Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

31 532

Voedingsbeleid

Nr. 109

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 april 2013
Hierbij bied ik u het rapport «Voedselvoorziening in Nederland onder
buitengewone crisisomstandigheden» aan.
Het hierin beschreven onderzoek is uitgevoerd in het kader van de
actualisatie van het Beleidsdraaiboek Crisisbeheersing Nationale
Voedselvoorziening. De voedselvoorziening in crisissituaties is een
primaire beleidsverantwoordelijkheid van het Ministerie van Economische
Zaken (EZ). In opdracht van EZ heeft het LEI-WUR een onderzoek
uitgevoerd met de vraag of Nederland in staat is de eigen bevolking te
voeden onder buitengewone crisisomstandigheden, waarbij het land
uitsluitend is aangewezen op zelf geproduceerd voedsel. Een dergelijke
situatie, ook wel (voedsel-)autarkie genoemd, kenmerkt zich door het
stilvallen van de handel met het buitenland en is gekozen als een
gedachte-experiment voor een buitengewone crisis. Het rapport is één
van de bouwstenen voor de actualisatie van het beleidsdraaiboek.
Ik wil benadrukken dat het onderzoek een extreem uitgangspunt heeft.
Een situatie van voedselautarkie als gevolg van een buitengewone crisis
is, zoals het LEI-rapport zelf ook aangeeft, nauwelijks denkbaar in
Nederland in het huidige tijdperk van globalisering en internationale
samenwerking. Zo maakt Nederland deel uit van de Europese Unie met
een Europees Landbouwbeleid gericht op de doelstellingen van de EU,
waaronder zekerheid over de voedselvoorziening. Nederland is onderdeel
van een verdragsrechtelijk geïnstitutionaliseerde Europese interne markt
zonder grensbelemmeringen. Vrij verkeer van goederen, waaronder
voedselproducten, maakt daarvan integraal onderdeel uit. Om die reden
moet de voedselvoorziening in Europees verband worden bezien.
Daarnaast bestaan er internationale afspraken over wederzijdse markttoegang in het kader van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Hierbij
hebben Nederland en 158 andere landen bindende afspraken gemaakt
over het wegnemen van invoerbelemmeringen, die ook gelden in
crisissituaties. Hierdoor staat Nederland in blijvende verbinding met de
Europese en de wereldmarkt. Zoals het LEI-rapport zelf aangeeft, is dit

kst-31532-109
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 532, nr. 109

1

onderzoek niet bedoeld als een mogelijk toekomstscenario, maar als een
verkenning van de uiterste grenzen van de voedselvoorziening en
landbouwproductie in geval van buitengewone crisisomstandigheden.
Uit het onderzoek blijkt, dat Nederland de eigen bevolking van 17 miljoen
mensen van voedsel kan voorzien als zich een buitengewone crisissituatie
voordoet waarbij alle handel met het buitenland is weggevallen. Het is
onder die omstandigheden mogelijk om een verantwoord voedselpakket
met voldoende calorieën (volgens het Gezondheidsraadadvies) te
produceren, ook bij een veel lager agrarisch productieniveau ten gevolge
van verminderde input van energie, kunstmest, diergenees- en gewasbeschermingsmiddelen. Dit menu zal niet vergelijkbaar zijn met het huidige
dieet, maar veel soberder en eenzijdiger van aard zijn.
Het onderzoek schets een zeer extreme situatie om daar bij het opstellen
van het beleidsdraaiboek inzicht in te hebben. Een realistischer scenario
voor het beleidsdraaiboek zal uitgaan van handelingsmogelijkheden
binnen de Europese Unie, te weten de interne markt en het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Binnen het huidige GLB bestaat de
mogelijkheid voor de Commissie om maatregelen te nemen bij een
(dreigende) verstoring van de (interne) markt. Ook in het nieuwe GLB zijn
dergelijke mogelijkheden voorzien. Hierdoor kan er bij een verstoring van
de markt effectiever gehandeld worden ten opzichte van een situatie waar
Nederland alleen maatregelen moet nemen. Zo kan bijvoorbeeld de in het
rapport uitgewerkte aanpassing van de landbouwproductie op Europees
niveau efficiënter plaatsvinden, waardoor een breder aanbod van
producten mogelijk is. In het beleidsdraaiboek zal hier rekening mee
worden gehouden.
De staatssecretaris van Economische Zaken,
S.A.M. Dijksma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 532, nr. 109

2