Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

29 984

Spoor: vervoer- en beheerplan

Nr. 172

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 6 april 2009
De vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat1 heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de minister van Verkeer en Waterstaat over de gevolgen
van de voorgestelde dienstregeling van NS voor 2010 voor de reizigers in
Hoogeveen, Meppel en Beilen.
De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 3 april 2009.
Vragen en antwoorden, voorzien van een inleiding zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Jager
De griffier van de commissie
Sneep

1

Samenstelling:
Leden: Vendrik (GL), Van der Staaij (SGP),
Snijder-Hazelhoff (VVD), Mastwijk (CDA),
Jager (CDA), voorzitter, Koopmans (CDA),
Gerkens (SP), Van der Ham (D66), Haverkamp
(CDA), Aptroot (VVD), Samsom (PvdA), Boelhouwer (PvdA), Roefs (PvdA), Jansen (SP),
Cramer (CU), Roemer (SP), Koppejan (CDA),
Vermeij (PvdA), Madlener (PVV), Ten Broeke
(VVD), ondervoorzitter, Ouwehand (PvdD),
Polderman (SP), Tang (PvdA), De Rouwe
(CDA) en Vacature (VVD).
Plv. leden: Halsema (GL), Van der Vlies (SGP),
Boekestijn (VVD), Bilder (CDA), Vacature
(CDA), Atsma (CDA), Van Bommel (SP), Koşer
Kaya (D66), Sterk (CDA), Neppérus (VVD),
Dijsselbloem (PvdA), Jacobi (PvdA), Besselink
(PvdA), Vacature (SP), Anker (CU), Van
Leeuwen (SP), Knops (CDA), Depla (PvdA),
Agema (PVV), Verdonk (Verdonk), Thieme
(PvdD), Lempens (SP), Waalkens (PvdA), Van
Heugten (CDA) en De Krom (VVD).

KST129866
0809tkkst29984-172
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 984, nr. 172

1

Naar aanleiding van mijn antwoorden op vragen over de gevolgen van de
voorgestelde dienstregeling 2010 van NS voor de reizigers in Hoogeveen,
Beilen en Meppel1 heeft de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat
mij op 24 maart 2009 aanvullende vragen gesteld. Ik beantwoord die
graag, zoals de commissie mij verzocht, vóór ons Algemeen Overleg op
7 april 2009.
Voordat ik inga op de vragen, wil ik graag kort het proces schetsen dat
gevolgd wordt bij een (eventuele) wijziging van de dienstregeling.
NS bekijkt continu of de vervoervraag van de reizigers, wensen van overheden, bedrijfseconomische overwegingen of andere factoren reden zijn
voor aanpassing van het treinaanbod in de dienstregeling. Als er verbeteringen mogelijk lijken, weegt NS alle plussen en minnen af. Zowel die
voor het bedrijf, als die voor de reizigers.
Bij het opstellen van een dienstregelingswijziging houdt NS er rekening
mee dat de dienstregeling moet voldoen aan de voorschriften in de
vervoerconcessie voor het hoofdrailnet over de minimale bediening van
stations. Binnen de concessievoorschriften is NS vrij om de dienstregeling
in te vullen. De stations Hoogeveen, Beilen en Meppel behoren volgens
bijlage A van de concessie tot de «overige stations». NS moet deze
stations in de spits in iedere richting twee keer per uur bedienen en buiten
de spits één keer per uur in iedere richting.
Als NS concludeert dat een aanpassing van de dienstregeling daadwerkelijk een verbetering is en dat deze voldoet aan de concessie, moet het
bedrijf conform de concessie en de Wet Personenvervoer 2000 over het
voorstel het advies vragen van de consumentenorganisaties in het Locov.
De volgende stap is dat NS naar aanleiding van dit advies (en eventuele
andere reacties) een besluit neemt over het voorstel.
NS moet de voorgenomen dienstregelingswijziging ook aan mij voorleggen. Ik toets of de nieuwe dienstregeling voldoet aan de artikelen 12
(match vraag/aanbod) en 13 (minimale bediening van stations) van de
concessie.
Op basis van het besluit vraagt NS in april de benodigde capaciteit aan bij
ProRail. In augustus/september stelt ProRail de capaciteitsverdeling vast
en is de dienstregeling definitief.
Tijdens de discussie over de geheel nieuwe dienstregeling 2007 is
gebleken dat veel gemeenten veel waarde hechten aan de Intercity-status
van hun station.2 Dat is vanuit de individuele gemeenten gezien begrijpelijk, maar het totale net is er niet altijd bij gebaat. Hoe vaker Intercity’s
stoppen, hoe minder aantrekkelijk ze worden voor doorgaande reizigers.3
Meer in het algemeen gaat het bij een dienstregelingswijziging vaak om
een afweging van grote effecten voor kleine aantallen reizigers en kleine
effecten voor grote aantallen reizigers.
Ik kom nu toe aan de beantwoording van de vragen.
1
Kunt u de Kamer een afschrift sturen van uw reactie op de verschillende
brieven die u de afgelopen maanden heeft ontvangen van de betrokken
gemeenten en de provincie Drenthe?
1

Aanhangsel der Handelingen, vergaderjaar
2008–2009, nr. 1935.
2
Ik verwijs hier graag nog eens naar de
criteria die gelden voor een Intercity-station,
zoals die in de discussie over de dienstregeling 2007 aan uw Kamer gemeld zijn.
3
Naar aanleiding van de dienstregeling 2007
is er in uw Kamer uitvoerig gesproken over
reistijden, waarbij diverse moties aan de orde
zijn geweest om de reistijd naar het noorden
te versnellen.

Ik heb nog geen brieven over de voorgenomen dienstregelingswijziging
voor Haren, Beilen, Hoogeveen en Meppel beantwoord omdat nog niet
bekend is wat het besluit van NS is. Pas als dat besluit er is, kan ik mij een
mening vormen die ik vervolgens aan partijen kan overbrengen.
2
Kunt u de Kamer een overzicht sturen van de wijzigingen in de voor 2010
voorgestelde dienstregeling van de Schipholtrein op bovengenoemde
stations ten opzichte van de huidige dienstregeling?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 984, nr. 172

2

Op basis van de adviesaanvraag en nadere informatie van NS kan ik u
melden dat het hier gaat om een combinatie van twee wijzigingen die
onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn:
• In het kader van het Actieplan «Groei op het Spoor» zet NS in op een
frequentieverhoging op Groningen–Zwolle (op werkdagen). Er gaat
een extra stoptrein rijden, waardoor er vier in plaats van drie treinen
per uur gaan rijden: twee Intercity’s en twee stoptreinen. De provincies
Groningen en Drenthe steunen deze extra treinen.
• Daarnaast wil NS de stoppende Intercity Groningen–Schiphol (één
Intercity per uur stopt tussen Groningen en Zwolle op alle stations)
versnellen naar een «echte» Intercity (op werkdagen). De Intercity stopt
dan niet meer op de stations Haren, Beilen, Hoogeveen en Meppel. Dit
levert een winst op van tien minuten. Voor deze versnelling is ruimte
ontstaan doordat de goederentreinen die tussen Groningen en Zwolle
rijden lichter zijn dan oorspronkelijk gepland en dus een hogere snelheid halen dan waarmee in de capaciteitsverdeling rekening was
gehouden. Station Meppel blijft overigens bediend worden door de
(eveneens als stoptrein rijdende) Intercity’s Leeuwarden–Rotterdam
(spits) en Leeuwarden–Schiphol (dal/weekend).
NS bekijkt nog of deze wijzigingen bedrijfseconomisch haalbaar zijn. NS
zal zo spoedig mogelijk een besluit nemen en dit aan mij voorleggen.
Deze beide zaken leiden tot de volgende voorgenomen wijzigingen in de
dienstregeling zoals NS die nu aan de consumentenorganisaties in het
Locov heeft voorgelegd:
Verbinding Groningen–Zwolle–Schiphol
Dienstregeling 2009

Dienstregeling 2010

Eén stoptrein per uur

Op werkdagen twee stoptreinen per uur, in
het weekend één
Twee Intercity’s per uur
Stoptreinen stoppen op alle stations tussen
Groningen en Zwolle, te weten Haren,
Assen, Beilen, Hoogeveen en Meppel
Intercity’s stoppen op werkdagen alleen
nog in Assen en niet meer op stations
Haren, Beilen, Hoogeveen en Meppel*, in
het weekend wel
Reizigers vanuit Haren, Beilen, Hoogeveen
en Meppel naar Utrecht stappen over in
Zwolle
Reizigers vanuit Haren, Beilen, Hoogeveen
en Meppel naar Schiphol stappen over in
Zwolle

Twee Intercity’s per uur
Stoptrein stopt op alle stations tussen Groningen
en Zwolle, te weten Haren, Assen, Beilen,
Hoogeveen en Meppel
Eén Intercity per uur stopt op alle stations tussen
Groningen en Zwolle, te weten Haren, Assen,
Beilen, Hoogeveen en Meppel
Reizigers vanuit Haren, Beilen, Hoogeveen en
Meppel naar Utrecht stappen over in Amersfoort
Reizigers vanuit Haren, Beilen, Hoogeveen en
Meppel reizen zonder overstap naar Schiphol

* Meppel wordt nog steeds bediend door Intercity’s vanuit Leeuwarden naar Rotterdam (spits)
en Schiphol (dal/weekend).

Bij het beoordelen van deze mogelijke wijzigingen spelen de belangen van
de reizigers in Haren, Hoogeveen, Beilen en Meppel zeker een rol. Maar
ook de belangen van grotere groepen andere (doorgaande) reizigers. Het
is dus verstandig niet uitsluitend de focus te leggen op de vier genoemde
stations, maar ook het totale net in ogenschouw te nemen.
In het ontwerp voor de dienstregeling 2010 kijkt NS naar uitbreiding van
de treindienst op het traject Zwolle–Groningen op werkdagen. Met het
inleggen van een extra stoptrein en een versnelling van de doorgaande
Intercity (die alleen stopt op Zwolle, Assen en Groningen) ontstaan per
werkdag de volgende effecten:
• 12 000 Intercity-reizigers vanuit Groningen en Assen gaan sneller (ca.
10 minuten)
• 4200 reizigers profiteren van een gelijkmatige halfuursdienst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 984, nr. 172

3

•
•

5600 reizigers hebben 4 treinen/uur i.p.v. 3 (Assen, Groningen)
1 400 stoptreinreizigers moeten in Zwolle overstappen

3 en 4
Kunt u de Kamer een overzicht sturen van de gemiddelde overstaptijden
in de voor 2010 voorgestelde dienstregeling van de stoptrein vanaf bovengenoemde stations op de Schipholtrein?
Kunt u de Kamer een overzicht geven van de aantallen reizigers die op dit
moment vanuit bovengenoemde stations naar Amersfoort reizen, om daar
over te stappen op treinen in de richting van grote stations in de Randstad
zoals Rotterdam en Den Haag?
De meeste reizigers reizen vanuit bovengenoemde stations binnen het
traject Groningen–Zwolle en stappen niet over. Een beperkt deel van de
reizigers van/naar de stations reist buiten het traject Groningen–Zwolle.
En weer een deel van die doorgaande reizigers reist met de Schipholtrein
naar Amersfoort om daar (zonder reistijdverlies) cross platform over te
stappen op de Intercity (vanuit Enschede) naar Utrecht en verder. In
dienstregeling 2010 moeten deze reizigers in Zwolle overstappen (6
minuten wacht-/looptijd) op de Intercity van Groningen naar Utrecht en
verder. Omdat de stoptrein eerder in Zwolle binnenkomt dan de Intercity
ontstaat hier een extra wachttijd bij het overstappen van 6 minuten.
Het gaat hierbij in 2009 om globaal de volgende aantallen:
Station

Haren
Beilen
Hoogeveen
Meppel

Aantal reizigers per gemiddelde
werkdag dat in Amersfoort
overstapt richting Utrecht en
verder

Percentage van de reizigers dat
buiten het traject Groningen–Zwolle
reist

120
75
180
205*

26%
12%
14%
15%

* Meppel wordt nog steeds bediend door Intercity’s vanuit Leeuwarden naar Rotterdam (spits)
en Schiphol (dal/weekend). Doorgaande reizigers vanuit Meppel kunnen dus kiezen of ze in
Zwolle of Amersfoort willen overstappen. Reizigers vanuit Meppel die in Amersfoort willen overstappen, kunnen ervoor kiezen de trein vanuit Leeuwarden te nemen. Het aantal van 205 zal
daardoor (aanzienlijk) lager worden.

Station
Zwolle
Meppel
Hoogeveen
Beilen
Assen
Haren
Groningen

Aantal in- en uitstappers per dag
(2007)
32 922
4 724
4 105
1 835
9 243
1 390
34 036

(niet alleen richting Groningen)

(waarvan 19 724 in NS-treinen)

5
U schrijft in uw beantwoording van de vragen van het lid Van Gent dat NS
heeft geconcludeerd dat de voorgenomen wijziging van de dienstregeling
van de Schipholtrein per saldo een verbetering is voor de reizigers. Deelt
u die mening van NS? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?
Aan het begin van deze brief heb ik het gehele proces van een dienstregelingswijziging beschreven. Uit het feit dat NS over een voorstel voor wijziging van de dienstregeling advies heeft gevraagd aan de consumentenorganisaties in het Locov blijkt dat NS voorlopig geconcludeerd heeft dat
het voorstel per saldo positief is. De consumentenorganisaties hebben
onlangs hun advies over het voorstel van NS uitgebracht. De volgende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 984, nr. 172

4

stap is dat NS naar aanleiding van dit advies een besluit neemt over het
voorstel. Pas dan is het dossier compleet en zal ik mij een mening
vormen. In dit stadium zou dat prematuur zijn. Ik kan deze vraag dus nog
niet beantwoorden.
6
Kent u het advies van het Landelijk Overleg Consumentenbelangen Openbaar Vervoer (Locov) over de gevolgen van de wijziging van de dienstregeling voor reizigers uit Drenthe? Wat is uw oordeel over dit advies? Bent
u van plan in te grijpen als NS dat advies niet opvolgt?
Ja, ik ken het advies dat de consumentenorganisaties die lid zijn van het
Locov1 aan NS hebben gegeven. De Wet Personenvervoer 2000 bepaalt
dat een advies van de consumentenorganisaties niet bindend is. Wel is NS
verplicht om een onderbouwing te geven als zij een advies geheel of
gedeeltelijk niet overneemt.
Het advies van de consumentenorganisaties komt zeer genuanceerd op
mij over. Ze juichen toe dat NS de verbindingen met (en binnen) het
noorden van Nederland nu al wil verbeteren en daarmee niet wacht op de
ingebruikneming van de Hanzelijn. Ze formuleren een aantal wensen en
randvoorwaarden en constateren terecht dat het niet eenvoudig is om
binnen alle randvoorwaarden te voldoen aan alle wensen. Ze realiseren
zich dus dat keuzes noodzakelijk zijn. Hun advies is zeker niet onverdeeld
negatief.
NS beziet nu of het advies van de consumentenorganisaties aanleiding is
voor aanpassing van de ontwerp-dienstregeling 2010 (zie het proces zoals
ik dat aan het begin van deze brief heb beschreven). Ik ben van plan om
eerst het besluit en de bijbehorende onderbouwing van NS af te wachten.
Pas daarna zal ik mij een mening vormen over de dienstregeling 2010. Ik
zal deze uiteraard toetsen aan de voorschriften in de vervoerconcessie
over de minimale bediening van stations en de match van vraag en
aanbod. Als de dienstregeling aan deze voorschriften voldoet, heb ik geen
formele grond om in te grijpen. Wel kan ik, als ik daar aanleiding toe zie,
met NS in overleg treden.
7
Bent u bereid met NS in overleg te treden om te bekijken of er tussenoplossingen denkbaar zijn, waarbij de Intercity uit Groningen bijvoorbeeld
op het hele uur stopt in Hoogeveen en Haren en op het halve uur in Beilen
en Meppel, zodat elk station ten minste eens per uur een directe treinverbinding houdt met Schiphol?
Dat weet ik nog niet. Dit zal afhangen van het besluit en de onderbouwing
van NS. Misschien neemt NS het advies van de consumentenorganisaties
over. Misschien heeft NS een goede onderbouwing om het advies niet
over te nemen. Ik kan en wil daarop niet vooruitlopen. Nadat NS een
besluit heeft genomen, zal ik dit bestuderen. Als ik dan van oordeel zou
zijn dat de dienstregeling 2010 waartoe NS besluit maatschappelijk niet
optimaal is en ik zou niet overtuigd zijn door de onderbouwing van NS,
dan zal ik zeker met NS in overleg gaan.

1

Naast de consumentenorganisaties zijn ook
NS en VenW lid van het Locov. Er is dus geen
sprake van adviezen van het Locov, maar van
adviezen van de consumentenorganisaties die
lid zijn van het Locov.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 984, nr. 172

5