Smart Mobility
Bouwen aan een nieuw tijdperk op onze wegen

Smart Mobility
Bouwen aan een nieuw tijdperk op onze wegen

Inhoud
Nieuw tijdperk  	

7

1

Smart Mobility neemt een vlucht… 	

9

2

Wet- en regelgeving 	
Het moet wel goed geregeld zijn
Testen op de openbare weg
Experimenteerwet
Declaration of Amsterdam – Europese afstemming
Verdrag van Wenen
Overige juridische aspecten
Aansprakelijkheid en verzekerbaarheid
Privacy en datazeggenschap

11
11
11
12
12
13
13
13
13

Infrastructuur 	
Toepasbaar op de weg en in het verkeer
Fysieke infrastructuur
Digitale infrastructuur en verkeersmanagement
a. Data-ontsluiting
b.Communicatietechnologie
c. Transitie
Programmering en vervanging

17
17
17
18
18
18
19
20

Samenwerking 	
In nauw contact met onze partners

21
21

2.1
2.2
2.3
2.4
2.5
a.
b.
3
3.1
3.2

3.3
4

Smart Mobility | 5

6 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Nieuw tijdperk
Het is duidelijk dat er een nieuw tijdperk in de
mobiliteit is begonnen. Er rijden daadwerkelijk
automatisch rijdende voertuigen op onze wegen
rond. De eerste grensoverschrijdende proef met
platooning vrachtwagens is uitgevoerd. Alle grote
truckfabrikanten willen ermee aan de slag. We zien
auto’s in de showroom die automatisch bijsturen,
het verkeer in de gaten houden en automatisch
afstand houden. We voeren grootschalige proeven
uit met communicatiesystemen tussen weg en
voertuig. En bij grote evenementen wordt gewerkt
met slim verkeersmanagement.
Ik ben ervan overtuigd dat deze vormen van
innovatie ons grote kansen bieden om het verkeer
veiliger en schoner te maken en het verkeer beter te
laten doorstromen. Daarom is Nederland volop aan
het pionieren. We zijn nieuwe kennis aan het
opdoen. Niet alleen technologische kennis,
maar ook kennis over aansprakelijkheid,
verdienmodellen, veiligheid, privacy en gedrag.
Het bijzondere is dat we het hebben over kennis die
niet zomaar ergens beschikbaar is. We kunnen
alleen leren door de praktijk op te zoeken: learning
by doing. Ik vind het belangrijk dat we niet allemaal
los van elkaar op zoek gaan naar antwoorden.
Daarom werken we goed samen met bedrijfsleven
en kennisinstellingen aan bijvoorbeeld
gezamenlijke strategieën.

Nederland heeft alles in huis om voorop te lopen.
We hebben een goed en druk bezet wegennet,
een grote automotive industrie en uitstekende
kennisinstellingen. Met belangstelling kijken
andere landen naar de initiatieven die we nemen.
Ons land wordt ook steeds vaker gebruikt als
testland voor innovatieve toepassingen. Dat biedt
economische kansen voor het Nederlandse
bedrijfsleven. En Nederland kan als eerste
profiteren van deze nieuwe toepassingen.
Veel is in gang gezet, veel proeven lopen nog door
en er zijn nog veel vragen te beantwoorden op het
gebied van wet- en regelgeving. We zitten in een
overgangsfase waarin we zorgvuldig bouwen aan
een nieuw tijdperk op onze wegen. Dat is een
continu proces met veel dynamiek. Dat doe ik
niet alleen, vele partijen zijn actief bij deze
ontwikkelingen. Het is daarbij goed om regelmatig
overzicht te bieden over wat mijn ministerie
– samen met het bedrijfsleven, de industrie en
kennisinstellingen – aan activiteiten ontplooit.
Vandaar dat ik u met veel plezier deze brochure
aanbied.

Internationaal zit ons land in de kopgroep.
Op initiatief van Nederland is dit jaar de Europese
Declaration of Amsterdam ondertekend. Alle
EU-landen en Europese autofabrikanten gaan
gezamenlijk optrekken om in 2019 zelfrijdend
vervoer ruim baan te kunnen geven.

Melanie Schultz van Haegen
Minister van Infrastructuur en Milieu

Smart Mobility | 7

Slimme mobiliteit vraagt om sobere infrastructuur
“Smart mobility wordt steeds belangrijker voor het functioneren van onze maatschappij. Met de snel
toenemende techniek kunnen we steeds beter waarborgen dat de mens aan zijn biologische behoefte aan
mobiliteit kan voldoen zonder dat dit negatieve gevolgen heeft voor zijn omgeving of voor anderen.
Kijk naar de enorme potentie van smart mobility. We kunnen hiermee het verkeer – waarschijnlijk al binnenkort –
zo goed als inherent veilig en schoon maken. En smart mobility kan het fileprobleem verminderen, door betere
voorspelling, informatievoorziening en routering. Maar bijvoorbeeld ook door de mogelijkheid om de auto het
werk te laten doen, zodat je zelf iets anders kunt doen. Daarmee los je het fileprobleem op. Niet door de file
zelf op te lossen, maar wel door het probleem te verzachten.
Over de potentie van smart mobility zijn velen het eens. Toepassen is een
ander verhaal. Dat vergt een nieuwe vorm van publiek-private
samenwerking, want steeds meer oplossingen worden ontwikkeld zonder
regie van de overheid. Neem de navigatie op smartphones, de TomToms in
auto’s, het gebruik van Twitter om te informeren. Allemaal buiten het beeld
van de overheid gevormd, wat niet betekent dat het niet bijdraagt aan een
betere mobiliteit. Het vraagt wel een andere opstelling van de overheid, meer
faciliterend, minder regisserend. En ik zie steeds meer initiatieven die deze
trend herkennen. Een van de beste voorbeelden is de Innovatiecentrale van
Rijkswaterstaat in Helmond.
Om echt verder te komen moeten we wel de – dure! – illusie loslaten dat
verkeer nog volledig te managen is. Daarnaast ben ik van mening dat we de
aanleg van variabele regels en stroken, ontvlochten wegen,
wegkantsystemen en andere horizonvervuilende zaken zoveel mogelijk
moeten voorkomen. Slimme mobiliteit vraagt mijns inziens om een sober
ingerichte infrastructuur. Met als fantastisch bijeffect dat de omgeving er ook
mooier van wordt.”

Carlo van de Weijer
director strategic area Smart Mobility – TU Eindhoven

Steeds meer innovatieve oplossingen worden ontwikkeld zonder
regie van de overheid

8 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

1 Smart Mobility
neemt een vlucht…
Ontwikkelingen op het gebied van smart mobility
gaan snel en bieden veel kansen, op korte én
lange termijn. Denk aan het verbeteren van de
doorstroming van het verkeer, het verbeteren van
de verkeersveiligheid en de mogelijkheid om
zuiniger en schoner te rijden. In een land waar de
infrastructuur hoogwaardig maar ook complex en
drukbezet is, kunnen wij niet anders dan nadenken
over slimme oplossingen voor mobiliteit.
Nederland wil de kansen op dit gebied dus
zoveel mogelijk benutten en heeft zich daarom
– wereldwijd – op de kaart gezet als land waar
innovaties op het gebied van smart mobility
kunnen plaatsvinden. Nederland faciliteert én
stimuleert deze ontwikkelingen, zodanig dat het
Nederlandse bedrijfsleven economische kansen
kan benutten.
Was smart mobility in het verleden vooral een
domein dat werd gestuurd door (nieuwe)
technologie, vandaag de dag wordt de stap
naar de gebruiker, naar verdienmodellen en
maatschappelijke effecten steeds belangrijker.
In de toekomst hebben innovaties als zelfrijdende
auto’s en truck platoons naar verwachting een grote
maatschappelijke impact. Straks kunnen we onze
reistijd anders indelen en besteden. Ouderen en
mensen met een beperking kunnen kiezen voor
meer en betere mobiliteit. En als auto’s zichzelf
straks kunnen parkeren, ontstaat een ander
ruimtegebruik in de stad. Nieuwe flexibele
mobiliteitsconcepten (mobility as a service) stellen
niet het product (de auto) centraal, maar de
dienstverlening rond vervoer en transport.

Veel drijvende krachten en initiatiefnemers achter
innovaties in het verkeer en vervoer zijn in beweging.
Diverse partijen en organisaties, zowel publiek als
privaat, zetten waardevolle vernieuwende stappen.
De rol van de internet- en telecomsector wordt
hierbij steeds zichtbaarder naast de rol van
automotive partijen en wegbeheerders.
Hoeveel tijd het kost voordat deze kansrijke
innovaties op het gebied van smart mobility
gemeengoed zullen zijn, is niet exact op voorhand
te zeggen. Een aantal onzekerheden zal in de
toekomst verder moeten worden uitgewerkt, zoals
de samenwerking die nodig is tussen overheid,
(markt)partijen en kennisinstituten, ten aanzien
van noodzakelijke smart mobility, automotive en
telecomtoepassingen en ten aanzien van de
acceptatie door (weg-)gebruikers.
Om stappen vooruit te zetten, is het noodzakelijk
die onzekerheden te herkennen en te erkennen. En
om transparant te zijn in de samenwerking met de
vele actieve partijen in het veld van smart mobility.
Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu staat
voor de uitdaging om toekomstproof beleid te
formuleren. Dat is niet een eenmalige actie. Dat is
een doorlopend proces. Veel partijen zijn actief zijn
op het gebied van smart mobility. Deze brochure
toont de activiteiten op het gebied van smart
mobility die het ministerie van Infrastructuur en
Milieu de komende periode ontplooit, aan de hand
van drie thema’s:
• Wet- en regelgeving
• Infrastructuur
• Samenwerking

Smart Mobility | 9

Ahold: Truck platooning is belangrijke stap in supermarktlogistiek
“Ahold Transport voert de regie over de transportactiviteiten voor Albert Heijn, Etos en Gall&Gall.
Belangrijke taak hierin is samen met vervoerders en hun toeleveranciers oplossingen te zoeken voor onze
missie om de transportactiviteiten zo stil, schoon, veilig, zuinig en efficiënt mogelijk uit te voeren. Smart
mobility, en in het bijzonder truck platooning, kan hieraan bijdragen.
Natuurlijk stopt het voor ons niet bij het zoeken naar oplossingen. Die willen we ook testen en invoeren. Daarom is
Ahold Transport in 2015 al betrokken geweest bij de eerste demonstratie van truck platooning op de openbare weg
in Nederland. Samen met Peter Appel Transport hebben we toen bij Scania in Zwolle een gezamenlijk verhaal
gepresenteerd over waarom wij, als combinatie verlader-vervoerder, achter platooning staan. Voor de
supermarktlogistiek levert truck platooning, mits het massaal van de grond komt, een grotere verkeersveiligheid en
een betere doorstroming in het verkeer. Factoren die uiteraard in ieders belang zijn. Daarnaast leidt dit tot meer
efficiëntie in de logistieke operatie. Minder vertraging op de weg betekent een meer betrouwbare planning,
het besparen van kostbare tijd. Tot slot levert platooning besparing van brandstof op.
Vanuit onze betrokkenheid bij de demo in Zwolle en de kansen die wij zien, zijn wij ook zijdelings aangehaakt bij de
European Truck Platooning Challenge in april 2016. Een wereldwijde primeur, op initiatief van Nederland, waarbij
zes Europese truckfabrikanten – DAF Trucks, Daimler Trucks, Iveco en MAN Truck&Bus, Scania en Volvo Group – in
platoons reden op de openbare weg door zes Europese landen. Na die zeer succesvolle test, hebben wij aangegeven
klaar te zijn om mee te doen met verdere proefprojecten.
De Truck Platooning Challenge heeft de toepassing van platooning een belangrijke impuls gegeven. In de keten
hebben overheden, truckfabrikanten, vervoerders, verladers, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties de
krachten gebundeld. Over landsgrenzen heen. Hiermee is een enorme stap voorwaarts gezet. Belangrijk is dat nu
wordt doorgepakt en dat de Challenge niet als ‘evenement’ de geschiedenis in gaat, maar als startpunt voor de
introductie van truck platoons op de openbare weg.
Wat Ahold Transport betreft, zijn dan nog wel een paar zaken nodig. Multi-brand platooning moet snel mogelijk
worden. Ook aan acceptatie in de samenleving moet nog worden gewerkt. En voor de sector zelf is het van belang te
weten op welke manier de trucks in een platoon gekoppeld kunnen worden. Als je grootschalig wilt platoonen in
Europa is het belangrijk dat de verschillende spelers data delen en de Europese landen gelijke regels hanteren.
Partners in de keten moeten met elkaar, op basis van nog veel meer testsituaties, werken aan standaardisatie van
regels en procedures. Harmonisatie van wet- en regelgeving is een grote wens.
Om dat voor elkaar te krijgen zullen we ook ‘monitoring en scheduling’ verder moeten ontwikkelen. Ahold Transport
heeft hierin al op bescheiden schaal het voortouw genomen. Samen met Simacan, specialist in het toegankelijk
maken van ruimtelijke data, hebben wij een Control Tower gebouwd voor de monitoring van onze transportoperatie
met 23 vervoerders en hun verschillende transportmanagement - en boordcomputersystemen. Die Control Tower is
een neutraal platform, waarin zoveel mogelijk relevante – lokale - verkeersdata aan elkaar worden
geknoopt. Op basis daarvan kun je verkeersbewegingen monitoren en sturen. De tower is ook
gebruikt om zowel de test in Zwolle als de Truck Platooning Challenge te analyseren.”
Het ministerie van IenM is via het programma Beter Benutten ook betrokken bij de Control Tower
van Simacan. Het is goed als verschillende partijen elkaar weten te vinden en motiveren bij het
ontwikkelen van innovatieve oplossingen. Ahold Transport hoopt dat de overheid via IenM en
Rijkswaterstaat voorlopig nog betrokken blijft. Het is simpelweg nog te vroeg om de ontwikkeling
van truck platooning aan de markt over te laten.”

Peter Leegstraten
Senior Consultant Transport Ahold transport

“Harmonisatie van wet- en regelgeving is een grote wens”
10 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

2 Wet- en
regelgeving
Het moet wel goed geregeld zijn
Zelfrijdende voertuigen kenmerken zich door het
feit dat niet de bestuurder, maar het voertuig zelf
diverse rijtaken uitvoert. Dit is echter niet zomaar
in de praktijk uitvoerbaar. Willen we voertuigen
daadwerkelijk (delen van) van de rijtaak laten
overnemen van de bestuurder, dan is aanpassing
nodig van wet- en regelgeving, zowel op nationaal
als internationaal niveau. Door het creëren van
(wettelijke) experimenteerruimte, waarbinnen
proefprojecten uitgevoerd kunnen worden, kan
worden bepaald welke aanpassingen nodig zijn.
Voor de zelfrijdende auto is verkeersveiligheid
natuurlijk van groot belang. Maar ook privacy,
cybersecurity en aansprakelijkheid dienen
toekomstproof te worden geregeld.
Niet slechts voor individuele gevallen, maar
zodanig dat in de toekomst steeds meer innovatieve
experimenten kunnen plaatsvinden met
zelfrijdende voertuigen. Naast het (wettelijk)
creëren van deze zogenoemde ‘experimenteer­
ruimte’ in Nederland is ook afstemming van regels
nodig op Europees niveau, zodat voertuigen
probleemloos de grens over kunnen.

Activiteiten wet- en regelgeving
Op het gebied van wet- en regelgeving worden
momenteel de volgende stappen gezet:

2.1 Testen op de openbare weg

• Er hebben inmiddels 27 experimenten
plaatsgevonden op de openbare weg in
verschillende delen van Nederland. Ook zijn
nieuwe testen (real life cases) gepland. Dit levert
waardevolle kennis en ervaring op, waarmee wij
behaalde resultaten verder kunnen uitwerken en
kunnen beoordelen of er aanleiding is om de
regelgeving aan te passen. Insteek is de wet- en
regelgeving uiteindelijk zo aan te passen dat we
geautomatiseerde rijtaakhandelingen permanent
kunnen toelaten op ons wegennet. Grootschalig
testen op de openbare weg maakt het voor
autofabrikanten bovendien mogelijk te
onderzoeken hoe hun systemen werken op de
openbare weg, ook in relatie tot andere
weggebruikers.
• Een goed voorbeeld van testen op de openbare
weg is het WE-pod project2, een initiatief van de
provincie Gelderland. Hierbij wordt geëxperi­
menteerd met een zelfrijdend voertuig zonder
regulier stuur en pedalen. Een wereldprimeur.
Ultieme wens van de provincie is testen uit te
voeren waarbij de fulltime bestuurder niet in
het voertuig zit, maar bijvoorbeeld in een
controlekamer of als steward in het voertuig
aanwezig is (en soms als bestuurder functioneert).
Naast de technische uitdagingen die dit met zich
meebrengt, werpt ook bestaande regelgeving
hobbels op. Bepaalde voorschriften gaan immers
uit van een bestuurder in het voertuig. Zo meldt
de huidige wet nu bijvoorbeeld nog ‘een verbod
om de plaats van het ongeval te verlaten’ en zijn
er regels met betrekking tot het tonen van je
rijbewijs. Dit vraagt om meer experimenteerruimte, waarvan hierna enkele voorbeelden.

De eerste stap is gezet met de wijziging van het
‘Besluit ontheffingverlening exceptioneel vervoer’1
dat op 1 juli 2015 in werking is getreden. Deze
Algemene Maatregel van Bestuur maakt
grootschalige testen op de openbare weg in
Nederland mogelijk.

1

Kamerstukken II 2014/2015, 31305, nr. 212

2

Een people mover die rijdt tussen Wageningen en Ede
Smart Mobility | 11

2.2 Experimenteerwet
Het ‘Besluit ontheffingverlening exceptioneel
vervoer’ geeft de mogelijkheid om voertuigen,
die zijn uitgerust met geautomatiseerde systemen
en willen experimenteren op de openbare weg,
ontheffing te verlenen op bepaalde technische
eisen. Die ontheffing geldt op dit moment echter
niet voor regels die betrekking hebben op de
bestuurder en het verkeersgedrag zoals genoemd in
de Wegenverkeerswet 1994 of andere wetten.
• Om ervoor te zorgen dat we in Nederland
optimale testmogelijkheden blijven bieden en
flexibel kunnen blijven inspelen op de snelle
ontwikkelingen rond zelfrijdende voertuigen,
bereidt het ministerie van Infrastructuur en
Milieu een experimenteerwet voor die de huidige
mogelijkheden voor ontheffing uitbreidt.
Hiermee wordt het ook mogelijk om te
experimenteren met een bestuurder buiten het
voertuig (denk bijvoorbeeld aan een WE-podbestuurder in een controlekamer op afstand).
De internetconsultatie voor dit wetsvoorstel is in
de zomer van 2016 afgerond. Naar verwachting
wordt het voorstel begin 2017 aan de Kamer
gestuurd.
• Op basis van nieuwe testen en ontwikkelingen
wordt gekeken of, en zo ja wat, er nog meer
nodig is om de ontwikkeling van grootschalige
testen op de openbare weg te faciliteren.

2.3 Declaration of Amsterdam –
Europese afstemming
Niet alleen Nederland werkt aan regels die verdere
ontwikkeling van zelfrijdende voertuigen op de
openbare weg mogelijk maken. We zullen
regelgeving en autosystemen in heel Europa op
elkaar moeten afstemmen om te voorkomen dat
zelfrijdende voertuigen straks bij iedere landsgrens
een nieuwe update nodig hebben.
• Om een soepele introductie van zelfrijdende
voertuigen in Europa mogelijk te maken, heeft
Nederland de Declaration of Amsterdam on connected
and automated driving3 geïnitieerd. Tijdens de
Informele Transportraad in Amsterdam, op

3

https://english.eu2016.nl/binaries/eu2016-en/documents/
publications/2016/04/14/declaration-of-amsterdam/201604-08-declaration-of-amsterdam-final-format-3.pdf

12 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

14 april 2016, hebben de Europese transport­
ministers deze declaration omarmd en hiermee
hun steun toegezegd voor het realiseren van
alle vormen van zelfrijdende voertuigen. De
gezamenlijke ambitie van de Europese lidstaten
is om in 2019 klaar te zijn voor de verdere uitrol
van zelfrijdende voertuigen die met elkaar en de
infrastructuur kunnen communiceren.
Afgesproken is dat de Europese lidstaten samen
belemmeringen voor zelfrijdend vervoer zullen
wegnemen. Nationale regels voor verkeer en
vervoer worden onderling afgestemd en er
komt een gecoördineerde inzet op digitale
communicatie, zodat auto’s overal in Europa
met elkaar en met de weginfrastructuur kunnen
‘praten’. Daarnaast zetten de landen in op
grensoverschrijdende testen die duidelijk maken
hoe de verschillende landen regelgeving op
elkaar kunnen afstemmen. Op basis van dit soort
praktijkervaringen kunnen vervolgens de juiste
stappen worden gezet om verdere ontwikkeling
te ondersteunen. Ook gaan de lidstaten en de
Europese Commissie samen werken aan
vraagstukken omtrent cybersecurity, privacy,
aansprakelijkheid en bescherming van data in
relatie tot zelfrijdende voertuigen.
• Om grensoverschrijdende samenwerking te
bevorderen heeft Nederland het initiatief
genomen tot ’s werelds eerste test met truck
platoons, op de openbare weg, over lands­
grenzen heen. Zes Europese truckfabrikanten
(DAF Trucks, Daimler Trucks, Iveco, MAN Truck &
Bus, Scania en Volvo Group) reden – via
verschillende routes – door zes Europese
lidstaten naar de Rotterdamse haven in
Nederland. Uit deze test kwam naar voren dat
in verschillende landen verschillende procedures
gelden om toestemming te krijgen om in
platoons te rijden. Een truckfabrikant moet nu
nog in elk land waar hij doorheen wil rijden apart
een aanvraag doen. Ook loopt de nationale
wetgeving op sommige punten behoorlijk
uiteen. Verschillende landen hanteren
bijvoorbeeld verschillende waarden voor het
bepalen van de minimale rijafstand tussen de
voertuigen in een platoon. Sommige landen
hanteren een bepaalde afstand in meters. Maar
in Nederlandse regelgeving bijvoorbeeld, moet
de bestuurder in staat zijn het voertuig tot
stilstand te brengen binnen de afstand waarover
hij de weg kan overzien en waarover deze vrij is.
In de uitvoering van de Declaration of Amsterdam zal
dan ook aandacht zijn voor een harmonisatieslag
op dit soort nationale regels.

2.4 Verdrag van Wenen
Op internationaal niveau is het Verdrag van Wenen
inzake het wegverkeer van belang voor zelfrijdende
voertuigen. Nederland stelt zich actief op in
internationale verbanden zoals de United Nations
Economic Commission for Europe (UN-ECE). Hier
wordt de eventueel benodigde duiding of verdere
wijziging van het Verdrag van Wenen besproken.
• Inmiddels zijn de eerste stappen gezet.
Begin 2016 is een amendement op het
Verdrag van Wenen in werking getreden.
Die aanpassing maakt het mogelijk om nieuwe,
niet-gereguleerde geautomatiseerde systemen
in voertuigen toe te staan, zolang er maar een
bestuurder is die te allen tijde kan ingrijpen of
het systeem kan uitzetten. Op dit moment wordt
bekeken welke wijzigingen in het Verdrag van
Wenen nog meer nodig zijn. Nederland speelt
hierin een actieve rol.
• Over volledig zelfrijdende auto’s – waarbij
helemaal geen bestuurder meer nodig is – en
de relatie met technische voertuigeisen vindt
momenteel overleg plaats in een informele
werkgroep onder vice-voorzitterschap van
Nederland.

Uiteindelijk doel van alle voorgenomen wijzigingen
is dat voertuigen meer en meer in staat zullen zijn
om de rijtaak zelfstandig en veilig uit te voeren.

2.5 Overige juridische aspecten
Om zelfrijdende voertuigen veilig te kunnen
introduceren op onze openbare wegen moeten
ook onderstaande juridische aspecten zorgvuldig
worden bekeken en uitgewerkt.
a. Aansprakelijkheid en verzekerbaarheid
Aangezien de techniek nog volop in ontwikkeling
is, is het nog te vroeg om uitspraken te doen over
de noodzaak tot het aanpassen van het
aansprakelijkheidsrecht. Voorlopig volstaat het
huidige aansprakelijkheidsrecht. Aanvullend moet
in de testprocedure de ontheffingaanvrager al voor
de verlening van de ontheffing aan de RDW
aantonen adequaat verzekerd te zijn voor eventuele
schade.
b. Privacy en datazeggenschap
(Zelfrijdende) voertuigen zullen naar verwachting
steeds meer communiceren met andere voertuigen
en met de infrastructuur. Nederland maakt zich
hard voor verdere uitwerking van de voorwaarden
voor verantwoord gebruik en hergebruik van
Smart Mobility | 13

allerlei soorten data door slimme voertuigen. Met
de Declaration of Amsterdam is een goede stap gezet
richting structurele samenwerking op Europees
niveau. Het kan zijn dat toenemende communicatie
tussen voertuigen om aanvullende regels vraagt die:
1. het toezicht op het naleven van de privacyregels
waarborgen;
2. het data(her-)gebruik voor consumenten en
bedrijven waarborgen.

Minister Schultz van Infrastructuur en Milieu heeft
de Tweede Kamer begin 2016 aangegeven4 dat zij er
voorstander van is dat automobilisten zelf invloed
hebben op het verzamelen en gebruik van
persoonsgegevens die henzelf betreffen en dus
geïnformeerde toestemming geven voor het
(her)gebruik van hun persoonsgegevens. Privacy zal
ook worden bekeken in het licht van de nieuwe
‘Algemene EU-verordening gegevensbescherming’5
die vanaf 25 mei 2018 van toepassing is.

Mocht hiervan sprake zijn, dan is er ruimte voor
nader onderzoek en een aanpak die meegroeit met
de techniek én de praktijk.

14 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

4

Kamerbrief, Aanhangsel Handelingen II 2015/16, nr. 1230

5

EU-verordening 2016/679

Grootschalig testen zet Nederland internationaal op de kaart
“In de provincie Noord-Brabant zijn we nadrukkelijk bezig met de toekomst van mobiliteit en wat dit betekent
voor onder andere inwoners en weggebruikers. De maatschappelijke ontwikkelingen in de automotive, ICT- en
telecomsector gaan razendsnel en bieden kansen om de technologische vooruitgang te versnellen. Als we die
kansen benutten, kunnen we ook mobiliteit slimmer, sneller, schoner en veiliger maken
Nederland speelt een voortrekkersrol als het gaat om slimme mobiliteitsoplossingen. Wij hebben hier een prachtig
klimaat waarin volop ruimte is om innovaties op het gebied van mobiliteit te testen om deze verder tot wasdom te
laten komen. Niet voor niets ontwikkelen we hier een uitgebreide testomgeving, waarmee grootschalig testen in
de praktijk en op basis van internationale standaarden en protocollen straks mogelijk is. Daartoe werken we nauw
samen met de Innovatiecentrale en de Verkeerscentrale Zuid-Nederland: twee voorbeelden van de faciliteiten
waarover we hier in Brabant beschikken. Dat maakt het ook voor internationale partijen aantrekkelijk om in
Nederland praktijkonderzoek te doen naar bijvoorbeeld de inzet van Intelligente Transport Systemen (ITS). Heel
belangrijk, want we werken toe naar intelligente systemen die uitwisselbaar en grensoverschrijdend zijn. Pas als we
daarin slagen, zal er een internationale markt ontstaan voor nieuwe mobiliteitsdiensten. Dáár ligt uiteindelijk de
winst.
Nederland wil, ook op Europees niveau, bijdragen aan die ambitie. De testomgeving in Brabant is dan ook open
voor nationale en internationale partijen. We kijken naar oplossingen die de bereikbaarheid in de regio verbeteren,
maar altijd met de gedachte om de gevonden oplossingen ook toe te passen op grotere schaal. Ergens in
Nederland. Of in Europa.
Concreet bestaat onze testomgeving uit 70 km rijks-, provinciale en lokale wegen van Tilburg via Eindhoven naar
Helmond met een reeks voorzieningen waarmee we nieuwe toepassingen, technieken, vormen van samenwerking
en apparatuur in echte verkeerssituaties kunnen testen. Toepassingen testen we met behulp van twee soorten
snelle datacommunicatie. WiFi-P voor korte afstand communicatie en 4G/LTE voor lange afstand communicatie.
Meerwaarde voor leveranciers is dat zij hun eigen dienst kunnen testen in een real life verkeerssituatie.
Met marktpartijen die naar verwachting veelvuldig gebruik zullen gaan maken van onze testomgeving, is het voor
onderzoekers ook dé plek voor monitoring en evaluatie, kennisverzameling en kennisdeling.
Hoe belangrijk het is om met verschillende partners gezamenlijk te testen én evalueren, blijkt uit het project
Spookfiles A58, waarin autobestuurders via hun smartphone een individueel rijadvies ontvangen om beter te
kunnen anticiperen op verkeerssituaties. Dat project heeft laten zien dat het maken van heldere afspraken en het
ontwikkelen van eenduidige standaarden onontbeerlijk is. Het gezamenlijk testen fungeert als een belangrijke
katalysator: de benodigde procedures en protocollen versterken de samenwerking en zorgen voor een werkbaar
resultaat. En daarmee kunnen we dan weer verdere stappen zetten in de ontwikkeling van smart mobility.
Nieuw in deze vorm van samenwerking is dat overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen samen de
verantwoordelijkheid nemen voor goede bereikbaarheid. Als overheden zien we ook dat we een plus
kunnen zetten op ons programma als we als één overheid zoeken naar mogelijkheden en kansen
verzilveren. Zo doen we dat nu met het programma SmartwayZ.NL, het innovatieve
mobiliteitsprogramma van Zuid-Nederland waarin we samen met al deze partijen zorgen voor de
beste oplossingen om de regio bereikbaar te houden. Dat kan gaan om de aanpak van harde
infrastructuur, maar ook om gezamenlijk investeren in de toepassing van smart mobility
oplossingen. Voornaamste doel is oplossingen te vinden die in de praktijk werken. En als iets werkt,
dan kunnen we de oplossing en de bijbehorende werkwijzen, randvoorwaarden en standaarden
kopiëren naar andere steden, gebieden of wegen. Wat werkt in Brabant, werkt straks voor
Nederland. En dus ook voor Europa!”

Christophe van der Maat
Gedeputeerde Mobiliteit en Samenwerking provincie Noord-Brabant

“Wat werkt voor Brabant, werkt straks voor Nederland. En dus ook
voor Europa”
Smart Mobility | 15

Daimler koos Nederland voor wereldprimeur Future Bus
“Daimler is innovatieleider op het gebied van geautomatiseerd rijden. In 2013 reed de eerste personenwagen, de Mercedes-Benz S500, een route autonoom. In 2014 presenteerden we de Future Truck 2025,
die als eerste vrachtwagen geautomatiseerd op de snelweg reed, de A14 bij Magdeburg in Duitsland. Weer
een jaar later, in 2015 heeft Daimler laten zien dat vrachtwagens ook connected, in platoons, kunnen rijden.
Logische vervolgstap voor ons was om geautomatiseerd rijden ook toe te passen op de bus. Zo ontstond
het innovatieproject rond de Future Bus. Mét CityPilot, een combinatie van intelligente systemen
waaronder een radar, camera’s en een satelliet gestuurd navigatiesysteem, die in Mercedes-Benz
touringcars worden gebruikt en zijn doorontwikkeld voor stadsverkeer. De intelligente connectiviteit van
de camera’s en sensoren is baanbrekend en zorgt voor een nauwkeurig beeld van de omgeving en de
exacte positie van de bus.
In dit project bleef het eigenlijk niet bij het toepassen van nieuwe techniek alleen. Zeker, we wilden met de
Future Bus natuurlijk geautomatiseerd rijden demonstreren. Maar de Future Bus met CityPilot was tegelijk een
designstudie. Hoe zou de bus van de toekomst eruit kunnen zien? Daimler Buses wil hiermee ook de discussie
op gang brengen.
Nederland was voor ons de ideale plek om de Future Bus te introduceren. Nieuwe wetgeving staat testen op de
openbare weg toe. Bovendien bieden de route en infrastructuur van de RNet 300 – tussen de haltes Schiphol
Handelskade en Haarlem-Schalkwijk – veel testmogelijkheden voor onze showcase, zoals Bus Rapid Transit
(BRT), verhoogde bushaltes en verkeersbeïnvloeding. Op dit traject van zo’n 20 km liggen bovendien de nodige
spannende uitdagingen: tunnels, kruisingen en scherpe bochten.
De wereldpremière van de Future Bus vond op 18 juli 2016 dus plaats op dit traject in Nederland. Met succes.
Want hier hebben wij – voor het eerst – bewezen dat onze bus tussen het reguliere (bus)verkeer volledig
geautomatiseerd kan rijden, halteren en communiceren. Het was een uitermate geslaagd event. Niet alleen
door alle media-aandacht, maar ook omdat Daimler er zelf veel van heeft geleerd. Wij gaan die informatie nu
gebruiken voor verdere ontwikkeling. Mogelijk introduceren wij binnenkort al componenten van het City
Pilotsysteem in onze stadsbussen.
Natuurlijk is samenwerking bij een innovatieproject met deze impact essentieel.
Je zet een geautomatiseerde bus op de openbare weg. Daimler heeft op het
gebied van verkeerslichtbeïnvloeding bijvoorbeeld intensief samengewerkt met
de Nederlandse Rijksoverheid, de provincie Noord-Holland, de gemeenten
Haarlem en Haarlemmermeer en Vialis, een ervaren advies- en ontwerpbureau
voor intelligente mobiliteitsystemen. Het was even wennen, zo’n publiekprivate constructie. Als ik een tip zou mogen meegeven voor een volgende
samenwerking, dan zou een strakke projectmatige aanpak met duidelijke
verantwoordelijkheden voor de verschillende partijen het proces en de
samenwerking nog verder kunnen helpen. Maar uiteindelijk is in ons Future Bus
project een zeer geslaagde samenwerking ontstaan. De inzet van het ministerie
van IenM en de RDW hebben wij als positief ervaren. Medewerkers toonden
zich betrokken en dachten pro-actief mee. Daar begint het mee als je samen
innovatieve projecten van de grond wilt tillen. Denk niet alleen in je eigen
straatje, denk met elkaar mee.”

Mark Westendorp
Key Accountmanager bij Daimler Buses | Evous Nederland B.V.

De route en infrastructuur tussen Schiphol en Haarlem biedt veel
testmogelijkheden én uitdagingen voor smart mobility showcases
16 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

3 Infrastructuur
Toepasbaar op de weg en in het
verkeer

anderzijds – staat natuurlijk niet op zichzelf en
wordt in onderlinge samenhang bekeken.

Het realiseren van toekomstbestendige
infrastructuur, rekening houdend met zelfrijdende
voertuigen, kent twee dimensies:

Ten aanzien van de (fysieke en digitale) infrastructuur lopen op dit moment de volgende acties:

1. de introductie van zelfrijdende voertuigen en
truck platoons heeft effect op de fysieke
infrastructuur (ontwerp en constructie);
2. de introductie van smart mobility heeft effect op
de digitale infrastructuur (verkeersmanagement).

3.1 Fysieke infrastructuur

De ontwikkeling van beide dimensies – wegontwerp
en constructies enerzijds en verkeersmanagement

Nederland staat op verschillende ranglijsten in
de top 3 van ‘beste infrastructuur’ in de wereld.
Dit maakt Nederland aantrekkelijk als testland voor
zelfrijdende voertuigen. Er lopen twee trajecten om
te kijken wat nodig is om de infrastructuur geschikt
te maken voor zelfrijdende voertuigen.

Smart Mobility | 17

• Het CROW6, het Nederlandse kenniscentrum
voorverkeer, vervoer en infrastructuur, voert een
verkenning uit naar de invloed van zelfrijdende
voertuigen op de vormgeving van de
weginfrastructuur. Hierbij neemt het CROW het
hele Nederlandse wegennet onder de loep. Voor
de verschillende stappen in de ontwikkeling naar
volledig zelfrijdende voertuigen zal vanuit het
oogpunt van wegontwerp vooral worden
bekeken welke kennis precies nodig en nuttig is.
Dit zal leiden tot het opstellen van een
ontwikkelagenda die ontwerprichtlijnen voor
de toekomst vastlegt. Naar verwachting is de
verkenning van het CROW eind 2016 klaar.
• Daarnaast kijkt Rijkswaterstaat samen met
kennisinstellingen naar de gevolgen van
zelfrijdende voertuigen voor weg- en
brugconstructies. Dit gebeurt in twee
verschillende snelheden. De real life cases met
truck platooning, die op dit moment in
ontwikkeling zijn, bieden de mogelijkheid om
onderzoeksvragen direct in de praktijk te laten
meelopen met de test. Omdat onderzoek naar de
effecten op constructies complex is, wordt er ook
een lange termijn onderzoeksagenda opgesteld
in samenwerking met andere wegbeheerders.

3.2 Digitale infrastructuur en
verkeersmanagement
De snelle ontwikkelingen in mobiele datacommunicatie zorgen voor een steeds groter aanbod van
individuele dienstverlening aan en ondersteuning
van de rijtaak van weggebruikers. Op korte termijn
liggen er vooral kansen in het beter informeren van
de weggebruiker. Op langere termijn zal deze
datacommunicatie ook geschikt zijn voor
geautomatiseerde (zelfrijdende) toepassingen.
In de komende jaren zal steeds vaker sprake zijn van
een straatbeeld waarin conventionele voertuigen
en intelligente voertuigen in het verkeer naast
elkaar bestaan. Het daadwerkelijke gebruik van
nieuwe informatiediensten en de bereidheid om
digitale ondersteuning van de rijtaak te benutten,
zal bepalend zijn voor het tempo waarin nieuwe
mobiliteitstoepassingen dagelijkse praktijk
worden. Naast kansen voor verkeersveiligheid,
doorstroming en reizigerscomfort bieden deze
ontwikkelingen ook mogelijkheden voor slimmer
verkeers-management, beheer en onderhoud.

6

http://www.crow.nl

18 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

a. Data-ontsluiting
De algemene verwachting is dat het dataverkeer de
komende periode exponentieel zal groeien, ook in
de mobiliteitssector. Voor mobiliteitstoepassingen
betekent dit dat er steeds meer private vraag komt
naar data vanuit publieke processen die nog niet
(volledig) gedigitaliseerd zijn. Denk aan publieke
kaders en randvoorwaarden, ge- en verboden,
planning voor evenementen, wegwerkzaamheden,
etcetera. Op diverse terreinen wordt gewerkt aan
ontsluiting van – voor smart mobility – relevante
publieke data.
• Binnen het programma Beter Benutten7 werken
Rijkswaterstaat en regionale overheden en
wegbeheerders samen aan het ontsluiten van
de meest essentiële publieke data voor
verkeersinformatie- en verkeersmanagementdiensten, de zogenaamde data top 8.
b. Communicatietechnologie
Voor de ontwikkeling van zelfrijdende voertuigen
is het noodzakelijk dat zij met elkaar én met de
omgeving kunnen communiceren. Voor dit soort
communicatie – het transport van data – tussen
voertuigen onderling en tussen voertuigen en de
wegkant bestaan verschillende mogelijkheden,
die in verschillende fasen van ontwikkeling zijn.
Deze nieuwe manieren van het transporteren van
data vragen om een hybride aanpak.
Op korte termijn is veel resultaat te bereiken via
bestaande telecomnetwerken. Maar er liggen
ook coöperatief-zelfrijdende toepassingen in
het verschiet die hogere eisen stellen aan
datacommunicatie dan de huidige telecomnetwerken aankunnen. Nieuwe generatie
telecomtechnieken (5G) en DSRC8, bieden deze
mogelijkheden wel via ad hoc communicatie.
Grootschalige toepassing van deze ontwikkeling
ligt echter nog verder weg, ook omdat
internationale overeenstemming noodzakelijk is
over afspraken op het gebied van met name privacy
en security.

7

http://www.beterbenutten.nl/ITS

8

Dedicated Short Range Communications (DSRC) is een
protocol voor draadloze communicatie over korte tot
middellange afstand, speciaal ontworpen voor gebruik in
verkeer. DSRC maakt communicatie mogelijk tussen
voertuig en weginfrastructuur. DSRC wordt in Europa op
dit moment het meest gebruikt voor het heffen van tol.

De inzet van het ministerie van Infrastructuur en
Milieu richt zich momenteel op het bij elkaar
brengen van partijen, waardoor een keten ontstaat
die diensten en toepassingen voor weggebruikers
ontwikkelt. Hiermee wil het ministerie kennis en
ervaring opdoen. Vragen die de komende jaren
beantwoord moeten worden zijn:
a. op welke wijze komt informatie vanuit de
omgeving bij het voertuig (4G/5G of DSRC)?
b. welke (snelle) communicatiestructuur is hiervoor
nodig langs de weg (draadloos of glasvezel)?
c. welke (rand)voorwaarden moeten zijn ingevuld
voor grootschalige toepassing (in termen van
kosteneffectiviteit, schaalbaarheid, tempo van
invoering in de markt, bescherming van privacy,
deugdelijkheid van security)?
d. welke verkeerseffecten worden in de praktijk
behaald?
• In het programma Beter Benutten werken
rijksoverheid, marktpartijen en regionale
overheden samen aan de grootschalige
toepassing van nieuwe diensten via
telecomnetwerken.
• Samen met regio Brabant werkt de rijksoverheid
binnen het programma Beter Benutten aan een
hybride testbed voor het testen van nieuwe

diensten, op basis van zowel DSRC-toepassingen
en -diensten als telecom-gebaseerde technieken
en diensten. Dit gebeurt in nauwe samenhang
met de internationale C-ITS-corridor van
Rotterdam-Frankfurt-Wenen.
• In de Praktijkproef Amsterdam9 werkt de
rijksoverheid samen met de regio Amsterdam en
marktpartijen aan het ontwikkelen van in-car
diensten bij evenementen voor nieuwe vormen
van (privaat) verkeersmanagement.
c. Transitie
Verschillende vormen van automatisch rijden en
toenemende individuele dienstverlening, gericht op
reis- en route-informatie, maakt dat Rijkswaterstaat
kijkt naar de mogelijkheden van gecontroleerd en
veilig uitfaseren van bestaande systemen in combinatie
met de introductie van benodigde nieuwe systemen.
Hierbij wordt rekening gehouden met verschillende
termijnen voor verschillende functies van deze
systemen gericht op verkeersveiligheid,
doorstroming, luchtkwaliteit en geluid. Ook wordt
rekening gehouden met de mate waarin nieuwe
diensten worden ingezet en hoeveel mensen deze
nieuwe diensten daadwerkelijk gebruiken.

9

http://www.praktijkproefamsterdam.nl
Smart Mobility | 19

Inwinnen van verkeersgegevens
Het slim combineren van innovatieve én bestaande
dataverzamelingen kan leiden tot meer inzicht en
betere kosteneffectiviteit. De noodzaak om
klassieke instrumenten als lussen in te zetten,
neemt hiermee af.
• Binnen de Praktijkproef Amsterdam, de
Innovatiecentrale, het programma Beter
Benutten en de Nationale Databank
Wegverkeergegevens (NDW) werkt het ministerie
van Infrastructuur en Milieu met publieke en
private partners aan slimme combinaties van
bestaande en innovatieve dataverzameling.
Slim navigeren
Steeds slimmere navigatiesystemen en apps bieden
een alternatief voor informatie die nu wordt
gegeven via DRIP’s (Dynamische Route Informatie
Panelen).
• Het ministerie van Infrastructuur en Milieu
stimuleert het gebruik van informatiediensten,
apps en navigatiesystemen via de programma’s
Beter Benutten en de Praktijkproef Amsterdam.
• Bij de beoogde afbouw van DRIP’s, houdt
Rijkswaterstaat rekening met bestaande
bestuurlijke afspraken en bekijkt het ministerie
op welke locaties DRIP’s ten tijde van crises en
grote calamiteiten noodzakelijk blijven om de
publieke taak van de wegbeheerder te kunnen
waarmaken.
Verkeersveiligheid
Diverse vormen van automatisch rijden10 en diensten
die de rijtaak ondersteunen11, kunnen zorgen voor
meer verkeersveiligheid. Op termijn kunnen deze,
afhankelijk van voldoende gebruik, functionaliteiten
van wegkantsystemen (deels) vervangen. Bestaande
(wegkant)systemen blijven uiteraard in gebruik totdat
in-car dienstverlening het huidige veiligheidsniveau op
zijn minst evenaart. Het ministerie van Infrastructuur
en Milieu monitort deze ontwikkeling voortdurend.
• IenM stimuleert rijtaakondersteunende diensten
in de Beter Benutten-projecten Spookfiles10,
Talking Traffic (C-ITS) en binnen de
C-ITS-corridor.

10

Zoals bijvoorbeeld adaptive cruise control en
automatische noodrem.

11

Bijvoorbeeld locatiegebaseerde snelheidsadviezen die
Spookfiles voorkomen, zoals in het gelijknamige Beter
Benutten project, zie www.spookfiles.nl

20 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

• RDW voert typegoedkeuring uit die nodig is
voordat diensten als CACC (Cooperative Adaptive
Cruise Control) op de Nederlandse wegen
geïntroduceerd kunnen worden.
Bebording
Het eventueel uitfaseren van borden met ge- en
verboden ligt wat verder in de toekomst, omdat
deze informatie iedere weggebruiker moet
bereiken. Het ministerie van IenM werkt wel aan
het in-car brengen van dit soort informatie,
aanvullend op bestaande bebording, als extra
ondersteuning voor de weggebruiker.
• Sinds 2013 zijn wegbeheerders verplicht hun
verkeersbesluiten digitaal, via de Staatscourant,
te publiceren.
• Via het project Talking Traffic (C-ITS) in het
programma Beter Benutten worden dienst­
verleners gestimuleerd informatie over ge- en
verboden in-car aan weggebruikers aan te bieden.

3.3 Programmering en vervanging
De ontwikkelingen hierboven krijgen hun weerslag
in diverse infrastructuurprojecten. Niet alleen bij
MIRT-aanlegprojecten, maar ook bij grootschalige
vervanging en renovatie van bestaande
infrastructuur stimuleert IenM de toepassing van
(duurzame) innovaties en wordt dus niet meer
standaard conventionele technologie
voorgeschreven. Bij Nationale Markt- en
Capaciteitsanalyses (NMCA) betrekt IenM ook
nadrukkelijk smart mobility partijen.
In Zuid-Nederland heeft het ministerie van
Infrastructuur en Milieu er, samen met de regio,
voor gekozen om de bereikbaarheidsproblematiek
breder aan te pakken. Smart mobility is in deze
aanpak een belangrijke pijler. Zo wordt eerst
bekeken of oplossingen te vinden zijn in het
domein van smart mobility, voordat wordt gezocht
naar oplossingen in beton en asfalt. Aan de hand
van de ervaringen in Zuid-Nederland wordt bezien
of de bereikbaarheidsproblematiek in andere
gebieden op een vergelijkbare vernieuwende wijze
kan worden aangepakt.12

12

http://www.smartwayz.nl

4 Samenwerking
In nauw contact met onze partners
De steeds verdergaande ontwikkelingen en
toepassingen in ITS (Intelligente Transport
Systemen) en smart mobility vragen om nieuwe
vormen van samenwerking. Zowel aan publieke
kant als in de rolverdeling publiek-privaat. In een
continu veranderende werkelijkheid moeten
overheden hun publieke taken en verantwoordelijkheden blijvend kunnen waarmaken. Tegelijk
moet het bedrijfsleven kansen kunnen benutten
om te vernieuwen.

Op het gebied van samenwerking heeft het
ministerie van Infrastructuur en Milieu de
navolgende acties genomen:
• in vervolg op de publiek-private koersbepaling in
de Routekaart Beter Geïnformeerd op Weg, is het
programma Connecting Mobility opgericht om de
publiek-private samenwerking door te zetten,
betrokken partijen te helpen in de benodigde
transitie, en te werken aan gezamenlijke
kennisopbouw en -deling;
• het programma Beter Benutten biedt een
gestructureerde samenwerking met 12 regio’s
inclusief governance op het geheel van projecten,
aanpak en werkwijze;

Smart Mobility | 21

• de C-ITS inspanningen in het programma Beter
Benutten worden vormgegeven in een procedure
Innovatie Partnerschap: de wijze waarop inhoud
en samenwerking tot stand komen, vindt plaatsdoor
middel van uitvoerig contact over en weer;
• de aanpak van regionale bereikbaarheids­
problematiek gebeurt in intensieve dialoog
met regionale overheden, marktpartijen en
kennisinstellingen, zoals in Bereikbaarheid
Zuid Nederland en Bereikbaarheid
Amsterdam;
• Rijkswaterstaat ondersteunt private dienst­
verleners maximaal in hun behoefte in de
Innovatiecentrale;
• de European Truck Platooning Challenge13
is door Rijkswaterstaat in eendrachtige
samenwerking met truckfabrikanten, logistieke
dienstverleners en kennisinstellingen tot stand
gekomen;
• de Praktijkproef Amsterdam waar het
ministerie van IenM en regionale partners
samenwerken en de private sector faciliteren
in het vormgeven en beproeven van nieuwe
verkeersmanagementconcepten;
• bij de totstandkoming en de uitvoering van de
Declaration of Amsterdam werkt het ministerie
van IenM nauw samen met diverse onderdelen
van de Europese Commissie (DG Move, Grow,
Research en Connect), andere lidstaten en de
industrie.
Voor het inrichten van projectoverstijgende
voorwaarden en het richten van Nederlandse
inbreng in het internationale circuit zijn ronde
tafels voor Smart Mobility ingericht. Aan deze
tafels vinden gesprekken plaats tussen overheden
en marktpartijen over verschillende voorwaarden14,
zoals interoperabiliteit, security en privacy. Dit zijn
slechts enkele voorbeelden van publiek-private
samenwerking, waarin publieke partijen met elkaar
samenwerken, afspraken maken en verschillende
vernieuwende rollen pakken, zoals die van
co-investeerder, aanjager, regisseur, makelaar of
partner. Publieke partijen kiezen er hierbij bewust
voor om niet in een traditionele ‘opdrachtgeveropdrachtnemer’ relatie te stappen, waarmee
overheden en bedrijfsleven natuurlijk zeer
vertrouwd zijn.

13

https://www.eutruckplatooning.com

14

http://rondetafels.ditcm.eu

22 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Het ministerie van Infrastructuur en Milieu hecht
zeer aan de samenwerking tussen Rijk en regionale
en lokale overheden: alleen op die manier kunnen
we gezamenlijke en consistente randvoorwaarden
– op gebied van privacy, rolverdeling en techniek –
bieden aan private ontwikkeling en investeringen.
De gebruikers die uiteindelijk van deze
investeringen moeten profiteren, beperken zich
immers niet tot een stad of regio en het
bedrijfsleven is minstens nationaal en overwegend
internationaal georiënteerd.
Deze vernieuwing in de samenwerking schept
nieuwe kansen en levert veel nieuwe kennis en
inzichten op. En tegelijk ontstaan hiermee ook
nieuwe onzekerheden. Dit is inherent aan de
typische Nederlandse learning by doing aanpak.
Waarbij we niet alle antwoorden vooraf weten,
maar samen aan de slag gaan om de onzekerheden
die we tegenkomen nader te onderzoeken en uit te
werken. En tot resultaten te komen.

Dit is een uitgave van het

Ministerie van Infrastructuur en Milieu
Postbus 20901 | 2500 ex Den Haag
www.rijksoverheid.nl/ienm
Oktober 2016