Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1019
Vragen van de leden Schouten (ChristenUnie), Karabulut (SP) en Yücel
(PvdA) aan de Staatsecretarissen van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en
van Financiën over de invordering van belasting- en toeslagschulden door de
Belastingdienst (ingezonden 11 december 2014)
Antwoord van Staatssecretaris Wiebes (Financiën), mede namens de
Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (ontvangen 14 januari
2015) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2014–2015, nr. 911
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Belastingdienst maakt het niet
makkelijker voor lage inkomens»1 en het rapport «Belastingdienst, een bron
van armoede»?2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de conclusie van het rapport «Belastingdienst, een bron van
armoede?» dat de Belastingdienst bij het terugvorderen van toeslagen geen
rekening houdt met persoonlijke situaties en de beslagvrije voet, met als
gevolg dat mensen dieper in de schulden raken? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
De Belastingdienst kan bij het terugvorderen van toeslagen niet in alle
gevallen vooraf rekening houden met de persoonlijke situatie van mensen.
Dat is een terechte constatering. Dit komt omdat de Belastingdienst niet over
de daarvoor benodigde informatie beschikt. Ook de complexiteit van de
beslagvrije voet en de massaliteit van de processen spelen daarbij een rol.
Om te voorkomen dat mensen in de problemen komen, wordt de belanghebbende op verschillende momenten in het proces geïnformeerd over zijn
rechten. Om die rechten te effectueren, moet hij wel zelf in actie komen. Ik zal
dat hierna toelichten.

1
2

ah-tk-20142015-1019
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Trouw, 6 december 2014: «Belastingdienst maakt het niet makkelijker voor lage inkomens».
Rapport Landelijke Organisatie Sociaal Raadslieden, december 2014: «Belastingdienst, een
bron van armoede?».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

In het geval een toeslagvoorschot geheel of gedeeltelijk moet worden
terugbetaald, biedt de Belastingdienst standaard een betalingsregeling aan
van vierentwintig maanden. Bij dit aanbod wordt vermeld dat in het geval
belanghebbende niet in staat is de voorgestelde betalingsregeling na te
komen, hij een persoonlijke betalingsregeling (maatwerkregeling) kan
aanvragen. Deze laatste betalingsregeling gaat uit van de individuele
betalingscapaciteit van betrokkene. Bij de berekening van de betalingscapaciteit, speelt de beslagvrije voet een voorname rol.
Ook voor de groep van wie toeslagvoorschotten worden teruggevorderd en
die in eerste instantie geen enkele actie onderneemt (niet betaalt, geen
gebruik maakt van de standaard aangeboden betalingsregeling noch van de
mogelijkheid een persoonlijke betalingsregeling aan te vragen), houdt de
Belastingdienst zowel in het geval van verrekening als bij de overheidsvordering rekening met de beslagvrije voet. Gelet op de complexiteit van de
beslagvrije voet en op de schaal waarop de verrekening en de overheidsvordering door de Belastingdienst worden toegepast, is het in het algemeen niet
mogelijk vóóraf vast te stellen of ten gevolge van de verrekening of van de
overheidsvordering te weinig bestaansmiddelen overblijven om van te leven.
Daarom is in de kennisgeving van verrekening of van de overheidsvordering
informatie opgenomen over de relatie met de beslagvrije voet en over de
mogelijkheden de verrekening of de overheidsvordering in voorkomend geval
ongedaan te maken. De (dwang)verrekening vindt pas plaats nadat een
aanmaning is verstuurd; bij een overheidsvordering geldt dat eerst een
aanmaning en een dwangbevel moeten zijn verzonden. Wanneer eenmaal in
hiervoor bedoelde zin is gereclameerd tegen een verrekening of een
overheidsvordering, zal de Belastingdienst bij volgende verrekeningen en
vorderingen rekening houden met de beslagvrije voet van betrokkene.
De Belastingdienst gaat er dus van uit dat degene die een te hoog voorschot
heeft aangevraagd en vervolgens wordt geconfronteerd met terugvordering,
op enig moment actie onderneemt om zich tegen de ongewenste gevolgen
van verrekening en overheidsvordering te beschermen. Bij het aanbod tot het
treffen van een betalingsregeling en bij de kennisgeving van verrekening of
beslag wordt daarover gecommuniceerd met betrokkenen. In een overleg met
de Landelijke Organisatie Sociaal Raadlieden dat in januari 2015 zal plaatsvinden, zal o.a. worden gesproken over manieren om de communicatie met de
doelgroep te verbeteren.
Vraag 3
Leidt het besluit van de Belastingdienst om bij alleenstaande ouders
vorderingen niet meer te verrekenen met het kindgebonden budget ertoe dat
ook bij andere ouders vorderingen niet meer worden verrekend met het
kindgebonden budget? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 3
Nee, dat is niet het geval. De bedoelde maatregel heeft alleen betrekking op
een groep alleenstaande ouders met een laag inkomen voor wie vanaf 2015
de zogenoemde alleenstaande ouderkop aan het kindgebonden budget wordt
toegevoegd. In verband met wijziging van de beslagwetgeving per 1 januari
2015, is voor deze groep namelijk met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid voorzienbaar dat door dwangverrekening de beslagvrije voet wordt
aangetast. Daarnaast heeft deze groep alleenstaande ouders als gevolg van
wetswijziging onvoldoende rekening kunnen houden met het gegeven dat de
alleenstaande ouderkop mogelijk in de verrekening van toeslagschulden zal
worden betrokken en met de inkomensterugval die daarvan het gevolg kan
zijn. Het tegemoetkomen van deze groep is een uitwerking van het bestaande
uitvoeringsbeleid waarin bij verrekening een beroep kan worden gedaan op
de beslagvrije voet. Het betekent overigens niet dat deze groep alleenstaande
ouders hun schulden niet meer hoeft te betalen; vorderingen zullen op een
andere manier – dan door verrekening met het kindgebonden budget –
worden geïncasseerd.
In andere gevallen ontbreekt een zuiver zicht op de relatie tussen voorschot
en beslagvrije voet. In die gevallen worden belanghebbenden geïnformeerd
over hun rechten als bedoeld in het antwoord op vraag 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Vraag 4
Op welke wijze gaat u de motie Schouten c.s. (Kamerstuk 24 515, nr. 284) om
bij terugvorderingen van toeslagen de beslagvrije voet te respecteren
concreet uitvoeren? Indien u dit nog niet kunt beantwoorden, wanneer kunt u
hierover dan de Kamer alsnog informeren?
Antwoord 4
Zoals uit het antwoord op vraag 2 blijkt, houdt de Belastingdienst bij de
terugvordering van toeslagen – en hetzelfde geldt ook voor belastingen –
rekening met de individuele beslagvrije voet. Zoals in het antwoord toegelicht, wordt als uitgangspunt gehanteerd dat betrokkene daartoe op enig
moment zèlf actie onderneemt. Wanneer de gelegenheid zich voordoet is de
Belastingdienst binnen zijn mogelijkheden bereid groepen van toeslagvoorschotten af te schermen voor verrekening. De maatregel als bedoeld in vraag
3 is daarvan een voorbeeld. Maar ook in het geval van (minnelijke) schuldsanering, in het geval de beslagvrije voet eerder is vastgesteld en in het geval
de Belastingdienst ten laste van betrokkene eerder een loonbeslag heeft
gelegd, wordt (ongevraagd) afgezien van verrekening of overheidsvordering.
Er bestaat thans geen uitzicht op een situatie waarin de Belastingdienst op
basis van eigen informatie een verrekening zó uitvoert dat aantasting van de
beslagvrije voet onder alle omstandigheden wordt voorkomen. Het blijft dus
van belang dat betrokkene zelf tijdig actie onderneemt. De Belastingdienst
spant zich maximaal in om conform de motie Schouten c.s. de beslagvrije
voet te respecteren.
Vraag 5
Bent u bereid om de in het rapport «Belastingdienst, een bron van
armoede?» genoemde aanbevelingen op te volgen? Wilt u per aanbeveling
uw gemaakte afweging inhoudelijk toelichten?
Antwoord 5
In januari 2015 vindt naar aanleiding van het genoemde rapport overleg
plaats met de Landelijke Organisatie Sociaal Raadslieden. De in het rapport
opgenomen aanbevelingen zullen daarin onderwerp van gesprek zijn. Ik ben
bereid u in de eerstvolgende halfjaarrapportage Belastingdienst te informeren
over de uitkomsten van bedoeld overleg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3