11 juli 2018
BESTUURLIJK AKKOORD GEESTELIJKE GEZONDSHEIDSZORG (GGZ) 2019 t/m 2022

TOEKOMSTBEELD / AMBITIE VOOR DE GGZ
De geestelijke gezondheidszorg (ggz) in Nederland staat internationaal hoog aangeschreven. Elke
dag worden er in de ggz mensen geholpen door zorgverleners met hart voor de patiënt. Met als
doel om iemand de zorg en ondersteuning te bieden die hij nodig heeft zodat hij net zoals ieder
ander kan meedoen in de samenleving. Verschillende groepen mensen hebben ggz nodig. Er zijn
mensen die hun hele leven lang zorg en ondersteuning nodig hebben, in wisselende intensiteiten.
Bijvoorbeeld de groep ernstig psychiatrische patiënten. Er zijn ook mensen die eenmalig, of enkele
keren, zorg vanuit de ggz nodig hebben. Bijvoorbeeld mensen die in hun leven te maken krijgen
met een depressie. Bij elk van deze mensen/groepen hoort een verschillend zorgpad, van lichte
vormen van zorg en ondersteuning tot zwaardere medische zorg. Het is van groot belang dat aan
de voorkant goed wordt ingeschat welk zorgpad voor een patiënt het meest passend is.
Er is uiteraard geen blauwdruk te geven voor het zorgpad dat iemand bewandelt. Wel is er een
ideaalbeeld te schetsen: dat er goed naar de persoon wordt geluisterd, deze de hulp krijgt die
nodig is en afgestemd is op zijn behoefte en dat deze hulp snel geleverd wordt. Hieronder wordt
voor twee veel voorkomende situaties het toekomstbeeld geschetst dat partijen voor ogen
hebben.
Als je voor het eerst met de ggz in aanraking komt betekent dat bijvoorbeeld dat, wanneer je
huisarts of POH-ggz je onvoldoende verder kunnen helpen, zij een professional in de ggz
inschakelen voor een consultatie, om je zo snel mogelijk goed te kunnen begeleiden of
behandelen. Deze consultatie is eenvoudig te organiseren en wordt eenvoudig gefinancierd: het
zogeheten kijk- en luistergeld. Adequate triage en diagnostiek vergen kennis van zowel het
sociale, psychologische, verpleegkundig als het (medisch) somatische domein. Ook een wijkteam
kan hierop een beroep doen. Hierdoor word je goed verwezen of al gediagnosticeerd. Je komt
daardoor direct op de goede plek voor behandeling (POH-ggz, generalistische basis-ggz,
gespecialiseerde ggz) of begeleiding. Hierbij is ook aandacht voor ondersteuning aan je kinderen.
Omdat de wachttijden sterk zijn teruggelopen (mede door meer en slimmer ingezet personeel,
minder verkeerde verwijzingen en sneller afschalen zonder verlies van kwaliteit) kun je op
meerdere plekken snel terecht. Een keuzewebsite waarmee je inzicht krijgt in het aanbod, de
kwaliteit en de toegankelijkheid van verschillende aanbieders helpt je om een goede keuze te
maken. Tijdens de korte wachttijd kun je gebruik maken van e-health, ondersteuning door
ervaringsdeskundigen of ondersteuning vanuit het gemeentelijke domein en word je situatie
gemonitord door je toekomstige zorgaanbieder. Als je in behandeling komt, bepaal je samen met
je behandelaar je behandeldoelen, stel je samen met je behandelaar en naasten het plan op en
houd je door middel van een online omgeving je voortgang bij. Als jij dat wil, kan de huisarts of
POH-ggz online met je meekijken. Dit helpt enorm voor een goede overdracht van de ene naar de
andere hulpverlener. In elke fase krijgen jij en je naaste omgeving de mogelijkheid om contact te
zoeken met laagdrempelige lotgenotengroepen, anonieme hulplijnen, organisaties van patiënten
en naasten en met ervaringsdeskundigen.
Behoor je tot de kleine groep mensen met een ernstige psychische aandoening of
multiproblematiek, dan geldt dat -onder de coördinatie van de huisarts of de regiebehandelaar- de
POH ggz, medebehandelaren, wijkteam, ervaringsdeskundigen en mantelzorgers zich samen
rondom en waar mogelijk met regie van jou organiseren. Hierbij is ook aandacht voor
ondersteuning aan je kinderen. Zij doen er alles aan om je in je vertrouwde omgeving zorg en
ondersteuning te bieden: ambulant als het kan, tijdelijk een klinische opname als het moet. Door
vroegsignalering onder andere met behulp van familie en naasten, en zorg en hulp in de wijk
wordt onnodige escalatie voorkomen. Verzekeraars en gemeenten hebben hierover goede
afspraken gemaakt.
Je woont in een omgeving die past bij jouw capaciteiten en waar je makkelijk contact kunt maken,

1

van een reguliere woning tot een beschermd wonen plek. Domeinoverstijgend samenwerken is
veel gangbaarder geworden voor professionals omdat het loont: het is beter voor de patiënt, en
het werk wordt er leuker en afwisselender van. Daarom is het mooi dat samenwerking tussen
hulpverleners op patiëntniveau tussen en binnen domeinen door zorgverzekeraars, gemeenten en
zorgkantoren financieel beter mogelijk is gemaakt. Ook hebben professionals veel minder te
maken met onnodige administratieve rompslomp waardoor ze hun tijd ook echt aan nuttige zaken
kunnen besteden.
Zorg en ondersteuning beperken zich niet tot het ggz-domein: ook wonen, schulden, werk en
dagbesteding en somatische zorg horen bij de domeinen waarin je hulp kunt krijgen als dat nodig
is. Het uitgangspunt blijft dat jij zoveel mogelijk – en zoveel als je zelf wilt - moet kunnen
meedoen aan de maatschappij. Omdat informatie-uitwisseling sterk verbeterd is, kunnen
hulpverleners als ze toestemming krijgen van jou meekijken in je dossier. Andersom kun jij via die
route heel eenvoudig in contact komen met hen. Hierdoor is het ook snel in te schatten als het
minder goed met je gaat. In dat geval is er altijd een bed op recept of opnameplek beschikbaar.
Voor ontmoeting, activiteiten, onderlinge steun en leertrajecten kan iedereen terecht bij een
herstelacademie of zelfregiecentrum. Deze voorzieningen vormen een brug tussen zorg en de
samenleving en helpen mensen om hun gewone leven vorm te geven. Omdat deze vormen van
zorg en ondersteuning nu ook goed gefinancierd worden, is het arbeidsmarktprobleem ook voor
een deel opgelost.
Partijen
GGZ Nederland (GGZ NL)
MIND Landelijk Platform (MIND)
Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP)
Landelijke Vereniging van Vrijgevestigde Psychologen en Psychotherapeuten (LVVP)
Nederlands Instituut van Psychologen (NIP)
Federatie van Psychologen, Psychotherapeuten en Pedagogen (P3NL)
Platform MEERGGZ
Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN)
InEen, vereniging voor eerstelijnsorganisaties
Federatie Opvang (FO)
RIBW Alliantie
Zorgverzekeraars Nederland (ZN)
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)

1. ALGEMENE OVERWEGINGEN TEN AANZIEN VAN DE TOEKOMST VAN DE GGZ
Overwegende dat:
a. Alle betrokken partijen de ambitie hebben om de kwaliteit van zorg in Nederland verder te
verbeteren en eraan bij te dragen dat zorg zowel nu als op lange termijn zowel fysiek, tijdig
als financieel toegankelijk blijft voor iedereen die dat nodig heeft, en er naar streven op
termijn de kosten in de zorg niet sneller te laten stijgen dan de economische groei;
b. In dat licht in het Regeerakkoord het voornemen tot het sluiten van hoofdlijnenakkoorden is
opgenomen;
c. De afspraken die zijn gemaakt in de Agenda voor Gepast Gebruik en Transparantie (AGGT)
een blijvende basis vormen waarop in deze bestuurlijke afspraken zal worden voortgebouwd;
d. Partijen van mening zijn dat demografische en maatschappelijke ontwikkelingen, zoals
vergrijzing, toenemende multi-morbiditeit en technologische ontwikkelingen en veranderende
wensen van de samenleving ten aanzien van zorg en ondersteuning, vergaande aanpassingen
vergen in de wijze waarop zorg en ondersteuning wordt geboden;
e. Partijen de ambitie hebben zich de komende jaren gezamenlijk in te zetten voor een inclusieve
samenleving, zonder stigma voor mensen met ggz-problematiek, waarin er vanuit de
maatschappij gekeken wordt welke ondersteuning en zorg iemand nodig heeft om naar eigen
vermogen mee te doen (niet het systeem, maar de mens is leidend en beslist mee);

2

f.

g.
h.

i.

j.

k.

l.

m.

n.
o.

p.
q.

r.

Deze ontwikkelingen onder meer vragen om een transformatie naar het leveren van de juiste
zorg op de juiste plek door de juiste professional op het juiste moment en tegen de juiste
prijs, met als uitgangspunt minimaal even goede of zelfs betere kwaliteit;
Als blijvend uitgangspunt geldt dat goede diagnostiek en behandeling gegeven wordt door een
behandelaar conform het kwaliteitsstatuut;
Dergelijke veranderingen niet van de ene op de andere dag plaatsvinden. En dat voldoende
tijd en een meerjarenperspectief op zowel landelijk als regionaal niveau randvoorwaardelijk
zijn om de noodzakelijke aanpassingen onderdeel te laten worden van voorgenoemde
transformatie. Partijen erkennen dat er binnen het stelsel volop ruimte is en blijft voor
koplopers zowel aan de kant van de zorgaanbieders als aan de kant van de zorgverzekeraars;
Het startpunt van dit akkoord de Zorgverzekeringswet (Zvw) is, maar dat er voor de partijen
een gezamenlijke opgave ligt die niet alleen vanuit dit domein opgelost kan worden. Om te
komen tot passende zorg en ondersteuning worden in dit akkoord ook afspraken gemaakt hoe
om te gaan met de raakvlakken met andere domeinen zoals het sociaal domein en de Wet
langdurige zorg (Wlz). De ggz partijen zullen actief afstemmen met de partijen van de
hoofdlijnenakkoorden die op sectoren zijn gesloten zoals de medisch-specialistische zorg, de
huisartsenzorg en de wijkverpleging;
Tijdens het VNG jaarcongres van 26 en 27 juni jl. moties zijn aangenomen die het voor de
VNG niet mogelijk maken om op 11 juli in te stemmen met het bestuurlijk akkoord ggz 20192022. De VNG zal op een later moment besluiten over het al dan niet aansluiten bij deze
bestuurlijke afspraken. Daar waar in de tekst van dit bestuurlijk akkoord expliciet wordt
verwezen naar ‘gemeenten’ of wanneer onder ‘partijen’ ook ‘gemeenten’ wordt verstaan, moet
dit worden gelezen als oproep van de partijen bij deze afspraken aan gemeenten om bij te
dragen aan de uitvoering van dat wat in dit bestuurlijk akkoord is overeengekomen;
Dit akkoord geen wijzigingen aanbrengt in taken en verantwoordelijkheden van partijen, noch
wijzigingen aanbrengt in de wetgevende kaders zoals vastgelegd in de Zvw, Wet langdurige
zorg, Jeugdwet en Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de privacywetgeving;
Dit akkoord niet wil treden in andere trajecten waarin gewerkt wordt aan problematiek met
samenhangende thema’s, waarvoor andere partijen dan de partijen betrokken bij dit akkoord
nodig zijn om tot een oplossing te komen. Een voorbeeld is het realiseren van voldoende
betaalbare woningen. Waar relevant wordt in de tekst naar andere trajecten verwezen;
Dit akkoord bijdraagt aan een substantiële verlaging van administratieve lasten voor de
zorgprofessional en zorginstelling, zoals dit is opgenomen in de sectorplannen Regeldruk en
Rechtmatige zorg;
Zvw-partijen zich tot het uiterste inspannen om de zorg binnen de Treeknormen te leveren en
dat de wachttijden boven de Treeknormen zo snel mogelijk worden afgebouwd;
Er bij de ggz behandeling van volwassenen ook rekening wordt gehouden met de sociale
omgeving, in elk geval met de kinderen, met het oog op hun welzijn, veiligheid en de
transgenerationele overdracht van psychische problematiek;
Partijen de inzet van ervaringsdeskundigen stimuleren, onder andere in opleidingen,
behandelingen en ondersteuning van cliënten;
Het wenselijk is dat met het oog op de contractering in de Zvw voor 2019 tijdig duidelijkheid
bestaat over de inhoudelijke, registratieve en financiële kaders voor het jaar 2019 en latere
jaren (met het oog op gewenste meerjarencontracten);
Om te voorkomen dat er met het aantreden van een nieuw kabinet na de kabinetsperiode
Rutte-III een brugjaar zou ontstaan, het wenselijk is dit akkoord te sluiten voor de periode
2019 tot en met 2022,

spreken partijen het volgende af:

3

2. ZORG OP DE JUISTE PLEK
a.

b.

c.

d.

e.

Partijen hebben de afgelopen jaren een transformatie in de ggz op gang gebracht die ertoe
leidt dat steeds meer de juiste zorg op de juiste plek geleverd wordt. Er zijn al veel goede
voorbeelden. Na twee bestuurlijke akkoorden en naast de huidige AGGT werken partijen
gezamenlijk verder aan een ambitieuze hervorming van de ggz.
Partijen committeren zich aan de gewenste transformatie naar de juiste zorg op de juiste plek.
Het rapport ‘De Juiste Zorg op de Juiste Plek – wie durft’ (april 2018) van de gelijknamige
Taskforce fungeert hierbij als belangrijke inspiratiebron. Het vertrekpunt is het functioneren
van mensen, lichamelijk, psychisch en sociaal. Niet op elke behoefte van mensen past een
zorgantwoord. Het gaat erom goed functioneren te bevorderen (preventie en bevorderen
zelfredzaamheid) en in geval van ziekte de gevolgen daarvan te beperken en zo mogelijk te
keren (via ondersteuning, begeleiding en behandeling). Dit vraagt om tijdige signalering,
voldoende gezondheidsvaardigheden van patiënten, brede triage op het juiste moment,
voldoende tijd voor patiënten, consultatieve samenwerking en goede vervolgzorg in de
generalistische basis-ggz of gespecialiseerde ggz waarin de zorgbehoefte van mensen en de
mogelijkheden om weer zelf regie te krijgen over hun functioneren centraal staan
(eigenaarschap). Het vormgeven van deze transformatie in de praktijk vraagt om commitment
van mensen zelf, van zorgprofessionals en hun organisaties en van de inkopers van zorg en
ondersteuning.
Deze transformatie heeft als effect:
het voorkomen van (duurdere) zorg;
het verplaatsen van zorg, (dichter) bij mensen thuis als dat kan dan wel verder weg
(gespecialiseerd en geconcentreerd) als het omwille van de kwaliteit en doelmatigheid
moet.
het vervangen van zorg door andere hulp en/of ondersteuning, zoals e-health, met een
gelijkwaardige of betere zorginhoudelijke kwaliteit van de zorg.
Bestuurlijk commitment op nationaal niveau is nodig om dit proces te stuwen en te
ondersteunen. De hierboven genoemde rapportage van de Taskforce vormt een inspiratiebron
voor de agenda van het bestuurlijk overleg geestelijke gezondheidszorg in de komende jaren.
Tussen het bestuurlijke commitment op nationaal niveau en het in de praktijk uitvoering
geven aan de juiste zorg op de juiste plek, is het nodig dat partijen een feitelijk beeld maken
van de sociale en gezondheidssituatie en opgave in een regio, gemeente of wijk. Waar dit niet
tot stand komt nemen de inkopers (zorgverzekeraars en gemeenten) het initiatief en zullen zij
samen met zorgaanbieders, professionals en patiëntenorganisaties zorgen dat dit gebeurt. Dit
beeld wordt vertaald in individuele contractering waarbij partijen hun eigen
verantwoordelijkheid in het zorgstelsel behouden, en over grenzen heen durven kijken. Hierbij
streven zowel aanbieders als financiers (zorgverzekeraars en gemeenten) congruentie na.
Partijen kunnen elkaar aanspreken op elkaars bijdrage om de gedeelde opgave aan te pakken.
Goede voorbeelden worden hierbij gedeeld zodat er geleerd kan worden van behaalde
successen.
De (financiële) randvoorwaarden om vanuit het perspectief van cliënten en naasten actief
invulling te kunnen geven aan de betrokkenheid in de regio worden in het vervolg van het
traject "De juiste zorg op de juiste plek" meegenomen.
Gemeenten en zorgverzekeraars maken stapsgewijs regionaal afspraken over beleid en
financiering ten aanzien van integrale zorg: maatschappelijke ondersteuning, publieke
gezondheid, zorg, jeugdzorg, welzijn en preventie. Het cliënt- en familieperspectief is hierbij
vertegenwoordigd. De volgende thema’s kunnen, afhankelijk van de regionale situatie, aan de
orde zijn: preventie en vroegsignalering, de aanpak van personen met verward gedrag, brede
triage en consultatie, de opbouw van ambulante zorg en ondersteuning, de bekostiging van
samenwerking tussen het zorgdomein en het sociaal domein, de benodigde aanpak met
betrekking tot de (financiering van) EPA/multiproblematiek-doelgroep, overgang 18-/18+, de
invulling van crisis- en ANW-uren en de rol en bekostiging van herstelacademies en
zelfregiecentra. Deze afspraken zijn voor alle partijen belangrijk om hun verantwoordelijkheid
te kunnen waarmaken. Qua proces en structuur wordt aangesloten bij hetgeen is afgesproken

4

f.

tussen ZN, VNG en VWS op de landelijke tafel ‘samenwerkingsagenda’, namelijk dat er gebruik
wordt gemaakt van bestaande overlegtafels in de regio. Als partijen in een regio niet of
onvoldoende tot samenwerking komen dan kan er aanleiding zijn om dat te bespreken op de
landelijke tafel tussen ZN, VNG en VWS, met inachtneming van de ruimte voor koplopers en
innovaties.
Met dit akkoord wordt op nationaal niveau afgesproken dat deze beweging van de juiste zorg
op de juiste plek plaatsvindt en ieder zijn bijdrage levert. Hoe dat gebeurt en wat wordt
afgesproken gebeurt decentraal. Via onder meer de bestaande bestuurlijke overleggen wordt
de voortgang besproken, geleerd van de ervaringen en aangejaagd en ondersteund als daar
aanleiding voor is. Zonder dat dit leidt tot een centrale regie, centrale systemen van
monitoring en/of verantwoording.

3. DE MENS CENTRAAL
Leidraad
Een mens met een psychische aandoening wil onafhankelijk kunnen functioneren in maatschappij,
zich verbonden voelen met anderen, net zoveel kansen hebben op de arbeidsmarkt, geen stigma
met zich meedragen en net zo wonen als ieder ander. Hij ontvangt vanuit een gelijkwaardige
positie de juiste zorg die hem helpt zijn aandoening te verhelpen of er mee om te gaan. Hij krijgt
tools om zichzelf te kunnen helpen, via internet of via lotgenoten. Of via ervaringsdeskundigen die
hem kunnen leren het leven weer op te pakken. Uitgaand van zijn eigen kracht samen met zijn
sociale omgeving op zijn eigen tempo met behulp van de mensen die hij kiest om het pad terug te
vinden. Daarmee dragen cliënten ook zelf actief bij aan hun herstel.
3.1
Toeleiding naar zorg en vroegsignalering
a. Sommige mensen stellen zelf geen hulpvraag, maar hebben wel hulp nodig. Het behoort tot de
gezamenlijke verantwoordelijkheid van gemeenten, wijkteams en huisartsen om burgers, jong
en oud, zo nodig toe te leiden naar passende zorg en ondersteuning. Partijen hechten er aan
deze toeleiding goed te laten verlopen. Het is belangrijk dat mensen met hun signalen, ook als
deze nog niet acuut zijn, ergens terecht kunnen, bijvoorbeeld bij landelijke, regionale, en
lokale meldpunten. Voor deze laatste twee functies hebben gemeenten een regierol. Rijk en
gemeenten maken voor 1 oktober afspraken over de financiering en ggz-aanbieders realiseren
dan een snelle toegang tot zorg.
b. Ongeacht de ingang van de zorgvrager (bijvoorbeeld via huisarts, zorgdomein, sociale
wijkteam) moet er breed (in alle relevante levensdomeinen) gekeken worden naar de
mogelijkheden van de cliënt en de gewenste aanpak. Zowel het sociale wijkteam als
professionals in het zorgdomein kent de “sociaal-medische kaart” binnen een gemeente of
regio. Gemeenten en zorgaanbieders maken afspraken om de sociaal-medische kaart (of
vergelijkbare instrumenten) actueel te houden en maken deze toegankelijk voor de betrokken
professionals. Binnen de overlegstructuur zoals bedoeld in 2e hebben zorgaanbieders en
gemeenten voor 1 juli 2019 voor de regio in beeld gebracht of de sociaal-medische kaart
voldoende actueel en toegankelijk is voor de betrokken professionals.
c. Om de zorg om de patiënt heen te organiseren en om vroegsignalering van kwetsbare mensen
goed neer te zetten, spreken partijen af dat daar waar de ggz-expertise nog niet bij het
wijknetwerk is aangesloten, dit alsnog gebeurt. Gemeenten hebben voor 1 juli 2019 voor hun
eigen organisatie in beeld gebracht of de ggz-expertise voldoende is aangesloten. Mocht dit
niet voldoende zijn, worden afspraken gemaakt binnen de structuur zoals bedoeld in 2e.

5

3.2
Tegengaan stigma
a. Partijen erkennen dat er nog teveel een stigma rust op psychische problematiek en zullen zich
landelijk en in de regio inzetten om dat stigma tegen te gaan.
Dit betekent dat alle partijen onder andere via Samen Sterk Zonder Stigma, bijdragen aan de
voorlichting en scholing van burgers, werkgevers, medewerkers bij hulpdiensten en
zorgprofessionals. Via deze brede scholing krijgt psychische problematiek een andere lading in
de maatschappij. Brede destigmatisering verbetert enerzijds de positie van mensen met
(ernstige) psychische problemen in de maatschappij en draagt anderzijds bij aan preventie en
vroegsignalering.
b. VWS start een campagne tegen stigma.
3.3
Realiseren ‘thuis, tenzij’
a. Uitgangspunt is dat zorg en ondersteuning zoveel mogelijk in eigen omgeving plaatsvindt.
Partijen spannen zich maximaal in om te zorgen dat mensen niet onnodig in een ggz-kliniek
(Zvw gefinancierd) of beschermd woonplek (Wmo gefinancierd) hoeven te blijven. Een veilige
woonomgeving staat voorop. Patiënten worden alleen bij medische noodzaak klinisch
opgenomen.

b.

c.

d.

e.

f.

g.

Om voldoende klinische bedden beschikbaar te houden voor de patiënten die dat nodig hebben
en te lang en te veel behandelen tegen te gaan, wordt waar dat kan op tijd afgeschaald naar
ambulante zorg in de gespecialiseerde ggz of generalistische basis-ggz, of ondersteuning door
de huisarts of POH-ggz. Voorkomen moet worden dat cliënten bij uitstroom een beroep
moeten doen op de nachtopvang.
Om te zorgen dat de patiënt zo snel mogelijk de juiste zorg op de juiste plek krijgt, is goede
triage en diagnostiek van groot van belang. Het begint bij een goede inschatting en verwijzing
door de huisarts, eventueel met ondersteuning van de POH-ggz of consultatie van een ggzprofessional. Adequate triage en diagnostiek vergen kennis van zowel het sociale, het
psychologische, het verpleegkundige als het (medisch) somatische domein. De
regiebehandelaar kan hierin een belangrijke rol spelen, maar de beschikbaarheid van
regiebehandelaren is beperkt. Partijen komen overeen om een werkgroep in te stellen die
binnen een jaar adviezen uitbrengt over hoe binnen het medisch kader verwijzing, triage en
diagnostiek in de ggz verbeterd kan worden, rekening houdend met enerzijds de kennis en
expertise die hiervoor nodig is en anderzijds de beperkte beschikbaarheid van psychiaters.
Er worden in de regio duidelijke afspraken gemaakt over de verwijs- en terugverwijscriteria.
De landelijke samenwerkingsafspraken ggz zijn hierin leidend en worden in de praktijk
toegepast. Wanneer nodig moet het mogelijk zijn snel op te kunnen schalen en andere
professionals in te kunnen schakelen. Indien zich bij een terugverwezen EPA-patiënt
hernieuwde problematiek voordoet waarbij opschaling nodig blijkt, komt deze niet opnieuw op
een wachtlijst, maar is zorg meteen beschikbaar.
Partijen nemen hun verantwoordelijkheid bij de opbouw van ambulante vormen van zorg en
(gespecialiseerde) begeleiding, zowel op grond van de Wmo als de Zvw. Zorgaanbieders,
verzekeraars en gemeenten maken stapsgewijs in elke regio afspraken over hun inzet bij het
vormgeven van passende ambulante zorg en ondersteuning en betrekken daarbij het
perspectief van de patiënt. Deze afspraken sluiten aan bij bestaande regionale afspraken zoals
pilots, taskforces en proeftuinen en deze kunnen worden opgeschaald als deze bewezen
effectief zijn.
Partijen spreken af de verschillende vormen van zorg en ondersteuning goed op elkaar af te
stemmen, met bijzondere aandacht voor overgangssituaties zoals de overgang van de Zvw
kliniek naar de thuissituatie en vice versa. De werkwijzer “medisch noodzakelijk verblijf” is
leidend voor de partijen en partijen spreken elkaar aan als niet gehandeld wordt op basis van
deze werkwijzer. Zorgaanbieders en gemeenten bewerkstelligen op basis van deze werkwijzer
dat ambulante zorg aansluit bij, of onderdeel is van, het wijknetwerk.
Specifiek met betrekking tot ‘verblijf met rechtvaardigheidsgrond’ (VMR) zijn de
verantwoordelijkheden als volgt verdeeld. In verband met de wettelijke termijnen voor
gemeenten vergoeden zorgverzekeraars voor een periode van maximaal 6 maanden de VMR
dagen. Nadat de vergoeding van VMR-dagen door verzekeraars stopt zijn gemeenten

6

h.

i.

j.

verantwoordelijk voor het regelen en financieren van een kwalitatief passende
overbruggingsopvang voor deze groep cliënten. De gemeente overlegt dan met de ggzaanbieder waar de cliënt verblijft over hoe deze vorm te geven. De ggz-aanbieder neemt
hierover tijdig contact op met de betreffende gemeente. In het geval aldus besloten wordt het
verblijf bij de betreffende ggz-aanbieder voort te zetten, wordt dit verblijf vergoed door de
gemeente tegen hetzelfde landelijk geldende NZa-tarief. Uitzondering op de termijn van 6
maanden is de situatie dat het VMR-verblijf langer dan 6 maanden duurt door een gebrek aan
noodzakelijke ambulante zorg vanuit de Zvw. In deze situatie wordt het VMR-verblijf vergoed
door verzekeraars tot het moment dat de noodzakelijke ambulante zorg wel voorhanden is. De
‘Werkwijzer medisch noodzakelijk verblijf ggz’ gaat uit van het principe dat de zorgaanbieder
de betreffende financier van de benodigde vervolgvoorziening (gemeente, zorgverzekeraar) al
gedurende het traject informeert en verzoekt voor passende uitstroomvoorzieningen te
zorgen. De termijn van zes maanden is aanvullend op de duur van het medisch noodzakelijk
verblijf van een patiënt.
Partijen zetten maximaal in op het realiseren van de randvoorwaarden voor thuis wonen en
deelname aan de samenleving. Het gaat hierbij onder meer om schuldhulpverlening en
begeleiding naar werk, waarvoor gemeenten verantwoordelijk zijn. Ook hebben gemeenten
een belangrijke rol bij het realiseren van voldoende passende huisvesting. Ook andere
ketenpartners hebben een rol in het realiseren van bovenstaande randvoorwaarden. Partijen
spreken af dat binnen ggz-instellingen en praktijken er vanaf het begin van een behandeling
aandacht komt voor de woonsituatie, schulden, sociaal netwerk en werk. Als de
regiebehandelaar signaleert dat op deze domeinen ondersteuning nodig is, meldt deze dat
conform de werkwijzer “medisch noodzakelijk verblijf” bij de betrokken gemeente, in
samenspraak met de patiënt en zijn naasten. De betrokken gemeente zorgt dat hier actie op
wordt ondernomen.
Belangrijke randvoorwaarde is dat er voldoende aanbod is van gepaste woningen om
doorstroom mogelijk te maken. Hiervoor zijn andere partijen nodig dan de partijen van dit
akkoord. Als blijkt dat er nadere afspraken over het aanbod van woningen nodig zijn om de
doelen van dit akkoord te bereiken, zullen partijen de relevante partijen zoals
woningbouwcoöperaties betrekken om nadere afspraken te maken.
Ggz-hulpverleners en ervaringsdeskundigen moeten uitgenodigd en gestimuleerd worden
betrokken te zijn bij het wijknetwerk. Professionals kunnen onnodige en dure zorg voorkomen.
Zorgverzekeraar en zorgaanbieder maken afspraken over de manier waarop de
zorgprofessional met dit doel voldoende ruimte en tijd krijgt voor goede samenwerking en
afstemming. Ook de ggz-aanbieder en gemeente maken afspraken over de betrokkenheid van
ggz-hulpverleners bij het wijknetwerk.

3.4
Samenwerken en ondersteunen sociaal netwerk
a. Partijen vinden het essentieel om iemands sociale netwerk te betrekken bij het bieden van
zorg en ondersteuning. Het betrekken van familie draagt bij aan herstel voor de cliënt. Ook
kunnen de familie en naasten een eigen ondersteuningsvraag hebben, die aandacht behoeft.
Door hen waar nodig te ontzien via respijtvoorzieningen en het aanbieden van psychoeducatie en vaardigheidstrainingen in het omgaan met een psychische aandoening in de
omgeving wordt niet alleen gewerkt aan de versterking van het netwerk, maar ook aan een
sneller herstel van de cliënt. Herstelacademies en zelfregiecentra bieden hiervoor een goed
podium. Ook mantelzorgondersteuning is van belang. Partijen in de regio maken afspraken
over hoe dergelijke voorzieningen bekostigd worden met inachtneming van de te
onderscheiden verantwoordelijkheden.
3.5
Beveiligde zorg
a. Alle betrokken partijen (aanbieders en financiers) bij de Veldnorm voor Beveiligde Intensieve
zorg nemen hun verantwoordelijkheid die voortvloeien uit de ketenveldnorm, om patiënten de
juiste zorg te bieden en de samenleving veiligheid te garanderen.
b. Verzekeraars garanderen daarbij de financiële vergoeding van beveiligde zorg (klinisch en
ambulant), ook als deze de eerder gemaakte contractafspraken overschrijden. Regionale

7

c.

partijen werken mee aan het zo snel mogelijk inzichtelijk maken van de capaciteitsbehoefte,
op basis waarvan gesprekken plaatsvinden over capaciteitsuitbreiding.
Verzekeraars, zorgkantoren, gemeenten en aanbieders maken uiterlijk 1 juli 2019 nadere
afspraken over de in- en uitstroom van patiënten in beveiligde zorg.

3.6
Acute zorg
a. Partijen erkennen het belang van het borgen van de continuïteit van de acute psychiatrische
zorg gedurende de eerste 72 uur in afstemming met andere domeinen waaronder acute
huisartsenzorg. Het uitgangspunt hierbij is dat deze niet-concurrentieel is.
b. Per 1 januari 2019 zal volgens de generieke module acute psychiatrie worden gewerkt en zal
de nieuwe bekostiging in werking treden. Bij de implementatie van de generieke module is
aandacht voor voldoende inzet van de sociaal psychiatrisch verpleegkundige.
c. Partijen maken voor 1 oktober 2018 praktische afspraken ter voorkoming van onnodige
administratieve lasten bij de uitvoering van deze module.
3.7
Zorg voor jongeren
a. Partijen committeren zich aan afspraken uit het actieprogramma Zorg voor de Jeugd, in het
bijzonder aan de acties gericht op het soepel verlopen van de overgang naar volwassenheid
(18-/18+).
b. Aansluitend bij het actieprogramma Geweld hoort nergens thuis doen behandelaren in de
volwassen-ggz een kindcheck in congruentie met de meldcode kindermishandeling en huiselijk
geweld en leiden indien nodig het kind toe naar een passend aanbod van hulp en
ondersteuning (aanbod voor Kinderen van Ouders met Psychische Problemen en Kinderen van
Verslaafde Ouders, KOPP-KVO). Daarnaast wordt vanuit de volwassen-ggz bijgedragen aan het
duurzaam oplossen van de problematiek van kindermishandeling en huiselijk geweld.
3.8
Personen met verward gedrag
a. Het Schakelteam “personen met verward gedrag” zet zich tot oktober 2018 in om een goed
werkende aanpak voor personen met verward gedrag in het land te ondersteunen en
faciliteren.
b. Partijen spreken af dat ze zich ook na 1 oktober 2018 blijven inspannen voor een goed
werkende aanpak voor de zorg en ondersteuning voor personen met verward gedrag.
Gemeenten hebben de regie in het tot stand komen en onderhouden van een sluitende aanpak
op regionaal niveau. VWS, JenV en VNG maken tijdig afspraken over de manier waarop de
opbrengsten van het programma ook na 1 oktober 2018 geborgd kunnen worden en het
gerealiseerde fundament kan worden versterkt.
c. Vanuit het actieprogramma “personen met verward gedrag” van ZonMw worden pilots tot en
met 2020 gefinancierd met als doel te experimenteren met manieren om samenhang tussen
begeleiding uit het gemeentelijk domein en behandeling uit de Zvw te verbeteren. Partijen
spannen zich in om lessen die hieruit geleerd worden over het op- en afschalen van zorg te
verspreiden en implementeren.
3.9
Aanpak wachttijden
a. Een groot aantal mensen wacht op behandeling en de sector kampt met tekorten aan
personeel. Dit vergt een grote inzet op alle gebieden met creatieve oplossingen buiten de
gebaande paden (met inachtneming van de kwaliteit) en systemen om ervoor te zorgen dat de
komende jaren er sprake kan zijn van een gezonde en vitale sector.
b. Alle ondertekenaars van deze bestuurlijke afspraken zijn gecommitteerd om de wachttijden op
zo kort mogelijke termijn terug te brengen. Partijen intensiveren hun inspanningen totdat de
wachttijden voor alle behandelingen in alle regio’s binnen de Treeknormen vallen.
c. Zorgverzekeraars zullen voortdurend alert zijn op het ontstaan van wachtlijsten op basis van
wachttijdinformatie en signalen van cliënten en zorgaanbieders en zullen uit hoofde van hun
zorgplicht zo nodig actie ondernemen. Zorgaanbieders leveren hiertoe de benodigde
wachttijdinformatie bij Vektis aan. Zorgaanbieders zullen tijdig in overleg treden met
verzekeraars als zich problemen voordoen of dreigen voor te doen.

8

d.

ZN, GGZ NL, MeerGGZ en MIND ontwikkelen voor half juli 2018 een actieplan voor een
vervolgaanpak wachttijden. Daarin is aandacht voor lokale thema’s zoals verbetering van
triage, verbetering van doorstroom, wachttijdbegeleiding, overbruggingszorg en
zorgbemiddeling, en regionale thema’s als samenwerking en doorzettingsmacht. Daarnaast is
er aandacht voor landelijke thema’s zoals analyse van de doelgroepen met de langste
wachttijden, ontwikkelen van een cursusmodule wachtlijstondersteuning en e-health en
(tijdelijke) verruiming van capaciteit van regiebehandelaren binnen de kwalitatieve kaders
zoals geformuleerd in het kwaliteitsstatuut. Overige partijen dragen hier vanuit hun eigen rol
aan bij.

4. DE PROFESSIONAL
4.1
Arbeidsmarkt
Op dit moment is er sprake van (ernstige) arbeidsmarktproblematiek. Voor zorg en welzijn wordt in
2022 een groot personeelstekort verwacht, met name voor verpleegkundigen en specialistische
behandelaren.
Tegelijkertijd is het zo dat de bestaande (behandel)capaciteit beter ingezet kan worden met een
betere inzet op administratieve lasten en een betere taakverdeling. Dit draagt bij aan het oplossen
van tekorten aan specifieke behandelcapaciteit en crisisdiensten en aan te lange wachttijden.
a. Huidige professionals
Er zijn veel getalenteerde en ervaren zorgverleners werkzaam in de ggz. Om van deze
(behandel)capaciteit optimaal gebruik te maken spreken partijen het volgende af:
Partijen committeren zich aan de doelstellingen en ambities van het zorgbrede
actieprogramma ‘Werken in de Zorg’, inclusief aan de uitwerking ervan in regionale
actieplannen. Het actieprogramma kent drie actielijnen:
Meer kiezen voor de zorg
Door een beter beeld van zorg en welzijn kiezen meer mensen voor deze sector.
Beter leren in de zorg
Het onderwijs is inspirerend en er zijn voldoende stageplaatsen.
Anders werken in de zorg
Het werken in de zorg sluit beter aan op de wensen van medewerkers.
In aanvulling daarop maken partijen de volgende afspraken:
Partijen spannen zich in om het werk in de ggz aantrekkelijk te maken. Hiervoor zorgen ze
voor een vermindering van de (ervaren) regeldruk, voor een veilige werkomgeving, voor bijen nascholing, voor het stimuleren van professionele autonomie en werkplezier en voor de
juiste beloning.
Goed werkgeverschap is hierbij van belang. Dit bestaat in elk geval uit het organiseren van
zeggenschap over de eigen beroepsuitoefening, inspraak voor de professional via bijvoorbeeld
medische staven en andere professionele adviesraden uit tijd en ruimte voor intervisie of
andere vormen van collegiaal overleg.
Partijen benutten de mogelijkheden die functiedifferentiatie en taakherschikking bieden. De al
bestaande mogelijkheden om bijvoorbeeld verpleegkundig specialisten ggz, gz-psychologen,
klinisch neuropsychologen en psychotherapeuten als regiebehandelaar in te zetten, worden
toegepast.
Mensen die hulp zoeken, kunnen enorm gebaat zijn bij de kennis en ervaring van
ervaringsdeskundigen. Ervaringsdeskundigen, in dienst van een aanbieder van zorg of
ondersteuning, de gemeente of vanuit een cliënten- en naastenorganisatie, kunnen onder
supervisie van de regiebehandelaar een belangrijke rol hebben in preventie, in het toeleiden
naar en verleiden tot zorg en begeleiding, in het herstelproces van de patiënt in de verzorging
en ondersteuning en bij het overbruggen van wachttijden.
In 2019 wordt de inzet van diverse (ondersteunende) beroepen, zoals de ervaringsdeskundig
medewerker, gefinancierd vanuit de reguliere tarieven. Zorgverzekeraars, zorgaanbieders en

9

-

-

-

-

de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) bezien hoe de reeds bestaande financieringsmogelijkheid
van max-maxtarieven beter benut kan worden.
Partijen verzoeken de NZa in 2019 een bekostigingsexperiment uit te voeren dat
ondersteunend is aan de invoering van een nieuwe prestatiestructuur en waarin de beroepen
die het meest bijdragen aan het verkorten van de wachttijden declarabel worden. In ieder
geval gaat het dan om ervaringsdeskundig medewerkers, HBO-psychologen en de
geregistreerde psychodiagnostisch medewerkers. Als blijkt dat deze afbakening juridisch niet
houdbaar is, dan wordt een andere afbakening van het experiment gekozen.
Dit experiment vindt plaats binnen gecontracteerde zorg en inzet van de betrokken
beroepsgroepen valt onder supervisie van de regiebehandelaar zodat de kwaliteit van zorg
geborgd is.
Per 2020 wordt de inzet van specifieke beroepen in de ggz declarabel.
Partijen nemen het op zich om, vanuit het oogpunt van kwaliteit van zorg, in een landelijke
veldnorm deze inzet te onderbouwen. Partijen betrekken hierbij –voor zover van toepassingresultaten van het hierboven genoemde experiment en de uitkomsten van de reeds gepland
evaluatie van het kwaliteitsstatuut. De registratie door aanbieders moet van voldoende
omvang en kwaliteit zijn, zodat de tarieven voldoende onderbouwd kunnen worden. Waar
nodig past de NZa de bekostiging hier op aan.
Vrijgevestigden kunnen ondersteuning bieden in de toeleiding naar lotgenoten of
ervaringsdeskundigheid, maar niet aan de zelfstandige inzet van ervaringsdeskundigheid.
Zvw-partijen vinden het onwenselijk dat er te weinig capaciteit is voor crisisdiensten en ANWdiensten. GGZ NL, NVvP en V&VN starten een gezamenlijk traject om (dreigende) tekorten
van behandelaren (met name psychiaters en gespecialiseerde verpleegkundigen) voor
crisisdiensten en ANW-diensten aan te pakken en presenteren dit plan in het najaar 2018.
P3NL neemt het initiatief om samen met de beroepsverenigingen en patiëntenorganisaties in
het najaar van 2018 een projectvoorstel op te leveren voor het met betrokken partijen
ontwikkelen van een samenhangende, duurzame en transparante beroepenstructuur voor
psychologische en pedagogische zorg waarin de juiste professional op de juiste plaats de juiste
zorg verleent. Hierbij zal aangesloten worden bij de ontwikkelingen binnen de samenleving en
het beroepenveld; denk aan de samenloop met andere domeinen. Resultaat moet zijn: meer
helderheid over relevante, beschikbare beroepsbeoefenaren voor patiënten, verwijzers en
professionals werkzaam binnen de psychologische en pedagogische zorg. In het
projectvoorstel is aandacht voor het - indien nodig - aanpassen van de opleidingsprofielen van
de genoemde beroepen. De doorlooptijd van het project is twee jaar.

b. Opleiden
Opleiden van professionals in de ggz speelt een belangrijke rol bij het oplossen van de
arbeidsmarktproblematiek. Goed opgeleide professionals dragen in belangrijke mate bij aan
kwalitatief goede en doelmatige zorg en ondersteuning voor mensen met psychische
aandoeningen. Om de huidige en toekomstige zorg- en gezondheidsvraag goed te kunnen bedienen
en de arbeidsmarktproblematiek duurzaam op te lossen spreken partijen het volgende af:
Partijen benadrukken dat het belangrijk is dat professionals kunnen werken volgens de
geldende kwaliteitsstandaarden. Daartoe moeten professionals voldoende in de gelegenheid
worden gesteld bij- en nascholing te volgen. De financiering daarvan is onderdeel van de
contracteringsafspraken tussen zorgverzekeraar en zorgaanbieder.
Om bij te dragen aan het oplossen van het tekort aan regiebehandelaren stelt VWS in 2019
150 extra opleidingsplaatsen voor gz-psychologen beschikbaar bovenop de 610 plekken die al
eerder beschikbaar zijn gesteld op basis van het advies van het Capaciteitsorgaan. Deze
plekken worden in de instellingen en praktijken ingezet om extra gz-psychologen op te leiden
waar mogelijk via verkorte, gepersonaliseerde opleidingstrajecten. Dit mag niet ten koste gaan
van de kwaliteit van de opleiding. Opleidende zorginstellingen en zorgpraktijken zorgen dat dit
tot extra opleidingsplaatsen leidt en niet tot verschuiving van private naar publieke
financiering van opleidingen. In 2020 wordt het structurele aantal opleidingsplaatsen
beschikbaar gesteld op basis van het nieuwe advies van het Capaciteitsorgaan dat eind 2018
wordt verwacht.

10

-

-

-

-

-

-

-

-

Partijen laten de personele capaciteitsbehoefte gericht in beeld brengen via de komende
raming van Capaciteitsorgaan eind 2018 voor de academische beroepen. VWS zal deze raming
budgettair inpassen in het opleidingskader vanaf 2020 en met partijen nadere
afsprakenmaken over hoe en in welk tempo dat kan. Bovendien is het Capaciteitsorgaan
gevraagd om een raming uit te brengen voor verpleegkundig specialisten (2 jarige opleiding
via hogescholen) en physician assistants (eind 2019 gereed). Voor de overige
beroepsopleidingen (HBO en MBO) wordt de capaciteitsbehoefte in kaart gebracht via het
AZW-programma. Deze onderzoeken vormen, naast reeds beschikbare data, gezamenlijke
basis voor gerichte vervolgacties in aanvulling op wat nu al wordt ingezet. Vooruitlopend op
deze behoefteramingen worden onderstaande acties ingezet.
In 2019 wordt eenmalig maximaal € 20 miljoen, via de rijksbegroting en vooruitlopend op de
raming van het capaciteitsorgaan, extra geïnvesteerd in opleidingen die het meest bijdragen
aan het oplossen van de wachttijden. De partijen maken hiervoor voor half juli 2018 een plan.
De samenleving en (de context van) de zorgvraag veranderen. Partijen spannen zich in voor
toekomstbestendige medische (vervolg)opleidingen in de ggz, waarin ook preventie (w.o.
voeding en leefstijl), complexe samenwerkingsvraagstukken en de inzet van innovatie/eHealth
zijn verankerd. Voor de psychiater worden deze elementen meegenomen in het nieuwe
opleidingsplan dat naar verwachting eind 2019 gereed is. De beroepsgroepen zorgen voor
afstemming tussen de verschillende opleidingsplannen.
Beroepsgroepen borgen structureel de (door-)ontwikkeling van opleidingen die betrekking
hebben op ggz en begeleiding (opleidingseisen en -structuren, onderwijsprogramma’s en
examinering). In die doorontwikkeling is meer aandacht voor een functiegerichte benadering,
samenwerking tussen verschillende domeinen, het organiseren van integrale zorg, preventie
en samen beslissen. De zorgstandaarden worden ingebed in de opleidingen.
Om te zorgen dat in toekomst voldoende regiehandelaren op tijd beschikbaar zijn, zetten
partijen zich in voor een directe aansluiting tussen de universitaire psychologische opleidingen
en de vervolgopleiding tot gz-psycholoog.
Toekomstbestendige opleidingen moeten kunnen anticiperen op de veranderende zorgvraag
en arbeidsmarktvraagstukken. Zvw-partijen gaan hiervoor gezamenlijk verkennen hoe de
kwaliteit van de vervolgopleidingen in de ggz verbeterd kan worden met een andere landelijke
(of regionale) opleidingsinfrastructuur.
Zvw-partijen blijven zich maximaal in spannen voor het realiseren van ‘state of the art’
opleidingsplaatsen voor medische (vervolg)opleidingen in de ggz. Om dit te stimuleren zorgt
de NZa1 voor een kostendekkende beschikbaarheidsbijdrage voor (vervolg)opleidingen in de
ggz. Instellingen en praktijken die gebruik maken van de beschikbaarheidsbijdrage voor
opleiden vragen hiervoor niet aanvullend een eigen bijdrage van de opleidelingen.
Concluderend zijn partijen van mening dat met bovenstaande acties en inzicht in de juiste
capaciteitsbehoefte een noodzakelijke basis wordt gelegd voor de aanpak van de
arbeidsmarktknelpunten in de ggz.

4.2 Regeldruk
a. Zorg leveren én ontvangen zonder zorgen over onnodige regels of formulieren; dat is goed
voor professionals én patiënten. Door onnodige regels en formulieren te schrappen krijgen
zorgprofessionals meer tijd en ruimte om goede zorg te leveren en houden zij plezier in hun
werk. Patiënten ervaren op hun beurt dat de zorgprofessional meer tijd voor hen heeft. Een
substantiële vermindering van de regeldruk draagt bij aan het oplossen van
arbeidsmarktproblematiek en het terugdringen van de wachtlijsten. In overleg met alle
betrokken partijen is in mei 2018 een sectoraal actieplan curatieve ggz, als onderdeel van het
zorgbrede Actieplan (Ont)Regel de zorg, vastgesteld, met als doel het merkbaar verminderen
van de ervaren regeldruk voor de professionals. Hierbij zijn de door professionals aangedragen
1

De NZa geeft aan dat de te verwachten verhoging van de beschikbaarheidsbijdrage grotendeels opleidingskosten betreft die
nu nog in de, door de NZa vastgestelde, huidige DBC-tarieven versleuteld zijn. Zodra de NZa haar onderzoek naar de DBC
tarieven in de GGZ heeft afgerond, kan de beschikbaarheidbijdrage worden aangepast via een technische, budgettair neutrale
financieringsschuif van het ggz-kader naar het opleidingskader. Naar verwachting kan dit plaats vinden in 2019 met effect voor
de beschikbaarheidbijdragen vanaf 2020.

11

suggesties ten aanzien van te schrappen administratieve lasten betrokken. De acties in het
plan richten zich op verschillende niveaus; van het schrappen van onnodige en/ of dubbele
registraties tot duurzame verbeteringen in de bekostiging en het ontwikkelen van horizontaal
toezicht. Ook is er in dit actieplan aandacht voor de vermindering van administratieve last als
gevolg van het EPD en ICT-problematiek2. Partijen committeren zich aan de uitvoering van de
in het actieplan afgesproken acties, waarbij partijen nader in overleg gaan over de volgende
drie punten: handtekening op het zorgplan, decimering van de indicatoren en Argusregistratie.
Hierbij is ook aandacht voor de voortgang en de samenhang met het sectorplan van de
patiënt/ cliënt en de andere sectorplannen die onderdeel zijn van het Programmaplan
(Ont)regel de zorg.
b. Partijen komen onder begeleiding van het Zorginstituut Nederland, voor 1 oktober 2018 met
een voorstel om de administratieve lasten voortvloeiend uit het kwaliteitsstatuut terug te
dringen en flexibiliteit / taakherschikking van beroepen te bevorderen in verband met de
wachttijdproblematiek. Partijen verzoeken het Zorginstituut om dit traject op de
meerjarenagenda te plaatsen. Het Zorginstituut neemt daarmee de regie op het proces,
waarbij de inhoudelijke verantwoordelijkheid bij partijen blijft. Op het moment dat het
Zorginstituut constateert dat partijen er samen niet uitkomen en de deadline op de
meerjarenagenda verstrijkt (en er geen zicht is dat deze op korte termijn behaald wordt) kan
zij haar doorzettingsmacht inzetten. Daarbij zal het Zorginstituut zoveel mogelijk uitgaan van
waar partijen het wel over eens zijn.
c. Specifiek voor de instellingen spreken partijen het volgende af:
- Gepast gebruik: Onder leiding van een onafhankelijke voorzitter / taskforce, waarbij VWS
het secretariaat voert, wordt voor 1 oktober 2018 uitwerking gegeven aan een meer
procesgerichte verantwoording op gepast gebruik. Deze uitwerking kent twee elementen:
• Er wordt bepaald welke basisset ten aanzien van gepast gebruik minimaal
geregistreerd moet worden door de aanbieders om op procesniveau over gepast
gebruik te kunnen verantwoorden. Uitgangspunt is beheersing van risico’s en kunnen
vaststellen dat sprake is van gepast gebruik. Daarnaast is de ambitie dat de
registratielast voor zorgaanbieders hiermee substantieel daalt. Registratie bij de
aanvang van zorg en bij gehouden evaluatiemomenten zijn in ieder geval vereist. Alle
andere geldende registratie-eisen t.a.v. gepast gebruik worden waar mogelijk
geschrapt, tenzij hier een goed onderbouwde reden voor is.
• Daarnaast wordt uitgewerkt hoe een procesgerichte verantwoording op gepast gebruik
eruit ziet en hoe opzet, bestaan en werking van zo’n proces aangetoond kan worden.
Het uitgangspunt is dat gepast gebruik controles anders worden ingericht dan
rechtmatigheidcontroles. De onafhankelijk voorzitter / taskforce gaat hierover
adviseren. In dit advies komen de volgende ingrediënten aan de orde. Indien blijkt dat
een instelling zijn proces onvoldoende op orde heeft, kunnen de volgende zaken alleen
of tezamen aan de orde zijn: er wordt herstel gepleegd, er worden verbeterafspraken
gemaakt, er vindt beoordeling op dossierniveau plaats door een medisch adviseur van
de verzekeraar in samenwerking met de inhoudelijk verantwoordelijke bij de aanbieder
gericht op gepast gebruik en mogelijk moet teruggevallen op een ander
(gegevensgerichte) controlemethodiek en kan het zijn dat er geen of minder
vermindering van de administratieve last aan de orde is.
Dit alles met inachtneming dat partijen hier nog nadere afspraken over maken onder
leiding van een onafhankelijk voorzitter/taskforce.
- Zelfonderzoek: Onder gebruikmaking van hetgeen door bovengenoemde onafhankelijk
voorzitter / taskforce is geadviseerd, maken de leden van ZN en de leden van GGZNL voor
1 november 2018 afspraken over de vormgeving van de controles (zelfonderzoeken) over
2017 en 2018.

2

Daar waar stroomlijning van gegevensuitwisseling bij ICT-toepassingen niet mogelijk of wenselijk is treden partijen met

elkaar in overleg in het Informatieberaad Zorg en kunnen partijen gezamenlijk tot besluitvorming komen.

12

-

d.

Rechtmatigheid: Voor 1 oktober 2018 leveren VWS en de NZa gezamenlijk de eerste
resultaten op van hun onderzoek naar de mogelijkheden om de registratielast rond
(formele) rechtmatigheidcontroles te verminderen. Hierbij wordt zowel gekeken naar
regulering als toezicht. In het onderzoek wordt gebruik gemaakt van de uitkomsten van de
‘tafel van niks’ en wordt rekening gehouden met de ontwikkeling in de verbetering van de
bekostiging voor de ggz.
Partijen spreken af om het principe van registratie aan de bron leidend te laten zijn. Daarbij is
de gebruikersvriendelijkheid van de door de zorgverlener te gebruiken software van groot
belang.

5. RANDVOORWAARDEN
5.1 Kwaliteit van zorg
a. In het kader van het kwaliteitsstatuut zet het veld in op kwalitatieve inzet van deskundige
zorgprofessionals die verantwoordelijkheid nemen om optimale kwaliteit van zorg aan de
patiënt te bieden.
b. De afgelopen jaren zijn in de ggz belangrijke stappen gezet om de kwaliteit van zorg te
verbeteren. Zo heeft het Netwerk Kwaliteitsontwikkeling haar ambitie grotendeels gerealiseerd
door zorgstandaarden en generieke modules ontwikkelen te presenteren. Daarop worden
budget impact analyses uitgevoerd en na ommekomst daarvan zullen partijen overleggen hoe
hiermee om te gaan.
De volgende fase is om deze kennis ter beschikking te stellen aan de zorgprofessionals die ggz
zorg leveren, zodat behandelingen conform de nieuwe zorgstandaarden en generieke modules
geleverd worden.
c. Beroepsgroepen in de ggz blijven zich inspannen om in de zorgstandaarden, naast de
zorginhoudelijke kant, ook voldoende aandacht te geven aan het belang van samenwerking en
afstemming met partijen in het sociaal domein. Bij het ontwikkelen en aanpassen van
zorgstandaarden worden waar nodig relevante partners uit het sociale domein betrokken om
aandacht voor goede samenwerking en een warme overdracht in de zorgstandaard te borgen
conform het (model) kwaliteitsstatuut voor de ggz.
d. Zorgaanbieders maken, conform de afspraken in de AGGT, in 2020 hun activiteiten en de
kwaliteit en doelmatigheid van hun handelen zichtbaar, zodat voor zowel patiënten als
verzekeraars/gemeenten transparant is wat de kwaliteit van zorg is. Zij doen dit door middel
van hun kwaliteitsstatuut en houden deze up-to-date.
e. Zorgaanbieders en zorgverzekeraars erkennen het uitgangspunt dat enkel zorg die voldoet aan
de stand van wetenschap en praktijk uit de Zvw vergoed kan worden. Geleverde zorg dient
zinnig en zuinig te zijn en zorgverzekeraars zien hierop toe.
f.
Zorgaanbieders zorgen ervoor dat hun activiteiten gebaseerd zijn op de stand van wetenschap
en praktijk zoals vervat in zorgstandaarden. Daarbij blijft ruimte bestaan voor innovatieve
methodieken.
g. Het einddoel waar alle partijen naar streven is een eenduidige set van kwaliteitsindicatoren in
2020 waardoor de huidige verschillende kwaliteitsindicatoren van zorgaanbieders en
zorgverzekeraars stapsgewijs verdwijnen c.q. opgaan in de nieuwe set. Het nieuwe ggz
kwaliteitsinstituut in oprichting (akwa) zal hierbij een leidende rol spelen.
h. Partijen committeren zich, onverminderd hun wettelijke bevoegdheden, aan bovenstaand
genoemd einddoel. Hierbij geldt dat hoe sneller er eenduidige kwaliteitsindicatoren ter
beschikking komt, hoe minder aparte kwaliteitsindicatoren er uitgevraagd zullen worden.
i.
Kwaliteitsindicatoren bieden eveneens een goede basis voor Zvw-partijen om waar mogelijk te
komen tot meerjarencontracten die vertrouwen weerspiegelen tussen partijen en een goede
organisatie van de zorg ten goede komen.
j.
VWS bereidt een wetsvoorstel voor om een wettelijke grondslag te maken voor enkele
kwaliteitsregistraties, onder andere in de ggz.
k. Bovenstaande afspraken moeten leiden tot minder administratieve lasten.

13

5.2 Stimuleren van contractering van zorg
a. Verdere verbetering contractering en verhoging van de contracteergraad
Het contracteerproces dient zorgverleners te ondersteunen om zinnige en zuinige zorg van
goede kwaliteit te leveren en zorgverzekeraars te ondersteunen om voor hun verzekerden
goede zorg doelmatig in te kopen. Daarbij bestaat er wederzijdse contracteervrijheid, moeten
zorgverzekeraars aan hun zorgplicht voldoen en moeten cliënten voldoende en heldere
keuzemogelijkheden hebben.
Partijen zien de meerwaarde van meerjarencontracten en de lagere administratieve lasten.
Meerjarencontracten zijn geen doel op zich en moeten ruimte bieden voor
beleidsontwikkelingen. Ook geven partijen bij de jaarlijkse inkoopcyclus voldoende ruimte aan
duurzame afspraken en innovatie.
Partijen hebben specifieke aandacht voor de zorg aan kwetsbare groepen, waaronder de EPA
groep.
b.
-

-

-

-

c.
-

-

-

d.
-

-

Belang van contractering
Contractering is hèt vehikel om afspraken te maken over doelmatigheid, kwaliteit, innovatie,
organiserend vermogen en de juiste zorg op de juiste plek. Zvw-partijen vinden de in de
afgelopen jaren opgetreden groei van niet-gecontracteerde zorg onwenselijk daar waar het
aantoonbaar ondoelmatige zorg betreft.
Er is gezamenlijk onderzoek uitgevoerd naar de kwantitatieve ontwikkeling van nietgecontracteerde zorg in de ggz, en kwalitatief onderzoek naar de oorzaken en achtergronden
van deze ontwikkeling en de gevolgen daarvan voor cliënten. Zvw-partijen geven gezamenlijk
vervolg aan de uitkomsten van dit onderzoek.
Zvw-partijen hebben afspraken gemaakt om te investeren in het verbeteren van het
contracteerklimaat voor de ggz (Good Contracting Practices). Het moet voor beide partijen de
voorkeursoptie zijn om een contract proberen te sluiten. Partijen committeren zich daarom aan
de naleving van de eerder gemaakte GCP afspraken en bespreken regulier of deze actualisatie
behoeven.
De NZa volgt de ontwikkelingen in het contracteerproces en brengt daarover jaarlijks een
rapportage uit. Indien nodig wordt deze rapportage in het BO ggz besproken.
Contact over contractering
Zorgverzekeraars (zorginkopers) zijn adequaat (digitaal) bereikbaar voor zorgaanbieders en
hun vertegenwoordigende organisaties en zijn in samenspraak beschikbaar voor overleg dat
organisaties in de regio’s voor hun leden organiseren en/of organiseren zelf
informatiebijeenkomsten.
Zorgverzekeraars geven in hun inkoopbeleid aan hoe ze bereikbaar zijn en geven daarbij aan
wat de responstijd is voor een inhoudelijk antwoord op een gestelde vraag.
Zorgverzekeraars geven in hun inkoopbeleid en in het contract aan wat de wijzigingen zijn ten
opzichte van het voorgaande jaar.
Aanbieders die in het bezit zijn van een kwaliteitsstatuut kunnen deelnemen aan het
contracteerproces. Zorgverzekeraars zijn transparant over de redenen waarom zorgaanbieders
niet worden gecontracteerd. Administratieve lasten worden waar mogelijk teruggedrongen door
meer standaardisatie van het contracteerproces en contracteerdocumentatie.
Zo spoedig mogelijk moet duidelijk zijn voor een zorgaanbieder wat de hoogte van de
vergoeding is bij een naturapolis in geval van niet-contracteren.
Tijdens contractjaar
Zorgverzekeraars stellen heldere en reële momenten en afhandelingstermijnen over verzoeken
tot (bij)contractering. Zorgverzekeraars zijn transparant over redenen waarom niet wordt
(bij)gecontracteerd.
Als zorgaanbieders te maken hebben met capaciteitsproblemen of budgetplafonds dan moet
het voor cliënten helder zijn waar zij terecht kunnen voor zorg. Zorgaanbieders maken
cliënten attent op de verantwoordelijkheid van zorgverzekeraars voor zorgbemiddeling en/of
zij verwijzen terug naar de huisarts. Overigens wordt hiermee niet bedoeld om bestaande

14

-

-

e.
-

-

f.
-

-

-

-

-

-

afspraken in contracten hiermee in te perken (onder andere ten aanzien van doorleverplicht),
of toekomstige contractuele mogelijkheden in te perken.
Zorgverzekeraars reageren tijdig op verzoeken van omzetplafondverhoging van aanbieders.
Aanbieders onderbouwen verzoeken tot verhoging van omzetplafonds. De NZa besteedt in
haar reguliere publicaties over contractering aandacht aan de mate waarin verzoeken tot
bijcontractering bij omzetplafonds worden aangevraagd en gehonoreerd.
Zonodig maken Zvw-partijen gebruik van de onafhankelijke Geschilleninstantie voor
Geschillenoplossing en -beslechting zorgcontractering in het geval van precontractuele en
contractuele geschillen.
Verbeteren informatie aan cliënt
Om de keuze-informatie van de cliënt te faciliteren zijn zorgverzekeraars en zorgaanbieders
transparant over (de kosten van) niet-gecontracteerde zorg. De bijdrage die de verzekerde
zelf dient te betalen als hij/zij gebruik maakt van een niet-gecontracteerde zorgaanbieder,
mag geen verrassing voor de verzekerde zijn. De website kiezenindeggz.nl die naar
verwachting eind 2018 wordt opgeleverd kan hierbij een faciliterende rol spelen.
Zorgverzekeraars moeten hun verzekerden goed informeren (bijvoorbeeld op hun website of
bij het afsluiten van de polis) over welke aanbieders gecontracteerd zijn en over de
(mogelijke) (financiële) gevolgen van niet-gecontracteerde zorg.
Vermindering omvang niet-gecontracteerde zorg
Zvw-partijen zeggen elkaar medewerking toe op enerzijds bovenstaande acties om het
contracteringsproces te verbeteren en anderzijds om het aandeel niet-gecontracteerde zorg te
laten dalen in (onderdelen van) de ggz waar dit aantoonbaar ondoelmatige zorg betreft.
Hiertoe maken partijen de volgende afspraken.
Als zorgverzekeraars signalen hebben dat de kwaliteit van de zorg bij een zorgaanbieder niet
op orde is, dan kunnen zij daarvan melding doen bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd
i.o. (IGJ). Wanneer blijkt dat de kwaliteit en/of veiligheid in het geding is dan treedt de
Inspectie handhavend op. Zorgverzekeraars gaan samen met de IGJ een verkenning starten
om te komen tot een periodiek overleg over signalen van zorgverzekeraars over de kwaliteit
van de zorg.
Momenteel hebben zorgverzekeraars bij niet-gecontacteerde zorg beperktere mogelijkheden
om materiële controle uit te voeren, in het bijzonder wanneer er geen betaalovereenkomst is
afgesloten. Door een aanpassing van de wet zullen de mogelijkheden tot materiële controle
gelijkgetrokken worden met de situatie bij gecontracteerde aanbieders.
Om de kostenbeheersing van de zorg te bevorderen benutten zorgverzekeraars in de huidige
praktijk het cessieverbod en het machtigingsvereiste. Als jurisprudentie hiertoe aanleiding
geeft, wordt dit gezamenlijk beoordeeld en bezien of en hoe met wetgeving het gebruik van
deze instrumenten kan worden versterkt.
Ggz-zorgverleners indiceren zelf. Partijen spreken af dat bij niet-gecontracteerde zorg ingeval
van een machtiging niet bruikbaar is vanwege een privacyverklaring, gebruik kan worden
gemaakt van een onafhankelijke inhoudelijke deskundige, waarbij een andere partij kan
worden gevraagd de diagnose opnieuw te beoordelen. Partijen brengen in kaart wat de
mogelijkheden zijn om deze onafhankelijke inhoudelijke deskundige vorm te geven.
Vanaf 2019 wordt op basis van Vektis-data de ontwikkeling van het aandeel nietgecontracteerde zorg in beeld gebracht en besproken. Het streven is om in 2019 een daling te
realiseren ten opzichte van ijkjaar 2016 met in achtneming van de ontwikkeling in 2017 en
2018. Als het aandeel niet-gecontracteerde zorg in (onderdelen van) de ggz ondanks de
hiervoor genoemde inspanningen niet daalt, zijn na een gezamenlijke analyse van aard en
oorzaak verdergaande (gerichte) aanpassingen in wet- en regelgeving noodzakelijk om het
onderscheid tussen de vergoeding van niet-gecontracteerde versus gecontracteerde zorg te
verhelderen dan wel te versterken.

15

5.3 Wetenschapsagenda
a. Op 2 maart 2016 is – onder aanvoering van de NVvP - een tienjarige wetenschapsagenda voor
de ggz ontwikkeld. Met de twee hoofdthema’s daaruit – vroegdetectie en vroeginterventie en
gepersonaliseerde ggz – is ZonMw aan de slag gegaan. Deze twee hoofdthema’s zijn ook
verwerkt in de agenda voor gepast gebruik en transparantie. Daaraan is vanuit VWS het
thema depressie bij jonge vrouwen en tieners toegevoegd. Momenteel wordt de uitvoering van
het ZonMw programma ggz geëvalueerd. Op basis van de evaluatie èn in het licht van het
realiseren van de wetenschapsagenda voor de ggz zullen de prioriteiten voor het vervolg
van het onderzoeksprogramma voor de ggz voor de komende jaren worden bepaald. Daarbij
wordt ook rekening gehouden met de recente kennisagenda’s zoals de verschillende partijen in
de ggz deze ontwikkelen.
b. Voor de periode van deze afspraken spreken partijen daarom af een onderzoeksagenda op te
stellen voor de ontwikkeling van nieuwe behandelinterventies en de onderbouwing van
zorginhoudelijke en beleidsmatige keuzes.
c. Er wordt onderzoek gedaan naar inzicht in de factoren die de individuele respons kunnen
voorspellen, zodat de behandelpraktijk niet op basis van trial-and-error werkt en er zo min
mogelijk onnodige behandelingen zijn en er geen iatrogene schade ontstaat.
5.4 Bekostiging
a. Partijen blijven toewerken naar een nieuwe bekostiging voor de geneeskundige ggz die (goed
en tijdig) op- en afschalen van zorg en (toetsing op) gepast gebruik van zorg ondersteunt. Met
de nieuwe bekostiging, die vanzelfsprekend moet voldoen aan de privacywet- en regelgeving,
wordt ook een vermindering van de administratieve lasten nagestreefd en een versnelling van
de declaratiemogelijkheden en informatievoorziening over zorgkosten en -gebruik. Partijen
vinden een zorgvuldig implementatieproces belangrijk. Ten behoeve daarvan brengen partijen
de nu lopende pilot in het kader van de ontwikkeling van het zorgclustermodel tot een goed
einde. Uit oogpunt van zorgvuldigheid werken partijen samen met de NZa een gefaseerd
implementatiepad uit, waarin de lessen van de pilot worden betrokken. Daarnaast blijft het
mogelijk zorgprogramma’s waarin huisartsenzorg en generalistische basis-ggz worden
geleverd integraal te bekostigen.
b. In afwachting van de nieuwe bekostigingssystematiek zal de NZa worden gevraagd hoe in de
ggz-bekostiging prikkels voor het leveren van ondoelmatige kunnen worden verminderd en
voor doelmatige zorg kunnen worden bevorderd. De uitkomsten zullen worden betrokken bij
het opstellen van het implementatiepad voor een nieuwe ggz-bekostiging. De NZa zal worden
gevraagd de tarieven te herijken. Een en ander wordt bij voorkeur ingevoerd per 1 januari
2020.
c. Er is behoefte aan bekostiging van de consultatiefunctie, ‘kijk- en luistergeld’ functie zoals
benoemd in zorg op de juiste plek: brede triage, consultatie, en het realiseren van flexibel
inzetbare nazorg vanuit de ggz. Om hier invulling aan te geven, zullen partijen met elkaar
vaststellen wat hier precies onder wordt verstaan, onder welke omstandigheden hier behoefte
aan is, en welke partij waarvoor verantwoordelijk is. De ervaringen van de Utrechtse
proeftuinen worden hierbij meegenomen. Op basis hiervan maken partijen regionaal
onderlinge afspraken over de organisatie van deze functies. Partijen spreken verder af dat ze
bijhouden wat er nodig is voor welke doelgroep en of en waar er knelpunten bestaan in de
huidige regelgeving. De overheid verduidelijkt op basis van deze informatie waar nodig wat de
verantwoordelijkheden zijn van verzekeraars en gemeenten. VNG, ZN, GGZ NL en VWS
vormen hiertoe een werkgroep. VNG, GGZ NL en ZN zullen voor 1 januari 2019 de knelpunten
in kaart brengen. VWS heeft de verantwoordelijkheid om te zorgen voor een duiding over de
verantwoordelijkheden (mogelijk via het Zorginstituut) en besluitvorming over eventuele
verdere aanpassing in wet-en regelgeving (eerste helft 2019 met het oog op invoering per 1
januari 2020). Hierbij volgt de bekostiging de verantwoordelijkheidsverdeling.
d. VWS subsidieert op dit moment preventiecoalities, bedoeld om structurele samenwerking
tussen zorgverzekeraars en gemeenten op het gebied van preventieactiviteiten voor
risicogroepen te stimuleren en activeren. Partijen spannen zich in om lessen die hieruit geleerd
worden te verspreiden en te implementeren.

16

6

Financiële randvoorwaarden

6.1 Beschikbaar macrokader
a. In de discussie over de financiële kaders voor de geestelijke gezondheidszorg spelen
verschillende elementen een rol die met elkaar samenhangen:
De volumegroei in relatie tot de wens om zorg dichterbij de patiënt te bieden. Dat leidt tot
een lagere volumegroei voor de medisch-specialistische zorg en de geneeskundige
geestelijke gezondheidszorg en hogere volumegroei voor (georganiseerde)
huisartsenzorg, wijkverpleging en ELV.
Zorgverzekeraars hebben vanuit hun rol en gegeven hun zorgplicht in het zorgstelsel
ruimte nodig om te kunnen sturen op zowel het volume als op de prijs van de geestelijke
gezondheidszorg. Landelijke afspraken over de maximaal beschikbare financiële ruimte
laten onverlet keuzes die in contractafspraken kunnen worden gemaakt tussen individuele
zorgverzekeraars en zorgaanbieders op basis van de reële zorgvraag en de reële prijzen
in de lokale/regionale situatie. Dit betekent dat – via de contractering – de volumegroei in
sommige gevallen hoger kan zijn dan het genoemde landelijke groeipercentage en in
andere gevallen op een lager groeipercentage (of zelfs krimp) kan worden uitgekomen.
b. Om de balans tussen deze aspecten te garanderen spreken partijen het volgende af:
In 2017 is een onderschrijding van circa € 300 miljoen in het kader geneeskundige
geestelijke gezondheidszorg zichtbaar. Om de transitie naar zorg op de juiste plek
mogelijk te maken en om de ambities in dit akkoord te realiseren (o.a. oplossen
wachttijden, aanpak arbeidsmarktproblematiek, richtlijnontwikkeling om de kwaliteit op
peil te houden en te verbeteren, invoering Wet verplichte ggz, module acute ggz ,
beveiligde zorg etc.), blijft in 2019 €30 mln. en in de overige jaren van dit akkoord € 50
mln. beschikbaar voor de sector.
Voor de geneeskundige geestelijke gezondheidszorg is macro een maximale volumegroei
beschikbaar van 1,3% in 2019, 1,1% in 2020, 0,9% in 2021 en 0,7% in 2022, exclusief
de indexatie voor loon- en prijsbijstelling. Dit betreffen landelijke maximum
groeipercentages en laat onverlet keuzes die worden gemaakt in de onderhandelingen
tussen individuele zorgverzekeraars en zorgaanbieders waarbij sprake kan zijn van
differentiatie.
De ggz-sector kent een divers zorgaanbod: grote en kleinere ggz-instellingen met eigen
personeel en een groot aantal vrijgevestigde zorgverleners. Een deel van de
zorgaanbieders sluit contracten met zorgverzekeraars en een deel niet. Partijen zijn van
mening dat goed werkgeverschap en arbeidsmarktvraagstukken vragen om een
adequate/marktconforme CAO-loonontwikkeling voor personeel in de geestelijke
gezondheidszorg, en dat zorgaanbieders autonome kostenstijgingen als gevolg van de
CAO-loonontwikkeling moeten kunnen betalen. Met het oog op voorgaande realiseren
partijen zich dat de volgende elementen integraal onderdeel uitmaken van de lokale
onderhandelingen: loonontwikkelingen (overheidsbijdrage aan de
arbeidsvoorwaardenontwikkeling, OVA), prijsontwikkelingen, productiviteits- en
doelmatigheidswinst (mede gebaseerd op landelijke geobjectiveerde gegevens), effecten
van zinnige zorg, volumeontwikkeling, historische prijsverschillen en specifieke lokale
omstandigheden. In de onderdelen van de ggz waar sprake is van gecontracteerde zorg
en van loondienst van medewerkers3 wordt de OVA zichtbaar en volledig doorvertaald in
de prijzen. Ook worden de hiervoor genoemde elementen toegelicht, al dan niet
geclusterd, via de onderhandelingen zichtbaar en doorvertaald in de prijzen . Dit geldt
voor zover mogelijk in 2019 maar in elk geval met ingang van 2020.
Het totaal beschikbare macrokader geneeskundige geestelijke gezondheidszorg voor de
jaren 2019 t/m 2022 wordt hiermee: € 3.814 miljoen, € 3.877 miljoen, € 3.912 miljoen
en € 3.940 miljoen, exclusief indexatie voor loon- en prijsontwikkeling en eventuele
technische mutaties.
3

Dit kan ook tijdelijk personeel zijn.

17

6.2 Overige financiële afspraken
a. Voor de uitvoering van de Agenda gepast gebruik en transparantie, de wetenschapsagenda en
projecten in het kader van destigmatisering, zelfmanagement en herstel is voor de looptijd
van hoofdlijnenakkoord geestelijke gezondheidszorg van 2019 – 2022 jaarlijks €14,4 miljoen
beschikbaar. VWS treft in overleg met partijen voorbereidingen om de gelden voor de
uitvoering van de Agenda voor gepast gebruik en transparantie vanaf 2019 via ZonMw te
financieren.
6.3 Omgang met overschrijdingen
a. Indien onverhoopt het afgesproken macrokader wordt overschreden, treden partijen hierover
in overleg, waarbij gekeken zal worden naar de aard en oorzaak van de overschrijding.
Partijen kunnen dan in overleg treden over kader- of tariefkortingen. VWS kan maatregelen
nemen om de overschrijding te redresseren via het macrobeheersingsinstrument.

7
a.

b.

Slotbepaling
Op het moment dat in het najaar gemeenten besluiten niet aan te sluiten bij de bestuurlijke
afspraken, gaan de partijen in overleg over de consequenties daarvan voor die onderdelen van
de afspraken waar de gemeenten een rol in hebben.
Wanneer de afspraken in dit akkoord niet of onvoldoende of sneller dan verwacht van de
grond komen en implicaties hebben voor de uitvoering van dit akkoord, dan wel in de ogen
van een van partijen onvoldoende voortgang wordt bewerkstelligd op de gewenste
transformatie naar de juiste zorg op de juiste plek, dan treden partijen gezamenlijk in overleg
in het bestuurlijk overleg ggz. Partijen spreken tot slot af om de afspraken waar dat nodig is
voor 1 januari 2019 te hebben voorzien van een SMART uitvoeringsraamwerk inclusief het
benoemen van trekkers, tijdpaden, mee te nemen reeds lopende projecten en nog te starten
projecten, zodat de uitvoering van het akkoord goed kan worden gevolgd.

GGZ Nederland

MIND Landelijk Platform

drs. J.D.C. Geel

dr. P.A.H. Verbraak

Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie

Landelijke Vereniging van Vrijgevestigde
Psychologen en Psychotherapeuten

Prof.dr. D. Denys

Drs. J.P.A. Kamsma

18

Nederlands Instituut van Psychologen

Federatie van Psychologen, Psychotherapeuten en
Pedagogen

drs. J.V. Muller

Prof. dr. M.J.P.M. Verbraak

Platform MEERGGZ

Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland

drs L.J.M. de Jong

M.L. van der Kruis MCM

InEen, vereniging voor
eerstelijnsorganisaties

Federatie Opvang

Drs. J.F.M. Mutsaerts

drs. J.P. Laurier

RIBW Alliantie

Zorgverzekeraars Nederland

A.P.B.M. van Tuijn

mr. A. Rouvoet

19

De Staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport

Drs. P. Blokhuis

20