Ministerie van Binnenlandse Zaken en

Koninkrijksrelaties

> Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag
DGBRW

Veiligheidsregio Utrecht
Dagelijks Bestuur

directie Bestuur en Financien

Postbus 3154

Turfmarkt 147

3502 GD

Utrecht

Den Haag
Postbus 20011

2500 EA Den Haag
Nederland

Kenmerk
2018-0000305366
Uw kenmerk

Datum

4 juni 2018

Betreft

Proces van uit- en intreden wettelijke samenwerkingsverbanden
Vijfheerenlanden

Geachte heer Van Zanen,

In april dit jaar is het wetsvoorstel tot samenvoeging van de gemeenten Leerdam,
Vianen en Zederik in de Tweede Kamer behandeld en aangenomen (Tweede
Kamerstuk 34 824). De voorgenomen herindeling van deze gemeenten in ZuidHolland en Utrecht heeft een wijziging van de provinciale indeling tot gevolg. De
nieuwe gemeente Vijfheerenlanden zal worden ingedeeld bij de provincie Utrecht.
Gevolg van de wijziging van de provinciegrens is dat de indeling van de
veiligheidsregio's, de gemeentelijke gezondheidsdiensten (GGD) en de
omgevingsdiensten moet worden aangepast, omdat de wetgeving uitgaat van een

indeling die de provinciegrenzen respecteert.1 Dat betekent dat de gemeenten
Leerdam en Zederik moeten uittreden uit de veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid,
dienst Gezondheid en Jeugd Zuid-Holland Zuid en de omgevingsdienst ZuidHolland Zuid en dat de nieuwe gemeente Vijfheerenlanden moet toetreden tot de
veiligheidsregio Utrecht, de GGD regio Utrecht, de Omgevingsdienst regio Utrecht
en de Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht.
De kaders voor de wijziging van indeling van deze samenwerkingsverbanden zijn
(conform de Wet algemene regels herindeling) beschreven in de memorie van
toelichting bij het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Leerdam,
Vianen en Zederik. Zoals in de memorie van toelichting
uiteen is gezet, zijn de (deelnemers van de) wettelijk verplichte
samenwerkingsverbanden net als bij de niet bij wet verplichte
samenwerkingsverbanden zelf verantwoordelijk voor het tijdig maken van
afspraken over de gevolgen van de gewijzigde indeling.
In de memorie van toelichting is eveneens aangegeven dat ik het proces rond het
uittreden en het toetreden tot de regelingen nauwgezet zal volgen. Dit doe ik
omdat het gaat om wettelijk verplichte samenwerkingsverbanden die ook een
bovengemeentelijk belang dienen, waaronder een veiligheidsbelang, en gezien de
1 In de Wet veiligheidsregio's en de daarbij behorende bijlage waarin de territoriale indeling
van de veiligheidsregio's is vastgelegd, is sprake van territoriale congruentie van de
veiligheidsregio's en provinciale buitengrenzen. De indeling van de GGD's en van de
omgevingsdiensten volgt de indeling van de veiligheidsregio's (volgens artikel 14.1 wet
Publieke Gezondheid en artikel 5.3 van de wet algemene bepalingen omgevingswet).

Pagina 1 van 3

DGBRW

directie Bestuur en Financien
Kenmerk
2018-0000305366

geringe ervaring van de betrokken partijen met veranderingen in de indeling van
deze samenwerkingsverbanden.
In dat kader zijn in november van 2017 door mijn ministerie gesprekken gevoerd
met de directeuren van de wettelijke samenwerkingsverbanden (bij de
veiligheidsregio's ook met bestuurders). In deze gesprekken is een toelichting
gegeven op het wetsvoorstel en wettelijke verantwoordelijkheden en zijn de
betrokken partijen gevraagd voortvarend aan de slag te gaan met de
voorbereidingen op de wijziging van de indeling en het in kaart brengen van de
gevolgen van het uittreden en het toetreden tot deze regelingen. Ook in 2018 zijn
gesprekken gevoerd met de directeuren en/of de projectleiders voor de
implicaties van de wijziging van indeling. Middels een brief vanuit de
veiligheidsregio's (d.d. 14 mei 2018) geven de samenwerkingsverbanden hun
betrokkenheid weer bij het proces van uit- en intreden. De
samenwerkingsverbanden geven aan enkele zorgen te hebben random het
verdere proces en tegelijkertijd de verantwoordelijkheid te voelen voor het proces
van overdracht van taakuitvoering.
In overleg met Leerdam, Vianen en Zederik en beide provincies is een
begeleidingscommissie samengesteld waarin zij vertegenwoordigd zijn onder
voorzitterschap van mijn ministerie. Tijdens de eerste bijeenkomst op 11 januari
jl. hebben de drie gemeenten mijn ministerie gevraagd om de regie te nemen in
het proces van uit- en toetreden van de wettelijke samenwerkingsverbanden. Dit
verzoek werd ondersteund door de twee provincies. Hierop is voor dit proces een
projectleider (hierna te noemen: 'procesbegeleider') geworven. Deze
procesbegeleider draagt zorg voor het overkoepelend proces waarin iedere partij
vanuit zijn eigen rol en verantwoordelijkheid de nodige activiteiten onderneemt
voor het tijdig en op goede wijze zorg dragen voor de uit- en intreding van de
wettelijke samenwerkingsverbanden. Hiermee hoop ik ook zo veel mogelijk de
partijen te ondersteunen in het verdere proces van uit- en intreding.
In de eerdere overleggen tussen mijn ministerie en de samenwerkingsverbanden
zijn de rol van de begeleidingscommissie en de procesbegeleider reeds toegelicht.
Met deze brief bevestig ik dit graag.
Begeleidingscommissie en procesbegeleider
In overleg met de drie gemeenten en beide provincies is een
begeleidingscommissie samengesteld waarin zij vertegenwoordigd zijn onder
hoogambtelijk voorzitterschap (DgBRW) van mijn ministerie. De genoemde
procesbegeleider werkt onder aansturing van de begeleidingscommissie (BZK is
dagelijks opdrachtgever). Ten behoeve van het uit- en intredingsproces van de
wettelijke samenwerkingsverbanden zorgt de begeleidingscommissie voor:
•
onderlinge afstemming ten behoeve van het goed uit kunnen oefenen van
de eigen rol (gemeenten, provincies, BZK);
•
het (indien nodig) aansporen van betrokken partijen om tijdig de nodige
voorzieningen te treffen;
•
voortgangsbewaking in relatie tot inzet van escalatiemogelijkheden. Dit
betreft het vroegtijdig identificeren van knelpunten in het proces van uit-

Pagina 2 van 3

DGBRW

directie Bestuur en Financien
Kenmerk
2018-0000305366

en intreding die de voortzetting van een ononderbroken niveau van
dienstverlening zouden kunnen belemmeren.
De procesbegeleider heeft een Plan van Aanpak opgesteld welke door de
begeleidingscommissie op 25 april 2018 is vastgesteld. De betreffende partijen
blijven zelf (wettelijk) verantwoordelijk voor het tijdig maken van afspraken over
de gevolgen van de gewijzigde indeling. Als bijlage bij deze brief is een schrijven
van de begeleidingscommissie toegevoegd, welke nader in gaat op de opdracht en
rol van de procesbegeleider en de planning op hoofdlijnen.
De betrokken wettelijke samenwerkingsverbanden hebben in de gesprekken met
mijn ministerie aangegeven dat zij voortvarend aan de slag zijn gegaan met de
voorbereidingen op de wijziging van de indeling, zij zich verantwoordelijk voelen
voor het waarborgen van een ononderbroken niveau van dienstverlening en voor
een goed verloop van het proces. Hierbij vraag ik u daarbij goed samen te werken
met de procesbegeleider. Tegen de achtergrond van het voorgaande heb ik alle
vertrouwen in het verdere verloop van het proces van de uit- en intreding van de
wettelijke samenwerkingsverbanden.

De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

drs. K.H. Ollongren

Pagina 3 van 3

Terugkoppeling en afspraken begeleidingscommissie Vijfheerenlanden
Bijlage bij brief van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Zoals in de brief door de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties wordt bevestigd, is
per begin 2018 een begeleidingscommissie gestart die het proces nauwgezet volgt rondom de uit de wet
'samenvoeging' volgende toe- en uittreding van de gemeenten Leerdam, Vianen en Zederik

(Vijfheerenlanden) uit de wettelijke gemeenschappelijke regelingen. Deze begeleidingscommissie is
inmiddels drie keer byeengekomen en heeft een procesbegeleider (eerder projectleider genoemd)
aangesteld welke op het proces van de toe- en uittreding regie zal voeren namens de

begeleidingscommissie. De procesbegeleider is Hans van derWerff, werkzaam bij Berenschot. In haar
meest recente overleg heeft de begeleidingscommissie het door de procesbegeleider opgestelde Plan van

Aanpak vastgesteld. De begeleidingscommissie zal op basis van dat plan het proces van toe- en uittreding
van de wettelijke gemeenschappelijke regelingen begeleiden. Wij vatten als begeleidingscommissie de

essentie van onze opdracht aan de procesbegeleider, zijn rol in het proces ende planning op hoofdlijnen
in onderstaande punten samen

De opdracht aan de procesbegeleider

De procesbegeleider voert conform het door ons vastgesteide Plan van Aanpak de regie op het totale
proces van toe- en uittreding en bewaakt daarmee primair het door de gemeenten afdoende treffen

voorzieningen voor de continuiteit van de dienstverlening die met de toe- en uittreding samenhangen. De
overdracht van provinciale taken belegd bij de omgevingsdiensten valt buiten de scope van de te voeren
procesregie.

De rol van de procesbegeleider

1. Het zo scherp mogelijk in beeld brengen (inzicht), ordenen/prioriteren (overzicht) en van
actieadviezen (uitzicht) voorzien van het gehele proces van toe- en uittreding.
2. Het borgen van de integraliteit van de drie geraakte taakvelden ten opzichte van elkaar en als

geheel. Procesregie op integrative aspecten (sociaal plan, gelijkloop in de planning, uitgangspunten
kostenverrekening, meldkamer) zijn daarbij prioritair.

3. Het signaleren van knelpunten of zich manifesterende risico's en proactief in positie brengenvan de
direct betrokkenen. De in het Plan van Aanpak beschreven en door de begeleidingscommissie
onderschreven risico's hebben daarbij extra aandacht.

4. Het op afroep en/of in overleg met betreffende projectleiders inbrengen van relevantie inhoudelijke
expertise (als neutrale actor) op de vlakken juridischeexpertise, organisatorische expertise (zoals
hoe reorganisaties precies gaan, het maken van was/wordt-tabellen, het maken van sociale plannen
etc.) en het leveren van inhoudelijke en/of operationele contra-expertise waar nodig
5. Het bewaken van de overall planning en voortgang aan de hand van het door de
begeleidingscommissie vastgesteide kritieke pad en hierover rapportage en actieadviezen te
verzorgen en te escaleren indien dit nodig is

6. De rol van de procesregisseur is daarnaast randvoorwaarden te scheppen voor de individuele
projectleiders om hen in staat te stellen het proces van toe- en uittreding op hun specifieke terrein
in goede banen te kunnen leiden.

3.De planning op hoofdlijnen

Als begeleidingscommissie omarmen we op hoofdlijnen de navolgende planning en geven die mee aan
de procesbegeleider en aan de besturen van de samenwerkingsverbanden.

Fase

Tijdsinterval

Resultaten

Eerste

Heden tot 14-

Zicht op de betreffende taken die doortoe- en uittreding geraakt

overzicht

5

worden inclusief formatieve omvang van de taakvelden in de

Overzicht en

14-5 tot 30-6

latende en ontvangende organisaties
Precies beeld van betreffende taken, benodigde voorzieningen
voor continulteit, formatieve omvang, materiele aspecten, waar
nodig met bonden gestarte gesprekken over overgang van

eerste inzicht

personeel en een scherp gedeeld beeld van de financiele
Inzicht en

30-6 tot 28-9

eerste Uitzicht

Uitzicht

28-9 tot
15-12-2018

afwikkeling
Agendering en planning van overige benodigde besluitvorming,
operationele voorbereiding van toe- en uittreding, voorbereiding
en informatie medewerkers qua overgang, besluitvorming over
financiele afwikkeling in betreffende besturen.
Afgeronde operationele voorbereiding, waar nodig met tests van
daadwerkelijke continuiteit per 1-1-2019, afgeronde
plaatsingsprocedures met betrekking tot personeel,

geeffectueerde financiele afwikkeling
Van deze planning die in lijn is met het Plan van Aanpak kunnen de samenwerkingsverbanden op
onderdelen gemotiveerd afwijken maar daarbij is wel van belang dat continuiteit en kwaliteit van
dienstverlening aan inwoners niet in het geding komt.
Procesregie door coordinerende overleggen

Als begeleidingscommissie doen we op basis van bovenstaande drie uitgangspunten (opdracht, rol en
planning) de oproep aan alle betrokken partijen bij het ontvlechtingsproces (gemeenschappelijke
regelingen, collega-gemeentebestuurders en onszelf) om de procesbegeleider van medewerking te
voorzien. De procesbegeleider zal op ons verzoek voor het inzicht en voortgang van het totale
ontvlechtingsproces een aantal coordinerende overleggen periodiek plannen. Dit betreft onder andere
periodiek overleg tussen:

de gemeente Vijfheerenlanden in wording en de procesbegeleider;
de projectleiders van de betreffende 'sets' regelingen met Vijfheerenlanden en de
procesbegeleider;

alle betrokken projectleiders gezamenlijk;

de betrokken bestuurders (in casu de voorzitters van de betrokken AB's van de wettelijke
gemeenschappelijke regelingen), Vijfheerenlanden en de procesbegeleider.

Wij hebben er met dit Plan van Aanpak allevertrouwen in dat de belangen van de inwoners van de

Vyfheerenlanden-gemeenten en de belangen van de betrokken samenwerkingsverbanden zo goed
mogelijk geborgd worden. Het Plan van aanpak is op 1 mei jl. ambtelijk al aan uw organisatie verzonden.
Begeleidingscommissie proces toe- en uittreding Vijfheerenlanden-gemeenten,
Andre Bonthuis

Tjerk Bruinsma

Wim Groeneweg
Jeannette Baljeu
Mariette Pennarts-Pouw

Chris Kuijpers (voorzitter)