boetes
voor de overheid fors omhooggaan, want dat is een stok
achter de deur, want uiteindelijk is dit geen oplossing. Prima
als die omhooggaan dus. Maar ik zou vandaag toch willen
uitspreken dat wat nu aan boetes wordt opgelegd, het
minimale is, en dat dat sowieso blijft bestaan.
Minister Wiebes:
Daar ga ik niet over. Maar ik heb de verwachting net
uitgesproken. Maar dit zijn geen dingen die je per se in de
wet regelt. We hebben dit in het verleden ook in deze Kamer
besproken. Dit loopt, wat mij betreft.
De heer Harbers (VVD):
Misschien op dat punt nog een verduidelijkende vraag. Het
zou misschien ook nog het probleem van mevrouw
Beckerman kunnen oplossen. Ik meen toch dat ik de minister
net hoorde zeggen dat de Wet dwangsom en beroep bij
niet-tijdig beslissen van toepassing is op de huidige
werkzaamheden van de TCMG, en straks ook op die van
het IMG. Dan is het hele probleem toch opgelost? Daar
hadden we daarstraks ook een interruptiedebatje over: dat
is precies de wet die in het hele algemene bestuursrecht
dit regelt, met dwangsommen en al.

schade een stuk makkelijker. Dus zo werkt dat, en zo zal dat
ook in de praktijk werken.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Dank aan de minister voor deze verduidelijking. Betekent
dit dat, als er sprake is van immateriële schade, bijvoorbeeld
gezondheidsschade, mensen niet meer in procedures
terechtkomen? Er is gewoon heel veel stress en narigheid
in Groningen, omdat mensen vastlopen in een papierwinkel.
We kennen allemaal de verhalen. We kennen het onderzoek
van de Rijksuniversiteit Groningen, die het keer op keer
weer heeft aangewezen. Ik begrijp dat het heel lastig is om
sec hierop het bewijsvermoeden toe te passen, maar als
mensen inderdaad schade hebben, als ze vastlopen in de
papierwinkel en als ze gezondheidsschade ervaren, zegt de
minister dan klip-en-klaar: ze komen niet terecht in een strijd
over wie voor de schade moet opdraaien en over of ze er
überhaupt wel voor in aanmerking komen?
Minister Wiebes:
Ik moet niet in de verleiding komen om een
immateriëleschaderegeling die nog niet bestaat hier toe te
lichten terwijl ik er zelf niet over ga. Sowieso moet de
immateriëleschaderegeling een regeling zijn die mensen
niet belast met een heleboel gedoe. Dat zou wat zijn. Dan
zijn we namelijk de mensen die het meest kwetsbaar zijn
met de meeste administratieve procedures aan het belasten.
Ik vind dus dat, zelfs los van het bewijsvermoeden, dit
gewoon een laagdrempelige procedure moet zijn. Daaraan
wordt door de kwartiermaker IMG gewerkt. Ik stel wel —
dat is precies het antwoord op de vraag — dat andere
vormen van schade, immateriële schade maar ook
omzetschade of wat dan ook, kunnen meeliften op het
bewijsvermoeden. Sowieso vinden we het niet goed als de
immateriëleschaderegeling een papierwinkel wordt. Dat
geldt sowieso.
Dan de civielrechtelijke prejudiciële vragen ...

Minister Wiebes:
Ja, zeker. Ik stel juridische hulp altijd op prijs, maar zo zit
het. Maar daarbovenop gelden nog de andere regelingen.
Voorzitter. Ten aanzien van deze praktijken zijn er nog
andere vragen gesteld, bijvoorbeeld over het
bewijsvermoeden. Mevrouw Dik-Faber stelt de vraag wat
mij betreft op precies de goede manier. Zij vraagt letterlijk:
kan andere schade, dus niet-fysieke schade, meeliften op
het bewijsvermoeden? En dat is precies wat het is. Het is
niet goed uitvoerbaar om het bewijsvermoeden toe te
passen in gevallen waarin er geen sprake is van fysieke
schade. Dan kan iemand zeggen "mijn winkel heeft minder
omzet, en dat ligt aan de seismiciteit". Maar als je dat niet
kan vaststellen, is dat best ingewikkeld; het kan ook komen
door internetwinkels. Maar het omgekeerde is precies wél
waar. En dat is precies zoals zij het zegt: als via het
bewijsvermoeden is komen vast te staan dat er fysieke
schade is, dan speelt daar dus seismiciteit door gaswinning,
en dan is het ook logisch dat de vervolgschade daaraan —
die kan zijn aan de omzet, die kan immaterieel zijn, die kan
allerlei aard hebben — ook daarmee samenhangt. Dus het
bewijsvermoeden is inderdaad geschikt voor andere
schades om daarop mee te liften. Dat maakt de
bewijsvoering voor de andere, gerelateerde vormen van

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

De voorzitter:
Mevrouw Dik-Faber nog even afrondend.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Ja, afrondend en heel praktisch. Ik begrijp dat een regeling
voor immateriële schade wordt uitgewerkt. Wanneer is die
gereed, en kan de Kamer daar ook kennis van nemen?
Minister Wiebes:
Ik markeer even — ik kijk even heel streng naar de achterste
bankjes! — dat ik in de tweede termijn iets zeg over de
timing van de immateriëleschaderegeling,
De voorzitter:
Nou, u heeft de wind er goed onder!
Minister Wiebes:
Ik moet wel heel hard schreeuwen om iets gedaan te krijgen.
Het is maar goed dat ik geen hond heb, want de buren
zouden niet meer slapen.

14 januari 2020
TK 40

40-8-24

Voorzitter. Dan de prejudiciële vragen. De heer Van der Lee
houdt daarover een heel listig betoog. Hij vraagt zich af wat
erop tegen is, omdat visies van partijen sowieso kunnen
botsen, er geen vermenging is tussen de kolommen en de
benadeelde zich bij een andere kolom kan melden. Dan zou
er dus sowieso een strijd zijn tussen de kolommen. Hij zegt
ook: wat is er tegen op overleg? Het punt is dat dit overleg
er ook is. Kijk, rechtseenheidsvragen worden door de
Afdeling bestuursrechtspraak en de Hoge Raad in onderling
overleg opgelost. Het is ook niet nieuw. Toepassing van
het burgerlijk recht door de bestuursrechter is helemaal
niks nieuws. Er zijn allerlei procedures waarin de hoogste
bestuursrechter toepassing geeft aan de regels van het
burgerlijk recht. Dat is aan de orde van de dag. Dat overleg
bestaat dus. De vraag is hier of er sprake moet zijn van
formele prejudiciële vragen. Daarvoor moet ik mij verlaten
op mensen die hier precies hun beroep van hebben
gemaakt, onder anderen mijn collega van Justitie en
Veiligheid. Hij zegt dat het hier gaat om een zeer
fundamentele keuze om de kolommen de baas te laten zijn
over hun eigen kolom. Het recht blijft hygiënisch als degene
aan de top van een kolom uiteindelijk de meest
gezaghebbende jurisprudentie kan stellen over wat er in
die kolom gebeurt. Hij zegt, aan de hand van dit voorstel,
dat je in een fundamentele discussie belandt als je het wil
vermengen. Dat moeten we niet in dit kader doen, maar
mogelijkerwijs wel in een ander kader. De minister voor
Rechtsbescherming heeft een voorstel met
rechtseenheidsmaatregelen in voorbereiding. Hij zegt dat
in dat kader deze discussie gevoerd hoort te worden. Hier
volsta ik met mijn antwoord dat we dat nu niet in dit kader
zo gaan regelen. Anderzijds is het wel zo dat deze punten
in onderling overleg worden opgelost. Ik wil ook best aan
de verschillende partijen meegeven dat verwacht wordt dat
dit wordt opgelost, omdat wij anders verschillen tussen
juridische kolommen gaan afwentelen op Groningers. En
dat gaat niet gebeuren.
De heer Sienot (D66):
Ik hoor het begin van een aanknopingspunt, maar toch even
dit. Er wordt hier gezegd dat de minister van Justitie niet
wil dat de kolommen vermengd raken. De grap is nou juist
dat de verschuiving van de kolommen, van civiel recht naar
bestuursrecht, nu juist met deze wet is gekomen. Voordat
deze regeling gold, verliep dit gewoon via de NAM. Er
konden prejudiciële vragen — lastig woord trouwens —
gesteld worden en er kon advies ingewonnen worden bij
de hoogste rechter. Dat heeft voor gedupeerde mensen in
Groningen heel goede hulp geboden, bijvoorbeeld bij de
vraag hoe het zit met angstschade. Er kwamen heel concrete
voorbeelden van heel concrete vragen die de lagere rechter
kon stellen aan de hoogste rechter. Dat advies hebben we
nu doorgeknipt, want we hebben iets bedacht in de
Tijdelijke wet Groningen. Nu zegt de minister: we gaan
natuurlijk niet de ene kolom met de andere vermengen. Dat
is de wereld op z'n kop. Het is wel ergens begonnen.
Minister Wiebes:
Nee, nee, kijk, het is niet raar en ook niet nieuw dat in de
bestuursrechtelijke kolom civielrechtelijke afwegingen
worden gemaakt. Dat is niet nieuw. Wat heel nieuw zou
zijn, en waar mijn collega een fundamentele discussie in
ziet die hij in een ander kader wil voeren, is als een hoogste
rechter in de ene kolom ineens een prejudiciële vraag
beantwoordt en daarmee een soort jurisprudentie creëert

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

voor de andere kolom. Dat is nieuw, want iedereen is baas
in eigen kolom. Dat is het juridisch adagium. Ik zeg dus dat
er geen probleem is, want dat overleg is er, maar
tegelijkertijd heb ik juridisch geen enkel mandaat om dit nu
toe te zeggen. Ik kan wel verwijzen naar de meer
fundamentele discussie die de minister voor
Rechtsbescherming in overweging heeft.
De heer Sienot (D66):
Voorzitter, we zijn er nog niet. Dit is echt begonnen doordat
het van het burgerlijk recht naar het bestuursrecht ging,
terwijl het hier wel degelijk om burgerlijke rechten gaat,
zoals het bepalen van schade en tegemoetkomingen van
schade. Als dat het geval is en wij hier met elkaar besluiten
om het naar de bestuursrechter te brengen, dan is het toch
wel heel gek dat je dan niet zegt: we bouwen in dat je voor
typisch civielrechtelijke vragen eenheid van recht kunt
houden door ze aan de hoogste rechter te stellen, namelijk
de Hoge Raad. Dat halen we nu weg. De minister zegt: ja,
dat is ook logisch, want je wilt het in die kolom houden. Ja,
als je het eerst in die kolom stopt, dan ben je je eigen
probleem aan het creëren. Wij bieden nou juist de
mogelijkheid om dat op te lossen.
Minister Wiebes:
Nee, als wij overstappen naar een andere kolom, dan is er
een ander hoogste orgaan waaraan die vragen gesteld
worden. Die vragen kunnen nog steeds gesteld worden.
Daar wordt nog steeds over overlegd, maar degene die de
formele uitspraak doet, is niet het hoofd van de ene kolom,
maar het hoofd van de andere kolom. We hebben dit
verschoven naar een andere kolom en daar hoort een ander
hoogste orgaan bij. Dat heeft een zekere logica.
Laat ik dan ook nog even dit zeggen over mijn positie hierin.
Ik sta hier te praten over het gedachtegoed van de echte,
fundamentele juristen in deze wereld. Daar heb ik groot
respect voor. Kijk, als wij als ingenieurs vinden dat ergens
een stangetje aan gemaakt moet worden, dan pakken we
een lasapparaat en lassen we het eraan. De houding van
meneer Sienot bevalt mij zeer, alleen heb ik in dit vakgebied
geen lasapparaat.
De heer Sienot (D66):
Opnieuw: daar zie ik een aanknopingspunt. Laten we kijken
hoe we dit wel kunnen oplossen. Voor mij staat de
Groninger centraal, die we niet rechten willen ontnemen,
maar rechten willen geven. In dit geval is dat alleszins
wenselijk, dus als we daar kunnen komen, zou mij dat een
lief ding waard zijn.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Ik wil op een andere manier toch nog even hierop doorgaan.
De hele aanleiding voor deze wet is een unieke situatie. We
gaan iets heel bijzonders doen. We gaan iets uit het
privaatrecht publiekrechtelijk maken, op een manier waarbij
de kosten toch weer bij de private partij worden neergelegd.
Dat is totaal uniek. Tegelijkertijd is het zo uniek dat die twee
rechtsgangen mogelijk blijven. Civielrechtelijk zijn er al
prejudiciële vragen beantwoord in het verleden en dat kan
in de toekomst ook nog steeds omdat er nog steeds mensen
zullen zijn die toch het instituut niet vertrouwen en ervoor

14 januari 2020
TK 40

40-8-25

kiezen om via een eigen route hun gelijk te halen. Die
eenheid van recht kan niemand garanderen in dit proces.
Zeer waarschijnlijk zullen er toch nog van die botsingen
tussen de kolommen plaatsvinden. Als er nu hier toch al
zo'n unieke afspraak wordt gemaakt, zou op het punt van
de eenheid van recht ook in dit geval een unieke afspraak
gemaakt kunnen worden. Ik zou de minister willen vragen
om dat nog even met zijn collega op te nemen. Wat eigenlijk
mijn doel is met het amendement — we kunnen er ook nog
over spreken over hoe je dat juridisch het beste formuleert
— is dat je de bestuursrechter Noord-Nederland de ruimte
geeft om zelf een afweging te maken: ga ik naar mijn
natuurlijke hiërarchie in mijn kolom of is er een bijzondere
reden om de andere kolom te bezoeken? Die ruimte zou,
denk ik, al winst zijn.
Minister Wiebes:
Die verzoekruimte is er. Dat is iets anders dan een
prejudiciële vraag. Er is onderling overleg over
rechtseenheidsvragen.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Ja, maar het kan zijn dat die bestuursrechter er wel behoefte
aan heeft dat er op een specifiek punt van het civiel recht
een prejudiciële vraag beantwoord wordt. Waarom is dat
zo? Omdat het kan zijn dat er in de situatie die we nu
creëren mensen zijn die al voor een deel in het civiel recht
zaten omdat ze een zaak hebben lopen, maar die nieuwe
schades hebben die ze wel via het instituut willen proberen
te regelen, omdat ze er misschien meer vertrouwen in
hebben dat het op die manier wel gaat werken. Dan kom
je toch met casussen te zitten die raken aan beide
kolommen? Omdat we al zo veel uitzonderingen maken,
zie ik niet zo goed waarom we voor deze bijzondere situatie
die uitzondering niet kunnen maken.
Minister Wiebes:
Dat is zo omdat degene die hiervoor verantwoordelijk is in
het kabinet, de minister voor Rechtsbescherming, deze
fundamentele discussie niet in dit kader wenst te voeren
en ook niet in dit kader die stap wil maken, omdat hij dat
geen zindelijke gang van zaken vindt. De heer Van der Lee
kan dan allerlei betogen houden, die ik ook allemaal
waardeer. Ik zie ook zijn logica. Ik heb zijn logica ook al
gehonoreerd. Ik kan me er als privépersoon ook van alles
bij voorstellen, maar dit is een punt dat bij iemand anders
in het kabinet ligt. Ik honoreer dat standpunt. Daar hebben
we hier even mee te werken. Maar dan blijft dat ik een punt
uit het betoog van de heer Van der Lee niet begrijp. Ik meld
dat de minister voor Rechtsbescherming mij heeft gemeld
dat de rechtseenheidsvragen al in onderling overleg worden
opgelost. Dat is het doel. Als we nu even als ingenieurs
nadenken, dan is het doel dat vooropstaat bereikt en is
alleen de formele status van de prejudiciële vraag hier niet
bereikt. Maar ja, waarom zou je je daarvoor inspannen als
je het doel hebt bereikt? Dus dat is dan het ene punt in het
betoog van de heer Van der Lee dat ik niet begrijp. Maar
dit is mijn positie en die wordt bepaald door iemand die
hierover gaat en die deze fundamentele discussie in een
ander kader ook gaat voeren. Daar is de heer Van der Lee
als parlementariër vanzelfsprekend bij uitgenodigd.

De voorzitter:
Afrondend.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Ik ken dat traject niet van de minister voor
Rechtsbescherming maar we zitten wel in een eigen traject
en we krijgen ook nog een aanvullend wetsvoorstel. Is het
mogelijk om in de tussenliggende tijd hier meer
duidelijkheid over te krijgen?
Minister Wiebes:
Ja, jawel. Dan zal ik de minister voor Rechtsbescherming
vragen om hierover een kleine opvatting met een soort van
procesvoorstel over hoe dat andere traject gaat lopen aan
mij toe te vertrouwen en dat stuur ik dan aan u door.
Voorzitter. Er ligt nog een belangrijke set met vragen die ik
ook allemaal begrijp en die vragen gaan over de
waardedaling. Die waardedaling is een schadesoort die wij
gaan toevoegen aan het IMG. Dat heeft niets liefdadigs, dat
is gewoon schade. Punt. Schade dient te worden vergoed.
Er is een commissie tot een conclusie gekomen. In hoeverre
is dat bepalend? Die commissie heeft zich daar goed in
verdiept. Het is niet die commissie die bepaalt hoe het zal
gaan. Het is ook niet Eric Wiebes die bepaalt hoe het zal
gaan. Het zijn zelfs niet de parlementariërs die bepalen hoe
het zal gaan. Het is het IMG dat, lezend dit advies, bepaalt
hoe dat moet gaan.
Nu hebben verschillende woordvoerders hier duidelijk
gemaakt sympathie te hebben, inhoudelijk dan wel vanuit
andere optiek, voor dat voorstel van de Stichting WAG, om
allerlei verschillende redenen. Wat zich nu voordoet, is dat
het model van die stichting nog niet beschikbaar was bij
de totstandkoming van het advies dat een basis zou kunnen
zijn voor het IMG. Dat is dus niet meegewogen. Dat was
toen nog in ontwikkeling.
Laten we nou proberen om het zo ordelijk mogelijk te
maken. Ik zou mij kunnen voorstellen dat ik de
kwartiermaker van het IMG de suggestie doe om aan de
commissie die eerder heeft geadviseerd te vragen om
alsnog een appreciatie te maken van dat model, met
uiteraard een duiding en een waardering van de verschillen
tussen de verschillende modellen, zodat het IMG daarna in
staat is om over de volle breedte verschillende modellen
en aspecten van modellen tegen elkaar af te wegen. Ik denk
dat we dat zouden moeten doen. Dan is het ook aan het
IMG om daar tekst en uitleg bij te verschaffen, als het
uiteindelijk komt met een oordeel over hoe dit moet worden
afgewikkeld, maar dan hebben we een afweging over de
volle breedte, als het IMG het zou behagen om mijn wenk
serieus te nemen. Ik denk dat het dan ook makkelijker te
accepteren is dat daar iets uit komt. Het zou kunnen zijn dat
dat niet het voorstel is van die adviescommissie, of juist
wel, niet dat van de Stichting WAG of wel, maar dan is de
afweging zo. Dat maakt het bevredigender om ons
uiteindelijk te voegen naar wat eruit komt. Wat eruit komt,
zou ook nog weleens een mengeling van modellen kunnen
zijn, want uiteindelijk gaat het IMG daarover als een
semirechter. Dat zou mijn voorstel zijn.
Dan is het vervolgens in dat tijdstraject ook aan mensen
zelf of ze daarop wachten, of dat ze wachten op de uitkomst

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

14 januari 2020
TK 40

40-8-26

van rechtszaken. Hun recht verdampt niet. Als mensen
denken "nou, ik geloof er nog steeds helemaal niks van; ik
wacht wel even op een rechterlijke uitspraak", dan kan dat
ook. Met terugwerkende kracht dingen corrigeren lukt niet.
Daarmee ga ik het moeras in. Dan is de uitvoering volstrekt
kansloos. Dat ga ik het IMG echt niet vragen. Dat is juridisch
zeer kwetsbaar, maar ook operationeel. Maar ik vind het
wel belangrijk om, nu een belangrijke partij zich
maatschappelijk heeft uitgesproken voor een model en daar
ook een onderbouwing bij heeft gegeven, dit gewoon
serieus te nemen en te appreciëren. Het zou dus mijn
voorstel zijn om hier op deze manier mee om te gaan.
Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
In ieder geval dank voor deze toezegging, maar dan zijn we
er in mijn ogen nog niet. Dan hoor ik eigenlijk de minister
zeggen: stel je nou voor dat de rechter uiteindelijk een
bepaalde uitspraak doet die gunstiger is voor de
gedupeerde dan de uitspraak die die gedupeerde met al
die combinaties van modellen heeft gehad bij het IMG. Over
die situatie hebben we het namelijk. En dan zegt de minister:
dan wordt het allemaal zo moeilijk in de uitvoering dat we
dat niet kunnen gelijktrekken. Ik vind dat toch een heel raar
verhaal. Kan de minister daar toch nog iets specifieker over
zijn?
Minister Wiebes:
Het recht, in dit geval het schadevergoedingsrecht,
ontwikkelt zich altijd. Steeds weer zijn er nieuwe inzichten,
door de jaren heen. Steeds weer is het zo dat de nieuwste
jurisprudentie als basis wordt genomen voor de nieuwe
besluiten. Het is aan alle kanten onzindelijk, maar ook
operationeel een drama, om dat met terugwerkende kracht
te doen.
Ik heb te maken met een organisatie die alle zeilen moet
bijzetten om nog een heleboel schades af te wikkelen. Dat
zijn alleen nog maar de fysieke schades. Het gaat om
duizenden, tienduizenden gevallen. Die moeten allemaal
worden afgewikkeld en ik maak er juridisch, maar ook
operationeel, een volstrekte puinhoop van als ik dit soort
toezeggingen doe.
Om mevrouw Mulder toch tegemoet te komen: aan de
andere kant is het zo dat mensen zelf ervoor kunnen kiezen
om ook hun claim nog niet uit te oefenen. Zij kunnen ook
wachten tot na de rechtszaak. Het kan naar beneden gaan,
maar het kan ook omhooggaan. Het staat mensen dus vrij
om daarop te wachten, en hun claim verdampt niet. Zij
houden het recht daarop. Dus als zij denken "het zal allemaal
wel, maar ik zit liever na de gerechtelijke uitspraak", dan
kan dat. Dat is een keuze. Ik denk heus niet dat iedereen
meteen gaat claimen. Ik denk dat allerlei mensen denken:
laat ik het even afwachten. Dat kan. Dat mag.
Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Maar toch, je wilt de mensen graag ontzorgen. Je hebt er
een speciaal bureau voor opgetuigd, het IMG. Dat moet al
die schades gaan vergoeden. Dit is schade die mensen nu
al lijden. Dan zeg je eigenlijk: misschien kun je toch maar
beter aansluiten bij die WAG-procedure, want misschien
wordt dat wel hoger. Dan kun je nu nog maar beter geen

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

gebruikmaken van je recht. Is dat nu eigenlijk wat de
minister vandaag zegt? Ik vind dat niet zo'n fraai beeld.
Minister Wiebes:
Ik heb niet in de aanbieding dat ik dingen met
terugwerkende kracht kan herzien. Dat gaat mij echt niet
lukken. Het is niet verantwoord, juridisch niet. Ik sta niet
voorop om meteen allemaal juridische argumenten te
gebruiken, maar dit gaat gewoon echt niet lukken. Wat wel
kan, is dat ik het meeneem in de overwegingen, of het IMG
vraag om dat mee te nemen. Dat zijn nieuwe toezeggingen,
omdat ik die redelijk vind en omdat de leden hier mij op dit
punt gewezen hebben. Dan zijn de laatste inzichten over al
die modellen meegenomen in de besluitvorming. Het is
ook mogelijk om te wachten tot het einde van de rechtszaak.
Maar een terugwerkendekrachtclausule? Ik maak er een
gigantische puinhoop van. Dat gaat echt niet gebeuren. Het
gaat niet lukken.
De heer Nijboer (PvdA):
Er wordt vaak over ruimhartigheid gesproken als er
gecompenseerd moet worden, want de ellende is al zo
groot. Heel veel Groningers konden dat woord "ruimhartig"
op den duur niet meer horen. Zou het niet toch ruimhartig
zijn — om er toch maar invulling aan te geven — als mensen
gewoon de beste uitkomst krijgen van die twee door
verschillende wetenschappers redelijk ontwikkelde
modellen? Zou dat niet een keer een wezenlijke invulling
zijn van een ruimhartige compensatie?
Minister Wiebes:
Een wezenlijke invulling van het begrip "ruimhartig" vind
ik dat in het advies dat de kwartiermaker heeft gekregen
van deze commissie de ruimhartigheid zat in de vorm van
een extra percentage. Dat zat daarin; daar hebben ze goed
over nagedacht. Dat zouden ze in andere gevallen wellicht
niet gedaan hebben, maar dat hebben ze hier wel gedaan.
Ik ga hier niet die commissie staan afvallen. Die hebben
daar goed over nagedacht en die hebben een wezenlijke
ruimhartigheid ingebouwd in hun model.
De heer Nijboer (PvdA):
Ik erken dat. Ze hebben een berekening gemaakt en
daarbovenop een plus gedaan in dat model. Dan zit er een
ander naast en die zegt: ja, die criteria waarop dat model
is gemaakt ... Elk model heeft zijn mankementen. Dat weet
ik als econoom en dat weet de minister als ingenieur. Het
zou toch wel triest zijn als mensen wel schade hebben
geleden maar niet in aanmerking komen? De consequentie
van een model is dat je een benadering maakt en dat er
altijd gevallen zullen zijn die daar niet onder vallen. Ik vind
het goed dat de minister dat neerlegt, maar ik zou het ook
goed vinden als hij de ruimhartigheid in de verschillende
benaderingen ook zou willen meegeven aan het instituut:
wat komt er nou het beste uit voor de mensen? Wel in
redelijkheid natuurlijk, en die modellen zijn allebei heel
redelijk samengesteld.
Minister Wiebes:
Ik ga het IMG vragen om het in bredere overweging te
nemen. Het is ook een gegeven dat er in deze vergoeding

14 januari 2020
TK 40

40-8-27

sprake is van een ruimhartigheid. Ik denk ook dat we
moeten zien dat een model ... Kijk, we hebben een halfjaar
geleden hier gestaan. We hebben toen gezegd dat we het
allemaal veel te precies hebben geprobeerd te doen en dat
dat voor veel vertraging heeft gezorgd. Er was destijds
vanwege het grote trauma dat heerste reden voor die
precisie in de berekeningen, in dit en dat, en in de
vaststelling van zus en zo. Dit model is onherroepelijk
minder precies. Ik denk dat je moet kunnen vertrouwen op
een model dat voor 99% van de gevallen inderdaad minder
precies maar veel beter en sneller is dan al dat maatwerk,
maar dat je tegelijkertijd situaties moet kunnen hebben
waarin je zegt: dit is zó anders; als je die ene procent ook
over dezelfde kam scheert, dan heb je weer een onredelijke
situatie gecreëerd. Een onderdeel van het advies — maar
dat is aan dezelfde kwartiermaker — is dat als het
overduidelijk een andere situatie is, je daar ook weer
maatwerk voor zou moeten kunnen doen. Dat heeft in dat
advies gezeten en wij gaan afwachten wat daaruit komt.
De voorzitter:
Kunnen we al richting een tweede termijn?
Minister Wiebes:
Nou, ik heb nog een paar dingen. De heer Nijboer heeft mij
gevraagd naar de oude schades. Die kritiek van de
Groninger Bodem Beweging heeft mij wel enigszins verrast,
want ze zijn betrokken geweest bij het geheel, is mij aan
alle kanten gerapporteerd. Er is ruimte geboden aan allerlei
partijen om mee te denken. Die kritiek was nieuw. Ook de
commissaris van de Koning ervoer het als nieuwe kritiek.
Partijen die naar de arbiter of naar de rechter hebben
gekund, hebben op een andere manier hun recht kunnen
halen. Hier gaat het om een regeling die bedoeld is voor
mensen die echt tot nu toe nergens anders terecht hebben
gekund. Anderen vielen niet buiten de boot, maar vielen in
een andere boot. Op dit moment hebben ongeveer 50
gevallen zich aangemeld. Daar wordt serieus naar gekeken.
De heer Van Otterloo heeft nogmaals benadrukt dat hij vindt
dat het bewijsvermoeden bij het landelijke loket ligt. Ik wijs
hem er toch op dat de getallen totaal ongelijksoortig zijn.
Ik heb zonet gemeld dat we dit jaar 28.000 Groningse
schadegevallen hebben afgewikkeld, exclusief wat de NAM
heeft gepresteerd. Dit zijn er vijftien of twintig. Dat is zo'n
andere orde; een omgekeerde bewijslast is dan gewoon
niet verantwoord. Het is maatschappelijk gezien een vreemd
arrangement om zo'n uitzondering te maken voor zo'n
beperkt aantal gevallen.
De heer Van Otterloo (50PLUS):
Het ging mij niet om de getallen, maar om de positie van
degenen die schade hebben ondervonden. Het gaat mij om
de positie van een individuele burger tegenover een grote
organisatie. Daarom heb ik gepleit voor het ook daar
toepassen. Ik deed dat niet vanwege de al dan niet
bestaande overeenkomst van de aantallen, maar vanwege
de positie van degene die de schade ondervindt.

eens even, gaan we dan elders in het land wél accepteren
dat iemand moet procederen tegen een multinational, ook
al zijn er maar vijftien of twintig gevallen? Nee, want we
gaan een landelijk loket oprichten waarbij ook de
benadeelde ontzorgd wordt. Het is niet via het
bewijsvermoeden, maar nog steeds is er een onafhankelijk
iemand die kijkt wat de schade is, en die de bewijslast en
de bewijsperikelen van de schouders van de benadeelde
af haalt. Dat is waar het om gaat, en als de heer Van
Otterloo dat voor ogen heeft, dan is de oplossing wat mij
betreft deze. Want dit ben ik weer geheel met hem eens:
iets wat we niet zindelijk vinden, vinden we ook niet zindelijk
als het om maar vijftien of twintig gevallen gaat.
De heer Nijboer, maar ook mevrouw Beckerman heeft
gevraagd naar de toekomstige positie van Stut-en-Steun.
Voor 2020 en 2021 is de financiering van deze organisatie
weer gegarandeerd.
Ik kom aan het einde van deze termijn op de
amendementen, maar ik heb nog een heleboel vragen die
ik moet beantwoorden. Ik ga proberen het heel snel te doen,
voorzitter.
De vraag van de heer Harbers over het adviesorgaan, de
belanghebbenden en de maatschappelijke organisaties heb
ik, denk ik, beantwoord. Zijn verzoek om voortvarendheid
te betrachten, zal ik naleven. Het gaat nu naar de Raad van
State. We zijn ook al ingegaan op de zaakbegeleiders.
Mevrouw Beckerman heeft gevraagd naar de stand van
zaken bij het doelgroepenbeleid. Er zijn besluiten genomen
over verschillende "doelgroepenspecials". Zo heet dat, maar
wat zijn dat eigenlijk voor rare termen? Het gaat gewoon
om agrariërs, om monumenten, enzovoort. Het zijn er
ongeveer 1.200 en er zitten er nog 2.200 in allerlei stadia
van de procedure. Er zijn ook apart mensen voor
aangenomen, ik denk nog net in het derde kwartaal van
vorig jaar. Die moeten allemaal met die specifieke expertise
kunnen worden bediend.
Mevrouw Beckerman vraagt mij ook nog welke garantie er
is voor het aantal en de kwaliteit van de deskundigen. Nou
ja, in principe gaan de mensen over. Maar ja, daar legt
mevrouw Beckerman, misschien zonder dat zij het zich
realiseerde, toch wel een vinger op een moeilijke plek, want
wij kunnen heel moeilijk mensen krijgen. Ik zou dolgraag
nog meer mensen hebben en ik zou ook dolgraag nog meer
deskundigen op specifieke gebieden hebben. Zij zijn echter
moeilijk te krijgen, maar wij blijven er moeite voor doen. Ik
zei net ook al: de snelheid zal niet alleen maar kunnen
komen van de uitbreiding van het personeelsbestand, maar
moet ook komen van slimmer werken. Er zijn geen andere
mogelijkheden.
Er zijn geen uitzonderingen voor die hardheidsclausule.
Alle doelgroepen of locaties kunnen daar een beroep op
doen. Of dat beroep wordt gehonoreerd, is weer niet aan
mij.

Minister Wiebes:
Maar daar hebben we een andere oplossing voor. Nu
begrijp ik de heer Van Otterloo volkomen. Hij zegt: wacht

Mevrouw Beckerman zegt dat de positie van de
benadeelden lijkt te verzwakken, maar dat wil ik
tegenspreken. Of moet ik zeggen dat ik haar gerust probeer
te stellen? De contra-expertise is iets uit de oude doos en
speelde bij de NAM. Want bij de NAM was geen
bestuursrechtelijke kolom. Dus daar stond je in je eentje

Tweede Kamer

14 januari 2020
TK 40

Tijdelijke wet Groningen

40-8-28

tegenover die multinational en dan kon je een contraexpertise vragen. Bij de TCMG hebben we dat vorig jaar
anders opgelost. Daar heb je natuurlijk de normale
mogelijkheden van bezwaar. En de TCMG werkt sowieso
onafhankelijk; dat helpt al. En je hebt daar ook de
mogelijkheid om een zienswijze in te dienen. Je kunt daar
zelfs een eigen deskundige bij betrekken en daar kun je ook
een vergoeding voor vragen. Het is dus op een andere
manier opgelost, maar het heeft een veel betere borging
dan vroeger.
Stut-en-Steun: er worden rollen geformaliseerd in het
instellingsbesluit van de provincie en financiering geregeld.
De maatschappelijke organisaties blijven betrokken.
Überhaupt is een zbo verplicht bij wet om maatschappelijke
verantwoording af te leggen. Ik vind dat de TCMG dat op
een heel wervende manier doet. De Commissie Bijzondere
Situaties wordt met dit wetsvoorstel niet in een andere
positie geplaatst. Sterker nog, ik heb eind vorig jaar gemeld
dat ik van mening ben dat die ook geheel op afstand van
de NAM moet worden gezet en de financiering moet worden
omgeleid.
Over de Onafhankelijke Raadsman ben ik nog niet uit. We
hadden een Onafhankelijke Raadsman omdat er geen
ombudsman werkte en omdat de ombudsfunctie een
publieke functie is, terwijl het een zaak van privaatrecht is.
Dus wij moesten een soort kunstgreep doen en dat werd
de Raadsman. De heer Klaassen heeft uitstekend werk
gedaan. Ik heb hem ook onlangs nog weer voor een geval
aan de lijn gehad. Maar strikt genomen is er eigenlijk geen
noodzaak meer. Tegelijkertijd is het iemand die heel goed
werk heeft gedaan. Het gesprek met hem loopt over hoe
nu verder. De zaakbegeleiders proberen we juist meer te
benutten en over de kolommen heen. Dus ik hoop dat het
niet waar zal zijn dat de positie op ook maar één punt
verslechtert.
De NAM betaalt niet de organisatie, omdat ik wil dat er op
geen enkele manier invloed is. Dit dekken we inderdaad uit
de rijksbegroting. Ik kan niet inschatten hoe groot de kans
is dat de NAM tegen de heffing in bezwaar gaat of in
beroep. Ik heb geen tekenen daarvan. Ik heb laatst nog met
de verschillende aandeelhouders gesproken. Ik heb geen
signalen daarover gekregen. Uiteraard ben ik de NAM niet,
dus je weet het nooit zeker, maar ik zie niks aankomen aan
de horizon dat bedreigend zou zijn voor de financiering.
De heer Nijboer (PvdA):
Ikzelf ben enthousiast over die Onafhankelijke Raadsman
en ik geloof dat dit ook breder in de Kamer zo is.
Minister Wiebes:
Ik ook zelfs!
De heer Nijboer (PvdA):
Ik zou tegen de minister zeggen: tel uw zegeningen, want
er zijn heel veel van die organisaties gekomen en ter ziele
gegaan. De minister geeft nu heel cryptisch antwoord.
Theoretisch zou het niet meer mogelijk hoeven te zijn, want
je hebt de ombudsman en zus en zo. Er is brede waardering
voor het werk dat hij doet en iedereen weet dat er in
Groningen gewoon nog ellende blijft. Of het gaat om

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

bedrijven of mkb'ers of mensen die tussen de wal en het
schip belanden en met de vingers tussen de deur komen.
Is de minister bereid om die vrije positie die de heer
Klaassen — of de Onafhankelijke Raadsman, als positie —
toch te behouden?
Minister Wiebes:
Daar zeg ik geen nee op maar ook nog geen ja. We hebben
in het verleden natuurlijk terecht de kritiek gehad — we
hebben het op televisie zien verschijnen — dat er zo
ontzettend veel instituten waren. Verschillende daarvan zijn
trouwens opgerold. Maar deze nog niet. Ik ben gewoon met
de heer Klaassen in gesprek daarover. Ik erken dat deze
man zeer veel goed werk heeft gedaan, ook weer recent, in
allerlei concrete casussen. Dus ik ben er ook zeer positief
over, maar laat mij daar gewoon even over denken. Laten
we de oproep van de heer Nijboer in de Handelingen
opnemen, dan kom ik daar later op terug.
De heer Nijboer (PvdA):
We zitten natuurlijk wel gewoon in de Kamer. Als ik
volgende week bij de stemmingen tegen een wet zeg "ik
zeg geen nee, maar ik zeg ook geen ja", dan zit de minister
ook vreemd te kijken. We hebben hier gewoon een debat.
Er zijn vragen over gesteld. De minister heeft een vaag
antwoord gegeven. Ik wil graag helderheid. Ik denk dat er
wel een meerderheid in de Kamer is om dit te behouden.
Minister Wiebes:
Welke meerderheden er zijn, dat gaan wij merken. Ik stel
hier dat ik de buitengewoon nuttige rol erken die deze man
heeft gespeeld op allerlei terreinen. We erkennen hier ook
allemaal dat formeel gezien de positie wonderlijk is, omdat
die nu wordt afgedekt door de ombudsman. Desondanks
kunnen we ons allemaal iets voorstellen bij iemand die zich
inspant in deze regio. Ik heb daar nog geen recept voor. Ik
heb dit verzoek gedaan aan de Kamer. Laat mij even
nadenken. Daar kom ik op terug. Als ik kom met iets wat u
niet zint, dan hebben we het daarover. Maar om hier nu,
vanachter dit stoeltje, ineens te verzinnen dat we dit zo gaan
doen; ik heb nog niet eens zelf met de persoon over de
precieze continuering gesproken. Ik heb de oproep dus met
welwillendheid gehoord. Laat ik even gewoon met een
voorstel komen nadat ik met deze persoon gesproken heb.
Mag dat zo? Ik ga daar niet nu allemaal opvattingen over
hebben. Ik hoop op enige bedenktijd.
Mevrouw Beckerman (SP):
Dat is toch altijd weer het punt waarop we uitkomen: wacht
u nog maar even af. We hebben wel vandaag het debat. De
minister-president was hier één keer bij een debat over
Groningen. Hij maakte toen zijn excuses voor het punt dat
het een juridische werkelijkheid wordt. Nu zegt deze
minister: we stoppen met die ombudsman die Groningers
ondersteunt, we stoppen met die Onafhankelijke Raadsman,
want we regelen het juridisch anders. Dat is toch precies
het grote probleem in Groningen? Dit is iemand die opkomt
voor de bewoners. Zeg nou gewoon klip-en-klaar: ja, we
zorgen dat dat doorgaat.

14 januari 2020
TK 40

40-8-29

Minister Wiebes:
Dat zeg ik helemaal niet. Ik zeg dat ik in gesprek ben, dat ik
het goed gehoord heb, dat ik ook enthousiast ben over de
werkzaamheden, maar dat ik nog geen voorstel heb en dat
ik met een voorstel kom. Wat is daar nou raar aan?
Mevrouw Beckerman (SP):
Dat is raar omdat we vandaag de wet behandelen. We
behandelen vandaag de wet over de schade. In die wet over
de schade, in de stukken daarover staat dat dit gaat
verdwijnen. Daarom haalde ik dit punt aan. Dit was een
antwoord op mijn vraag. Het is dus inderdaad raar dat de
minister pas nadat we over zo'n wet gaan stemmen, daar
nog eens over gaat nadenken. U heeft uw huiswerk gewoon
niet af. Dit had vandaag gezegd moeten worden. Het is dan
ook heel vervelend dat u hem niet gesproken hebt. Ik zou
daar inderdaad mijn excuses voor aanbieden. Ik zou dit nu
toezeggen en ik zou dan mijn excuses maken aan de heer
Klaassen en zeggen: excuus dat ik u niet op tijd gesproken
heb. U bent gewoon te laat, minister! Dat kan toch niet?
We behandelen vandaag deze wet en we willen vandaag
dit antwoord. Ik hoor toch echt graag dat de minister in
principe toezegt dat die Onafhankelijke Raadsman blijft
bestaan. Ik heb al een motie daarover klaarliggen.
Minister Wiebes:
De formele rol eindigt, maar dat wil niet zeggen dat de
persoon eindigt of dat een rol niet te vervullen is. Laat mij
nou even zoeken naar iets wat een goed idee zou zijn. Ik ga
toch niet ineens met een wending komen ten aanzien van
een persoon met wie ik nog geen dialoog mee heb gehad.
Dat is toch belachelijk? We erkennen allemaal dat deze
persoon op zeer veel fronten buitengewoon goed werk
heeft gedaan. Dat heb ik ook zelf kunnen vaststellen. Er is
ook behoefte aan mensen die op allerlei manieren
oliemannetje kunnen zijn en dingen bij elkaar kunnen
brengen. Dat erken ik allemaal, maar om me nu uit te
spreken over een rol zonder dat die duidelijk is ... Ik zeg u
toe dat ik daar met een voorstel op terugkom, en dan horen
we het.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Toch even nog iets preciezer op dit punt. In een opmerking
van de zijde van het ministerie tijdens het consultatieproces
is hier iets over gezegd, maar er staat dat de Onafhankelijke
Raadsman bevoegd blijft en klachten kan blijven ontvangen.
Dat is waarschijnlijk gericht op het civielrechtelijke traject.
Dat blijft bestaan omdat mensen nog steeds die route
kunnen bewandelen en dat in de toekomst ook kunnen
doen. Daarnaast wordt er gezegd: het is niet logisch in het
bestuursrechtelijke traject, want daar hebben we de
Ombudsman voor. Dat begrijp ik. Mijn suggestie aan de
minister zou zijn: ga vooral praten met de heer Klaassen,
maar misschien is het een idee om voor de komende twee
jaar in ieder geval met hem af te spreken dat hij zijn rol blijft
uitoefenen en dat hij die zeker in het civielrechtelijke traject
nog blijft vervullen omdat de Ombudsman daar niet over
gaat. Dan kunnen we met de evaluatie van de wet in de
hand bekijken of het tegen die tijd nog nodig is. Die
suggestie zou ik graag aan de minister willen meegeven.
Ik krijg ook graag een antwoord op de vraag of het bij deze
wet zo is dat hij in formele zin niks meer te zeggen heeft,
want zo heb ik die niet gelezen.

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

Minister Wiebes:
Laat ik met al deze suggesties mijn huiswerk gaan doen en
met een voorstel komen. Dat het niet logisch is in precies
dezelfde rol is denk ik een feit, maar dat hiermee een einde
komt aan werkzaamheden van iemand die goed werk heeft
gedaan, is nog geen feit. Ik kom met een voorstel en ik neem
de suggesties van de heer Van der Lee mee.
Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Ik had over deze kwestie ook vragen gesteld. Ik zou de
minister willen voorstellen om in de tweede termijn met
een suggestie te komen. Ik vind het een heel elegant
voorstel dat we over twee jaar, als we dan toch die evaluatie
hebben, kijken of het dan nog nodig is en dat mensen tot
die tijd nog steeds bij de heer Klaassen terechtkunnen. Dat
lijkt me niet meer dan redelijk. Laten we voordat we oude
schoenen weggooien omdat we denken dat we nieuwe
schoenen hebben, toch maar even gewoon meneer
Klaassen behouden. Hij is belangrijk voor Groningen.
Minister Wiebes:
Ik hoor de oproep, maar daar ben ik in de tweede termijn
nog niet uit. De oproep is helder. Ik ben het er ook mee eens
dat we geen reden hebben om oude schoenen weg te
gooien als de nieuwe nog niet werken. Dat vind ik een
verstandig advies. Maar laat ik nou even met een voorstel
daarvoor komen. Ik kan mij nu niet even wheelend en
dealend op een avond in de tweede termijn in de Kamer
uitspreken over iets wat uiteindelijk om een individu gaat.
Dat gaat mij echt te ver. Dat vind ik onhoffelijk. Dat moet ik
niet doen. Het gaat om een persoon.
De voorzitter:
Heel goed. Kunt u afronden?
Minister Wiebes:
Ik kom op een opmerking van de heer Van der Lee waar ik
moeilijk bij heb gekeken. We weten allemaal dat er nog heel
veel te wensen is op het terrein van versterken. Maar ik zou
dit toch even wat minder simpel willen maken. Hij zegt: het
wordt gejuridificeerd. Dat geloof ik dus niet. Zelden had ik
in de afgelopen twee jaar juridische discussies over
versterken. Ja, één keer, over de Aanbestedingswet. Die
heb ik opzijgezet. Het is niet zo juridisch. Het is technisch
heel complex. Er zijn enorm veel partijen bij betrokken. We
hebben daar allemaal bij gezeten, allemaal om goede
redenen. Maar dat maakt het buitengewoon, buitengewoon
complex. Dat is niet juridisch. Sowieso is er met zo veel
partijen bijna een vetocultuur. Het is een gesprek over
operationele vraagstukken dat soms zelfs via de media of
de Kamer loopt. Het is buitengewoon complex om dit in
zijn nieuwe vorm vlot te trekken. Maar ik zou het niet
juridisch noemen. Was het dat maar. Dan was het
eenvoudig.
Ik heb al toegezegd dat ik alle cijfers over de voortgang van
de schadeafhandeling ga voortzetten, hopelijk in verder
verbeterde vorm. Maar er komt ook nog een jaarverslag
bij, zeg ik in de richting van de heer Van der Lee. Ik kan mij
iets voorstellen bij een snellere evaluatie, maar daar is
inmiddels een amendement voor. Daar kom ik zo ook op.

14 januari 2020
TK 40

40-8-30

Mevrouw Mulder hoop ik ervan overtuigd te hebben dat
de positie niet slechter wordt — dat mag niet — en dat we
het IMG uiteraard zelf laten kiezen welke mensen ze
aannemen. Dat doen we niet voor ze. Echt niet. Dat is niet
aan de orde.
Ik denk dat ik al iets gezegd heb over de suggestie van het
Gasberaad over de klantreis.
Dan over het idee van Bouwend Nederland over een apk
voor om de vijf jaar. Ik weet niet of ik de organisatie dat nu
moet aandoen. Misschien dat dat in een later stadium, als
de seismiciteit sterk vermindert, best een idee is. Maar nu
gaat het mij er echt om BZK in staat te stellen om die zaak,
nu de opnames lopen, snel om te zetten in werkzaamheden.
De extra aandacht voor de andere groepen schademelders
heeft geresulteerd in een toestroom van nieuwe
medewerkers. De arbiter denkt er in het eerste kwartaal van
2020 ook met de allerlaatste gevallen uit te zijn. Dat zijn de
meest complexe gevallen.
Op de contra-expertise ben ik ingegaan. Bij fysieke schade
worden geen doelgroepen in de wet uitgesloten. Er wordt
gevraagd of dit ook over waardedaling en immateriële
schade gaat. Ja, dat geldt daar ook voor.
De koppelkansen. Ik heb dat onderwerp net besproken toen
ik sprak over dat ene loket. Ik gaf daar ook een aantal
voorbeelden bij. We hebben op verzoek van de heer Van
der Lee daar inmiddels een nadere duiding van gegeven
voor de behandeling van de versterkingswet.
De herbeoordeling van eerder afgewezen schades. Alle
schades waarover nog geen besluit is genomen, kunnen
door het IMG alsnog in behandeling worden genomen. Er
wordt gevraagd of het personeel wel echt onafhankelijk is.
Wij sturen het niet aan en bepalen niet wie het wordt. Ik ga
daar niet over, maar er wordt wel zorg gedragen voor de
financiering.
Een belangrijk en interessant punt — het is wel nieuw;
daarom moet ik er even over nadenken — zijn de
preventieve maatregelen die mevrouw Mulder noemt. Ik
was laatst bij iemand die zei: "We hebben over de afgelopen
vijf jaar drie keer een scheur gehad in deze muur. Het zijn
maar kleine scheuren, maar elke keer denk je: ja ..." Diegene
vroeg of er niet iets te verzinnen is — was dat dan misschien
niet al de eerste keer mogelijk — waarbij je bij de opname
al kijkt naar de manier van repareren, omdat die invloed
heeft op hoe snel schade terugkomt. Je denkt dan
bijvoorbeeld aan glasvezelbehang of constructies die een
muur bij elkaar houden of enige flexibiliteit geven. Ik denk
dat dit niet zozeer in de opname moet worden meegenomen
— in de opname moet geconstateerd worden — maar in
het herstel kan dit wel worden meegenomen. Ik ga daar
gewoon even over in gesprek met de kwartiermaker. De
mensen bij wie ik geweest ben, die van die drie keer, waren
zichtbaar geholpen geweest met een heel eenvoudige
oplossing, namelijk glasvezelbehang. De haarscheuren zie
je dan niet terug. Als eigenaar van een oud huis kan ik de
zegeningen van glasvezelbehang niet genoeg benadrukken.
De voorzitter:
Dat was het wel, hè?

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

Minister Wiebes:
De heer Kops vroeg nog wie beslist over het voortduren
van de wet.
De voorzitter:
Die is naar huis.
Minister Wiebes:
Dat doen volgende regeringen en Kamers.
De vragen van mevrouw Dik-Faber heb ik zo goed mogelijk
in het betoog meegenomen. De vragen van de heer Sienot
ook, als het goed is. De vijftien maanden moeten natuurlijk
op geen enkele manier maatgevend zijn. Het streven van
de kwartiermaker zelf is zes maanden. Over de versnelling
hebben we het net gehad, en over de vergoeding ook.
De voorzitter:
De heer Sienot nog op dit punt. Sorry dat ik u even oversla,
mevrouw Mulder, maar dit betreft de heer Sienot.
De heer Sienot (D66):
Ik stelde eigenlijk nog een vraag over tijdelijkheid. Hoe
tijdelijk is de Tijdelijke wet Groningen?
Minister Wiebes:
Dat klopt; die vraag is drie keer gesteld, ook door de heer
Van Otterloo: hoe tijdelijk is tijdelijk? Daar is nu niks over
te zeggen. Zolang het nodig is, is het nodig. Mensen vragen
mij altijd: wanneer stopt dan de versterking? Dan zeg ik: als
het niet meer hoeft. Mensen blijven recht houden op
versterking en schadeherstel zolang die schade zich
voordoet. Ik kan dat niet goed voorspellen. Ook het SodM,
dat af en toe bij mij aan tafel zit, zegt: we weten dat niet,
maar we dienen arrangementen in de lucht te houden
zolang dat nodig is.
Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
De minister heeft een toezegging aan de Kamer gedaan
over die klantreis. Hij heeft gezegd dat we dat krijgen voor
de behandeling van de versterkingswet. Ik had de minister
expliciet gevraagd of daar dan ook de positieve punten uit
bijvoorbeeld de trajecten Eigen Initiatief en Heft in Eigen
Hand in worden meegenomen. Dat vind ik wel belangrijk.
Hetzelfde geldt voor de kritiek die het Gasberaad bij de
internetconsultatie had op de wet over het versterken. Want
ik wil echt graag dat onze inwoners weer centraal komen
te staan, en zij maken zich er grote zorgen over dat die
murw zijn en worden en in dit systeem toch niet goed
genoeg worden meegenomen. Ik deel die zorgen en ik hoop
dat de minister dit wil toezeggen.
Minister Wiebes:
Laat ik het zo zeggen: daar ga ik mijn collega die hiervoor
verantwoordelijk is niet voor bellen. Ik zeg namens hem
toe om deze dingen mee te nemen. Hoe dat inhoudelijk
uitvalt, zal ik met hem moeten bespreken, maar we zitten
in hetzelfde kabinet, dus ik doe deze toezegging en hoop
dat mijn collega daar niet boos over wordt. Ik denk dat hij

14 januari 2020
TK 40

40-8-31

de suggesties van mevrouw Mulder met dankbaarheid in
ontvangst neemt.

Voorzitter. Dan ben ik door de amendementen heen.

Krijgen ook andere groepen compensatie, bijvoorbeeld
voor omzetschade? Dan gaat het bijvoorbeeld om
ondernemers en boeren. Ja, dat is ook schade. De
verjaringstermijnarrangementen gelden ook voor deze
groepen. Er is dus geen verjaring.

De voorzitter:
Nee, we missen het amendement op stuk nr. 12 nog, als ik
me niet vergis. Dat is een amendement van de heer Van
der Lee.

Dan kom ik nu op de amendementen. Het amendement op
stuk nr. 14 gaat over de hardheidsclausule. Dat is een
amendement van mevrouw Mulder en de heer Van der Lee.
Dit laat ik oordeel Kamer.

De heer Van der Lee (GroenLinks):
Dat is ingetrokken.

Ik ben net uitvoerig ingegaan op het amendement op stuk
nr. 16. Ik moet het om die reden ontraden. Daarbij teken ik
dus aan dat het overleg niet alleen bestaat, maar dat ik ook
nog aan partijen doorgeef dat eraan gehecht wordt.

De voorzitter:
O, dat is ingetrokken. Dan hebben we toch weer verloren
met kwartetten. Ja, het is hier een chaos, een totale chaos.
Maar het is de eerste parlementaire werkdag van het nieuwe
jaar.

Dan het amendement op stuk nr. 18. Ik kan mij er veel bij
voorstellen om de eerste evaluatie na twee jaar te doen.
Dit laat ik oordeel Kamer.

Minister Wiebes:
Ja, kom maar met excuses.

De strekking van het amendement op stuk nr. 19 vind ik
keurig. Ik laat het oordeel Kamer.
Dan het amendement op stuk nr. 20. Dat is buitengewoon
ingewikkeld. Ik zeg erbij: ik moet het ontraden, maar ik moet
daar toch wel even een brief aan wijden over de precieze
motivering. Het is een goede vraag, en op een goede vraag
komt een brief. Ik leg dat uit. Maar ik moet hier aangeven
dat ik het in deze vorm ontraad.
De heer Van Otterloo (50PLUS):
En die brief komt voor de stemmingen?
Minister Wiebes:
Ehm ... Ja, dat is een goeie. Aanhouden gaat niet zo
makkelijk bij een amendement.
De heer Van Otterloo (50PLUS):
Het mag helder zijn dat het hier niet gaat over de positie
van de benadeelden.
Minister Wiebes:
Wij gaan het proberen. Dat is helder.
De heer Van Otterloo (50PLUS):
Het gaat over de positie, de verhouding tussen de Staat en
de ...
Minister Wiebes:
Dat is helder. Ik zie dat dit een redelijk verzoek is.
Het amendement op stuk nr. 21 van mevrouw Mulder over
de deskundigen laat ik oordeel Kamer. Het amendement
op stuk nr. 22 over de gegevensverstrekking is volgens mij
in lijn met wat we haalbaar achten. Dat laat ik oordeel
Kamer.

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

De voorzitter:
Uitvluchten!
Heel goed. Ik stel vast dat we klaar zijn met de eerste
termijn. Bestaat er behoefte aan een tweede termijn? Dat
hoeft niet. Eén vertegenwoordiger is al naar huis. Er bestaat
behoefte aan een tweede termijn. Dan geef ik graag het
woord aan de heer Harbers. Ik hoop dat het allemaal kort
en puntig kan, want anders moet ik toch echt een
dinerpauze gaan inlassen. Die hangt als een donderwolk
boven deze debatzaal. Het woord is aan de heer Harbers.

De heer Harbers (VVD):
Voorzitter, dank. Ik kan het kort houden. Ik dank de minister
voor de uitvoerige beantwoording. Ik wil er nog twee punten
uitlichten. Het ene is toch de pragmatische aanpak. Ik hoop
dat niet alles in normen wordt gegoten. Er was net nog een
debat over vijftien maanden: nee, we bedoelen zes maanden
en daar is alles op ingericht. Ik steun straks een motie
daarover van een collega. Maar waar het sneller kan, moet
het natuurlijk sneller. Dat is ook de bedoeling van mijn vraag
over zo'n zaakbegeleider. Als je een telefoontje naar hem
doet als je merkt dat iets hangt op iets kleins, moet er gelijk
gehandeld kunnen worden. Dat moet dan waarschijnlijk
gebeuren op de belvloer waar de minister het over had. Ik
denk dat dat het type pragmatiek is dat we zoeken in het
nieuwe instituut en waar afgelopen jaar met de
stuwmeerregeling ook resultaat mee is geboekt.
Tot slot. In de eerste termijn heb ik al ingebracht dat
natuurlijk niet alles alleen om schade draait. Straks gaat
het ook om versterking en vooral om het samengaan van
een goede aanpak voor schadeafhandeling en versterking.
Ik denk dat daarbij alles op alles moet worden gezet om
niet alleen voor ons hier in de Kamer, maar vooral ook voor
al die Groningers overtuigend te laten zijn dat in 2020 de
kentering toch echt kan plaatsvinden. In dat opzicht kijken
we met zeer veel belangstelling uit naar de aanstaande
komst van de wet over versterking.

14 januari 2020
TK 40

40-8-32

Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan mevrouw Beckerman van de fractie van
de SP.

onduidelijk. De minister wil dat niet toezeggen. De minister
heeft dat gewoon te laat gedaan. Ik vind dat we vandaag
moeten uitspreken dat we willen dat het blijft bestaan.
Vandaar de volgende motie.

Motie
Mevrouw Beckerman (SP):
Voorzitter. Dit was volgens mij niet het debat dat gevoerd
moet worden. Ik denk dat we dat allemaal weten. We
hadden het nu moeten hebben over een crisisaanpak die
af zou zijn en die moet voorkomen dat de maatschappelijke
ontwrichting toeneemt. We hadden moeten spreken over
de integratie van schade en versterken. Dat debat hebben
we vandaag nog niet kunnen voeren, omdat dat werk nog
niet af is. Dat is eigenlijk heel triest, zoveel jaren nadat de
oproep kwam om daarvoor te zorgen. Het is bijna surreëel
dat minister Wiebes 2019 achteraf alsnog als "jaar van de
uitvoering" betitelt. Hoe groot kan de kloof zijn tussen de
Haagse werkelijkheid en de Groningse realiteit voor mensen
die nog steeds wachten?
Voorzitter, ik heb een viertal moties.

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat gedupeerde Groningers de afgelopen
jaren een ongelijke strijd moesten voeren met de NAM
(Shell en Exxon);
overwegende dat gedupeerden ook tegenover de overheid
een zwakkere positie hebben;
constaterende dat de Onafhankelijke Raadsman een
belangrijke rol heeft gespeeld;
verzoekt de regering de Onafhankelijke Raadsman de
bevoegdheid te geven zich uit te spreken over de
schadeafhandeling,
en gaat over tot de orde van de dag.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat er sterke parallellen zijn tussen de manier
waarop de overheid omging met de gedupeerde Groningers
en met de van fraude beschuldigde gedupeerden in de
toeslagenaffaire;
constaterende dat de gedupeerden in de toeslagenaffaire
€500 krijgen voor elk halfjaar dat ze te lang moeten wachten
op schadeloosstelling;

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Beckerman, Nijboer
en Van Otterloo. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 24 (35250).
Mevrouw Beckerman (SP):
Dan kom ik bij mijn derde motie.

Motie

constaterende dat de TCMG nu een boeteclausule heeft
voor wanneer gedupeerden te lang moeten wachten, maar
dat deze in de Tijdelijke wet Groningen ontbreekt;

De Kamer,

verzoekt de regering gedupeerde Groningers, net als
gedupeerden van de toeslagenaffaire van de
Belastingdienst, te betalen wanneer zij te lang moeten
wachten,

overwegende dat toezichthouder SodM heeft geadviseerd
dat de schadeafhandeling en de versterkingsoperatie in het
Groningse aardbevingsgebied als crisis moeten worden
aangepakt;

en gaat over tot de orde van de dag.

overwegende dat zij concluderen dat wanneer dit niet
gebeurt de maatschappelijke ontwrichting als gevolg van
de gaswinning in Groningen zal blijven toenemen;

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Beckerman, Nijboer
en Van Otterloo. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat noch met de voorliggende wet, noch met
de wet op de versterking wordt gekozen voor een
crisisaanpak;

Zij krijgt nr. 23 (35250).
Mevrouw Beckerman (SP):
Voorzitter. Mijn tweede motie gaat over de Onafhankelijke
Raadsman. Ik vind dat toch echt schrijnend. Dat is een
instituut dat belangrijk werk heeft gedaan en dat nu
verdwijnt of in ieder geval geen bevoegdheid meer heeft
om zich straks uit te spreken over de schade; dat is

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

verzoekt de regering alsnog te komen tot een crisisaanpak
waarbij schadeafhandeling en versterking worden
samengevoegd en gedupeerden zelf initiatief krijgen,
en gaat over tot de orde van de dag.

14 januari 2020
TK 40

40-8-33

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Beckerman, Nijboer
en Van Otterloo. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 25 (35250).
Mevrouw Beckerman (SP):
Voorzitter. Mijn laatste motie gaat over iets wat we niet in
dit debat hebben besproken omdat dat niet kan, omdat de
Kamer er nog te weinig informatie over heeft, namelijk over
het sensorennetwerk. Dat wordt al ontmanteld. Ik verzoek
de minister om dat te pauzeren totdat de Kamer daarover
heeft kunnen spreken. Dat is een heel simpel verzoek.

Motie

De heer Van der Lee (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Dank aan de minister voor zijn
beantwoording. Ook dank aan de collega's. Ik vond dit een
goed debat waarin we over een aantal details toch wat meer
duidelijkheid hebben gekregen, maar over sommige nog
niet. Dat is jammer. De minister heeft wel op een aantal
punten toezeggingen gedaan om met wat meer informatie
te komen.
Op één kwestie wil ik specifiek nog ingaan en daar heb ik
ook een motie over. Dat hangt samen met het amendement
dat collega Sienot heeft ingediend en waarvan ik
medeondertekenaar ben. Omdat we dat amendement niet
kunnen aanhouden, zullen we het intrekken. Dat gaat de
heer Sienot doen. Wij behouden ons wel de mogelijkheid
voor om daar weer mee te komen op het moment dat het
wetsvoorstel over de versterking komt. Om het dan op een
goede manier te kunnen bediscussiëren dient deze motie.

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

Motie

overwegende dat de NAM stopt met het sensorennetwerk
in Groningen;

De Kamer,

overwegende dat de bewoners met een sensor een contract
van tien jaar hebben, waarvan er slechts vijf zijn verstreken;
constaterende dat bewoners met een sensor niet zijn
gehoord over het stoppen met het meetnetwerk en ten
minste 25 bewoners weigeren de sensor te laten
verwijderen;

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de Tijdelijke wet Groningen regelt dat
de rechtbank prejudiciële vragen kan voorleggen aan de
Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State;
constaterende dat de bestuursrechter ook geconfronteerd
kan worden met een civielrechtelijke rechtsvraag;

constaterende dat aardbevingsprofessor Ihsan Bal heeft
aangegeven het netwerk te willen overnemen en aan te
passen;

overwegende dat het daarom nuttig kan zijn de mogelijkheid
te scheppen om civielrechtelijke vragen voor te leggen aan
de Hoge Raad;

verzoekt de regering het ontmantelen van het
sensorennetwerk te pauzeren en eerst de Kamer te
informeren over de mogelijkheden het netwerk voort te
zetten,

verzoekt de regering hierover in gesprek te gaan met zowel
de Hoge Raad als de Raad van State, en hier verslag over
uit te brengen naar de Kamer voordat het wetsvoorstel
versterking plenair wordt besproken in de Tweede Kamer,

en gaat over tot de orde van de dag.

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Beckerman, Nijboer
en Van Otterloo. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Lee en
Sienot. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.

Zij krijgt nr. 26 (35250).

Zij krijgt nr. 27 (35250).

Mevrouw Beckerman (SP):
Voorzitter, daarmee ben ik aan het einde van mijn inbreng
gekomen.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan de heer Van der Lee van de fractie van
GroenLinks.

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

De heer Van der Lee (GroenLinks):
Dan wil ik toch nog even terugkomen op de onafhankelijke
positie van deze zbo. Ik ben blij dat de minister op veel
punten heeft gezegd en ook heeft benadrukt dat hij ervan
uitgaat dat de werkwijze en alles wat daarmee verbonden
is, zoals we kennen van de TCMG, in principe geacht wordt
te worden doorgezet door het instituut. Dat moet het ook
verder gaan verrijken en uitbouwen zodat het meer schades
kan en zal afhandelen. Op zich erken ik ook dat er heel veel
belangrijk werk is verricht op het punt van de schade.
Gelukkig zegt de minister dan ook onmiddellijk dat er nog
veel meer moet gebeuren en dat het tempo omhoog moet.
Dat zie ik en erken ik.

14 januari 2020
TK 40

40-8-34

Dan het jaar van de uitvoering. Dat is natuurlijk ook
verbonden met de versterkingsoperatie en die laat toch
echt een ander beeld zien. Ik ben ook van mening dat "het
jaar van de uitvoering" niet gebracht heeft wat in ieder geval
in het begin werd gesuggereerd. Ik heb al eens eerder
gezegd dat het misschien toch niet zo verstandig is geweest
om dat woord te gebruiken, maar dat even terzijde.
We kregen toch nog een discussie over de rol van de
Onafhankelijke Raadsman. Ik dank mevrouw Beckerman
dat zij hier toch nog op ingezoomd heeft. Ik had vooral
gelezen dat hij bevoegd blijft voor het civielrechtelijke deel.
Ik heb goed geluisterd naar de motie van mevrouw
Beckerman, waarin niet alleen wordt gevraagd dat hij blijft
maar ook om een rol bij het publiekrechtelijke deel, waar
ook een ombudsman kan opereren.
Ik had hierover een suggestie die ik toch even in een motie
zal verwoorden. Daarbij geef ik aan dat ik de rol van die
raadsman vooral zie op het civielrechtelijke traject, dat altijd
zal blijven bestaan. Bij de evaluatie gaan wij bekijken of dat
nog nodig is, of dat soort zaken er zijn en of we die rol
daarna nog moeten continueren, ja of nee. Dat is de
achtergrond van de motie. Ik zal deze even voorlezen en
daarna kan ik misschien de vraag van mevrouw Beckerman
beantwoorden.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
verzoekt de regering in ieder geval tot de eerstvolgende
evaluatie van het Instituut Mijnbouwschade Groningen de
Onafhankelijke Raadsman te behouden,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Lee, Agnes
Mulder, Sienot, Van Otterloo en Nijboer.
Zij krijgt nr. 28 (35250).
Er is nog een vraag van mevrouw Beckerman.
Mevrouw Beckerman (SP):
Voorzitter. Ik snap het niet helemaal. Wilt u nu met deze
motie regelen ...
De voorzitter:
Wil de heer Van der Lee ...
Mevrouw Beckerman (SP):
Wil de heer Van der Lee met deze motie regelen dat de
Onafhankelijke Raadsman zich ook de komende jaren kan
blijven uitspreken over die schades onder het
bestuursrecht?

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

De heer Van der Lee (GroenLinks):
Nou, ik denk dat we in een transitie zitten. Omdat het nu
bestuursrechtelijk aangevlogen gaat worden, is er ook een
mogelijkheid om de Ombudsman daarin een rol te geven.
Het lijkt me heel goed dat de raadsman en de Ombudsman
daarover in gesprek gaan en de minister daar misschien
ook in participeert. Het lijkt mij belangrijk dat de raadsman
blijft bestaan, in ieder geval voor het civielrechtelijke deel,
want die route blijft open. Ik begrijp de wet ook zo dat de
raadsman daar nog steeds bevoegd is. Dan kunnen zij in
onderling overleg kijken wanneer zij welke werkzaamheden
overdragen. Dan kunnen wij over twee jaar in de evaluatie
met elkaar bekijken of wij wat moeten veranderen of
verbeteren in die situatie, of dat het helemaal naar de
Ombudsman kan.
De voorzitter:
Dank u wel. Mevrouw Agnes Mulder van het CDA.

Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Voorzitter, dank. Dank aan de minister voor zijn toezegging
voor de klantreis. Een ander woord daarvoor zou zijn een
roadmap naar herstel, maar kijkend naar de voorzitter wordt
het toch een routekaart naar herstel in plaats van een
klantreis, want dat klinkt te positief en dat is het allemaal
niet. Het is mooi als de minister die voor de volgende
wetsbehandeling aan de Kamer kan presenteren, samen
met zijn collega van Binnenlandse Zaken, en daarin alle
zaken meeneemt die belangrijk zijn voor ons en voor de
maatschappelijke organisaties. Wij waarderen het dat die
er komt.
Hoe is dan de verhouding tot de crisisaanpak? Dat is ook
een vraag die is gesteld door de SodM bij de
internetconsultatie van de wet over versterking. Ik wacht
het antwoord van de minister daarop nog even af. Hij heeft
er vandaag wel iets over gezegd, maar ik vind dat nog niet
echt getuigen van een enorme crisisaanpak.
Dan heb ik nog een tweetal moties. De eerste gaat over het
schadeprotocol.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het schadeprotocol uit 2018 niet
verankerd is in de Tijdelijke wet Groningen;
verzoekt de regering ervoor te zorgen dat de positie van
gedupeerden zoals die in het schadeprotocol uit 2018 is
beschreven niet mag verslechteren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Agnes Mulder en
Sienot. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.

14 januari 2020
TK 40

40-8-35

Zij krijgt nr. 29 (35250).
Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Dan over de waardedaling. Ik waardeer de toezegging van
de minister dat hij die andere aanpak van de WAG ook gaat
meenemen in de berekeningen, en die gaat voorleggen aan
de mensen, zodat zij zelf kunnen besluiten of zij dat wel of
niet willen doen. Wat ik wel nog steeds lastig vind, is wat
ik eigenlijk heb gezegd in de andere motie die ik net heb
ingediend: de positie van de inwoners mag niet
verslechteren. Het voelt voor mij wel alsof die positie
verslechtert op het moment dat je eigenlijk wordt
gedwongen om naar de rechter te gaan, omdat je er dan
mogelijk een betere schadevergoeding uit zou krijgen. Dat
voelt niet goed, en vandaar de volgende motie, de motie
waardedaling.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de situatie kan ontstaan dat het IMG
woningeigenaren een beschikking stuurt voor vergoeding
van de waardedaling door aardbevingen, terwijl op enig
moment dit jaar (of later) de civiele rechter in de
schadestaatprocedure van Stichting WAG en de
woningcorporaties besluit hoe hoog die compensatie moet
zijn;
constaterende dat het ministerie van EZK het IMG adviseert
een ander rekenmodel te gebruiken dan de Stichting WAG
in de civiele procedure gebruikt, hetgeen tot een andere
vergoeding zou kunnen leiden;
verzoekt de regering om aan het IMG expliciet mee te geven
dat indien de civiele jurisprudentie aanleiding geeft tot een
hogere vergoeding voor waardedaling, het IMG deze dan
ook zal toekennen en daarover ambtshalve een aanvullend
besluit neemt,

de gezamenlijke afhandeling van de schade en versterking.
Dat blijft mij namelijk wel verontrusten. Ik heb het idee dat
dit niet vanzelf goed gaat. Mevrouw Mulder sprak net ook
over de routekaart. Ik vind het heel belangrijk dat daar veel
meer duidelijkheid over komt. We gaan aan de slag, 60
casussen worden onder de loep genomen. Ik hoop echt dat
we daar lessen uit trekken en mensen zo veel mogelijk
kunnen ontzorgen. De minister gaf al aan: ik zie het
probleem en ik erken het, maar we hebben vandaag nog
geen oplossing. Ik vind wel dat die oplossing er moet
komen.
Voorzitter. Ik ben blij met het positieve oordeel van de
minister over mijn amendement. Ik hoop op brede steun
ook in de Kamer. Ik heb op één punt nog een motie, die
gaat over immateriële schade. Het bewijsvermoeden geldt
daar niet sec voor, maar wel op het moment dat er een
direct causaal verband is met fysieke schade - tenminste,
zo heb ik het de minister horen zeggen. Maar ik vind hier
toch nog wel veel onduidelijkheid omheen bestaan. Ik hoor
dit ook terug uit de regio. Ik begrijp dat er nog een soort
protocol komt, waarin ook de vergoeding van die
immateriële schade verder uitgewerkt zal worden. Daarom
wil ik vandaag toch deze motie indienen.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de gaswinning in Groningen niet enkel
voor schade aan gebouwen heeft gezorgd, maar ook voor
immateriële schade zoals schade aan de gezondheid van
mensen;
constaterende dat de Tijdelijke wet Groningen ertoe strekt
om álle schade die het gevolg is van gaswinning in
Groningen ruimhartig te vergoeden, waaronder immateriële
schade, waardedaling van woningen en kosten die een
gedupeerde moet maken om schade aan te tonen;

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Agnes Mulder. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

verzoekt de regering om in overleg met het IMG, het
Instituut Mijnbouwschade Groningen, te bezien of zij in het
protocol immateriële schade het bewijsvermoeden kan
laten gelden voor alle vormen van schade die in direct
causaal verband staan met fysieke schade aan gebouwen,
in het bijzonder schade aan de gezondheid,

Zij krijgt nr. 30 (35250).

en gaat over tot de orde van de dag.

Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Voorzitter, dank u wel.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Dik-Faber. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

en gaat over tot de orde van de dag.

Zij krijgt nr. 31 (35250).
De voorzitter:
Dan mevrouw Dik-Faber van de fractie van de ChristenUnie.

Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Voorzitter, dank u wel. Ik wil ook de minister bedanken voor
de beantwoording van alle vragen. Ik wil nog even
terugkomen op het interruptiedebatje dat we hadden over

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan is het woord aan de heer Sienot van D66.

14 januari 2020
TK 40

40-8-36

Zij krijgt nr. 32 (35250).
De heer Sienot (D66):
Meneer de voorzitter, dank u wel. Dank ook aan de minister
voor de antwoorden. Ik denk dat mevrouw Beckerman
terecht zei dat we het vooral moeten hebben over de wet
die hierna komt, de wet over het versterken. Dan zullen we
het ook nog steviger gaan hebben over versnellen.
Vandaag hebben we niettemin een noodzakelijke wet
behandeld, met een belangrijke stap: de NAM eruit.
Hartstikke goed, maar nu moeten we ook verder. Dat brengt
een probleem met zich mee, omdat we het anders
organiseren. De minister, de heer Van der Lee en ik heb
een interruptiedebatje gehad over prejudiciële vragen.
Eerlijk gezegd ben ik er nog steeds niet van overtuigd dat
we het goede doen als we dit niet fixen, zeg ik tegen
ingenieur Wiebes. Ik ben blij dat ik samen met de heer Van
der Lee een motie heb ingediend, waarmee we in elk geval
samen een ontwikkeltraject hebben afgesproken voor hoe
we het probleem, dat we volgens mij gezamenlijk zien,
kunnen oplossen op een zodanige wijze dat alle rechters
het gevoel hebben dat ze voldoende in hun recht blijven,
maar dat vooral ook de gedupeerde Groningers geholpen
worden. Meneer de voorzitter, dat gezegd hebbende trek
ik mijn amendement op stuk nr. 16 in.
De voorzitter:
Het amendement-Sienot/Van der Lee (stuk nr. 16) is
ingetrokken.
De heer Sienot (D66):
Dan het volgende. We willen versnelling. Daarvoor is het
heel belangrijk dat we naar de doorlooptijden kijken. Vijftien
maanden mag nooit standaard worden, maar dat staat er
nu wel als standaard in. We kunnen dan zeggen dat we
streven naar zes maanden, maar wij willen een stap verder
daarin.

De heer Sienot (D66):
Meneer de voorzitter. Ik sluit af met een blijde boodschap.
Mijn amendement over ruimhartigheid heeft een positief
oordeel gekregen. Ik denk dat dit heel goed is, want het is
belangrijk. Je weet nooit wat er gaat gebeuren, maar je
weet wel dat je altijd de wet hebt om op terug te vallen. Als
daarin staat dat je ruimhartig behandeld wordt, helpt dat
je een eind op weg in deze misère.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan de heer Van Otterloo van 50PLUS.

De heer Van Otterloo (50PLUS):
Dank u wel, voorzitter. Ik ben in blijde afwachting van een
positief advies, mag ik hopen, over een amendement dat
betrekking heeft op een ander juridisch element, namelijk
de zeer ingewikkelde vraag wat precies het feit is en of we
de verwijzing naar het Burgerlijk Wetboek wel of niet
schrappen.
Ik heb nog twee moties. De eerste betreft een motie over
de tijdelijkheid van de wet, die onvoldoende geëxpliciteerd
is.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de onderhavige wet een tijdelijke wet
betreft;

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

verzoekt de regering te expliciteren wat de criteria zijn om
te bepalen dat de wet afloopt en wie bepaalt dat daaraan
voldaan is,

overwegende dat in de Tijdelijke wet Groningen is
vastgelegd dat het besluit tot vergoeding van schade
uiterlijk vijftien maanden kan duren;

en gaat over tot de orde van de dag.

overwegende dat het kabinet zich inzet om het besluit tot
vergoeding van schade binnen zes maanden af te handelen,
zodat de gedupeerde met snelheid wordt geholpen;
verzoekt de regering om afspraken te maken over de
doorlooptijden van de verschillende schadevormen en
hierover te rapporteren in haar jaarverslag,

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Otterloo, Van
der Lee, Nijboer en Sienot. Naar mij blijkt, wordt de
indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 33 (35250).
De heer Van Otterloo (50PLUS):
Dan nog een tweede motie.

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Sienot, Harbers
en Dik-Faber. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

Motie
De Kamer,

14 januari 2020
TK 40

40-8-37

gehoord de beraadslaging,
overwegende dat onvoldoende duidelijk is op welke
gronden het heffingsbesluit kan worden aangevochten;
verzoekt de regering te expliciteren onder welke
omstandigheden het heffingsbesluit, opgelegd aan de NAM
door de Staat, kan worden aangevochten, en de Kamer
hierover te informeren,

hier al zeven jaar zit, maar daar wordt het ook niet altijd
beter van. Als ik de minister ten aanzien van de boetes goed
heb begrepen, en ik denk dat dat zo is, dan krijgen mensen
bestuursrechtelijk compensatie, en ook in de huidige
situatie, als het te lang duurt. Dat blijft zo. Het is in ieder
geval tenminste de intentie dat het zo blijft, want de minister
wil niet voor de rechterlijke organisatie spreken. Dat blijft
zo. Als dat zo is, lijkt me dat de goede benadering.
Dank u wel, voorzitter.

en gaat over tot de orde van de dag.

Als dat niet zo is, kom ik er later op terug.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Otterloo,
Beckerman en Nijboer. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.

De voorzitter:
Een waarschuwing, toe maar. We sidderen. Ik schors voor
tien minuten. Ik denk dat het de minister wel gaat lukken,
en anders trekken we er iets bij.

Zij krijgt nr. 34 (35250).
De vergadering wordt van 19.26 uur tot 19.34 uur geschorst.
Dank u wel. De laatste spreker van de zijde van de Kamer
is de heer Nijboer van de Partij van de Arbeid.

De heer Nijboer (PvdA):
Dank u wel, voorzitter. Het blijft beroerd dat schade en
versterking nog steeds los van elkaar staan, en dat mensen
nog steeds naar twee plekken moeten. Niettemin zal de
PvdA-fractie voor deze wet stemmen, omdat de NAM nu
ook juridisch buiten de poort wordt gezet en de overheid
de verantwoordelijkheid voor de schades in Groningen op
zich neemt.
Nog een paar punten, voorzitter. Ik heb over de compensatie
voor waardedaling gesproken. De minister heeft toegezegd
om het andere model, dat tot andere uitkomsten leidt en
waardoor meer mensen aanspraak kunnen maken op een
vergoeding voor waardedaling, nadrukkelijk onder het oog
te brengen. Wij zullen natuurlijk kijken wat de uitkomst is.
We krijgen genoeg gedonder in de provincie als dat de
verkeerde uitkomst is. Dan spreken we elkaar nader. Ik zou
de minister dat ook op het hart willen drukken, maar dat
heeft hij wel begrepen, geloof ik.
Ten aanzien van de Onafhankelijke Raadsman Groningen:
het is nu eenmaal zo; de minister gaat nu niet meer iets
toezeggen. De Kamer kan hem daar dinsdag toe dwingen.
Het volgt wel uit deze wet. De minister zegt eigenlijk dat de
functie voor het deel van het publiekrechtelijke traject
vervalt. Dat staat gewoon in de antwoorden op de
Kamervragen. Het is niet zo gek dat de Kamer dan vraagt
wat de positie is, want we waarderen hem zo. Ik snap nu
dat we vandaag niet verder komen met de minister, maar
ik vind niet dat de Kamer een heel vreemd verzoek heeft
gedaan door te vragen om de raadsman te behouden en
te vragen wat zijn rol is. Dat had eigenlijk wel voor de
wetsbehandeling, voor deze plenaire behandeling, kunnen
worden gedaan, zeker omdat die vragen gesteld zijn in het
voortraject. Maar goed, dat is nu één keer zo. Ik denk ook
wel dat de Kamer steun ervoor zal uitspreken, dus dan blijft
hij wel behouden.
Tot slot ten aanzien van de boetes. Ik vraag om bevestiging
dat ik de minister goed heb begrepen. Ik heb geen moties;
ik heb wel moties mede ingediend. Ik ben ook de laatste
spreker. Je kunt er altijd nog wel eentje verzinnen als je

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

De voorzitter:
Het woord is aan de minister. Ik hoop dat we het kort en
puntig kunnen doen.

Minister Wiebes:
Dat ga ik proberen, voorzitter. De heer Harbers dringt aan
op pragmatiek. Hij toont zich een verlicht liberaal. Hij had
een ingenieur kunnen zijn, maar misschien overdrijf ik nu.
Ik heb nog twee antwoorden op vragen maar die heb ik
zoekgemaakt. Administratief sta ik niet zo sterk, voorzitter.
Misschien dat ik de twee blaadjes met de antwoorden op
de vragen nog krijg. Ik ga beginnen met de moties en dan
komen daarna die vragen wel via de bode.
De motie op stuk nr. 23 over de boeteclausule vind ik
problematisch. Allereerst ga ik er niet over. Ik kan moeilijk
hier eerst de onafhankelijkheid staan te vieren om daarna
te zeggen wat men moet doen. Wat betreft de passage over
de Belastingdienst geldt dat het daarbij gaat om immateriële
schade en niet om compensatie of boetes voor termijnen.
Dus ik moet deze motie ontraden.
Dan de motie op stuk nr. 24 en de motie op stuk nr. 28, die
beide gaan over de Onafhankelijke Raadsman. Ik vind het
echt onnet om mij uit te spreken over een instituut dat
samenvalt met een individu dat ik over zijn persoonlijke
ambities nog niet heb gesproken en van wie ik nog niet een
heldere rol heb. Ik vind het een sympathiek en begrijpelijk
verzoek maar ik zou de indieners van beide moties willen
vragen om de moties aan te houden totdat ik met een briefje
kom over of en hoe ik een toekomst zou zien voor de
Onafhankelijke Raadsman, ook nadat ik mij er in verdiept
heb en nadat ik met de persoon zelf gesproken heb. Dat
zou mijn verzoek zijn en anders moet ik de moties ontraden,
wat niet uitdrukt wat ik er op dit moment misschien van
vind.
Mevrouw Beckerman (SP):
Ik vind het vervelend voor de Onafhankelijke Raadsman dat
het nu onder tijdsdruk staat, want ik zie dat echt als een
fout van de minister. Zou de minister dat briefje kunnen

14 januari 2020
TK 40

40-8-38

sturen voor het moment dat er hier over gestemd gaat
worden?
Minister Wiebes:
Nee, zo snel lukt mij dat niet. Dat zou ik anders onhoffelijk
vinden. Ik moet personen niet via de Kamer onder druk
gaan zetten. Ik zal heus niet treuzelen maar ik wil er wel
even over denken. Dan kom ik met een briefje, heus niet
over een halfjaar en dan lijkt mij de eerstvolgende stemming
daarna een heel geschikt moment.
De voorzitter:
Ja, maar we stemmen natuurlijk al iets eerder over de wet.
Mevrouw Beckerman (SP):
Ik heb er wel wat moeite mee omdat het echt onder deze
wet valt. Ik ga mijn motie dus nu wel in stemming brengen.
De minister kan een principe-uitspraak doen. Mocht het
instituut onafhankelijk raadsman met goede argumenten
komen, dan kunnen we het later altijd nog heroverwegen.
Dat lijkt mij de meest logische volgorde. Het hoort bij deze
wet. Wij stemmen daar de volgende week over. Het is heel
vervelend dat de minister zijn huiswerk niet heeft gedaan,
maar dat is dan niet anders.
De voorzitter:
Maar dan wordt die motie dus gewoon ontraden.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Ik ben bereid de minister wel wat meer tijd te geven maar
dan wel met de afspraak dat het binnen een maand is of in
ieder geval voor het moment dat de Eerste Kamer deze wet
behandelt.
Minister Wiebes:
Oké, dat zeg ik toe.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Ik denk dat er op zich niets in de wet veranderd behoeft te
worden, maar dat die zekerheid er is, lijkt mij wel verstandig.

De motie op stuk nr. 25 vraagt om alsnog te komen tot een
crisisaanpak. Dit debat hebben we bij het behandelen van
de Wet schade. Dus ik zou ook hierbij de indieners in
overweging willen geven om deze motie aan te houden tot
het debat over het versterken, om daar dan over te spreken
en om dan de motie in stemming te brengen. Anders
ontraad ik de motie.
De voorzitter:
Dan is die ontraden.
Minister Wiebes:
Dan de motie op stuk nr. 26. Ik ben niet blij dat we nu een
sensorennetwerk in de lucht dreigen te houden als dat
netwerk ook volgens de SodM geen meerwaarde heeft en
het niet zinvol is om dit te hebben. Dus ik ontraad de motie
op stuk nr. 26.
De voorzitter:
Eén vraag, mevrouw Beckerman.
Mevrouw Beckerman (SP):
Volgens mij is de motie vrij simpel. We zeggen niet dat dat
netwerk in de lucht moet worden gehouden, maar dat de
ontmanteling gepauzeerd moet worden. En als wij meer
informatie hebben, kunnen wij een gewogen afweging
maken. Er wordt dus alleen maar om een pauze gevraagd.
De voorzitter:
Helder.
Mevrouw Beckerman (SP):
Dat kan toch simpelweg niet ontraden worden?
Minister Wiebes:
Maar dat is een volstrekt symmetrische situatie. Ik begrijp
dat de Kamer zegt "ik wil daar even over nadenken", zoals
ik over de raadsman wil nadenken. Kunnen we hier niet
ruilen? Ik snap eigenlijk wel dat mevrouw Beckerman toch
even bedenktijd nodig heeft. Dat heb ik bij de raadsman.
Als zij nou haar motie op stuk nr. 24 aanhoudt, dan zal ik
hier even een kleine pauze inlassen.

Minister Wiebes:
Ja, dat lijkt mij ook. Dit zou mijn toezegging zijn als de motie
op stuk nr. 28 kan worden aangehouden. Dan vind ik het
wel verdrietig aflopen voor de motie op stuk nr. 24.

De voorzitter:
Kijk, er wordt gedeald!

De voorzitter:
Op verzoek van de heer Van der Lee stel ik voor zijn motie
(35250, nr. 28) aan te houden.

Minister Wiebes:
Ja. Nee, maar ik bedoel dat het niet zo gek is om even over
iets na te denken.

Daartoe wordt besloten.
Minister Wiebes:
De motie op stuk nr. 24 moet ik dan ontraden, wat niet per
se het gevoel is dat ik daarbij heb.

Mevrouw Beckerman (SP):
Ik vind dit een pijnlijke uitruil, want je kunt wel even over
iets nadenken, maar je moet een debat wel voeren op het
moment dat dat debat gevoerd moet worden. Die raadsman
hoorde echt bij dit debat, maar als daarmee het

Tweede Kamer

14 januari 2020
TK 40

Tijdelijke wet Groningen

40-8-39

sensornetwerk oordeel Kamer krijgt, dan is mij dat wel ...
Ik vind dit eigenlijk hele smerige politiek.

De voorzitter:
Afrondend, de minister. Hom of kuit.

Minister Wiebes:
Nou, nee, zo is het niet bedoeld. Dan trek ik het terug. Ik ga
niet aan smerige politiek doen.

Minister Wiebes:
Als we die ruil niet kunnen doen ... Ik vind het nadenken
heel normaal. Ik ben ervan overtuigd dat we dat netwerk
niet nodig hebben, maar ...

Mevrouw Beckerman (SP):
Nee, maar het is wel vuil, natuurlijk. Het zijn beide dingen
die voor Groningers van belang zijn, en dan moet ik een
politiek dealtje gaan sluiten.

Minister Wiebes:
Ja, dan ontraad ik de motie.

Minister Wiebes:
Nee, nee.
Mevrouw Beckerman (SP):
Ik vind dat lastig, maar dat sensornetwerk is me wel wat
waard. Nou ja, als die motie oordeel Kamer kan krijgen ...
Ik vind dat echt heel belangrijk. Het is zo'n simpele vraag.
De voorzitter:
Ik denk dat het helder is. Ik hoor graag van de minister wat
hij vindt van de moties op de stukken nrs. 24 en 26. Het
oordeel over de motie op stuk nr. 24 blijft wellicht
gehandhaafd.
Minister Wiebes:
Ik weet niet wat er uiteindelijk ... Er is een worsteling. Er is
hier geen sprake van een smerige deal. Ik vind even
nadenken over iets wat belangrijk is voor een regio niet
raar. Ik vind dat zindelijk. Best vaak hebben we al een
minuut nadat het krantenbericht verschenen is een mening,
maar hier denken we er even over na. Daar is niets raars
aan. Het is ook niet zo dat ik mijn huiswerk niet heb gedaan.
Ik heb een andere opvatting geformuleerd in de stukken
dan mevrouw Beckerman. Er is over nagedacht door allerlei
mensen. Daarbij komen we misschien wel tot een andere
lijn, maar dat heeft niks te maken met niet je huiswerk doen
en het is ook geen smerige deal.
De voorzitter:
Helder.
Minister Wiebes:
Ik zou het waarderen, en ik heb ook uitgesproken dat ik dat
waardeer, als mevrouw Beckerman er even over wil
nadenken. Ik wil daar ruimte voor geven. Ik heb dan ook
even tijd om na te denken.
Mevrouw Beckerman (SP):
Dan stel ik de minister gewoon voor om een groter man te
zijn dan ik ben en zelf oordeel Kamer te geven aan die motie
over het sensorennetwerk. Want als de minister al zegt dat
hij dat eigenlijk wel wil doen, nou ja, geef die motie dan
gewoon oordeel Kamer.

Tweede Kamer

De voorzitter:
En dus is de motie op stuk nr. 26 ontraden.

Tijdelijke wet Groningen

De voorzitter:
Heel goed. Dan de motie op stuk nr. 27 van Van der Lee.
Minister Wiebes:
Het is niet een smerige deal. Dat ontken ik. Ik waardeer op
zich dat iemand tijd wil hebben om erover na te denken.
De motie op stuk nr. 27 verzoekt de regering om over een
en ander in gesprek te gaan. Ja, dat vind ik zinvol. Dat laat
ik over aan het oordeel van de Kamer.
De motie op stuk nr. 29 verzoekt de regering "ervoor te
zorgen" enzovoorts. Hier loop ik bij mevrouw Mulder wel
echt langs het randje, want ik kan niet voor zoiets zorgen.
De minister van Justitie gaat er ook niet "voor zorgen dat"
de rechter voortaan dit of dat van mening is. Maar ik denk
dat ik de motie van mevrouw Mulder naar de geest begrijp
en dat ik de motie om die reden oordeel Kamer geef. Maar
ik wil uitdrukkelijk in de Handelingen vermelden dat ik geen
orders geef aan het IMG of aan de kwartiermaker, maar dat
dit de geest van het debat was en dat wij dit allebei zo voor
ons zien. Zo moet het dan maar in de Handelingen. Dan
geef ik de motie wel oordeel Kamer. Dan kom ik op de
motie-Agnes Mulder op stuk nr. 30 over waardedaling. Die
is nog ruiger en dat gaat me te ver. Nee, het wordt een
potje: ik kan dit niet doen. Als ik toezeggingen ga doen die
ik totaal niet kan waarmaken, gaan we allemaal de mist in.
Dus de motie op stuk nr. 30 moet ik ontraden.
De motie-Dik-Faber op stuk nr. 31 betreft een debat dat
meende te hebben afgerond met mevrouw Dik-Faber en
waarin ik de bedoelingen duidelijk heb overgebracht. Maar
als het zo specifiek wordt, vraag ik ook haar om de motie
aan te houden, totdat er een werkwijze is. Nu hebben we
het over een werkwijze die er nog niet is en het verzoek om
te bezien of iets anders daarmee in overeenstemming is.
Ik snap de vraag, maar ik zou mevrouw Dik-Faber in
overweging willen geven om de motie aan te houden.
Anders moet ik die, in deze toch wel erg ruige vorm,
ontraden. Ik hoop dat dat niet nodig is.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Ik zal de motie aanhouden.

14 januari 2020
TK 40

40-8-40

De voorzitter:
Op verzoek van mevrouw Dik-Faber stel ik voor haar motie
(35250, nr. 31) aan te houden.
Daartoe wordt besloten.
Minister Wiebes:
Dank.
In de motie-Sienot c.s. op stuk nr. 32 wordt de regering
verzocht afspraken te maken over de doorlooptijden. Dat
vind ik een zindelijk verzoek. Ik heb het betoog van de heer
Sienot heel goed beluisterd. Ik snap deze motie en ik laat
het oordeel aan de Kamer.
De motie-Van Otterloo c.s. op stuk nr. 33 verzoekt de
regering te expliciteren wat de criteria zijn. Als ik daarbij
uitvoerig mag putten uit wat de Raad van State daarover
heeft gezegd, geef ik de motie oordeel Kamer.
De motie-Van Otterloo c.s. op stuk nr. 34 vind ik om
strategische redenen buitengewoon onhandig. Ik ga geen
handleiding schrijven over hoe de NAM op allerlei manieren
onder een heffing uit kan komen. Die handleiding wil ik niet
doen verschijnen, dus ik moet deze motie ontraden.

parlementaire enquête ook in dit jaar niet zouden kunnen
starten. Ik doe een dringend beroep op de minister om in
overleg te treden met de minister van BZK om te kijken of
de indiening van dit wetsvoorstel echt bespoedigd kan
worden.
Minister Wiebes:
Deze consequentie had ik nog niet doorzien. Ik heb me ook
niet bemoeid met de timing van het wetsvoorstel van de
collega. Ik neem dat even mee. Ja, ik zie het. Een goed punt!
Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Van harte steun daarvoor. Ik hoop toch echt dat we dit voor
de zomer gaan behandelen.
Minister Wiebes:
Ik snap het punt. Ja, het is een toezegging: ik ga dat met
de collega bespreken en ergens in de stukkenstroom laat
ik weten hoe de timing is. Sowieso is het misschien nuttig
om in een eerstvolgende communicatie nog even te
communiceren over de timing van de verschillende
deeltrajecten.
Dank.

De heer Van der Lee van GroenLinks heeft nog gevraagd
wanneer de Wet versterken komt. Die wordt in maart
aangeboden aan de Raad van State. De Raad van State gaat
over zijn eigen termijn, maar het kan enkele weken duren.
Na de Raad van State komt het voorstel naar de Kamer. De
specialisten schatten dat dit op zijn best net voor of anders
vlak na het zomerreces zou kunnen zijn. Maar wij hebben
de Raad van State niet in de hand.
Er is ook gevraagd naar de planning voor de immateriële
schade, ik geloof door de heer Kops onder anderen. Het
advies, in combinatie met de uitgangspunten voor de
uitvoering, zal ik in het eerste kwartaal met de Kamer delen.
De werkwijze voor immateriële schade volgt daarna. Die
zal het IMG bekendmaken. Dat wordt waarschijnlijk het
tweede kwartaal.

De voorzitter:
Hartstikke mooi. Tot zover. Dank aan de minister voor zijn
aanwezigheid.
De algemene beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
Dinsdag stemmen wij over de wet, de amendementen en
de moties.

De voorzitter:
Eén korte vraag, meneer Van der Lee.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Ik vind dit wel een probleem. In de planning — het gaat om
een ander ministerie, want het gaat over de versterking
BZK — staat dat in Q1 het zou worden aangeboden en de
behandeling zou kunnen beginnen. Nu hoor ik dat Q2
mogelijk niet eens gehaald wordt en dat het pas in de zomer
of na de zomer in behandeling kan worden genomen.
De voorzitter:
Dat is een kwartaal, hè?
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Ja, een kwartaal, sorry. Gelet op de behandeltijd in beide
Kamers betekent dit dat we deze wet pas helemaal aan het
eind van 2020 zullen behandelen. Dat betekent dat we de

Tweede Kamer

Tijdelijke wet Groningen

14 januari 2020
TK 40

40-8-41