Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

27 859

Modernisering Gemeentelijke Basisadministratie
persoonsgegevens (GBA)

25 764

Reisdocumenten

Nr. 156

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN
EN KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 december 2021
Met deze brief en bijgaande rapporten informeer ik u over de uitkomsten
van de zelfevaluaties voor de Basisregistratie personen (BRP) bij
gemeenten uit 2020 en de zelfevaluatie Reisdocumenten uit 2020 bij
gemeenten en openbare lichamen. Deze onderzoeken hebben in de
periode van 1 juni t/m 31 december 2020 plaatsgevonden.
Ik informeer u hierbij ook over de stand van zaken van de door mij
aangekondigde vervolgstappen ter verbetering van de zelfevaluaties, het
toezicht en kwaliteitsverbetering.
De zelfevaluaties dienen als kwaliteitsinstrument voor de gemeenten zelf.
Het doel van de zelfevaluatie is om gemeenten zelf inzicht te geven of de
werkprocessen conform wet- en regelgeving zijn ingericht en om inzicht te
geven in de kwaliteit van gegevens in de gemeentelijke bestanden van de
BRP.
Deze zelfevaluaties worden sinds 2014 jaarlijks uitgevoerd. Dit gebeurt
door het invullen van een vragenlijst over de inrichting, werking en
beveiliging van processen. De vragen zijn verdeeld in zes thema’s. Vijf
thema’s bevatten vragen volgend uit wet- en regelgeving en zijn gericht
op verplichtingen. In het zesde thema zijn de vragen ondergebracht naar
aanvullende aanbevolen kwaliteitsmaatregelen, niet direct volgend uit
wet- en regelgeving. Voor de BRP wordt daarnaast gecontroleerd op de
kwaliteit van de gegevens.
Resultaat Zelfevaluatie BRP 2020
In het rapport BRP staan de uitkomsten van het onderzoek in 20201. De
uitkomsten worden niet direct vergeleken met voorgaande jaren, omdat
de onderzoeksvragen elk jaar worden geactualiseerd. Duidelijk is wel dat
1

kst-27859-156
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 859, nr. 156

1

er in algemene zin een stijgende lijn zit in de gemiddelde resultaten van
de zelfevaluatie BRP ten opzichte van eerdere jaren.
Kwaliteit van processen BRP
Ondanks dat het een moeilijk jaar was door coronamaatregelen, waarbij
de normale werkprocessen bij de gemeenten onder druk stonden, hebben
61 gemeenten 100% gescoord terwijl in 2019 geen enkele gemeente een
100% score haalde. Dat is een goede prestatie.
Kwaliteit van gegevens BRP
De Rijkdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG) controleert, door middel van
een bestandscontrole, de administratieve kwaliteit van de in de BRP
geregistreerde persoonsgegevens. De uitkomst van de bestandscontrole
maakt deel uit van de gemeentelijke verantwoording over de BRP.
22 gemeenten scoren op een of meer foutklassen in de algemene en
administratieve gegevens onder de vastgestelde normen. Daarnaast
voerden de gemeenten een kwaliteitscontrole uit op basis van een
gerichte steekproef waarbij naar rato van de gemeentegrootte een aantal
ingewikkelde mutaties in de BRP is geselecteerd. De gemeenten controleerden van deze mutaties de BRP-gegevens aan hand van de brondocumenten en controleerden het volgen van de procedures bij de registratie.
In 87% van de gecontroleerde dossiers zijn geen afwijkingen geconstateerd. Dit betekent niet dat bij de overige 13% van de dossiers de
geregistreerde persoonsgegevens onjuist zijn, omdat voor een groot deel
administratieve afwijkingen en procedurefouten worden gemeld. De
meest geconstateerde afwijking is het niet terug kunnen vinden van een
brondocument.
Resultaat Zelfevaluatie Reisdocumenten 2020
In het rapport Reisdocumenten staan de uitkomsten van het onderzoek in
20202. De uitkomsten worden niet direct vergeleken met voorgaande jaren
omdat de onderzoeksvragen elk jaar worden geactualiseerd. De gemiddelde resultaten van de zelfevaluatie Reisdocumenten is al enkele jaren
constant bij de gemeenten. De openbare lichamen hebben de afgelopen
twee jaar een duidelijke verbetering laten zien en benaderen het resultaat
van de gemeenten. Zes gemeenten scoorden 100%.
Nader onderzoek
Ten behoeve van een nader onderzoek zijn voor de zelfevaluatie BRP 30
gemeenten geselecteerd en voor de Zelfevaluatie Reisdocumenten
26 gemeenten en de 3 openbare lichamen. Het doel van het nader
onderzoek is de betrouwbaarheid van de gegeven antwoorden te toetsen.
In plaats van een aselecte steekproef zijn dit jaar gemeenten bezocht die
sinds de invoering van de zelfevaluaties nog niet eerder waren geselecteerd voor het nader onderzoek. De gemeenten en openbare lichamen is
gevraagd om bewijsstukken en onderbouwing van de gegeven
antwoorden op vragen uit de zelfevaluatie voor te leggen. Het algemene
beeld is dat gemeenten en openbare lichamen zorgvuldig omgaan met de
uitvoering van de zelfevaluaties en de vragen eerder te streng dan te mild
beantwoorden.

2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 859, nr. 156

2

Opvolging naar aanleiding van het resultaat van de zelfevaluaties BRP en
Reisdocumenten, monitoring
RvIG selecteert elk jaar gemeenten voor monitoring. Op basis van de
resultaten van de zelfevaluatie over 2020 zijn gemeenten geselecteerd die
op minstens drie van de vijf verplichte thema’s onder de 90% scoren. Met
deze gemeenten wordt een monitoringsgesprek gevoerd en – als blijkt dat
daarvoor aanleiding is – een monitoringstraject afgesproken waarbij een
adviseur van RvIG wordt aangesteld. Voor de BRP zijn 34 gemeenten
geselecteerd voor de monitoring en voor de Reisdocumenten zijn
22 gemeenten geselecteerd. De bevindingen van RvIG zijn dat de
gemeenten de aanbevelingen en het advies van de adviseurs goed
oppakken en de kwaliteit op de gesignaleerde punten verbeteren.
Stand van zaken verbetermaatregelen
In mijn brief aan de Tweede Kamer van 21 december 20203 gaf ik een
overzicht van de stand van zaken met betrekking tot de vijf maatregelen
die ik op 2 december 20194 aan de Tweede Kamer heb aangekondigd op
basis van de aanbevelingen in het rapport en het onderzoek naar de
effectiviteit van de zelfevaluaties BRP en reisdocumenten, het «Rapport
Inrichten toezicht en kwaliteitsverbetering BRP en Reisdocumenten».
Hierbij informeer ik u over de voortgang hiervan en de huidige stand van
zaken.
1. Normering. Het project dat zich richt op het formuleren van toetsbare
normen (beheersdoelstellingen) voor de kwaliteit van de informatievoorziening, data en processen loopt. Naar verwachting is medio 2022
het normenkader van het BRP-gedeelte grotendeels gereed en
afgestemd met de belangrijkste stakeholders, zoals gemeenten, de
VNG en de NVVB. De implementatie hiervan in de vragenlijsten van de
zelfevaluatie van de gemeenten zal gefaseerd worden uitgevoerd (2022
en 2023).
2. Verantwoordingsproces. In mijn brief aan u van 21 december 2020
lichtte ik toe dat de aanpassing van het tijdspad voor de verantwoording in de volgende versie van het besluit BRP gelijkgetrokken zou
worden met de verantwoording van ENSIA5 en de interne verantwoording van de gemeenten zodat gemeenten efficiënter kunnen werken en
de bestuurlijke aandacht voor de zelfevaluaties wordt vergroot. Op
1 januari 2022 gaat het besluit BRP in werking waardoor het vaststellen
van de datum van de zelfevaluatie BRP uit het besluit BRP gehaald
wordt en een bevoegdheid van RvIG wordt. RvIG bepaalt de datum
dan overeenkomstig de ENSIA-planning. Dit verbeterpunt is daarmee
afgerond.
3. Verantwoordingsrapportage. In mijn brief van december 2020 berichtte
ik u dat de RvIG bij wijze van test een verantwoordingsformulier heeft
ontwikkeld met een nieuwe systematiek die uiteindelijk meer in lijn zal
zijn met de ENSIA-collegeverklaring. In het nieuwe formulier kan het
college van B&W verklaren of de gemeente in control is wanneer het
resultaat niet 100% is (»comply or explain» principe). De proef met
deze alternatieve wijze van verantwoording wordt nog een jaar
gecontinueerd, omdat nog te weinig gemeenten gebruik hebben
gemaakt van de nieuwe verantwoordingsrapportage, onder meer door
onderbezetting in verband met coronamaatregelen en het draaiende
houden van de noodzakelijke werkzaamheden.
3
4
5

Kamerstukken 27 859 en 25 764, nr. 151.
Kamerstukken 27 859 en 25 764, nr. 144.
Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA) is een initiatief van gemeenten en de
Ministeries van BZK en SZW. ENSIA streeft naar een zo effectief en efficiënt mogelijk ingericht
verantwoordingsstelsel voor informatieveiligheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 859, nr. 156

3

4. Betrouwbaarheidscontrole. In mijn brief aan u vorig jaar lichtte ik toe
dat RvIG risicogerichte onderzoeken uitvoert om de toepassing van de
zelfevaluatie bij gemeenten te beoordelen. Er zal nu afwisselend
gebruik worden gemaakt van een aselecte steekproef en risicogerichte
selectie van gemeenten voor dit onderzoek. Dit wordt vanaf nu de
vaste aanpak. Dit verbeterpunt is daarmee afgerond.
5. Gegevenskwaliteit. Er was gepland om onderzoek ter plekke te doen
naar de mogelijke versterking van de gegevensgerichte controles van
BRP en reisdocumenten, maar sinds de invoer van de coronamaatregelen kon het fysieke onderzoek ook afgelopen jaar niet worden
doorgezet. Als fysiek bezoek weer mogelijk is, wordt dit opnieuw
opgepakt. Gemeenten hebben nu nog niet de ruimte om extra
werkzaamheden op te pakken.
Over de voortgang hiervan informeer ik u in het najaar van 2022, tegelijk
met de rapportage over de uitkomsten van de zelfevaluaties 2021.
De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.W. Knops

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 859, nr. 156

4