2022D22874

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken hebben de
onderstaande fracties enkele vragen en opmerkingen over grensoverschrijdende samenwerking.
De voorzitter van de commissie,
Hagen
De adjunct-griffier van de commissie,
Verhoev

nds-tk-2022D22874

1

Inhoudsopgave
I

Blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinksfractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de ChristenUniefractie
Vragen en opmerkingen van het lid van de BBB-fractie

2
2
3
3

II

Antwoord/ reactie van de Minister

7

III

Volledige agenda

7

5
6
7

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de stukken ten aanzien van grensoverschrijdende samenwerking.
Deze leden merken op dat er met het programma Regio’s aan de grens de
nodige stappen genomen worden om knelpunten ten aanzien van de
grensoverschrijdende samenwerking op te lossen danwel de situatie te
verbeteren. Zij beseffen dat er nog problemen zijn. Aan oplossingen wordt
gewerkt. Zij hebben enkele opmerkingen en vragen.
De leden van de VVD-fractie lezen dat inwoners van de grensregio met
Duitsland in 2021 geconfronteerd zijn met belemmeringen rondom Duitse
testverplichtingen. Dat leidde voor grensgangers die vanwege werk, zorg
of opleiding de grens met Duitsland over moesten steken tot belemmering. Deze leden merken op dat het vorige kabinet gedurende twee
maanden extra testvoorzieningen gecreëerd heeft voor mensen die in
Nederland wonen en werken, fysiek onderwijs volgen of mantelzorg
verlenen in Duitsland. Is de inzet van deze testvoorziening geëvalueerd en
gewaardeerd? Liggen er draaiboeken klaar om dit in vergelijkbare
situaties weer opnieuw aan te bieden?
De leden van de VVD-fractie lezen dat in de coronatijd maatregelen zijn
getroffen om nadelige grenseffecten op het vlak van belastingen en
sociale zekerheden van grenswerkers tegen te gaan. Het betreft hier
specifiek de grenswerkers die verplicht waren om thuis te werken en
geconfronteerd werden met fiscale impact/ bureaucratie. Deze leden zijn
van mening dat de nadelige gevolgen van inkomstenbelasting en
heffingen op sociale zekerheid voor grenswerkers structureel geregeld zou
moeten worden. Wat is de huidige stand van zaken?
De leden van de VVD-fractie lezen dat een bestuurlijke werkgroep voor de
aanpak van grensbelemmeringen waardevolle aanbevelingen heeft
gedaan voor het versterken van de samenwerking tussen Nederland en
Vlaanderen. Een belangrijke aanvulling was om de governance- structuur
voor grensoverschrijdende samenwerking te versterken om bestaande
belemmeringen effectief aan te kunnen pakken. Wat is hier de status van?
Op welke manier wordt de Tweede Kamer geïnformeerd over de
voortgang en de uitkomsten?

2

Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
inzet van de Minister met betrekking tot grensoverschrijdende samenwerking. De Nederlandse regio’s langs de grens zijn uniek vanwege de
lokale en internationale context die het alledaagse leven van bewoners
daar beïnvloedt. Deze leden erkennen dat door middel van intensievere
samenwerking tussen de grensgebieden, de mogelijke grensbelemmeringen steeds bekender worden. Zij onderstrepen dat de lokale stakeholders zoveel mogelijk worden betrokken bij het vinden van de juiste
oplossingen. Daarnaast is het in het kader van de uitvoering van belang
dat interbestuurlijke samenwerking optimaal wordt ingezet. Deze leden
willen de Minister nog enkele kritische vragen voorleggen.
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de voorgenomen gebiedsgerichte inzet voor de regio’s aan de grens.
Deze leden vinden het belangrijk dat in het kader van kansengelijkheid, de
Minister extra aandacht heeft voor de regio’s waar de brede welvaart het
sterkst onder druk komt te staan. Zij hebben kennisgenomen van het
voornemen van de Minister om te komen tot een ontwikkelingsstrategie
voor deze extra kwetsbare regio’s. Kan de Minister een tijdspad geven
wanneer zij deze gesprekken wenst uit te voeren en wanneer de Kamer
geïnformeerd kan worden over de mogelijke ontwikkelingsstrategie?
Daarnaast vragen zij of de Minister wil onderzoeken – en de Kamer
hierover wil informeren – in hoeverre het Rijk financiële middelen kan
alloceren voor deze kwetsbare regio’s ten behoeve van het schrijven van
een propositie voor een Regio Deal.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het voornemen
van de Minister om de Kamer na de zomer te informeren over de
toepassing van de adviezen van de bestuurlijke werkgroep Donner – Berx.
Deze leden hebben verder geen vragen met betrekking tot het passend
rijksbeleid en versterken integrale rijksinzet.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het voornemen
van de Minister om de governance en samenwerking te intensiveren.
Deze leden vragen of de Minister kan toelichten wat de geleerde lessen
zijn op het gebied van grensoverschrijdende samenwerking tijdens de
coronacrisis. Zij hebben begrepen uit de reactie van de Minister dat met
de relevante spelers wordt gekeken naar de geleerde lessen en mogelijkheden voor de langere termijn op het gebied van crisis- en informatiemanagement en communicatie waar de hele grensregio van kan profiteren.
Zij vragen aan de Minister wanneer de Kamer hierover wordt geïnformeerd.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het voornemen
van de Minister om actieve ondersteuning te bieden aan de grensregio’s
met betrekking tot het delen van kennis en het stimuleren van innovatie.
De leden hebben verder geen vragen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de Minister over grensoverschrijdende samenwerking.
Met de Minister onderkennen deze leden dat iedere regio in Nederland
zich onderscheidt met haar eigen cultuur, ligging en unieke karakteristieken. Zij zijn van mening dat die eigenheid de gemeenschap versterkt en
de inspiratie is voor talloze maatschappelijke activiteiten en initiatieven.
De Minister stelt dat de kansen die nabijheid van de buurlanden geeft
vaak nog onbekend terrein zijn en pas aan de oppervlakte komen bij

3

intensieve grensoverschrijdende samenwerking. Deze leden vragen de
Minister daarvan voorbeelden te noemen.
De Minister stelt dat de samenwerking met Nedersaksen en Wallonië
vraagt om verdere doorontwikkeling. In dit verband noemt de Minister dat
in de samenwerking met Nedersaksen de afgelopen jaren met de
Samenwerkingsagenda een solide basis is gelegd, waarop zij de komende
periode met vertrouwen wilt voortbouwen. De leden van de CDA-fractie
vragen welke ambitie de Minister heeft voor de samenwerking met
Wallonië.
De Minister stelt dat de afgelopen jaren is gebleken dat bij de ontwikkeling
en realisatie van initiatieven in de regio’s aan de grens de ontwikkeling en
deling van kennis belangrijke sleutels voor succes en concreet resultaat
vormen. De leden van de CDA-fractie vragen op welke wijze de Minister
van plan is de onderlinge uitwisseling van kennis en vernieuwende
aanpakken tussen regio’s aan de grens verder te stimuleren en te
ondersteunen. Kan een expertisecentrum zoals geadviseerd door de
Bestuurlijke werkgroep grensbelemmeringen (Donner-Berx) daarin een rol
spelen?
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de Minister over de uitvoering van de motie-Amhaouch/
Palland. De Minister wijst op de Coronaverklaring «Een Europa zonder
grenzen: ook in tijden van crisis», die op 30 september 2021 is vastgesteld
door het Bestuurlijk Overleg voor de derde Grenslandconferentie. Deze
leden vragen waarom de Coronaverklaring wel is gepubliceerd op de
website www.rijksoverheid.nl, maar niet aan de Kamer is toegestuurd. Zij
vragen in hoeverre de aanbevelingen die gelden voor de samenwerking
tussen Noordrijn-Westfalen en Nederland ook in de andere grensregio’s
zijn toegepast. De Minister doet beknopt verslag van de vierde Grenslandconferentie die op 31 maart 2022 heeft plaatsgevonden. Wat is de stand
van zaken met betrekking tot de opvolging van de aanbevelingen uit de
gezamenlijke Coronaverklaring?
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de Staatssecretaris over de uitbreiding van het Integraal
afwegingskader voor beleid en regelgeving (IAK) met een nieuwe
verplichte kwaliteitseis, namelijk Grenseffecten, naar aanleiding van de
motie-Van der Molen. In nieuw beleid en nieuwe wetgeving moeten de
grenseffecten worden meegenomen in de totale belangenafweging, als
deze aan de orde zijn. Zijn er voorbeelden van toepassing van de
grenseffectentoets, waarbij de regering ervoor gekozen heeft niet de
regelgeving aan te passen, maar voor specifieke gevallen van de
regelgeving af te wijken, in lijn met de aanbeveling van de Bestuurlijke
werkgroep grensbelemmeringen (Donner-Berx)?
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de Staatssecretaris met een terugblik op grensoverschrijdende samenwerking in de vorige kabinetsperiode. Deze leden herkennen
het beeld dat de Staatssecretaris schetst: «Langs de grens liggen
zeven provincies met meer dan honderd gemeenten waar bijna
zes miljoen Nederlanders werken, ondernemen of studeren. Voor hen
liggen ook allerlei kansen net óver de grens. Die kansen worden nu – als
gevolg van diezelfde landsgrenzen – niet of onvoldoende benut.» Welke
stappen zet de Minister om die kansen te pakken?
De regering heeft in de vorige kabinetsperiode grensoverschrijdende
initiatieven op verschillende manieren direct gestimuleerd en ondersteund. Om te bevorderen dat jongeren aan weerszijden van de grens

4

kennismaken met elkaar en met elkaars taal en cultuur is in 2019 het
programma «Onbegrensd» gestart. Daarmee stimuleerde het kabinet
grensoverschrijdende evenementen op het gebied van sport en cultuur.
De leden van de CDA-fractie vragen in hoeverre deze evenementen na
opheffing van de coronamaatregelen zijn voortgezet.
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met interesse de stukken
gelezen. Deze leden hebben enkele vragen die zij graag aan de Minister
voorleggen.
Allereerst vernemen de leden van de GroenLinks-fractie graag hoe de
Minister de acties die door het vorige kabinet in werking zijn getreden
gaat voortzetten? Het vorige kabinet had in haar programma voor
grensoverschrijdende samenwerking doelen gesteld. Hoe staat het met
die doelen en hoe gaat het nieuwe kabinet concreet invulling geven aan
deze doelen?
Tijdens de hevigste perioden van de coronapandemie waren er veel
grensbelemmeringen. De leden van de GroenLinks-fractie lezen in de brief
van de Minister dat er veel overleg is om deze belemmeringen tegen te
gaan. Op dit moment is het voor deze leden evenwel niet precies duidelijk
wat er nu allemaal concreet gebeurt om nieuwe belemmeringen bij een
eventuele opleving van het virus of bij een nieuwe pandemie zoveel
mogelijk te voorkomen. Kan de Minister in een schematisch overzicht
concreet aangeven welke lessen uit de eerdere fase van de pandemie
getrokken zijn voor wat betreft de problemen die mensen in de grensregio’s hebben ervaren, en hoe deze lessen er in de toekomst voor gaan
zorgen dat deze belemmeringen en problemen zoveel mogelijk worden
voorkomen?
De leden van de GroenLinks-fractie hechten veel waarde aan goed,
grensoverschrijdend openbaar vervoer. De laatste tijd zijn er (wellicht
mede door corona) op een aantal grensoverschrijdende spoorlijnen
problemen geweest. Zo vallen er regelmatig regionale treinen uit op de
trajecten Hengelo-Bad Bentheim en op het traject Arnhem-Emmerich, en
is er al een lange tijd een verstoring op het traject Groningen-Leer. Kan de
Minister aangeven op welke wijze het kabinet (in samenwerking met de
regionale overheden) eraan bijdraagt dat deze problemen worden
geadresseerd en zo spoedig mogelijk worden opgelost? Kan de Minister
daarbij ook specifiek ingaan op hoe de inwoners en bezoekers van de
grensregio’s die veel belang kunnen hebben bij deze lijnen adequaat
worden geïnformeerd? Omdat er vaak sprake is van een vervoerder uit
een ander land, is de informatievoorziening aan reizigers vaak beperkt of
afwezig. Graag een reactie hierop van de Minister. Tot slot op dit punt
hebben deze leden zorgen over de financiering van grensoverschrijdende
treinen en bussen. Door corona is er financiële steun voor vervoerders.
Grensoverschrijdend openbaar vervoer staat hierbij evenwel niet altijd
goed op het netvlies. Ook kunnen door verschillen in beleid over de
landsgrenzen problemen ontstaan met de financiering. Kan de Minister
toezeggen dat ook deze openbaar vervoerlijnen de volle aandacht van het
kabinet en de betrokken regio’s krijgen, zodat ook in de toekomst de
grensregio’s goed met elkaar verbonden blijven per openbaar vervoer?

5

Vragen en opmerkingen van de leden van de ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie danken de regering voor de
toegezonden stukken. Deze leden onderschrijven het belang van rijksinzet
in grensoverschrijdende samenwerking en het belang van investeren in
de regio’s, investeringen die daardoor ook aan heel Nederland ten goede
komen.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoe de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties binnen de regering de
coördinerende functie ten aanzien van grensoverschrijdende samenwerking invulling geeft. Heeft de Minister hierin nog extra bevoegdheden
nodig om tot daadkrachtig en effectief beleid te komen dat in dienst staat
van de inwoners van de grensregio’s?
De leden van de ChristenUnie-fractie zien dat de brief de inzet op
hoofdlijnen schetst. Deze leden vragen de Minister aan te geven welke
concrete doelen zij de komende vier jaar wil behalen, en waar de Kamer
de Minister ook op kan controleren en aan kan houden. Op welke wijze zal
de rapportage aan de Kamer vormkrijgen? Wanneer zal het actieprogramma naar de Kamer komen?
De leden van de ChristenUnie-fractie zien dat voor financiering voor een
belangrijk deel wordt gekeken naar de Regiodeals. Hoe ziet dit traject er
voor investeringen in de grensregio’s precies uit?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoe de Minister kan
bijdragen aan een bredere uitrol van de GrensInfoPunten (GIP’s). Deze
leden merken op dat deze voor ondernemers, overheden en burgers een
belangrijke rol kunnen spelen bij grensregiovragen. Ziet de Minister
mogelijkheden om het aantal GIP’s uit te breiden, ook vanuit de voor de
grensregio’s beschikbare middelen?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen naar de voortgang op een
aantal punten. Deze leden vragen de regering deze punten ook onderdeel
te laten zijn van het actieprogramma.
De leden van de ChristenUnie-fractie zien grote meerwaarde in de
samenwerking van politiekorpsen, brandweer en ambulancezorg. Deze
leden vragen de Minister de recente ontwikkelingen te schetsen en aan te
geven welke mogelijkheden er zijn voor verdere intensivering. Voorts
vragen zij naar de mogelijkheid voor een pilot voor een gezamenlijk
Nederland-Duitse brandweerkazerne, zoals er ook al een gezamenlijke
politiepost is.
Ten aanzien van de Notfallsanitäter vragen de leden van de ChristenUniefractie concreet welke blokkades nog moeten worden weggenomen op
het gebied van erkenning van diploma’s en regelgeving om deze in het
gehele grensgebied in te kunnen zetten.
De leden van de ChristenUnie-fractie maken zich zorgen over drugscriminaliteit in de grensregio. Gezien het grensoverschrijdende karakter van
drugscriminaliteit en het landelijk karakter van veel grensregio’s zijn deze
gebieden extra kwetsbaar voor drugscriminaliteit, zoals ook eerder bleek
uit de veiligheidsmonitor.1 Welke mogelijkheden ziet de Minister om de
inzet hierop te intensiveren, bijvoorbeeld via een leegstandsaanpak in
grensgebieden?
1

CBS, «Kwart bevolking ziet drugsgebruik of drugshandel in eigen buurt», 4 september 2020,
https://www.cbs.nl/item?sc_itemid=aa4f0b0e-6e4a-4b37-b645–692bbcec14fe&sc_lang=nl-nl

6

De leden van de ChristenUnie-fractie zijn van mening dat goed taalonderwijs van belang is voor toekomstige samenwerking. Welke mogelijkheden ziet de Minister om ook les in het Duits, en waar relevant het Frans,
verder aan te moedigen, ook op basisschoolniveau? Kan hierin ook nog
meer worden gedaan aan wederzijdse uitwisseling?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoe de samenwerking op
duurzaamheid, biodiversiteit en milieu vorm krijgt. Welke intensivering is
hier nog mogelijk, juist ook gezien het grensoverschrijdende karakter van
deze problemen.
De leden van de ChristenUnie-fractie zien graag dat duurzame vervoersverbindingen tussen Nederland-Duitsland en Nederland-België worden
geïntensiveerd. Tegen welke knelpunten loopt de Minister momenteel aan
om OV-verbindingen en fietsverbindingen verder te stimuleren? Voorts
vragen deze leden naar de inzet van de Minister rondom de tramverbinding Hasselt-Maastricht. Steunt zij de provincie en gemeente in de
wens om compensatie?
De leden van de ChristenUnie-fractie zien in de Nedersaksenlijn een
belangrijke impuls voor de noordelijke grensregio. Welke mogelijkheden
zijn er om, ook vanuit de Regiodeals, een volgende stap te zetten in de
realisatie van deze lijn?
Vragen en opmerkingen van het lid van de BBB-fractie
Het lid van de BBB-fractie onderstreept dat de ontwikkelkansen van de
regio’s aan de grens nog beter kunnen worden benut, door als grensregio
sterker op te trekken met de regio aan de andere kant van de grens. Dit lid
hoort graag van de Minister hoe zij in dat kader aankijkt tegen de
besluiten van het kabinet die juist het ondernemen in de grensstreken zo
moeilijk maken? Als voorbeelden noemt dit lid de verschillen in accijnzen
en dus brandstofkosten bij tankstations, en de ideeën over het door
Nederland verhogen van de accijnzen op tabak.
Verder zou het lid van de BBB-fractie graag weten welke positie de
Minister inneemt binnen het kabinet als dit soort besluiten op tafel liggen.
Maken afspraken over accijnzen ook onderdeel uit van de afspraken die
horen bij de grensoverschrijdende samenwerking?
II Antwoord/ Reactie van de Minister
III Volledige agenda
Inzet Regio’s aan de grens
Kamerstuk 32 851, nr. 75 – Brief d.d. 13-05-2022, Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, H.G.J. Bruins Slot
Reactie op de uitvoering van de motie van de leden Amhaouch en
Palland over verkennen hoe problemen als gevolg van verschillende coronaregels in de grensregio’s voorkomen kunnen worden
Kamerstuk 25 295, nr. 1828 – Brief d.d. 08-04-2022, Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, H.G.J. Bruins Slot

7

Nader advies over bestuurlijke organisatie van de grensoverschrijdende samenwerking
Kamerstuk 32 851, nr. 74 – Brief d.d. 16-12-2021, Staatssecretaris van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, R.W. Knops
Kabinetsreactie resultaten Nederlands-Vlaamse bestuurlijke
werkgroep grensbelemmeringen en grenseffecten in IAK
Kamerstuk 32 851, nr. 72 – d.d. 30-04-202, Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, R.W. Knops
Stand van zaken grenstesten
Kamerstuk 25 295, nr. 1175 – Brief d.d. 30-04-2021, Staatssecretaris van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, R.W. Knops
Groeien aan de grens
Kamerstuk 32 851, nr. 71 – Brief d.d. 06-04-2021, Staatssecretaris van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, R.W. Knops
Voortgang grensoverschrijdende samenwerking
Kamerstuk 32 851, nr. 70 – Brief d.d. 14-12-2020, Staatssecretaris van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, R.W. Knops

8