Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 451

Wijziging van de Wet op de rechterlijke indeling,
de Wet op de rechterlijke organisatie en enige
andere wetten in verband met de vorming van
de arrondissementen Gelderland en Overijssel

Nr. 5

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 29 november 2012
ALGEMEEN
Inleiding; doelstelling wetsvoorstel
Met belangstelling heb ik kennisgenomen van de vragen en opmerkingen
van de leden van de fracties die in het verslag aan het woord zijn. De
meeste van deze fracties reageren instemmend op de intentie om het
arrondissement Oost-Nederland, zoals dat wordt gevormd met de Wet
herziening gerechtelijke kaart (Stb. 2012, 313), te splitsen in een arrondissement Gelderland en een arrondissement Overijssel. In het onderstaande
ga ik in op de vragen en opmerkingen van de verschillende fracties.
De leden van de SP-fractie achten het van groot belang dat de splitsing op
1 januari 2013 kan worden gerealiseerd, zodat niet eerst tien en later pas
elf arrondissementen worden gevormd. Zij vragen of de regering erkent
dat latere vorming van het elfde arrondissement ongewenst is.
Het direct vanaf 1 januari 2013 werken met de beoogde eindsituatie
voorkomt, zoals de aan het woord zijnde leden terecht opmerken,
onnodige belasting voor de Rechtspraak en ketenpartners. Om die reden
zal de Rechtspraak vanaf 1 januari 2013 dan ook zoveel mogelijk werken
met een afzonderlijke regio Gelderland en een afzonderlijke regio
Overijssel, als ware reeds sprake van twee arrondissementen. De
voorbereidingen in de uitvoering zijn daarop nu al gericht. Dit betekent
onder meer dat er in het zaaksverdelingsreglement onderscheid wordt
gemaakt tussen de gebieden Gelderland en Overijssel. Zaken uit
Gelderland zullen uitsluitend in Gelderland worden voorbereid en op
zitting komen, voor zover het geen zaken betreft die vanwege hun
specialistisch karakter alleen door bepaalde gerechten worden behandeld.
Volgens dezelfde lijn geldt voor zaken uit Overijssel dat deze in Overijssel
worden behandeld. Personeel zal in beginsel niet over de provinciegrenzen heen worden ingezet.

kst-33451-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 451, nr. 5

1

Vorming van de arrondissementen en rechtbanken Gelderland en
Overijssel
De leden van de fractie van de VVD vragen of de opdeling van de
rechtbank Oost-Nederland een negatieve invloed zal hebben op de
kwaliteit en specialisatie binnen de Rechtspraak. De aan het woord zijnde
leden vragen de regering om te verzekeren dat de splitsing niet zal leiden
tot verlaging van de kwaliteit. Ook vragen zij in hoeverre kan worden
verzekerd dat de met de Wet herziening gerechtelijke kaart beoogde
specialisatie bij de nieuwe rechtbanken nog kan worden bereikt en of de
afzonderlijke onderdelen van de rechtbanken van voldoende omvang
zullen zijn om de kwaliteit en continuïteit te garanderen.
Met de leden van de VVD-fractie ben ik van mening dat deze splitsing niet
ten koste mag gaan van de met de Wet herziening gerechtelijke kaart
beoogde doelstellingen. Die wet beoogt ook in de toekomst de kwaliteit
van rechtspraak te waarborgen en deze te verbeteren op drie hoofdonderdelen; de kwaliteit en toegankelijkheid van het primaire proces (de
rechtspraak) en – mede in de sleutel daarvan – de kwaliteit van bestuur en
de kwaliteit van de bedrijfsvoering. In het licht van behoud en verbetering
van kwaliteit, biedt de Wet herziening gerechtelijke kaart de noodzakelijke
voorwaarden om specialisatie van rechterlijk personeel te stimuleren, de
continuïteit van het werk beter te waarborgen en doorlooptijden van
zaken te verbeteren. Om een en ander te kunnen bereiken, is het noodzakelijk dat gerechten en parketten van voldoende omvang (in zowel
mensen, zaken als middelen) ontstaan. Tijdens de behandeling van de Wet
herziening gerechtelijke kaart is gebleken dat er waarde wordt gehecht
aan het ontstaan van twee afzonderlijke rechtbanken in de regio
Oost-Nederland. De betreffende organisaties krijgen met dit wetsvoorstel
het vertrouwen dat ze als zelfstandige rechtbanken aan de genoemde
doelstellingen van de Wet herziening gerechtelijke kaart kunnen voldoen.
De mogelijke kwetsbaarheden van kleinere eenheden blijven daarbij wel
een punt van aandacht. Om te bewaken dat de gerechten in deze regio in
staat zijn om te voldoen aan de vereisten aan kwaliteit en continuïteit, zal
de werking ervan worden gemonitord.
Bij de monitoring zal in ieder geval worden gelet op de kwaliteitsontwikkeling, de doorlooptijden van zaken en continuïteit van het werk. In het
geval van de rechtbank Overijssel zal worden gevolgd of deze voldoende
in staat is zelfstandig te functioneren zonder aangewezen te zijn op
ondersteuning door andere rechtbanken, bijvoorbeeld in de vorm van het
verlenen van bijstand door rechters van andere rechtbanken als rechterplaatsvervanger of door het afdoen van zaken door andere rechtbanken.
Uitgangspunt van de Wet herziening gerechtelijke kaart is immers dat
ieder afzonderlijk gerecht in staat is om in principe alle type zaken geheel
zelf af te doen, bijzondere concentraties daargelaten. Er wordt nog bezien
welke meetbare indicatoren geschikt zijn om het functioneren van de
gerechten te kunnen volgen en beoordelen. Vanuit een oogpunt van
doelmatigheid zal voor de gegevensverzameling zoveel mogelijk gebruik
worden gemaakt van reguliere informatievoorziening en periodieke
klanttevredenheidsonderzoeken van de Rechtspraak. Dit biedt de
mogelijkheid prestaties beter af te zetten tegen prestaties van rechtbanken
elders in het land.
Met de monitoring wordt tegemoet gekomen aan de door de leden van de
VVD-fractie in het verslag geuite voorkeur om de geplande evaluatie van
de Wet herziening gerechtelijke kaart, in het licht van het amendement
Çörüz c.s., spoedig uit te voeren. De monitoring zal immers niet pas over
enkele jaren van start gaan, doch vanaf de inwerkingtreding van deze wet.
De eerste resultaten van de monitor zullen eind 2013 beschikbaar komen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 451, nr. 5

2

en aan beide kamers worden gezonden. Naast de monitoring zullen
evaluatie worden uitgevoerd, waartoe het voorliggende wetsvoorstel (in
artikel XXXII) de Wet herziening gerechtelijke kaart (in artikel CXLIVb) de
opdracht geven.
De leden van de VVD-fractie vragen of kan worden aangegeven of de
uitkomsten van de evaluatie aanleiding zouden kunnen zijn om de
voorgestelde splitsing van het arrondissement Oost-Nederland weer
ongedaan te maken. Ook wensen zij te vernemen wat de uitkomst van de
evaluatie zou moeten zijn om tot dat besluit te komen.
Wanneer bij de monitoring of de evaluatie blijkt dat het functioneren van
een of beide rechtbanken in de regio Oost-Nederland tekortschiet, ook in
vergelijking met de andere rechtbanken, dan zullen de noodzakelijke
maatregelen worden getroffen om de prestaties te verbeteren, bijvoorbeeld voor wat betreft kwaliteit en doorlooptijden. Welke die maatregelen
zijn, zal in voorkomend geval moeten worden bezien. Op voorhand kan
daarbij geen enkel scenario geheel worden uitgesloten. Wel moet worden
bedacht dat noch organisatie, noch personeel, noch rechtzoekenden
gebaat zijn met elkaar in hoog tempo opvolgende reorganisaties. De
nieuwe rechtbank Overijssel moet nu de kans en het vertrouwen krijgen
om te werken binnen de nieuwe situatie.
De leden van de PVV-fractie vragen waarom de regering nu overgaat tot
het splitsen van het arrondissement Oost-Nederland en wat hiervoor de
doorslaggevende argumenten zijn. Ook vragen deze leden waarom, als de
grootte van het arrondissement een rol speelt bij die keuze, er niet ook
voor wordt gekozen het arrondissement Noord-Nederland te splitsen.
Tijdens de parlementaire behandeling van de Wet herziening gerechtelijke
kaart is gebleken van grote twijfels bij meerdere partijen over de
werkbaarheid van de beoogde rechtbank Oost-Nederland. In discussie
was vervolgens de vraag of met de rechtbank Oost-Nederland de
schaalvergroting te ver zou worden doorgevoerd. De verwachting was dat
een te grote organisatie zou ontstaan, zowel in aantallen fte’s als in
aantallen zaken, waardoor een kloof zou kunnen ontstaan tussen
rechtzoekenden en de Rechtspraak en tussen rechterlijk personeel en het
gerechtsbestuur. Het debat met het parlement over de Wet herziening
gerechtelijke kaart heeft laten zien dat velen, zowel in de Eerste Kamer als
in de Tweede Kamer, het vertrouwen hebben dat de afzonderlijke
rechtbanken Gelderland en Overijssel in voldoende mate kunnen
beantwoorden aan de doelstellingen van de Wet herziening gerechtelijke
kaart. Dat vertrouwen is van dien aard dat de Eerste Kamer unaniem heeft
aangedrongen op de splitsing van de rechtbank Oost-Nederland. Tijdens
de mondelinge behandeling van het wetsvoorstel in de Eerste Kamer is
van de kant van de regering aangegeven dat – indien het parlement van
oordeel zou zijn dat Oost-Nederland gesplitst zou moeten worden –
hieraan uitvoering zal worden gegeven. Met het voorliggende
wetsvoorstel wordt dit geëffectueerd. In het voorgaande is al aangegeven
dat ook de regering nu aan de rechtbank Overijssel het vertrouwen geeft
van het zelfstandig kunnen functioneren.
In geval van de rechtbank Oost-Nederland kwam vanaf het begin van het
parlementaire proces de vraag op of de opschaling niet te ver werd
doorgevoerd. In geval van de rechtbank Noord-Nederland bestond en
bestaat daarentegen geen enkele twijfel. Met de vorming van die
rechtbank ontstaat een gerecht dat, qua aantallen fte’s, aantallen zaken en
middelen groot genoeg is om aan de doelstellingen van de Wet herziening
gerechtelijke kaart te kunnen voldoen. Splitsing van die rechtbank zou
leiden tot zodanig kwetsbare eenheden dat die doelstellingen niet worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 451, nr. 5

3

bereikt. Bij de totstandkoming van die wet is benadrukt dat opschaling het
instrument is om te komen tot kwaliteitsverbetering, de mogelijkheid tot
specialisatie en het waarborgen van de continuïteit van het werk.
De leden van de D66-fractie verzoeken de regering om bij de evaluatie van
de Wet herziening gerechtelijke kaart ook de samenhang met het
openbaar ministerie en de nationale politie te bezien. De leden van de
SP-fractie vragen waarom met dit wetsvoorstel alleen is voorzien in de
evaluatie van de gesplitste arrondissementen en niet van de bijbehorende
regionale eenheid van de nationale politie alsmede het arrondissementsparket Oost-Nederland. Deze leden vragen of een en ander niet in
samenhang moet worden bezien.
De leden van de aan het woord zijnde fracties vragen terecht om het
verband met het openbaar ministerie en de nationale politie in het oog te
houden. Het goede functioneren van de rechtbanken Gelderland en
Overijssel kan niet volledig worden beoordeeld zonder daarbij ook de
relatie met de ketenpartners van deze gerechten te betrekken. Bij de
genoemde monitoring en evaluatie zal dan ook de samenhang met het
arrondissementsparket Oost-Nederland en de regionale politie-eenheid in
Oost-Nederland worden betrokken.
Regionale indeling van de nationale politie en van de eerstelijnsparketten
van het openbaar ministerie
De leden van de VVD-fractie vragen in hoeverre de regering de zorg deelt
over de organisatorische verhouding tussen enerzijds de rechtbanken en
anderzijds het arrondissementsparket en de regionale eenheid van de
nationale politie in het op te delen arrondissement Oost-Nederland. Ook
vragen zij in hoeverre de met de Wet herziening gerechtelijke kaart
beoogde vereenvoudiging, effectiviteit en efficiëntie tussen de ketenpartners onder druk wordt gezet door de splitsing. De leden van de
ChristenUnie-fractie merken in het licht van de geografische congruentie
op dat een gesplitst arrondissementsparket nog altijd groter zou zijn dan
de arrondissementsparketten van vóór de invoering van de Wet
herziening gerechtelijke kaart. De aan het woord zijnde leden vragen om
een cijfermatige onderbouwing op dit punt. Ook de leden van de
SGP-fractie verzoeken om een cijfermatige onderbouwing van het
argument dat als gevolg van de splitsing te kwetsbare afzonderlijke
eenheden zouden ontstaan. Deze leden wensen bovendien te vernemen
op welke concrete punten daadwerkelijke problemen zouden ontstaan
voor het openbaar ministerie als het tot splitsing zou komen en hoe
kwetsbaar deze afzonderlijke onderdelen zouden zijn in vergelijking met
andere parketten. De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen
voorts om een nadere onderbouwing van de stelling dat een goed
functionerend parket niet zou moeten worden gesplitst, teneinde de
positie van het openbaar ministerie niet te verzwakken. Ook vragen deze
leden of er onderzoek is geweest onder medewerkers naar hun mening
over het functioneren van het parket in de huidige situatie en het
verwachte functioneren in de toekomst. Zij vragen wat het verdelen van
de capaciteit over twee arrondissementen betekent voor de werklast van
het openbaar ministerie en of deze consequenties zijn onderzocht.
Bij de vorming van de Wet herziening gerechtelijke kaart heeft het op
elkaar aansluiten van de regionale indelingen van de Rechtspraak, het
openbaar ministerie en de nationale politie een belangrijke rol gespeeld.
Met deze congruentie kunnen eenvoudiger en op eenduidig niveau
afspraken worden gemaakt tussen ketenpartners, onder meer over
capaciteitsinzet, werkprocessen en het uitwisselen van informatie. Voor de
goede werking van de strafrechtelijke keten, waarnaar ook de leden van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 451, nr. 5

4

de VVD-fractie verwijzen, is met name het samenvallen van regionale
eenheden van het openbaar ministerie en de politie van belang. In die
verhouding en op dat niveau worden immers belangrijke afspraken
gemaakt over de capaciteitsinzet op opsporingsonderzoeken en prioritering in vervolgingsbeleid. Anders gezegd: in de onderlinge verhoudingen zijn met name het openbaar ministerie en de politie op elkaar
gericht. In aanvulling hierop zij opgemerkt dat het behandelen van
strafzaken een minderheid vormt van het werk van de rechtbanken.
Ongeveer 70% van de zaken die door de rechtbanken worden behandeld,
ligt op het terrein van het civielrecht en het bestuursrecht. Op die
terreinen is in het geheel geen sprake van samenwerking met openbaar
ministerie en politie, en speelt de kwestie van congruentie dan ook niet.
Uit de verklaringen van verschillende leden van de Eerste Kamer, welke
zijn uitgebracht bij de stemming over de Wet herziening gerechtelijke
kaart, blijkt dat reeds op dat moment de vraag onder ogen is gezien of de
splitsing, gelet op de beoogde congruentie, niet ook zou moeten worden
doorgetrokken naar het openbaar ministerie en de politie. Daarbij hebben
verschillende fracties, waaronder die van de VVD, expliciet aangedrongen
op het behoud van tien regionale eenheden van het openbaar ministerie
en de politie. De regering onderschrijft die opvatting. Daarbij is het
volgende van belang. In de regio Oost-Nederland functioneert het
openbaar ministerie op meerdere relevante gebieden feitelijk nu al als één
parket. Deze samenwerking tussen bestaande parketten is gezocht om
redenen van efficiëntie en omdat de parketten te gering van omvang zijn
(in zowel aantallen fte’s als aantallen zaken) om de betreffende werkzaamheden als afzonderlijke eenheden met voldoende kwaliteit en snelheid te
kunnen verrichten. Door deze opschaling kan het openbaar ministerie zijn
kwaliteit en effectiviteit vergroten en de samenwerking met ketenpartners
goed organiseren. Hierdoor ontstaat ruimte voor flexibiliteit, om in
overleg met het lokaal bestuur (in de lokale driehoek) de prioriteiten en
het beleid vast te stellen. Het openbaar ministerie werkt daarbij samen
met de partners in de justitiële keten en met het lokale bestuur in de
veiligheidshuizen. Daarnaast willen openbaar ministerie, politie en
overige (keten)partners met het traject ZSM (Zo Snel, Samen, Slim,
Selectief en Simpel Mogelijk) de veelvoorkomende, lokaal gebonden
criminaliteit snel, professioneel en effectief afdoen. Sommige zaken zullen
juist vanwege hun verbinding met de lokale context op zitting worden
gebracht bij een lokale rechtbank. De opschaling op bestuurlijk en
organisatorisch niveau maakt het daarmee voor het openbaar ministerie
mogelijk te investeren in de samenwerking op lokaal niveau.
Het genoemde traject ZSM wordt in de regio Oost-Nederland nu al
opgepakt door de betreffende parketten gezamenlijk. Door de schaalgrootte die hiermee ontstaat, kan het openbaar ministerie in de regio aan
ketenpartners (waaronder gemeenten) garanderen dat er iedere dag van
de week capaciteit beschikbaar is om bepaalde zaken snel en deskundig af
te doen. Dit functioneert in deze regio op dit moment naar grote tevredenheid van zowel openbaar ministerie als ketenpartners. In geval van
splitsing zou op termijn naar verwachting die kwaliteit en beschikbaarheid
niet meer of alleen met grotere moeite kunnen worden gegarandeerd,
hetgeen uiteindelijk ook belangen van ketenpartners schaadt.
Deze nu al bestaande samenwerking in de regio Oost-Nederland kan
worden gecontinueerd in de aanloop naar de situatie na de herziening van
de gerechtelijke kaart. Bovenregionale samenwerking in grotere, gedeelde
teams van mensen, die een gezamenlijk pakket aan zaken behandelen,
heeft naar zijn aard beperkingen, zowel in tijd als anderszins. Uiteindelijk
zal iedere organisatie zelfstandig moeten kunnen functioneren, om
conflicterende belangen over structurele bovenregionale personele inzet
en prioritering te voorkomen. Indien het parket Oost-Nederland zou

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 451, nr. 5

5

worden gesplitst en de afzonderlijke parketten Overijssel en Gelderland
zelfstandig zouden moeten functioneren, zouden de mogelijkheden tot het
behalen van schaalvoordelen – in ieder geval op termijn – beperkt worden
of zelfs verloren kunnen raken. Er ontstaan dan te kleine eenheden, die
ieder op zichzelf niet in staat zijn om de vereiste kwaliteit en beschikbaarheid van personeel te bieden.
Ook voor andere, specifieke deskundigheid vergende, aandachtsgebieden
geldt dat er nu al in de regio Oost-Nederland verdergaande samenwerking
tussen parketten plaatsvindt. Het gaat hierbij onder meer om de behandeling van zaken op het terrein van cybercrime, zeden en mensenhandel.
De genoemde specialisaties en samenwerkingsverbanden maken het voor
het openbaar ministerie mogelijk om in overleg met de politie de
werkprocessen te uniformeren, waarmee uiteindelijk de goede werking
van de strafrechtketen is gediend. Een ander voorbeeld vormt het
optreden van medewerkers van het openbaar ministerie in het kader van
teams op het terrein van grootschalige onderzoeken. Ten behoeve van
deze teams dient in bepaalde gevallen op zeer korte termijn relatief grote
personele capaciteit beschikbaar te komen. Ook hiervoor geldt dat dit
feitelijk alleen goed mogelijk is wanneer er voldoende omvangrijke
organisaties zijn die ook na het formeren van dergelijke teams in staat zijn
het meer reguliere werk te blijven doen.
Uit voornoemde voorbeelden blijkt dat er met een arrondissementsparket
Oost-Nederland schaalvoordelen kunnen worden behaald, waarbij ook
ketenpartners (politie en gemeenten) belang hebben, welke met te kleine
eenheden niet kunnen worden behaald, of in ieder geval niet op hetzelfde
kwaliteitsniveau. Dit wordt nog eens onderstreept door de vergelijking
van aantallen fte’s en zaken van de verschillende nieuwe parketten. In een
afzonderlijk parket Overijssel zouden in totaal, inclusief ondersteunend
personeel, ca. 195 fte’s werkzaam zijn (stand van zaken ultimo 2011).
Hiermee zou Overijssel verreweg het kleinste parket zijn. Ter vergelijking:
in het navolgende kleinste parket (Limburg) zijn ca. 220 fte’s werkzaam.
Een relatief groot parket, Amsterdam, zit op een aantal van ca. 385 fte’s,
waarmee het nagenoeg twee keer zo groot zou zijn als het parket
Overijssel. Ook het aantal misdrijfzaken dat door het parket Overijssel zou
worden afgehandeld (minder dan 11 000 in 2011) zou minder zijn dan het
aantal in bijvoorbeeld Limburg (ruim 13 000) en Amsterdam (ruim 22 000).
In vergelijking met andere parketten zou Overijssel derhalve achterblijven
in aantallen personeel en aantallen zaken, terwijl ook van het parket
Overijssel wordt verwacht dat het een vergelijkbare kwaliteit kan leveren.
Tel hierbij op de situatie dat een zekere instroom aan zaken op verschillende terreinen nodig is om te verzekeren dat gespecialiseerd personeel
ook de verworven specialisaties kan behouden, en er ontstaat het beeld
van een kwetsbaar parket dat afbreuk kan doen aan de goede werking van
de strafrechtketen.
Er is geen specifiek onderzoek verricht onder werknemers van het
openbaar ministerie naar de opvattingen omtrent de vorming van een
parket Oost-Nederland of de verwachte werking van dat parket. Voor de
meeste medewerkers zal het ontstaan van dat parket worden ervaren als
een logisch resultaat van een transitieproces waarbij het werken in
grotere teamverbanden de noodzakelijke voorwaarden biedt voor
kwaliteitsverbetering en efficiënter werken. De ondernemingsraden van
de parketten in Oost-Nederland zijn betrokken bij de totstandkoming van
de visie, ambitie en inrichting van de organisatie. De door het beoogde
parket opgestelde houtskoolschets is door deze ondernemingsraden
omarmd. Zij ondersteunen de plannen om te komen tot dit parket en
onderschrijven dit als de gewenste organisatieschaal om te komen tot een
toekomstbestendig parket. Er zijn derhalve vooralsnog geen signalen dat
medewerkers de vorming van het parket niet zouden steunen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 451, nr. 5

6

Ook voor de politie geldt dat splitsing zou leiden tot te kleine regionale
eenheden om de taken op het terrein van zowel de openbare orde als de
strafrechtelijke rechtshandhaving met voldoende kwaliteit en efficiëntie te
kunnen realiseren. Daarbij komt dat het voor het goede functioneren van
de strafrechtketen met name van belang is dat het openbaar ministerie en
de politie op hetzelfde niveau georganiseerd zijn. Dat goede functioneren
is gewaarborgd met het volledig samenvallen van de regionale indelingen
van het openbaar ministerie en de politie in geheel Nederland.
Juist voor het goede functioneren van de strafrechtketen is derhalve het
behoud van de tien arrondissementsparketten en tien regionale eenheden
van de nationale politie van belang. In het voorgaande is al aangegeven
dat bij de monitoring het functioneren van de Rechtspraak in de regio
Oost-Nederland en Overijssel ook aandacht zal worden geschonken aan
de relatie met de ketenpartners.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen of de indeling van de
gerechtelijke kaart bepalend is voor het kunnen bereiken van de
benodigde specialisatie en expertise en of hiervoor geen andere
praktische oplossingen mogelijk zijn.
De gedachte achter de Wet herziening gerechtelijke kaart is dat er
zelfstandige regionale eenheden ontstaan die van voldoende omvang zijn
om ook in de toekomst – ieder voor zich – in principe alle typen zaken te
kunnen behandelen, uitgezonderd concentraties van zaken in bijzondere
gevallen. Deze benadering brengt mee dat iedere zelfstandige eenheid
groot genoeg moet zijn om teams te kunnen vormen die niet alleen het
meer reguliere werk verrichten, maar die ook voldoende ruimte bieden
aan medewerkers voor het ontwikkelen van bepaalde specialisaties.
Hiermee wordt het kwaliteitsniveau van de gerechten en de parketten
bevorderd. De regionale indeling van de gerechtelijke kaart is in die zin
inderdaad bepalend voor het kunnen ontwikkelen van kwaliteit, specialisatie en expertise. Een ander optie zou zijn om medewerkers vaker
bovenregionaal in te zetten bij verschillende eenheden. Op incidentele
basis zou dit uitkomst kunnen bieden, bijvoorbeeld om tijdelijke capaciteitsproblemen op te vangen. Wanneer een dergelijke opzet een meer
structureel karakter zou krijgen, zou dit kunnen leiden tot onduidelijkheden over de mogelijkheid van inzet van personeel in bepaalde regio’s,
belangenconflicten over capaciteitsinzet en prioritering, alsmede vragen
over de aansturing van dat personeel.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen om een onderbouwing van de stelling dat de schaalvoordelen die met de indeling in
tien regionale eenheden van de nationale politie worden behaald, niet ook
in stand zouden blijven als er sprake zou zijn van elf eenheden ten
opzichte van de huidige 25 politieregio’s. Ook de leden van de SGP-fractie
vragen of er problemen zullen ontstaan als de regionale eenheid van de
politie in Oost-Nederland eveneens wordt gesplitst.
De beoogde schaalgrootte van de regionale eenheden van de politie is
noodzakelijk om te komen tot sterke regionale eenheden van de politie en
tot schaalvoordelen op het terrein van het beheer en de taakuitvoering.
Uitgaande van een tweedeling van de regionale eenheid Oost-Nederland
langs de grenzen van de arrondissementen Gelderland en Overijssel, zou
er in het gebied van het arrondissement Overijssel een regionale eenheid
ontstaan die kleiner is dan de thans kleinste regionale eenheid, de
regionale eenheid Limburg. De regionale eenheid Limburg is veruit de
kleinste regionale eenheid en zit tegen de ondergrens aan van de grootte
die nodig is om de beoogde schaalgroottevoordelen te behalen.
Opsplitsing van de regionale eenheid Oost-Nederland zou onder meer ten
koste gaan van de doelmatigheidswinst. De oprichting van een extra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 451, nr. 5

7

regionale eenheid betekent naar verwachting dat ongeveer 60 fte’s extra
nodig zijn voor de leiding en de staf van de extra regionale eenheid. Bij
een onveranderd budget gaat dat ten koste van de operationele inzet van
de politie en daarmee van de veiligheid in de regio Oost-Nederland.
Voorbereiding wetsvoorstel
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen of de meest betrokken
organisaties, met wie informeel contact heeft plaatsgevonden over een
concept van het wetsvoorstel, instemmend hierop hebben gereageerd en
welke opmerkingen daarbij zijn gemaakt.
Vanwege het belang zo snel mogelijk duidelijkheid te bieden over de
gerechtelijke indeling is dit wetsvoorstel met zeer grote voortvarendheid
voorbereid en uitsluitend aan de meest rechtstreeks betrokken partijen
(Raad voor de rechtspraak, de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak
(NVvR) en het College van procureurs-generaal) informeel ter
commentaar voorgelegd. Van deze organisaties is – eveneens informeel –
een reactie vernomen. Het College van procureurs-generaal zag geen
aanleiding tot het maken van opmerkingen. De Raad voor de rechtspraak
heeft aangegeven geen voorstander te zijn van het voorstel tot splitsing,
gelet op de eerdergenoemde kwetsbaarheden van een afzonderlijke
rechtbank Overijssel. De NVvR heeft aangegeven met het wetsvoorstel te
kunnen instemmen.
Financiële consequenties en administratieve lasten
De leden van de SGP-fractie vragen of er van dit wetsvoorstel afgeleide
financiële gevolgen voor het rijk zijn te verwachten en waar in dat verband
aan moet worden gedacht.
Er zijn als gevolg van dit wetsvoorstel enkele afgeleide financiële
gevolgen. Deze zijn het effect van aanvullende aanpassingen die nodig
zijn in diverse (geautomatiseerde) administraties en informatiesystemen.
Deze effecten slaan neer bij in ieder geval de Rechtspraak en het openbaar
ministerie. De noodzakelijke wijzigingen zullen door de betreffende
organisaties worden betrokken in de reguliere beheer- en onderhoudsplanning en – daarmee – worden opgevangen binnen de reguliere
budgetten.
ARTIKELSGEWIJS
Artikel IV (Wet herziening gerechtelijke kaart)
Onderdeel E
De leden van de SGP-fractie vragen waarom er niet voor wordt gekozen
de afschaffing van het college van afgevaardigden geheel op te schorten
dan wel het college te evalueren op termijn van drie jaar.
Tijdens de behandeling van de Wet herziening gerechtelijke kaart is
toegezegd om de besluitvorming omtrent de opheffing van het college
van afgevaardigden te betrekken bij de evaluatie van de Wet herziening
gerechtelijke kaart over vijf jaar. Tot die tijd zal het college in ieder geval
niet worden opgeheven. De wijziging van de Wet herziening gerechtelijke
kaart, waarop de aan het woord zijnde leden duiden, sluit aan bij deze
toezegging. Deze termijn van vijf jaar biedt voldoende ruimte om te bezien

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 451, nr. 5

8

of de aan het College toebedachte functies al worden vervuld door een
ander orgaan binnen de Rechtspraak, of dat er voldoende grond is voor
het doen voortbestaan van het college.
De minister van Veiligheid en Justitie,
I. W. Opstelten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 451, nr. 5

9