Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 915

Wijziging van de Beginselenwet justitiële
jeugdinrichtingen, het Wetboek van Strafrecht,
het Wetboek van Strafvordering en enige andere
wetten, in verband met de aanpassing van de
tenuitvoerlegging van vrijheidsbenemende
jeugdsancties

Nr. 7

VERSLAG
Vastgesteld 28 mei 2009
De vaste commissie voor Justitie1, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer als volgt verslag uit te brengen.
Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht de commissie de openbare
behandeling van het voorstel van wet genoegzaam voorbereid.
Inhoudsopgave

1

Samenstelling:
Leden: Van de Camp (CDA), De Wit (SP), Van
der Staaij (SGP), Arib (PvdA), ondervoorzitter,
De Pater-van der Meer (CDA), voorzitter, C
q örüz
(CDA), Joldersma (CDA), Gerkens (SP), Van
Velzen (SP), Van Vroonhoven-Kok (CDA), De
Krom (VVD), Timmer (PvdA), Griffith (VVD),
Teeven (VVD), Verdonk (Verdonk), De Roon
(PVV), Roemer (SP), Pechtold (D66), Heerts
(PvdA), Thieme (PvdD), Kuiken (PvdA), Bouwmeester (PvdA), Van Toorenburg (CDA), Anker
(CU) en Heemelaar (GL).
Plv. leden: Sterk (CDA), Langkamp (SP), Van
der Vlies (SGP), Smeets (PvdA), Aasted
Madsen-van Stiphout (CDA), Jager (CDA),
Jonker (CDA), Leijten (SP), Van Raak (SP), De
Vries (CDA), Weekers (VVD), Dijsselbloem
(PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD),
Van Miltenburg (VVD), Zijlstra (VVD), Fritsma
(PVV), Karabulut (SP), Koşer Kaya (D66),
Gill’ard (PvdA), Ouwehand (PvdD), Spekman
(PvdA), Bouchibti (PvdA), Van Haersma Buma
(CDA), Slob (CU) en Halsema (GL).

KST131371
0809tkkst31915-7
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

1. Inleiding
1
2. Pedagogisch optreden in de bjj
2
3. Stelsel van voorbehouden beslissingen
4
4. Het verblijf in de groep als uitgangspunt
5
5. Het perspectiefplan
6
6. De herziening van de procedure van bemiddeling, beklag en beroep 8
7. Het verlofstelsel en het scholings- en trainingsprogramma (STP)
8
8. De bestemming van de jeugdinrichting
9
9. Toezicht op de justitiële jeugdinrichting
9
10. Het optimaliseren van de tenuitvoerlegging
10
11. De kind bij ouderplaatsing
10
12. Regeling bezoektijden
10
13. Informatieplicht bij straffen
10
14. Nachtdetentie
11
15. Nazorg in een verplicht kader
11
16. Financiële gevolgen van het wetsvoorstel
12
Artikelsgewijze toelichting

12

1. Inleiding
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggende wetsvoorstel. De voorgestelde wetswijzigingen
achten zij een logisch voortvloeisel uit de eerder uitgebreid met de Kamer
besproken verbetervoorstellen voor de justitiële jeugdinrichtingen die
naar aanleiding van de in de memorie van toelichting gememoreerde
rapporten en adviezen zijn gedaan. Deze leden kunnen zich vinden in de
voorstellen. Zij gaan ervan uit dat deze ertoe bijdragen dat jongeren de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 915, nr. 7

1

jeugdinrichting beter verlaten dan zij erin komen, temeer daar de
verplichte nazorg, de voor alle inrichtingen gehanteerde basismethodiek
en het hanteren van methoden die hun effectiviteit hebben bewezen
belangrijke elementen in het verbetertraject vormen. Een geslaagde terugkeer van deze jongeren in de samenleving zal uiteindelijk ook de belangrijke doelstelling van het terugdringen van recidive kunnen bereiken. Op
een aantal punten hebben de leden van de CDA-fractie enkele vragen en
opmerkingen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggende wetsvoorstel. Zij zijn over het algemeen positief
gestemd over de voorgestelde verbeteringen, zeker daar waar het verbeteringen betreft aangaande het uitgangspunt van de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen (Bjj), dat de tenuitvoerlegging van vrijheidsbenemende straffen en maatregelen ten dienste staat aan de opvoeding van de
jeugdige en de terugkeer van de jeugdige in de maatschappij. Daar waar
huidige regelgeving in de weg staat van breed noodzakelijk geachte
verbeteringen, zal de regelgeving aangepast moeten worden. Over enkele
voorgestelde wijzigingen hebben de leden van de PvdA-fractie nog enige
vragen en opmerkingen.
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het voorliggende wetsvoorstel. Hierin vinden zij een aantal goede verbeteringen, die dan ook door deze leden worden toegejuicht. Dat geldt onder
meer voor de wettelijke basis voor nachtdetentie en de verplichte nazorg
aan alle jeugdigen die de inrichting verlaten. Mits dit ook in de praktijk
goed geregeld wordt, kan dit een belangrijke stap vooruit zijn in de strijd
tegen de jeugdcriminaliteit. Deze leden hebben nog wel wat vragen en
opmerkingen over een aantal onderdelen van dit wetsvoorstel.
De leden van de SP-fractie betwijfelen of de regering voldoende doordrongen is van het feit dat jeugddetentie een ultimum remedium zou
moeten zijn. Zo ja, waarin komt dat dan voldoende tot uiting? Blijkt dat uit
de cijfers, die aangeven dat Nederland in vergelijking met andere landen
veel kinderen opsluit? Bovendien moet het effect van jeugddetentie
ernstig betwijfeld worden, gezien de hoge recidivecijfers. Wat zijn in de
visie van de regering de belangrijkste maatregelen die de huidige hoge
recidivecijfers naar beneden moeten brengen? Is er naar de mening van
de regering voldoende aandacht voor psychische problemen, die waarschijnlijk toch bij relatief veel jeugdigen in detentie een negatieve rol
spelen? Wordt voldoende onderkend dat er vaak sprake is van al dan niet
ingewikkelde psychosociale problematiek?
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het onderhavige wetsvoorstel. Zij zijn immers van mening dat het een
goed uitgangspunt is dat de tenuitvoerlegging van een vrijheidssanctie
aan een jeugdige ten dienste moet staan aan zijn toekomstige plaats in de
maatschappij.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel hetgeen beoogt de Bjj, het Wetboek van
Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en enige andere wetten te
wijzigen, in verband met de aanpassing van de tenuitvoerlegging van
vrijheidsbenemende jeugdsancties. Zij hebben in dit stadium op een enkel
punt nog behoefte aan een toelichting.
2. Pedagogisch optreden in de bjj
De leden van de CDA-fractie kunnen zich naar aanleiding van de knelpunten bij de ook in hun ogen te bureaucratische en te weinig flexibele
toepassing van de «time-out»maatregel, in beginsel vinden in de keuze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 915, nr. 7

2

voor een wettelijke basis voor de praktijk van deze pedagogische maatregel. Daarbij delen zij echter de in enkele adviezen uitgesproken zorg
over mogelijk oneigenlijk of willekeurig gebruik van de maatregel, mede
gezien de beperktere rechtsbescherming. Wordt in verband met eventueel
beklag door de jeugdige die de maatregel krijgt opgelegd, voldoende
nauwkeurig vastgesteld (en vastgelegd) of de duur van de timeoutmaatregel langer is geweest dan een uur dan wel maximaal twee uur
per dag? Deze leden vragen dit omdat de maatregel kan worden opgelegd
door een personeelslid of een medewerker, terwijl het de directeur is die
daarvan aantekening houdt in het register. Deze leden vragen voorts
waarin precies het verschil is gelegen tussen een «time-out»-maatregel en
een ordemaatregel? Wat is daarbij het verschil in beleving bij de jeugdige
die deze maatregel(en) opgelegd krijgt?
De leden van de CDA-fractie vragen hoe de gang van zaken verloopt als
een jongere op school (in de justitiële jeugdinrichting) uit de klas wordt
gestuurd en naar zijn kamer moet. Mag dat straks ook worden beschouwd
als een «time-out»maatregel? Hoe verhoudt dit zich met het eigen ordemaatregelsysteem van de school? Sluit dit voldoende aan bij de Bjj?
Het is de leden van de CDA-fractie opgevallen dat op andere plaatsen in
de memorie van toelichting het systematisch bij de opvoeding betrekken
van de ouders of verzorgers – ook bij de tenuitvoerlegging van vrijheidsbenemende straffen en maatregelen in de jeugdinrichting – wordt benadrukt. Daarom verbaast het hen dat het opleggen van de «timeout»maatregel blijkbaar niet aan ouders of verzorgers wordt medegedeeld
of met hen wordt besproken en dat er geen aanleiding wordt gezien om
ouders, voogd, stiefouders of pleegouders en de rechtsbijstandverlener,
zoals door de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) voorgesteld,
inzage te verlenen in het register. Kan de regering dit nader toelichten?
De leden van de CDA-fractie constateren dat in verband met het toezicht
op het gebruik van een pedagogische maatregel, de directeur deze elke
drie maanden bespreekt met de commissie van toezicht. De Inspectie voor
de Sanctietoepassing evalueert echter de maatregel slechts indien zij
daartoe aanleiding ziet. De regering ziet geen aanleiding voor een expliciete opdracht tot evaluatie door de Inspectie, maar volgens de leden van
de CDA-fractie is dat echter wel zinvol, mede gezien de in de eerder gememoreerde adviezen geuite zorgen. Kan de Inspectie er bij inspectiebezoeken niet standaard aandacht aan besteden? Graag vernemen deze
leden de reactie van de regering op dit punt.
De leden van de PvdA-fractie zien in dat vanuit de praktijk de behoefte is
aan een maatregel waarbij een pedagogische «time-out» gegeven kan
worden. Wel delen deze leden de zorgen van de Nederlandse Vereniging
voor Rechtspraak (NVvR) en de NOvA dat de «time-out» gebruikt kan gaan
worden als disciplinaire maatregel en dat hierbij het pedagogische effect
verloren gaat. Het gaat de leden van PvdA-fractie erom dat deze maatregel toegepast zal worden als pedagogisch instrument. De hiertoe voorgestelde bepaling over het toezicht op het gebruik van de maatregel,
namelijk dat de directeur van de inrichting toeziet op het gebruik van de
maatregel en vervolgens het gebruik van de maatregel met de commissie
van toezicht bij de inrichting bespreekt, werpt bij deze leden de vraag op
of dit toezicht op het gebruik van de maatregel voldoende waarborgen
biedt. Waarom ziet de regering geen aanleiding tot het bijhouden van een
register waarin bijgehouden wordt hoe vaak de maatregel opgelegd
wordt? De leden van de PvdA-fractie kunnen zich voorstellen dat ouders,
voogd, stiefouders of pleegouders en de rechtsbijstandverlener juist in het
kader van betrokken blijven bij de behandeling en de opvoeding van de
jeugdige ook graag van het toepassen van deze maatregel op de hoogte
willen zijn. Wat zijn de redenen om de ouders en verzorgers hiervan niet
op de hoogte te willen brengen? Wat zijn de achterliggende redenen om
het initiatief voor een evaluatie van de toepassing van de maatregel door

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 915, nr. 7

3

de Inspectie voor de Sanctietoepassing bij de Inspectie zelf te laten? Is het
niet verstandig om een dergelijk nieuw pedagogisch instrument juist wel
standaard altijd te laten evalueren?
De leden van de VVD-fractie vragen wat objectief gezien het verschil is
tussen de verrichte handelingen bij een «time-out»maatregel en een ordemaatregel als uitsluiting of plaatsing in afzondering. Zij willen graag
weten in welke extra handeling de toegevoegde pedagogische waarde is
gelegen.
De leden van de VVD-fractie merken op dat in de memorie van toelichting
enkele waarborgen worden genoemd die gelden bij ordemaatregelen en
niet bij pedagogische maatregelen. Bij de laatste zou een flexibelere
toepassing nodig zijn. Deze leden vragen in hoeverre de genoemde waarborgen in de weg staan aan het pedagogische karakter. Voorts willen zij
graag horen in hoeverre en op welke wijze de belangen van de gedetineerde gewaarborgd blijven als de genoemde waarborgen verdwijnen.
Deze leden vragen of het klachtrecht van gedetineerden hier uitkomst kan
bieden.
De aan het woord zijnde leden vragen of in praktijk vaak een machtiging
aan personeelsleden en medewerkers wordt afgegeven om bepaalde
bevoegdheden uit te oefenen, zoals dat mogelijk is dankzij artikel 4,
tweede lid, Bjj.
De leden van de VVD-fractie constateren dat de maximale duur van de
maatregel die van twee uren per etmaal niet mag overschrijden. Zij
vragen wat er moet gebeuren als de personeelsleden dan nog altijd van
mening zijn dat de gedetineerde niet in de groep terug kan. Voorts vragen
zij hoe de opstapeling van een «time-out»maatregel met een ordemaatregel werkt en hoe in een dergelijke situatie de maximale termijn
bepaald wordt.
Deze leden lezen voorts in de memorie van toelichting dat het als ordemaatregel of als disciplinaire straf aanmerken van een pedagogische
maatregel evenwel onvoldoende recht doet aan het pedagogische
karakter daarvan. Zij vragen of men niet juist met het disciplinaire karakter
van deze maatregel probeert het gedrag te veranderen.
De leden van de VVD-fractie vragen hoe «de rust in de groep», als bedoeld
in het voorgestelde artikel 23a Bjj, moet worden geïnterpreteerd. Voorts
vragen zij hoe het zinsdeel «bijdraagt dat het gedrag van de jeugdige
gunstig wordt beïnvloed» moet worden geïnterpreteerd. Heeft de regering
al met de Inspectie voor de Sanctietoepassing heeft gesproken en
wanneer zal er een evaluatie plaatsvinden naar het nut van de «timeout»maatregel?
De leden van de ChristenUnie-fractie steunen de wettelijke basis die in het
voorstel wordt verschaft voor de praktijk van de time-outmaatregel. Deze
leden zijn daarbij wel van mening dat elk oneigenlijk gebruik van de maatregel in de praktijk moet worden voorkomen. In artikel 23a, derde lid, Bjj is
bepaald dat de directeur een register bijhoudt en aan de hand van dit
register elke drie maanden de commissie van toezicht van de toepassing
van de maatregel op de hoogte stelt en daarover met de commissie in
overleg treedt. Deze leden verzoeken de regering nader toe te lichten of de
registratie voldoende inzichtelijk maakt waarvoor de time-out maatregel is
opgelegd en aan wie en of daarmee oneigenlijk gebruik daadwerkelijk
uitgesloten is.
3. Stelsel van voorbehouden beslissingen
De leden van de CDA-fractie constateren dat uit praktische overwegingen
het stelsel van aan de directeur voorbehouden beslissingen wordt gewijzigd in die zin dat de directeur anderen, in casu afdelingshoofden, kan
machtigen bepaalde beslissingen te nemen. Daarbij wordt de aanname

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 915, nr. 7

4

gehanteerd dat deze personen voldoende gekwalificeerd zijn en over de
noodzakelijke capaciteiten beschikken. Deze leden vragen of dit betekent
dat als aan deze eisen niet wordt voldaan, er geen machtiging kan plaats
hebben en de oude situatie in stand blijft. Is de beoordeling van de kwaliteit van de desbetreffende functionarissen voorbehouden aan de directeur? Hoe wordt gegarandeerd dat in de praktijk de kwaliteit voldoende is
gewaarborgd? Het gaat hier immers om ingrijpende beslissingen zoals
afzondering van de groep (of groepsactiviteiten) en plaatsing in afzondering. Heeft de commissie van toezicht en/of de Inspectie hier een rol? Wat
is de adviesrol van de pedagogische staf?
De leden van de PvdA-fractie vinden het een goede zaak dat beslissingen
tot verlenging van afzondering bij de directeur gelaten worden en dat
hiermee het advies van de Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming
(RSJ) opgevolgd is. De NOvA heeft in overweging gegeven de jeugdigen
en zijn ouders/verzorgers goed uit te leggen welke bevoegdheid elk personeelslid heeft, en om instelling van een periodiek juridisch spreekuur. Het
staat instellingen vrij om een dergelijk spreekuur in te stellen. Hoeveel
instellingen zijn daar al toe overgegaan en is bekend hoeveel instellingen
dat overwegen?
De leden van de SP-fractie vragen of in de praktijk met het gewijzigde
stelsel van voorbehouden beslissingen alle afdelingshoofden aangewezen
zullen worden om de genoemde beslissingen te nemen, zoals het
uitsluiten van verblijf op de groep en de plaatsing in afzondering. Betekent
dat één aangewezen afdelingshoofd per groep? Heeft dit voorstel enig
gevolg voor de rechtsbescherming van de jeugdigen om wie het gaat, nu
vaak bezwaar en beroep kan worden aangetekend tegen beslissingen van
de directeur?
De leden van de VVD-fractie vragen waarom de directeur aan het
afdelingshoofd geen mandaat kan geven voor beslissingen omtrent de
beperking en intrekking van het verlof bedoeld in de artikelen 28, 29, en 30
van de Bjj.
4. Het verblijf in de groep als uitgangspunt
De leden van de CDA-fractie onderschrijven in beginsel wenselijkheid van
de voorgestelde flexibilisering van de 77 uren per week gedurende welke
de jeugdige deelneemt aan gemeenschappelijke activiteiten. Echter, mede
gezien de kritische opmerkingen van de Raad voor RSJ en de NOvA,
vragen deze leden hoe in de uitvoeringspraktijk bij de verdeling van de
uren over de verschillende dagen het belang van de jeugdige voldoende
wordt gewaarborgd en dat niet het belang van de inrichting de overhand
krijgt.
De leden van de CDA-fractie vragen voorts om een nadere verduidelijking
van de verdeling van de uren over de dagen en het weekeinde. Als zij het
goed zien, is de huidige verdeling van de 77 uren zodanig er gedurende
vijf weekdagen 60 uren en gedurende het weekeinde 17 uren moeten
worden volgemaakt. In de nieuwe situatie moeten van de 77 uren er ten
minste 8,5 per dag (totaal 59,5 uren) worden volgemaakt. Heeft dit
minimum urenaantal betrekking op elke afzonderlijke dag van de week,
inclusief het weekeinde? Hoe kan het restant van 20,5 uren worden
verdeeld?
De leden van de PvdA-fractie menen dat bij de aanpassing van de maatregel naar een flexibelere toepassing van de 77 uur voor de jeugdige per
week op de groep of in gemeenschappelijke activiteiten, vooral de jeugdige en de behandeling hierin leidend zijn en niet bedrijfsmatige redenen.
Als gedurende de week het aantal uren niet gehaald is, zal er gecompen-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 915, nr. 7

5

seerd moeten worden in het weekend, wat al moeilijker is doordat er
minder personeel is. Hoe zal deze compensatie zijn beslag gaan krijgen in
de praktijk?
De leden van de SP-fractie plaatsen vraagtekens bij het voornemen de
urennorm voor het verblijf op de groep te flexibiliseren. Het minimum van
77 uren per week op de groep blijft gehandhaafd, maar de normen die per
dag genoemd staan, 12 uren per weekdag en 8,5 uren in het weekend,
vervallen. Wat is nu het nadeel van de huidige regels? Waarin worden
deze regels als te star ervaren? Wat is nu eigenlijk de wens van de inrichtingen die bezwaar hebben gemaakt tegen de huidige regeling? Wat zullen
zij naar verwachting gaan doen met de nieuwe norm? Komt de nadruk
dan te liggen op de doordeweekse dagen of juist op het weekeind? Een
rekensom laat zien dat 77 uren net iets meer dan drie etmalen zijn. Hoe
wordt nu voorkomen dat jeugdigen in detentie langdurig amper uit hun
kamer komen? Wat wordt nu het absolute minimum per dag? De leden
van de SP-fractie zien de noodzaak deze garantie in de wet vast te leggen.
Juist jeugdigen zijn gebaat bij regelmaat en zo min mogelijk eenzame
insluiting. Welke garantie biedt de wet hierin? Waarom is het niet halen
van de norm van 77 uren geen klachtwaardige beslissing? Wat kan de
jeugdige dan ondernemen, indien de norm van 77 uren niet wordt
gehaald? Hoe kan daar tegen worden geprotesteerd en op welke termijn?
Op welke wijze wordt de jeugdige voor het niet halen van de norm
gecompenseerd? Graag ontvangen deze leden een reactie op bovenstaande punten.
De leden van de VVD-fractie vragen wat de flexibilisering van de urennorm voor uitwerking zal hebben op de kwaliteit van het onderwijs in
dergelijke inrichtingen. Is het absoluut uitgesloten dat de kwaliteit van het
onderwijs niet te leiden heeft onder deze flexibilisering? Ook willen deze
leden graag weten wat het betekent voor de kwaliteit van de interventies.
Kan de regering garanderen dat de kwaliteit van het verblijf in de groep
niet te leiden heeft onder deze flexibilisering? Voorts willen deze leden
graag het bezwaar van de NOvA in verband met het behouden van de
vaste uren vanwege het aanleren van regelmaat beantwoord zien. De
leden van de VVD-fractie vragen hier of de mogelijkheid bestaat dat het
programma wekelijks zal veranderen. Zij vragen verder in hoeverre de
gedragsinterventies op een specifieke jeugdige worden toegesneden.
De aan het woord zijnde leden merken op dat het niet halen van de norm
van 77 uren geen klachtwaardige beslissing is. Zij begrijpen wat hiermee
bedoeld wordt, maar toch vragen zij de regering hoe er ingegrepen dient
te worden bij inrichtingen die deze norm stelselmatig niet zullen halen.
De leden ChristenUnie-fractie merken op dat wordt voorgesteld de
huidige norm met betrekking tot de verblijfsduur van een jeugdige in
groepen te vervangen door een normbeschrijving van ten minste 77 uren
per week. Zodoende kan meer flexibiliteit mogelijk gemaakt worden. De
huidige regeling wordt door de inrichtingen als te star ervaren. Terecht
wijzen diverse organisaties op het belang van de jeugdige dat op de
eerste plaats moet staan. Deze leden verzoeken de regering nader toe te
lichten op welke wijze geborgd is dat jeugdigen niet enkel om bedrijfsmatige redenen van verblijf in de groep kunnen worden uitgesloten.
5. Het perspectiefplan
De leden van de CDA-fractie onderschrijven het voorstel inzake het
perspectiefplan. Omdat in paragraaf 7.2 van de memorie van toelichting
wordt aangegeven dat voorlopig gehechte jeugdigen worden uitgesloten
van deelname aan het STP, welke argumenten zij kunnen overschrijven,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 915, nr. 7

6

vragen deze leden of voor voorlopig gehechte jeugdigen evenmin een
perspectiefplan wordt opgesteld.
De leden van de PvdA-fractie constateren dat de Algemene Rekenkamer
heeft aanbevolen dat de wettelijke uitgangspunten zo aangepast worden,
dat er voor meer groepen jeugdigen op een eerder moment tijdens het
verblijf in een inrichting planmatig gewerkt wordt. De leden van de PvdAfractie zijn van mening dat de keuze voor de trajectbenadering een juiste
is geweest.
Voor de groep jeugdigen die korter dan drie weken in de inrichting zal
verblijven komt er een voorlopig perspectiefplan dat aanstonds in werking
moet gaan na binnenkomst van de jeugdige. Het is juist bij deze categorie
van het grootste belang dat er een perspectiefplan komt. Juist voor de
groep die door bijvoorbeeld het niet uitvoeren van de taakstraf in een
inrichting terecht komt, geldt dat er een leereffect moet gaan optreden. De
omgeving van de jeugdige is op een dergelijk moment ook vaak zeer alert
door de ontstane situatie. Het is een bepaald moment in de behandeling,
dat de juiste interventie veel effect kan hebben. Als de jeugdige niet op
dat moment op de juiste toon aangesproken wordt, kan hij of zij makkelijk
weer terugvallen in het oude gedrag omdat er geen schrik- of leereffect
van de tijd in de inrichting is uitgegaan. Hoe ziet een dergelijk voorlopig
perspectiefplan er in de praktijk uit en wordt er in deze gevallen ook een
trajectplan gemaakt?
De leden van de PvdA-fractie merken op dat de Raad voor de Kinderbescherming verantwoordelijk is voor het opstellen van het trajectplan,
waarin het perspectiefplan een onderdeel is. Betekent dat vervolgens dat
de Raad voor de Kinderbescherming dan ook de procesverantwoordelijke
is voor het gehele traject dat met het trajectplan doorlopen wordt?
Deze leden zien graag de Raad voor de Kinderbescherming bij het
opstellen van het trajectplan waarin de overige partners actief benadert. Is
een dergelijke proactieve benadering voorzien?
De aan het woord zijnde leden constateren dat de mate waarin het
perspectiefplan wordt afgestemd met de verdere hulpverlenings- of
nazorgtrajecten geregeld wordt bij of krachtens algemene maatregel van
bestuur (amvb), waarvoor artikel 20 Bjj al een wettelijke plaats biedt. Is
deze amvb in voorbereiding? Deze leden vinden het voor verdere beoordeling van de wijziging van de Bjj van belang op de hoogte te zijn van de
tekst van deze amvb. Kan de regering zorg dragen voor een spoedige
toezending? Zal dan ook in deze amvb vastgelegd zijn wat de verantwoordelijkheid van de raad voor de kinderbescherming is en hoe de geschetste
doorzettingsmacht concreet gemaakt wordt?
Wat zijn de gevolgen als de Raad voor de Kinderbescherming niet komt
tot een trajectbenadering en niet slaagt in het maken van sluitende
afspraken?
Het eerste perspectiefplan dient als basis voor het dagprogramma van de
jeugdige voor de eerste drie maanden. De leden van de PvdA-fractie
vinden het dan ook erg belangrijk dat juist in het begin van de behandeling de goede stappen op het juiste moment gezet worden. Hoe zal Dienst
Justitiële Inrichtingen de inrichtingen aan spreken die niet voldoen aan de
driewekentermijn voor het perspectiefplan? Zijn er sancties aan
verbonden bijvoorbeeld als een inrichting deze termijnen niet haalt?
De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat er onvoldoende geantwoord is gegeven op het door de NVvR naar voren gebrachte standpunt
dat drie weken te kort is om een perspectiefplan te maken. Zij zien graag
een nadere toelichting over de mogelijkheden om bijtijds alle benodigde
informatie te verkrijgen en te verwerken. Voorts lezen deze leden dat dit
plan in principe voor de eerste drie maanden bedoeld is. Zij vragen dan
ook of er een plicht bestaat om na deze maanden tot een vernieuwd plan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 915, nr. 7

7

te komen. Ook vragen zij in hoeverre voor het opstellen van dit plan
overleg dient plaats te vinden met de jeugdige.
6. De herziening van de procedure van bemiddeling, beklag en
beroep
De leden van de CDA-fractie onderschrijven de voorstellen met betrekking
tot de beklagregeling. Zij zijn van mening dat de tendens dat om het
minste of geringste een klachtformulier wordt gevraagd, moet worden
doorbroken. Deze leden zijn van mening dat er op een evenwichtige wijze
moet worden omgegaan met reële (ten opzichte van «gezochte») klachten,
teneinde machtsmisbruik te voorkomen. Zij onderschrijven het uitgangspunt dat in alle gevallen eerst een bemiddelingspoging zal worden
beproefd. Daarbij moet ook naar hun mening worden voorkomen dat ten
gevolge van lacunes in de regelgeving een bemiddeling wordt gevolgd
door een tweede bemiddelingsronde. Echter, dat het nut van een tweede
bemiddeling kan worden betwijfeld indien de eerste bemiddeling niet tot
resultaat heeft geleid, zouden deze leden graag nader onderbouwd zien.
Kan het immers niet zo zijn dat afhankelijk van de persoon en/of de specifieke eigenschappen van de bemiddelaar, bemiddeling in het ene geval
wel en in het andere niet het gewenste resultaat oplevert?
De leden van de SP-fractie vragen de regering nog eens toe te lichten
waaruit blijkt dat de huidige beklagregeling te laagdrempelig is en
waarom deze regeling nu aangepast moet worden. Is dit met cijfers te
onderbouwen? Hoeveel klachten worden er bijvoorbeeld ingediend? Over
wat voor soort beslissingen of feiten kan in de toekomst niet meer worden
geklaagd waar dat nu nog wel kan? Is het misschien niet beter het aantal
mogelijk in te dienen klachten per individu te beperken om de notoire
klagers te beteugelen, zonder de hele beklagregeling op de schop te
nemen?
De leden van de VVD-fractie merken op dat in het evaluatierapport is
aanbevolen onderzoek te doen naar de praktijk van bemiddelen. Zij
vragen of dit inmiddels is gebeurd. Zo ja, wat zijn daar de uitkomsten van?
De aan het woord zijnde leden vragen of er ook eisen gesteld worden aan
de redengeving die ingevolge artikel 66, derde lid, Bjj in het klaagschrift
moeten worden opgenomen. Artikel 66, vierde lid, Bjj bepaalt dat indien
de jeugdige de Nederlandse taal niet voldoende beheerst, hij het klaagschrift in een andere taal kan indienen. De leden van de VVD-fractie
vragen waarom dit mogelijk. Is het niet beter de kennis van de Nederlandse taal om de jeugdige te verplichten tot het indienen van het
bezwaarschrift in de Nederlandse taal en daar ook de nodige ondersteuning bij te verlenen, bijvoorbeeld door een onderwijzer of begeleider.
7. Het verlofstelsel en het scholings- en trainingsprogramma
Het is de leden van de SP-fractie niet geheel duidelijk wat er nu veranderd
in de verhouding tussen het STP en het proefverlof. Is er echt geen enkel
verschil tussen beiden, nu deze regelingen kunnen worden samengevoegd? Wat zijn hier nu de praktische gevolgen van? Hoe vaak wordt
momenteel een STP opgelegd aan jeugdigen in de fase van voorlopige
hechtenis? Blijven er voldoende mogelijkheden om toezicht te houden op
jeugdigen van wie de voorlopige hechtenis wordt geschorst, nu dit wordt
uitgesloten? En wat als zij na een lange periode in voorlopige hechtenis
toch moeten resocialiseren, is dan toch niet een STP wenselijk?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 915, nr. 7

8

8. De bestemming van de jeugdinrichting
De leden van de SP-fractie waarderen het dat voortaan de ter beschikkingstelling (tbs) die aan een jeugdige wordt opgelegd in een jeugdinrichting
ten uitvoer kan worden gelegd. Wordt dit een bevoegdheid van de
rechter? Gaat de rechter beoordelen wat het beste is voor de ontwikkeling
van de jeugdige? Hoe vaak komt het voor dat een minderjarige met
toepassing van het volwassenenstrafrecht tbs krijgt opgelegd? Is dit de
afgelopen jaren gestegen?
Wat is op hoofdlijnen het verschil in behandeling tussen jeugdigen met
een Pij-maatregel, en volwassenen met een tbs-maatregel, vooral qua
behandelmethodieken en contacturen? De leden overwegen dat het goed
kan zijn voor een jongere of jongvolwassene in een jeugdinrichting te
zitten, althans beter dan in een tbs-kliniek, maar dat de behandeling die
geboden wordt zowel kwantitatief en kwalitatief op orde moet zijn. Is dat
naar het oordeel van de regering ook in de jeugdinrichting voldoende
gewaarborgd?
De leden van de VVD-fractie vragen hoe en door wie een tbs-behandeling
in een jeugdinrichting plaats zal vinden. Voorts vragen zij of de behandeling van een dergelijke jeugdige in een dergelijke inrichting niet gevaarzettend werkt naar de andere geplaatste jeugdigen.
9. Toezicht op de justitiële jeugdinrichting
De leden van de CDA-fractie onderschrijven de voorgestelde bepalingen
betreffende het toezicht op de justitiële jeugdinrichtingen. In dit verband
wijzen zij op de motie-Weekers en C
q örüz (Kamerstuk 30 101, nr. 10) inzake
de taak van de RSJ. Daarin werd verzocht al het nodige in het werk te
stellen om de raad een stimulerende rol te laten spelen ten opzichte van
de lokale commissies van toezicht teneinde de raad in de uitoefening van
zijn adviestaak in staat te stellen een landelijke vergelijking te maken en
landelijke trends te signaleren op het gebied van de bejegening van justitiabelen en jeugdigen. Deze leden vragen wat de rol van de raad in het
kader van het nieuwe toezicht zal zijn en of de raad zijn huidige adviserende taken blijft behouden. Daarnaast vragen de leden van de
CDA-fractie hoe het externe toezicht zich verhoudt tot het interne toezicht
binnen de inrichting. Naarmate bevoegdheden van hoger naar lager
worden neergelegd, is volgens hen (ook) interne controle op de eigen
huisregels van belang. Kan hierop worden ingegaan?
De leden van de PvdA-fractie merken op dat in het wetsvoorstel wordt
bepaald dat aan door de minister van Justitie aangewezen ambtenaren
alle ter zake dienende inlichtingen worden verstrekt, dat ze te allen tijde
toegang tot de inrichting hebben en dat ze inzage dienen te krijgen in de
jeugdige betreffende stukken. Dit toezicht zal dan zijn aan ambtenaren
werkzaam bij de Inspectie voor de Sanctietoepassing en daarnaast bij DJI.
Het gaat om algemeen toezicht op effectiviteit en kwaliteit van de uitvoering in het bijzonder op de aspecten bejegening en beveiliging en het
daaraan gerelateerde beleid. De leden van de PvdA-fractie willen graag
weten hoe dit algemene toezicht ingevuld gaan worden. Wat gebeurt er
als vastgesteld wordt dat effectiviteit en kwaliteit van de behandeling van
een inrichting tekort schieten? Kan er in deze gevallen snel ingegrepen
worden door de Inspectie? Heeft zij daartoe instrumenten of maatregelen
ter beschikking?
De leden van de SP-fractie vragen of kan worden opgesomd ten aanzien
van welke voorvallen of incidenten er een actieve meldingsverplichting
voor de inrichting bestaat. Geldt dit ook voor plaatsingen in isoleercellen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 915, nr. 7

9

en voor pogingen tot suïcide? Kan de Kamer halfjaarlijks geïnformeerd
worden over deze kengetallen?
10. Het optimaliseren van de tenuitvoerlegging
De leden van de SP-fractie begrijpen dat er een experimenteerbepaling
wordt voorgesteld en waarderen het behoud van parlementaire controle
hierbij. Echter, de leden begrijpen niet waarom het ook nodig is te experimenteren met meerpersoonskamergebruik. Dat lijkt deze leden niet
wenselijk. Wat zou het nut kunnen zijn van een experiment met meerpersoonskamergebruik? Zijn er aanwijzingen dat het opvoedkundig gezien
in het belang kan zijn van de jeugdige? Zo ja, uit welke onderzoeken blijkt
dat? Zou het doel kunnen zijn in de toekomst te bezuinigen op jeugdinrichtingen? Waarom blijft niet het element van vrijwilligheid behouden,
waarom zou dat geschrapt moeten worden? Kan dit element van de
experimenteerbepaling uit de wet worden gehaald?
11. De kind bij ouderplaatsing
De leden van de VVD-fractie vragen welke eisen de buiten de jeugdinrichting gelegen plaatsen voor de verzorging van een kind door een
jeugdige moeder dienen te voldoen. Voorts willen zij graag van de regering vernemen of bij de indeling bij een bepaalde locatie ook rekening
gehouden moet worden met de leeftijd van de jeugdige en het gepleegde
delict.
12. Regeling bezoektijden
De leden van CDA-fractie waarderen, tegen de achtergrond van hun
eerdere pleidooien daarvoor, de flexibilisering van de regeling inzake de
bezoektijden die meer recht doet aan de specifieke omstandigheden van
ouders. Zij vragen echter of een nadere duiding kan worden gegeven van
de zinsnede dat nadere regelgeving kan voorzien in de wijze waarop het
bezoekrecht moet kunnen worden geëffectueerd.
Deze leden vragen welke omstandigheden ertoe leiden dat niet in alle
jeugdinrichtingen bezoek tijdens het weekeinde mogelijk is. Zij vragen ook
of de aangepaste regeling voor de bezoektijden dit knelpunt zal
wegnemen en of dit gepaard zal gaan met extra personele belasting en
kosten in het weekeinde.
De leden van de SP-fractie zijn van mening dat het huidige recht van minimaal een uur bezoek per week te weinig is. Zou dit niet eens verruimd
moeten worden, ook al is het een minimum? Hoeveel inrichtingen bieden
slechts dit minimum? Waarom wordt het weekendbezoek niet een reguliere, standaard bezoekmogelijkheid voor ouders en eventuele broers en
zussen?
13. Informatieplicht bij straffen
De leden van de PvdA-fractie constateren dat in geval van zwaarwegende
belangen van de jeugdige geen mededelingen over de disciplinaire maatregelen zullen gedaan worden aan de ouders of verzorgers. Dit terwijl in
het kader van het terugdringen van recidive het belangrijk is dat ouders
nauw betrokken blijven bij de opvoeding van hun kind. Deze leden zien
graag een verdere uitwerking van de redenen waarom ouders niet op de
hoogte gesteld worden en er afgezien wordt van deze informatieplicht.
De leden van de SP-fractie waarderen het betrekken van de ouders gedurende de tijd in jeugddetentie zeer. Indien het echter de bedoeling is om
de ouders van een jeugdige die een disciplinaire straf krijgt opgelegd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 915, nr. 7

10

altijd te informeren, zonder mogelijkheid hierbij uitzondering van af te
wijken, hebben deze leden een vraag. Is het altijd, zonder uitzondering, in
het belang van het kind hiervan melding te maken bij de ouders? Is het
niet denkbaar dat in bepaalde gevallen het behoud van een goede band
tussen kind en behandelaar belangrijker is? Zou het niet als bevoegdheid
voor de behandelaar moeten gelden om melding te maken van disciplinaire straffen aan de ouders?
De leden van de VVD-fractie vragen waarom bij een jeugdige van 18 jaar
in een justitiële jeugdinrichting toestemming gevraagd moet worden voor
het doen van mededelingen aan de ouders bij het opleggen van disciplinaire straffen. Zij zijn van mening dat als deze jeugdigen, zijnde volwassene, in vol verstand kunnen beslissen over het al dan niet inzicht
verlenen aan de ouders, ze niet in een jeugdinrichting thuis horen, maar in
een normale inrichting.
14. Nachtdetentie
De leden van de SP-fractie zijn zeer positief gestemd over nachtdetentie.
Het is toe te juichen dat hiervoor een wettelijke basis wordt gecreëerd. De
leden zien dit als een uitstekende methode om werk, stage of opleiding te
behouden, hetgeen zeker van belang is in de fase van voorlopige hechtenis. Het is jammer dat nachtdetentie nu nog op beperkte schaal wordt
toegepast. Kan dit worden uitgebreid? Welke mogelijkheden zijn er om
nachtdetentie aan een bredere groep aan te bieden? Deze leden hebben
de indruk dat nachtdetentie momenteel alleen aangeboden wordt aan die
jongeren met wie het relatief goed gaat op school. Juist ook voor de jeugdigen die meer problemen hebben kan toch mogelijk met nachtdetentie
verdere vertraging voorkomen worden? Graag ontvangen deze leden een
reactie op dit punt.
Voorts vragen de leden van de SP-fractie waarom er slechts wordt vastgehouden aan de jeugdigen in voorlopige hechtenis. Ook voor anderen kan
dit toch een nuttige fase aan het eind van de straf zijn? Waarom kan nachtdetentie niet worden opgelegd als hoofdstraf? Wat is daar op tegen?
15. Nazorg in een verplicht kader
De leden van de SP-fractie zijn zeer positief over het verplicht maken van
nazorg aan alle jeugdigen die de inrichting verlaten. Dit is een maatregel
waar deze leden al langere tijd om vragen. Nazorg loont inderdaad, zoals
ook de Algemene Rekenkamer schrijft. Aandacht op de genoemde leefgebieden is van zeer groot belang om recidive te voorkomen. Het ligt
inderdaad voor de hand de gemeenten hier een rol in te gaan geven, maar
wat wordt nu precies de taak van de gemeente? Wat voor afspraken
worden hierover gemaakt? Hoe wordt in de gaten gehouden dat alle
gemeenten hun taak op het gebied van nazorg ook gaan uitvoeren? Bij de
nazorg aan volwassenen komt dit ook buitengewoon traag op gang.
Erkent de regering dit punt? Hoe wordt voorkomen dat dat bij jeugdigen
ook niet direct goed zal gaan? Welke stappen worden ondernomen tegen
die gemeenten die hun taak op het gebied van nazorg niet goed
uitvoeren? Hoe wordt voorkomen dat een conflict over financiën ontstaat,
bijvoorbeeld omdat gemeenten zich op het standpunt stellen dat zij extra
financiering zouden moeten krijgen voor deze taak?
De aan het woord zijnde leden vragen wat nu precies het onderscheid is
tussen jeugdigen die langer dan drie maanden in jeugddetentie zitten, en
jeugdigen die korter zitten. Hoe wordt de nazorg ook voor de kortgestraften gegarandeerd? Worden er nu altijd bijzondere voorwaarden
gesteld door de rechter? Welke sancties zijn mogelijk ten aanzien van de
jeugdige die zich na een Pij-maatregel niet aan de voorwaarden houdt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 915, nr. 7

11

Terugplaatsing in de inrichting is het minst wenselijke scenario. Welke
andere sancties zijn wenselijker?
De leden van de VVD-fractie vragen om een nadere toelichting hoe de
nazorg in de praktijk wordt geregeld. De Zij zouden het immers zeer spijtig
vinden als de nazorg in de praktijk op dusdanige wijze werkt dat het enkel
een formele termijn zal zijn en er niet meer daadwerkelijk hulp geboden
wordt. Deze leden vragen in dit verband met name welke verschillende
instanties op welke manier bij de nazorg betrokken worden en welke
persoon als hoofdverantwoordelijke de sturing op een bepaald dossier
coördineert.
16. Financiële gevolgen van het wetsvoorstel
De leden van de VVD-fractie lezen in de memorie van toelichting dat ten
aanzien van de verbetermaatregelen en de voorstelen tot aanpassing van
de Bjj die ter uitvoering hiervan strekken, geldt dat de middelen daartoe
binnen de begroting van het ministerie van Justitie zijn gevonden. Deze
leden vernemen graag waar ze precies zijn gevonden.
De aan het woord zijnde leden constateren dat de regering voor de flexibilisering van het aantal uren geen verhoogde kosten verwacht. Zij vragen
of er, als er meer op zondagen gewerkt zal worden, op zondag niet meer
loon wordt uitbetaald dan op andere dagen.

ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
Artikel II
De leden van de VVD-fractie vragen of de periode waarin de Pij-maatregel
voorwaardelijk uitgevoerd is, in verband met de verplichte nazorg, af zal
worden getrokken van de maximale duur waarin de jeugdige weer in een
inrichting geplaatst zal of kan worden.
De voorzitter van de commissie,
De Pater-van der Meer
De adjunct-griffier van de commissie,
Van Doorn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 915, nr. 7

12