Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 251

Initiatiefnota van de leden Michon-Derkzen en
Haverkort over de aanpak van illegaal vuurwerk

Nr. 4

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 28 maart 2023
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de initiatiefnemers over de Initiatiefnota van
de leden Michon-Derkzen en Haverkort van 16 november 2022 over de
aanpak van illegaal vuurwerk (Kamerstuk 36 251, nr. 2).
De vragen en opmerkingen zijn op 17 februari 2023 aan de initiatiefnemers voorgelegd. Bij brief 28 maart 2023 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Kat
De adjunct-griffier van de commissie,
Van Tilburg

kst-36251-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 4

1

Inhoudsopgave
I.
Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en Reactie van de
initiatiefnemers

2

1.

2

2.
3.
4.
5.
6.
7.

Vragen en opmerkingen vanuit de VVD-fractie en Reactie
van de initiatiefnemers
Vragen en opmerkingen vanuit de D66-fractie en Reactie
van de initiatiefnemers
Vragen en opmerkingen vanuit de CDA-fractie en Reactie
van de initiatiefnemers
Vragen en opmerkingen vanuit de SP-fractie en Reactie van
de initiatiefnemers
Vragen en opmerkingen vanuit de PvdA-fractie en Reactie
van de initiatiefnemers
Vragen en opmerkingen vanuit de GroenLinks- en PvdDfractie en Reactie van de initiatiefnemers
Vragen en opmerkingen vanuit de BBB-fractie en Reactie
van de initiatiefnemers

6
9
12
14
17
18

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en Reactie van de
initiatiefnemers
1. Vragen en opmerkingen vanuit de VVD-fractie en Reactie van de
initiatiefnemers
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met waardering kennisgenomen van
de initiatiefnota over de aanpak van illegaal vuurwerk. Deze leden stellen
voorop dat de aanpak van illegaal vuurwerk essentieel is voor het veiliger
maken van Nederland. Illegaal vuurwerk is een hardnekkig probleem en
veroorzaakt veel leed voor inwoners van Nederland, voor hun dieren en
voor de natuur. Daarnaast zijn er helaas veel incidenten, waarbij niet
alleen de openbare orde wordt verstoord en objecten in de publieke
ruimte worden vernield, maar waarbij ook slachtoffers vallen en hulpverleners worden belaagd. Deze leden stellen het op prijs dat de leden
Michon-Derkzen en Haverkort een gedegen en nauwgezette analyse
hebben gemaakt met dertien concrete beslispunten om de aanpak van
illegaal vuurwerk tegen te gaan. Zij stellen nog enkele vragen.
De initiatiefnemers danken de leden van de VVD-fractie hartelijk voor de
waarderende woorden.
3.4. Letselschade door illegaal vuurwerk
De leden van de VVD-fractie begrijpen uit de cijfers en uit de initiatiefnota
dat het lastig is voor de initiatiefnemers om een uitsplitsing te maken naar
slachtoffers van illegaal vuurwerk en slachtoffers van legaal vuurwerk.
Deze leden stellen dat er bij de jaarwisseling 2021–2022 in totaal
773 vuurwerkslachtoffers zijn behandeld op een Nederlandse spoedeisende hulp of een huisartsenpost. Hoe groot was dit aantal bij de
jaarwisseling 2022–2023?
De leden van de VVD-fractie vragen naar het aantal vuurwerkslachtoffers
dat tijdens de jaarwisseling 2022–2023 is behandeld of gezien op een
SEH-afdeling of een huisartsenpost. Dat aantal bedraagt naar schatting
1.253, wat blijkt uit de letselcijfers verzameld door VeiligheidNL. Naast de
slachtoffers die op een SEH-afdeling behandeld werden, bezochten zo’n
864 personen met vuurwerkletsel een huisartsenpost. Het totaalaantal van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 4

2

1.253 vuurwerkslachtoffers betekent een stijging (+62%) ten opzichte van
de jaarwisseling 2021–2022. Vergeleken met de laatste jaarwisseling voor
de coronacrisis (2019–2020) is het aantal vuurwerkslachtoffers ongeveer
gelijk.
4.1 Juridisch kader
De leden van de VVD-fractie merken op dat wanneer vuurwerk opzettelijk
naar hulpverleners wordt gegooid of geschoten er aangifte wordt gegaan
van een poging tot doodslag, ondanks dat de aard van het vuurwerk lastig
te achterhalen valt. Krijgt het vuurwerk daardoor niet meer het karakter
van een wapen en zien de initiatiefnemers hierin geen aanleiding om
illegaal vuurwerk onder de wapenwet te laten vallen in plaats van onder
Wet economische delicten zoals de korpschef van de Nationale Politie
onlangs betoogde?
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de kabinetsreactie op de initiatiefnota van de initiatiefnemers. Deze leden vragen of de
initiatiefnemers bij het kabinet kunnen nagaan wat er in de kabinetsreactie
wordt bedoeld op pagina 6: «Daaruit volgt dat of vuurwerk een wapen is,
afhangt van de wijze waarop het gebruikt wordt. Dat hangt af van de
specifieke omstandigheden van een geval (anders dan bijvoorbeeld een
pistool), redelijkerwijs kan worden aangenomen dat het is bestemd om
letsel aan personen toe te brengen of te dreigen. Het wetsvoorstel heeft
geen betrekking op de loutere vondst van een grote hoeveelheid illegaal
vuurwerk». Wat vinden de initiatiefnemers van deze passage? Zou naar
hun mening het specifieke – massa explosieve – karakter al moeten
volstaan om illegaal vuurwerk aan te merken als een explosief onder de
Wapenwet? Daarnaast vragen deze leden wat de initiatiefnemers vinden
van de passage in de kabinetsreactie ten aanzien van de sluitingsbevoegdheid van de burgemeester in relatie tot illegaal vuurwerk.
De leden van de VVD-fractie hebben gelijk dat vuurwerk in sommige
gevallen als wapen wordt gezien, bijvoorbeeld om aan te geven of en
wanneer er sprake is van gevaarzetting. Misdrijven met vuurwerk, zoals
bijvoorbeeld vernieling, brandstichting en mishandeling vallen nu al
onder de Wet wapens en munitie en/of zijn strafbaar onder het Wetboek
van Strafrecht. De initiatiefnemers wachten op een duiding van de
Minister van Justitie en Veiligheid over de uitspraak van de korpschef;
«Een cobra is vergelijkbaar met een handgranaat en dan moet je het ook
op die manier strafbaar stellen.»
De initiatiefnemers zijn van mening dat het enkele bezit van illegaal
vuurwerk, ongeacht of het een grote of kleine hoeveelheid betreft, per
definitie gevaarzettend is. Daarmee kan illegaal vuurwerk altijd als wapen
worden gezien. Het is vervolgens aan het Openbaar Ministerie om te
beslissen welk strafbaar feit ten laste gelegd wordt aan een gedraging,
zoals zij dat altijd doet.
Het bezit of de aanwezigheid van illegaal vuurwerk, ongeacht de
hoeveelheid, is wat de initiatiefnemers betreft een grond voor sluiting van
een woning door de burgemeester, op basis van artikel 174a Gemeentewet. De aanstaande wijziging van de Wet sluitingsbevoegdheid
burgemeester verruimt, terecht, de bevoegdheid door ook ernstig geweld
en wapenvondst toe te voegen.
4.2. Preventief fouilleren op vuurwerk
De leden van de VVD-fractie vragen de initiatiefnemers, gezien de directe
dreiging en het gevaar, of naar hun mening de zwaardere straffen in de
Wet economische delicten wel opwegen tegen de extra bevoegdheden,
waaronder preventief fouilleren, die de Wet wapens en munitie biedt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 4

3

Daarnaast vragen deze leden wat de initiatiefnemers vinden van de
stelling in de kabinetsreactie ten aanzien van preventief fouilleren.
De leden van de VVD-fractie stellen hier een terechte vraag.
De politie vraagt juist wel om meer mogelijkhedenbevoegdheden om
preventief te fouilleren. Om die reden herkennen de initiatiefnemers niet
het beeld dat de kabinetsreactie wordt geschetst over de politie en het
preventief fouilleren.
Grote evenementen dan wel demonstraties worden vaak aangewezen als
veiligheidsrisicogebied, waarmee de bevoegdheid om preventief te
fouilleren ontstaat. Volgens de kabinetsreactie is preventief fouilleren op
vuurwerk als wapen in bepaalde gevallen mogelijk, aldus de
WODC-evaluatie preventief fouilleren. Naar aanleiding van die evaluatie is
verkend met politie, OM en gemeenten of preventief fouilleren mogelijk
gemaakt moest worden in relatie tot vuurwerk als er nog geen harde
politie-informatie is dat vuurwerk als wapen wordt gebruikt. Hieruit is
gebleken dat op dit moment er geen urgente behoefte bestaat hiervoor.
Initiatiefnemers herkennen zich hier niet in en willen daarom ook aan de
Minister vragen hoe de grondslag voor preventief fouilleren in relatie tot
vuurwerk wél kan worden uitgebreid.
Het onderbrengen van de bevoegdheid preventief fouilleren in de Wet
economische delicten kan op gespannen voet komen te staan met de
bestaande opsporingsbevoegdheden in die wet. Bij de Wet economische
delicten zou de bevoegdheid preventief fouilleren voor alle economische
delicten gelden, wat daarmee een relatief grote uitbreiding zou betreffen
en nadere doordenking zou vergen, omdat zo’n uitbreiding gevolgen kan
hebben die de aanpak van illegaal vuurwerk en daarmee het bestek van
deze initiatiefnota te buiten kan gaan. Daarnaast kan onder de Wet
economische delicten al bij een (concrete) aanwijzing gehandhaafd
worden en niet zoals bij Wet wapens en munitie pas bij een verdenking.
4.3. Samenwerking met het buitenland
De leden van de VVD-fractie achten het voor de aanpak van illegaal
vuurwerk cruciaal dat er goed wordt samengewerkt met onze buurlanden
en ook dat er op Europees niveau wordt ingezet op harmonisatie van
EU-regels. In de kabinetsreactie op de initiatiefnota lezen deze leden dat
de Europese Commissie voornemens is om de Pyrorichtlijn vanaf dit
voorjaar te gaan evalueren. Wat zou wat de initiatiefnemers betreft het
uitgangspunt moeten zijn bij de inzet van het kabinet bij onderhandelingen over een nieuwe Pyrorichtlijn? Delen de initiatiefnemers dat het
kabinet met gelijkgestemde landen en met name onze buurlanden ervoor
moet pleiten om de CE-markering te verbeteren? Wat zou Nederland
samen met buurlanden op de korte termijn nog verder kunnen doen
totdat de richtlijn is gewijzigd? Daarnaast vragen deze leden wat de
initiatiefnemers vinden van de stellingname in de kabinetsreactie ten
aanzien van de passage: «het verkennen of het opzetten van een
internationale taskforce met Duitsland en Brussel mogelijk is». Zijn de
initiatiefnemers het met deze leden eens dat «verkennen» niet de juiste
urgentie aanduidt die deze leden voelen om zo snel mogelijk over te gaan
tot een internationale taskforce? Kunnen de initiatiefnemers bij het kabinet
nagaan of het mogelijk is conform het ingezetenencriterium (i-criterium)
in coffeeshops een overeenkomstige regeling te treffen voor de aankoop
van vuurwerk in de buurlanden? Kunnen de intitiatiefnemers daarnaast
nagaan wanneer de evaluatie van de Pyrorichtlijn gereed zal zijn en wat
de evaluatiecriteria zijn?
De leden van de VVD-fractie vragen naar wat volgens de initiatiefnemers
het uitgangspunt zou moeten zijn van de inzet van het kabinet bij
onderhandelingen over een nieuwe Europese Pyro-richtlijn. Volgens de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 4

4

initiatiefnemers zou de Pyro-richtlijn op de volgende punten moeten
worden aangescherpt:
• Consumentenvuurwerk krijgt een maximale hoeveelheid kruit (netto
explosieve massa), nader te bepalen en vast te leggen in bijlage 1 van
de richtlijn; Veiligheidseisen, zoals voor F1 vuurwerk reeds een
maximum bestaat.
• De zinsnede uit bijlage, «Indien nodig, kan de veiligheidsafstand echter
minder bedragen» vervalt;
• De inzet van Nederland zou moeten zijn dat de bepalingen ten aanzien
van de hoeveelheid pyrotechnische lading zoals beschreven in de
Regeling Aanwijzing Consumenten- en Theatervuurwerk (Ract) worden
opgenomen in de richtlijn voor alle landen.
De leden van de VVD-fractie vragen of de initiatiefnemers delen dat het
kabinet ervoor moet pleiten om de CE-markering te verbeteren. Daarnaast
vragen ze wat Nederland samen met buurlanden nog verder kan doen
totdat de richtlijn is gewijzigd. De initiatiefnemers delen met de
VVD-fractie dat het kabinet stevig moet inzetten op het verbeteren van de
CE-markering. Berichtgeving van ILT laat zien dat markeringen niet
voldoen aan het gevraagde. Initiatiefnemers stellen voor om ILT te vragen
een lijst bij te houden van marktpartijen die niet hebben voldaan aan de
juiste markering en hen uit te sluiten van marktdeelname. Dat zou
Nederland vooruitlopend op de evaluatie en aanpassing van de richtlijn
kunnen voorstellen via de Milieuraad.
De leden van de VVD-fractie vragen of de initiatiefnemers kunnen nagaan
wanneer de evaluatie van de Pyro-richtlijn gereed zal zijn en wat de
evaluatiecriteria zijn. De initiatienemers zullen deze vraag doorgeleiden
naar de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat.
B.9 Voorkomen dat illegaal vuurwerk in Nederland wordt afgestoken
De leden van de VVD-fractie steunen de oproep om illegaal vuurwerk uit
voetbalstadions te weren. De Koninklijke Nederlandse Voetbalbond
(KNVB) stelt daarop aansluitend voor om het in bezit hebben (op zak
hebben of in bijvoorbeeld auto’s en bussen) dan wel afsteken en
aanbieden van noodseinmiddelen in de context van voetbalevenementen
strafbaar te maken. Deze maatregel helpt mee in de aanpak van illegaal
vuurwerk in het voetbal, aldus de KNVB. Kunnen de initiatiefnemers
aangeven of dit naar hun mening binnen de reikwijdte van hun initiatiefnota valt?
De leden van de VVD-fractie hebben gezien dat de KNVB de suggestie
doet om het in het bezit hebben en gebruiken van noodseinmiddelen in de
context van voetbalevenementen strafbaar te stellen. Deze leden vragen
of dat in de reikwijdte van deze nota valt; dat is het geval. Wat de
initiatiefnemers betreft zou dit een toevoeging zijn op punt negen uit de
voorstellen in de nota.
Overig
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de beantwoording van de vragen van lid Michon-Derkzen over het bericht »Ouders
omgekomen Bram (12) uit Haaksbergen willen verbod op klaphamer»
(Aanhangsel Handelingen II 2022/23, nr. 1349). Hoewel het gebruik van
een klaphamer op dit moment officieel geen vuurwerk is, achten zij het
passend om dit onderwerp bij de initiatiefnota te betrekken. Gelet op de
impact op slachtoffers en nabestaanden is het noodzakelijk dat het kabinet
stappen zet om het gebruik van klaphamers tegen te gaan. Het gebruik
van klaphamers kan levensgevaarlijk zijn en gelet op de aard en omstan-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 4

5

digheden is het volgens deze leden noodzakelijk om te onderzoeken hoe
klaphamers effectief kunnen worden tegengegaan. Daarbij zijn verschillende opties denkbaar, onder andere: het opnemen van de klaphamer in
de Wet wapens en munitie, het opnemen van het bezit en gebruik van de
klaphamer in het Wetboek van Strafrecht, het opnemen van de Klaphamer
in het Vuurwerkbesluit of het opnemen in de model Algemene plaatselijke
verordening (APV) van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).
Welke optie achten de initiatiefnemers het meest haalbaar om te
bevorderen dat in zoveel mogelijk gemeenten het fenomeen klaphamer
wordt tegengegaan?
De leden van de VVD-fractie vragen naar de optie die in de ogen van de
initiatiefnemers het beste schikt om het gebruik van klaphamers tegen te
gaan. In lijn met de antwoorden van het kabinet op de schriftelijke vragen
van het lid Michon-Derkzen is het, wat de initiatiefnemers betreft,
wenselijk om een verbod op te nemen in de model APV. Daarmee is het
de facto een landelijk verbod.
2. Vragen en opmerkingen vanuit de D66-fractie en Reactie van de
initiatiefnemers
1. Inleiding
De leden van de D66-fractie willen allereerst waardering uitspreken voor
het werk dat de initiatiefnemers hebben gestoken in deze nota. Deze leden
onderschrijven de noodzaak tot gericht beleid tegen illegaal vuurwerk en
zijn blij dat initiatiefnemers concrete maatregelen voorstellen. Zij hebben
nog wel enkele vragen over de probleemanalyse en de daaraan gekoppelde voorstellen van de initiatiefnemers. De initiatiefnemers stellen dat
een geheelverbod op consumentenvuurwerk niet zou werken. «Hoe meer
je verbiedt, hoe meer je moet handhaven.», zo stellen zij. Kunnen de
initiatiefnemers deze stelling nader onderbouwen? Zijn de initiatiefnemers
het niet eens met de politie en de politiebonden die stellen dat een
geheelverbod makkelijker te handhaven is dan een gedeeltelijk verbod,
omdat zij geen onderscheid hoeven maken tussen legale en illegale
knallen? Wat doen de initiatiefnemers met de oproep van de politie?
De initiatiefnemers danken de leden van de D66-fractie zeer voor hun
waarderende woorden.
De initiatiefnemers menen dat de initiatiefnota slechts ziet op een betere,
gerichtere aanpak van illegaal vuurwerk en deze niet ingaat op een
algeheel vuurwerkverbod. Los van (de discussie over) een algeheel
vuurwerkverbod zal er altijd illegaal vuurwerk zijn. De nota gaat in op de
stevige bestrijding van dit gevaarlijke en onwenselijke vuurwerk.
De initiatiefnemers stellen daarbij ook dat «mensen bij een geheel verbod
waarschijnlijk nog vaker de grens over gaan». Kunnen de initiatiefnemers
deze stelling nader onderbouwen? Is er onderzoek (bijvoorbeeld in andere
landen) waaruit dit blijkt?
De initiatiefnemers hebben geconstateerd dat een lokaal vuurwerkverbod
niet heeft geleid tot het afzien van de koop van vuurwerk door de
inwoners van de betreffende gemeenten. In zowel België als Duitsland kan
elke Nederlander vuurwerk kopen, ook vuurwerk dat in Nederland reeds
verboden is (zoals vuurwerk uit de F2-categorie), in België kan dit zelfs het
gehele jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 4

6

3.2. Opslag en inbeslagname van illegaal vuurwerk
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de cijfers met
betrekking tot de inbeslagname van illegaal vuurwerk. In hoeverre is, naar
inschatting van de initiatiefnemers, de forse toename van in beslag
genomen illegaal vuurwerk toe te schrijven aan toename in effectiviteit
van de politie of/en in hoeverre aan toename in handel in illegaal
vuurwerk?
De leden van de D66-fractie vragen naar een inschatting of de toename
van inbeslagname van illegaal vuurwerk toeneemt omdat de politie
effectiever is in het afpakken. De initiatiefnemers kunnen dit niet
inschatten; je weet immers niet wat je niet weet. In dit specifieke geval
weet je bovendien niet wat de totale markt van illegaal vuurwerk is. In de
regel geldt voor elke vorm van criminaliteit dat er meer aan het daglicht
komt wanneer de politie de handhaving intensiveert.
6. Het concrete plan
De leden van de D66-fractie hebben nog enkele vragen over de concrete
maatregelen die de initiatiefnemers voorstellen. Wat zijn concreet de
implicaties van illegaal vuurwerk onderdeel laten uitmaken van de aanpak
van georganiseerde ondermijnende criminaliteit? Hoe kijken de politie en
het Openbaar Ministerie (OM) tegen dit voorstel aan en in hoeverre wordt
de handel in illegaal vuurwerk in hun onderzoeken al benaderd als zijnde
georganiseerde ondermijnende criminaliteit?
De leden van de D66-fractie zijn benieuwd naar de visie van de politie en
het OM op het voorstel om illegaal vuurwerk onderdeel te laten uitmaken
van de aanpak van georganiseerde criminaliteit. De politie is hier
voorstander van. Illegaal vuurwerk is immers een van de producten waar
criminele organisaties in handelen. De initiatiefnemers menen dat, door
mensen en middelen slim en in samenhang in te zetten, er meer resultaat
kan worden behaald.
De initiatiefnemers stellen voor een taskforce van Nederland, Duitsland en
België in te stellen. De leden van de D66-fractie merken op dat er in
Nederland al een taskforce bestaat dat zich richt op internationale
samenwerking in de opsporing van illegaal vuurwerk. Daarbij wordt er
ook al succesvol samengewerkt met onze buurlanden. Hoe zou deze
nieuwe taskforce zich tot de bestaande taskforce moeten verhouden? Wat
gaat er in de bestaande samenwerking nog mis waardoor de initiatiefnemers deze taskforce nodig achten? Hoe zou aansturing van deze
internationale taskforce eruit moeten komen te zien?
De leden van de D66-fractie halen terecht de reeds bestaande initiatieven
op dit gebied aan, zoals de genoemde taskforce. Deze bestaande taskforce
is operationeel. De initiatiefnemers vinden het noodzakelijk dat er een
bestuurlijke taskforce komt, op ministerieel niveau, die op strategisch
niveau afspraken kan maken over de inzet, de eventuele aanpassing in
wetgeving, et cetera.
De initiatiefnemers stellen dat postpakketbedrijven die hun verantwoordelijkheid niet nemen voor het treffen van adequate maatregelen om
vuurwerkpakketten te onderscheppen, met bestuurlijke maatregelen
worden gesanctioneerd. Kunnen de initiatiefnemers toelichten om wat
voor maatregelen het gaat en door wie die maatregelen moeten worden
opgelegd? Kunnen zij tevens aangeven of zij hiermee doelen op het beter
benutten van bestaande bevoegdheden of dat aanvullende wetgeving
hiervoor nodig is?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 4

7

De initiatiefnemers danken de leden van de D66-fractie voor deze vragen.
Een burgemeester heeft op basis van de gemeentewet artikel 174a ter
handhaving van de openbare orde de bevoegdheid om een woning te
sluiten, niet voor publiek toegankelijk lokaal of een bij die woning of lokaal
behorend erf. Deze bevoegdheid kan ook ingezet worden bij kantoor- en
bedrijfsruimten, waaronder een postpakketbedrijf. De toepassing van de
wet sluit andere vormen van maatschappelijk onaanvaardbare overlast
niet uit, waarbij sprake is van ernstige risico’s voor de veiligheid en
gezondheid van omwonenden. Een bestaande bevoegdheid kan hiermee
worden benut.
De leden van de D66-fractie hebben met enige verbazing kennisgenomen
van het voorstel om van heel Nederland een veiligheidsrisicogebied te
maken op 31 december en 1 januari. Het doel hiervan zou zijn dat de
politie op deze dagen in heel Nederland preventief kan fouilleren om
illegaal vuurwerk op te sporen. Het lijkt alsof de initiatiefnemers hiermee
bij voorbaat bij elke jaarwisseling in heel Nederland de noodtoestand
willen uitroepen. Deze leden hebben hierover verschillende vragen. De
initiatiefnemers geven zelf in hun nota aan dat burgermeesters goed uit
de voeten kunnen met de huidige bevoegdheden voor preventief
fouilleren. De burgemeesters kunnen dan ook al veiligheidsrisicogebieden
aanwijzen waar nodig en maken daar ook gebruik van. Waarom willen de
initiatiefnemers de huidige goed functionerende bevoegdheden
wegnemen bij de burgermeester en landelijk opleggen? Hoe verhoudt zich
dit tot de verantwoordelijkheid van de burgermeester voor de openbare
orde en veiligheid?
De initiatiefnemers beogen landelijke kaders te stellen, om de burgemeester te ontlasten. Die moet en kan tot op heden, vooraf en beargumenteerd, een bepaald afgerasterd gebied aanwijzen. Dat geeft niet de
flexibiliteit die nodig is voor de mogelijke openbare orde verstoringen
tijdens Oudjaar. De initiatiefnemers pogen dat op te lossen.
Daarnaast zit de kracht van een veiligheidsrisicogebied juist ook in de
gerichtheid, waardoor politie inzet ook gericht kan plaats vinden. Hoe zien
de initiatiefnemers dat voor zich als heel Nederland een risicogebied
wordt? Hoeveel capaciteit denken zij dat de politie hiervoor nodig zou
hebben?
De leden van de D66-fractie vragen naar de capaciteit die de politie nodig
heeft voor het aanwijzen van Nederland als veiligheidsrisicogebied. De
burgemeester heeft het gezag over de politie, waardoor het uiteindelijk
een besluit van de burgemeester zal zijn, na overleg in de driehoek, of en
zo ja waar, de politie preventief gaat fouilleren op 31 december en
1 januari. Het lokale gezag heeft immers het zicht op de risicovolle locatie,
waardoor meer gerichte inzet van de politie plaats kan vinden.
De initiatiefnemers stellen voor daders van vuurwerkdelicten verplicht een
afdracht te laten doen van 500 euro voor een op te richten fonds waarmee
de overheid schade kan verhalen. De leden van de D66-fractie onderschrijven de intentie van de initiatiefnemers om daders verantwoordelijk
te houden voor de schade die zij aanrichten. Dit voorstel roept wel de
vraag op waarom het aanrichten van schade met vuurwerk anders
behandeld zou moeten worden dan enige andere vorm van publieke
vernieling. Kunnen de initiatiefnemers dit nader onderbouwen? Welke
wetswijziging zou er nodig zijn dit voorstel te verwezenlijken?
De leden van de D66-fractie vragen waarom het aanrichten van schade
met vuurwerk anders is dan vandalisme in het algemeen. De initiatief-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 4

8

nemers vinden dit een aparte categorie omdat er evident zo veel schade
door vuurwerk is.
Dat vereist geen wetswijziging, daar de dader van een strafbaar feit al kan
worden bestraft via het strafrecht en de schade hiervan kan op de
veroorzaker worden verhaald middels het Burgerlijk Wetboek, artikel 162.
Het oprichten van een fonds die deze vergoeding die de initiatiefnemers
voorstellen zou moeten regelen en het betalen van een vast bedrag staan
los van bestaande mogelijkheden via een civiele zaak en komen hier
bovenop. Voorbeelden hiervan bestaan inmiddels ook. Middels het
Service Organisatie Directe Aansprakelijkstelling, SODA, kan schade
verhaald worden namens benadeelden, nu nog alleen ondernemers en
verzekeraars, voor bijvoorbeeld winkeldiefstal, tanken zonder betalen en
internetfraude. Onderzoek heeft uitgewezen dat daders die schade
vergoeden ook minder in herhaling vallen, aldus SODA. Daarnaast zien
initiatiefnemers ook een voorbeeld in Amsterdam. De stad heeft in de
coronaperiode flink wat geweld en schade te verduren gekregen tijdens
de Museumpleinrellen. Hierin heeft de rechter in Amsterdam in 28 strafzaken als bijzondere voorwaarde opgelegd dat de veroordeelde een
geldbedrag moest storten. Daarnaast stond het schadeloos stellen van
slachtoffers, in het bijzonder de al door coronamaatregelen hard getroffen
ondernemers, centraal. Omdat dit ging om een klein aantal veroordelingen tussen € 250 en € 500 voor schade in Amsterdam is in overleg met
het OM gekozen voor een lokaal fonds belegd bij de gemeente
Amsterdam, aldus de Minister van Justitie en Veiligheid in oktober 2022
(Kamerstuk 29 279, nr. 737).
3. Vragen en opmerkingen vanuit de CDA-fractie en Reactie van de
initiatiefnemers
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de initiatiefnota
van de leden Michon-Derkzen en Haverkort over de aanpak van illegaal
vuurwerk. Deze leden waarderen de inspanning van de initiatiefnemers
om een bredere aanpak te bewerkstelligen omtrent illegaal vuurwerk en
zijn het met de initiatiefnemers eens dat zowel preventieve als repressieve
maatregelen ingezet moeten worden in deze aanpak. Deze leden maken
van de gelegenheid gebruik om enkele vragen te stellen aan de initiatiefnemers over deze initiatiefnota.
1. Inleiding
De leden van de CDA-fractie lezen dat de initiatiefnemers benadrukken dat
daders die met illegaal vuurwerk schade aanrichten aan goederen en dit
inzetten om geweld te plegen, strenger en effectiever moeten worden
aangepakt. Welke concrete maatregelen kunnen volgens de initiatiefnemers ingevoerd worden zodat de pakkans van daders verder wordt
vergroot, waardoor de schade zoveel mogelijk kan worden verhaald op de
specifieke dader en elke cent wordt terugbetaald? Zijn de initiatiefnemers
het met deze leden eens dat bijvoorbeeld het effectiever inzetten van
cameratoezicht, met name tijdens de jaarwisseling, een helpende hand
kan bieden om de daders op te sporen?
De initiatiefnemers danken de leden van de CDA-fractie voor hun vragen
en hun vriendelijke woorden over de initiatiefnota.
De initiatiefnemers zijn het met de CDA-fractie eens dat cameratoezicht
een goede optie is. Niettemin vinden deze initiatiefnemers dat het
betrappen op heterdaad om vervolgens via snelrecht te straffen het beste
scenario is. Daarbovenop is groepsaansprakelijk ook een goede grondslag
voor het verhalen van schade. Wanneer iemand in een groep onrechtmatig schade toebrengt dan is iedere persoon uit die groep hoofdelijk
aansprakelijk indien deze gedragingen hen kunnen worden toegerekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 4

9

Zij zijn dan ook allemaal verplicht om de volledige schade te vergoeden,
volgens artikel 6:166 BW.
2. Wat is illegaal vuurwerk?
De leden van de CDA-fractie vragen of de initiatiefnemers welwillend
staan tegenover het strafbaar stellen van het in bezit hebben, afsteken en
aanbieden van noodseinmiddelen in de context van voetbalevenementen.
Hoe verhoudt bijvoorbeeld het mogen bezitten en aanbieden van
noodseinmiddelen zich tot het voorstel uit de initiatiefnota om vuurwerk
uit voetbalstadions te weren?
De initiatiefnemers staan zeker welwillend tegenover hetgeen deze leden
schetsen. Dat past binnen de reikwijdte van deze initiatiefnota, want deze
seinmiddelen worden als vuurwerk gebruikt en zijn daarmee gevaarzettend in een stadion.
3.3 Hulpverleners belaagd
De leden van de CDA-fractie delen de mening van de initiatiefnemers dat
het in alle gevallen onaanvaardbaar is dat hulpverleners worden belaagd
tijdens de jaarwisseling en worden geconfronteerd met explosies van
geweld, waarbij illegaal vuurwerk vaak een rol speelt.
4.2 Preventief fouilleren op vuurwerk
De leden van de CDA-fractie lezen dat de initiatiefnemers refereren naar
een eerder aangenomen motie van het lid Van Dam c.s. (Kamerstuk
28 684, nr. 599) betreffende het onderzoek naar de mogelijkheid tot
preventief fouilleren, met name ten aanzien van illegaal vuurwerk. Deze
leden waarderen dat deze motie betrokken wordt in de initiatiefnota en
onderstrepen het belang dat preventief fouilleren in bepaalde situaties
een effectief middel kan zijn om illegaal vuurwerk in beslag te nemen en
te voorkomen dat hiermee schade wordt aangericht aan personen of de
publieke ruimte. In de kabinetsreactie op de initiatiefnota benadrukt de
Minister dat preventief fouilleren ter opsporing van vuurwerk als wapen in
bepaalde gevallen al mogelijk is, en dat op uitvoerend niveau geen
behoefte bestaat aan het preventief fouilleren als er nog geen harde
politie-informatie is dat vuurwerk als wapen wordt gebruikt. Kunnen de
initiatiefnemers reageren op de kabinetsrectie op dit punt?
De leden van de CDA-fractie vragen naar een beschouwing op de
kabinetsreactie op preventief fouilleren. Preventief fouilleren kan nu in
bepaalde gevallen, bijvoorbeeld in een door de burgemeester ingesteld
veiligheidsrisicogebied, zoals de omgeving rond het stadion, het gebied
van een demonstratie of uitgaansgebieden met een verhoogd risico voor
de openbare orde. Daarbinnen kan de politie iedereen preventief
fouilleren, op last van de officier van justitie, als er een vermoeden bestaat
dat er vuurwerk aanwezig is dat kan worden gebruikt als wapen. De
initiatiefnemers willen de mogelijkheden tot preventief fouilleren
verruimen conform de wens van de politie.
4.3 Samenwerking met het buitenland
De leden van de CDA-fractie lezen dat doorgaans geen zicht is op de totale
hoeveelheid illegaal vuurwerk die in het buitenland is gekocht en in
Nederland wordt gebruikt of verder wordt verhandeld. Deze leden zijn van
mening dat een duidelijk beeld van de cijfers en problematiek omtrent de
samenwerkingsverbanden van illegaal vuurwerk in het buitenland
belangrijk is om tot een effectieve aanpak te komen op het gebied van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 4

10

grensoverschrijdende handel in illegaal vuurwerk. Op welke manieren kan
volgens de initiatiefnemers een beter beeld verkregen worden van de
buitenlandse handel van illegaal vuurwerk dat over de grenzen van
Nederland wordt vervoerd en verhandeld?
De leden van de CDA-fractie stellen terecht dat een duidelijk beeld van
deze cijfers bijdraagt aan een effectievere aanpak. Dit gewenste beeld
volgt uit opsporingsinformatie van de politie. In 2022 is er bijvoorbeeld
een recordvangst aan illegaal vuurwerk onderschept. We weten echter
niet hoeveel procent zo’n vangst is van de totale markt, want de omvang
van die markt is niet bekend. Dat maakt die inschatting moeilijk.
De leden van de CDA-fractie vragen aan de initiatiefnemers of zij een
reactie kunnen geven op de oproep van de KNVB om onderling stewards
uit te wisselen met landen zoals België.
Wat de initiatiefnemers betreft is dat is aan de clubs zelf. Het is de
initiatiefnemers wel bekend dat veel clubs de voorkeur hebben voor vaste
stewards, omdat die ingewerkt zijn in een club en daarom de relschoppers
dan wel probleemsupporters (her)kennen.
5. Financiële consequenties
De leden van de CDA-fractie lezen dat de financiële gevolgen van de
voorstellen van de initiatiefnemers afhankelijk zijn van de wijze waarop de
voorstellen worden overgenomen en ingevuld door de Minister. Deze
leden vragen of de initiatiefnemers een beeld kunnen schetsen van de
financiële consequenties van de voorstellen, nu de kabinetsreactie op
deze initiatiefnota is verzonden naar de Kamer.
De leden van de CDA-fractie vragen naar de financiële gevolgen van de
initiatiefnota. De initiatiefnemers gaan ervan uit dat deze plannen binnen
de huidige budgetten passen. De voorstellen uit de nota zien vooral op
aanpassing van wetgeving, om politie en het Openbaar Ministerie in staat
te stellen beter te kunnen handhaven op illegaal vuurwerk.
6. Het concrete plan
De leden van de CDA-fractie lezen dat de initiatiefnemers voorstellen om
illegaal vuurwerk integraal onderdeel te maken van de aanpak van de
georganiseerde ondermijnende criminaliteit. Kunnen de initiatiefnemers
dit voorstel concretiseren? Bedoelen de initiatiefnemers hiermee te
zeggen dat binnen de aanpak van georganiseerde criminaliteit ook de
aandacht moet komen te liggen op het opsporen van illegaal vuurwerk en
het oprollen van samenwerkingsverbanden in het kader van illegaal
vuurwerk?
Dat is een correcte aanname van de leden van de CDA-fractie. Illegaal
vuurwerk is immers een van de producten die door de georganiseerde
misdaad verhandeld wordt.
De leden van de CDA-fractie lezen dat de initiatiefnemers voorstellen om
postpakketbedrijven die hun verantwoordelijkheid niet nemen voor het
treffen van adequate maatregelen om vuurwerkpakketten te onderscheppen, worden gesanctioneerd met bestuurlijke maatregelen. Deze
leden lezen ook in de kabinetsreactie op de initiatiefnota dat op dit
moment scherp toezicht van toepassing is op de controle van postpakketten op illegaal vuurwerk en dat postpakketbedrijven hun verantwoordelijkheid nemen om transportstromen schoon van vuurwerk te krijgen.
Deze leden vragen aan de initiatiefnemers wat de aanleiding is geweest

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 4

11

om deze aanbeveling op te stellen. Zijn er concrete aanwijzingen dat
bepaalde postpakketbedrijven niet hun verantwoordelijkheid nemen op
het gebied van het onderscheppen van transport van vuurwerk via de
post?
De leden van de CDA-fractie vragen naar concrete aanwijzingen dat
bepaalde postpakketbedrijven niet hun verantwoordelijkheid nemen op
het gebied van het onderscheppen van transport van vuurwerk via de
post. Er bestaat een grote hoeveelheid aan pakketservices. Het maximaal
controleren van poststukken gaat altijd ten koste van een snelle afwikkeling van die post. Daarmee kost het bedrijven geld. Vanuit maatschappelijk oogpunt zal altijd weerbaarheid tegen criminele activiteiten de
overhand moet hebben in de belangenafweging van een postpakketbedrijf. Het RIEC Brabant-Zeeland heeft een publiek-private aanpak
ontwikkeld op het vergroten van de weerbaarheid bij post- en pakketbedrijven – en dat is niet zonder reden. De Douane is hierbij betrokken.
De leden van de CDA-fractie constateren dat de initiatiefnemers
voorstellen om een fonds op te richten waarin daders van alle vuurwerkdelicten verplicht een afdracht moeten doen van 500 euro. Sluiten de
initiatiefnemers hierbij aan bij de eerder aangenomen motie van de leden
Van Nispen en Knops (Kamerstuk 36 200 VI, nr. 68) van 17 november 2022
over de oprichting van een dergelijk schadefonds en hebben zij zich
hierdoor laten inspireren?
Dat stellen de leden van de CDA-fractie terecht. De initiatiefnemers sluiten
zich aan bij deze motie en hebben hieruit inspiratie geput bij het schrijven
van de initiatiefnota.
4. Vragen en opmerkingen vanuit de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben de initiatiefnota met betrekking tot het
tegengaan van illegaal vuurwerk gelezen en hebben hierover nog enkele
vragen en opmerkingen. Deze leden veroordelen ten zeerste het gedrag
van mensen die hulpverleners met zwaar vuurwerk bekogelen en zo hen
in gevaar brengen en hun werkzaamheden onmogelijk maken. Zij danken
de initiatiefnemers voor hun nota en delen met de initiatiefnemers de
constatering dat de overlast van illegaal vuurwerk toeneemt en aangepakt
dient te worden.
De leden van de SP-fractie constateren tegelijkertijd dat door politieke
keuzes in de afgelopen jaren, er is onder andere een vacaturestop is
ingesteld bij de politie, de handhavingscapaciteit is afgenomen. Kunnen
de initiatiefnemers hierop ingaan?
De initiatiefnemers danken de leden van de SP-fractie hartelijk voor hun
vragen.
De leden van de SP-fractie vragen naar de handhavingscapaciteit van de
politie, het is een feit dat deze onder druk staat. De uitstroom is op dit
moment hoger dan de instroom. De initiatiefnemers vragen zich af of de
daling van het aantal operationele agenten een wezenlijke oorzaak is voor
de stijging van het aantal veilig publieke taak-zaken. De relatie hiertussen
is nimmer onderzocht.
De initiatiefnemers stellen dat de import van illegaal vuurwerk steeds
vaker samenhangt met andere vormen van georganiseerde misdaad.
Kunnen de initiatiefnemers aangeven of het in dat opzicht niet beter is
juist te investeren in politiecapaciteit en capaciteit bij het OM en de
Rechtspraak, zodat de opsporing van deze criminele netwerken beter
geborgd is? Is het aanpakken van illegaal vuurwerk in dat opzicht geen
symptoombestrijding?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 4

12

De leden van de SP-fractie vragen zich af of het niet beter is om te
investeren in partijen van de strafrechtketen. Dit kabinet investeert,
terecht, gigantisch in de aanpak van ondermijnende drugscriminaliteit en
de georganiseerde misdaad. Hiervoor wordt oplopend structureel
€ 1 miljard euro gereserveerd, onder andere voor het versterken van alle
organisatieonderdelen van de strafrechtketen.
De handel in illegaal vuurwerk is een van de verdienmodellen van deze
criminele sector. Om die reden vinden de initiatiefnemers dat de voorgestelde hardere aanpak van illegaal vuurwerk een onderdeel moet zijn van
de brede aanpak van georganiseerde misdaad, waar er ook middelen voor
die aanpak zijn.
De initiatiefnemers stellen dat het niet alleen criminelen zijn die voor
gevaar zorgen maar ook «naïeve huisvaders en zonen slaan een doos
illegaal vuurwerk op onder het bed of achter knieschotten». Kunnen de
initiatiefnemers aangeven vanaf welke hoeveelheid illegaal vuurwerkopslag iemand crimineel is? Kunnen de initiatiefnemers aangeven of zij
denken dat de stap van het afsteken van niet-illegaal vuurwerk, de stap
naar het aanschaffen van illegaal vuurwerk kleiner maakt? Zo nee, kunnen
zij hun antwoord toelichten?
De leden van de SP-fractie vragen bij welke hoeveelheid illegaal vuurwerk
crimineel is. Op dit moment is het zo dat iemand pas een boete krijgt als
hij meer dan 25 kilogram illegaal vuurwerk heeft opgeslagen. De
initiatiefnemers vinden dat een vreemde gang van zaken. Als illegaal
vuurwerk verboden is, moet dat bestraft worden, ongeacht de
hoeveelheid.
De leden van de SP-fractie hebben voorts nog enkele vragen over de
concrete voorstellen. De initiatiefnemers stellen voor om burgemeesters
de bevoegdheden te geven om een woning te sluiten, zoals de burgemeester nu al heeft bij drugspanden. Kunnen de initiatiefnemers
aangeven of dit volgens hen ook moet gelden voor de «naïeve huisvaders
en zonen»? Welke waarborgen zien de initiatiefnemers hier voor zich?
De leden van de SP-fractie stellen vragen over mensen die naïef omgaan
met het bezit van illegaal vuurwerk. De initiatiefnemers geloven niet in
deze naïviteit. Men moet weten dat illegaal niet mag en bovendien
levensgevaarlijk is voor jezelf, je gezin en zeker ook voor de buurt. Het
wetsvoorstel sluitingsbevoegdheid burgemeester bij openbare ordeverstoring door ernstig geweld of door een wapenvondst ligt nu voor in de
Kamer. In die wet staan algemene waarborgen die ook zullen gelden in
het geval deze wet wordt ingeroepen bij het bezit van illegaal vuurwerk.
De leden van de SP-fractie lezen dat volgens de initiatiefnemers
Nederland een veiligheidsrisicogebied moet worden op 31 december en
1 januari, met als argument dat er een ernstige vrees is voor de verstoring
van de openbare orde. Hierdoor kan de politie op deze dagen in heel
Nederland preventief fouilleren om illegaal vuurwerk op te sporen. Vinden
de initiatiefnemers het proportioneel om iedereen in het land preventief te
kunnen fouilleren vanwege een feestdag? Hoeveel capaciteit gaat hiermee
gepaard? Vinden initiatiefnemers dat hier op dit moment voldoende
capaciteit voor is? Als er een gerichte verdenking is van het bezit van
illegaal vuurwerk kan er al gefouilleerd worden, hoe zien de initiatiefnemers dit concreet voor zich als het gaat om ongericht preventief
fouilleren?
De leden van de SP-fractie vragen naar de capaciteit rondom het
preventief fouilleren in een algeheel veiligheidsrisicogebied. De burgemeester heeft het gezag over de politie, waardoor het uiteindelijk een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 4

13

besluit van de burgemeester zal zijn of, en zo ja waar, de politie preventief
gaat fouilleren op 31 december en 1 januari.
De leden van de SP-fractie lezen dat daders van alle vuurwerkdelicten
verplicht een afdracht moeten doen van 500 euro voor een op te richten
fonds, waardoor de overheid de schade van illegaal vuurwerk in de
publieke ruimte beter kan verhalen. Bij minderjarige daders zijn de ouders
verplicht deze afdracht te doen. Dit staat los van de reeds bestaande
mogelijkheden om de daadwerkelijke schade te verhalen op de dader via
een civiele zaak. Deze leden zijn voorstander van het verhalen van de
schade op dader. Begrijpen zij het goed dat deze 500 euro een extra
bedrag is bovenop de boete die opgelegd kan worden op basis van de
Wet economische delicten? Hoe wordt bepaald welke schade in de
publieke ruimte door regulier vuurwerk of ander menselijk handelen is
veroorzaakt en welke door illegaal vuurwerk?
Zoals de leden van de SP-fractie het ook hebben begrepen; komt het
bedrag van € 500 bovenop de boete die de rechter kan opleggen. Dat idee
van de initiatiefnemers is geënt op de motie van de leden Van Nispen en
Knops (Kamerstuk 36 200 VI, nr. 68) van 17 november 2022 over de
oprichting van een dergelijk schadefonds.
5. Vragen en opmerkingen vanuit de PvdA-fractie en Reactie van de
initiatiefnemers
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de voorliggende initiatiefnota van de leden Michon-Derksen en
Haverkort over vuurwerk. Deze leden delen de zorgen van de initiatiefnemers over de onveiligheid van vuurwerk en kunnen zich daarom
doorgaans vinden in voorstellen die ertoe moeten leiden dat de veiligheid
toeneemt. Dat neemt niet weg dat de aan het woord zijnde leden enkele
vragen en kanttekeningen hebben.
De leden van de PvdA-fractie lezen dat de initiatiefnemers zich vooral
richten op het tegengaan van illegaal vuurwerk en het gebruik daarvan.
Gezien het feit dat dat vuurwerk al verboden is en bovendien extra
gevaarlijk is ten opzichte van legaal vuurwerk, is dat een begrijpelijke
keuze. Echter, zo zouden de aan het woord zijnde leden willen opmerken,
wordt een groot deel van de verwondingen door legaal vuurwerk
veroorzaakt. Bovendien zijn het in de helft van de gevallen niet degenen
die het vuurwerk afsteken, legaal of illegaal, maar omstanders die
verwond worden. Ook al is het aandeel van vooral zwaar illegaal vuurwerk
daarin groter en zijn de letsels veelal ernstiger, de aan het woord zijnde
leden menen dat ook de nadelen van legaal vuurwerk niet onbesproken
kunnen blijven. Kunnen de initiatiefnemers hier op in gaan? Welke
maatregelen overwegen zij om het gevaar en gebruik van legaal vuurwerk
terug te brengen?
De initiatiefnemers danken de leden van de PvdA-fractie hartelijk voor hun
belangstelling en hun vragen.
Deze leden vragen naar de aanpak van legaal vuurwerk. De initiatiefnemers erkennen dat er ook problemen met legaal vuurwerk bestaan. De
insteek van deze nota is echter een betere aanpak van illegaal vuurwerk,
de nota ziet niet toe op legaal vuurwerk.
De leden van de PvdA-fractie lezen dat de initiatiefnemers de mening
toegedaan zijn dat een algeheel vuurwerkverbod niet nodig is om de
uitwassen van vuurwerk tegen te gaan. Hoe verhoudt die mening zich tot
het feit dat legaal vuurwerk nu ook voor veel gewonden, waaronder veel
omstanders, zorgt? Hoe verhoudt die mening van de initiatiefnemers zich
tot het feit dat tijdens de twee jaarwisselingen in de coronatijd, toen er

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 4

14

geen vuurwerk mocht worden afgestoken, het aantal gewonden
aanzienlijk lager lag dan tijdens de laatste jaarwisseling?
De initiatiefnemers menen dat er, los van een algeheel vuurwerkverbod,
altijd illegaal vuurwerk zal zijn. Dat is wat de initiatiefnemers betreft
gevaarlijk en onwenselijk en moet stevig worden bestreden.
Waarop is de mening van de initiatiefnemers gebaseerd dat de groep die
nu illegaal vuurwerk afsteekt zich niet door een algeheel vuurwerkverbod
zal laten weerhouden? Waarom denken de initiatiefnemers dat een door
hen voorgestelde landelijke vuurwerk-inleverdag dan wel zou kunnen
helpen om de groep die illegaal vuurwerk wil afsteken daarvan te
weerhouden? Denken de initiatiefnemers oprecht dat de door henzelf
genoemde «raddraaiers» die, naar de mening van de initiatiefnemers
(p. 1) het illegaal vuurwerk bewust inzetten en daarmee ongelukken en
vandalisme veroorzaken, door een vrijwillige inleveractie ineens brave
burgers gaan worden en dat dat effectiever is dan het handhaven een
verbod? Voor de goede orde: de leden van de PvdA-fractie zijn
voorstander van het vrijwillig inleveren van illegaal vuurwerk, maar
hebben niet de hooggespannen verwachtingen die de initiatiefnemers
daarbij wel lijken te hebben.
De initiatiefnemers waarderen het delen van het standpunt over het
vrijwillig inleveren van illegaal vuurwerk door de PvdA-fractie. Tegelijkertijd menen de initiatiefnemers dat een inleverdag iemand een kans
geeft om zonder straf van illegaal vuurwerk af te komen. Wanneer iemand
hiervan af ziet, neemt hij het risico op een straf voor lief.
De initiatiefnemers zijn van mening dat hoe meer je verbiedt, hoe meer je
moet handhaven. Daartegenover zou je ook kunnen stellen dat als je maar
een deel verbiedt en een ander deel toelaat, het handhaven erg
ingewikkeld blijft. Kunnen de initiatiefnemers daarop ingaan?
De leden van de PvdA-fractie vragen naar het handhaven van een deels
verboden product. Het illegaal vuurwerk is verboden. Dat is niet voor
niets. Het is gevaarlijk en onwenselijk en moet daarom stevig worden
bestreden. In de ogen van de initiatiefnemers kan de handhaving steviger
en beter dan nu het geval is.
De leden van de PvdA-fractie lezen dat de initiatiefnemers menen dat er
geen (extra) structurele middelen voor hun voorstellen nodig zijn. Deze
leden vragen of er werkelijk geen extra middelen nodig zijn voor de
invoering van de voorstellen en de handhaving daarvan. Hebben de
initiatiefnemers dit besproken met de betrokken diensten zoals de douane,
politie, OM, rechters, gemeenten, de Inspectie Leefomgeving en Toezicht
en anderen die ieder een deel van de aanbevelingen van de initiatiefnemers zullen moeten gaan uitvoeren? Zo ja, wat was de uitkomst
daarvan? Zo nee, waarom niet en kunnen de initiatiefnemers dat alsnog
doen?
De leden van de PvdA-fractie vragen naar het contact met externe
stakeholders. De initiatiefnemers hebben voor en tijdens het schrijven van
deze initiatiefnota veelvuldig en uitvoerig contact gehad met verschillende
stakeholders over de aanpak van illegaal vuurwerk. De inhoud van de nota
is daarmee mede het resultaat van die gesprekken, zo ook de financiële
paragraaf.
De leden van de PvdA-fractie kunnen zich vinden in een groot deel van de
aanbevelingen van de initiatiefnemers. Deze leden hebben echter wel
behoefte aan meer uitleg over een aantal van die punten uit het voorlig-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 4

15

gende plan. De initiatiefnemers willen dat illegaal vuurwerk een integraal
onderdeel gaat uitmaken van de aanpak van de georganiseerde criminaliteit. De veronderstelling daarbij is dat dat het bestaande extra budget
voor georganiseerde criminaliteit daarvoor niet verhoogd hoeft te
worden. Ten koste van welk deel van de aanpak van de georganiseerde
criminaliteit gaat de aanpak van illegaal vuurwerk?
De leden van de PvdA-fractie stellen dat het aanpakken van illegaal
vuurwerk ten koste gaat van een deel van de aanpak van de georganiseerde criminaliteit. Het kabinet investeert, terecht, enorm in de aanpak
van ondermijnende drugscriminaliteit en de georganiseerde misdaad. Dat
doet zij daarbij in alle onderdelen van de keten. De handel in illegaal
vuurwerk is een van de verdienmodellen van deze criminele sector. Om
die reden vinden de initiatiefnemers dat de voorgestelde hardere aanpak
van illegaal vuurwerk moet worden meegenomen in de brede aanpak van
georganiseerde misdaad, waarvoor reeds middelen zijn.
De leden van de PvdA-fractie vragen wat de taskforce van Nederland,
Duitsland en België precies moet gaan afspreken om te voorkomen dat
illegaal vuurwerk naar Nederland komt. Doelen de initiatiefnemers daarbij
op afspraken over vuurwerk dat in andere landen legaal is maar in
Nederland illegaal? Deze leden lezen dat de initiatiefnemers in dit verband
als voorbeeld de Pyro-pass voor professioneel vuurwerk zien. Bedoelen
de initiatiefnemers dan dat er naar dat voorbeeld ook voor consumentenvuurwerk een Pyro-passregister moet komen met daarin controledocumenten waarmee het bewijs wordt geleverd dat een bepaald persoon
gemachtigd is dit vuurwerk te kopen «in het bijzonder in een grensoverschrijdende context. Hiertoe kunnen ook persoonsgegevens behoren»
(Wet milieubeheer)? Zo ja, wie moet dat register gaan beheren, welke
administratieve lasten brengt dit mee? Zo nee, wat bedoelen de initiatiefnemers dan wel? Waarom is het nodig om vuurwerk dat sowieso in
Nederland illegaal is voor import te gaan registreren?
De leden van de PvdA-fractie vragen naar de taskforce tussen Nederland,
België en Duitsland. De initiatiefnemers vinden het noodzakelijk dat er een
bestuurlijke taskforce komt, op ministerieel niveau, die op strategisch
niveau afspraken kan maken over de inzet, de eventuele aanpassing in
wetgeving, et cetera.
De leden vragen voorts naar de Pyro-pass. Voor professionele vuurwerk
kopers geldt een Pyro-pas, maar daar gaat deze initiatiefnota niet over.
Tegelijkertijd vinden de initiatiefnemers dat er, in lijn met de Pyro-pass,
ook afspraken gemaakt moeten worden voor consumenten die over de
grens vuurwerk willen kopen.
De leden van de PvdA-fractie kunnen zich vinden in het in Europees
verband terugbrengen van het maximumgewicht aan kruit in vuurwerk. In
hoeverre zou dat ertoe kunnen leiden dat vuurwerk dat elders in de
Europese Unie legaal is, ook kan gaan voldoen aan de eisen die
Nederland nu stelt aan vuurwerk? In hoeverre helpt het terugbrengen van
de maximum hoeveelheid kruit in toegestaan vuurwerk om te voorkomen
dat vuurwerk dat van buiten de Europese Unie naar Nederland komt of
dat nu al binnen de gehele Europese Unie illegaal is, te weren?
De leden van de PvdA-fractie vragen naar de effecten van het in Europees
verband terugbrengen van de hoeveelheid kruit in vuurwerk. Momenteel
is het zo dat de richtlijn voor F1 vuurwerk een maximum aan zilverfulminaat voorschrijft en het aan de landen overlaat in lokale regelgeving
nadere eisen te stellen. De richtlijn hanteert voor de veiligheid voor F2, F3
en F4 vuurwerk enkel nog een minimale veilige afstand en een maximaal
aanvaardbaar geluidsniveau. Nederland heeft aanvullende eisen gesteld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 4

16

in de Regeling aanwijzing consumenten- en theatervuurwerk (Ract). Het is
wenselijk dat deze aanvullende eisen uniform over de landen gaan
gelden. Het vastleggen van het maximum aan kruit maakt dat producten
zoals Cobra’s ook in andere landen illegaal zijn. Dat helpt bij het weren
van dit type illegaal vuurwerk uit Nederland.
De leden van de PvdA-fractie zouden ten aanzien van het voorstel voor
een landelijke vuurwerk-inleverdag willen wijzen op de vragen en
opmerkingen over het vrijwillig inleveren die zij hierboven al hebben
geuit.
De leden van de PvdA-fractie delen de mening van de initiatiefnemers dat
de Digital Services Act (DSA) aan bedrijven de verantwoordelijkheid moet
geven om illegale content over de verkoop van illegaal online vuurwerk te
verwijderen. Gaat de DSA die mogelijkheid al niet bieden? Zo ja, wat
willen de initiatiefnemers hieraan toevoegen? Zo nee, waarom niet?
Voorziet de DSA in de mogelijkheid om content te laten verwijderen over
de verkoop van vuurwerk dat in Nederland illegaal is maar in andere
landen van de EU legaal? Zo ja, maakt het daarbij uit of die content op een
Nederlands platform staat of in een andere lidstaat? Zo nee, achten de
initiatiefnemers het nodig dat die mogelijkheid er komt?
De leden van de PvdA-fractie stellen hier terechte vragen over wat de
reikwijdte van de DSA is. Door de DSA krijgen hostingbedrijven de plicht
om het aanbod van illegaal vuurwerk offline te halen. Het betreft hier
immers illegale content. De exacte uitwerking is de initiatiefnemers nu
nog niet bekend, dat moet nog in de Kamer worden besproken.
De leden van de PvdA-fractie vragen waaraan de initiatiefnemers denken
als het gaat om sancties die de KNVB kan gaan opleggen aan clubs die te
weinig tegen illegaal vuurwerk in een stadion doen. Delen de initiatiefnemers de mening dat ook het afsteken van legaal vuurwerk in stadions
ongewenst is en wat moet daar dan tegen gebeuren?
De initiatiefnemers delen deze mening en verwijzen de leden van de
PvdA-fractie graag ook naar aanbeveling nummer twaalf uit de initiatiefnota.
6. Vragen en opmerkingen vanuit de GroenLinks en PvdD-fractie en
Reactie van de initiatiefnemers
De leden van de GroenLinks- en PvdD-fractie hebben met belangstelling
kennisgenomen van de initiatiefnota over de aanpak van illegaal
vuurwerk. Deze leden danken de initiatiefnemers voor het opstellen van
de initiatiefnota en voor hun inzet voor het aanpakken van illegaal
vuurwerk. Deze leden zijn het met de initiatiefnemers eens dat hulpverleners beschermd dienen te worden tijdens de jaarwisseling en delen de
zorgen over het gebruik van illegaal vuurwerk als wapen of voor vandalisme. Zij hebben nog enkele vragen voor de initiatiefnemers.
De leden van de GroenLinks- en PvdD-fractie lezen dat de initiatiefnemers
aanbevelen om tijdens de jaarwisseling van heel Nederland een veiligheidsrisicogebied te maken. Deze leden vragen hoe de initiatiefnemers de
uitwerking hiervan voor zich zien, gezien deze bevoegdheid bij burgemeesters ligt. Willen de initiatiefnemers dat dit de bevoegdheid van de
burgemeesters blijft? Zo ja, willen de initiatiefnemers dan dat elke
burgemeester wordt opgeroepen om van hun gehele gemeente een
veiligheidsrisicogebied te maken tijdens de jaarwisseling? Verwachten de
initiatiefnemers dat dit praktisch uitvoerbaar en juridisch houdbaar is?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 4

17

De initiatiefnemers danken de leden van de GroenLinks- en PvdD-fractie
hartelijk voor hun belangstelling, de waarderende woorden en de gestelde
vragen.
De leden van deze fracties vragen naar de bevoegdheid tot het instellen
van een veiligheidsrisicogebied. De initiatiefnemers stelen voor dat heel
Nederland een veiligheidsrisicogebied is op 31 december en 1 januari.
Echter de burgemeester heeft het gezag over de politie, waardoor het
uiteindelijk een besluit van de burgemeester zal zijn, na overleg in de
driehoek, of, en zo ja waar, de politie preventief gaat fouilleren op
31 december en 1 januari. Het lokale gezag heeft immers het zicht op de
risicovolle locatie, waardoor meer gerichte inzet van de politie plaats kan
vinden.
De leden van de GroenLinks- en PvdD-fractie maken zich zorgen over de
aanbeveling van de initiatiefnemers om de politie de bevoegdheid te
geven om tijdens de jaarwisseling in heel Nederland preventief te kunnen
fouilleren. Zijn de initiatiefnemers ook van mening dat dit een aantasting
in de privacy van een grote groep mensen is? Hoe denken ze te kunnen
waarborgen dat etnisch profileren niet in de hand wordt gewerkt?
De leden van de GroenLinks- en PvdD-fractie uiten hun zorgen over de
aanbeveling om tijdens de jaarwisseling preventief te kunnen fouilleren.
De initiatiefnemers benadrukken dat de politie professioneel is en
professioneel handelt. Daarbovenop heeft de politie nu, in bepaalde
gevallen, ook al de mogelijkheid om preventief te fouilleren.
De leden van de GroenLinks- en PvdD-fractie lezen dat de initiatiefnemers
willen dat het wetsvoorstel voor uitbreiding van de sluitingsbevoegdheid
van de burgemeester ook van toepassing wordt bij vondsten van grote
hoeveelheden illegaal vuurwerk in woonwijken. Deze leden delen de
zorgen van de initiatiefnemers over de gevaren van de (illegale) opslag
van grote hoeveelheden vuurwerk in woonwijken, maar betwijfelen of het
uitbreiden van de sluitingsbevoegdheid voor burgemeesters de juiste
oplossing is. Delen de initiatiefnemers de visie van de leden dat de
burgemeester hiermee een bestuurlijke handhaver van de wapenwetgeving of vuurwerkwetgeving wordt?
Deze leden vragen naar de sluitingsbevoegdheid voor burgemeesters. De
visie van de leden delen de initiatiefnemers niet. De burgemeester is
belast met het bewaken van de openbare orde in zijn gemeente. Daarvoor
heeft hij een bestuurlijk instrumentarium, dat naast het strafrecht kan
worden ingezet. Eén van de bestuurlijke instrumenten is de wet sluitingsbevoegdheid burgemeester bij openbare ordeverstoring door ernstig
geweld of door een wapenvondst. Die wet ligt op dit moment voor in de
Kamer.
7. Vragen en opmerkingen vanuit de BBB-fractie en Reactie van de
initiatiefnemers
Het lid van de BBB- fractie heeft kennisgenomen van de initiatiefnota van
de leden Michon-Derkzen en Haverkort over de aanpak van illegaal
vuurwerk. Dit lid heeft daarover nog een aantal vragen. Er wordt geschetst
dat de burgermeester een sluitingsbevoegdheid moet krijgen als er in een
pand illegaal vuurwerk wordt aangetroffen. Geldt dit voor alle categorieën
illegaal vuurwerk of alleen voor de zwaarste categorie? Wanneer iemand
namelijk iets te veel vuurpijlen heeft liggen, is dit wel een hele zware
bevoegdheid.
De initiatiefnemers danken het lid van de BBB-fractie hartelijk voor haar
vragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 4

18

Het lid van de BBB-fractie vraagt naar de afweging van de burgemeester
over de hoeveelheid illegaal vuurwerk bij het sluiten van een woning.
Deze afweging is aan de burgemeester, die een beslissing neemt op basis
van een bestuurlijke rapportage opgesteld door de politie. Gevaarzetting
zal een belangrijk element zijn in die rapportage. Tegelijkertijd geldt wat
de initiatiefnemers betreft: illegaal is illegaal. Dat is niet voor niets; illegaal
vuurwerk is gevaarlijk en onwenselijk.
Het lid van de BBB-fractie merkt op dat in het initiatiefvoorstel allerlei
manieren worden aangehaald om vuurwerk te classificeren, van totaal
ongevaarlijk tot heel erg gevaarlijk. Dit lid ziet echter bijna niets terugkomen over de hoeveelheid kruit in vuurwerk. Waarom wordt daar niet op
geclassificeerd? Kunnen we niet bepaald vuurwerk legaal houden en
legaal maken tot een maximum hoeveelheid kruit? Bijvoorbeeld een rotje,
deze staat nu op de verboden lijst omdat het «knalt», de knal is echter zo
klein dat je er bewijze van spreken tien centimeter naast kan staan.
Het lid van de BBB-fractie vraagt of het classificeren van vuurwerk aan de
hand van de hoeveelheid kruit kan helpen bij het onderscheiden van
legaal en illegaal vuurwerk. In Nederland is in aanvulling op de Europese
pyro-richtlijn in de Regeling aanwijzing consumenten- en theatervuurwerk
(RACT) per categorie vastgelegd hoeveel van welke stof dergelijk
vuurwerk mag bevatten. De initiatiefnota is er echter op gericht illegaal
vuurwerk (voornamelijk uit het buitenland) te weren. Daarbij is het
wenselijk dat dergelijke maximale hoeveelheden kruit per categorie voor
heel Europa geüniformeerd worden.
Het lid van de BBB-fractie merkt op dat in het initiatiefvoorstel een grote
verantwoordelijkheid voor handhaving wordt gelegd bij de postpakketbedrijven. Er wordt geopperd dat deze bedrijven meer moeten doen om het
illegale transport van dit vuurwerk te onderscheppen. Dit bijvoorbeeld
middels inzet van honden en dit lid kan zich hierbij indenken dat dit ook
een vorm kan aannemen met röntgenapparaten. Deze bedrijven hebben
hier natuurlijk geen ervaring mee en zijn hier niet in gespecialiseerd. Dit
zal financiële kosten voor hen meebrengen. Wat wordt er voor deze
postpakketbedrijven gedaan op kennis- en financieel gebied als wij dit van
deze bedrijven gaan verwachten?
De initiatiefnemers menen dat postbedrijven het als hun taak zien om
weerbaar te zijn tegen het risico op het meewerken aan criminele
activiteiten.
Er bestaat een grote hoeveelheid aan pakketservices. Het maximaal
controleren van poststukken gaat altijd ten koste van een snelle afwikkeling van die post. Daarmee kost het bedrijven geld. Vanuit maatschappelijk oogpunt zal altijd weerbaarheid tegen criminele activiteiten de
overhand moet hebben in de belangenafweging van een postpakketbedrijf. Het RIEC Brabant-Zeeland heeft een publiek-private aanpak
ontwikkeld op het vergroten van de weerbaarheid bij post- en pakketbedrijven – en dat is niet zonder reden. De Douane is hierbij betrokken.
Verder leest het lid van de BBB-fractie dat daders van een vuurwerkdelict
500 euro moeten afdragen in een fonds waaruit schade betaald zal
moeten worden. Waarom laten wij dit fonds niet achterwegen en laten we
de dader het schadebedrag direct betalen aan de gemeente en/of
particuliere eigenaar?
Het lid van de BBB-fractie vraagt naar het eventuele achterwege laten van
een schadefonds. De initiatiefnemers menen dat dat een mooi idee is
maar dit gebeurt in de praktijk nauwelijks, dit omdat het erg lastig is om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 4

19

schade te herleiden tot de ene persoon die het heeft veroorzaakt. Om die
reden doen de initiatiefnemers ook dit voorstel.
Het lid van de BBB-fractie merkt op dat in het voorstel niet wordt
gesproken over het alcohol- en drugsgebruik tijdens de jaarwisseling. Uit
cijfers blijkt dat van de 3.900 alcohol- en druggerelateerde behandelingen
op de spoedeisend hulp tijdens de jaarwisseling, letsel door siervuurwerk
slechts twee procent bedraagt. Dit lid ziet dus dat het momenteel legale
vuurwerk niet het probleem is. Het is dan ook goed waar te nemen dat
een goede aanpak tegen illegaal vuurwerk het draagvlak vergroot voor
legaal vuurwerk. Het is daarbij van belang eigen verantwoordelijkheid ook
niet te vergeten. Dit lid ziet dat het op oudjaar soms fout gaat, maar het
grootste deel van de Nederlanders kan met oudjaar gewoon fijn een
oliebol eten, een biertje drinken en met familie naar het vuurwerk te
kijken. Daarbij moet onderstreept worden dat de eigen verantwoordelijkheid altijd het beginpunt van een fijne jaarwisseling is, ook richting de
directe omgeving. De vraag aan de initiatiefnemers is dan ook vooral hoe
deze nota ervoor gaat zorgen dat Nederlanders zelf deze verantwoordelijkheid nemen. Dat zou de indieners namelijk als muziek in de oren
moeten klinken.
De initiatiefnemers delen met het lid van de BBB-fractie dat de eigen
verantwoordelijkheid van Nederlanders het beginpunt is van verantwoordelijk en veilig gedrag. De hardere aanpak van illegaal vuurwerk die deze
nota beoogt, zou er mede toe moeten leiden dat mensen het gevaar en de
onwenselijkheid van illegaal vuurwerk nog beter in gaan zien. Tegelijkertijd geldt er voor hardleerse types, wat de initiatiefnemers betreft, een
harde aanpak om hen stevig te straffen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 4

20