Bijlage Uitvoeringsprioriteiten

Het coalitieakkoord1 bevat een grote opdracht voor het verbeteren van de relatie tussen burger en
overheid en het herstel van vertrouwen. Het vertrouwen van de samenleving dat de Belastingdienst
zijn maatschappelijke taak zorgvuldig en verantwoordelijk uitvoert, is onder druk komen te staan.
Samen met de Belastingdienst werk ik de komende jaren aan het terugwinnen van dit vertrouwen.
Uitgangspunt daarbij is dat de Belastingdienst burgers en bedrijven centraal stelt, de basis van de
organisatie op orde brengt, openstaat voor signalen en dat gemaakte fouten erkend en opgelost
worden. Met zijn handelen streeft de Belastingdienst ernaar dat burgers, ondernemers en
intermediairs zo veel mogelijk uit zichzelf in staat en bereid zijn hun rechten uit te oefenen en hun
plichten na te komen (compliance).
Eerder dit jaar heeft u het Jaarplan 20222 en de beleidsprioriteitenbrief3 ontvangen. Hierin heb ik
aangegeven dat in het vormgeven van de verandering de meerjarenvisie van de Belastingdienst
centraal staat. Het realiseren van deze ambities vereist het opstarten en afronden van een veelheid
aan kleine en grote activiteiten. Dit doe ik tegen een achtergrond dat de Belastingdienst een
organisatie is die onder druk staat. Niet alles kan tegelijk. Belangrijke knelpunten zijn de ICTsystemen en de, mede door het extra werk dat samenhangt met de hersteloperaties van Box 3 en
FSV, krappe personele bezetting. Niet van alle activiteiten staat daarom de planning en de precieze
vormgeving al vast: dit vereist een confrontatie tussen de concrete plannen en de beschikbare
capaciteit. Dit is een proces dat jaarlijks doorlopen wordt en uitmondt in het opstellen van het
Jaarplan voor de Belastingdienst. Bij het jaarplan 2023, dat u dit najaar ontvangt, wordt vervolgens
onder meer aangegeven welke activiteiten vanuit de meerjarenvisie in 2023 worden gestart en wat
de planning is.
Middels deze brief neem ik u mee in dit lopende proces. Dit doe ik door achtereenvolgens in te gaan
op A) de meerjarenvisie Belastingdienst, B) het langetermijnperspectief en C) voorbeelden van
prioriteitstelling in de werkzaamheden van de Belastingdienst.

A. Meerjarenvisie Belastingdienst
De meerjarenvisie Belastingdienst staat centraal bij het vormgeven van de verandering van de
Belastingdienst. Deze kent vier strategische prioriteiten:





snelle, betrouwbare en zorgvuldige behandeling
deskundige en persoonlijke ondersteuning
effectief toezicht en fraudebestrijding.
wendbare en toekomstbestendige organisatie.

Deze vier strategische prioriteiten en de daarbij geformuleerde ambities voor 2025 dragen bij aan
het realiseren van het doel van de Belastingdienst (compliance) waardoor de verschuldigde
belastingen de staatskas binnenkomen zoals de wetgever dat beoogt.

1

bijlage bij Kamerstukken II 2021/22, 35 788, nr. 77
Kamerstukken II 2021/22, 31066, nr. 958.
3
Kamerstukken II 2021/22, 35925 IX, nr. 22.
2

1

Onderstaand neem ik u langs deze indeling mee in mijn ambities voor 2025 en ga ik in op concrete
activiteiten die bijdragen aan het realiseren van de ambitie.
Snelle, betrouwbare en zorgvuldige behandeling
Ambitie 2025:






Het is voor burgers, ondernemers en intermediairs makkelijker om aan hun verplichtingen te
voldoen of hun rechten uit te oefenen, en het ook in één keer goed te doen.
De Belastingdienst communiceert duidelijk, begrijpelijk en zoveel mogelijk op de persoonlijke
situatie toegespitst. Daardoor hebben burgers, ondernemers en intermediairs snel(ler)
zekerheid.
Burgers, ondernemers en intermediairs hebben actueel inzicht in hun fiscale situatie via
onder meer het Mijn Belastingdienst portaal.
De dienstverlening van de Belastingdienst is zo ingericht dat ondernemers en hun fiscaal
dienstverleners worden ondersteund om hun fiscale zaken zo efficiënt mogelijk te doen.

Het realiseren van deze ambities vergt een breed palet aan acties. Zo loopt er bijvoorbeeld een
structureel programma om alle brieven van de Belastingdienst aan burgers en bedrijven beter
begrijpelijk te maken, wordt in 2022 een iDEAL-betaalknop aan het vorderingenoverzicht toegevoegd
en een onderzoek afgerond naar QR-code voor betalingen. Voor bedrijven wordt bijvoorbeeld, in
samenwerking met softwareleveranciers, gestart met nieuwe digitale hulpmiddelen voor efficiënte
gegevensoverdracht.
Deskundige en persoonlijke ondersteuning
Ambitie 2025:



Burgers, bedrijven en intermediairs merken dat ze in één keer goed geholpen worden, zowel
wat inhoud als persoonlijke hulp betreft.
Burgers en bedrijven merken dat de Belastingdienst tijdig inspeelt op belangrijke
gebeurtenissen in het leven van burgers, zoals overlijden, huwelijk en scheiding, en in de
levensloop van een bedrijf, zoals oprichting, fusies en faillissementen. Juist rond deze
gebeurtenissen informeren we burgers en bedrijven uit onszelf en in een zo vroeg mogelijk
stadium, omdat bij dergelijke veranderingen snel fouten ontstaan in bijvoorbeeld aangiftes.

Belangrijk bij deze ambities is dat burgers worden betrokken bij de verbetering van het
dienstverleningsaanbod. Dit doet de Belastingdienst bijvoorbeeld door de uitbreiding van
burgerpanels. De Belastingdienst wordt op verschillende manieren beter benaderbaar: In 2024 willen
we vijf keer zoveel bezoekers aan de balie kunnen helpen en introduceren we een call me nowbutton op de website waarmee burgers tijdens het zaken doen laagdrempelig contact kunnen
opnemen met een medewerker van de Belastingdienst. Daarbij wordt de menselijke maat verstevigd
door uitbreiding van het aantal Stella-teams die in complexe en urgente schuldsituaties mensen
verder helpen. Om te voorkomen dat mensen in problemen raken ontwikkelt de Belastingdienst de
vroegsignalering, zodat mensen tijdig hulp wordt aangeboden.
Met het programma Nabestaanden wil de Belastingdienst de interactie verbeteren en meer
maatwerk leveren voor de doelgroep nabestaanden bij de afwikkeling van fiscale zaken (belastingen
en toeslagen) na een overlijden.

2

De dienstverlening aan bedrijven wordt uitgebreid met 5 nieuwe loketten. Bedrijven kunnen hier
terecht over vragen of zorgen over belastingzaken, zoals de betalingsregeling als gevolg van de
corona-uitstelregeling.
Ook bouwen we klantcontacthistorie op zodat medewerkers de situatie van de burger of bedrijven
kennen.
Met bedrijven en hun dienstverleners gaat de Belastingdienst in gesprek over knelpunten in het
fiscale proces zodat geïdentificeerde knelpunten opgelost kunnen worden.
Effectief toezicht en fraudebestrijding.
Ambitie 2025: Burgers en bedrijven worden geholpen de aangifte in een keer goed te doen en eerder
gewezen op fouten of vergissingen. Tegelijkertijd moet de Belastingdienst zichtbaar zijn in het
toezicht en bij het opsporen en bestrijden van fraude om het vertrouwen van de samenleving te
behouden dat iedereen zijn belastingen betaalt.
Het realiseren van deze ambitie is een dilemma gegeven het bij onderdeel C toegelichte vraagstuk
van het dalend niveau van toezicht achteraf.
Er wordt met ondernemers en hun dienstverleners ingezet op het maken van afspraken over de
inrichting van het proces bij de ondernemer (en fiscaal dienstverlener) van administratie tot aangifte
zodat de naleving meer aan de voorkant wordt geborgd. Bijvoorbeeld door ketenbreed te komen tot
afspraken over standaards, voorzieningen en specificaties. Voor groepen ondernemers kan daarmee
een soort vooringevulde aangifte ontstaan die snel kan worden afgedaan en waarmee snel zekerheid
ontstaat voor de ondernemer. Dit is een ontwikkeltraject. Ook wordt nagegaan hoe de
Belastingdienst met onze handhaving nog meer kan leunen op de kwaliteitsstandaarden die de
fiscale dienstverleners zelf al voeren binnen hun werk.
De Belastingdienst zet verschillende toezichtsmiddelen in, die zijn afgestemd op het gedrag van
burgers, ondernemers en intermediairs. Op basis van inzicht in en kennis over fenomenen (vaker
voorkomend gedrag dat leidt tot bewust geen of te weinig belasting betalen) zet de Belastingdienst
gericht toezicht en opsporing in. Want naast het uitvoeren van toezicht blijft het nodig om fraude te
bestrijden. In 2022 starten we met het corrigeren op premiekapitaalverzekeringen op basis van
betrouwbare contra-informatie over burgers van andere bronnen, zoals banken en werkgevers. Op
onderdelen van aangiften die vóóringevuld kunnen worden op basis van deze contra-informatie, is
zogeheten ‘massale correctie’ mogelijk. Ook bieden we middels inlevend invorderen gerichte hulp
aan ondernemers die ineens niet meer voldoen aan hun verplichtingen, o.a. door met hen contact op
te nemen om te achterhalen waaróm de belasting niet wordt betaald en hoe we kunnen helpen om
een oplossing te vinden voor de ontstane betalingsachterstand.
Wendbare en toekomstbestendige organisatie.
Ambitie 2025: De Belastingdienst kan beter en sneller inspelen op veranderende behoeften van
diverse groepen burgers, bedrijven en intermediairs en op maatschappelijke ontwikkelingen. Ook is
de Belastingdienst in staat om veranderingen in wet- en regelgeving sneller te implementeren.
Dit willen we bereiken onder de hieronder genoemde randvoorwaarden (ICT, Personeel, Sturing en
Beheersing, Uitvoerbare wet- en regelgeving) en daarnaast uitbreiding van burger- en
bedrijvenonderzoek, trendverkenning, continu ophalen en opvolgen van signalen van binnen en
buiten de organisatie en een jaarlijkse Stand van de uitvoering.

3

ICT
Ambitie 2025: Door de modernisering en vernieuwing van systemen is er meer ruimte voor
verbetering van dienstverlening en nieuw beleid. Het portfolioproces en de
leveringsbetrouwbaarheid is op orde.
In 2022 wordt het ICT‑verbeterprogramma afgerond en verder gewerkt aan het realiseren van een
versterkte projectcontrol, zodat projecten tijdig en goed worden afgerond. Door in 2022 verder te
werken aan het verlagen van de technische schuld ontstaat meer ruimte ontstaat voor vernieuwing
en nieuw beleid. Om de ambities te realiseren is daarbij meerjarig vooruitkijken van belang, daarom
wordt in 2022 gewerkt aan de opbouw van een meerjarenportfolio en een afwegingskader voor
daarin te maken keuzes.
Personeel
Ambitie 2025: Het personeelsbestand van de Belastingdienst is kwantitatief en kwalitatief op orde.
Medewerkers kunnen op basis van hun vakkennis maatwerk bieden waar dat gepast en mogelijk is,
met de menselijke maat als kompas.
De Belastingdienst ligt op koers om in 2022 circa 2200-2400 fte aan te nemen, zowel voor het
uitbreiden van het personeelsbestand als voor het vervangen van uitstroom. Dit gebeurt tegen de
achtergrond van een krappe arbeidsmarkt. Dit is daarom een belangrijke en forse opgave voor de
Belastingdienst die circa 25 duizend fte aan medewerkers heeft. Daarbij vereisen de grote opgaven
voor de Belastingdienst, zoals bijvoorbeeld de hersteloperaties Box 3 en FSV en het verbeteren van
de dienstverlening goed toegeruste medewerkers. In 2022 wordt daarom versterkt ingezet op het
vergroten van vakmanschap door onder meer leerprogramma’s te vernieuwen en het verbeteren van
de vaktechnische kennis. Boeien en binden van de medewerkers van de Belastingdienst is voor het
behouden van medewerkers essentieel. Concurrerende voorwaarden en goede en moderne ICT- en
kantoorvoorzieningen om hun werk te kunnen doen zijn randvoorwaardelijk.
Het al lopende programma Leiderschap en Cultuur draagt bij aan de versterking van het leiderschap
door gerichte trainingen. Daarnaast draagt het programma bij aan gemotiveerde en geïnspireerde
medewerkers door begeleiding van dialogen, en wordt aandacht gegeven aan cultuuraspecten (zoals
inclusiviteit, executiekracht) die hier meespelen.
Sturing en Beheersing op orde
Ambitie 2025:
•

De processen binnen de Belastingdienst zijn gedocumenteerd en voldoen aan de wettelijke
vereisten.

•

De Belastingdienst is ‘in control’: transparant over waar verbeteringen nodig zijn en
realistisch over wat aantoonbaar te realiseren is

Het op orde brengen van de sturing en beheersing van de Belastingdienst is essentieel voor het
vermogen van de Belastingdienst om alle andere ambities te realiseren. Belangrijke mijlpalen hierin
zijn dat in 2022 de meest risicovolle processen beheerst worden, onder meer door deze in lijn te
brengen met AVG. Daarbij wordt het programma managementinformatie & risicomanagement
afgerond –zodat meer inzicht bestaat in de prestaties en risico’s van de uitvoeringsprocessen. Begin
2023 geeft de Belastingdienst een eerste ‘in control statement’ af, waarmee inzichtelijk gemaakt
wordt wat de kwaliteit is van de interne beheersing. Er wordt een groeipad gehanteerd waarbij de
4

eerste keer over een beperkte set (financiële) doelstellingen wordt gerapporteerd en dit in de jaren
daarna stapsgewijs wordt uitgebreid.

Uitvoerbare wet- en regelgeving
Ambitie 2025: Knelpunten in de uitvoering van beleid worden gesignaleerd en opgelost.
Uitvoerbare wet- en regelgeving vereist een continue wisselwerking tussen beleid en uitvoering,
zodat de uitvoering en/of de regelgeving vóór invoering daarvan als wel of niet uitvoerbaar kan
worden bestempeld of kan worden aangepast. De noodzaak van de ontwikkeling hiervan wordt ook
onderschreven in het coalitieakkoord. Deze kabinetsperiode wordt sterk ingezet op het uitwisselen
van signalen gedurende het hele beleidsproces. Dit betekent het uitvoeren van uitvoeringstoetsen,
doenvermogenscans en invoeringstoetsen. Verder moeten signalen van medewerkers en van onze
omgeving over de uitvoeringspraktijk beter benut worden. In 2022 is de eerste ‘Stand van de
Uitvoering’ aan uw Kamer verstuurd en wordt verder gewerkt aan het inrichten van leercirkels zodat
de signalen vanuit de uitvoering omhoog kunnen komen en de uitvoering en het beleid (inclusief
eventuele wetgeving) aangepast kan worden. Begin 2023 worden de eerste invoeringstoetsen
afgerond.
B. Langetermijnperspectief
Bij het stellen van prioriteiten is een langetermijnperspectief belangrijk. Het is belangrijk dat we
koersvast en stap voor stap werken aan het terugwinnen van het vertrouwen van burgers en
bedrijven, want dit vertrouwen is een fundament onder de naleving van fiscale regels. Het gaat om
het vertrouwen van de samenleving dat de Belastingdienst zijn maatschappelijke taak zorgvuldig en
verantwoordelijk uitvoert.
Tegelijkertijd vraagt de actualiteit om een nieuwe weging vanwege vraagstukken in het hier en nu.
De Belastingdienst heeft immers te maken met ontwikkelingen die impactvol zijn voor inzet van
capaciteit en het realiseren van doelstellingen en zo herprioritering van werkzaamheden vereisten.
Bijvoorbeeld:
o
o
o
o
o

de impact van Corona-maatregelen op werkzaamheden (timing opstarten inning);
FSV en het voldoen aan AVG, zowel de herstelregeling als de maatregelen gericht op de
toekomst;
Rechterlijke uitspraken (zoals het arrest Hoge Raad over Box 3);
Europese regelgeving met impact;
De toenemende complexiteit van wetgeving en de toenemende juridisering van de
verhouding tussen belastingplichtigen en de Belastingdienst.

Dit betekent dat de Belastingdienst enerzijds moet meebewegen met ontwikkelingen en anderzijds
de (opwaartse) lijn moet vasthouden met speerpunten burger en bedrijven centraal, de basis op
orde, herstel van fouten uit het verleden en openstaan voor signalen.
In de Rijksbegroting zijn prestatie-indicatoren opgenomen gericht op het strategische doel van de
Belastingdienst en bijbehorende tussendoelen: de Belastingdienst beoogt met zijn strategie het
gedrag van burgers en bedrijven zodanig te beïnvloeden dat zij structureel uit zichzelf (fiscale) regels
naleven (compliance). Door de prestatie-indicatoren kan een beeld worden gegeven van de
voortgang in dit proces, en waar eventuele actie nodig is.

5

Op pagina 10 van deze bijlage is een actueel beeld van de prestatie-indicatoren opgenomen
(realisatie 2021 en de eerste vier maanden van 2022). Hieruit blijkt bijvoorbeeld dat:
 de tijdige afhandeling van bezwaren onder druk staat. De instroom van bezwaren Box 3 is in
de eerste weken van 2022 erg hoog geweest als gevolg van de uitspraak van de HR op 24
december 2021. Door extra medewerkers en het automatiseren van processen wordt
geprobeerd dit (gedeeltelijk) te ondervangen. Daarnaast is goede communicatie hierover van
groot belang.
 de bereikbaarheid bij zowel de Belastingtelefoon als bij Webcare onder druk staat. Een
oorzaak hiervoor is personeelskrapte. Ook de klanttevredenheid bij de Belastingtelefoon
blijft achter bij 2021; mogelijkerwijs door de minder goede bereikbaarheid. Er is sprake voor
een flinke wervingsopgave in een krappe arbeidsmarkt.
In de stand van zakenbrief die we u in aanloop naar het volgende commissiedebat Belastingdienst
sturen, gaan we nader in op de prestatie-indicatoren.
C. Voorbeelden van prioriteitstelling
Zoals in de vorige paragraaf toegelicht is prioritering van werkzaamheden bij de Belastingdienst
noodzakelijk. Om u hierin mee te nemen, geef ik onderstaand op enkele in het oog springende
thema’s aan hoe deze prioritering vorm krijgt. Dit doe ik op de thema’s 1) Box 3 in relatie tot
modernisering IV, 2) Inning en 3) Niveau van Toezicht. Bij dit laatste thema ga ik ook in op de gedane
toezegging over het actieplan niveau van toezicht. Deze voorbeelden onderstrepen het belang om bij
de besluitvorming over nieuwe activiteiten voor de Belastingdienst de impact op de reguliere
uitvoering altijd mee te wegen.
Box 3 in relatie tot modernisering IV
Ten tijde van het opstellen van het Coalitieakkoord is een inschatting gemaakt van de
uitvoerbaarheid van het pakket aan fiscale maatregelen. De inschatting is toen gemaakt dat het
voorstel werkelijk rendement Box 3 inpasbaar is, mits er deze kabinetsperiode geen andere grote(re)
beleidsinitiatieven in de keten inkomensheffing opkomen.
Vervolgens heeft de Hoge Raad op 24 december 2021 een uitspraak gedaan die grote extra
aanpassingen noodzakelijk maakt. De precieze impact wordt op dit moment in kaart gebracht en
hangt ook samen met de besluitvorming hierover. Er kan doorwerking zijn naar bijvoorbeeld het
moment van invoering van wetgeving en/of modernisering van de systemen voor de
inkomensheffing (uitfaseren Cool:Gen). Op dit moment wordt in kaart gebracht wat de gevolgen en
scenario’s zijn. Over de actuele stand van zaken wordt u geïnformeerd in de technische briefing
voorafgaand aan het commissie debat over het stelsel op basis van werkelijk rendement op 29 juni.
Inning
De inning van belastinggeld is een van de kerntaken van de Belastingdienst. Tot eind 2022 zal de
vraag naar capaciteit binnen de invordering groter zijn dan de inzetbare capaciteit als gevolg van
samenloop van een aantal grote en/of actuele opdrachten. Belangrijke oorzaken hiervan zijn
bijvoorbeeld de weer opgestarte invordering na corona en de komende afwikkeling van de tijdens de
coronapandemie opgebouwde belastingschulden. Ook verschillende herstelwerkzaamheden,
bijvoorbeeld voor Toeslagen en FSV leggen groot beslag op de beschikbare capaciteit.
Er wordt ingezet op de werving van nieuwe medewerkers. Dit verloopt volgens verwachting, maar
het maximale absorptievermogen (i.e. het werven en opleiden van nieuwe medewerkers) van de
inningsorganisatie is bereikt. Ook worden slimmere manieren van werken ingezet. Voor 2022 geldt
echter helaas dat er ook na deze inzet te weinig capaciteit beschikbaar is.
6

Om de komende periode richting aan de inzet van capaciteit te geven is een prioriteringskader
opgesteld, met de volgende elementen:
o

o

o

Bij de prioritering moet onderscheid gemaakt worden tussen werkzaamheden die in alle
gevallen door moeten gaan en werkzaamheden die niet onmiddellijk hoeven te worden
uitgevoerd. De werkzaamheden die in alle gevallen door moeten gaan betreffen essentieel
niet-verkiesbaar toezicht. Deze werkzaamheden betreffen bijvoorbeeld de behandeling van
verzoeken om uitstel en kwijtschelding van burgers en bedrijven en het juist verwerken van
(terug)betalingen en verrekeningen en werkzaamheden waarbij de Belastingdienst gehouden
is aan wettelijke termijnen (zoals de AWB). Werkzaamheden die niet onmiddellijk hoeven te
worden uitgevoerd betreffen regulier toezicht en enkele actuele opdrachten zoals inning
coronaschulden, waarvan de impact nog nader in beeld gebracht moet worden.
Herstelwerkzaamheden voor Toeslagen zijn prioritair en worden conform afspraak
uitgevoerd. Ook kennen we hoge prioriteit toe aan overige herstelwerkzaamheden, met
name als burgers en bedrijven in de knel zijn gekomen door de Belastingdienst.
Herstelwerkzaamheden met een geringe/geen impact op de burger of ondernemer worden
lager geprioriteerd en opgepakt als er voldoende capaciteit beschikbaar is.
Het reguliere toezicht in de inning is een sluitstuk voor de inzet van capaciteit. Dit betekent
dat de samenloop van de inningsopdrachten deze en komende periode een negatieve impact
heeft op het niveau van toezicht. Risico’s hierbij zijn o.a. een afname van het compliant
gedrag van burgers en bedrijven en een vermindering van de belastingopbrengsten dit jaar.
Daarnaast wordt er dan maar beperkt opvolging gegeven aan de breed gecommuniceerde
opstart van de dwanginvordering waar ook door middel van telefoonacties, brieven en
dienstverlenende bezoeken veel aandacht aan is gegeven; dat heeft impact op de
geloofwaardigheid van de Belastingdienst.

Bovenstaand beeld is onderhevig aan verandering, onder andere door de onzekerheden als gevolg
van de nasleep van de pandemie en de veranderende economische situatie.
Niveau van toezicht
In eerdere communicatie met uw Kamer4 heb ik u geïnformeerd over het niveau van toezicht
achteraf bij de Belastingdienst.
In het onderzoeksrapport5 naar de ontwikkeling van het niveau van toezicht achteraf is een dalende
lijn geconstateerd voor wat betreft de capaciteit die wordt ingezet op toezicht achteraf en de directe
raking voor de jaren 2016 tot en met 2019.6 Inmiddels zien we dat deze daling zich ook voortzet in de
jaren 2020 en 2021.7 De oorzaken van de dalende trend zijn een daling van de toezichtscapaciteit en
een groeiende populatie en complexe uitvoering die steeds arbeidsintensiever wordt. Daarbij is er op
dit ogenblik sprake van een krappe arbeidsmarkt waardoor de bezetting niet voor alle functies op
peil gehouden kan worden. De oorzaken licht ik onderstaand nader toe.
Zoals in het rapport aangegeven zijn de risico’s van deze daling een verminderde (ervaren)
zichtbaarheid met mogelijk negatieve consequenties voor compliance en de belastingopbrengsten.8
NB: In 2016 is een beleidskeuze gemaakt om meer te doen aan toezicht vooraf. In het onderzoek
naar het niveau van toezicht is echter niet gebleken dat dit tot minder toezicht achteraf geleid heeft.

4 Kamerstukken II, 2021-22, 31 066, nr. 986.
5 Kamerstukken II, 2021-22, 31 066, nr. 958.
6 Het rapport ziet op de drie doelgroepen, Particulieren, Midden- en Kleinbedrijf en Grote Organisaties, waar de Belastingdienst toezicht op uitoefent.
7 Zie ook: Jaarverslag en slotwet Ministerie van Financiën en Nationale Schuld 2021, Kamerstukken II, 2021-22, 36100-IX, nr. 1, pp 13, 42, 136-137.
8 Kamerstukken II, 2021-22, 31 066, nr. 958, pp. 71-74.

7

Mijn ambitie is de trend van het dalend niveau van toezicht achteraf te keren. Ik ben echter
transparant over de dilemma’s waar de Belastingdienst voor staat. Gegeven de beschikbare
financiële middelen en de onderstaand toegelichte trends zal het niveau van toezicht komende jaren
een groot zorgpunt blijven. Over dit dilemma en de keuzes daarin zal ik u met regelmaat nader
informeren.
Aan de hand van een actieplan worden de mogelijkheden verkend hoe om te gaan met de risico’s die
in het onderzoek zijn geconstateerd. Hieronder neem ik de eerste contouren van de verkenning op.
Daling voor toezicht beschikbare capaciteit
De prioritering van de capaciteitsinzet van de Belastingdienst wordt bepaald door wet- en
regelgeving en aanvullende politieke wensen. In de primaire processen wordt prioriteit gegeven aan
verplichte werkzaamheden die door burgers en ondernemers zijn geïnitieerd, zoals het voeren van
vooroverleg en de behandeling van verzoek- en bezwaarschriften. Daarnaast zijn er dossiers die een
hoge prioriteit krijgen, bijvoorbeeld het werk dat voortvloeit uit de aanstaande compensatie van FSVgedupeerden, het gevolg geven aan uitspraak van de Hoge Raad over Box 3 en de bijdrage van de
Belastingdienst aan de herstelorganisatie van Toeslagen. De beschikbare capaciteit voor
toezichtwerkzaamheden neemt hierdoor af.
Groeiende populatie en arbeidsintensievere uitvoering
Gelijktijdig is een opwaartse trend te zien in de aantallen belastingplichtigen (bijvoorbeeld het aantal
MKB-belastingplichtigen) en de complexiteit van het werk. De behandelduur van werk (zowel
verzoeken en bezwaren als toezicht) loopt op door het bieden van maatwerk in situaties waar dat
nodig is, de toenemende juridisering van de verhouding tussen belastingplichtigen en de
Belastingdienst en de toegenomen complexiteit van wetgeving. Ook dit betekent dat minder
toezichtsactiviteiten kunnen worden uitgevoerd met de beschikbare capaciteit.
Uitstroom en krappe arbeidsmarkt
Het bovenstaande wordt nog versterkt door het feit dat ook de Belastingdienst te maken heeft met
de huidige arbeidsmarkt waardoor de bezetting niet voor alle functies op peil gehouden kan worden.
Ook de komende jaren wordt de Belastingdienst geconfronteerd met een forse uitstroom van o.a.
ervaren fiscalisten en accountants. Dit heeft impact op het werk dat de Belastingdienst kan
verzetten, zelfs als alle uitstroom vervangen kan worden door nieuwe instroom. Van nieuw
personeel kan niet op korte termijn dezelfde productiviteit verwacht worden als van ervaren
krachten en bovendien vraagt ook het opleiden en inwerken tijd en capaciteit.
Elementen actieplan
In het actieplan zal langs onderstaande lijnen worden uitgewerkt welke mogelijkheden er binnen het
bestaande kader zijn.
 In ieder geval is van belang dat bij opdrachten aan de Belastingdienst of concernbrede
besluitvorming over (verplichte) werkzaamheden inzicht bestaat in de impact op toezicht.
 Om te zorgen dat zoveel mogelijk capaciteit beschikbaar is voor toezichtwerkzaamheden is van
belang dat de Belastingdienst proactief en creatief kan werven om de bezetting voor de
toekomst waar mogelijk op peil te houden.
 Om te zorgen dat medewerkers het toezichtvak ook goed kunnen uitoefenen is van belang dat zij
beter ondersteund worden met geautomatiseerde tooling. Dit vergt ook IV-capaciteit en
investeringskeuzes voor de aanschaf van de tooling.
Daarnaast wordt gewerkt aan:
 Het vergroten van het inzicht in de effectiviteit van het toezicht, met het oog op prioritering op
basis van de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie. Daarbij wordt onder andere onderzoek
8



gedaan naar de effectiviteit van toezicht vooraf en wat het effect is van de dalende raking op
compliance.
Het leveren van een bijdrage aan de vereenvoudiging van wet- en regelgeving. In dit traject
wordt in de eerste plaats de aandacht gericht op wetgeving die relatief veel vragen en
onduidelijkheden bij burgers en bedrijven oproept.

In het Jaarplan Belastingdienst 2023 wordt u nader geïnformeerd over de capaciteit die in 2023
beschikbaar is voor toezicht en wat met deze capaciteit mogelijk is.
Inzicht in boekenonderzoeken en fraudebestrijdingsinitiatieven,
Uw Kamer heeft op 5 april 2022 de motie Idsinga c.s.9 aangenomen waarin de regering wordt
verzocht om jaarlijks inzage te geven in het aantal, de aard en de omvang van boekenonderzoeken
en fraudebestrijdingsinitiatieven, en in wat de resultaten daarvan zijn geweest, waarbij het
voorbeeld van de Amerikaanse aanpak als inspiratiebron kan gelden.
Zoals ik ook in het commissiedebat van 24 maart jongstleden heb aangegeven ben ik voor
transparantie over de activiteiten van de Belastingdienst in het toezicht en bij de aanpak van fraude.
Ik ben dan ook voornemens om ieder jaar in de Jaarrapportage over het Jaarplan te rapporteren, te
beginnen bij de jaarrapportage over 2023, over de in de motie gevraagde gegevens en resultaten.

9

Kamerstukken II, 2021-22, 31 066, nr. 993

9

Realisatie prestatie-indicatoren Belastingdienst - Begroting Financiën IX
Indicatoren begroting
realisatie
norm 2022

Algemene doelstelling 'Compliance'
Belastingmoraal )*
Compliance - naleving
Registratie - juist
Aangifte - tijdig

Aangifte - juist

Betaling - tijdig
Adequate behandeling
Tevredenheid
Tijdige behandeling

Vertrouwen in de Belastingdienst )*
Registratiekwaliteit burgers en bedrijven
Aangiften Vennootschapsbelasting tijdig ontvangen
Aangiften Inkomstenbelasting tijdig ontvangen
Aangiften Omzetbelasting tijdig ontvangen
Aangiften Loonheffing tijdig ontvangen
Aangiften Erfbelasting tijdig ontvangen
Nalevingstekort Particulieren
Nalevingstekort mkb
Gecorrigeerd aandeel nalevingstekort burgers
Gecorrigeerd aandeel nalevingstekort mkb-bedrijven
Tijdige betaling van belastingen en premies
Adequate (correct en passende) behandeling geven )*
Afgehandelde bezwaren binnen Awb-termijn
Afgehandelde klachten binnen Awb-termijn
Tijdig terugbellen (sba en FroBo)
Tijdig afgehandelde verzoeken tot registratie
Definitieve aanslagen IH, opgelegd binnen 1 jaar na aangifte
Fiscale kwaliteitsindex (fix) - % voldoende of goed
Toezicht BCF, % indiv. klantbehandeling, klantcont. (jaarnorm)

≥ 90%
≥ 93%
≥ 90%
≥ 95%
> 85%
≥ 87%
> 45%

Burgers en bedrijven voelen zich voldoende geïnformeerd )*
Kwaliteit beantwoorden fiscale vragen
Bereikbaarheid BelTel
Bereikbaarheid Webcare
Websites, score ≥ 3,0 of hoger )**
Tevredenheid - kanalen
Balie, score ≥ 3,0 of hoger )**
Telefonie, score ≥ 3,0 of hoger
Ontevredenheid - kanalen Websites, score ≤ 1,5 of lager )**
Balie, score ≤ 1,5 of lager )**
Telefonie, score ≤ 1,5 of lager
Aantal registraties mkb-ondernemingen in fd-convenanten
Intermediairs

> 95%
> 90%
> 80%
> 80%
> 75%
> 80%
< 7%
< 8%
< 10%
> 178.000

Kwaliteit behandeling
Effectief informeren
Tevredenheid
Kwaliteit - informatie

Gemak
Tevredenheid
Kwaliteit - VIA
Corrigerend optreden
Toezicht ervaren
Toezicht - repressief

Invordering

Burgers en bedrijven geven aan gemak te ervaren )*
Aangiften IH niet winst, waarbij bel. pl. niets hoeft aan te vullen
Burgers en bedrijven ervaren toezicht )*
% binnengekomen aang. IH, Vpb, erf. na herinnering/aanmaning
Processen-verbaal dat leidt tot veroordeling/transactie
Opsporingscapaciteit omgevingsgerichte strafonderzoeken
Betalingsachterstand invordering
Inning invorderingsposten binnen een jaar
PI % oninbaarlijdingen (twaalfmaands)

2021

t/m april
2022#

4,40
3,34
jaarindicator
86,5%
92,6%
95,1%
99,0%
***
tweejaarlijks
4,3%
***
***
99,3%

jaarindicator
jaarindicator
jaarindicator
(vanaf mei)
89,6%
94,2%
98,8%
66,7%
tweejaarlijks
tweejaarlijks
9,3%
10,0%
99,1%

jaarindicator jaarindicator
85,1%
80,3%
95,3%
98,0%
95,6%
95,5%
93,7%
98,2%
***
95,6%
98,40% (jaarindicator)
***
27,4%
3,47
91,5%
90,4%
80,7%
***
***
***
***
***
***
176.434

jaarindicator
94,0%
83,7%
60,8%
81,1%
88,3%
75,5%
3,5%
2,3%
9,5%
188.147

3,42

jaarindicator
(vanaf mei)

3,31
***
71,6%
44,9%
3,4%
41,1%
0,13%

jaarindicator
(vanaf mei)
69,4%
39,7%
3,3%
40,4%
0,13%

≥ 35%

n.n.b.
≥ 82%
> 40%
≤ 3,5%
≥ 55%
< 0,6%

)* schaal 1-5
)** cijfers incl. Toeslagen
)*** vanaf 2022
#
dit betreffen de voorlopige cijfers over 2022

10

Toelichting prestatie-indicatoren
Afgehandelde bezwaren binnen Awb-termijn
Het percentage binnen Awb-termijn afgehandelde bezwaren is in 2021 toegenomen ten opzichte van
2019 en 2020. Afgehandelde bezwaren uit eerdere jaren drukken nog het percentage tijdig
afgehandelde bezwaren, waardoor de streefwaarde nog niet is bereikt. De realisatie voor de
bezwaren die na 1-1-2021 zijn binnengekomen, de zogenaamde recente bezwaren, haalt praktisch
wel de norm (89,9%). De streefwaarde is wel behaald voor de middelen VPB en LH (92,5%,
respectievelijk 92,6%), maar niet voor de middelen IH (80,5%) en OB (89,9%). Oorzaken van het lage
percentage bij IH zijn hoge voorraden in het begin van het jaar en het feit dat de personele bezetting
nog niet op niveau is.
In de eerste vier maanden van 2022 is de instroom van bezwaren Box 3 erg hoog geweest als gevolg
van de uitspraak van de HR op 24 december 2021. Als gevolg van deze hoge instroom is de logistieke
stroom binnen de Belastingdienst verstoord, waardoor achterstanden zijn ontstaan. Het Awbconform werken op ook de niet-box 3 -bezwaren is hierdoor onder druk komen te staan. Er zijn extra
maatregelen genomen, zoals toevoeging van nieuw opgeleide bezwaarcapaciteit (uitzendkrachten en
leerbedrijf), extra inzet op de teams die bezwaren naar de juiste behandelaars toegeleiden en het
meer automatiseren van processen als het versturen van ontvangstbevestigingen en berichten rond
verdaging.
Percentage tijdig afgehandelde verzoeken tot registratie
De Belastingdienst streeft ernaar de verzoeken voor de afgifte van een omzetbelasting-en/of
loonheffingennummer binnen 8 werkdagen af te handelen. De realisatie van deze indicator is in 2021
met 93,6% iets lager uitgekomen dan de norm van minimaal 95%.

Aantal registraties waarmee MKB-ondernemers participeren in FD-convenanten
In 2021 was het aantal registraties van MKB-ondernemingen die participeren in horizontaal toezicht
via de fiscaal dienstverlener met 176.434 lager dan de streefwaarde van 191.000. Dit was het gevolg
van een schoningsactie van de convenantenadministratie. Het aan- en afmelden van deelnemende
ondernemingen is een handmatig proces wat fouten in de hand werkt. Bij de opschoning van de
convenantenadministratie bleek dat er minder dan de oorspronkelijke gedachte 191.000 registraties
zijn. De uiteindelijke keuze om deel te nemen aan een convenant ligt overigens bij ondernemers en
fiscaal dienstverleners. Als onderdeel van de uitvoerings- en toezichtstrategie stimuleert de
Belastingdienst ondernemers en fiscaal dienstverleners tot deelname aan een convenant in het kader
van horizontaal toezicht. In 2022 is de streefwaarde 178.000.
Kwaliteit beantwoorden fiscale vragen, bereikbaarheid BelTel, bereikbaarheid Webcare en
tevredenheid telefonie
De bereikbaarheid staat in de eerste vier maanden van 2022 zowel bij de Belastingtelefoon (BelTel)
als bij Webcare onder druk door een te kleine pool van informanten, vanwege de samenwerking met
nieuwe uitzendcontractpartners, een hoog verloop vanwege de gespannen arbeidsmarkt en een hoog
ziekteverzuim. Ook de klanttevredenheid bij de BelTel blijft achter bij 2021; mogelijkerwijs door de
minder goede bereikbaarheid. Het is belangrijk voldoende nieuwe medewerkers binnen te halen in
deze krappe arbeidsmarkt. Om de concurrentiepositie van de Belastingdienst op de arbeidsmarkt te
verbeteren is besloten om de aanvangssalarissen van informanten (die als uitzendkracht beginnen)
tijdelijk te verhogen, zowel voor de BelTel als voor Webcare. Ook worden de opleidingsklasjes weer
vergroot nu de coronamaatregelen zijn afgeschaft.
11

Processen verbaal dat leidt tot vervolging/transactie
Het aantal processen-verbaal dat leidt tot een rechterlijke uitspraak/transactie ligt onder de gestelde
norm van 82%. Dit percentage is het gevolg van het lage aantal uitspraken en het relatief hoge aantal
sepots. In 2021 zijn er 176 sepots volledig afgehandeld, waarvan er 50 zijn geseponeerd. Deze sepots
komen voornamelijk voor bij ‘uitlopers’ van een grotere hoofdzaak, wanneer blijkt dat er toch
onvoldoende bewijs is of er maar een gering aandeel was in het strafbare feit. Ook het te lage
percentage in de eerste vier maanden in 2022 hangt samen met dergelijke uitlopers.
Opsporingscapaciteit omgevingsgerichte strafonderzoeken
Deze prestatie-indicator scoort in de eerste vier maanden van 2022 net onder de norm, terwijl de
norm over geheel 2021 ruimschoots is behaald.
Inning invorderingsposten binnen een jaar
Deze indicator toont het percentage van de niet tijdig betaalde vorderingen die binnen een jaar toch
worden geïnd, als resultaat van de door de Belastingdienst ingezette invorderingsmaatregelen. Als
gevolg van de coronasteunmaatregelen heeft de (dwang) invordering vanaf medio maart 2020 vrijwel
geheel stilgelegen. Vanaf oktober 2021 is de Belastingdienst geleidelijk begonnen met het opstarten
van de inning. Als onderdeel van de coronamaatregelen was het echter nog tot 31 januari 2022
mogelijk om uitstel te krijgen van betaling voor nieuw opkomende verplichtingen. De streefwaarde
van de indicator is daarom in 2021 en de eerste vier maanden van 2022 niet behaald. Na het
verzenden van de vooraankondigingsbrieven (september) en de betalingsherinneringen (oktober) zijn
in de maand november aanmaningen verzonden. In 2022 is weer begonnen met het versturen van
dwangbevelen als sprake is van betalingsachterstanden en géén (bijzonder) uitstel van betaling.

12