Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1554

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 januari 2013
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij 11 fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling
Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche 1: Jeugdwerkgelegenheidspakket (Kamerstuk 22 112, nr. 1553)
Fiche 2: Mededeling en verordening wijziging insolventieverordening
Fiche 3: Mededeling gezonde EU-regelgeving (Kamerstuk 22 112, nr. 1555)
Fiche 4: Mededeling wegwerken grensoverschrijdende fiscale obstakels
personenauto’s (Kamerstuk 22 112, nr. 1556)
Fiche 5: Richtlijn uitrusting zeeschepen en intrekking richtlijn 96/98/EG
(Kamerstuk 22 112, nr. 1557)
Fiche 6: Verordening handhaving van internationale handelsregels
(Kamerstuk 22 112, nr. 1558)
Fiche 7: Verordening EU programma financiële verslaggeving en controle
van jaarrekeningen (Kamerstuk 22 112, nr. 1559)
Fiche 8: Mededeling De Digitale Agenda voor Europa – Digitale Economische Groei (Kamerstuk 22 112, nr. 1560)
Fiche 9: Mededeling content in de digitale interne markt (Kamerstuk
22 112, nr. 1561)
Fiche 10: Herziening EU-Tabaksproductenrichtlijn (Kamerstuk 33 522, nr. 2)
Fiche 11: Mededeling ondersteuning van regionale integratie in de
Maghreb (Kamerstuk 22 112, nr. 1562)
De minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

kst-22112-1554
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1554

1

Fiche: Mededeling en verordening wijziging insolventieverordening
1. Algemene gegevens
Titel voorstel
Mededeling van de Europese Commissie aan het Europees Parlement, de
Raad en het Economisch en Sociaal Comité over een nieuwe benadering
van insolventies en Voorstel voor een Verordening van het Europees
Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1346/2000
van de Raad betreffende insolventieprocedures.
Datum ontvangst Commissiedocumenten
13 december 2012
Nrs. Commissiedocumenten
COM (2012)742
COM (2012)743
COM (2012)744
Pre-lex
http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=202242
http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=202243
http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=202244
Nr. Impact Assessment Commissie en Opinie Impact Assessment Board
SWD(2012) 417
Behandelingstraject Raad
JBZ-Raad.
Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Veiligheid en Justitie.
Rechtsbasis, besluitvormingsprocedure Raad, rol Europees Parlement,
gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
a) Rechtsbasis
Artikel 81 VWEU.
b) Besluitvormingsprocedure Raad en rol Europees Parlement
Gewone wetgevingsprocedure op basis van art. 294 VWEU. Gekwalificeerde meerderheid in de Raad en medebeslissing door het Europees
Parlement.
c) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
Voorgesteld wordt een bevoegdheidsdelegatie aan de Commissie om de
bijlagen van de verordening, waarin verwijzingen naar nationale
wetgeving die lidstaten hebben aangemeld als vallend binnen het bereik
van de verordening, te wijzigen. Ook wordt voorgesteld de Commissie de
bevoegdheid tot uitvoeringshandelingen te geven om te zorgen voor de
koppeling van nationale insolventieregisters en de uitvaardiging en
wijziging van bepaalde modelformulieren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1554

2

2. Samenvatting BNC-fiche
•

•
•

Voorgesteld wordt om de Europese insolventieverordening te
moderniseren, waarbij de verordening o.m. ook gaat zien op preinsolventiebeslissingen, betere regels voor de afwikkeling van het
faillissement van leden van een groep ondernemingen worden
voorzien en een nauwere samenwerking tussen rechters en curatoren
in grensoverschrijdende situaties wordt voorgesteld.
De Europese Unie is bevoegd. Het subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel luidt positief.
Nederland staat op zich positief tegenover de voorgestelde modernisering, meer samenwerking in grensoverschrijdende situaties en het feit
dat daarbij nu ook wordt gekeken naar betere doorstartmogelijkheden
van bedrijven. Aandachtspunten zijn: de vraag of nauwere samenwerking in grensoverschrijdende situaties categorisch verplicht moet
worden, de wenselijkheid van een vangnet voor het geval die
samenwerking niet of niet goed tot stand komt alsmede het belang van
EU-facilitering van en nadere richtsnoeren voor deze samenwerking.
Verder zal Nederland aandacht vragen voor het in het kader van het
programma herijking faillissementsrecht aangekondigde civielrechtelijke bestuursverbod en de wenselijkheid dat andere lidstaten van de
oplegging kennis kunnen nemen. Daarbij kan ook de mogelijkheid van
wederzijdse erkenning van een opgelegd bestuursverbod aan de orde
komen.

3. Samenvatting voorstel
In haar mededeling geeft de Commissie aan dat er een noodzaak is om de
huidige EU-regeling te moderniseren, dat daarbij verbetering van de
doorstartmogelijkheden voor bedrijven een belangrijk onderdeel is en dat
zij een consultatie gaat starten om te bezien of verdere harmonisatie van
het nationale faillissementsrecht nodig is.
De huidige EU-verordening geldt sinds 2002 en schept een Europees
kader voor grensoverschrijdende faillissementsprocedures. Zij geldt als
een debiteur -rechtspersoon of natuurlijke persoon – vermogen of
schuldeisers in meer dan één lidstaat heeft. De verordening bepaalt welke
rechter bevoegd is om faillissementsprocedures te openen, en waarborgt
in de hele Unie de erkenning van de hieruit voortvloeiende beslissingen.
Ook kent de EU-regeling uniforme regels over het toepasselijke recht en
over de verhouding tussen verschillende insolventieprocedures in
verschillende lidstaten. De verordening is daarmee vooral een
internationaal-privaatrechtelijk instrument over rechterlijke bevoegdheid,
toepasselijk recht, samenwerking en erkenning; harmonisatie van het
materiële vennootschapsrecht wordt niet beoogd. Dat geldt ook voor het
onderhavige Commissievoorstel.
De Commissie stelt m.n. vijf verbeteringen voor, t.w.:
a) om de werking van de EU-regels uit te breiden tot pre-insolventieprocedures en faillissementsprocedures voor natuurlijke personen;
b) om het voor de rechterlijke bevoegdheid bepalende begrip «centrum
van de voornaamste belangen» nader te definiëren;
c) verplichte openbaarmaking van beslissingen tot opening en sluiting
van insolventieprocedures in openbare elektronische registers;
d) de ontwikkeling van meertalige standaardformulieren voor de
kennisgeving van procedures en de indiening van vorderingen door
buitenlandse crediteuren;
e) de invoering van specifieke regels om de afhandeling van de insolventie van leden van een multinationale groep ondernemingen efficiënter
te maken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1554

3

4. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
a) Bevoegdheid
De Europese Unie ontleent haar bevoegdheid aan art. 81 VWEU.
Nederland acht dit de juiste rechtsgrondslag.
b) Subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
Het betreft een modernisering van een sinds 2002 geldende verordening.
Zoals ook destijds, oordeelt het kabinet positief over de subsidiariteit.
Vanwege onder meer de grensoverschrijdende aspecten van faillissementen is regelgeving op EU-niveau passend. Ook gaan de voorgestelde
maatregelen niet verder dan noodzakelijk. Nederland kan zich goed
vinden in de voorgestelde modernisering, meer samenwerking in
grensoverschrijdende situaties en het feit dat daarbij nu ook wordt
gekeken naar betere doorstartmogelijkheden van bedrijven. De door de
Commissie voorgestelde maatregelen inzake de bredere reikwijdte van de
verordening, de koppeling van nationale insolventieregisters, de
ontwikkeling van meertalige modelformulieren voor de indiening van
vorderingen en de formulering van regels voor de afwikkeling van
faillissementen van leden van een groep ondernemingen hebben elk hun
eigen meerwaarde. Daarmee is ook het proportionaliteitsoordeel positief.
c) Nederlands oordeel over de voorstellen op het gebied van gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
Voorgesteld wordt een bevoegdheidsdelegatie aan de Commissie om de
bijlagen van de verordening, waarin verwijzingen naar nationale
wetgeving die lidstaten hebben aangemeld als vallend binnen het bereik
van de verordening, te wijzigen (art. 45 en 45bis), gekoppeld aan een
voorhangprocedure bij het Europees Parlement en de Raad. Ook wordt
voorgesteld de Commissie de bevoegdheid tot uitvoeringshandelingen te
geven om te zorgen voor de koppeling van nationale insolventieregisters
en de uitvaardiging en wijziging van een meertalig modelformulier voor
de indiening van vorderingen (art. 45 ter).
Nederland kan met beide instemmen omdat het telkens vooral uitvoeringstechnische kwesties betreft, met dien verstande dat het de voorkeur
verdient dat het betrokken modelformulier voor het eerst door de Raad
wordt vastgesteld. De voorgestelde bevoegdheid van de Commissie tot
uitvoeringshandelingen zou zich dan beperken tot wijzigingen van het
formulier.
5. Financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
a) Consequenties EU-begroting
De onderlinge koppeling van de nationale insolventieregisters wordt
verzorgd en betaald door de Commissie. De insolventieregisters zullen
worden gekoppeld via het Europese e-justitieportaal. De geraamde kosten
ten laste van de EU-begroting bedragen in totaal 1,5 miljoen euro voor de
periode 2014–2020. Deze financiële aspecten maken vanaf 2014 integraal
onderdeel uit van de onderhandelingen over het Meerjarig Financieel
Kader (MFK) 2014–2020. Nederland hecht eraan dat besprekingen over de
koppeling van de nationale insolventieregisters niet onnodig vooruitlopen
op de integrale besluitvorming over het MFK.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1554

4

b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/ of
decentrale overheden
Niet ondenkbaar is een additionele belasting van de rechterlijke macht,
afhankelijk van de vraag of er uiteindelijk al dan niet een generieke plicht
tot samenwerking bij grensoverschrijdende (groeps)insolventies komt.
Daar staat een mogelijke lastenverlichting tegenover, omdat samenwerking doorgaans ook tot meer efficiency leidt. De budgettaire consequenties, zo die zich mochten voordoen, lijken zeer bescheiden. Dit aspect
zal nader bezien worden in overleg met de Raad voor de rechtspraak. In
overleg met de Kamers van Koophandel zal worden bezien of, en welke
kosten eventueel gemoeid zijn met de aanpassing van ons nationale
faillissementsregister. Eventuele budgettaire consequenties worden
conform de regels budgetdiscipline gefinancierd ten laste van de
begrotingen van de verantwoordelijke departementen.
c) Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en burger
Hetzelfde geldt over de grensoverschrijdende samenwerking tussen
curatoren. In overleg met Insolad zal dit aspect nader worden bezien.
Overigens leidt het voorstel niet tot lastenverzwaring voor burgers of het
bedrijfsleven. Een aanzet tot lastenverlichting ligt in het feit dat straks,
meer dan nu, insolventiebeslissingen van rechters in de lidstaten over en
weer makkelijker zullen worden erkend.
d) Gevolgen voor regeldruk/administratieve lasten voor rijksoverheid,
decentrale overheden, bedrijfsleven en burger
Het voorstel leidt niet tot nieuwe regeldruk of al-verzwaringen voor de
rijksoverheid, decentrale overheden, bedrijfsleven en burger.
6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid
Afhankelijk van het verloop van de onderhandelingen kan de voorgestelde
wijziging van de verordening nopen tot aanpassing van de Faillissementswet.
b) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en beschikkingen) met
commentaar t.a.v. haalbaarheid
Voorgesteld wordt om de nieuwe verordening 24 maanden na de
inwerkingtreding van toepassing te doen zijn. Dat is een voor Nederland
acceptabele termijn.
c) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
Nederland zal aandringen op een periodieke evaluatie elke vijf jaar.
7. Implicaties voor uitvoering en handhaving
Het voorstel kent, voor zover thans kan worden overzien, geen bijzondere
implicaties voor de uitvoering en handhaving. Wel is van belang dat de
nieuwe regels straks brede bekendheid krijgen bij, met name, de
rechterlijke macht, advocaten, curatoren en bewindvoerders. Hier
verwacht Nederland van de Commissie een faciliterende opstelling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1554

5

8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Geen.
9. Nederlandse positie
Nederland staat op zich positief tegenover de voorgestelde modernisering, meer samenwerking in grensoverschrijdende situaties en het feit
dat daarbij nu ook wordt gekeken naar betere doorstartmogelijkheden van
bedrijven. De aandacht die de Commissie nu vraagt voor de bevordering
van de mogelijkheden voor een doorstart van bedrijven sluit aan bij de
inzet van het kabinet in het eind 2012 aangekondigde Programma
Herijking Faillissementsrecht (Kamerstukken II, 2012/13, 29 911, nr. 74).
Verder acht Nederland het een goede zaak dat het huidige instrument na
tien jaar wordt herzien. In het huidige tijdsgewricht is immers ook het
aantal faillissementen met grensoverschrijdende implicaties binnen de
Europese Unie toegenomen. De door de Commissie voorgestelde
maatregelen inzake de bredere reikwijdte van de verordening, de
koppeling van nationale insolventieregisters, de ontwikkeling van
meertalige modelformulieren voor de indiening van vorderingen en de
formulering van regels voor de afwikkeling van faillissementen van leden
van een groep ondernemingen hebben elk hun eigen meerwaarde.
Aandachtspunten zijn met name de vraag of nauwere samenwerking in
grensoverschrijdende situaties categorisch verplicht moet worden – dit
hangt mede af van de feitelijke aard en omvang van het aantal grensoverschrijdende faillissementen –, de wenselijkheid van een vangnet voor het
geval die samenwerking niet of niet goed tot stand komt alsmede het
belang van EU-facilitering van en nadere richtsnoeren voor deze samenwerking. Verder zal Nederland aandacht vragen voor het in het kader van
het programma herijking faillissementsrecht aangekondigde civielrechtelijke bestuursverbod en de wenselijkheid dat andere lidstaten van de
oplegging kennis kunnen nemen. Daarbij kan ook de mogelijkheid van
wederzijdse erkenning van een opgelegd bestuursverbod aan de orde
komen. Zoveel mogelijk moet worden voorkomen dat frauduleuze
bestuurders hun malafide activiteiten vanuit een andere lidstaat kunnen
voortzetten. Bij de verbetering van de doorstartmogelijkheden van
bedrijven moet dit aspect ook in de discussie worden betrokken. Tevens
moet in voldoende mate recht gedaan worden aan het uitgangspunt dat
schulden in beginsel dienen te worden voldaan, zodat ook aan de
ondernemingsbelangen van crediteuren recht wordt gedaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1554

6