Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

29 398

Maatregelen verkeersveiligheid

Nr. 851

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 september 2020
Op 1 juli jongstleden heeft u het verzoek van de vaste commissie van
Infrastructuur en Waterstaat aan mij overgebracht om te reageren op het
eindrapport van de Alliantie Samen Sterk, dat voorstellen bevat gericht op
een verbetering van de kwaliteit van de rijscholenbranche.
Het eindrapport van de Alliantie Samen Sterk heb ik op 24 juni jongstleden in ontvangst genomen. Eind september aanstaande maak ik met de
alliantie in een vervolgoverleg gezamenlijk de balans op. Hierbij wordt
dan ook het onderzoek naar een kwaliteitskeurmerk en een rijscholenregister1 betrokken. Dit onderzoek dat ik u hierbij aanbied is uitgevoerd naar
aanleiding van de motie van het lid Sienot2, waarmee uitvoering is
gegeven aan deze motie.
Eindrapport Alliantie Samen Sterk
Met de afronding van het eindrapport van de alliantie neemt de rijschoolbranche zelf het initiatief om de kwaliteit van de branche verder te
verbeteren. Ik juich het toe dat met inspanningen van velen uit deze
branche een nieuwe stap is gezet.
In het eindrapport laat de rijschoolbranche zien ook zelf aan de slag te
willen gaan met verbeteringen waarbij onder meer de initiatiefnemers van
de alliantie nadrukkelijk de dialoog aan gaan met zoveel mogelijk
betrokkenen in de sector. Ook dat juich ik toe.
De kwaliteit van de rijscholen in Nederland is een regelmatig terugkerend
onderwerp op de agenda van uw Kamer. Met enige regelmaat zijn er
signalen vanuit consumenten en examinering dat de kwaliteit van (een
1

Onderzoek «Rapport kwaliteitsimpuls, onderzoek naar een kwaliteitskeurmerk en een rijscholenregister», RoyalHaskoningDHV, BG9103-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 d.d. 18-08-2020;
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
2
Kamerstuk 34 182, nr. 26.

kst-29398-851
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 398, nr. 851

1

deel van) de rijscholen te wensen over laat. Voorbeelden van dergelijke
signalen en de gevolgen voor de verkeersveiligheid zijn:
– fraude door rijscholen bij theorie- en praktijkexamens (door o.a.
«lookalikes» het examen te laten afleggen krijgt een mogelijk onbekwame bestuurder de toegang tot het rijbewijs);
– onjuiste voorlichting aan consumenten (o.a. over slagingspercentages
en de inhoud van examens en opleiding, waardoor leerlingen niet
adequaat worden opgeleid en mogelijk na het behalen van het
rijbewijs in verkeerssituaties terechtkomen die onvoldoende zijn
geoefend in de rijopleiding);
– verlies van les- en examengeld bij faillissementen en ontoereikende
verzekeringen in de sector (bijvoorbeeld het ontbreken van een
verzekering voor inzittenden).
Een cijfermatig onderbouwd beeld van de omvang van deze signalen
ontbreekt op dit moment. Wel geeft het huidige slagingspercentage bij het
CBR-praktijkexamen van 49% voor het rijbewijs B het beeld dat de
opleidingskwaliteit niet altijd toereikend is.
Het eindrapport van de alliantie bevat onder meer voorstellen gericht op:
1. het realiseren van een koepelorganisatie, het certificeren van rijscholen
door middel van een kwaliteitslabel en het instellen van een
garantiefonds;
2. de verbetering van de kwaliteit van de rijinstructeur, bijvoorbeeld door
het ontwikkelen van een profiel voor het vak van rijinstructeur, de
stage te verbeteren of eisen te stellen aan docenten; en
3. vervanging van het huidige examengestuurde model voor het behalen
van het rijbewijs door een ontwikkelingsgericht model.
De voorstellen van de Alliantie Samen Sterk zullen worden bezien in het
licht van voornoemd onderzoek naar een kwaliteitskeurmerk en een
rijscholenregister.
Sommige voorstellen van de alliantie vragen een meer sturende rol van
de rijksoverheid als het gaat om de kwaliteit van de branche. Het is daarbij
belangrijk dat het vraagstuk over de kwaliteit van de rijschoolbranche
integraal wordt benaderd. Dit houdt in dat de kwaliteit van de rijinstructie
in samenhang moet worden bezien met de opleiding en de examinering
van de beginnende bestuurder.
Ten aanzien van de voorstellen van de Alliantie Samen Sterk gericht op
een ontwikkelingsgericht model zijn de proeftuinen3 voor de beginnende
bestuurder van belang. De komende maanden worden de voorbereidingen hiervoor verder in gang gezet. In de proeftuinen voor de beginnende bestuurder wordt het examengestuurde model dat modulair
opleiden ondersteunt als uitgangspunt gehanteerd. De voorstellen van
Samen Sterk sluiten hierbij aan. De rijschoolbranche is en wordt
betrokken bij het denk- en doeplatform in het kader van de proeftuinen
voor de beginnende bestuurder.
Waar nu al verbeteringen kunnen worden gerealiseerd die zonder
aanpassing van wet- en regelgeving kunnen worden opgepakt, ondersteun ik dit. Bijvoorbeeld maatregelen om mogelijke fraude met stages in
het kader van de Wet rijonderricht motorvoertuigen te voorkómen.
Hierover vindt overleg plaats met IBKI. Daarnaast bezie ik met het CBR of
er mogelijkheden zijn om de inschrijvingsvoorwaarden van rijscholen aan
te passen.

3

Kamerstuk 29 398, nr. 827, bijlage II: stand van zaken Landelijk Actieplan Verkeersveiligheid
2019–2021, p. 8.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 398, nr. 851

2

Rapport kwaliteitsimpuls, onderzoek naar een kwaliteitskeurmerk en een
rijscholenregister (motie Sienot)
Zoals vermeld is ter uitvoering van de motie Sienot onderzoek gedaan
naar een kwaliteitskeurmerk en een rijscholenregister. Het onderzoek, tot
stand gekomen door documentenanalyse, een internationale online
enquête en internationale expertinterviews, maakt inzichtelijk op welke
manier in andere Europese landen inhoud en vorm wordt gegeven aan de
kwaliteit van de rijopleiding, waarbij best practices en faal- en succesfactoren worden omschreven. Onderzoeken in Duitsland (Hoffman, 2008) en
Noorwegen (Sagberg, 2013) hebben laten zien dat een rijscholenregister
en daaraan gekoppeld kwaliteitscontrolesysteem aantoonbaar een
positieve invloed heeft op de kwaliteit van de rijopleiding en dat dit zich
vertaalt in een betere attitude, beter rijgedrag en minder ongevallen bij
jonge beginnende bestuurders.
Het rapport biedt eveneens handvatten voor stappen die in Nederland
gezet zouden kunnen worden voor een kwaliteitsimpuls. De onderzoekers
benadrukken daarbij dat de kwaliteit van de rijinstructie in samenhang
moet worden bezien met de opleiding en de examinering van de
beginnende bestuurder. Het rapport zal als aanvullende input worden
gebruikt in de opzet van de proeftuinen voor de beginnende bestuurder.
De onderzoekers onderscheiden drie scenario’s:
– de invoering van een rijscholenregister op basis van een verplichting;
– de invoering van een rijscholenregister op basis van vrijwilligheid
(«certificering»);
– optimalisering van het huidige stelsel (bijvoorbeeld aanscherpen
inschrijvingsvoorwaarden CBR).
De onderzoekers wijzen op de voor- en nadelen die aan de scenario’s zijn
verbonden waarbij de onderzoekers een eerste verkenning hebben
gedaan. Voordelen van de invoering van een rijscholenregister op basis
van een verplichting zijn onder andere dat de wet- en regelgeving op alle
partijen van toepassing is, eenduidig is en er op kan worden gehandhaafd
(onafhankelijk en intensief toezicht). Nadeel is dat aanpassing van wet- en
regelgeving een langdurig traject is en dat verplichtingen in wet- en
regelgeving mogelijk kostenverhogend kunnen werken, aldus de
onderzoekers.
Voordeel van een vrijwillig scenario is dat, aldus de onderzoekers, geen
aanpassing van wet- en regelgeving nodig is en dat de certificering door
de markt (van binnenuit) wordt opgepakt. Daarom kan dit scenario relatief
snel worden gerealiseerd. Nadeel is dat het een vrijwillig karakter heeft en
dat daardoor het risico bestaat dat slechts een beperkt aantal rijscholen en
rijinstructeurs zal deelnemen. Daardoor kunnen ongewenste situaties en
misstanden in het veld van de rijopleiding blijven bestaan.
Voordeel van het optimaliseringsscenario is dat het op korte termijn kan
worden uitgevoerd. Een belangrijk nadeel is dat het erg vrijblijvend is én
sterk afhankelijk van de ambitie én de samenwerking tussen de stakeholders, aldus de onderzoekers.
Op basis van het voorgaande ben ik voornemens om onder leiding van
een externe voorzitter een commissie te vormen met de Alliantie Samen
Sterk, het CBR en IBKI. Doel van deze commissie is om een heldere
probleemanalyse te schetsen aan de hand waarvan varianten worden
onderzocht die het meest kansrijk zijn om de sector een stevige kwaliteits-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 398, nr. 851

3

impuls te geven. Hierbij staat de vergroting van de verkeersveiligheid en
het verder borgen daarvan voorop. Daarbij zullen de aanbevelingen van
de Alliantie Samen Sterk worden betrokken.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 398, nr. 851

4