Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

29 538

Zorg en maatschappelijke ondersteuning

Nr. 343

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 april 2022
Hierbij informeer ik u graag over de stand van zaken en het vervolg van de
inzet van het interbestuurlijk toezicht naar aanleiding van de keuze van
enkele gemeenten om beleid te hanteren dat in strijd is met de Wmo 2015.
Als (kwetsbare) mensen niet zelfstandig deel kunnen nemen aan de
samenleving moeten zij kunnen rekenen op passende zorg en ondersteuning om mee te kunnen blijven doen. Deze ondersteuning kunnen
mensen vinden in hun eigen netwerk of wanneer dit niet voldoende blijkt
te zijn door middel van een Wmo-voorziening. Gemeenten zijn integraal
verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wmo 2015 en het verstrekken
van passende ondersteuning. Ik zie het als mijn rol en taak om te zorgen
voor een goed functionerend Wmo-stelsel.1 Mijn ambtsvoorganger heeft
geconstateerd dat een aantal gemeenten in strijd handelt met de Wmo
2015. In het kader van het interbestuurlijk toezicht is overleg gevoerd met
betreffende gemeenten en zijn zij gewezen op hun verplichting om in
overeenstemming met de wet te handelen.
Eigen bijdrage Wmo
Het vorige kabinet heeft besloten de Wmo 2015 te wijzigen en een
uniform abonnementstarief in te voeren. Hiervoor is gekozen om de
complexiteit van de uitvoering te reduceren en een stapeling van
zorgkosten te verminderen. De invoering van het abonnementstarief heeft
belangrijke voordelen, maar ook geleid tot een toename in het gebruik
van met name huishoudelijke hulp, waardoor de kosten voor gemeenten
de verwachte raming overstijgen.2 Een aantal gemeenten heeft vanwege
bovengenoemde aanzuigende werking sinds 2021 een inkomens- en/of
vermogenstoets ingevoerd. Overigens is het goed te vermelden dat er
geen recht op Wmo-ondersteuning bestaat; er is sprake van een
compensatieplicht.
1
2

kst-29538-343
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Kamerstuk 29 538, nr. 332
Kamerstuk 29 538, nr. 329

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 538, nr. 343

1

Om Wmo-voorzieningen toegankelijk te houden voor iedereen, werk ik,
gelet op deze context, op dit moment de afspraak uit het coalitieakkoord
van een eerlijkere eigen bijdrage voor de huishoudelijke hulp uit.
Met de uitwerking van deze maatregel is de verwachting dat het gebruik
van de huishoudelijke hulp wordt geremd en de druk op deze
Wmo-voorziening en daarmee de gemeentelijke Wmo-budgetten als
geheel, afneemt. Ik informeer uw Kamer rond de zomer over de
uitwerking van deze maatregel.
Interbestuurlijk toezicht
Een aantal gemeenten (waaronder de gemeenten Krimpen aan den IJssel
en Leusden) heeft sinds 2021 een toets op financiële draagkracht
onderdeel gemaakt van het aanvragen van een Wmo-voorziening, om het
aantal Wmo-voorzieningen en daarmee gepaarde financiële belasting
voor de gemeente te beperken. Deze werkwijze is in strijd met de Wmo
2015. De wet laat geen ruimte om, binnen de eigen kracht als bedoeld in
artikel 2.3.5, derde lid, van de Wmo 2015, rekening te houden met de
financiële mogelijkheden van een persoon om de gevraagde ondersteuning zelf te bekostigen. Met deze gemeenten zijn, in het kader van
interbestuurlijk toezicht, gesprekken gevoerd door mijn ministerie. De
strekking van deze gesprekken was dat de handelwijze van gemeenten
onwenselijk is en hen is destijds verzocht het beleid weer in overeenstemming te brengen met de Wmo 2015.3
Ten aanzien van de gemeenten Krimpen aan den IJssel en Leusden is dit
verzoek vervat in een bestuurlijke brief van 22 juli 2021. Beide gemeenten
hebben het lokale beleid tot op heden niet aangepast. De brieven van de
colleges van B&W waarin zij dit besluit kenbaar maken treft u als bijlagen
bij deze brief4. Mijn ambtsvoorganger heeft besloten om in afwachting
van een nieuw coalitieakkoord en nieuw aan te treden kabinet tegen deze,
en andere gemeenten die vergelijkbaar beleid hanteren, geen verdere
stappen te zetten op de escalatieladder van het interbestuurlijk toezicht.
In de tussentijd heeft een inwoner van de gemeente Goes een bezwaarschrift ingediend, omdat de aangevraagde Wmo-voorziening voor
huishoudelijke hulp was afgewezen op grond van inkomen en vermogen.
Deze inwoner heeft tevens een voorlopige voorziening aangevraagd bij de
rechtbank Zeeland West-Brabant.5 De rechter heeft bevestigd dat het
betrekken van inkomen en vermogen bij de toegang tot huishoudelijke
hulp op grond van de Wmo 2015 in strijd met deze wet is en de
verwachting uitgesproken dat het besluit van de gemeente in bezwaar
geen stand kan houden. De rechtbank heeft hierbij verwezen naar de
wetsgeschiedenis, de beantwoording van Kamervragen door de Minister
op 17 augustus 2021 en een uitspraak van de Centrale Raad van Beroep
waarin is geoordeeld dat het uitvoeren van een dergelijke inkomens- en
vermogenstoets in strijd is met de Wmo 2015. Inmiddels heb ik vernomen
dat, door de gemeenten binnen het samenwerkingsverband waar de
gemeente Goes onderdeel van is, geen inkomens- en vermogenstoets
meer wordt uitgevoerd.
De werking van de rechterlijke uitspraak beperkt zich niet tot de gemeente
Goes. Ook voor de andere gemeenten met vergelijkbaar beleid geldt deze
bevestiging dat het voeren van een inkomens-en/of vermogenstoets in
strijd is met de wet. Dat maakt dat het zetten van vervolgstappen op de
3

Aanhangsel Handelingen II 2020/21, nr. 3780
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
5
ECLI:NL:RBZWB:2022:904, Rechtbank Zeeland-West-Brabant, AWB- 22_48 VV (rechtspraak.nl)
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 538, nr. 343

2

interbestuurlijke escalatieladder nu naar mijn mening geen toegevoegde
waarde heeft. De strijdigheid met de wet staat immers vast. Ik wil
gemeenten de ruimte bieden om hun lokale beleid in overeenstemming te
brengen met het wettelijke kader. Bovendien past in mijn rol terughoudendheid op grond van het beleidskader interbestuurlijk toezicht over
schorsing en vernietiging.6 Het is ongebruikelijk om bestuurlijk in te
grijpen wanneer bezwaar- en/of beroepsprocedures open staan.
Overigens houd ik goed contact met de desbetreffende gemeenten over
de actuele stand van zaken.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M. van Ooijen

6

Interbestuurlijk toezicht | Gemeenten | Rijksoverheid.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 538, nr. 343

3