Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

21 501-20

Europese Raad

Nr. 528

BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 maart 2011
Graag bieden wij u hierbij, mede namens de minister-president, het
verslag aan van de Europese Raad die op 24 en 25 maart 2011 te Brussel
plaatsvond.
De minister van Buitenlandse Zaken,
U. Rosenthal
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P. M. Knapen

kst-21501-20-528
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-20, nr. 528

1

Verslag van de Europese Raad op 24–25 maart 2011 te Brussel
De Europese Raad (ER) stond in het teken van de besluitvorming over een
totaalpakket ter borging van de financieel-economische stabiliteit in de
EU, de situatie in de Arabische regio en de situatie in Japan. De vergadering begon met de toespraak van de voorzitter van het Europees
Parlement (EP), de heer Jerzy Buzek (zie bijlage 1)1.
Economisch beleid
De ER heeft overeenstemming bereikt over het totaalpakket. De onderdelen van het pakket zijn de afgelopen maanden door diverse bijeenkomsten voorbereid. Afgelopen vrijdag is het pakket in zijn totaliteit door
de ER afgerond. Het gaat daarbij zowel om financiële stabiliteit als
economische groei in de EU. Conform door de Tweede Kamer verzocht in
de gewijzigde motie Schouw/Braakhuis (nr. 526) zal het kabinet ten
aanzien van de gemaakte afspraken de informatievoorziening daarover
aan burgers intensiveren.
Als bekend bestaat het totaalpakket uit de volgende maatregelen:
– het Europees Semester;
– de wetgevingsvoorstellen inzake versterking van «economic governance» (het «Rehn-pakket»);
– het EFSF en ESM, inclusief verdragswijziging;
– het Euro-plus Pact;
– de lopende programma’s ten behoeve van Ierland en Griekenland.
Europees Semester
Het Europees Semester synchroniseert de verschillende bestaande
processen voor economische beleidscoördinatie in de EU, te weten de
Europa 2020-strategie en het Stabiliteits- en Groeipact (SGP). Hierdoor
wordt onderlinge consistentie aangebracht in de aanbevelingen die uit
deze processen voortvloeien. De ER heeft benadrukt dat inspanningen op
het gebied van begrotingsconsolidatie gepaard moeten gaan met
structurele hervormingen ter bevordering van groei. Met verwijzing naar
het debat met de Tweede Kamer van 23 maart jl. hechten wij eraan uw
Kamer te informeren dat in dit licht de ER in het bijzonder heeft gewezen
op het belang van maatregelen zoals het helpen van werkelozen aan een
nieuwe baan, het bestrijden van armoede, het bevorderen van sociale
inclusie en het investeren in onderwijs en opleiding.
Tevens heeft de ER het belang onderstreept van verdieping van de interne
markt met bijzondere aandacht voor voltooiing van de digitale interne
markt, verbetering van de interne markt voor diensten en vermindering
van de regeldruk. Het kabinet is tevreden dat deze beleidsvoornemens
stevig in de conclusies zijn verankerd. Dit is in lijn met de strekking van de
brief die Nederland samen met acht andere landen voorafgaand aan de
ER heeft gestuurd aan ER-voorzitter Van Rompuy, Commissievoorzitter
Barroso en de overige leden van de ER (zie bijlage 2)1.
Wetgevingsvoorstellen inzake versterking van «economic governance»

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Zoals reeds aan uw Kamer gemeld, werd op de Ecofin van 15 maart jl. een
algemene oriëntatie vastgesteld over de zes wetgevingsvoorstellen inzake
«economic governance» op basis waarvan de onderhandelingen met het
EP zullen worden gestart. Deze preventieve maatregelen zijn cruciaal om
toekomstige financieel-economische crises binnen de EMU te voorkomen.
De ER riep op de onderhandelingen met het EP spoedig ter hand te
nemen opdat de voorstellen in juni 2011 kunnen worden aangenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-20, nr. 528

2

Het pakket bestaat onder meer uit een richtlijn inzake minimumeisen ten
aanzien van nationale begrotingsraamwerken en een numerieke schuldenbenchmark. Nederland heeft op beide punten hard ingezet. Tevens komt
er conform Nederlandse wens meer automatische besluitvorming binnen
het SGP, waaronder een nieuwe procedure voor Eurolanden om schadelijke macro-economische onevenwichtigheden te adresseren en de
mogelijkheid om sancties op te leggen indien zij dit nalaten. Met
betrekking tot dit laatste nam de Tweede Kamer tijdens het debat van
23 maart jl. twee moties aan, te weten de motie Irrgang/Plasterk (nr. 515)
en de motie Slob (nr. 516). Hoewel inhoudelijk verschillend, gingen beide
moties over dwingende Europese afspraken. Zoals vooraf verwacht, heeft
de ER de uitkomst van de Ecofin van 15 maart jl. ongewijzigd gelaten.
Hetgeen door de minister-president in het debat van 23 maart jl. is
aangegeven, blijft daarom staan: Europa kan zich in het kader van de
macro-economische onevenwichtigheden wel bemoeien met de doelen,
maar kan niet dwingend de te nemen maatregelen opleggen. Ook het Pact
voor de Euro is niet veranderd (wèl de titel: thans «Euro-plus Pact», zie
ook hieronder) en daarom geldt dat in het kader van dit Pact noch op het
terrein van de maatregelen, noch op het terrein van de doelen sprake is
van juridisch bindende verplichtingen. De nationale zeggenschap inzake
maatregelen met betrekking tot lonen, pensioenen en belastingen blijft
behouden.
ESM/EFSF
De ER heeft het besluit aangenomen voor wijziging van artikel 136 van het
Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, dat de
mogelijkheid biedt een intergouvernementeel stabiliteitsmechanisme op
te richten. De ER verzocht snel een begin te maken met de nationale
ratificatieprocedures opdat het besluit op 1 januari 2013 in werking kan
treden. Deze wijziging wordt binnenkort aan uw Kamer ter goedkeuring
voorgelegd.
Uw Kamer werd eerder geïnformeerd over het akkoord dat werd bereikt
over de modaliteiten voor het Europees Stabiliteits Mechanisme (ESM) in
de Eurogroep+ van 21 maart jl., onder meer middels het verslag van die
bijeenkomst. De ER heeft deze modaliteiten bekrachtigd en als bijlage bij
de ER-conclusies gevoegd. Hierin komen de voor Nederland essentiële
kenmerken terug zoals de strikte conditionaliteiten die gelden als
voorwaarde voor het verkrijgen van steun en de betrokkenheid van het
IMF zowel financieel als bij de genoemde conditionaliteiten. Op leningen
die het ESM gaat verstrekken, is de «preferred creditor status» van
toepassing.
Zoals eerder vermeld, is de effectieve leencapaciteit van het ESM 500
miljard euro en daartoe is 700 miljard euro nodig om de hoogste rating
van kredietbeoordelaars te krijgen: 620 miljard euro oproepbaar kapitaal
en 80 miljard euro gestort kapitaal. Uw Kamer werd geïnformeerd over de
wijze waarop dit gestorte kapitaal gefaseerd zou worden ingelegd. De ER
heeft op verzoek van Duitsland evenwel een kleine aanpassing aangebracht in de wijze waarop de 80 miljard euro aan gestort kapitaal zal
worden ingefaseerd. Deze infasering vindt plaats vanaf juli 2013 verdeeld
over vijf gelijke jaarlijkse tranches. In het onwaarschijnlijke geval dat er in
de beginperiode meer gestort kapitaal nodig is als gevolg van een
onstane leenbehoefte, zal versneld kapitaal worden ingelegd. Deze
aanpassing verandert niets aan de bijdragen van de individuele lidstaten,
dus ook niet voor de Nederlandse bijdrage van rond de 4,5 miljard euro
aan te storten kapitaal; deze bijdrage wordt nu uitgesmeerd over vijf in
plaats van vier jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-20, nr. 528

3

Aan het besluit van de regeringsleiders van de Eurozone van 11 maart jl.
om de leencapaciteit van de «European Financial Stability Facility» (EFSF)
van 440 miljard euro volledig operationeel te maken, werd door de ER
niets veranderd. Er is afgesproken dat nu de laatste hand zal worden
gelegd aan de aanpassing van het EFSF ten behoeve van genoemde
effectieve leencapaciteit alsook aan de voorbereiding van de
ESM-overeenkomst opdat beide overeenkomsten voor eind juni a.s.
kunnen worden getekend. Deze overeenkomsten zullen daaraan voorafgaand, samen met de Voorjaarsnota, aan uw Kamer worden voorgelegd.
Gelet op deze uitkomsten ten aanzien van het EFSF en het ESM zijn naar
de mening van het kabinet de motie Slob (nr. 517) respectievelijk
Blanksma-van den Heuvel (nr. 523) die daarover werden aangenomen
tijdens het debat van 23 maart jl., gestand gedaan.
Euro-plus Pact
De ER heeft het Pact van 11 maart jl. formeel aangenomen. De volgende
landen hebben zich daarbij aangesloten: Bulgarije, Denemarken, Letland,
Litouwen, Polen en Roemenie. De titel is daarom gewijzigd in het
«Euro-plus Pact». Elk jaar zullen de deelnemende landen aankondigen
welke acties in de daaropvolgende twaalf maanden zullen worden
genomen ter versterking van de concurrentiekracht, werkgelegenheid,
houdbaarheid van overheidsfinanciën en financiële stabiliteit. Op deze
terreinen staat een breed scala aan beleidsopties open, waaronder op het
vlak van (verbetering van) onderwijs(systemen), life-long learning en
verbetering van arbeidsparticipatie. Voor een vollediger overzicht van
beleidsopties wordt verwezen naar het verslag van de ER van 11 maart jl.,
uw Kamer op 15 maart jl. toegegaan (Kamerstuk 21 501-20 nr. 525). De
nationale maatregelen die Nederland zal nemen in het kader van het Pact,
waarover uw Kamer eerder werd geïnformeerd in de geannoteerde
ER-agenda van 21 maart jl., zullen in een brief aan de voorzitter van de ER
kenbaar worden gemaakt. Daarnaast wordt lidstaten gevraagd om de
onder het Pact voorgenomen beleidsmaatregelen mee te nemen in hun
Nationale Hervormingsprogramma’s en Stabiliteits- en Convergentieprogramma’s ten behoeve van gezamenlijke monitoring van de doelstellingen onder het Pact
Lopende programma’s ten behoeve van aantal Eurolidstaten
De programma’s van Griekenland en Ierland zijn niet aan de orde
gekomen tijdens deze ER. De ER vond plaats een dag nadat de Portugese
premier het ontslag van zijn kabinet had aangekondigd. Minister-president
Rutte heeft gewezen op het bezuinigingspakket dat Portugal op 11 maart
jl. heeft aangekondigd en het belang dat dit pakket wordt uitgevoerd door
Portugal.
Arabische regio
De EU werkt aan een nieuw partnerschap met de Arabische regio dat zal
differentiëren tussen de landen in de regio op basis van hun democratische voortgang en dat zich zal richten op verdere economische integratie
alsook op nauwere politieke samenwerking (conform de motie Van den
Berge/Albayrak, Kamerstuk 21 501-20, nr. 511 en de motie Pechtold/
Timmermans, Kamerstuk 32 623, nr. 9). In dit kader riep de ER ertoe op
bestaande hulpprogramma’s te herzien, het leenmandaat van de EIB met
1 miljard euro op te hogen, uitbreiding te overwegen van het werkgebied
van de EBRD naar de landen van de zuidelijke buurregio van de EU en
handel met en investeringen in de regio te bevorderen, onder ander door
spoedige aanname van de pan-Euro-meditterrane oorsprongsregels.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-20, nr. 528

4

Daarnaast kondigde de ER aan dat de EU en de lidstaten hun humanitaire
steun zullen ophogen.
De ER bevestigde dat de EU en de lidstaten solidariteit zullen betonen met
de lidstaten die de gevolgen van migratiestromen het meest direct
ondervinden. In juni 2011 zal een besluit moeten zijn genomen over
vergroting van de capaciteit van Frontex, op basis van een voorstel van de
Commissie daartoe. Daarvóór al zal de Commissie extra middelen
beschikbaar maken voor de operatie Hermes en Poseidon 2011. Lidstaten
werden opgeroepen eveneens extra middelen beschikbaar te stellen.
De ER veroordeelde de voortdurende schending van de VN-Veiligheidsraadsresoluties 1970 en 1973 door het Libische regime. Hij herhaalde zijn
oproep aan kolonel Qadaffi om zijn macht op te geven om de transitie
naar een ongedeelde, democratische en soevereine Libische rechtsstaat
mogelijk te maken. In samenwerking met de VN, de Arabische Liga en de
Afrikaanse Unie wil de EU een Libische dialoog hiertoe steunen en
bijdragen aan een oplossing die recht doet aan de legitieme wensen van
de Libische bevolking.
De ER verwelkomde resolutie 1973, die het principe «Responsibility to
Protect» tot uitdrukking brengt, en onderstreepte zijn wil om aan de
implementatie ervan bij te dragen. De tot nu toe op basis van het
VNVR-mandaat genomen acties hebben al aanzienlijk bijgedragen aan het
beschermen van de Libische burgerbevolking. Militaire acties zullen
worden beëindigd zodra de burgerbevolking niet meer wordt bedreigd
door aanvallen en de doelen van resolutie 1973 zijn bereikt. De Arabische
landen, in het bijzonder de Arabische Liga, hebben een belangrijke rol te
spelen bij de implementatie van resolutie 1973 en bij het vinden van een
politieke oplossing. Mede in dat licht verwelkomde de ER ook de
bijeenkomst in Parijs van 19 maart jl.
De EU heeft de sancties van de VN tegen Libische personen en entiteiten
geïmplementeerd en aangevuld. Zij zal verder werken aan nadere
maatregelen in EU- en VN-verband, waaronder maatregelen die verder
verzekeren dat inkomsten uit olie- en gasexport het Libische regime niet
bereiken.
De humanitaire hulpverlening aan getroffenen in Libië en de grensgebieden zal worden voortgezet. De EU bereidt zich voor om, indien de
hulpverlenende instanties daarom vragen, de hulpverlening met onder
andere maritieme middelen te ondersteunen.
Het goede verloop van het referendum over grondwetswijzigingen in
Egypte was een belangrijke stap richting de vorming van een open en
democratisch politiek systeem. De ER veroordeelde het geweld in Syrië,
Jemen en Bahrein en drong aan op een betekenisvolle en constructieve
dialoog in elk van deze landen.
Japan
De ER heeft aangegeven dat de EU Japan zal steunen in zijn inspanningen
het hoofd te bieden aan de uitdagingen waarvoor het land zich geplaatst
ziet na de aardbeving en de tsunami die zulke tragische gevolgen hebben
gehad voor het land.
De ER sprak naar aanleiding van de situatie in Japan onder meer over de
veiligheid van kerncentrales in Europa. Aan de hand van risico- en
veiligheidsevaluaties («stress tests») zal de veiligheid van alle kerncentrales in Europa worden onderzocht, zo is besloten. De stress tests zullen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-20, nr. 528

5

worden uitgevoerd door nationale onafhankelijke instanties. Op
aandringen van minister-president Rutte zullen de resultaten en alle in
aansluiting daarop te nemen maatregelen openbaar worden gemaakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-20, nr. 528

6