Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

818
Vragen van de leden Westerveld (GroenLinks) en Van der Laan (D66) aan de
Minister voor Langdurige Zorg en Sport over spreekkoren bij
voetbalwedstrijden (ingezonden 19 oktober 2022).
Antwoord van Minister Helder (Langdurige Zorg en Sport), mede namens de
Minister van Justitie en Veiligheid (ontvangen 22 november 2022). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 653.
Vraag 1
Kent u het artikel «Fijke (43) hoort kwetsende homo-teksten in Grolsch Veste
aan: Waarom treedt niemand op?»1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is volgens u het antwoord op deze vraag?
Antwoord 2
De wijze waarop Betaald Voetbal Organisaties (BVO’s) dienen op te treden bij
discriminerende spreekkoren zoals homofobe, antisemitische en racistische
spreekkoren staat omschreven in de Richtlijn Bestrijding Verbaal Geweld, wat
onderdeel is van het Handboek competitiezaken betaald voetbal van de
KNVB. Uitgangspunt is dat BVO’s en supportersverenigingen primair
verantwoordelijk zijn voor het gedrag van hun supportersaanhang c.q. leden
en voor duidelijke tolerantiegrenzen ten aanzien van ongewenste spreekkoren
en verbaal geweld. Deze grenzen worden onder meer bekendgemaakt in het
huisreglement van de club
Met betrekking tot deze specifieke situatie heeft de BVO FC Twente haar
zienswijze gedeeld. Deze is de volgende: de kwetsende spreekkoren werden
in de slotfase van de wedstrijd FC Twente tegen FC Groningen een aantal
keren gezongen, waarbij de spreekkoren tussendoor werden onderbroken. De
spreekkoren waren op dat moment in de ogen van FC Twente steeds van zo’n

1

ah-tk-20222023-818
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tubantia, 16 oktober 2022, «Fijke (43) hoort kwetsende homo-teksten in Grolsch Veste aan:
«Waarom treedt niemand op?»» (Fijke (43) hoort kwetsende homo-teksten in Grolsch Veste
aan: «Waarom treedt niemand op?» | FC Twente | tubantia.nl).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

korte duur dat ervoor werd gekozen om het protocol rondom kwetsende
spreekkoren niet in werking te laten treden.
Een aantal mensen in het stadion heeft na de wedstrijd aangegeven zich aan
de spreekkoren te hebben gestoord en van mening te zijn dat FC Twente had
moeten optreden. FC Twente heeft na de wedstrijd door middel van een
publiekelijk statement op hun website de spreekkoren afgekeurd en aangegeven de mening te delen dat zij tijdens de wedstrijd wel hadden moeten
ingrijpen.
Vraag 3
Is bekend hoe vaak homofobe of racistische spreekkoren klinken vanaf
tribunes? Worden signalen die in meldkamers binnenkomen geregistreerd?
Antwoord 3
Exacte cijfers zijn niet bekend en meldingen worden niet centraal geregistreerd en voor langere tijd bijgehouden. Na een melding van kwetsende
spreekkoren, zijn clubs verplicht hierover te rapporteren aan de KNVB en
hierbij aan te geven wat ze eraan hebben gedaan voor, tijdens en na afloop
van een wedstrijd.
Ook kan een melding worden voorgelegd aan de onafhankelijk aanklager
betaald voetbal, die bepaalt of er tuchtrechtelijke sancties volgen.
Vraag 4
In een reactie geeft FC Twente aan de wedstrijd niet te hebben stilgelegd
omdat de spreekkoren van korte duur geweest zouden zijn. Welke overwegingen spelen hierin een rol? Hoe lang moeten spreekkoren duren om wedstrijden dan wel stil te leggen?
Antwoord 4
BVO’s zijn verantwoordelijk voor duidelijke tolerantiegrenzen ten aanzien van
ongewenste spreekkoren en verbaal geweld. Het in werking treden van de
Richtlijn Bestrijding Verbaal Geweld gebeurt op basis van verschillende
factoren zoals; verstaanbaarheid, waarneming en signalering, inhoud,
frequentie, omstandigheden, en of de alternatieven om een spreekkoor te
stoppen al in gang zijn gezet etc. De lengte of duur van een spreekkoor is
daarbij niet van doorslaggevende betekenis. Wat het kabinet betreft, is iedere
seconde dat een discriminerend spreekkoor aanhoudt, er één te veel.
Discriminatie hoort niet thuis in Nederland, ook niet op het voetbalveld.
Vraag 5
Hoe vaak is het voorgekomen dat een wedstrijd is stilgelegd na racistische en
homofobe spreekkoren? Hoe vaak is dit gebeurd na het aannemen van de
motie Westerveld/Vander Laan die vraagt om heldere afspraken en verantwoordelijkheden, zodat wedstrijden daadwerkelijk worden stilgelegd bij
spreekkoren?2
Antwoord 5
De KNVB houdt niet expliciet bij hoeveel wedstrijden worden stilgelegd. Het
antwoord daarop blijf ik u dan ook schuldig. Wel weet ik dat op 28 augustus
FC Utrecht – Ajax is stilgelegd door de scheidsrechter.
Vraag 6
Bent u het met de geïnterviewde persoon en ons eens dat homofobe en
racistische of andere kwetsende spreekkoren, ook effect kunnen hebben op
de aanwezige kinderen in een stadion? Bent u bereid om hierover het gesprek
met supportersverenigingen te voeren?
Antwoord 6
Ja dat ben ik met u eens. Spreekkoren kunnen effect hebben op zowel
volwassenen als op kinderen. Kwetsende spreekkoren horen niet thuis in de
sport en dus ook niet in het voetbal. Ook de supportersverenigingen moeten
hierin hun verantwoordelijkheid pakken. Ik ben bereid hierover om de tafel te
gaan met het Supporterscollectief Nederland en supportersverenigingen.
2

Kamerstuk 35925-XVI, nr. 140.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Vraag 7
Welke concrete verbeterpunten zijn er na antwoorden op onze eerdere
vragen, waarin u aangeeft met de KNVB in gesprek te zijn om spreekkoren
meer onder de aandacht te brengen van de betaald voetbalorganisaties?3
Antwoord 7
De KNVB heeft recent de Richtlijn Bestrijding Verbaal Geweld extra onder de
aandacht gebracht bij de BVO’s. Ook is er een aanpassing gedaan met
betrekking tot de rol van de scheidsrechter in de Richtlijn Bestrijding Verbaal
Geweld. Daarnaast is het OM momenteel met de partners in gesprek over
welk gedrag in principe strafbaar is en dus (ook) voor die partners voldoende
aanleiding kan zijn om in te grijpen én wordt de komende tijd binnen het OM
opnieuw onder de aandacht gebracht welke mogelijkheden er strafrechtelijk
zijn, mocht er voldoende bewijs bestaan richting individuen, of, welke rol het
OM hierbij zou kunnen spelen in de lokale driehoeken.
Bij een mogelijk vervolg op het actieplan «Ons voetbal is van iedereen.
Samen zetten we racisme en discriminatie buitenspel» (OVIVI) zal er aandacht
zijn voor eerdergenoemde Richtlijn en zullen we samen met de John
Blankenstein Foundation en de Anne Frank Stichting een proces in gang
zetten gericht op het normeren van gedrag in stadions met betrekking tot
onwenselijke uitingen zoals homofobe spreekkoren. Daarbij willen we de
BVO’s en haar supporters bewust maken van de impact van kwetsende
spreekkoren.
Vraag 8
Bent u het met ons eens dat symboliek zoals het dragen van aanvoerdersbanden weinig waarde heeft als clubs en spelers hier geen concrete acties aan
verbinden zoals het stilleggen van de wedstrijd?
Antwoord 8
Ik ben het met u eens dat een wedstrijd soms wel eerder stilgelegd mag
worden. Toch ondersteun ik ook het gebruik van de OneLove aanvoerdersbanden. Het is een mooie manier om tijdens wedstrijden visueel te maken
dat in het voetbal geen ruimte is voor discriminatie en racisme. De OneLove
aanvoerdersbanden zijn slechts een onderdeel binnen de brede aanpak van
racisme en discriminatie in het voetbal. OVIVI kent velerlei maatregelen
gericht op preventie, signaleren en sanctioneren. Daarbij moet deze actie niet
worden onderschat. Ook het gesprek hier over voeren en het maatschappelijk
debat hierover vind ik van waarde, los van de overige concrete acties en het
stilleggen van wedstrijden.
Vraag 9
Bent u tevreden over de aanpak tot nu? Zo nee, welke concrete maatregelen
gaat u nemen?
Antwoord 9
Ik ben blij met de stappen die we tot nu toe hebben gezet. Over de voortgang
en de opbrengsten van OVIVI zal ik u begin volgend jaar informeren. Maar we
zijn er nog niet. Permanente aandacht is nodig om mensen bewust te maken
van hun vooroordelen en van het effect van discriminatie (waaronder
homofobie). Deze aanpak vergt een lange adem. Vandaar dat de huidige
partners en het Ministerie van OCW met elkaar in gesprek zijn over een
vervolg op OVIVI. Zodra daar over meer bekend is, zal ik u hierover informeren.
Vraag 10
Wilt u deze vragen beantwoorden voor het Wetgevingsoverleg Sport en
Bewegen op 28 november?
Antwoord 10
Ja.

3

2022Z06222.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3