Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 1837

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 maart 2018
Hierbij bied ik u het verslag aan van Raad Buitenlandse Zaken van
26 februari 2018.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A.M. Kaag

kst-21501-02-1837
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-02, nr. 1837

1

VERSLAG RAAD BUITENLANDSE ZAKEN VAN 26 FEBRUARI
2018
Moldavië
Ministers spraken in de discussie over Moldavië brede steun uit voor het
land en zijn bevolking. Een aantal stappen in de goede richting is gezet ten
aanzien van economische hervormingen. Tegelijkertijd was er brede
overeenstemming om jegens de Moldavische regering het belang van
conditionaliteit uit te dragen tussen enerzijds EU-steun aan Moldavië en
anderzijds hervormingen door de Moldavische regering. Lidstaten
spraken met name hun zorg uit over het gebrek aan voortgang bij
bankenfraudebestrijding, de strijd tegen corruptie, mediavrijheid,
rechtsstatelijkheid en democratisering. Enkele lidstaten wezen op het
belang van zichtbaarheid van de EU en de lidstaten in Moldavië in het
verkiezingsjaar om zo een steun in de rug te zijn voor de regering om deze
hervormingen door te voeren.
Venezuela
De Raad sprak uitgebreid over de situatie in Venezuela. Verschillende
Ministers benadrukten de ernst van de humanitaire situatie. Venezuela
kampt met een gebrek aan voedsel en medicijnen. In dit licht werd
gesproken over de noodzaak er bij Venezuela op aan te dringen humanitaire toegang te verlenen. Daarnaast zijn er zorgen over grote aantallen
burgers die het land ontvluchten. Diverse lidstaten spraken bezorgdheid
uit over de politiek situatie in de aanloop naar de verkiezingen. Naar
verwachting zal de oppositie niet deelnemen. Lidstaten kwamen overeen
dat de huidige crisis via dialoog en onderhandelingen opgelost zal
moeten worden. Tegelijkertijd moet de EU zich voorbereiden om
maatregelen te treffen als de situatie hierom vraagt.
MOVP
De Raad besprak de situatie ten aanzien van het Midden-Oosten Vredesproces (MOVP). Daarnaast vond een informele lunch plaats over dit
onderwerp met Ministers van Buitenlandse Zaken uit Jordanië, SaoediArabië, Marokko, Egypte, de Palestijnse Gebieden, de Verenigde
Arabische Emiraten en de Secretaris-Generaal van de Arabische Liga. In
de Raad benadrukten Ministers het belang van EU-eenheid ten aanzien
van het MOVP en de twee-staten oplossing, inclusief de status van
Jeruzalem. Meerdere lidstaten benoemden de heikele financiële situatie
van UNRWA, de noodzaak tot dialoog met alle betrokken partijen inclusief
de VS, en de situatie in Gaza.
Tijdens de informele dialoog met de Arabische Ministers kwamen deze
onderwerpen ook aan bod. De EU-lidstaten herhaalden hun commitment
t.a.v. de twee-staten oplossing, inclusief de status van Jeruzalem.
Meerdere landen benadrukten het belang van steun aan UNRWA tijdens
de ministeriële conferentie «Preserving Dignity and Sharing
Responsibility-Mobilizing Collective Action for UNRWA» die op 15 maart
a.s. in Rome zal worden gehouden. Jordanië, Egypte en Zweden
organiseren deze conferentie. Van de zijde van de Arabische Ministers
werd het negatieve effect van het besluit van de VS ten aanzien van
Jeruzalem voor het MOVP geschetst. Meerdere Arabische Ministers
benadrukten het belang van actieve betrokkenheid van de EU bij het
MOVP. Verder wezen Arabische Ministers op de gedeelde belangen die de
EU en de Arabische landen hebben t.a.v. stabiliteit in de regio. De Hoge
Vertegenwoordiger stelde tot slot dat voortdurend engagement met de VS
over het Midden-Oosten Vredesproces essentieel blijft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-02, nr. 1837

2

Myanmar
Naar aanleiding van het Algemeen Overleg van 22 februari jl. maakt het
kabinet van de gelegenheid gebruik uw Kamer te informeren over de
Raadsconclusies Myanmar die tijdens de Raad Buitenlandse Zaken van
26 februari zonder discussie zijn aangenomen. De Nederlandse inbreng
tijdens de onderhandelingen over de Raadsconclusies was conform de
inzet van het kabinet zoals geformuleerd in de brief aan uw Kamer van
(Kamerstuk 32 735, nr. 181). Een aantal voor Nederland belangrijke
elementen is in de tekst van de Raadsconclusies opgenomen. Naast de
scherpe veroordeling van geweld en mensenrechtenschendingen door het
Myanmarese leger wordt op Nederlands verzoek in de conclusies Hoge
Vertegenwoordiger Mogherini opgeroepen om op korte termijn met
voorstellen te komen voor persoonsgerichte sancties tegen hoge
militairen die betrokken zijn bij ernstige mensenrechtenschendingen.
Daarnaast wordt Myanmar opgeroepen om voorwaarden te scheppen
voor een veilige, waardige en vrijwillige terugkeer van Rohingya en om
toegang te verlenen voor humanitaire organisaties en onafhankelijke
monitoring. Deze oproep betreft tevens het verlenen van toegang voor de
Fact Finding Missie van de Mensenrechtenraad, zodat onafhankelijk
internationaal onderzoek plaats kan vinden naar de mensenrechtenschendingen en samenwerking met de VN Speciale Rapporteur voor mensenrechten in Myanmar. Een ander belangrijk punt dat door Nederland is
ingebracht in de conclusies, betreft de oproep aan Myanmar om straffeloosheid tegen te gaan en het statuut van Rome te ratificeren of om de
jurisdictie van het ICC te aanvaarden. Tot slot roepen de Raadsconclusies
op tot het beperken van defensiesamenwerking met Myanmar tot het
strikte minimum en alleen gericht op versterking van democratische
principes, veiligheid en rechtsorde en respect voor mensenrechten.
Overig
Syrië
Nederland heeft in de aanloop naar de Raad Buitenlandse Zaken laten
weten de verslechterende situatie in Syrië, in het bijzonder in Oost-Ghouta
en Afrin, aan de orde te willen stellen. Hoge Vertegenwoordiger
Mogherini dankte de Europese leden van de VNVR voor hun inzet voor de
totstandkoming van VNVR-resolutie 2401 over een staakt het vuren in
Syrië. Nederland, evenals andere lidstaten, onderstreepte de noodzaak tot
implementatie van resolutie 2401. Hoge Vertegenwoordiger Mogherini
kondigde aan dat zij een brief zou sturen aan de drie guarantors van het
Astana proces (RF, Iran en Turkije) om hen op te roepen te zorgen voor
spoedige implementatie van de resolutie (deze brief is op 26 februari jl.
verzonden). Zoals herhaaldelijk besproken met uw Kamer, uitte Nederland
bovendien zorgen over de situatie in Afrin, waarbij Nederland EU-lidstaten
opriep om Turkije te blijven vragen om onderbouwing te leveren voor het
beroep op het recht op zelfverdediging. Ook andere leden van de Raad
spraken zorgen uit over de situatie in Afrin, met name wat betreft de
humanitaire situatie. Hiernaast ging de Hoge Vertegenwoordiger in op de
Brussel Conferentie over Syrië en de regio die op 24–25 april a.s. zal plaats
hebben, voorgezeten door de EU en de VN. Tijdens deze conferentie zal
worden gesproken over de rol die de internationale gemeenschap in Syrië
en de regio kan spelen, bijvoorbeeld op het gebied van humanitaire hulp.
Turks-Duitse militaire samenwerking
Naar aanleiding van het Algemeen Overleg van 22 februari jl. is bij
Duitsland navraag gedaan naar recente mediaberichten over Turks-Duitse
militaire samenwerking. In 2017, en onlangs opnieuw, verschenen er

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-02, nr. 1837

3

mediaberichten over een Duitse wapenexportstop naar Turkije. Net als
Nederland, toetst Duitsland nog steeds alle wapenexportaanvragen voor
Turkije op een zorgvuldige case-by-casebasis. Daarnaast houdt Duitsland
momenteel, in algemene zin en niet specifiek voor Turkije, vergunningaanvragen aan die politiek gevoelig zijn in het licht van de lopende kabinetsformatie. Dat geldt ook voor de Duits-Turkse samenwerking op het gebied
van ontwikkeling en productie van tanks. Een eventueel nieuw Duits
wapenexportbeleid wordt pas over enkele weken verwacht, nadat de
nieuwe regering is geïnstalleerd.
Artikel 100 procedure / UNMISS
Zoals toegezegd tijdens het Algemeen Overleg RBZ van 22 februari jl.
maakt het kabinet van de gelegenheid gebruik om uw Kamer te informeren over de informatievoorziening bij de uitzending van militairen. In
de brief over de werking van de Artikel 100-procedure en het Toetsingskader van 22 januari 2014 (Kamerstuk 29 521, nr. 226) heeft het vorige
kabinet de belangrijkste aspecten op een rij gezet. Uitgangspunt hierbij is
dat de Artikel 100-procedure van toepassing is bij de uitzending van
militaire eenheden voor internationale crisisbeheersingsoperaties, die
kans lopen geweld te moeten toepassen of risico lopen daaraan blootgesteld te worden. De Artikel 100-procedure wordt ook toegepast bij inzet
van de krijgsmacht voor humanitaire hulpverlening in geval van
gewapend conflict. Als de regering besluit tot een bijdrage aan een
internationale missie waarop artikel 100 niet van toepassing is, kan zij de
Kamer daarover op andere manieren informeren. Bijvoorbeeld via een
landenbrief of een verslag of geannoteerde agenda van een
EU-bijeenkomst. Uitgangspunt hierbij is dat, op basis van de vertrouwensrelatie tussen parlement en regering, het kabinet in alle gevallen het
parlement zo goed (en tijdig) mogelijk informeert.
De Nederlandse bijdrage aan de United Nations Mission in South Sudan
(UNMISS) bestaat met 6 stafofficieren en 15 Individual Police Officers
(IPO’s, waarbij de bijdrage van 15 IPO’s vooralsnog als gevolg van de
medische randvoorwaarden blijft opgeschort), niet uit militaire eenheden
en dus is de Artikel 100-procedure niet van toepassing. In het verleden
was de bijdrage van Nederland groter. Nederland leverde sinds 2006 een
bijdrage (15 militairen, 15 politiefunctionarissen en enkele stafofficieren)
aan UNMIS (United Nations Mission in Sudan). Het toenmalige kabinet
heeft indertijd besloten de Kamer over deze bijdrage te informeren
conform de Artikel 100-procedure. In 2011 heeft de VN UNMIS over laten
gaan in UNMISS (United Nations Mission in South Sudan). Nederland
heeft toen besloten om de Nederlandse bijdrage voort te zetten in deze
vernieuwde missie. Omdat voor UNMIS de Artikel-100 procedure was
toegepast, heeft het kabinet dit omwille van de consistentie gehandhaafd
in de brief van 30 september 2011 met daarin de verwijzing naar de
overgang naar UNMISS (Kamerstuk 29 521, nr. 172). Met het afbouwen
van de Nederlandse bijdrage naar 6 stafofficieren in 2017 heeft het kabinet
besloten de Artikel 100-procedure los te laten. De verlenging van de
Nederlandse bijdrage aan UNMISS is in 2017 meegenomen in de bredere
kamerbrief over ontwikkelingen Zuid-Sudan (Kamerstuk 29 521, nr. 341).
In 2018 is ervoor gekozen de verlenging mee te nemen in de geannoteerde agenda van de RBZ van 16 februari jl. (Kamerstuk 21 501-02,
nr. 1817), aangezien in deze kamerbrief ook de ontwikkelingen in
VNVR-verband worden meegenomen.
Daarnaast wordt uw Kamer jaarlijks geïnformeerd over de Nederlandse
bijdrage aan UNMISS via een tussentijdse evaluatie van lopende missies
en operaties. In het Toetsingskader 2014 is vastgelegd dat het parlement
iedere derde woensdag in mei hierover kan beschikken. Deze evaluatie
voorziet in de verantwoording van de inzet van zowel militaire eenheden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-02, nr. 1837

4

als de inzet van individuele militaire en civiele functionarissen in het kader
van missies met een civiele en militaire component.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-02, nr. 1837

5