Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3316
Vragen van het lid Podt (D66) aan de Staatssecretaris van Justitie en
Veiligheid over het bericht «Bijna elke dag verdwijnt er een kind uit de
asielopvang» (ingezonden 5 juni 2023).
Antwoord van Staatssecretaris Van der Burg (Justitie en Veiligheid)
(ontvangen 1 augustus 2023). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2022–2023, nr. 3009.
Vraag 1
Kunt u per vorm van opvang (centrale ontvangstlocatie (col), asielzoekerscentrum (azc), (crisis)noodopvang) aangeven hoeveel kinderen in het afgelopen
jaar zijn verdwenen?1
Antwoord 1
In deze set Kamervragen wordt gesproken over verdwijningen, hiervoor
hanteert het COA de cijfers van kinderen die met onbekende bestemming uit
de asielopvang vertrekken (hierna: mob).
Het overgrote deel van de kinderen dat de COA-opvang verlaat, betreft
alleenstaande minderjarige vreemdelingen (hierna: amv), 91% van de
vertrokken kinderen in de periode januari 2022 tot mei 2023 zijn amv. In de
mob-registratie van het COA is de afgelopen jaren echter eerder een afname
dan toename waarneembaar in absolute aantallen kinderen dat mob is
gegaan. In 2018 betrof dit 540 kinderen, in 2019 waren het er 778, in 2020
waren het er 489, in 2021 waren het er 250, in 2022 waren het er 292. In deze
periode is tegelijkertijd een sterke toename waarneembaar van het aantal
kinderen (met name amv) dat het COA opvangt, waardoor in relatieve zin dus
sprake is van een afname van het aantal mob-meldingen. Daarbij geldt tevens
dat de cijfers hoger kunnen uitvallen omdat het bij mob-registraties om niet
unieke personen gaat: soms wordt een kind meerdere malen mobgeregistreerd, omdat het kind zich na het vertrek weer opnieuw meldt bij het
COA en daarna weer vertrekt uit de opvang.
Als we enkel kijken naar kinderen in een gezin zijn er vanuit de centrale
aanmeldlocatie (col) in Ter Apel in 2022 9 mob-meldingen geregistreerd.
Vanaf de reguliere asielopvang locaties (met uitzondering van amv-locaties)
heeft het COA in 2022 en tot en met mei 2023 46 mob-registraties van

1

ah-tk-20222023-3316
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

AD, 26 mei 2023, Bijna elke dag verdwijnt er een kind uit de asielopvang (https://www.ad.nl/
binnenland/bijna-elke-dag-verdwijnt-er-een-kind-uit-de-asielopvang~aa9402f9/).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

kinderen in gezinnen gedaan. Vijf meldingen betreffen vreemdelingen die
verbleven op noodopvanglocaties van het COA.
Amv verblijven eerst in Ter Apel op de procesopvanglocatie amv (poa). Vanaf
de poa in Ter Apel zijn er in 2022 254 mob-registraties. Met betrekking tot alle
poa’s heeft het COA van 2022 tot en met mei 2023 492 mob-registraties van
amv geregistreerd. Dit is inclusief de eerder genoemde mob-registraties over
2022 vanuit amv Ter Apel, en daarvan ging het in 142 gevallen om een
registratie vanuit een noodopvanglocatie.
Tot slot, gemeenten zijn verantwoordelijk voor de crisisnoodopvang, dat
betekent dat daar geen informatie over gedeeld kan worden. Belangrijk
daarbij te benoemen is dat er geen amv in de crisisnoodopvanglocaties
worden geplaatst.
Vraag 2
Hoe is het mogelijk dat zoveel kinderen verdwijnen tussen aanmelding in Ter
Apel en aankomst in een asielzoekerscentrum?
Antwoord 2
Minder dan 4% van de mob-registraties in Ter Apel betreft kinderen in
gezinnen, de rest zijn amv. Een deel van de amv meldt zichzelf aan in Ter
Apel, maar niet allemaal. Wanneer zij zich elders in Nederland melden,
worden zij met taxivervoer gebracht naar Ter Apel. Wanneer zij worden
doorgeplaatst vanuit Ter Apel naar een andere opvanglocatie, worden zij
gebracht. Zowel de reguliere (amv-)opvanglocaties als de beschermde
opvang voor amv hebben geen gesloten setting. Dat betekent dat amv zich
vrij kunnen bewegen en de opvang kunnen verlaten.
Er wordt op verschillende manieren inzet gepleegd om dit te voorkomen. In
de poa’s is 24 uur per dag begeleiding aanwezig en geldt een meldplicht voor
2 momenten per dag. Amv waarbij op voorhand een reëel vermoeden van
slachtofferschap mensenhandel is, worden in de beschermde opvang
geplaatst. Er worden in de beschermde opvang dan extra beschermingsmaatregelen getroffen, zoals extra bewaking en toezicht. Verder wordt de
(plaatselijke) politie op de hoogte gesteld van eventuele risico’s.
Vraag 3
Wat is op dit moment de situatie in de alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv)-opvang in Ter Apel? Hoeveel kinderen worden er opgevangen,
met hoeveel begeleiders?
Antwoord 3
De druk op de amv-capaciteit en daarmee ook op de poa in Ter Apel blijft
hoog en loopt de laatste weken weer verder op, waardoor er op de locatie al
geruime tijd meer amv verblijven dan beoogd (55). De afgelopen periode was
dit aantal beheersbaar en kon het COA de jongeren een kwalitatief goede
opvang en begeleiding bieden. Dit was mogelijk door de grote inzet van de
medewerkers ter plaatse, waarvoor een compliment op zijn plaats is, en door
de diverse door het COA getroffen maatregelen om de situatie verbeteren. Zo
heeft het COA meer begeleiders beschikbaar gesteld, is er een straatcoach
aangesteld, wordt Nederlandse les gegeven en wordt de locatie 24 uur per
dag beveiligd. De gemiddelde verblijfsduur op de locatie is 1 tot 2 weken in
verband met het aanmeldproces.
Vraag 4 en 5
Is er een verband tussen de verdwijningen van deze kinderen en de huidige
situatie in de asielopvang?
Is er een verband tussen de verdwijningen van deze kinderen en de huidige
maatregelen ten aanzien van amv’ers zoals het overplaatsen van kinderen
onder de 18 jaar naar de volwassen opvang en de grotere groepsgrootte
(waardoor er minder begeleiding per kind is)?
Antwoord 4 en 5
Ik ben niet bekend met signalen die duiden op een mogelijk verband tussen
het vertrek van minderjarigen uit de asielopvang en de huidige maatregelen
om het opvangtekort tegen te gaan, zoals de noodmaatregel inzake het
doorplaatsen van amv van 17,9 naar reguliere opvanglocaties. Zoals reeds
aangegeven is geen sprake van een absolute stijging van het aantal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

mob-registraties, in relatieve zin is zelfs sprake van een daling. Gebleken is
dat bewoners vaak niet vooraf kenbaar maken dat zij van plan zijn om de
opvang te verlaten, hetgeen onderzoek en onderzoek naar de reden van
vertrek bemoeilijkt.
Vraag 6
Welke meldingen heeft het Expertisecentrum Mensenhandel en Mensensmokkel gekregen die met deze verdwijningen in verband kunnen worden
gebracht?
Antwoord 6
Sinds de doorontwikkeling van het EMM ontvangen zij geen rechtstreekse
signalen en/of meldingen van mensenhandel of mensensmokkel van externe
organisaties. Signalen worden rechtstreeks gedeeld met de politie en de
Kmar. Hier zijn COA medewerkers op getraind. Bij dergelijke vermoedens
worden de signalen gemeld bij de politie (via het Nationaal Vreemdelingen
Informatie Knooppunt (NVIL) en het Informatieknooppunt (IKP) van de Kmar.
Daarnaast worden alle kinderen die mob gaan uit de asielopvang gemeld bij
de politie, volgens bestaande protocollen. Wanneer sprake is van reeds
bekende signalen ten aanzien van mensenhandel of mensensmokkel wordt
dit eveneens vermeld in de melding.
In de periode van 2022–2023 zijn vanuit Ter Apel minder dan vijf meldingen
via het protocol ingediend over het vertrek van een amv. Eén van de
mob-gemelde amv verblijft momenteel opnieuw in de asielopvang.
Vraag 7
Klopt het dat de samenstelling van de amv-groep anders is dan enkele jaren
geleden, toen eerder is gesproken over het verdwijnen van amv’ers uit de
opvang? Welke invloed heeft dat op de (mogelijke) redenen voor de
verdwijningen?
Antwoord 7
Gelet op de overeenkomstige kenmerken van de amv die mob gaan, is het
mogelijk dat een verband bestaat tussen amv die mob gaan en amv die
minder kans hebben op het verkrijgen van een verblijfsvergunning.
Vraag 8
Op welke wijze worden de (huidige) verdwijningen gemonitord, onderzocht
en voorkomen?
Antwoord 8
Indien een amv aangeeft te willen vertrekken, gaan de COA-medewerkers
hierover in gesprek met de amv waarin zij voorlichting geven over de
gevolgen voor de asielprocedure. Ook wordt in dit gesprek benoemd welke
risico’s het illegaal verblijf in Nederland oplevert en wat de mogelijkheden
zijn voor terugkeer naar het land van herkomst. Voorts wordt benoemd dat
het aan de vreemdeling is om de keuze te maken om te vertrekken en het een
ieder vrijstaat om de locatie te verlaten. In de meeste gevallen wordt een
besluit om te vertrekken echter vooraf niet kenbaar gemaakt.
Het COA zet zich dus voortdurend in om vroegtijdig te signaleren of een
minderjarige van plan is om de opvang te verlaten. Er is een verplichte
training voor alle bewoners waarin de gevaren van het leven in illegaliteit
worden toegelicht. Ook streeft het COA ernaar om op alle locaties een
contactpersoon mensenhandel/mensensmokkel te hebben. Daarnaast worden
amv waar op voorhand een reëel vermoeden van slachtofferschap mensenhandel is, in de beschermde opvang geplaatst. Hier wordt de jongere uit het
mogelijk onveilige netwerk gehaald en wordt er gewerkt aan weerbaarheid en
zelfredzaamheid. De politie wordt hiervan op de hoogte gesteld. In deze
opvang worden op basis van een individuele risico-inschatting extra
beschermingsmaatregelen getroffen, zoals extra bewaking en toezicht. Indien
sprake is van een signaal van mensenhandel of mensensmokkel wordt dat,
conform de aanwijzing mensenhandel van het OM, in alle gevallen opgepakt.
Het verdwijnen van amv uit de asielopvang wordt gemonitord door het
registreren van alle gevallen van vertrek met onbekende bestemming door
het COA. Het WODC heeft reeds onderzoek gedaan naar rondreizende amv,
dit wordt op korte termijn gepubliceerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Niet elke mob-registratie van het COA leidt tot een melding van vermissing
bij de politie. In de volgende gevallen gebeurt dit wel. Indien een amv zich op
twee opeenvolgende meldmomenten binnen 24 uur niet bij het COA meldt,
wordt hier standaard melding van gemaakt bij de politie en wordt het Nidos
op de hoogte gebracht. Daarnaast maakt het COA of Nidos direct melding bij
de politie wanneer sprake is van aanwijzingen dat de veiligheid van de amv
in het geding is, bijvoorbeeld omdat sprake is van ontvoering, vermoeden
van mensenhandel of direct levensgevaar van het kind. Het COA en Nidos
hebben de taak om de politie zo goed mogelijk te voorzien van informatie,
zodat de politie tot een zorgvuldige inschatting kan komen van de betreffende
zaak. Tevens wordt de wijkagent van de gemeente geïnformeerd.
In eerste instantie verricht de betrokken mentor van COA onderzoek door
middel van locatieonderzoek, netwerkonderzoek, en door zelf contact op te
proberen te nemen met de jongere. De melding en het meldingsnummer
worden vervolgens aan Nidos overgedragen en het onderzoek wordt dan
overgenomen door de jeugdbeschermer van Nidos om te bepalen of de
verblijfplaats van de amv bekend is. Indien de verblijfplaats niet bekend blijkt,
gaat de politie naar aanleiding van de melding verder met het onderzoek
waar mogelijk.
Indien sprake is van aanwijzingen dat het vertrek van een kind uit de
asielopvang is voorafgegaan, vergezeld of een gevolg is van een misdrijf,
wordt een opsporingsonderzoek onder strafrechtelijke titel en onder regie van
het OM uitgevoerd. De politie kan de op dat moment passende bevoegdheden toepassen.
Nidos doet, indien daar indicaties van zijn, aangifte van mensenhandel of
onttrekking aan gezag door de amv zelf. Het strafbare feit waarvan Nidos
aangifte doet is afhankelijk van het ingeschatte risico dat de minderjarige
loopt.
Vraag 9
Op welke wijze worden gemeenten (verantwoordelijk voor crisisnoodopvang)
ondersteund in het voorkomen van dit soort verdwijningen?
Antwoord 9
In CNO’s worden dezelfde maatregelen genomen als in de reguliere
asielopvang om vertrek met onbekende bestemming tegen te gaan. Zie
hiervoor het antwoord op vraag 8. Daarbij wel de opmerking dat amv niet op
CNO-locaties verblijven.
Vraag 10
Wat wordt er nu gedaan om de verdwenen kinderen te vinden?
Antwoord 10
Zie hiervoor het antwoord onder vraag 8.
Vraag 11
Op welke wijze worden signalen van gemeenten en lokale partners ten
aanzien van verdachte situaties actief geregistreerd en gebruikt om verdwijningen te voorkomen en op te lossen?
Antwoord 11
Zoals reeds aangegeven worden verdachte signalen door het COA gedeeld
met de politie. Dit gebeurt ad-hoc, per telefoon en per mail, of ze worden
gedeeld in het maandelijkse veiligheidsoverleg waarbij tevens de gemeente
vertegenwoordigd is. Naar aanleiding van de ontvangen signalen bekijkt de
politie welke interventies passend zijn en kunnen worden ingezet. Verdachte
signalen worden standaard geregistreerd in het systeem van de politie.
Vraag 12
Ziet u de huidige maatregelen om verdwijningen van kinderen te voorkomen
als afdoende? Zo ja, kunt u dit onderbouwen? Zo nee, kunt u aangeven wat
er de komende tijd wordt gedaan?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

Antwoord 12
Ik heb het volste vertrouwen in de deskundigheid van de COA medewerkers
om zo goed als mogelijke begeleiding aan de amv kunnen bieden en waar
mogelijk verdwijningen te voorkomen, in samenwerking met de reeds
benoemde ketenpartners en organisaties. In de beantwoording op de
voorgaande vragen heb ik uiteengezet hoe het COA en de politie dat samen
met andere partners doen en zal blijven doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5