Aan de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
Aan de Minister van Natuur en Stikstof

Directoraat-generaal Agro
Directie Plantaardige Agroketens
en Voedselkwaliteit
Auteur

TER BESLISSING
Datum
13 april 2023

Kamerbrief voortgang bestuursovereenkomst
nitraatuitspoeling in
grondwaterbeschermingsgebieden

Parafenroute

Kenmerk
DGA-PAV / 26932344

Kopie aan
De Minister voor Natuur en
Stikstof
Provincie Drenthe
Provincie Overijssel
Provincie Gelderland
Provincie Noord-Brabant
Provincie Limburg
Bijlage(n)
2

Mede namens/met akkoord van de Minister voor Natuur en Stikstof en de Minister van Infrastructuur en
Waterstaat

Aanleiding
Sinds 2017 wordt in de 34 meest kwetsbare grondwaterbeschermingsgebieden
samen met vijf provincies, waterwinbedrijven en de agrarische sector intensief
gewerkt aan het terugdringen van nitraatuitspoeling uit agrarische bronnen, ten
behoeve van de grondwaterkwaliteit. Hiervoor is een bestuursovereenkomst met
de ministeries van LNV en I&W, het IPO, Vewin en LTO Nederland opgesteld. In
een deel van de gebieden heeft dit geleid tot het halen van het doelbereik van 50
mg nitraat per liter in het bovenste grondwater, in andere gebieden zijn nog
aanvullende maatregelen nodig.
Het verlies van derogatie in de grondwaterbeschermingsgebieden en de start van
het NPLG leiden tot een veranderde context. De betrokken partijen hebben de
wens uitgesproken dat de aanpak zoals opgenomen in de bestuursovereenkomst
wordt opgenomen in het NPLG en dat de Kamer hierover wordt geïnformeerd. In
bijgaande brief wordt de Kamer geïnformeerd over de voortgang van de
bestuursovereenkomst, de veranderde context en de voortzetting van de aanpak
via de gebiedsprocessen van het NPLG.
Deze brief wordt verstuurd door de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit, mede namens de Minister voor Natuur en Stikstof en de Minister
van Infrastructuur en Waterstaat.

Geadviseerd besluit

U kunt bijgevoegde Kamerbrief ondertekenen.

Pagina 1 van 4

Directoraat-generaal Agro
Directie Plantaardige Agroketens
en Voedselkwaliteit

Kernpunten

Kenmerk
DGA-PAV / 26932344

Algemeen
•
De bestuursovereenkomst liep oorspronkelijk van 2017 tot en met 2021,
en is bij besluit van het landelijk bestuurlijk overleg tweemaal met een
jaar verlengd.
•
In 2022 is door het Centrum Landbouw en Milieu en KWR de voortgang
van de bestuursovereenkomst onderzocht. Deze rapportage wordt als
bijlage bij de Kamerbrief openbaar gemaakt.
•
De betrokken partijen willen ook na 2023 verder met de aanpak uit de
bestuursovereenkomst, mits die kan worden voortgezet via de provinciale
gebiedsprogramma’s. Het gebiedsgerichte karakter van de aanpak in de
grondwaterbeschermingsgebieden past immers goed in de
gebiedsprocessen.
•
De Kamer heeft met de motie De Groot (Kamerstuk 34 682, nr. 117)
verzocht om de doelen die bij de bestuursovereenkomst horen als
randvoorwaarde mee te nemen in het NPLG.
Het dictum van deze motie is als volgt: “De Kamer verzoekt de regering
om de bestaande doelen voor het verminderen van verontreiniging van
drinkwaterbronnen met nitraat en bestrijdingsmiddelen als
randvoorwaarden mee te nemen in het NPLG.”
•
De doelen voor de Kaderrichtlijn Water en daarmee ook de doelen voor
het voldoen aan de wettelijke kaders voor de nitraatconcentratie in het
grondwater in deze gebieden zijn reeds onderdeel van het NPLG. Aan het
deel van de motie dat ingaat op nitraat, is dus al voldaan.
•
Om bovenstaande redenen wordt in de brief uitgesproken dat verdere
activiteiten in de grondwaterbeschermingsgebieden vanuit de provinciale
gebiedsprogramma’s worden uitgevoerd. De provincies kunnen via
maatregelpakketten een bijdrage uit het transitiefonds vragen voor de
aanpak in deze gebieden. De maatregelpakketten worden beoordeeld aan
de hand van een integrale afweging tussen de doelen van het NPLG:
natuur, water en klimaat.
•
Naast de gebiedsgerichte aanpak in het NPLG worden verplichte
maatregelen voorbereid voor de grondwaterbeschermingsgebieden die
met nitraten zijn verontreinigd. Deze maatregelen dienen op grond van de
derogatiebeschikking per 1 januari 2024 in te gaan. Bij het invoeren van
deze maatregelen zal ook de motie Futselaar (Kamerstuk 35570-XIV-60)
worden afgedaan, die vraagt om bindende afspraken in deze gebieden.
•
Op dit moment wordt bekeken welke (generieke) maatregelen nodig zijn,
die per 1 januari van kracht moeten gaan. Omdat vanuit de
gebiedsgerichte aanpak meer gerichte maatregelen kunnen worden
voorgesteld, worden ook gebiedsgerichte maatregelen verkend. Na het
zomerreces ontvangt u een nota met een advies over de maatregelen per
1 januari, en wordt u hierbij geinformeerd over de uitkomsten van een
onderzoek van de WUR naar de generieke en gebiedsgerichte maatregelen
die nodig zijn om het doelbereik in grondwaterbeschermingsgebieden te
halen.
Financiën

Pagina 2 van 4

Directoraat-generaal Agro
Directie Plantaardige Agroketens
en Voedselkwaliteit

•

•

Voor de uitvoering van de bestuursovereenkomst in 2023 draagt het Rijk
de volledige kosten van €3,6 mln, waarbij de ministeries van IenW en
LNV ieder de helft van het bedrag bijdragen.
LNV voorziet in een subsidie aan LTO Nederland voor de ondersteuning en
regionale coördinatie van de bestuursovereenkomst. De verlenging van
deze subsidie is eerder in het landelijk bestuurlijk overleg toegezegd,
maar nog niet formeel bekrachtigd. In deze brief wordt het voornemen de
subsidie te verlengen aan de Kamer gemeld, conform artikel 4 van de
kaderwet EZK- en LNV-subsidies.

Kenmerk
DGA-PAV / 26932344

Toelichting
Bestuursovereenkomst
De bestuursovereenkomst ‘aanvullende aanpak nitraatuitspoeling uit agrarische
bedrijfsvoering in specifieke grondwaterbeschermingsgebieden’ loopt sinds 2017
in 34 grondwaterbeschermingsgebieden in vijf provincies: Drenthe, Overijssel,
Gelderland, Noord-Brabant en Limburg. In afwachting op de ontwikkelingen rond
het NPLG is de overeenkomst tweemaal met een jaar verlengd bij besluit van het
landelijk bestuurlijk overleg.
De bestuursovereenkomst boekt resultaat: in 9 van de 34 gebieden is de
concentratie nitraat ruim binnen het doelbereik vanuit de Nitraatrichtlijn (50 mg
nitraat/L grondwater). Ook in de overige gebieden is de werking van de aanpak
zichtbaar. In 15 tot 18 gebieden zijn aanvullende maatregelen nodig om tot het
doelbereik te komen.
Voortzetting van de aanpak uit de bestuursovereenkomst
Bij publicatie van de derogatiebeschikking werd duidelijk dat de agrariërs in
grondwaterbeschermingsgebieden per 1 januari 2023 geen aanspraak meer
kunnen maken op derogatie. Naar aanleiding daarvan heeft LTO Nederland bij de
deelnemers een uitvraag gedaan naar het draagvlak voor de aanpak op grond van
bestuursovereenkomst. Hieruit blijkt dat er onder de betrokken agrariers
voldoende draagvlak is om de aanpak voort te zetten.
Vanuit de bestuursovereekomst is door alle betrokken partijen aangegeven dat er
een wens is dat de aanpak opgaat in de gebiedsprocessen van het NPLG. De
huidige aanpak heeft namelijk al een sterk gebiedsgericht karakter. Vewin en het
IPO hebben wel als voorwaarde uitgesproken dat dit aan de Tweede Kamer wordt
gecommuniceerd. Dit gebeurt met de voorliggende Kamerbrief.
Financiën
Tussen 2017 en 2022 werden de kosten voor de uitvoering van de
bestuursovereenkomst gelijk verdeeld tussen de vijf deelnemende provincies,
waterwinbedrijven en het Rijk (ieder 1/3e). Eind 2022 verzochten de provincies
het Rijk om voor 2023 de volledige kosten op zich te nemen ter hoogte van €3,6
mln, waarbij de ministeries van LNV en IenW ieder de helft van de kosten dragen.
Ook de waterwinbedrijven gaven aan hier geen geld meer beschikbaar voor te
hebben. Dit bedrag is na akkoord van u en de Minister van Infrastructuur en
Waterstaat toegezegd in het Landelijk Bestuurlijk Overleg (BO Nitraat).
De subsidie aan LTO wordt bekostigd vanuit de middelen voor het 7e
Actieprogramma voor de Nitraatrichtlijn. Het gaat om € 292.215 per jaar in 2022
en 2023. Omdat deze verlengingen leiden tot een subsidietermijn van langer dan
Pagina 3 van 4

Directoraat-generaal Agro
Directie Plantaardige Agroketens
en Voedselkwaliteit

vier jaar, moeten deze worden gemeld aan de Kamer in het kader van artikel 4
van de Kaderwet EZK- en LNV-subsidies.

Kenmerk
DGA-PAV / 26932344

Pagina 4 van 4