Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 954

Ontwerpbesluit houdende wijziging van het
Opiumwetbesluit en lijst II, behorende bij de
Opiumwet, in verband met plaatsing van
distikstofmonoxide (lachgas) op deze lijst

Nr. 2

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 20 december 2021
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de brief van 1 november 2021
over het ontwerpbesluit houdende wijziging van het Opiumwetbesluit en
lijst II, behorende bij de Opiumwet, in verband met plaatsing van
distikstofmonoxide (lachgas) op deze lijst (Kamerstuk 35 954, nr. 1).
De vragen en opmerkingen zijn op 29 november 2021 aan de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voorgelegd. Bij brief van
17 december 2021 zijn de vragen beantwoord.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Kuiken
De adjunct-griffier van de commissie,
Krijger

kst-35954-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

1

Inhoudsopgave
I.
II.

blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Reactie van de Staatssecretaris

2
8

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het Ontwerpbesluit houdende wijziging van het Opiumwetbesluit en lijst II, behorende bij
de Opiumwet, in verband met plaatsing van distikstofmonoxide (lachgas)
op deze lijst (hierna: het ontwerpbesluit lachgas) en de bijbehorende nota
van toelichting (hierna: de toelichting). Zij hebben hierbij nog enkele
vragen ter verduidelijking.
De leden van de VVD-fractie lezen in de toelichting dat er door recreatief
lachgasgebruik sprake is van lokale problematiek, zoals overlast en
onveilige verkeersdeelname. Is het aantal incidenten wegens overlast in
de afgelopen jaren gestegen? Is er iets te zeggen over het aantal verkeersincidenten dat in de afgelopen jaren is veroorzaakt door het gebruik van
lachgas?
De leden van de VVD-fractie lezen voorts dat de politie vraagt om »de
strafbaarstelling van lachgas aan te grijpen om via intensieve en
indringende publieksvoorlichting te wijzen op de gevaren en de strafbaarheid van lachgas.» Op welke wijze gaat de Staatssecretaris hier
invulling aan geven? Wat zijn de verwachte kosten van preventie en
voorlichting? Vallen die kosten buiten de verwachte jaarlijkse uitvoeringskosten?
De leden van de VVD-fractie lezen dat meerdere instanties in hun advies
opmerkingen hebben gemaakt over de handhaving van het besluit,
voornamelijk aangaande de gastronomische toepassing. Op welke wijze is
de Staatssecretaris voornemens de handhaving te monitoren en, indien
nodig, een en ander te verhelderen?
Welke mogelijkheden biedt de regeling wanneer blijkt dat enkele
niet-recreatieve toepassingen van lachgas onverhoopt niet zijn geïdentificeerd en aangewezen als uitzondering, is hier dan de mogelijkheid om
aanvullende uitzonderingen in de regeling aan te wijzen en zo ja, welke
procedures gaan hierbij gepaard?
De leden van de VVD-fractie lezen dat het besluit in mindere mate
gevolgen heeft voor producenten, verkopers en eindgebruikers van
lachgas bestemd voor technische doeleinden en als voedingsadditief
omdat deze toepassingen gelet op hun aard en omvang in algemene zin
van het Opiumwetverbod worden uitgezonderd. De leden vragen of
genoemde groepen, naast nalevingskosten en business as usual-kosten,
ook nog enige andere gevolgen van het Opiumwetverbod zullen ondervinden? Zo ja, welke gevolgen zijn dit dan? Genoemde leden zouden het
onwenselijk vinden dat ondanks de uitzondering van bovengenoemde
toepassingen, er toch extra last ondervonden kan worden van het
Opiumwetverbod. Wat kan de Staatssecretaris doen om deze mogelijke
lasten weg te nemen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

2

Vragen en opmerkingen van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het ontwerpbesluit lachgas. Het gebruik van lachgas is niet zonder risico en zorgt voor
overlast, maar het verbieden of criminaliseren van het product is volgens
deze leden niet de oplossing. Daartoe hebben deze leden nog enkele
vragen.
Zij vinden dat de aanpak van overlast, de inzet op preventie en
voorlichting bijdraagt aan het ontmoedigen van excessief gebruik en het
gebruik onder jongeren van lachgas. Kan gedetailleerd worden aangegeven hoe er tot op heden is ingezet op preventie en voorlichting? Welke
budgetten zijn de afgelopen jaren beschikbaar gesteld voor preventieve
maatregelen om lachgasgebruik te verminderen? Hoeveel is beschikbaar
gesteld specifiek om bijvoorbeeld jongerenwerkers, docenten en
(jeugd)wijkagenten te trainen op het herkennen van probleemgebruik en
het inzetten van effectieve interventies of doorverwijzing? Kan worden
toegelicht of hiermee het maximale uit deze inzet is gehaald? Kan worden
toegelicht waarom het plaatsen van lachgas op lijst II bij de Opiumwet een
subsidiair besluit is?
De leden van de D66-fractie vragen de Staatssecretaris of nader kan
worden toegelicht waarom het plaatsen van lachgas op lijst II bij de
Opiumwet een subsidiair besluit is. Kan hij hierbij expliciet aangeven of
alternatieven ter voorkoming van gezondheidsschade en overlast van
lachgas volledig zijn uitgeput? Zij vragen de Staatssecretaris om in zijn
antwoord artikel 3.1 van de Comptabiliteitswet te betrekken.
De leden van de fractie van D66 lezen in de Nationale Drug Monitor1 dat
een zeer beperkte groep afgelopen jaar lachgas heeft gebruikt (2,1% van
de populatie >18 jaar in 2020) Zij lezen voorts dat: «Vergeleken met 2019
nam het gebruik in het laatste-jaar en in de laatste maand af.» Kan worden
toegelicht of deze beperkte groep niet beter kan worden bereikt door
gerichte informatievoorziening en andere interventie? Kan worden
aangegeven of plaatsing op lijst II bij de Opiumwet daarmee niet
buitenproportioneel is? Zo nee, waarom niet?
De leden van de D66-fractie lezen dat in 2020 in totaal 144 blootstellingen
van lachgas gerapporteerd werden (128 in 2019) en 118 patiënten (van de
144) gemeld werden met zwaar of frequent gebruik.2 Hoe staat dit getal in
verhouding met andere middelen die vrij verkrijgbaar zijn waar bijvoorbeeld wel verslaving kan optreden of die ziekenhuisopnames kunnen
geven, zoals cafeïne, nicotine of medicatie die verkrijgbaar is bij de
drogist? Kan de Staatssecretaris hier een lijst van geven? Hoe kijkt hij aan
tegen zijn eerdere uitspraak op 30 juni 2020 tijdens het mondelinge
vragenuur in de Tweede Kamer, waarin hij liever niet over wilde gaan op
een voorlichtingscampagne over lachgas: «De oproep is om zo snel
mogelijk in te grijpen, nu al, met campagnes. Ik heb in antwoord op
vragen van mevrouw Kuik aangegeven wat wel overwogen is, want we
hebben bijvoorbeeld ook campagnes tegen het roken. Ik wil niet zeggen
dat het ene leed erger is dan het andere, maar als gevolg van roken
sterven er elk jaar 20.000 mensen. We moeten dus gewoon een afweging
maken. Het is echt geen gemakzucht, zo van: dat gaan we dus niet doen.
We moeten een afweging maken. Ik vind niet dat ik dat kan beloven,
terwijl op het ministerie de campagnes om voorrang buitelen: wie kan het
eerst de lucht in?» Waarom wordt er niet alsnog ingezet op een bredere
voorlichtingscampagne?
1
2

https://www.nationaledrugmonitor.nl/lachgas-laatste-feiten-en-trends/.
https://www.drugsenuitgaan.nl/nieuws/meer-vergiftigingen-met-lachgas-en-3-mmc-in-2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

3

De leden van de D66-fractie lezen dat het plaatsen van lachgas op lijst II bij
de Opiumwet gerechtvaardigd wordt om de volksgezondheid te
beschermen. Deze leden vragen de Staatssecretaris om aan te geven op
welke wetenschappelijke gronden en specifiek welke onderzoeken deze
stelling wordt gedaan. Het Coördinatiepunt Assessment en Monitoring
nieuwe drugs (CAM) adviseert vooral om verder onderzoek uit te laten
voeren naar lachgas. Kan er worden toegelicht of het recreatief gebruik
van lachgas in alle gevallen gezondheidsschade oplevert? Kan worden
toegelicht of lachgas alleen bij excessief gebruik of in combinatie met
andere middelen leidt tot gezondheidsschade? Kan worden aangegeven
of en zo ja, welke stappen worden ondernomen om verder onderzoek te
doen naar het gebruik van lachgas en de effecten op de volksgezondheid?
Zo nee, waarom niet?
De leden van de D66-fractie constateren dat het CAM aangeeft dat
plaatsing van lachgas onder de Opiumwet een complexe maatregel is om
de doelen, namelijk tegengaan van excessief gebruik en gebruik onder
jongeren, te bereiken. Kan worden toegelicht of het niet logischer is om
lachgas op een andere wijze te reguleren? Kan met een uitputtende lijst
worden aangegeven welke alternatieve reguleringswijzen in overweging
zijn genomen, zoals een aparte wet of een vergunningenstelsel? Kan per
alternatieve reguleringswijze worden toegelicht waarom deze als
onwenselijk zijn beschouwd? Kan worden aangegeven of een leeftijdsgrens of keurmerk in overweging zijn genomen als alternatieve reguleringswijze?
De leden van de D66-fractie vragen de Staatssecretaris voorts of hij het
met deze leden eens is dat het CAM in zijn rapport niet expliciet heeft
benoemd dat lachgas verboden moet worden en/of onder de Opiumwet
moet worden geplaatst. Zo nee, waarom niet? Zo ja, waarom wordt het
CAM-rapport als primaire bron gebruikt als argumentatie voor het
plaatsen van lachgas onder de Opiumwet? Deze leden lezen in het
CAM-rapport dat ontmoediging op zijn plaats is en de beschikbaarheid
moet worden beperkt, maar dat onder andere de Algemene Plaatselijke
Verordening (APV) nuttig kan zijn om dit te bereiken. Het CAM stelt zelf in
het rapport: «Plaatsing onder de Opiumwet lijkt daarmee een complexe
maatregel om de doelen, het tegengaan van excessief gebruik en het
tegengaan van gebruik onder jongeren te bereiken.» Kan de Staatssecretaris nader toelichten waarom het CAM-rapport de primaire reden is om
lachgas tóch onder de Opiumwet te laten vallen? Deze leden constateren
namelijk dat stoffen opgenomen in de Opiumwet hoofdzakelijk worden
gebruikt als drug en kennen geen of een beperkt aantal andere toepassingen. Lachgas kent overwegend een technische toepassing, wordt
gebruikt als voedingsadditief of in de (dier)geneeskunde. Zoals ook het
CAM-rapport benadrukt. Welke andere middelen op de lijsten bij de
Opiumwet zijn vergelijkbaar met lachgas? Gezien de gedetailleerde
toelichting bij de AMvB vragen deze leden ook of dit wetstechnisch wel de
geschikte route is om de voorschriften daarin te juridisch te verankeren.
Welke adviezen zijn hierover ingewonnen? Welke precedenten zijn er?
De leden van de D66-fractie lezen dat om legale toepassingen buiten het
bereik van de concept-AMvB te houden er uitzonderingen zijn ingevoerd
met betrekking tot technische of gastronomische toepassingen. Dit
ontbreekt echter voor gebruikt in (dier)geneeskundig gebruik. Als
motivatie wordt hiervoor gebruikt dat dit niet past in de systematiek van
de Opiumwet. Kan er worden toegelicht waarom dit niet tegenstrijdig is
met het doel van de concept-algemene maatregel van bestuur (AMvB)?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

4

De leden van de D66-fractie hebben tevens vragen met betrekking tot de
besluitvorming en internationale en Europese richtlijnen en wetgeving.
Kan er worden toegelicht of lachgas volgens Europese wetgeving valt
onder de definitie «verdovende middelen» zoals staat beschreven in het
Verdrag inzake psychotrope stoffen en het Enkelvoudig Verdrag inzake
verdovende middelen van de Verenigde Naties? Kan worden toegelicht
hoe de uitvoering van dit besluit zal worden gehandhaafd op het
internationaal importeren en exporteren van lachgas? Klopt het dat het
plaatsen van lachgas onder de Opiumwet in strijd is met het vrije verkeer
van goederen binnen de EU? Daarbij vernemen deze leden ook graag op
welke wijze de verkoop respectievelijk het gebruik van lachgas in andere
EU-lidstaten is gereguleerd, of welke regelgeving hierop van toepassing
is.
De leden van de D66-fractie hebben daarbij zorgen dat er een te voorbarig
besluit is genomen door het ontbreken van essentiële (zorg) veldpartijen
in de besluitvorming. Kan worden aangegeven welke veldpartijen zijn
gehoord en betrokken in overweging tot besluitvorming? Kan worden
toegelicht of deskundige veldpartijen op het gebied van zorg, middelengebruik en verslaving zoals Jellinek zijn betrokken bij de besluitvorming? Zo
nee, waarom niet? Kan worden aangegeven hoe er is getracht een
volledig beeld te krijgen van de gevolgen van de uitvoering van deze
besluitvorming? Is de Staatssecretaris bereid om te wachten met het
besluit totdat organisaties zoals Jellinek zijn bevraagd over de juistheid en
noodzaak van plaatsing van lachgas onder de Opiumwet? Zo nee, waarom
niet?
De leden van de D66-fractie hebben zorgen met betrekking tot de
uitvoering van het besluit. De Nederlandse Voedsel-en Warenautoriteit
geeft aan dat het niet uitvoerbaar en niet handhaafbaar is. Kan worden
toegelicht op welke wijze de besluitvorming wordt uitgevoerd en
gehandhaafd? Kan worden aangegeven hoe consumenten die lachgas op
gastronomische wijze gebruiken of de technische toepassen hiervan niet
worden belemmerd? Kan worden toegelicht hoe dezelfde consumenten
op de hoogte worden gebracht van deze besluitvorming? Het komt
genoemde leden voor dat voor ondernemers de gevolgen van het
voorgestelde besluit ingrijpend kan zijn. Kan worden toegelicht waarom
onvoldoende gehoor is gegeven aan het ingewonnen advies van het
Adviescollege Toetsing Regeldruk?
De leden van de D66-fractie vragen de Staatssecretaris om nader in te
gaan op de consultatie die is gedaan bij ondernemers in de voedingsindustrie, van handelaren tot verkopers, en in hoeverre deze ondernemers
nu extra administratieve lasten kunnen krijgen en in welke mate zij achten
dat het plaatsen van lachgas op lijst II bij de Opiumwet voor deze
ondernemers uitvoerbaar is.
De leden van de D66-fractie constateren dat de Inspectie voor Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) belast is met het toezicht en de handhaving
betreffende lachgas. Klopt het dat de IGJ hierbij ook toezicht dient te
houden bij groothandelaren in levensmiddelen omdat lachgas ook
gebruikt wordt als voedingsadditief? Zijn er ook andere producten waarbij
de IGJ de taak heeft om toezicht te houden bij ondernemers in de
levensmiddelenbranche? Zo ja, om welke producten gaat dit? Zo nee,
waarom is dan toch die taak aan de IGJ gegeven?
De leden van de D66-fractie lezen voorts dat de gebruikersvoorschriften
worden opgenomen in de toelichting en niet in het besluit zelf. Kan de
motivatie voor dit besluit worden toegelicht? Kan worden toegelicht hoe
de leeftijdsgrens van 18 jaar op basis van deze besluitvorming kan
worden gehandhaafd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

5

De leden van de D66-fractie lezen dat de aanschaf van lachgas alsnog
mogelijk is, zij het met een maximum van 10 ampullen en dat Nederlanders, inclusief thuiskoks, maximaal 10 ampullen in bezit mogen
hebben. Lachgas wordt hiermee niet 100% verboden. Is de Staatssecretaris het met deze leden eens dat handhaving hierdoor lastiger is? Zo nee,
waarom niet?
De leden van de D66-fractie lezen dat het aan verdachten (gebruikers of
verkopers) is om aan te tonen dat het gebruik van lachgas niet recreatief is
bedoeld, de bewijslast ligt daarmee niet bij degenen die belast zijn met de
opsporingsbevoegdheid. Klopt het dat iemand die in het bezit is dus
schuldig kan zijn, tenzij anders aangetoond? In hoeverre is dit te
handhaven en/of proportioneel volgens de Staatssecretaris?
De leden van de D66-fractie hebben voorts vragen over de bekostiging
van de uitvoering van het besluit. Genoemde leden lezen dat er
€ 14 miljoen beschikbaar wordt gesteld uit de ondermijningsgelden voor
de handhaving van dit besluit. Ondermijningsgelden zijn echter bedoeld
om georganiseerde criminaliteit tegen te gaan. Lachgas is wellicht een
overlast probleem, maar het is geen onderdeel van de georganiseerde
criminaliteit. Kan worden toegelicht waarom deze dekking geschikt is voor
het uitvoer van dit besluit?
De leden van de D66-fractie hebben zorgen over de gevolgen van deze
besluitvorming. Het CAM geeft in zijn rapport namelijk aan dat momenteel
het risico gering is dat de handel in lachgas voor recreatief gebruik
verweven raakt met de georganiseerde criminaliteit. Zij doen deze
uitspraak echter omdat lachgas momenteel gemakkelijk legaal te
verkrijgen is. Er zijn wel signalen dat criminele organisaties betrokken zijn,
want de handel in lachgas is lucratief. Kan worden toegelicht hoe dit
besluit de verkoop van lachgas niet juist in de criminaliteit drukt en dat
toezicht en bereik voor zorgverleners daardoor afneemt? Wat wordt
gedaan om de uitwijk van gebruikers naar andere middelen (en de
consequenties daarvan) te monitoren? Is het risico op georganiseerde
criminaliteit niet juist een groter probleem dan de overlast die lachgas
momenteel geeft? Zo nee, waarom niet? Zo ja, waarom is het plaatsen
onder de Opiumwet dan alsnog een goede oplossing en kan niet beter
worden ingezet in lokale handhaving en preventie?
Vragen en opmerkingen van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben laten weten geen inbreng te leveren
voor het schriftelijk overleg met betrekking tot het ontwerpbesluit lachgas.
Vragen en opmerkingen van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie maken graag gebruik van de mogelijkheid om
te reageren op het voorstel op lachgas toe te voegen aan lijst verboden
middelen bij de Opiumwet. Deze leden zijn zich bewust van de schadelijke
effecten die het gebruik van lachgas aan de gezondheid van een individu
kan toebrengen. Het is schrijnend om te zien dat, veelal, gezonde jongeren
ernstige schade oplopen, soms zelfs tot verlammingen aan toe, door het
(overmatig) gebruik van lachgas.
De leden van de SP-fractie vragen wat het effect zal zijn van het opnemen
van lachgas onder de Opiumwet met betrekking tot het tegengaan van
excessief gebruik en het tegengaan van gebruik onder jongeren te
bereiken. Deze leden wijzen op het belang van voorlichting over de
gevaren van het gebruik van lachgas. Kan de Staatssecretaris nader

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

6

uiteenzetten wat zijn plannen zijn voor betere voorlichting over de
gevaren en preventie van het (veelvuldig) gebruik van lachgas?
Voorts vragen de leden van de SP-fractie of de Staatssecretaris uiteen kan
zetten waarom hij ervoor heeft gekozen lijst II bij de Opiumwet aan te
passen in plaats van bijvoorbeeld voor een apart wetsvoorstel betreffende
lachgas te kiezen. Wat waren hierin de overwegingen? Kan worden
gereageerd op de suggestie dat het gereguleerd verstrekken via een
vergunningstelsel in een aparte wet betreffende lachgas ervoor zou
kunnen zorgen dat het aanbod van lachgas beter gereguleerd, en
gecontroleerd kan worden teruggedrongen, omdat dan controle op
product, verkopers, gebruikers en gebruik mogelijk is, in tegenstelling tot
een verbod op grond van de Opiumwet?
Kan voor de leden van de SP-fractie verduidelijkt worden wanneer iemand
straks strafbaar is? Is dat wanneer diegene een bepaalde hoeveelheid
lachgas bij zich heeft? Of wanneer iemand betrapt wordt op het gebruik
van lachgas? Met andere woorden: kan zo uitgebreid mogelijk
omschreven worden welke gedragingen in combinatie met lachgas
verboden zijn als lachgas wordt opgenomen onder de Opiumwet én hoe
daarop gehandhaafd zal worden? Worden extra middelen uitgetrokken
voor die handhaving? Zo ja, hoeveel? Zo nee, waarom niet?
Vragen en opmerkingen van de ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met grote belangstelling
kennisgenomen van voorliggend ontwerpbesluit lachgas. Zij zijn
verheugd dat de Staatssecretaris overgaat tot plaatsing van lachgas op de
Opiumlijst en zien dit als een belangrijke maatregel om de gezondheid
van met name jonge mensen te beschermen. Zij hebben behoefte aan het
stellen van enkele vragen.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de Staatssecretaris uiteen te
zetten welke preventiemaatregelen, voorlichting, monitoring en
aanvullend onderzoek op het gebied van recreatief lachgasgebruik en de
gevolgen hiervan in gang worden gezet.
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat de vrijgemaakte
middelen weliswaar passen in de bandbreedte van de schatting van de
politie, maar wel aan de onderkant hiervan zitten. Hoe vindt monitoring
plaats dat de politie inderdaad in staat is het verbod effectief te
handhaven?
De leden van de ChristenUnie-fractie zien dat gemeenten momenteel
worstelen met de opslag van lachgas in (woon)panden. Zien genoemde
leden het juist dat met de inwerkingtreding van dit besluit, gemeenten
meer mogelijkheden hebben hiertegen op te treden, bijvoorbeeld
wanneer gevaarlijke situaties voor de omgeving dreigen? Op welke wijze
worden gemeenten hierover geïnformeerd?
Een zorg van de leden van de ChristenUnie-fractie zit in de uitzonderingsgrond voor gastronomische toepassing van lachgas voor particulieren.
Momenteel zien zij dat webshops en handelaren van bijvoorbeeld
designerdrugs, deze middelen aanbieden onder de noemer van onderzoekschemicalieën, om zo regelgeving te ontwijken. Zij vrezen dat de
uitzonderingsgrond voor particuliere gastronomische toepassing ook kan
leiden tot vergelijkbare constructies voor de verkoop van lachgasampullen. Deelt de Staatssecretaris deze zorg? Welke mogelijkheden zijn er
om enkel een aantal gecertificeerde bedrijven de mogelijkheid te geven
deze verkoop aan te bieden? Genoemde leden vragen voorts naar de
mogelijkheid om statiegeld te hanteren voor lachgasampullen voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

7

particulier gebruik. Zij zien dat dit onder meer door aanbieders van
lachgas zelf is gesuggereerd. Indien de Staatssecretaris hier niet toe
overgaat, welke maatregelen overweegt de Staatssecretaris anders om
misbruik van deze uitzonderingsgrond te voorkomen.
De leden van de ChristenUnie-fractie vinden het zeer verstandig dat
verkoop voor gastronomisch gebruik niet is toegestaan voor minderjarigen. Zij vragen op welke wijze webshops hierop gaan toezien. Op dit
moment constateren zij dat webshops met tbetrekking tot lachgas enkel
vragen om aan te klikken dat een bezoeker 18 jaar is, hetgeen uiteraard
gemakkelijk te omzeilen is voor minderjarigen. Wil de Staatssecretaris ook
in overweging nemen af te zien van de mogelijkheid tot online verkoop
van patronen voor gastronomisch, particulier gebruik, ten einde jonge
mensen te beschermen?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen tenslotte naar de beoogde
datum van inwerkingtreding van voorliggend besluit. Wat genoemde
leden betreft kan dat moment niet snel genoeg zijn.
II. Reactie van de Staatssecretaris
VVD-fractie
1.1
De leden van de VVD-fractie vragen of er iets te zeggen is over
het aantal verkeersincidenten dat in de afgelopen jaren is
veroorzaakt door het gebruik van lachgas.
De politie registreert het aantal verkeersincidenten waarbij lachgas op
enigerlei wijze betrokken is. Dit zijn alle verkeerszaken, van een parkeerbekeuring tot aan een ongeval, waarbij er tevens in de auto of op de
bestuurder, passagier of andere betrokkene lachgasattributen zijn
aangetroffen. In 2019 heeft de politie ruim 2.600 van dergelijke incidenten
geregistreerd. In 2020 ging het om ruim 5.100 incidenten en in de eerste
tien maanden van 2021 ging het om ruim 4.000 incidenten. In 2019, 2020
en de eerste tien maanden van 2021 zijn ieder jaar meer dan honderd
mensen (ernstig) gewond geraakt en in totaal 63 mensen omgekomen bij
incidenten waarbij sprake was van een vermoeden van het gebruik van
lachgas. De regering vindt dit zeer zorgelijk. De politie handhaaft actief op
lachgasgebruik in het verkeer om het aantal incidenten terug te dringen.
Het directe effect van lachgas op de mens is echter van zeer korte duur en
het gebruik ervan is niet aantoonbaar in bloed, urine, adem of speeksel bij
de bestuurder. Dit maakt het bewijs omtrent rijden onder invloed van
lachgas lastig. Plaatsing van lachgas op lijst II bij de Opiumwet zal een
belangrijke winst opleveren voor de handhaving op lachgasgebruik in het
verkeer, omdat daarmee ook op het bezit van lachgas gehandhaafd kan
worden, bijvoorbeeld de aanwezigheid van met lachgas gevulde
ballonnen in de auto.
1.2
De leden van de VVD-fractie wijzen op het verzoek van de politie
om de strafbaarstelling van lachgas via intensieve en indringende
publieksvoorlichting onder de aandacht te brengen en vragen hoe
daar invulling aan zal worden gegeven. Ook vragen de leden van
de VVD-fractie wat de verwachten kosten voor preventie en
voorlichting zijn en of die kosten buiten de verwachte jaarlijkse
uitvoeringskosten vallen.
Gerichte preventie en voorlichting zijn een belangrijk onderdeel van de
integrale aanpak van het gebruik van lachgas als recreatieve drug, zoals ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

8

destijds samen met de Minister van Justitie en Veiligheid en de Minister
van Infrastructuur en Waterstaat heb aangekondigd.3 De regering heeft de
afgelopen jaren daarom fors ingezet op onderzoek naar en de ontwikkeling van gerichte voorlichting en preventie over het gebruik van lachgas
als recreatieve drug.
De huidige inzet op voorlichting en preventie is meervoudig en richt zich
op verschillende (kwetsbare) doelgroepen. Het Trimbos-instituut heeft in
de afgelopen jaren in opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport verschillende materialen ontwikkeld. Zo vormt lachgas
een onderdeel van de algemene inzet op drugspreventie en voorlichting
via drugsinfo.nl, de drugsinfolijn en de website van het Trimbos-instituut.
Lachgas is ook onderdeel van de informatie op drugsenuitgaan.nl, gericht
op uitgaanders. Voor ouders is zowel een flyer als een video ontwikkeld
en voor docenten is als onderdeel van het preventieprogramma Helder op
School een factsheet over lachgas gemaakt. Voor gemeenten, handhavers
en preventieprofessionals heeft het Trimbos-instituut in 2018 een
handreiking opgesteld.4 Deze handreiking is in 2020 herzien en wordt ook
dit jaar geactualiseerd.5
Naast deze inzet heeft problematisch of veelvuldig gebruik van lachgas en
het gebruik in specifieke groepen de bijzondere aandacht van de regering.
Zo heeft het Trimbos-instituut in 2020 onderzoek gedaan naar het gebruik
van lachgas onder jongeren met een niet-westerse migratieachtergrond.
In lijn met de aanbevelingen vertaalt het Trimbos-instituut dit jaar de
bestaande materialen in het Arabisch en verricht het aanvullend
onderzoek naar hoe de voorlichting over lachgas voor ouders van
jongeren met een Turks-Nederlandse en Marokkaans-Nederlandse
achtergrond en/of jongeren met een praktische opleidingsachtergrond
verbeterd kan worden. Ik verwacht uw Kamer begin volgend jaar over de
resultaten van het onderzoek te informeren.
De regering neemt tevens met belangstelling kennis van het nieuwe
preventiemateriaal dat in het veld wordt ontwikkeld. Zo heeft Jellinek in
2020 een flyer over lachgas ontwikkeld voor professionals die lachgas
gebruikende jongeren tegenkomen. De flyer is breed gedeeld en er zijn
verschillende versies per regio met de relevante lokale contactgegevens.
Verschillende expertsessies hebben er aan bijgedragen dat de handreiking
ontwikkeld door het Trimbos-instituut, maar ook dit initiatief van Jellinek,
verder zijn verspreid. Naar aanleiding van de expertsessie van afgelopen
september gericht op preventie op gemeentelijk niveau is geconstateerd
dat de ontwikkelde materialen niet altijd even makkelijk terug te vinden
zijn voor gemeenten. In samenwerking met de Vereniging voor Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft de Staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport een bericht opgesteld over de materialen en de
vindplaatsen daarvan. Dit bericht is via de nieuwsbrief van de VNG
verspreid naar alle leden.6
Gelet op de aanhoudende problematiek rondom lachgasgebruik en
verkeersdeelname heeft de Minister van Infrastructuur en Waterstaat
TeamAlert in 2020 opdracht gegeven een campagne te ontwikkelen. De
campagne «Rij Ballonvrij» werd in november 2020 gelanceerd om
lachgasgebruik in het verkeer onder jongeren tegen te gaan. De
campagne is begin november van dit jaar wederom gestart. Eerder heeft
de campagne mede door hulp van jongerenwerkers meer dan één miljoen
jongeren bereikt. Gemeenten kunnen in samenwerking met TeamAlert
3

Kamerstuk 24 077, nr. 460.
Kamerstuk 24 077, nr. 465.
5
Kamerstuk 24 077, nr. 468.
6
Kamerstuk 24 077, nr. 485.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

9

deze campagne gepersonaliseerd inzetten en zo extra jongeren in hun
gemeente bereiken. Onlangs is ook de campagne «Rij Drugsvrij» gestart.
De campagne is door TeamAlert ontwikkeld en is breder gericht op
drugsgebruik in het verkeer. Met de campagne worden jongeren onder
andere handelingsalternatieven meegegeven, zoals het zorgen voor een
nuchtere bestuurder. Beide campagnes zullen in 2022 een vervolg krijgen.
Naast de omvangrijke bestaande aanpak zal de regering burgers en
bedrijven ook specifiek informeren over de implicaties van de verschillende uitzonderingen van de eigenlijke toepassingen van lachgas wanneer
het onderhavige ontwerpbesluit in werking treedt. De regering zal een
infographic laten ontwikkelen waarin de kern van de nota van toelichting
bij het ontwerpbesluit laagdrempelig wordt uitgelegd. Voor de inzet vanuit
zowel het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport als het
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat geldt dat de kosten gemoeid
met de geschetste inzet op voorlichting en preventie buiten de jaarlijkse
uitvoeringskosten, zoals toegekend aan de politie, vallen.
1.3
De leden van de VVD-fractie vragen op welke wijze de
handhaving gemonitord wordt, voornamelijk aangaande de
gastronomische toepassing, en hoe de regering voornemens is
om indien nodig een en ander te verhelderen.
De nota van toelichting is verduidelijkt aan de hand van verschillende
opmerkingen die instanties hebben gemaakt over aspecten van de
handhaving aangaande lachgas bestemd als voedingsadditief.
Aanpassing van de registratiesystemen van de politie ten aanzien van de
strafbaarstelling van lachgas is onderdeel van het implementatietraject
van de politie. Hiermee kunnen de strafbare gedragingen worden
geregistreerd en daarmee ook de handhaving worden gemonitord. De
regering is voornemens om drie jaar na de inwerkintreding van het besluit
een evaluatie op te nemen in de onderzoeksprogrammering van het
Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) van het
Ministerie van Justitie en Veiligheid, zoals beschreven in de nota van
toelichting. De wijze waarop de politie handhaaft zal ook onderdeel zijn
van deze evaluatie.
1.4
De leden van de VVD-fractie vragen welke mogelijkheden de
regeling biedt wanneer blijkt dat enkele niet-recreatieve toepassingen van lachgas onverhoopt niet zijn geïdentificeerd en
aangewezen als uitzondering.
Bij de totstandkoming van het ontwerpbesluit is uitvoerig bekeken welke
eigenlijke toepassingen van lachgas bestaan. De verwachting is dat de
opgenomen uitzonderingen de eigenlijke toepassingen van lachgas
voldoende omvatten. Indien het toch nodig blijkt een andere,
niet-recreatieve, toepassing uit te zonderen van de verboden in de
Opiumwet kan in het Opiumwetbesluit worden bepaald dat de verboden
niet gelden ten aanzien van die toepassing. Hiervoor is een wijziging
nodig van het Opiumwetbesluit, een algemene maatregel van bestuur.
Een dergelijke wijziging zal in de ministerraad worden behandeld, worden
voorgehangen bij beide Kamers van de Staten-Generaal en ter advisering
worden voorgelegd aan de Afdeling advisering van de Raad van State.
1.5–1.6
De leden van de VVD-fractie vragen of producenten, verkopers en
eindgebruikers van lachgas bestemd voor technische doeleinden
en als voedingsadditief naast nalevingskosten en business as

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

10

usual kosten, ook nog andere gevolgen van het Opiumwetverbod
zullen ondervinden, en zo ja, welke gevolgen dit zijn. Verder
vragen zij wat de Staatssecretaris kan doen om deze mogelijke
lasten weg te nemen.
Het ontwerpbesluit heeft geen andere gevolgen voor producenten,
verkopers en eindgebruikers van lachgas bestemd voor technische
doeleinden en als voedingsadditief. Voor deze partijen vloeien slechts
beperkte inhoudelijke nalevingskosten en business as usual kosten voort
uit het besluit. Deze zijn gedetailleerd uiteengezet op de pagina’s 17 tot en
met 19 van de nota van toelichting. Juist vanuit het oogpunt van
lastenbeperking is er voor de toepassing van lachgas als voedingsadditief
of als technische toepassing gekozen voor een algemene uitzondering op
het lachgasverbod. Om een onevenredige belasting te voorkomen, is niet
gekozen voor een meldplicht, vergunningenstelsel of ontheffingssysteem
voor het verrichten van handelingen met lachgas dat bestemd is voor
technische doeleinden of als voedingsadditief.
D66-fractie
2.1
De leden van de D66-fractie vragen of de inzet op preventie en
voorlichting zoals tot op heden gevoerd gedetailleerd uiteen kan
worden gezet en of daarbij inzichtelijk kan worden gemaakt
welke budgetten hier de afgelopen jaren beschikbaar voor zijn
geweest. In het bijzonder vragen de leden naar het beschikbare
budget voor jongerenwerkers, docenten en (jeugd)wijkagenten en
of het maximale uit de inzet op voorlichting en preventie is
benut.
De huidige inzet op gerichte voorlichting en preventie is in de beantwoording van vraag 1.2 nader toegelicht. De regering benadrukt
overigens graag dat het inzet op een integrale aanpak van lachgas met de
intentie dat verschillende onderdelen hiervan elkaar versterken. Zo wordt
de brede beschikbaarheid van lachgas voor gebruik als recreatieve drug
met onderhavig ontwerpbesluit beperkt. Om het gebruik van lachgas als
recreatieve drug te verminderen en incidenten hiermee te voorkomen dan
wel te beperken zet de regering in op gerichte voorlichting en preventie.
Een gedetailleerd overzicht van de omvang van het budget dat de
afgelopen jaren specifiek voor voorlichting en preventie rondom het
gebruik van lachgas als recreatieve drugs door de regering beschikbaar is
gesteld, is niet goed te maken. De inzet op voorlichting over en preventie
van lachgasgebruik is veelal onderdeel van de bredere inzet op drugspreventie, welke wordt bekostigd vanuit verschillende grote subsidies met
een reeks deelonderwerpen, waaronder lachgas. De subsidie Helder op
School als onderdeel van het programma Gezonde School bevat een
module over lachgas en biedt daarmee ook docenten ondersteuning in
het bieden van voorlichting en preventie. Over het budget dat beschikbaar
is voor preventie en voorlichting door bijvoorbeeld jongerenwerkers of
wijkagenten zijn geen cijfers beschikbaar
2.2
De leden van de D66-fractie vragen waarom het plaatsen van
lachgas op Lijst II bij de Opiumwet een subsidiair besluit is en
vragen of de alternatieven ter voorkomen van gezondheidsschade
en overlast volledig zijn uitgeput alsook artikel 3.1 van de
Comptabiliteitswet in de beantwoording te betrekken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

11

Bij de voorbereiding van dit besluit zijn verschillende alternatieven
overwogen om het recreatieve gebruik van lachgas terug te dringen. Zo is
regulering via de Wet voorkoming misbruik chemicaliën, de Warenwet en
REACH bekeken.
De Wet voorkoming misbruik chemicaliën regelt dat bepaalde chemicaliën, die ook gebruikt kunnen worden voor de productie van drugs,
onder een vergunningenstelsel vallen, waardoor het in bezit hebben van
de stof zonder vergunning strafbaar is. Het toepassingsbereik van de
verordeningen, waaraan de Wet voorkoming misbruik chemicaliën
uitvoering geeft, is beperkt tot stoffen die vaak voor de illegale vervaardiging van verdovende middelen en psychotrope stoffen worden gebruikt.
In het geval van lachgas is sprake van direct gebruik, en geen sprake van
een stof die gebruikt wordt voor de vervaardiging van verdovende
middelen of psychotrope stoffen. Daarmee valt lachgas buiten de
reikwijdte van de Wet voorkoming misbruik chemicaliën en biedt deze wet
dus geen grond om de brede beschikbaarheid van lachgas terug te
dringen.
De Warenwet ziet op regelgeving gericht op het waarborgen en optimaliseren van eigenlijk gebruik van producten door de consument. De wet is
er niet op gericht misbruik van producten te reguleren. Ook is de
verwachting dat regelgeving op basis van de Warenwet een onvolledig
bereik zou hebben. Er zijn industriële toepassingen van lachgas waarbij
het niet gaat om een consumententoepassing en waarbij de Warenwet
dus niet van toepassing is. Voorts is het op grond van de Warenwet
weliswaar mogelijk om het verhandelen van lachgas te beperken, maar
kunnen geen eisen gesteld worden aan het bezit van lachgas bij de
consument. Hierdoor is het lastiger de brede beschikbaarheid van lachgas
als recreatieve drug tegen te gaan. Daarnaast wordt de Warenwet over het
algemeen binnen het bestuursrecht gehandhaafd door de Nederlandse
Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) in plaats van strafrechtelijke
handhaving door politie en het Openbaar Ministerie (OM). Een andere
reden waarom regulering via de Warenwet niet gepast is, is dat hierdoor
het idee van recreatief gebruik van lachgas als consumententoepassing
versterkt kan worden en daarmee kan leiden tot een schijn van legitimering van de recreatieve lachgasmarkt.
Lachgas moet nu al voldoen aan de eisen zoals gesteld in de REACH en
CLP-verordeningen. Om verschillende redenen is een aanpak op basis van
REACH niet doeltreffend. Ten eerste geldt een registratieplicht voor
fabrikanten en importeurs van meer dan 1.000 kg lachgas per jaar. Deze
partijen moeten de stof registreren bij het Europees Chemicaliënagentschap ECHA en bij registratie aangeven dat het middel veilig kan worden
gebruikt bij, tijdens de registratie, aangegeven toepassingen. Deze plicht
geldt niet voor distributeurs en «downstream users». Het is niet aannemelijk dat veel kleine aanbieders en tussenhandelaren van lachgas een
hoeveelheid van meer dan 1.000 kg lachgas per jaar van buiten de
Europese Unie importeren. Mocht dit wel zo zijn, dan zijn zij volgens de
wet importeurs en moeten zij zich aan de REACH-regelgeving houden en
dus zelfstandig registreren. De tussenhandelaren en kleine aanbieders die
hun producten binnen de Europese Unie inkopen, zijn ongeacht de
hoeveelheid vrijgesteld van de registratieplicht. Ten tweede geldt dat
partijen aan de fabrikant of importeur moeten melden wanneer zij stoffen
gebruiken op een wijze die niet geregistreerd is. Deze meldplicht is echter
een tandeloze maatregel om het aanbod van lachgas voor recreatief
gebruik terug te dringen. De nieuwe toepassing zou voor de fabrikant of
importeur aanleiding moeten zijn de risicoafweging van de stof aan te
passen en een nieuwe toepassing bij het ECHA te registreren, of niet meer
aan genoemde partij te leveren. Het is echter zeer onwaarschijnlijk dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

12

afnemers recreatief gebruik als roesmiddel als toepassing zullen melden.
Daar komt bij dat het in het kader van REACH niet aannemelijk is dat
lachgas als roesmiddel geregistreerd kan worden. REACH ziet op het
optimaliseren van veiligheidsnormen ten aanzien van beoogd gebruik en
niet op het reguleren van de psychoactieve werking van chemische
stoffen. Als roesmiddel is lachgas een geneesmiddel of een drug die aan
de daarop van toepassing zijnde regelgeving moet voldoen. Het is
mogelijk op basis van REACH een restrictie op te nemen, maar ook deze
restricties zien doorgaans op veiligheidsnormen ten aanzien van het
beoogd gebruik en niet op het voorkomen of terugdringen van misbruik.
De CLP-verordening ziet op etikettering en verpakkingseisen, en
waarschuwingen op gasflessen. Een dergelijke aanpak doet onvoldoende
recht aan de ernst van de situatie. Daar komt bij dat op basis van de
CLP-verordening geen aanbodbeperkende maatregelen kunnen worden
getroffen.
De genoemde alternatieven zijn geen van alle geschikt om lachgas als stof
te verbieden en uitzonderingen te maken voor verschillende toepassingen. Dit komt bovenal doordat lachgas een stof is die qua chemische
samenstelling en psychoactieve werking in het lichaam nagenoeg
hetzelfde is in de verschillende toepassingen die de stof kent. Dit terwijl
naar gelang het type gebruik, en dus de toepassing, een ander bestaand
juridisch kader van toepassing is. De Opiumwet is een stof-wet en als
enige in staat om een algeheel verbod in te stellen en specifieke toepassingen uit te zonderen. Mede om die reden is, in lijn met het advies van de
Commissie Risicobeoordeling, gekozen voor een aanbodbeperkende
maatregel op grond van de Opiumwet als beleidsinstrument.
Op grond van artikel 3.1 van de Comptabiliteitswet moet voor alle
beleidsvoorstellen in een toelichting worden ingegaan op nagestreefde
doelstellingen, doeltreffendheid, doelmatigheid, beleidsinstrumentarium
en financiële gevolgen. In de nota van toelichting van het ontwerpbesluit
is ingegaan op deze punten. In de paragrafen 1 en 2 van de nota van
toelichting is ingegaan op het doel, de doeltreffendheid en de doelmatigheid van het besluit, in samenhang met de paragrafen 6 en 7. Op het
gekozen beleidsinstrument is hiervoor reeds ingegaan, evenals in
paragraaf 2 van de nota van toelichting. De financiële gevolgen van het
ontwerpbesluit zijn beschreven in paragraaf 8 van de nota van toelichting.
2.3
De leden van de D66-fractie vragen om een toelichting of de
beperkte groep die lachgas als recreatieve drugs gebruiken niet
beter via gerichte informatievoorziening en andere interventie
kunnen worden bereikt en of plaatsing van lachgas op Lijst II bij
de Opiumwet niet buitenproportioneel is.
De Commissie Risicobeoordeling heeft geadviseerd het aanbod van
lachgas voor recreatief gebruik te beperken. De regering geeft invulling
aan dit advies door lachgas op Lijst II bij de Opiumwet te plaatsen en de
eigenlijke toepassingen van lachgas van de opiumwetverboden uit
artikel 3 uit te zonderen. Zoals in de beantwoording op vraag 2.2
aangegeven zijn er verschillende alternatieven overwogen, maar kan een
dergelijke maatregel op dit moment alleen op grond van de Opiumwet
worden getroffen. De maatregel is onderdeel van een integrale aanpak
waarbij ook wordt ingezet op gerichte voorlichting en preventie, deze inzet
is in de beantwoording van vraag 1.2 nader uiteengezet. De aanpak van
lachgas als drugsprobleem is dus gestoeld op meerdere onderdelen zoals
ook door de Commissie Risicobeoordeling wordt geadviseerd. Enkel een
verbod of enkel voorlichting en preventie zou volgens de regering
afzonderlijk overigens onvoldoende slagvaardig. In lijn met de aanbeve-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

13

lingen van de Commissie Risicobeoordeling wordt daarom gekozen voor
een integrale aanpak.
De regering is van mening dat de problematiek omtrent lachgas plaatsing
daarvan op Lijst II bij de Opiumwet rechtvaardigt en dat onderhavig
ontwerpbesluit proportioneel is. De risicobeoordeling die is uitgevoerd
door de Commissie Risicobeoordeling laat zien dat lachgas een stof is met
substantiële risico’s voor de (volks)gezondheid en de samenleving. Zo
blijkt uit het rapport van de Commissie Risicobeoordeling dat niet kan
worden uitgesloten dat ook na eenmalig gebruik al ernstige neurologische
schade kan intreden in het geval iemand een functioneel vitamine
B12-tekort heeft. Een B12-tekort is doorgaans onbekend bij mensen.
Lachgas wordt als roesmiddel veel gebruikt in verschillende lagen van de
bevolking, waaronder ook kwetsbare groepen, zoals jonge en onervaren
gebruikers. Ook noemt de Commissie Risicobeoordeling in het bijzonder
dat de brede en makkelijke beschikbaarheid en verkrijgbaarheid van
lachgas duidelijk bijdraagt aan de problematiek en een risico vormt voor
de volksgezondheid. De Commissie Risicobeoordeling erkent de lokale
problematiek die wordt ervaren, zoals overlast. Lachgas kan dus tot
gezondheidsschade en schade aan de samenleving leiden. De gestelde
eisen zijn daarnaast proportioneel, omdat is gekozen voor een afgewogen
aanpak, waardoor de maatregel niet verder gaat dan noodzakelijk. De
eigenlijke toepassingen van lachgas worden namelijk in algemene zin van
artikel 3 van de Opiumwet uitgezonderd. Om een onevenredige belasting
te voorkomen, is niet gekozen voor een meldplicht, vergunningenstelsel
of ontheffingssysteem voor het verrichten van handelingen met lachgas
dat bestemd is voor technische doeleinden of als voedingsadditief.
Fabrikanten en (tussen)handelaren van medisch lachgas en lachgas zijnde
een medisch hulpmiddel zullen wel een ontheffing aan moeten vragen op
grond van de artikelen 6 en 8 van de Opiumwet, in lijn met andere
opiumwetmiddelen die tevens geneesmiddel zijn. Dit ontheffingssysteem
wordt als proportioneel gezien, omdat het om een zeer kleine groep gaat
die grotendeels al gebonden is aan een vergunningenstelsel op grond van
de Geneesmiddelenwet, waardoor de bijkomende lastendruk voor deze
kleine groep minimaal wordt ingeschat.
2.4
De leden van de D66-fractie vragen of het aantal blootstellingen
van lachgas zoals gerapporteerd en het aantal patiënten met
zwaar of frequent gebruik in het licht van cijfers van andere
middelen die vrij verkrijgbaar zijn kunnen worden geplaatst.
Er is geen lijst van middelen die vrij verkrijgbaar zijn waarbij verslaving
kan optreden of die kunnen leiden tot ziekenhuisopname. Een vergelijking
van middelen is overigens altijd complex en kan niet zomaar een op een
worden gemaakt. Zoals ook nader toegelicht in de beantwoording van
vraag 2.10 hanteert de Commissie Risicobeoordeling een vaste methode
in het maken van een risicoprofiel. De risico’s van een middel worden
beoordeeld in vier gebieden: individuele gezondheid, volksgezondheid,
openbare orde en criminaliteit. Deze gebieden zijn onderverdeeld in 16
verschillende items die numeriek worden gescoord, maar waarbij de
gebruikte argumenten voor een score zwaarder wegen dan de score zelf.
Alle mogelijke aspecten van een middel komen aan bod. Het aantal
blootstellingen of gemelde patiënten vormt dus slecht één onderdeel van
de risico’s van lachgas als recreatieve drugs.
Uit de risicobeoordeling van de Commissie Risicobeoordeling blijkt dat
het risicoprofiel van lachgas relatief hoog scoort. In lijn met het advies van
de Commissie Risicobeoordeling zet de regering in op een integrale
aanpak waarbij lachgas onder andere op Lijst II bij de Opiumwet wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

14

geplaatst, de eigenlijke toepassingen worden uitgezonderd en wordt
ingezet op voorlichting en preventie.
2.5
De leden van de D66-fractie vragen waarom er niet alsnog wordt
ingezet op een brede voorlichtingscampagne.
De inzet op voorlichting en preventie geschiedt in de vorm van een
gerichte aanpak in plaats van brede publiekscommunicatie. Het is
ongebruikelijk om voor drugs, en dus ook voor lachgas, een brede
voorlichtingscampagne in te zetten. Reden hiervoor is dat met het voeren
van een brede publiekscampagne mogelijk risicovol en schadelijk gedrag
rechtstreeks onder de aandacht van een te brede doelgroep wordt
gebracht met het risico op een averechts gevolg. De kans bestaat dat met
een brede voorlichtingscampagne het gebruik van lachgas als recreatieve
drug in de hand wordt gewerkt. De regering kiest daarom voor de inzet
van gerichte communicatie op specifieke groepen in plaats van een brede
publiekscampagne. Dit lijkt op dit moment de meest effectieve opzet van
voorlichting en preventie met betrekking tot lachgas.7
2.6
De leden van de D66-fractie vragen om een toelichting op welke
wetenschappelijke gronden en specifiek welke onderzoeken de
stelling wordt gebaseerd dat volgens de regering het plaatsen
van lachgas op Lijst II bij de Opiumwet gerechtvaardigd wordt om
de volksgezondheid te beschermen.
Voor een overzicht van relevant onderzoek verwijst de regering graag naar
het informatierapport opgesteld door de Commissie Risicobeoordeling,
op basis waarvan de risicobeoordeling van lachgas is opgesteld. De
risicobeoordeling van lachgas ligt ten grondslag aan het voornemen om
lachgas op Lijst II bij de Opiumwet te plaatsen. Zoals toegelicht bij vraag
2.9 acht de Commissie Risicobeoordeling de plaatsing van lachgas op één
van de lijsten bij de Opiumwet gerechtvaardigd, gelet op de hoge score
van lachgas ten opzichte van andere middelen.8
2.7
De leden van de D66-fractie vragen of kan worden toegelicht of
het gebruik van lachgas in alle gevallen gezondheidsschade
oplevert, of alleen bij excessief gebruik of in combinatie met
andere middelen. Ook wordt gevraagd of kan worden aangegeven
welke stappen worden ondernomen om verder onderzoek te doen
naar het gebruik van lachgas en de effecten op de gezondheid.
Het is evident dat hoe meer en hoe vaker een gebruiker lachgas als
recreatieve drug gebruikt, hoe groter de kans is dat serieuze risico’s
intreden. Tegelijkertijd blijkt uit het rapport van de Commissie Risicobeoordeling dat ook beperkt gebruik van lachgas als recreatieve drugs al tot
aanzienlijke schade kan leiden.9 Uit het informatierapport blijkt onder
meer dat «bij eenmalig excessief gebruik intoxicaties [zijn] gemeld, maar
ook na het gebruik van een enkele ballon worden tintelingen in handen en
voeten veelvuldig gerapporteerd, wat kan duiden op neurotoxiciteit».10
Deze tekenen dienen volgens de Commissie als alarmsignaal opgepakt te
worden.11 Volgens de Commissie Risicobeoordeling is in tegenstelling tot
7

Kamerstuk 24 077, nr. 465.
Bijlage bij Kamerstuk 24 077, nr. 452 p. 24.
Kamerstuk 24 077, nr. 460.
10
Bijlage bij Kamerstuk 24 077, nr. 452, p. 22.
11
Kamerstuk 24 077, nr. 465.
8
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

15

wat bleek uit eerder onderzoek «een veilige bovengrens voor het
gebruiken van lachgas niet bekend».12 Naast het rapport van de
Commissie Risicobeoordeling wordt er doorlopend meer bekend over de
schadelijkheid van het gebruik van lachgas als drug en ook over de soms
onomkeerbare schade die dit tot gevolg heeft.13 Aanvullend onderzoek
naar het risicoprofiel van lachgas is volgens mij niet nodig.14
2.8
De leden van de D66-fractie vragen of kan worden toegelicht of
het niet logischer is om lachgas op een andere wijze te reguleren
en verzoekt om een uitputtende lijst met alternatieve reguleringswijzen welke in overweging zijn genomen, inclusief een leeftijdsgrens of keurmerk.
In de beantwoording van vraag 2.2 is een lijst opgesomd met alternatieven die in overweging zijn genomen. In aanvulling op deze lijst, waaruit
blijkt dat andere wettelijke kaders onvoldoende geschikt zijn het beoogde
doel te realiseren, worden
ook een leeftijdsgrens of keurmerk niet geschikt geacht voor het reguleren
van het gebruik van lachgas als recreatieve drugs. De Commissie
Risicobeoordeling heeft geadviseerd het gebruik van lachgas als
recreatieve drugs te ontmoedigen en de grote beschikbaarheid van
lachgas als recreatief roesmiddel terug te dringen. De inzet van
voorlichting en preventie is – in lijn met het advies van de Commissie
Risicobeoordeling – met name belangrijk voor kwetsbare jongeren, van
ook zeer jonge leeftijd. Echter, de gebruikerspopulatie beslaat niet enkel
uit 18-minners. De risico’s en schade die kunnen ontstaan bij gebruik
hebben betrekking op alle leeftijden. Daar komt bij dat lachgas ook
zichtbaar tot onveilige verkeerssituaties en ongevallen leidt. Een leeftijdsgrens wordt ook daarom niet als geschikt middel gezien. Tevens is de
verwachting dat een leeftijdsgrens de beschikbaarheid van lachgas als
recreatieve drug niet of slechts zeer beperkt terugdringt. Gelet op de
gezondheidsrisico’s en het gegeven dat een veilige bovengrens niet
eenvoudig is vast te stellen volgens de Commissie Risicobeoordeling,
vindt de regering het invoeren van een keurmerk niet geschikt (zie
hiervoor ook de beantwoording van vraag 2.7). Voor beide vormen van
regulering geldt ook dat hierdoor het idee van recreatief gebruik van
lachgas als consumententoepassing versterkt kan worden en daarmee kan
leiden tot een schijn van legitimering van de recreatieve lachgasmarkt.
2.9
De leden van de D66-fractie vragen of de regering het eens is dat
het CAM niet expliciet in zijn rapport benoemt dat lachgas
verboden moet worden en/of onder de Opiumwet moet worden
geplaatst en waarom het CAM rapport als primaire bron wordt
gebruikt in de argumentatie om lachgas onder de Opiumwet te
plaatsen.
De regering deelt deze opvatting niet. Het CAM is in 2000 bij ministeriële
regeling ingesteld en heeft als taak een risicobeoordeling uit te voeren op
nieuw verschenen drugs. De Commissie Risicobeoordeling nieuwe drugs
voert de beoordeling uit. De commissie bestaat uit vertegenwoordigers
van organisaties die deskundig zijn op het gebied van drugs, drugsgebruik, en drugsverslaving, alsook vertegenwoordigers van het Ministerie
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en het Ministerie van Justitie en
Veiligheid.
12

Bijlage bij Kamerstuk 24 077, nr. 452, p. 26.
Aanhangsel Handelingen II 2020/21, nr. 3025.
14
Kamerstuk 24 077, nr. 460.
13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

16

Aan de hand van de risicobeoordeling kan vervolgens beleid ten aanzien
van deze nieuwe drugs worden bepaald. Ook in het geval van lachgas is
deze vaste procedure toegepast en vormt de beoordeling de grondslag
voor de voorgenomen maatregel. Zoals eerder toegelicht heeft de
Commissie Risicobeoordeling volgens vaste methode een risicoprofiel
opgesteld waar het vervolgens aanbevelingen op baseert.15 In het geval
van lachgas doet de Commissie Risicobeoordeling vier aanbevelingen,
welke ook in licht van andere risicobeoordelingen van andere middelen
worden geplaatst. Deze primaire aanbevelingen vertaalt de Commissie
Risicobeoordeling vervolgens in beleidsadviezen waarin suggesties
worden gegeven om invulling te geven aan de aanbevelingen zelf. De
Commissie Risicobeoordeling doet de aanbeveling dat het aanbod van
lachgas voor recreatief gebruik beperkt dient te worden. Vervolgens geeft
het een aantal suggesties hoe aan deze aanbeveling tegemoet kan worden
gekomen.
Ten aanzien van de Opiumwet schrijft de Commissie Risicobeoordeling:
«op basis van de hoge score ten opzichte van andere middelen, lijkt het
plaatsen van lachgas op één van de lijsten van de Opiumwet gerechtvaardigd. Maar er zijn veel legale toepassingen van lachgas waarvoor
uitzonderingen nodig zouden zijn.»16 Plaatsing onder de Opiumwet lijkt
volgens de Commissie Risicobeoordeling een gerechtvaardigde en
complexe maatregel.
De regering deelt de opvatting dat plaatsing onder de Opiumwet een
complexe maatregel is. Een generiek verbod zou volgens de regering
echter niet in lijn zijn met de aanbevelingen van het CAM. De Commissie
Risicobeoordeling van het CAM adviseert het aanbod van lachgas voor
gebruik als recreatieve drug te beperken maar roept – gelet op de
eigenlijke toepassingen van lachgas – niet op tot een algeheel verbod. De
regering kiest er daarom voor lachgas op lijst II bij de Opiumwet te
plaatsen en de eigenlijke toepassingen van lachgas van het verbod uit te
zonderen. Bij de beantwoording van vraag 2.2 wordt uiteengezet welke
alternatieven zijn overwogen en wordt toegelicht dat op basis van
bestaande regelgeving alleen in het kader van de Opiumwet een dergelijk
verbod kan worden ingevoerd.
2.10
De leden van de D66-fractie vragen welke andere middelen op de
lijsten bij de Opiumwet vergelijkbaar zijn met lachgas.
Het is niet eenvoudig stoffen met elkaar te vergelijken. Uit de risicobeoordeling van de Commissie Risicobeoordeling blijkt dat het risicoprofiel van
lachgas relatief hoog scoort ten opzichte van andere risicobeoordelingen
(vergelijkbaar met 4-FA en GHB). De risico’s van een middel worden
beoordeeld in vier gebieden: individuele gezondheid, volksgezondheid,
openbare orde en criminaliteit. Deze gebieden zijn onderverdeeld in
zestien verschillende items die numeriek worden gescoord, maar waarbij
de gebruikte argumenten voor een score zwaarder wegen dan de score
zelf. Alle mogelijke aspecten van een middel komen aan bod. Het kan
daarbij voor komen dat twee middelen een vergelijkbare eindscore krijgen
terwijl het risicoprofiel sterk verschilt. Zo maakt de Commissie Risicobeoordeling een inschatting van zowel de risico’s als van de schadelijkheid
van een product. Zoals aangegeven is het niet eenvoudig verschillende
middelen met elkaar te vergelijken, aangezien de werking, de gebruikersgroep en mogelijke problematiek sterk kunnen verschillen. Door de

15
16

Kamerstuk 24 077, nr. 460.
Bijlage bij Kamerstuk 24 077, nr. 452, p. 24.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

17

gebruikte procedure kunnen middelen echter op gestandaardiseerde wijze
worden beoordeeld.17
2.11
De leden van de D66-fractie vragen of wetstechnisch de
geschikte route is gekozen, gelet op de getailleerde toelichting
bij het ontwerpbesluit met daarin verschillende voorschriften.
Het voorgelegde ontwerpbesluit kent een voor de Opiumwet ongebruikelijke opzet, omdat in de regel stoffen die op Lijst I of Lijst II bij de
Opiumwet geplaatst worden volledig, dan wel bijna volledig, verboden
(kunnen) worden. Bij plaatsing van lachgas op Lijst II is dit geen
mogelijkheid, omdat lachgas ook verschillende eigenlijke toepassingen
kent. Dit betreft een unieke situatie, waardoor ervoor is gekozen via
regulering van het product eisen te stellen aan het gebruik van lachgas.
De in de nota van toelichting vermelde voorschriften hebben het karakter
van een beleidsregel, die bij de handhaving zal worden gehanteerd. De
regering acht voorgaande route de meest geëigende om lachgas zo snel
mogelijk te reguleren.
2.12
De leden van de D66-fractie vragen of er kan worden toegelicht
waarom lachgas voor (dier)geneeskundig gebruik niet uitgezonderd is van het lachgasverbod en waarom dit niet tegenstrijdig is met het doel van de concept-AMvB.
Het uitgangspunt van de Opiumwet is dat bepaalde handelingen met
stoffen die ofwel op Lijst I ofwel op Lijst II van de Opiumwet zijn geplaatst,
geheel worden verboden, tenzij deze voor medische of wetenschappelijke
doeleinden worden gebruikt. Sommige stoffen die voor komen op de
lijsten zijn tevens geneesmiddel of medisch hulpmiddel. Voor deze stoffen
dient het mogelijk te zijn een ontheffing te verlenen, zodat bepaalde
handelingen met deze stoffen toegestaan zijn. Artikel 8 van de Opiumwet
geeft een aantal limitatieve gronden voor het verlenen van een ontheffing
door de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Eén van deze
gronden is dat de aanvrager dient aan te tonen dat met de ontheffing het
belang van de volksgezondheid of dat van de gezondheid van dieren
wordt gediend. Fabrikanten en (tussen)handelaren van medisch lachgas
en lachgas zijnde een medisch hulpmiddel zullen dus een ontheffing aan
moeten vragen op grond van de artikelen 6 en 8 van de Opiumwet, in lijn
met andere opiumwetmiddelen die tevens geneesmiddel zijn. Fabrikanten
en handelaren van geneesmiddelen zijn reeds gewend te werken met het
ontheffingensysteem uit de Opiumwet. Het is dus juist in lijn met de
Opiumwet dat voor lachgas dat bestemd is als medische toepassing of als
geneesmiddel, een ontheffing wordt aangevraagd.
2.13
De leden van de D66-fractie vragen of kan worden toegelicht of
lachgas volgens Europese wetgeving valt onder de definitie van
verdovende middelen zoals staat beschreven in het Verdrag
inzake psychotrope stoffen en het Enkelvoudig Verdrag inzake
verdovende middelen van de Verenigde Naties.
Lachgas valt niet onder de definitie van verdovend middel of psychotrope
stof in het licht van zowel het Enkelvoudig verdrag inzake verdovende
middelen, zoals gewijzigd door het op 30 maart 1972 te Genève tot stand
gekomen Protocol tot wijziging van het Enkelvoudig verdrag inzake
verdovende middelen als het Verdrag inzake Psychotrope stoffen. Een stof
17

Kamerstuk 24 077, nr. 460.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

18

valt onder deze definities wanneer het is opgenomen in één van de lijsten
bij deze verdragen.18 Lachgas staat niet op één van deze lijsten. Het is
verdragspartijen toegestaan om in hun nationale wetgeving stoffen op te
nemen die niet onder het bereik van de verdragen vallen.19 Lachgas valt
ook niet onder de definitie van een drug in het licht van het Kaderbesluit
2004/757/JBZ van de raad van 25 oktober 2004.20 De definitie van drug is
een stof die op één van de lijsten van de hierboven genoemde internationale verdragen staat of is opgenomen in de Annex bij het besluit.
Lachgas staat niet op één van deze genoemde lijsten of in de Annex. Ook
zijn landen niet verzocht op grond het Kaderbesluit 2004/757/JBZ lachgas
op te nemen in hun nationale wetgeving inzake verdovende stoffen, zoals
de Opiumwet.
2.14
De leden van de D66-fractie vragen om een toelichting over hoe
in de uitvoering van dit besluit zal worden gehandhaafd op het
internationaal importeren en exporteren van lachgas.
De douane houdt toezicht op het EU-buitengrensoverschrijdende
goederenverkeer op grond van de Algemene Douanewet en controleert
daarbij op het binnen of buiten het grondgebied van Nederland brengen
van middelen op Lijst I en II bij de Opiumwet. Met inwerkingtreding van
het ontwerpbesluit worden controles uitgebreid met het vaststellen of er
sprake is van een uitzondering volgens het voorgestelde artikel 15a van
het Opiumwetbesluit, en daarmee of er sprake is van lachgas voor
technische doeleinden of als voedingsadditief.
Daarnaast handhaaft de politie in algemene zin op de aanwezigheid van
verboden stoffen in het transport van goederen over de weg, spoor, lucht
en water in Nederland. De politie kijkt hierbij (ook) naar overtredingen van
de Opiumwet.
2.15
De leden van de D66-fractie vragen of het klopt dat het plaatsen
van lachgas onder de Opiumwet in strijd is met het vrije verkeer
van goederen binnen de EU.
Dit klopt niet, de plaatsing van lachgas op Lijst II behorende bij de
Opiumwet is niet in strijd met het vrij verkeer van goederen binnen de
Europese Unie.
Zoals toegelicht in de nota van toelichting bij het ontwerpbesluit zouden
de eisen in het besluit beschouwd kunnen worden als kwantitatieve
invoerbeperkingen, maar wordt dit gerechtvaardigd door het belang van
bescherming van de volksgezondheid. Ook zijn de gestelde eisen
proportioneel. Lachgas wordt, naast de oorspronkelijke toepassingen, ook
als recreatief roesmiddel gebruikt, hetgeen tot gezondheidsschade en
schade aan de samenleving kan leiden. De bescherming van de volksgezondheid is een dusdanig zwaar belang dat het gerechtvaardigd is de
18

Artikel 1, eerste lid, onder j, van het Enkelvoudig verdrag inzake verdovende middelen, zoals
gewijzigd door het op 30 maart 1972 te Genève tot stand gekomen Protocol tot wijziging van
het Enkelvoudig verdrag inzake verdovende middelen en artikel 1, onder e, van het Verdrag
inzake Psychotrope stoffen.
19
Artikel 39 van het Enkelvoudig verdrag inzake verdovende middelen, zoals gewijzigd door het
op 30 maart 1972 te Genève tot stand gekomen Protocol tot wijziging van het Enkelvoudig
verdrag inzake verdovende middelen en artikel 23 van het Verdrag inzake Psychotrope stoffen.
20
Artikel 1, eerste lid van het Kaderbesluit 2004/757/JBZ van de Raad van 25 oktober 2004
betreffende de vaststelling van minimumvoorschriften met betrekking tot de bestanddelen van
strafbare feiten en met betrekking tot straffen op het gebied van de illegale drugshandel (PbEU
2004, L 335).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

19

gestelde eisen op te nemen. Daar komt bij dat is gekozen voor een
afgewogen aanpak, waardoor de maatregel niet verder gaat dan noodzakelijk. De eigenlijke toepassingen van lachgas worden namelijk in
algemene zin van artikel 3 van de Opiumwet uitgezonderd. Om een
onevenredige belasting te voorkomen, is niet gekozen voor een
meldplicht, vergunningenstelsel of ontheffingssysteem voor het
verrichten van handelingen met lachgas dat bestemd is voor technische
doeleinden of als voedingsadditief. Fabrikanten en (tussen)handelaren
van medisch lachgas en lachgas zijnde een medisch hulpmiddel zullen
wel een ontheffing aan moeten vragen op grond van de artikelen 6 en 8
van de Opiumwet, in lijn met andere opiumwetmiddelen die tevens
geneesmiddel zijn. Dit ontheffingssysteem wordt als proportioneel gezien,
omdat het om een zeer kleine groep gaat die grotendeels al gebonden is
aan een vergunningenstelsel op grond van de Geneesmiddelenwet. Ook
zijn fabrikanten en handelaren van geneesmiddelen reeds gewend te
werken met het ontheffingensysteem uit de Opiumwet. Voor hen betekent
het aanvragen of wijzigen van een ontheffing een beperkte extra last.
Bovendien zullen in de meeste gevallen fabrikanten van lachgas zowel
lachgas bestemd voor gebruik als geneesmiddel als lachgas bestemd voor
gebruik als medisch hulpmiddel produceren, waardoor de bijkomende
lastendruk voor deze kleine groep minimaal wordt ingeschat. Door de
publicatie van de wijziging van het Opiumwetbesluit in het Staatsblad zijn
de eisen kenbaar en voorspelbaar. Ten slotte worden de maatregelen
zonder discriminatie toegepast. Op grond van het voorgaande acht de
regering deze maatregelen in overeenstemming met de Europese regels
met betrekking tot het vrije verkeer van goederen.
2.16
De leden van de D66-fractie vernemen graag op welke wijze de
verkoop respectievelijk het gebruik van lachgas in andere
EU-lidstaten is gereguleerd, of welke regelgeving hierop van
toepassing is.
Er bestaat voor zover bekend geen uitputtend overzicht van specifieke
regelgeving van andere Europese lidstaten met betrekking tot lachgas
voor gebruik als recreatieve drug. In Kroatië is het verboden lachgas te
gebruiken op een manier die niet beoogd is door de fabrikant. In
voormalig EU-lidstaat het Verenigd Koninkrijk is het strafbaar om lachgas,
dat bestemd is voor gebruik als recreatieve drug, te leveren.
In het algemeen geldt dat indien een middel onder de werking van het
Enkelvoudig verdrag inzake verdovende middelen, zoals gewijzigd door
het op 30 maart 1972 te Genève tot stand gekomen Protocol tot wijziging
van het Enkelvoudig verdrag inzake verdovende middelen of het Verdrag
inzake Psychotrope stoffen wordt gebracht, verdragspartijen beperkingen
dienen op te leggen aan het betreffende middel. In Nederland betekent dit
dat het betreffende middel onder de werking van de Opiumwet wordt
gebracht, waardoor bepaalde handelingen met het middel worden
verboden. Lachgas valt echter, zoals bij de beantwoording van vraag 2.13
aangegeven, tot nu toe niet onder de werking van de genoemde
verdragen, wat betekent dat verdragspartijen nu geen verplichting hebben
om beperkingen op te leggen aan lachgas. Het staat verdragspartijen wel
vrij om een stof die niet onder de werking van genoemde verdragen valt
onder het bereik van nationale regelgeving te brengen. Daarnaast kent
lachgas enkele eigenlijke toepassingen, zo kan lachgas bestemd zijn voor
technische doeleinden of als voedingsadditief. Lachgas bestemd voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

20

technische toepassingen valt onder de Europese REACH Verordening.21
Lachgas als voedingsadditief moet voldoen aan de Europese verordening
voor additieven.22 De bestaande regelgeving blijft van toepassing op
genoemde toepassingen.
2.17
De leden van de D66-fractie vragen om een toelichting over
welke veldpartijen zijn gehoord en betrokken in de overweging
tot besluitvorming en vragen specifiek of veldpartijen op het
gebied van zorg, middelengebruik en verslaving zoals Jellinek bij
de besluitvorming zijn betrokken.
Het CAM is in 2000 bij ministeriële regeling ingesteld en heeft als taak een
risicobeoordeling uit te voeren op nieuw verschenen drugs. Volgens de
vaste procedure heeft de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport daarom het CAM gevraagd een risicobeoordeling van lachgas op te
stellen. Deze risicobeoordeling vormt de grondslag voor de voorgenomen
maatregel. Bij het opstellen van het ontwerpbesluit is uitvoerig gesproken
met verschillende eigenlijke toepassers van lachgas. Ook heeft het
ontwerpbesluit volgens vaste procedure gedurende vier weken opengestaan voor internetconsultatie. De zienswijze van Verslavingskunde
Nederland, waar ook Jellinek als regionale instelling voor verslavingszorg
onderdeel van is, is via deze weg meegenomen in de verdere behandeling
van het besluit.
2.18
De leden van de D66-fractie hebben zorgen met betrekking tot de
uitvoering van het besluit. De NVWA geeft aan dat het niet
uitvoerbaar en niet handhaafbaar is. De leden vragen of kan
worden toegelicht op welke wijze de besluitvorming wordt
uitgevoerd en gehandhaafd. En of kan worden aangegeven hoe
consumenten die lachgas op als voedingsadditief of voor
technische doeleinden hierdoor niet worden belemmerd.
De NVWA heeft aangegeven dat zij het besluit niet uitvoerbaar en
handhaafbaar acht, omdat zij geen toezichthouder is in de zin van de
Opiumwet. Dit klopt. Voor de volledigheid is daarom in de toelichting van
het besluit aangegeven dat de NVWA toezicht houdt op de naleving van
product- en voedselveiligheidseisen die gesteld zijn op grond van de
Warenwet. Deze eisen zijn van toepassing op lachgas als voedingsadditief
– ongeacht de vorm waarin dit wordt verwerkt. Doorgaans zijn deze eisen
gericht op producenten van lachgas dat bestemd is als voedingsadditief
en niet op consumenten die lachgas bestemd als voedingsadditief
gebruiken. De NVWA is niet belast met toezichthoudende taken in het
kader van de Opiumwet. Wanneer de NVWA bij de uitvoering van haar
toezichthoudende bevoegdheid ten aanzien van de Warenwet reden heeft
tot twijfel omtrent het handelen van een bedrijf binnen de in het besluit
opgenomen legale toepassingen van lachgas, kan zij de politie inscha21

Verordening (EG) nr. 1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2006
inzake de registratie en beoordeling van en de autorisatie en beperkingen ten aanzien van
chemische stoffen (REACH), tot oprichting van een Europees Agentschap voor chemische
stoffen, houdende wijziging van Richtlijn 1999/45/EG en houdende intrekking van Verordening
(EEG) nr. 793/93 van de Raad en Verordening (EG) nr. 1488/94 van de Commissie alsmede
Richtlijn 76/769/EEG van de Raad en de Richtlijnen 91/155/EEG, 93/67/EEG, 93/105/EG en
2000/21/EG van de Commissie (PbEU 2007, L 136).
22
Verordening (EG) nr. 1333/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2008
inzake levensmiddelenadditieven (PbEU 2008, L 354) en Verordening (EU) nr. 231/2012 van de
Commissie van 9 maart 2012 tot vaststelling van de specificaties van de in de bijlagen II en III
bij Verordening (EG) nr. 1333/2008 van het Europees Parlement en de Raad opgenomen
levensmiddelenadditieven (PbEU 2012, L 83).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

21

kelen. Dit is naar aanleiding van de uitvoerings- en handhavingstoets met
de NVWA besproken. Omdat de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd
(IGJ) toezicht houdt op de naleving van de Opiumwet en politie en OM
belast zijn met opsporing en handhaving, geldt in het algemeen dat deze
organisaties de aangewezen instanties zijn voor alle handelingen met
lachgas die buiten de in dit besluit opgenomen uitgezonderde toepassingen vallen en strafbaar zijn op grond van de Opiumwet. De Inspectie
Leefomgeving en Transport houdt toezicht op relevante regelgeving met
betrekking tot het gebruik van lachgas bestemd voor technische
doeleinden. Behalve in het geval van officiële dragracingevenementen
bestaat er echter geen consumententoepassing van lachgas bestemd voor
technische doeleinden.
2.19
De leden van de D66-fractie vragen hoe consumenten die lachgas
op gastronomische wijze gebruiken op de hoogte worden
gebracht van de besluitvorming.
Om burgers en bedrijven te informeren over de implicaties van de
verschillende uitzonderingen van de eigenlijke toepassingen van lachgas
zal de regering een infographic laten ontwikkelen waarin de kern van de
nota van toelichting bij het ontwerpbesluit laagdrempelig wordt uitgelegd.
2.20
De leden van de D66-fractie vragen of kan worden toegelicht
waarom onvoldoende gehoor is gegeven aan het ingewonnen
advies van het Adviescollege Toetsing Regeldruk.
De regering onderschrijft niet dat onvoldoende gehoor is gegeven aan het
ingewonnen advies van het Adviescollege toetsing regeldruk. Bij het
opstellen van het ontwerpbesluit is ernaar gestreefd de regeldruk voor
burgers, bedrijven en professionals zo laag mogelijk te houden. Bij de
uitwerking van het ontwerpbesluit zijn bedrijven en professionals op
verschillende manieren betrokken om tot een zo doeltreffend mogelijke
aanpak, met een zo laag mogelijke regeldruk, te komen. Naar aanleiding
van het advies van het Adviescollege toetsing regeldruk is in de nota van
toelichting aanvullend gemotiveerd waarom geen uitzondering wordt
gemaakt voor het (dier)geneeskundig gebruik van lachgas. De regering
acht het van belang om precedentwerking tegen te gaan en vindt het
belangrijk aan de gebruikelijke regelgeving vast te houden die van
toepassing is op alle middelen op Lijst I en II bij de Opiumwet. Wanneer in
het geval van lachgas de ontheffingsplicht van de Opiumwet wordt
losgelaten en wordt volstaan met de vergunningsvereisten van de
Geneesmiddelenwet, wordt mogelijk het signaal afgegeven dat de
vergunningsvereisten uit de Geneesmiddelenwet een voldoende
regulerend systeem zijn voor de productie en het verhandelen van extra
risicovolle stoffen als geneesmiddelen die ook onder de Opiumwet vallen.
Een dergelijke discussie en mogelijk gevolg zou volgens de regering
onderdeel moeten zijn van een bredere behandeling van de Opiumwet, en
niet moeten voortvloeien uit een eenzijdige handeling als het plaatsen van
een middel op één van de lijsten bij de Opiumwet. Daar komt bij dat de
regeldruk beperkt blijft. Zie ook het antwoord op vraag 2.21.
2.21
De leden van de D66-fractie vragen de Staatssecretaris om nader
in te gaan op de consultatie die is gedaan bij ondernemers in de
voedingsindustrie, in hoeverre deze ondernemers extra administratieve lasten kunnen krijgen en in welke mate hij acht dat het
plaatsen van lachgas op Lijst II bij de Opiumwet voor deze
ondernemers uitvoerbaar is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

22

Bij het opstellen van het ontwerpbesluit is uitvoerig gesproken met
verschillende eigenlijke toepassers van lachgas, waaronder ondernemers
in de voedingsindustrie. Ook heeft het ontwerpbesluit gedurende vier
weken opengestaan voor internetconsultatie, waarbij ondernemers in de
voedingsindustrie de kans hebben gekregen te reageren op het ontwerpbesluit. Uit deze consultaties is niet gebleken dat het ontwerpbesluit tot
onoverkomelijke problemen leidt of niet uitvoerbaar wordt geacht door de
geconsulteerde partijen.23 Ook zijn enkele aanpassingen doorgevoerd
naar aanleiding van de consultatie, met het oog op de uitvoerbaarheid
van het besluit.
De extra administratieve lasten voor producenten, verkopers en eindgebruikers van lachgas bestemd voor technische doeleinden en als
voedingsadditief worden beperkt ingeschat, omdat deze toepassingen
gelet op hun aard en omvang in algemene zin van het Opiumwetverbod
worden uitgezonderd. Dit betekent dat die actoren die binnen de in het
ontwerpbesluit opgenomen kaders handelen geen vergunning of
ontheffing hoeven aan te vragen voor het in bezit hebben van, dan wel het
verrichten van handelingen met lachgas. Gelet op voorgaande acht de
regering het ontwerpbesluit uitvoerbaar voor deze ondernemers.
2.22
De leden van de D66-fractie vragen of het klopt dat de IGJ ook
toezicht dient te houden bij groothandelaren in levensmiddelen
omdat lachgas ook gebruikt wordt als voedingsadditief. Zij
vragen of er ook andere producten zijn waarbij de IGJ de taak
heeft om toezicht te houden bij ondernemers in de levensmiddelenbranche. En zo ja, om welke producten dit gaat. En zo nee,
waarom die taak dan toch taak aan de IGJ is gegeven.
De IGJ houdt toezicht op de naleving van de Opiumwet. De IGJ houdt ook
toezicht op de naleving van de Geneesmiddelenwet en ziet daarmee toe
op de naleving van het gebruik van medisch lachgas als geregistreerd
geneesmiddel. De NVWA houdt toezicht op de naleving van product- en
voedselveiligheidseisen die gesteld zijn op grond van de Warenwet. De
Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) is toezichthouder op chemische
en gevaarlijke stoffenregelgeving. Deze regelgeving is van toepassing op
verschillende toepassingen van lachgas die met dit besluit van het
Opiumwetverbod worden uitgezonderd. De NVWA en ILT zijn niet belast
met toezichthoudende taken in het kader van de Opiumwet. Dit betekent
dat zij een signalerende functie hebben ten aanzien van het toezicht op de
voorgestelde uitzonderingen. Wanneer de NVWA of ILT bij de uitvoering
van hun toezichthoudende bevoegdheid ten aanzien van respectievelijk de
Warenwet en chemische en gevaarlijke stoffenregelgeving reden hebben
tot twijfel omtrent het handelen van een bedrijf binnen de in dit besluit
opgenomen legale toepassingen van lachgas, kan de politie worden
ingeschakeld. Omdat de IGJ toezicht houdt op de naleving van de
Opiumwet en politie en OM belast zijn met opsporing en strafrechtelijke
handhaving, geldt in het algemeen dat deze organisaties de aangewezen
instanties zijn voor alle handelingen met lachgas die buiten de in het
besluit opgenomen uitgezonderde toepassingen vallen en strafbaar zijn
op grond van de Opiumwet.
2.23
De leden van de D66-fractie vragen of de motivatie voor het
besluit om de gebruiksvoorschriften op te nemen in de Nota van
Toelichting in plaats van in het besluit zelf.

23

Zie voor het consultatieverslag: Consultatieverslag lachgasbesluit (lijnversie).pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

23

Het voorgelegde ontwerpbesluit kent een voor de Opiumwet ongebruikelijke opzet, omdat in de regel stoffen die op Lijst I of Lijst II bij de
Opiumwet geplaatst worden volledig, dan wel bijna volledig, verboden
(kunnen) worden. Bij plaatsing van lachgas op Lijst II is dit geen
mogelijkheid, omdat lachgas ook verschillende eigenlijke toepassingen
kent. Dit betreft een unieke situatie, waardoor ervoor is gekozen via
regulering van het product eisen te stellen aan het gebruik van lachgas.
De in de nota van toelichting vermelde voorschriften hebben het karakter
van een beleidsregel, die bij de handhaving zal worden gehanteerd. De
regering acht voorgaande route de meest geëigende om lachgas zo snel
mogelijk te reguleren.
2.24
De leden van de D66-fractie vragen of handhaving lastiger is
doordat het mogelijk blijft voor particulieren om een maximum
van 10 ampullen te mogen hebben.
De regering is het eens met de leden van de D66-fractie dat een generiek
lachgasverbod zonder uitzonderingen, eenvoudiger te handhaven is dan
het voorgestelde verbod, waarbij de eigenlijke toepassingen zo veel
mogelijk ongemoeid blijven. De regering heeft desondanks gekozen voor
een beperkter verbod, om zodoende tot een proportionele maatregel te
komen. Een generiek verbod zou volgens de regering overigens niet in lijn
zijn met de aanbevelingen van het CAM. De Commissie Risicobeoordeling
van het CAM adviseert het aanbod van lachgas voor gebruik als recreatieve drug te beperken maar roept – gelet op de eigenlijke toepassingen
van lachgas – niet op tot een algeheel verbod.
De regering meent voldoende oog te hebben gehad voor de handhaving
bij het opstellen van het ontwerpbesluit. Onder andere de IGJ, de politie,
de Douane, het OM en de VNG zijn betrokken geweest bij de opstelling
van het ontwerpbesluit, zodat de consequenties voor het toezicht en de
handhaving evenals de wijze waarop het toezicht en de handhaving plaats
zal vinden, bij de uitwerking van de regelgeving betrokken kon worden.
Naar aanleiding van het advies van het OM en de politie is de uitzonderingsgrond in het voorgestelde artikel 15a van het Opiumwetbesluit
verhelderd – de uitzondering voor gastronomische doeleinden is
vervangen door het gebruik als voedingsadditief – en de toelichting
aangevuld en verhelderd. In de toelichting is de reikwijdte van de
uitzonderingsgronden verhelderd en is een nieuwe paragraaf (2.4)
opgenomen, waarin wordt ingegaan op de betekenis van de aanwijzingen
voor de opsporing en vervolging.
2.25
De leden van de D66-fractie vragen of het klopt dat iemand die in
het bezit is van lachgas schuldig is tenzij anders wordt aangetoond en in het bijzonder naar de handhaafbaarheid en proportionaliteit hiervan.
Met de plaatsing van lachgas op Lijst II bij de Opiumwet worden bepaalde
handelingen met lachgas – zoals het binnen of buiten het grondgebied
van Nederland brengen, bereiden, bewerken, verwerken, verkopen,
afleveren, verstrekken, vervoeren, aanwezig hebben en vervaardigen –
strafbaar. Het is aan het OM als vervolgende instantie om voldoende
bewijsmateriaal te verzamelen op grond waarvan de rechter de
overtuiging kan bekomen dat de verdachte het tenlastegelegde feit heeft
begaan. Bij de beslissing over de vervolging zal het OM de feiten en
omstandigheden betrekken die van invloed zijn op de vaststelling van de
schuld van de verdachte, zoals de mogelijkheid dat het lachgas is bestemd
voor technische doeleinden of als voedingsadditief. Ingeval een verdachte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

24

ontkent schuldig te zijn aan de overtreding van het lachgasverbod omdat
het lachgas zou zijn bestemd voor technische doeleinden of als voedingsadditief, dan betreft dit een beroep op omstandigheden waaronder het
verbod op lachgas niet van toepassing is en is het in eerste instantie aan
de verdachte om feiten en omstandigheden aan te voeren die dit
aannemelijk maken. Het is aan de rechter om dit verweer te beoordelen,
daarbij kan het OM in de gelegenheid worden gesteld om te reageren op
een dergelijk verweer. De bovenbeschreven procedure vloeit voort uit
algemene regels van strafprocesrecht, zodat er geen aanleiding bestaat
tot twijfel rond de handhaafbaarheid en de proportionaliteit.
2.26
De leden van de D66-fractie vragen waarom dekking vanuit de
ondermijningsgelden geschikt is voor de handhaving van het
lachgasverbod.
De regering zet in op het voorkomen en terugdringen van drugsgebruik,
ook als onderdeel van het brede offensief tegen ondermijnende criminaliteit.24 De lachgasproblematiek heeft zich ontwikkeld tot een drugsprobleem. Waar lachgas tot een paar jaar geleden voornamelijk werd gezien
als een overlastprobleem zijn daar inzichten bijgekomen over de
gezondheidsrisico’s van gebruik en de grote rol die lachgas speelt bij
verkeersongelukken. Dit blijkt ook uit het advies van de Commissie
Risicobeoordeling. In lijn met dit advies wordt lachgas daarom op lijst II
bij de Opiumwet geplaatst.
Plaatsing op lijst II bij de Opiumwet betekent dat onder andere bezit van
en handel in lachgas strafbaar worden. De eigenlijke toepassingen van
lachgas zoals bestemd voor technische doeleinden of als voedingsadditief
worden van het verbod uitgezonderd. Het ontwerpbesluit beperkt de
beschikbaarheid van lachgas voor gebruik als recreatieve drug en geeft
het signaal af dat het niet om een onschuldige stof gaat. De verwachting
is dat met een verbod op lachgas het aanbod, en daarmee ook het gebruik
zal verminderen. Ook kan de plaatsing van een stof onder het bereik van
de Opiumwet een normerend effect hebben waardoor een daling van het
gebruik plaats vindt, zoals onder meer het geval was bij 4-FA.25 Hiermee
past het verbod in het brede offensief tegen ondermijnende criminaliteit
en dus ook de handhaving van een dergelijk verbod. Zoals toegelicht in de
beantwoording op vraag 1.2 en 2.1 zet de regering daarnaast in op
preventie en voorlichting.
2.27
De leden van de D66-fractie vragen of kan worden toegelicht hoe
dit besluit de verkoop van lachgas niet juist in de criminaliteit
drukt waardoor het bereik voor zorgverleners afneemt. Ook
wordt gevraagd naar de inzet om eventuele overstap naar andere
middelen te monitoren en of verbod niet tot meer problemen leidt
dan de overlast in de samenleving, en waarom het plaatsen onder
de Opiumwet dan alsnog een goede oplossing is.
Graag merkt de regering op dat ook na plaatsing op Lijst II van de
Opiumwet het gebruik van lachgas niet strafbaar is. De handeling gebruik
wordt namelijk niet door de Opiumwet verboden. Mensen die drugs
gebruiken kunnen zich daarom vrij voelen om hulp te zoeken van
zorgverleners als dat nodig is. Als een product wordt verboden, bestaat er
altijd een kans op illegale handel. Zeker als het een product betreft waar
bestaande vraag naar is. Dit is echter – gezien de gezondheidsrisico’s en
24
25

Kamerstuk 29 911, nr. 329.
Aanhangsel Handelingen II 2020/21, nr. 3028.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

25

de risico’s voor de samenleving –, net als bij andere drugs, geen reden om
de voorgenomen maatregelen voor een verbod op oneigenlijke recreatieve lachgas niet te treffen. De regering hoopt dat met de inzet op
preventie en voorlichting de vraag naar lachgas voor gebruik als
recreatieve drug zal afnemen.
Lachgas is vast onderdeel van een reeks aan bestaande monitors gericht
op het meten van middelengebruik en daaraan gerelateerde incidenten.
Voorbeelden hiervan zijn het Peilstation onderzoek, het HBSC-onderzoek
onder scholieren, het Grote Uitgaansonderzoek, de Leefstijlmonitor, de
HBO-MBO-monitor, de Studentenmonitor, en de Monitor Drugs
Incidenten. Ook heeft lachgas een vaste plek in de NDM. In de NDM wordt
informatie uit eerdergenoemde onderzoeken en monitors en eventuele
andere relevante studies of registraties met gegevens van politie, justitie
en bijvoorbeeld revalidatieartsen samengevoegd.
De regering verwacht niet dat het verbod tot meer problemen leidt. Er
wordt op dit moment ook al ingezet op lokale handhaving en preventie.
Steeds meer gemeenten nemen een vorm van een lachgasverbod op in
hun Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Dit is echter niet afdoende
om het aanbod van lachgas voor gebruik als recreatieve drug te beperken.
Daarom kiest de regering voor een plaatsing op Lijst II bij de Opiumwet.
SP-fractie
3.1
De leden van de SP-fractie vragen wat de plannen zijn voor
betere voorlichting over de gevaren en preventie van het
(veelvuldig) gebruik van lachgas.
Gerichte preventie en voorlichting zijn een belangrijk onderdeel van de
integrale aanpak van het gebruik van lachgas als recreatieve drug. De
risico’s van veelvuldig en problematisch gebruik hebben daarbij de
bijzondere aandacht van de regering. De afgelopen jaren heeft de regering
daarom fors ingezet op onderzoek naar en de ontwikkeling van gerichte
voorlichting en preventie over het gebruik van lachgas als recreatieve
drug. Zowel de resultaten tot nu toe als de huidige inzet zijn in de
beantwoording van vraag 1.2 uiteengezet.
3.2
De leden van de SP-fractie vragen of de Staatssecretaris uiteen
kan zetten waarom hij ervoor heeft gekozen Lijst II bij de
Opiumwet aan te passen in plaats van bijvoorbeeld voor een
apart wetsvoorstel betreffende lachgas te kiezen. Wat waren
hierin de overwegingen? Kan worden gereageerd op de suggestie
dat het gereguleerd verstrekken via een vergunningstelsel in een
aparte wet betreffende lachgas ervoor zou kunnen zorgen dat het
aanbod van lachgas beter gereguleerd, en gecontroleerd kan
worden teruggedrongen, omdat dan controle op product,
verkopers, gebruikers en gebruik mogelijk is, in tegenstelling tot
een verbod op grond van de Opiumwet
De lachgasproblematiek heeft zich ontwikkeld tot een drugsprobleem.
Volgens vast beleid wordt het CAM om een risicobeoordeling gevraagd
wanneer nieuwe drugs op de markt verschijnen. Deze route is ook in het
geval van lachgas gevolgd. De Commissie Risicobeoordeling geeft aan
dat het risicoprofiel van lachgas plaatsing op één van de lijsten bij de
Opiumwet rechtvaardigt. De Opiumwet strekt ertoe de volksgezondheid te
beschermen door handelingen met verdovende middelen te verbieden
wanneer deze middelen dusdanig risicovol en schadelijk worden geacht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

26

In lijn met de risicobeoordeling van de Commissie Risicobeoordeling,
waaruit blijkt dat lachgas geenszins een onschuldig middel is maar een
middel met substantiële risico’s, heeft het onderhavig ontwerpbesluit tot
doel het aanbod van lachgas voor gebruik als recreatieve drug terug te
dringen. Om die reden past regulering binnen het bestaande kader van de
Opiumwet.
Hoewel een aparte wet voor lachgas juridisch technisch mogelijk is, is het
onwenselijk om voor één drug aparte wetgeving op te stellen wanneer
regelgeving mogelijk is op grond van het bestaande juridisch kader van
de Opiumwet. Dit zou mogelijk een ongewenst precedent kunnen
scheppen en lachgas als consumentenwaar kunnen bestendigen. De
regering acht deze mogelijke gevolgen onwenselijk. Daarbij is de regering
van mening dat regulering via de Opiumwet voldoende handvatten biedt
voor handhaving en dat controle op het product, verkopers, gebruikers en
gebruik voor de eigenlijke toepassingen in voldoende mate mogelijk is.
3.3
De leden van de SP-fractie vragen om verduidelijking wanneer
iemand straks strafbaar is en hoe daarop gehandhaafd zal
worden.
Met de plaatsing van lachgas op Lijst II bij de Opiumwet is het verboden
om lachgas binnen of buiten het grondgebied van Nederland te brengen,
te bereiden, te bewerken, te verwerken, te verkopen, af te leveren, te
verstrekken, te vervoeren, aanwezig te hebben of te vervaardigen (artikel 3
van de Opiumwet). Gebruik van lachgas (en andere drugs) is niet
verboden op grond van de Opiumwet. De Opiumwet kent een systeem
van uitzonderingen en ontheffingen ten aanzien van het bezit en de
handel in de middelen op Lijst II. Dit systeem is eveneens van toepassing
op lachgas. Het verbod voor de handelingen zal niet van toepassing zijn
als het lachgas is bestemd voor technische doeleinden of als voedingsadditief (voorgesteld artikel 15a van het Opiumwetbesluit). Dit betekent dat
lachgas na plaatsing op Lijst II bij de Opiumwet nog steeds gebruikt mag
worden als voedingsadditief (bijvoorbeeld voor het opkloppen van
slagroom) en voor bijvoorbeeld het opvoeren van auto’s tijdens officiële
dragracingevenementen. De Opiumwet voorziet verder in een uitzondering van het verbod voor handelingen met geneesmiddelen en
medische hulpmiddelen door apothekers, artsen, ziekenhuizen en
dierenartsen; deze uitzondering zal eveneens gelden voor lachgas
(artikel 5 van de Opiumwet). De Opiumwet kent voorts de mogelijkheid
van ontheffing van het verbod op handelingen rond middelen op Lijst II;
deze mogelijkheid is onverkort van toepassing bij het verbod op lachgas.
Dit betekent dat (tussen)handelaren en fabrikanten van een middel dat
bestemd is voor gebruik in de (dier)geneeskunde een ontheffing aan
kunnen vragen (artikelen 6 en 8 van de Opiumwet).
De handhaving van het verbod op lachgas zal worden uitgeoefend door
verschillende instanties. Met het opsporen van de in de Opiumwet
strafbaar gestelde feiten zijn belast de ambtenaren van politie, de
aangewezen militairen van de Koninklijke marechaussee, de opsporingsambtenaren van de bijzondere opsporingsdiensten, de IGJ en de
ambtenaren van de rijksbelastingdienst, bevoegd inzake douane (artikel 8k
van de Opiumwet).
In de nota van toelichting bij het ontwerpbesluit is uiteengezet wanneer
lachgas bestemd is voor technische doeleinden of als voedingsadditief.
Wanneer handelingen met lachgas buiten het in de nota van toelichting
geschetste kader plaatsvinden, is de uitzondering op de verboden niet van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

27

toepassing. Er is dan in beginsel sprake van strafbaar handelen op grond
van artikel 3 van de Opiumwet.
Ingeval een verdachte ontkent schuldig te zijn aan een overtreding van het
lachgasverbod dan is het – zoals toegelicht in de beantwoording op
vraag 2.25 – in eerste instantie aan de verdachte om feiten en omstandigheden aan te voeren die dit aannemelijk maken.
3.4
De leden van de SP-fractie vragen of er extra middelen worden
uitgetrokken voor de handhaving van het ontwerpbesluit.
De regering stelt voor de handhaving van het ontwerpbesluit door de
politie € 14 mln. per jaar beschikbaar.26
CU-fractie
4.1
De leden van de CU-fractie vragen om een uiteenzetting van
welke preventiemaatregelen, voorlichting, monitoring, en
aanvullend onderzoek op het gebied van recreatief lachgasgebruik in gang worden gezet.
Gerichte preventie en voorlichting zijn een belangrijk onderdeel van de
integrale aanpak van het gebruik van lachgas als recreatieve drug. De
afgelopen jaren heeft de regering daarom fors ingezet op onderzoek naar
en de ontwikkeling van gerichte voorlichting en preventie over het gebruik
van lachgas als recreatieve drug. Zowel de resultaten tot nu toe als de
huidige inzet zijn in de beantwoording van vraag 1.2 uiteengezet.
Onderdeel van deze inzet is aanvullend onderzoek dat door het Trimbosinstituut is uitgevoerd naar onder meer het gebruik van lachgas onder
jongeren met een niet-westerse migratieachtergrond.
Bij de aankondiging van het voornemen om lachgas op Lijst II bij de
Opiumwet te plaatsen en de eigenlijke toepassingen van lachgas van het
verbod uit te zonderen, heeft de regering ook aangegeven in te zetten op
monitoring van de voorgenomen maatregel.27 Aanvullende inzet is niet
nodig gebleken; de bestaande monitors leveren voldoende gegevens op
om zicht te houden op ontwikkelingen in het gebruik en gezondheidsincidenten. Lachgas is namelijk vast onderdeel van een reeks aan bestaande
monitors gericht op het meten van middelengebruik en daaraan gerelateerde incidenten. Voorbeelden hiervan zijn het Peilstation onderzoek, het
HBSC-onderzoek onder scholieren, het Grote Uitgaansonderzoek, de
Leefstijlmonitor, de HBO-MBO-monitor, de Studentenmonitor, en de
Monitor Drugs Incidenten. Ook heeft lachgas een vaste plek in de NDM. In
de NDM wordt informatie uit eerdergenoemde onderzoeken en monitors
en eventuele andere relevante studies of registraties met gegevens van
politie, justitie en bijvoorbeeld revalidatieartsen samengevoegd.
4.2
De leden van de CU-fractie constateren dat de vrijgemaakte
middelen aan de onderkant van de bandbreedte van de schatting
van de kosten van de politie zitten en vragen naar hoe monitoring
plaats gaat vinden zodat de politie het verbod effectief kan
handhaven.

26
27

Kamerstuk 29 911, nr. 329.
Kamerstuk 24 077, nr. 452.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

28

De handhaving van het ontwerpbesluit zal worden gemonitord met
behulp van de registratiesystemen van de politie. Zoals toegelicht in de
beantwoording bij vraag 1.3 worden deze systemen naar aanleiding van
het verbod aangepast. Het is hier echter belangrijk op te merken dat de
capaciteit van de politie niet onbeperkt is. Er is daarom altijd een spanning
tussen beschikbare capaciteit en wensen ten aanzien van die politie-inzet.
Zelfs als er extra financiering beschikbaar is gesteld voor een bepaald
onderwerp, zullen er in de praktijk keuzes moeten worden gemaakt. Het
gezag bepaalt waar, op welke prioriteiten de capaciteit van de politie
wordt ingezet. Dat betreft een lokale afweging.
4.3
De leden van de CU-fractie vragen of met de inwerkingtreding
van het besluit gemeenten meer mogelijkheden krijgen om op te
treden tegen opslag van lachgas in (woon)panden wanneer
onveilige situaties voor de omgeving dreigen en op welke manier
gemeenten daarover worden geïnformeerd
Indien lachgas op Lijst II bij de Opiumwet wordt opgenomen geeft dat een
burgemeester de mogelijkheid om de bevoegdheid die voortvloeit uit
artikel 13b van de Opiumwet toe te passen. Artikel 13b van de Opiumwet
geeft een burgemeester de bevoegdheid maatregelen te treffen wanneer
er in woningen of lokalen of op een daarbij behorend erf drugs worden
verkocht, afgeleverd of verstrekt dan wel daartoe aanwezig zijn, of
wanneer voorwerpen of stoffen worden aangetroffen die bestemd zijn
voor het bereiden of telen van drugs. Op grond van artikel 13b van de
Opiumwet kan een burgemeester een waarschuwing geven, een last
onder dwangsom opleggen of een pand of bijbehorend erf sluiten met
toepassing van bestuursdwang. De mogelijkheden voor het toepassen
van artikel 13b van de Opiumwet zijn bekend bij gemeenten.
4.4
De leden van de CU-fractie vragen of de Staatssecretaris de zorg
deelt dat de uitzonderingsgrond voor particuliergebruik van
lachgas bestemd als voedingsadditief tot misbruik zal leiden. Ter
voorkoming hiervan vragen de leden van de CU-fractie naar de
mogelijkheden tot beperking van de verkoop van lachgas door
gecertificeerde bedrijven en statiegeld voor lachgasampullen.
De regering deelt de zorg omtrent eventueel misbruik en meent dat een
generiek lachgasverbod, zonder uitzonderingen, minder risico op
omzeiling van het verbod oplevert dan het voorgestelde verbod, waarbij
de eigenlijke toepassingen zo veel mogelijk ongemoeid blijven. Een
generiek verbod zou volgens de regering echter niet in lijn zijn met de
aanbevelingen van het CAM. De Commissie Risicobeoordeling van het
CAM adviseert het aanbod van lachgas voor gebruik als recreatieve drug
te beperken, maar roept – gelet op de eigenlijke toepassingen van
lachgas – niet op tot een algeheel verbod.
Ondanks dat een generiek verbod makkelijker te handhaven zou zijn, ziet
de regering op dit moment geen rechtvaardiging voor een dergelijke
verbod. In lijn met het advies van het CAM heeft de regering daarom
gekozen voor een beperkter verbod, om zodoende tot een proportionele
maatregel te komen die niet verder gaat dan noodzakelijk is.
Een systeem waarin bedrijven zich aanvullend moeten laten certificeren
voordat zij handelingen met lachgas mogen verrichten, zoals door de
leden van de CU-fractie voorgesteld, levert volgens de regering een
onevenredige belasting op voor deze bedrijven. De Opiumwet biedt
daarnaast geen grondslag voor het voorstel om statiegeld te hanteren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

29

voor lachgasampullen. Binnen de grenzen van het onderhavige besluit
zou een dergelijke maatregel dus niet ingevoerd kunnen worden.
4.5
De leden van de CU-fractie vragen voorts welke maatregelen wel
overwogen worden om misbruik van de uitzonderingsgrond voor
lachgas bestemd als voedingsadditief te voorkomen.
De regering is van mening dat het ontwerpbesluit en de nota van
toelichting voldoende handvatten bieden om het verbod te handhaven,
waardoor op eventueel misbruik van deze uitzonderingsgrond gehandhaafd kan worden. Zoals in het antwoord op vraag 4.2 toegelicht bepaalt
het gezag op welke prioriteiten de capaciteit van de politie wordt ingezet.
Dat betreft een lokale afweging. Daarnaast zet de regering in op gerichte
preventie en voorlichting met als doel het (problematisch) gebruik van
lachgas als recreatieve drug terug te dringen. Deze inzet is in de beantwoording van vraag 1.2 nader toegelicht.
4.6
De leden van de CU-fractie vragen of overwogen kan worden af
te zien van de mogelijkheid tot online verkoop van patronen voor
particuliergebruik van lachgas bestemd als voedingsadditief.
Binnen de grenzen van het onderhavige besluit ziet de regering geen
mogelijkheden de online verkoop van lachgas bestemd als voedingsadditief aan particulieren te verbieden, terwijl tegelijkertijd de verkoop aan
particulieren in fysieke winkels toegestaan blijft. Op grond van de
Opiumwet is het mogelijk middelen en toepassingen aan te wijzen
waarvoor de verboden uit de Opiumwet niet gelden. In het ontwerpbesluit
is gebruik gemaakt van deze grondslag en is bepaald dat de verboden uit
artikel 3 Ow niet gelden voor de toepassing van lachgas als voedingsadditief (en voor technische doeleinden). Omdat alleen toepassingen
uitgezonderd kunnen worden, en zowel online als in een fysieke winkel
lachgas verkocht kan worden dat bestemd is als voedingsadditief, geldt de
uitzondering ook voor de online verkoop.
4.7
De leden van de CU-fractie vragen naar de beoogde datum van
inwerkingtreding van het ontwerpbesluit en geven aan dat het
wat de leden betreft niet snel genoeg kan zijn.
Volgens vaste procedure zal het ontwerpbesluit worden voorgelegd aan
de Afdeling advisering van de Raad van State en worden genotificeerd bij
de Europese Commissie waarna over kan worden gegaan tot ondertekening en inwerkingtreding. Met akkoord van uw Kamer zullen wij
spoedig overgaan tot deze vervolgstappen. De regering streeft er naar het
verbod zo snel mogelijk in werking te laten treden. Gelet op de te volgen
procedure zal dit naar verwachting niet voor 1 juli 2022 zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 954, nr. 2

30