Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

31 311

Zelfstandig ondernemerschap

Nr. 166

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 maart 2016
Op 4 december jl. heb ik uw kamer geïnformeerd over onjuistheden en
onvolledigheden in de herbeoordeling door banken van rentederivaten in
het MKB, alsmede over de hoofdlijnen van de door de AFM beoogde
aanpak en maatregelen (Kamerstuk 31 311, nr. 163). De voorzitter van de
AFM heeft mij op 29 februari jl. geïnformeerd over de nadere inrichting
van het vervolgproces en mij geadviseerd om drie onafhankelijke
deskundigen aan te stellen1. Met deze brief informeer ik uw Kamer over
de inrichting van het vervolgproces en de wijze waarop ik gevolg geef aan
dit advies.
Uniform herstelkader
De AFM heeft geconstateerd dat banken in het verleden in veel gevallen
de wettelijke eisen bij de advisering over derivaten aan niet-professionele
partijen onvoldoende hebben nageleefd. De AFM heeft onder meer
dossiers gezien waarin de klant niet is geïnformeerd over (de werking van)
het product en de voor- en nadelen van het derivaat in zijn specifieke
situatie. Het gevolg is dat veel klanten een niet passend derivaat hebben
en daar schade van kunnen ondervinden, nu of mogelijk in de toekomst.
Om deze reden zijn banken in 2014 gestart met het herbeoordelen van
rentederivatencontracten. Helaas zijn er door de toezichthouder onjuistheden en onvolledigheden aangetroffen in deze herbeoordelingen,
waarover ik uw Kamer op 4 december jl. heb geïnformeerd. Om te
voorkomen dat klanten oplossingen mislopen door onjuiste herbeoordelingen door banken acht ik het, in lijn met het advies van de AFM,
noodzakelijk dat alle dossiers opnieuw worden getoetst aan een «uniform
herstelkader». Dit uniforme herstelkader – voor zowel beoordelingen als
oplossingen – zal voorschrijven hoe de herbeoordelingen moeten worden
uitgevoerd en welke herstelacties banken in specifieke situaties moeten
uitvoeren om opgelopen schade te compenseren en toekomstige schade
te voorkomen. Het uniforme herstelkader zal de interpretatieruimte van
1

kst-31311-166
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 311, nr. 166

1

banken bij het herbeoordelen en waar nodig compenseren van
MKB-ondernemingen minimaliseren. ABN AMRO, Rabobank, ING, SNS en
Van Lanschot hebben zich gecommitteerd aan een traject waarin een
uniform herstelkader wordt overeengekomen. Ook zijn deze banken
akkoord met de inzet van externe beoordelaars voor het toepassen van dit
herstelkader.
Onafhankelijke deskundigen
Ik acht het niet passend dat de AFM het uniforme herstelkader vaststelt.
Het herstelkader zal in specifieke situaties compensatie voorschrijven. Het
past niet bij de rol van de toezichthouder om hiermee partij te worden in
civielrechtelijke aangelegenheden. Ik zal daarom gevolg geven aan het
advies van de AFM door onafhankelijke deskundigen aan te stellen om dit
herstelkader met de banken overeen te komen. De onafhankelijke
deskundigen zullen daarbij vertegenwoordigers van het MKB betrekken. Ik
heb de heren Schimmelpenninck en Knüppe (deskundigen op het terrein
van collectieve schadeafwikkeling) en de heer Kocken (deskundige op het
terrein van rentederivaten) aangesteld om deze taak op zich te nemen. Zij
zullen hierbij tevens rentederivatencontracten betrekken die reeds op
1 april 2014 waren beëindigd, de zogenaamde «oude gevallen». Ik heb er
vertrouwen in dat zij zich op onafhankelijke en deskundige wijze van hun
taak zullen kwijten. De onafhankelijke deskundigen zullen over de
voortgang van de besprekingen met de banken en vertegenwoordigers
van MKB-ondernemingen en het overeenkomen van het herstelkader
rapporteren aan mij. Ik verwacht dat het uniforme herstelkader uiterlijk
medio 2016 is overeengekomen. De kosten die voortvloeien uit het
overeenkomen van het herstelkader worden gedragen door de banken
zelf.
Externe beoordelaars
De AFM adviseert tevens dat de banken externe beoordelaars inzetten
voor de juiste toepassing van het herstelkader. Gezien de ontwikkelingen
in dit dossier acht ik dit ook wenselijk. De herbeoordeling van rentederivaten dient onbetwistbaar goed en zorgvuldig te worden uitgevoerd. Het
belang van (mogelijk gedupeerde) MKB-ondernemingen dient te
prevaleren.
Alle banken hebben reeds toegezegd dat zij externe beoordelaars zullen
gaan inhuren. De externe beoordelaars zullen per bank een plan van
aanpak opstellen en rapporteren over de voortgang aan de AFM. De AFM
zal toezien op de onafhankelijkheid van de externe dossierbeoordelaars en
akkoord geven op de geselecteerde partij.
Toezicht AFM
De AFM zal toezicht houden op de goede toepassing van het herstelkader
door middel van steekproeven. Om een consistente toepassing van het
herstelkader te borgen zal de AFM haar bevindingen delen met de
onafhankelijke deskundigen. De onafhankelijke deskundigen beslissen
over mogelijk resterende interpretatievragen en de eventuele noodzaak
voor toevoegingen aan het herstelkader. De AFM zal mij informeren over
de kwaliteit en voortgang van de herbeoordelingen. Ik verwacht dat de
banken zelf periodiek inzicht zullen geven in hun voortgang.
Zoals aangegeven in mijn brief van 4 december jl. zou de AFM naar
aanleiding van de geconstateerde tekortkomingen een intern onderzoek
starten. De AFM heeft mij medegedeeld dat de Raad van Toezicht van de
AFM het externe bureau Alvarez & Marsal heeft aangesteld om een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 311, nr. 166

2

onafhankelijk onderzoek uit te voeren. Dit onderzoek is in januari van start
gegaan. De AFM verwacht dat de uitkomsten van dit onderzoek
beschikbaar komen in het tweede kwartaal van 2016. Ik zal uw Kamer te
zijner tijd informeren over de uitkomsten van dit onderzoek.
Doorlooptijd
Ik ben met de AFM van mening dat het proces zo snel mogelijk dient te
worden afgerond. Het is in ieders belang dat de herbeoordelingen goed,
zorgvuldig en tijdig worden uitgevoerd. De AFM verwacht dat het traject
van het toetsen van dossiers aan het herstelkader en het compenseren
van klanten medio 2017 kan worden afgerond. Ik zal uw Kamer informeren
over de voortgang van het overeenkomen van het herstelkader en de
voortgang van de herbeoordelingen en compensaties door de banken.
Door de ontstane uitloop acht ik het wenselijk dat het reglement van het
tijdelijk Kifid-loket rentederivaten wordt aangepast. Het Kifid-loket
rentederivaten behandelt momenteel klachten ten aanzien van rentederivaten die op 1 april 2014 nog niet waren beëindigd en hanteert als
sluitingsdatum voor klachten 31 december 2016. Ik zal de banken en de
belangenbehartigers van het MKB verzoeken met elkaar in overleg te
treden om het reglement aan te laten sluiten op het herstelkader en het
tijdelijk loket langer open te stellen.
Tot slot
Ik ben van mening dat met bovengenoemde aanpak een ordentelijk en
zorgvuldig proces is ingericht, aanvullend op de mogelijke individuele
gang naar het Kifid of de rechter. Dit moet zorgen voor een onbetwistbaar
goede herbeoordeling van de rentederivaten waarmee recht wordt
gedaan aan de belangen van de MKB-ondernemingen.
De Minister van Financiën,
J.R.V.A. Dijsselbloem

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 311, nr. 166

3