Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2087
Vragen van de leden Van Meenen (D66) en Paul (VVD) aan de Minister voor
Primair en Voortgezet Onderwijs over het bericht «Ondanks ophef wijzen meer
reformatorische scholen homohuwelijk af» (ingezonden 2 juni 2022).
Antwoord van Minister Wiersma (Primair en Voortgezet Onderwijs)
(ontvangen 30 maart 2023). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2021–2022, nr. 3281.
Vraag 1
Kent u het bericht «Ondanks ophef wijzen meer reformatorische scholen
homohuwelijk af»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat in de meest recente online schoolgidsen en identiteitsprofielen
36 van de 161 scholen seksuele relaties tussen twee mensen van hetzelfde
geslacht nog steeds afkeuren? Zo ja, gaat u met de betreffende scholen in
gesprek om hier verandering in te brengen en wat doet u nog meer om dit in
de toekomst te voorkomen?
Antwoord 2
Ja, er zijn schoolgidsen en identiteitsverklaringen die seksuele relaties tussen
twee mensen van hetzelfde geslacht afkeuren. Ik vind het niet wenselijk dat
scholen zich op deze manier uitspreken. Scholen hebben de wettelijke
verplichting om een vrij en veilig schoolklimaat te creëren waar leerlingen
zich (sociaal) veilig voelen. De Inspectie houdt hier toezicht op en zal niet
schromen om in te grijpen wanneer scholen zich niet aan deze wettelijke
verplichting houden. Ik informeer uw Kamer in de loop van dit jaar over het
mogelijk verbieden van (bepaalde vormen van) identiteitsverklaringen in
reactie op de motie-Kwint c.s. en de motie-Gündoğan/Simons.2 Daartoe doe
ik eerst zorgvuldig onderzoek. In die reactie zal ik nader ingaan op dit punt.

1

Pointer, 27 mei 2022; https://pointer.kro-ncrv.nl/ondanks-ophef-wijzen-meer-reformatorischescholen-homohuwelijk-af.
2
Kamerstuk 31 289, nr. 485 en 31 289, nr. 489.

ah-tk-20222023-2087
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Vraag 3
Hoe verklaart u dat er sprake is van een toename in plaats van een afname,
mede gelet op alle stappen die de Inspectie en u de afgelopen tijd hebben
gezet om de sociale veiligheid te waarborgen en het aandringen van de
Kamer om dit onderwerp te prioriteren?
Antwoord 3
Ik heb geen pasklaar antwoord op de vraag waarom meer reformatorische
scholen het huwelijk voor echtparen van hetzelfde geslacht afwijzen. Of een
gemeenschap een specifieke overtuiging heeft is op zich niet relevant. Binnen
artikel 23 GW mag deze opvatting ook bestaan, maar mag niet leiden tot
onveiligheid. Dat laatste staat voor mij buiten kijf.
Het gaat er om dat scholen verplicht zijn om te zorgen voor de sociale
veiligheid van leerlingen en medewerkers, en daarnaast vorm te geven aan
burgerschapsonderwijs waarin de basiswaarden van de democratische
rechtstaat centraal staan. Belangrijker nog: ook de schoolcultuur moet in
overeenstemming zijn met die basiswaarden. Daar ziet de inspectie ook op
toe.
Vraag 4
Hoe duidt u daarbovenop de woorden van de voorzitter van de Vereniging
voor Gereformeerd Schoolonderwijs dat «alle reformatorische scholen een
homoseksuele relatie afwijzen»3?
Antwoord 4
De voorzitter van de VGS gaat over zijn eigen woorden. Net als in reactie op
vraag 3 gaat het erom dat scholen deze opvatting mogen hebben, maar dat
dit niet mag leiden tot onveiligheid. Ik zie ook dat dit soms op gespannen
voet staat met elkaar. Daarom zijn scholen bovenal verplicht om zorg te
dragen voor een veilig schoolklimaat. Iedere leerling in Nederland heeft het
recht om zichzelf te zijn, los van zijn of haar seksuele gerichtheid. Daar doen
de opvattingen van de voorzitter van de VGS niets aan af. Daar waar scholen
verzuimen om ervoor te zorgen dat elke leerling zich veilig en geaccepteerd
weet, zal de inspectie ingrijpen. Dat is ook één van de speerpunten van mijn
beleid. Ik beraad mij momenteel op de mogelijkheden om dit ook in
navolging van oproepen uit uw Kamer verder te verduidelijken.
Vraag 5
Hoe verhoudt deze ontwikkeling zich tot de afspraak uit het coalitieakkoord,
die het volgende stelt: «Onderscheid bij toelating vanwege de grondslag van
de school mag niet tegelijk direct onderscheid inhouden op grond van ras,
nationaliteit, seksuele geaardheid of burgerlijke staat.»?
Antwoord 5
Scholen hebben de wettelijke taak om te zorgen voor een veilig schoolklimaat
voor alle leerlingen. Scholen mogen geen leerlingen discrimineren op grond
van ras, nationaliteit, seksuele gerichtheid etc. Daar waar scholen dat wel
doen zal de Inspectie daarop toezien en waar nodig handhaven. Halverwege
2023 ontvangt u de beleidsreactie op het Onderwijsraadadvies «Grenzen
stellen, ruimte laten». In die reactie zal ik verder ingaan op dit punt.
Vraag 6
Wanneer is de Inspectie gereed om sneller te handelen inzake gevallen van
sociale onveiligheid in lijn met de gemaakte afspraken in het coalitieakkoord?
Antwoord 6
Het inspectietoezicht is gebaseerd op wet- en regelgeving. Waar het
coalitieakkoord een wijziging van wet- of regelgeving vraagt, bepaalt de
herziening daarvan ook de herziening van het inspectietoezicht. Waar het gaat
om aanpassing van het toezicht binnen bestaande wet- en regelgeving en
daarop gebaseerde toezichtkaders, kan aanpassing van de werkwijze sneller
worden gerealiseerd. Dit betreft onder meer de respons op signalen of

3

Nederlandsdagblad, 27 mei 2022; https://www.nd.nl/nieuws/nederland/1126542/voorzittergereformeerd-schoolonderwijs-alle-reformatorische-sc.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

risico’s. Afhankelijk van de situatie is reeds nu sprake van aangescherpt
optreden bij signalen van sociale onveiligheid. In mijn brief «Samen voor
beter onderwijs, duidelijk over kwaliteit»4 beschrijf ik welke maatregelen de
inspectie en ik nemen om het toezicht verder aan te scherpen. Zie hiervoor
uitgebreider ook het antwoord op vraag 10.
Zoals ik in de Kamerbrief «Vrij en veilig onderwijs»5 heb aangekondigd houdt
de inspectie op basis van de sectorwetgeving toezicht op de sociale veiligheid
op scholen. Zo ontvangt zij van iedere school de resultaten van de verplichte
jaarlijkse schoolmonitor en pakt zij signalen op afkomstig van besturen,
schoolleiders, docenten, ouders en leerlingen. Dit toezicht is met ingang van
dit schooljaar geïntensiveerd. Dit betekent dat tekortkomingen rond de
uitvoering van de jaarlijkse monitoring van de sociale veiligheid, signalen, en
de reactie van de school op risico’s en incidenten, sneller zullen leiden tot
onderzoek en handhavend optreden door de inspectie. Daarnaast zijn de
beslisregels rond herstelopdrachten aangescherpt door de standaard
«Veiligheid» zwaarder te laten wegen, en wordt er door de inspectie een
specifieke escalatieladder uitgewerkt voor sociale veiligheid. Dit kader helpt
bij het bepalen van de soort maatregel, die passend is bij de zwaarte van een
tekortkoming.
Vraag 7 en 8
Wat vindt u ervan dat organisaties die opstaan tegen seksuele diversiteit en
de «homolobby» gastcolleges geven op middelbare scholen?
Bent u van mening dat dergelijke gastcolleges zorgen voor een veilig
schoolklimaat waarin elke leerling het gevoel heeft dat hij of zij zichzelf kan
zijn?
Antwoord 7 en 8
Ik heb al aangegeven dat scholen een belangrijke verantwoordelijkheid
hebben om zorg te dragen voor een veilig schoolklimaat en het welzijn van al
hun leerlingen. Verder zijn scholen verplicht om te zorgen dat al het
onderwijs, ook dat van gastlessen, voldoet aan wettelijke eisen en dat het van
goede kwaliteit is.
Scholen hebben veel vrijheid bij het inrichten van hun onderwijs en hun
grondslag en overtuigingen kunnen daarvoor een belangrijke basis vormen.
Zo mogen scholen gastlessen organiseren die aansluiten bij hun grondslag of
identiteit. Wel moeten leerlingen in het onderwijs worden begeleid om
zelfstandig een mening te vormen, ook als die mening niet overeenkomt met
die van de school. Daarbij is het van belang dat zij gedegen en correcte
informatie aangereikt krijgen. Indien leerlingen doelbewust onjuist geïnformeerd worden, is dat onacceptabel. Het maakt niet uit welke opvatting dan
ook wordt verkondigd, als die eenzijdig of onjuist is en desinformatie betreft
is dat niet in de haak. Als er naar aanleiding van gastlessen klachten komen,
kan dit voor de inspectie een signaal zijn om hier in hun toezicht aandacht
aan te geven. Hier ga ik bij vraag 9 verder op in.
Vraag 9
Wordt toezicht gehouden op welke gastcolleges scholen organiseren? Zo ja,
hoe? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 9
Het bestuur is verantwoordelijk voor de kwaliteit van de lessen, en daarmee
ook voor de kwaliteit van gastlessen. Ook dat onderwijs moet namelijk
voldoen aan de wettelijke eisen en van goede kwaliteit zijn. Dat betekent
bijvoorbeeld dat er een veilig schoolklimaat is en de inhoud van de lessen
feitelijk juist is. Ook begeleiding van kritische meningsvorming en het maken
van eigen keuzes vallen daaronder. De inspectie houdt toezicht op het
bestuur, en daarmee indirect ook op gastlessen.
De inspectie ziet in het algemeen onder meer toe op de manier waarop
scholen invulling geven aan de kerndoelen en de bevordering van burgerschap. Het bestuur is te allen tijde verantwoordelijk voor de inhoud en
kwaliteit van onderwijs, voor alle onderdelen daarvan, dus ook voor

4
5

Kamerstuk 31 293, nr. 652.
Kamerstuk 31 293, nr. 611.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

gastlessen. Als sprake is van signalen, ongeacht waarop deze betrekking
hebben, betrekt de inspectie ook deze bij haar toezicht. Waar nodig spreekt
de inspectie besturen aan, doet zij onderzoek en treedt zij handhavend op. Als
er specifieke zorgen zijn is het altijd mogelijk om contact op te nemen met de
inspectie. Dat kan via het contactformulier van de inspectie6.
Vraag 10
Kunt u toelichten wat de laatste stand van zaken is omtrent de motie van het
lid Van Meenen die oproept de Inspectie van het Onderwijs opdracht te geven
altijd werk te maken van individuele meldingen en signalen van onveiligheid
(Kamerstuk 31 289, nr. 484)? Is al meer duidelijk over de inrichting van het
klantcontact bij de Inspectie?
Antwoord 10
Aandacht voor meldingen, signalen en risico’s zijn een vast onderdeel van het
toezicht en worden altijd betrokken bij de bepaling van de manier waarop het
toezicht in concrete situaties wordt ingevuld. De ernst en urgentie van een
signaal of risico, en de situatie en context spelen daarbij een belangrijke rol.
Als het signaal daartoe aanleiding geeft, kan dat zo nodig leiden tot directe
opvolging van het signaal in de vorm van onderzoek en zo nodig handhaving
door de inspectie. In andere situaties kan er bijvoorbeeld sprake van zijn dat
de inspectie zich op een andere wijze van de situatie op de hoogte stelt, een
bestuur opdracht geeft tot het verstrekken van nadere informatie, een
opdracht geeft tot herstel en toezicht houdt op de naleving daarvan, of het
signaal betrekt bij toezichtactiviteiten op een later moment.
Omdat het toezicht van de inspectie voor een deel risicogestuurd is ingericht,
spelen meldingen, signalen en risico’s daarbij op bovengenoemde manier
stelselmatig een rol en bepalen mede de inrichting daarvan. De invulling
daarvan is in de afgelopen periode al aangescherpt en zal nog verder worden
versterkt.
De al gerealiseerde aanscherpingen hebben betrekking op achtereenvolgens
de volgende punten. De meldingsroute op de website van de inspectie is
verduidelijkt. Dit maakt het voor melders gemakkelijker snel de juiste weg te
vinden en verlaagt de drempel contact te zoeken. Het informeren van melders
over de opvolging die aan een melding gegeven wordt is eveneens versterkt.
Op die manier wordt de transparantie van het proces vergroot en het inzicht
van melders in de acties die ondernomen worden. Signalen worden eveneens
betrokken bij het toezicht gebaseerd op de jaarlijkse monitoring van de
sociale veiligheid door scholen. De aanscherping van dit toezicht draagt
daarmee eveneens bij aan verscherping van de opvolging van signalen, en is
een vast onderdeel van de jaarlijkse risicoanalyse die de inspectie uitvoert
voor alle scholen. Ten slotte worden signalen en meldingen structureel in het
toezicht, bijvoorbeeld bij het bestuursbezoek, meegenomen.

6

Zie Contact | Inspectie van het onderwijs (onderwijsinspectie.nl).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4