Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 753

Werkbezoek van een delegatie uit de commissie
voor de Rijksuitgaven aan Europese instellingen
in Brussel van 11 april 2011

Nr. 1

VERSLAG VAN EEN WERKBEZOEK
Vastgesteld 28 april 2011
Op maandag 11 april 2011 heeft een delegatie uit de commissie voor de
Rijksuitgaven1 een werkbezoek gebracht aan de Europese instellingen in
Brussel.
De delegatie bestond uit de leden Van Gerven (delegatieleider, SP),
Braakhuis (GroenLinks), Ten Broeke (VVD) en Koolmees (D66). De
delegatie werd ambtelijk begeleid door de heer Groen, griffier van de
commissie voor de Rijksuitgaven, de heer Noordsij, medewerker Bureau
Onderzoek en Rijksuitgaven en de heer Van Kessel, adjunct-griffier van de
vaste commissie voor Europese Zaken.

1
Samenstelling:
Leden: Slob, A. (CU), Omtzigt, P.H. (CDA),
Veen, E. van der (PvdA), Neppérus, H. (VVD),
Gerven, H.P.J. van (SP), voorzitter, Blanksmavan den Heuvel, P.J.M.G. (CDA), Dijck, A.P.C.
van (PVV), Broeke, J.H. ten (VVD), ondervoorzitter, Ouwehand, E. (PvdD), Heijnen, P.M.M.
(PvdA), Bashir, F. (SP), Sap, J.C.M. (GL),
Harbers, M.G.J. (VVD), Plasterk, R.H.A. (PvdA),
Groot, V.A. (PvdA), Braakhuis, B.A.M. (GL),
Vliet, R.A. van (PVV), Mulder, A. (VVD),
Dijkgraaf, E. (SGP), Verhoeven, K. (D66),
Koolmees, W. (D66), Besselaar, I.H.C. van den
(PVV) en Vacature (CDA).
Plv. leden: Rouvoet, A. (CU), Knops, R.W.
(CDA), Vermeij, R.A. (PvdA), Ziengs, E. (VVD),
Gesthuizen, S.M.J.G. (SP), Haverkamp, M.C.
(CDA), Gerbrands, K. (PVV), Beek, W.I.I. van
(VVD), Thieme, M.L. (PvdD), Monasch, J.S.
(PvdA), Irrgang, E. (SP), Grashoff, H.J. (GL),
Straus, K.C.J. (VVD), Hamer, M.I. (PvdA),
Kuiken, A.H. (PvdA), Gent, W. van (GL),
Beertema, H.J. (PVV), Boer, B.G. de (VVD),
Staaij, C.G. van der (SGP), Pechtold, A. (D66),
Koşer Kaya, F. (D66), Graus, D.J.G. (PVV) en
Hijum, Y.J. van (CDA).

kst-32753-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Doel van het werkbezoek was om in het algemeen te spreken over de
verantwoording over Europese middelen en specifiek over de herziening
van het Financieel Reglement van de Europese begroting. De delegatie
heeft zich sterk gemaakt voor het invoeren van een nationale lidstaatverklaring die openbaar is en waarover politieke verantwoording plaatsheeft.
Verder heeft de delegatie zich kritisch opgesteld ten opzichte van het
invoeren van een aanvaardbaar foutenrisico (tolerable risk of error).
Het programma omvatte gesprekken met de heer Oldenburg, plaatsvervangend Permanent Vertegenwoordiger van Nederland bij de EU; de heer
Słowik, kabinetslid van de Eurocommissaris voor financiële programmering en begroting; de Nederlandse leden van de commissies begroting
en begrotingscontrole van het Europees Parlement; mevrouw Gräßle,
rapporteur namens het Europees Parlement voor de herziening van het
Financieel Reglement, de heer Šemeta, Eurocommissaris voor Belastingen, Douane, Audit en Anti-fraude.
De delegatie dankt alle gesprekspartners die aan het welslagen van het
werkbezoek hebben bijgedragen en in het bijzonder de heer Debets,
financieel attaché bij de permanente vertegenwoordiging van Nederland
bij de EU in Brussel, en de permanent vertegenwoordiger van de Tweede
Kamer der Staten-Generaal voor hun inhoudelijke bijdrage aan het
programma en de verdere organisatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 753, nr. 1

1

De delegatie brengt als volgt verslag uit.
De voorzitter van de commissie voor de Rijksuitgaven,
Van Gerven
De griffier van de commissie voor de Rijksuitgaven,
Groen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 753, nr. 1

2

Permanente Vertegenwoordiging van Nederland bij de EU in
Brussel (PVEU)
De start van het werkbezoek betrof een gesprek/briefing op de PVEU door
de heer Oldenburg, plaatsvervangend permanent vertegenwoordiger en
de heer Debets, financieel attaché. Tijdens dit gesprek gaven zij een
procedurele en inhoudelijke toelichting op de lopende onderhandelingen
over de herziening van het Financieel Reglement.
Er werd er ondermeer gesproken aan de hand van de regeringsbrief over
de onderhandelingen over de herziening van het Financieel Reglement
(Kamerstuk 32437–9), die kort voor het werkbezoek aan de Kamer was
gezonden. Het tussentijds versturen van een brief met informatie over de
ontwikkelingen in de onderhandeling is het gevolg van de afspraken die
de Kamer heeft gemaakt met de regering tijdens het algemeen overleg
over het parlementair behandelvoorbehoud op de herziening van het
Financieel Reglement op 5 oktober 2010. In deze brief gaat de regering
specifiek in op de stand van zaken rond het invoeren van een
aanvaardbaar foutenrisico, de nationale lidstaatverklaring en een kader
voor een groter gebruik van (innovatieve) financiële instrumenten.
Er werd aangegeven dat het oorspronkelijke voorstel om een
aanvaardbaar foutenrisico (AFR) in te voeren per begrotingsonderdeel en
berekend op basis van een kosten-batenanalyse van controles niet meer
op tafel lag. In een gewijzigd (afgezwakt) voorstel is de vaststelling van
het AFR niet meer gerelateerd aan de jaarlijkse déchargeprocedure en is
de competentie van de Europese Commissie beperkt tot het monitoren
van foutenniveaus. De normen van de Europese Rekenkamer en daarmee
voor de formele déchargeprocedure blijven daarmee voor alle uitgavencategorieën gebaseerd op één uniforme, maximale tolerantiegrens voor
fouten van 2%. De Nederlandse regering heeft aangegeven het
afgezwakte voorstel nog altijd onwenselijk te vinden, omdat daarmee toch
de principediscussie is geopend om af te stappen van de 2%-norm. Het
advies aan de delegatie was dan ook om deze Nederlandse lijn door te
trekken.
Voor wat betreft het gedeelde beheer van de verantwoording over
Europese middelen door de Europese Commissie en de lidstaten heeft de
regering aangegeven dat het oorspronkelijke Commissievoorstel
afgezwakt is. Het oorspronkelijke voorstel betrof een «Management
Declaration of Assurance», die de verantwoording over de rechtmatigheid
van de bestedingen expliciet bij de lidstaten legt. In de onderhandelingen
is het voorstel onder druk van de lidstaten gewijzigd naar een «statement»
over het functioneren van het systeem en niet meer over de rechtmatigheid van de bestedingen. Het advies aan de delegatie was om in de
gesprekken de noodzaak voor verbetering van nationale (politieke)
verantwoording over EU fondsen te benadrukken, evenals het belang te
benadrukken van het openbaar maken van de verklaringen (ongeacht de
uiteindelijke vorm ervan).
Kabinet van Eurocommissaris Lewandowski
Na de eerdere ontmoetingen tussen Tweede Kamerleden en Eurocommissaris Lewandowski op 29 maart 2011 in Den Haag en 21 februari 2011 in
Brussel, werd er gesproken met de heer Słowik, die als kabinetslid van
Eurocommissaris Lewandowski dossierverantwoordelijk is voor de
herziening van het Financieel Reglement. De heer Słowik begon met een
presentatie over het EU-voorstel voor de herziening van het Financieel
Reglement.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 753, nr. 1

3

De belangrijkste doelen van de herziening van het Financieel Reglement
zijn vereenvoudiging van de regelgeving, betere mogelijkheden voor
hefboomwerking van niet EU-middelen en het verbeteren van de
verantwoording. Met betrekking tot de vereenvoudiging wees de heer
Słowik ondermeer op de balans die gezocht moet worden bij het
uitwerken van regelgeving in het Financieel Reglement en het bijbehorende implementatiereglement enerzijds en in sectorale regelgeving
anderzijds. Daarbij is het noodzaak dat de regels in het Financieel
Reglement niet te gedetailleerd worden. De situatie waarin personen of
instellingen geen subsidie meer aanvragen, omdat de verschillen tussen
de diverse (sectorale) procedures te ingewikkeld zijn, moet echter ook
voorkomen worden.
De openstaande discussiepunten op het gebied van verantwoording in
gedeeld beheer waren volgens de heer Słowik de accreditatie van en
toezicht op instellingen die EU-fondsen beheren. Verder zou er een
discussie zijn over de procedurele deadline voor het inleveren van de
Management Declarations bij de Europese Commissie (medio of eind
maart). Verder gaf hij aan dat EP-rapporteur Gräßle waarschijnlijk met een
amendement zou komen voor het opnemen van een tekst over een
vrijwillig uitgeven van nationale lidstaatverklaringen.
Naast het stellen van informerende vragen, heeft de delegatie tijdens de
discussie benadrukt dat het lastig is om de kiezers de noodzaak van de EU
te laten inzien, op het moment dat er geen goede verantwoording is.
Verantwoording over EU-geld raakt direct aan de geloofwaardigheid van
de EU en het vertrouwen in de overheid.
Nederlandse Europarlementariërs commissies Begroting en
Begrotingscontrole
De delegatie heeft vervolgens een werklunch in het Europees Parlement
gehad met de Nederlandse leden van de commissies Begroting (BUDG)
en Begrotingscontrole (CONT) van het Europees Parlement. Het betrof de
heer Mulder (VVD), de heer Eickhout (GroenLinks), de heer Hartong (PVV),
de heer Gerbrandy (D66) en mevrouw De Lange (CDA). In een informele
discussie hebben de Nederlandse Europarlementariërs verschillende
accenten aangebracht. In het algemeen werd de Nederlandse lijn om
openbaarheid van de verantwoording en het belang van verantwoording
op politiek niveau gedeeld. De heer Mulder heeft onder andere het
Interinstitutioneel Akkoord tussen het Europees Parlement en de Raad
over de Financiële Perspectieven 2007 -2013 uit 2006 in herinnering
geroepen, waarin de lidstaten zich ertoe hebben verbonden om o.a.
jaarlijks op het passende nationale niveau een overzicht op te stellen van
de beschikbare controles en verklaringen.
EP-rapporteur Gräßle
De delegatie had vervolgens een gesprek met Dr. Ingeborg Gräßle, die
rapporteur is van het Europees Parlement betreffende de herziening van
het Financieel Reglement. Aan dit gesprek deden ook de overgebleven
Nederlandse Europarlementariërs mee. Op het gebied van de transparantie van de af te geven verklaringen deelde mevrouw Gräßle het belang
van transparantie voor de legitimiteit van de EU-uitgaven en gaf aan een
amendement hierover te overwegen.
Voor wat betreft de politieke verantwoording gaf zij aan dat het noodzakelijk was om eerst betrouwbare managementverklaringen te krijgen en
dat het pas daarna mogelijk is om ook politieke verantwoording af te
dwingen. De delegatie heeft hierbij aangegeven dat er juist politieke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 753, nr. 1

4

verantwoordelijkheid en druk (ownership) nodig is om betrouwbare
managementverklaringen af te dwingen. Mevrouw Gräßle ging ook in op
de vraag waarom het voor Duitsland lastig was om een nationale
lidstaatverklaring af te geven en wees erop dat in Duitsland de relevante
budgettaire bevoegdheden op het niveau van de Länder liggen. De
Nederlandse delegatie heeft benadrukt dat politieke verantwoording
gewenst is op het op het passende politieke niveau, dus in het geval van
Duitsland kan politieke verantwoording over Europese uitgaven op
Länder-niveau passend zijn.
Eurocommissaris Šemeta
Tot slot heeft de delegatie een gesprek gehad met Eurocommissaris
Šemeta, Eurocommissaris voor Belastingen, Douane, Audit en
Anti-fraude. De Eurocommissaris gaf aan dat de Nederlandse nationale
lidstaatverklaring in de buurt zit van de uiteindelijk te bereiken, adequate
verantwoording. Hij deelde de opvatting dat er politieke verantwoording
op het passende, bij voorkeur hoogst mogelijke, niveau moet zijn en
constateerde dat sommige lidstaten inderdaad problemen hebben bij het
nemen van deze verantwoordelijkheid (zoals Duitsland). Met betrekking
tot de onderhandelingen en de weg naar nationale lidstaatverklaringen
was hij voorstander van een aanpak in twee stappen. Allereerst zou er in
het voorstel van het Financieel Reglement een goede omschrijving
moeten komen van de management verklaringen, waarbij de invulling van
de inhoud en criteria erg belangrijk zijn. De volgende stap zou pas de
politieke goedkeuring kunnen zijn.
Op de vraag wat de Europese Commissie concreet doet om de verantwoording in lidstaten te verbeteren, verwees de Eurocommissaris
allereerst naar de lopende onderhandelingen, naar de analyse die de
Europese Commissie heeft gemaakt van de huidige, bestaande vormen
van nationale lidstaatverklaringen en naar nieuwe verplichtingen voor
DG’s om hun Eurocommissaris te informeren over (problemen bij) de
verantwoording in de verschillende sectoren. Op de vraag of de Europese
Commissie ook geld terugvordert indien er fouten worden geconstateerd
bij de besteding van Europese middelen, gaf hij aan dat vooral het
onderbreken of verminderen van opeenvolgende betalingen als instrumenten worden ingezet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 753, nr. 1

5