Inrichting van de
repressieve brandweerzorg
Bonaire, Sint Eustatius en
Saba

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

Voorwoord

5

Samenvatting

6

1

Inleiding

10

2
2.1
2.1.1
2.1.2
2.1.3
2.1.4
2.1.5
2.2
2.2.1
2.2.2
2.2.3
2.2.4
2.2.5

Wet- en regelgeving brandweerzorg BES
Eilandelijke brandweerzorg
Organisatie
Taken
Planvorming
Personeel en materieel
Overleg en verantwoording
Brandweerzorg op de luchtvaartterreinen
Organisatie
Taken
Planvorming
Personeel en materieel
Overleg en verantwoording

13
13
13
14
15
16
18
18
19
19
20
20
20

3
3.1
3.1.1
3.1.2
3.1.3
3.1.4
3.1.5
3.2
3.2.1
3.2.2
3.2.3
3.2.4
3.2.5

Inrichting brandweerzorg
Inrichting eilandelijke brandweerzorg
Organisatie
Taken
Planvorming
Personeel en materieel
Overleg en verantwoording
Inrichting brandweerzorg luchtvaartterreinen
Organisatie
Taken
Planvorming
Personeel en materieel
Overleg en verantwoording

21
21
21
25
26
28
32
33
34
34
35
35
36

2

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

4
4.1
4.1.1
4.1.2
4.1.3
4.1.4
4.1.5
4.2
4.2.1
4.2.2
4.2.3
4.2.4
4.2.5

Verschillen tussen de feitelijke en de beoogde inrichting
Eilandelijke brandweerzorg
Organisatie
Taken
Planvorming
Personeel en materieel
Overleg en verantwoording
Brandweerzorg luchtvaartterreinen
Organisatie
Taken
Planvorming
Personeel en materieel
Overleg en verantwoording

38
38
38
39
40
41
42
42
43
43
43
43
44

5
5.1
5.2

Typering verschillen wet en werkelijkheid en conclusies
Eilandelijke brandweerzorg
Brandweerzorg luchtvaartterreinen

45
45
48

I
II
III
IV
V
VI

Bijlagen
Waaierschema beoordeling eilandelijke brandweerzorg
Waaierschema beoordeling brandweerzorg
luchtvaartterreinen
Lijst met geïnterviewden
Overzicht AMvB’s en regelingen in VwBES
Geraadpleegde documenten over brandweer BES
Afkortingen

3

50
51
52
53
55
58

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

4

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

De Inspectie Justitie en Veiligheid houdt onder andere toezicht op de brandweer en
de rampenbestrijding in Nederland. De Inspectie doet dit ook voor de drie
bijzondere gemeenten (Bonaire, Sint Eustatius en Saba) in Caribisch Nederland.
Voor 10 oktober 2010 waren deze gemeenten onderdeel van de Nederlandse
Antillen en beschikte elk eiland over een eigen brandweerkorps. Sinds 10 oktober
2010 zijn de drie afzonderlijke brandweerkorpsen samengevoegd tot één
brandweerkorps, het Brandweerkorps Caribisch Nederland (BKCN).
De brandweer in Caribisch Nederland is door de Inspectie niet eerder aan een
onderzoek onderworpen, ook niet voor 10 oktober 2010. Het voorliggende rapport
geeft dan ook een eerste beeld van de, in dit geval, repressieve brandweerzorg op
Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Daarbij onderzocht de Inspectie niet uitsluitend de
uitvoering. Ook de wijze waarop de bestaande wet- en regelgeving hieraan richting
geeft maakte deel uit van het onderzoek.
De Inspectie heeft onlangs in haar Meerjarenprogramma 2018-2020 vier hoofdlijnen
gepresenteerd voor haar koers voor de komende jaren. In het licht van dit
meerjarenprogramma is dit rapport opgesteld. Met dit onderzoek naar de
repressieve brandweerzorg wil de Inspectie een bijdrage leveren aan de discussie
over dit onderwerp, door middel van een objectieve en onafhankelijke analyse van
de beschikbare informatie en daarop gebaseerde aanbevelingen. De
maatschappelijke opgave van het leveren van goede brandweerzorg en het lerend
vermogen van alle betrokkenen op dit onderwerp staat hierbij centraal.
Het voorliggende rapport geeft slechts een eerste beeld van de repressieve
brandweerzorg op Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Het Brandweerkorps Caribisch
Nederland heeft een enorme prestatie geleverd door drie afzonderlijke
brandweerkorpsen om te vormen tot één korps, met personeel dat voldoende is
opgeleid en getraind voor haar repressieve taken. De repressieve brandweerzorg is
op orde, maar de governance is dat nog niet.
In aansluiting op de ontwikkelingen binnen de andere domeinen waarop de
Inspectie toezicht houdt vormt dit rapport de opmaat naar een periodiek te
verschijnen ‘Staat van de brandweer in Caribisch Nederland’.

J.G. Bos
Hoofd Inspectie Justitie en Veiligheid

5

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

Aanleiding
In Europees Nederland heeft in 2017 een onderzoek plaatsgevonden naar de
repressieve brandweerzorg1. Besloten is een soortgelijk onderzoek eveneens op
Bonaire, Sint Eustatius en Saba uit te voeren.
Voor 2010 was er op elk van de eilanden van de toenmalige Nederlandse Antillen
een zelfstandig brandweerkorps aanwezig. Na 10-10 2010 werd voor de BESeilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba nieuwe wetgeving van kracht op het gebied
van brandweer(zorg), de Veiligheidswet BES2 (hierna: VwBES). Uitgangspunt van
deze wet is een gezamenlijk brandweerkorps voor de drie eilanden met een
korpsbeheerder in Den Haag en drie bestuurscolleges die verantwoordelijk zijn voor
de brandweerzorg op hun eiland. Dit korps voert ook de brandweertaken op de
luchtvaartterreinen van de eilanden uit.
De brandweer in Caribisch Nederland is voor de Inspectie niet eerder onderwerp van
onderzoek is geweest is. Omdat de wijze van organiseren en de wet- en regelgeving
ten aanzien van de brandweer in Caribisch Nederland aanmerkelijk afwijken van die
in Europees Nederland, is gekozen voor een apart onderzoek met een eigen
probleemstelling.
Met dit onderzoek wil de Inspectie Justitie en Veiligheid (hierna: Inspectie) bepalen
waar het Brandweerkorps Caribisch Nederland (hierna: BKCN) in haar ontwikkeling
staat en in hoeverre de inrichting van de repressieve brandweerzorg in Caribisch
Nederland voldoet aan de geldende wet- en regelgeving.
De probleemstelling van dit onderzoek luidt als volgt:
‘Hoe is de inrichting van de repressieve brandweerzorg in Caribisch
Nederland in de geldende wet- en regelgeving geregeld en wat is de
stand van zaken in het Brandweerkorps Caribisch Nederland?’
Door bestudering van plannen en andere documenten van en over de brandweer in
Caribisch Nederland, interviews met functionarissen die bij de brandweerzorg op de
eilanden betrokken zijn en observaties schetst de Inspectie hoe de repressieve

1
2

Het deel van de brandweerzorg waarin het daadwerkelijk optreden bij incidentenplaats vindt.
BES wordt als afkorting gebruikt voor de drie Caribische gemeenten Bonaire, Sint Eustatius en Saba.

6

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

brandweerzorg op de eilanden volgens wet- en regelgeving zou moeten zijn
ingericht en geeft vervolgens de daadwerkelijke inrichting in de praktijk weer. Tot
slot duidt ze de geconstateerde verschillen, met waar nodig verbeter- of
aandachtspunten.
De belangrijkste uitkomsten van het onderzoek
Bevindingen
De manier waarop het BKCN de repressieve brandweerzorg heeft georganiseerd en
uitvoert is conform de wet. Het BKCN heeft een enorme prestatie geleverd door drie
afzonderlijke brandweerkorpsen om te vormen tot één korps, met personeel dat
voldoende is opgeleid en getraind voor haar repressieve taken. Het BKCN voert deze
taken naar volle tevredenheid van alle betrokkenen uit. Het korps beschikt over
goed en overwegend nieuw materieel. De personele bezetting daarentegen loopt
achter, maar de korpsbeheerder heeft inmiddels toestemming gegeven deze uit te
breiden. Aandachtspunten voor het korps zijn nog wel de alarmering van het
personeel, de kleding en de periodieke medische keuringen.
Overwegend heerst de gedachte dat het, zoals het nu gaat, wel goed gaat met de
brandweer. Dat neemt niet weg dat een aantal zaken, onder verantwoordelijkheid
van de bestuurscolleges en de korpsbeheerder, niet voldoet aan de wettelijke eisen
of er in de praktijk anders uitziet dan de VwBES voorschrijft.
De Inspectie constateert dat de korpsbeheerder en de bestuurscolleges niet erg
actief zijn richting de brandweer(zorg) en dat de governance3 beter moet.
Dit blijkt onder andere uit het ontbreken van plannen. Dat er op de eilanden geen
opkomsttijden gelden en geen dekkingsplan is opgesteld, ziet de Inspectie net als
de bestuurscolleges niet als groot probleem. Daarin ligt ook geen meerwaarde
gezien het beperkte oppervlak van de eilanden en de onmogelijkheden om de
infrastructuur ingrijpend te veranderen. Het ontbreken van een brandweerparagraaf
in het beleidsplan, een beheersplan en een brandbeveiligingsverordening is
daarentegen wel een gemis. Deze plannen moeten namelijk richting geven aan de
verdere ontwikkeling van de brandweer(zorg).
Ook is er onvoldoende overleg tussen onder andere korpsbeheerder en
bestuurscolleges en kan de verantwoording beter.
Dat de governance nog niet op orde is, is deels toe te schrijven aan tevredenheid
over hoe het BKCN nu functioneert. Echter de Inspectie heeft opgetekend dat dit
ook deels veroorzaakt wordt doordat de VwBES op verschillende punten onduidelijk
is of niet aansluit op de lokale situatie.
De Inspectie stelt vast dat de Wet Veiligheidsregio’s en de VwBES veel
overeenkomsten hebben. De BES-eilanden zijn echter drie (zeer) kleine gemeenten
die geen veiligheidsregio vormen. De bestuurlijke aansturing van de afzonderlijke
eilanden en de onderlinge afstand tussen deze eilanden lenen zich hier ook niet
voor. Hierdoor sluit de VwBES niet goed aan op de lokale situatie.
Een andere bevinding is verder dat op de BES-eilanden geen sprake is van een
functionerende gemeenschappelijke en multidisciplinaire meldkamer. Daarmee

3

Governance= het waarborgen van de onderlinge samenhang van de wijze van sturen, beheersen, en
toezicht houden van organisaties, gericht op een efficiënte en effectieve realisatie van doelstellingen,
alsmede het daarover op een open wijze communiceren en verantwoording afleggen ten behoeve van
belanghebbenden.

7

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

wordt ondanks aanbevelingen uit andere onderzoeken van de Inspectie4 daartoe al
zeven jaar lang niet voldaan aan de VwBES. Er zijn nu meerdere telefoonnummers
per eiland nodig om de brandweer te alarmeren. Dit leidt tot onnodige en
onwenselijke vertragingen in de opkomst van de brandweer. Alarmering van
personeel gebeurt nu telefonisch op de persoon, wat omslachtig en tijdrovend is.
Mede door het ontbreken van een meldkamer per eiland leidt dit ook tot vertraging
in de uitruk.
Vrijwel alle geïnterviewden geven aan dat wel behoefte is aan een multidisciplinaire
meldkamer per eiland met één alarmnummer voor alle hulpverleningsdiensten. Tot
nu toe heeft echter niemand hiertoe concrete acties ondernomen.
De manier waarop het BKCN de repressieve brandweerzorg op de
luchtvaartterreinen heeft georganiseerd en uitvoert is conform de richtlijnen. Het
personeel is ook voldoende is opgeleid en getraind voor de repressieve taken op de
luchthavens. Het BKCN voert deze taken naar tevredenheid van de betrokkenen uit.
Ten aanzien van de brandweerzorg op de luchtvaartterreinen5 ziet de Inspectie (na
afstemming met de Inspectie Leefomgeving en Transport) twee aandachtspunten.

De samenwerking met en de verantwoording naar de exploitanten van de
luchtvaartterreinen moet beter worden ingevuld. Hierin is een rol weg gelegd
voor de korpsbeheerder als opdrachtnemer.

Het in rekening brengen van de kosten voor de inzet van de brandweer op de
luchtvaartterreinen, zoals aangegeven in de VwBES helpt in het duidelijker
maken van de verhouding tussen de opdrachtgever (exploitant
luchtvaartterrein) en de opdrachtnemer (BKCN).
De Inspectie heeft opgetekend dat de brandweer de ‘rescue’-taak op zee niet
uitvoert. Deze taak wordt al jaren niet of onvoldoende ingevuld, ook niet door
andere partijen. Dit punt valt formeel onder het toezicht van de Inspectie
Leefomgeving en Transport en is bij hen bekend. Het is aan hen op dit punt actie te
ondernemen.
Conclusies
Op basis van bovenstaande bevindingen komt de Inspectie tot de volgende
conclusies:

4
5



De uitvoering van de repressieve brandweerzorg door het BKCN op
de BES-eilanden is op orde.



De governance op de brandweer(zorg) is nog niet op orde.



De Veiligheidswet BES sluit niet goed aan op de lokale situatie.



De gemeenschappelijke (multidisciplinaire) meldkamer
functioneert nog steeds niet conform het gestelde hieromtrent in
de Veiligheidswet BES.



De uitvoering van de repressieve brandweerzorg op de
luchtvaartterreinen op de BES-eilanden is op orde.

Onder andere onderzoek nulmeting organisatie rampenbestrijding Bonaire, november 2014.
Het toezicht op de luchtvaartterreinen (en de brandweerzorg daar) valt onder de Inspectie Leefomgeving
en Transport.

8

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

Aanbevelingen
Ten aanzien van de governance van de brandweer doet de Inspectie daarom de
volgende aanbevelingen aan de bestuurscolleges en de korpsbeheerder:



Neem als bestuurscolleges uw verantwoordelijkheid door met de
korpsbeheerder en de algemeen commandant duidelijke afspraken te
maken over taken en uitvoering van de brandweerzorg. Stel hiermee
kaders voor het BKCN.



Stel met voorrang een paragraaf voor de brandweer in het beleidsplan op
en stel een beheersplan op. Deze vormen de basis voor uitvoering van
taken en werkzaamheden door het BKCN.



Stel structureel periodiek overleg in tussen bestuurscolleges en
korpsbeheerder. Hierdoor kan de sturing en verantwoording worden
verbeterd.

Ten aanzien van de Veiligheidswet BES doet de Inspectie de volgende
aanbevelingen aan de minister van Justitie en Veiligheid:


Overweeg, wanneer de gelegenheid zich voordoet, de Veiligheidswet BES
in overleg met de eilandbesturen en korpsbeheerder waar nodig aan te
passen, zodat deze beter aan sluit bij de lokale situatie.



Laat de beleidsdirecties de bestuurscolleges en eilandsraden nog meer
ondersteunen door nog ontbrekende algemene maatregelen van bestuur
(AMvB’s), regels en convenanten in overleg met de betrokkenen in te
vullen.

Ten aanzien van de meldkamer doet de Inspectie de volgende aanbeveling aan alle
betrokkenen:
Werk met voortvarendheid aan het inrichten van een of meer
gemeenschappelijke multidisciplinaire meldkamer(s).

9

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

1
Aanleiding
In Europees Nederland heeft in 2017 een onderzoek plaats gevonden naar de
inrichting van de repressieve brandweerzorg in de veiligheidsregio’s. Aangezien de
brandweer in Caribisch Nederland voor de Inspectie niet eerder onderwerp van
onderzoek is geweest, ook niet in de tijd vóór 2010, is besloten een soortgelijk
onderzoek eveneens op Bonaire, Sint Eustatius en Saba uit te voeren. Omdat de
wijze van organiseren en de wet- en regelgeving ten aanzien van de brandweer in
Caribisch Nederland aanmerkelijk afwijken van die in Europees Nederland, is
gekozen voor een apart onderzoek met een eigen probleemstelling.
Doel en probleemstelling
Met dit onderzoek wil de Inspectie Justitie en Veiligheid (verder: Inspectie) bepalen
waar het Brandweerkorps Caribisch Nederland (hierna: BKCN) in haar ontwikkeling
staat en in hoeverre de inrichting van de repressieve brandweerzorg in Caribisch
Nederland voldoet aan de geldende wet- en regelgeving.
De probleemstelling van dit onderzoek luidt daarmee als volgt:

‘Hoe is de inrichting van de repressieve brandweerzorg in Caribisch
Nederland in de geldende wet- en regelgeving geregeld en wat is de
stand van zaken in het Brandweerkorps Caribisch Nederland?’

Afbakening
Dit onderzoek richt zich op de inrichting van de repressieve brandweerzorg in
Caribisch Nederland. Kijken naar de inrichting betekent volgens de Inspectie kijken
naar wat er is gepland, georganiseerd en voorbereid en hoe dat is ingezet om
ervoor te zorgen dat een taak in de praktijk deskundig en effectief kan worden
uitgevoerd. De Inspectie kijkt verder naar wat en hoe geregistreerd, geëvalueerd en
verantwoord is.
Of de brandweer daadwerkelijk deskundig en effectief presteert – een belangrijk
onderdeel van de repressieve brandweerzorg – maakt geen deel uit van dit
onderzoek, omdat een toetskader voor het operationeel presteren nog niet
beschikbaar is.

10

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

De Inspectie kijkt in dit onderzoek (dus) met name naar de volgende onderwerpen:
organisatie, planvorming, taken, personeel en materieel, registratie, evaluatie en
verantwoording.
Omdat het BKCN ook de repressieve brandweerzorg op de luchtvaartterreinen
verzorgt, wordt dit eveneens in het onderzoek meegenomen. Deze zorg voert het
BKCN uit onder verantwoordelijkheid van de exploitanten van de
luchtvaartterreinen. Waar nodig zullen de onderzoeksvragen gescheiden op deze
verantwoordelijkheid worden beantwoord.
Onderzoeksvragen
De probleemstelling en de afbakening leiden tot de volgende onderzoeksvragen:
1.
2.
3.
4.

Op welke wijze zou de repressieve brandweerzorg in Caribisch Nederland
(volgens wet- en regelgeving) ingericht moeten zijn?
Op welke wijze is de repressieve brandweerzorg in Caribisch Nederland zowel
planmatig als feitelijk ingericht?
Wat zijn de verschillen tussen de huidige inrichting en de inrichting zoals deze
volgens wet- en regelgeving zou moeten zijn?
Hoe zijn de verschillen te typeren, en wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen
voor brandweer Caribisch Nederland (die hierbij een rol spelen)?

De samenhang tussen de onderzoeksvragen is in onderstaand schema
weergegeven.

Afbeelding 1. Samenhang tussen de onderzoeksvragen

11

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

Aanpak van het onderzoek en te hanteren methoden en technieken
De Inspectie schetst aan de hand van documentonderzoek hoe de repressieve
brandweerzorg op de eilanden volgens wet- en regelgeving ingericht moet zijn.
Door middel van onderzoek van plannen en andere documenten van en over de
brandweer in Caribisch Nederland, interviews met functionarissen die bij de
brandweerzorg op de eilanden betrokken zijn en observaties van met name een
drietal oefeningen schetst de Inspectie een beeld van de gerealiseerde inrichting van
de repressieve brandweerzorg op de eilanden en wat een rol speelt of heeft
gespeeld bij mogelijke verschillen met wet- en regelgeving.
De Inspectie heeft interviews gehouden met 30 personen. Eind juni 2017 is ze
daarvoor op Bonaire geweest, en eind augustus 2017 op Sint Eustatius en Saba. In
bijlage III is de volledige lijst met geïnterviewden en hun functie opgenomen.
Daarna vergelijkt de Inspectie de opgehaalde data met de geldende wet- en
regelgeving. Tot slot volgt een typering/duiding/oordeel over de geconstateerde
overeenkomsten en verschillen met, waar nodig, verbeter- of aandachtspunten.
De Inspectie maakt in het rapport waar nodig onderscheid tussen bevindingen die
voor het gehele korps gelden en bevindingen die op de betreffende eilanden
specifiek betrekking hebben.
Daarnaast maakt de Inspectie in dit rapport onderscheid tussen bevindingen voor de
brandweerzorg op het grondgebied van de eilanden en voor de brandweerzorg op de
luchtvaartterreinen. Hiervoor zijn een aantal redenen. In tegenstelling tot Europees
Nederland waar de brandweerzorg op luchtvaartterreinen niet wordt uitgevoerd door
de overheidsbrandweer maar door een eigen (bedrijfs)brandweer, is op de BESeilanden ook de brandweerzorg op de luchtvaartterreinen belegd bij het BKCN. Op
het luchtvaartterrein is de directie van het luchtvaartterrein verantwoordelijk voor
de brandweerzorg, op de rest van het grondgebied van het eiland is dat het
bestuurscollege. Ook de toezichthouder verschilt: de Inspectie Leefomgeving en
Transport (ILT) houdt toezicht op het luchtvaartterrein en daarbij ook op de
brandweerzorg aldaar en de Inspectie Justitie en Veiligheid houdt toezicht op de
eilandelijke brandweerzorg. Vanwege deze laatste reden heeft de Inspectie haar
bevindingen ten aanzien van de brandweerzorg op de luchtvaartterreinen afgestemd
met de ILT.
Het rapport wordt toegestuurd aan de gezaghebbers, de korpsbeheerder, de
algemeen commandant brandweer en de directies van de luchthavens en zal daarna
op de website van de Inspectie worden geplaatst.
Leeswijzer
Hoofdstuk twee bevat een beschrijving van het wettelijk kader van de
brandweerzorg. De focus ligt daarbij op de thema’s organisatie, taken, planvorming,
personeel en materieel en overleg en verantwoording. Vervolgens beschrijft
hoofdstuk drie wat de Inspectie op deze thema’s heeft waargenomen en vastgesteld
in documenten, uit interviews en observaties tijdens het bezoeken van de eilanden.
In hoofdstuk vier wordt vervolgens vastgesteld welke verschillen er zijn tussen
wettelijk kader en wat er daadwerkelijk plaatsvindt. Ten slotte duidt de Inspectie in
hoofdstuk vijf de geconstateerde verschillen en sluit af met een aantal
aanbevelingen voor betrokken partijen.

12

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

2
In dit hoofdstuk geeft de Inspectie een schets van de belangrijkste bepalingen uit
wet- en regelgeving die de inrichting van de repressieve brandweerzorg in Caribisch
Nederland richten of bepalen. Hiermee beantwoordt de Inspectie de
onderzoeksvraag ‘Op welke wijze zou de repressieve brandweerzorg in Caribisch
Nederland (volgens wet- en regelgeving) ingericht moeten zijn?’.

2.1

Eilandelijke brandweerzorg

De organisatie, inrichting en dergelijke van veiligheid in Europees Nederland is
geregeld in de Wet Veiligheidsregio’s en de Politiewet. Bij de wijziging van de status
van de eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba in 2010 is besloten deze wetten
niet van toepassing te verklaren op de eilanden, maar om ten behoeve van de drie
eilanden aparte wet- en regelgeving te maken. De Veiligheidswet BES, het Besluit
brandweer BES en de Regeling personeel brandweer BES bevatten diverse artikelen
voor de inrichting van de repressieve brandweerzorg op de eilanden. De VwBES
bevat delegatiebepalingen voor het stellen van aanvullende regels bij algemene
maatregel van bestuur of ministeriele regeling.

2.1.1

Organisatie

In de VwBES wordt onder andere de organisatie van het BKCN geregeld en is
vastgelegd dat er één brandweerkorps is voor de drie eilanden tezamen. Het
brandweerkorps heeft een vestiging op elk van deze eilanden. Aan het hoofd van
een vestiging staat een lokaal commandant, en de drie lokale commandanten staan
onder gezag van een algemeen commandant. Deze heeft de dagelijkse leiding over
het korps.
Het bestuurscollege is verantwoordelijk voor (‘belast met’) de brandweerzorg op hun
eiland en zij bedient zich daarbij van het brandweerkorps (art. 37, tweede lid,
VwBES).
Het beheer van het BKCN ligt bij de minister en niet bij de eilandbesturen (art. 27,
vierde lid, VwBES). Op 10-10-2010 is dit nog de minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties. Bij de aantreding van het kabinet Rutte I op 14 oktober 2010
is de overheveling van alle diensten rondom veiligheid naar het ministerie van
Veiligheid en Justitie (thans ministerie van Justitie en Veiligheid) een feit. Het
korpsbeheer voor brandweer Caribisch Nederland ligt vanaf dan bij de minister van

13

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

Justitie en Veiligheid. De korpsbeheerder van de BKCN is tegelijkertijd de
korpsbeheerder van het politiekorps op de drie eilanden, Politiekorps Caribisch
Nederland.
De bestuurscolleges, en de korpsbeheerder politie en brandweer sluiten een
convenant met het oog op de samenwerking bij de handhaving van de openbare
orde en bij branden, rampen en crises (artikel 65). Het convenant heeft in ieder
geval betrekking op de (gemeenschappelijke) meldkamerfunctie, operationele
prestaties van het brandweerkorps en politie. Bij ministeriële regeling kunnen
nadere regels worden gesteld over het convenant.
Meldkamer
In artikel 27, achtste lid, VwBES is vermeld dat de korpsbeheerder een meldkamer
inricht ten behoeve van de brandweertaak. In de Memorie van Toelichting is
vermeld dat de wet de aanwezigheid en beschikbaarheid van een multifunctionele
en intereilandelijke meldkamer verankert. Ook is te lezen dat “hulpdiensten (politie,
brandweer en ambulancezorg) op Bonaire, Sint Eustatius en Saba in de loop van het
transitieproces reeds de beschikking hebben gekregen over een gemeenschappelijke
multidisciplinaire meldkamer ten behoeve van de drie eilanden waar alle meldingen
binnenkomen. Daarmee is vooruitlopend op de inwerkingtreding van deze wet al
aan het uitgangspunt voldaan dat de besturen van de openbare lichamen en de
overige betrokken partijen ervoor zorg dragen dat er één meldkamer wordt
ingesteld en in stand gehouden ter ondersteuning van de monodisciplinaire
processen van politie, brandweer, ambulancezorg en geneeskundige hulpverlening “
In artikel 66 van de VwBES staat dat de betrokken partijen een convenant dienen af
te sluiten met betrekking tot de gemeenschappelijke meldkamer. In het
‘Inrichtingsplan BES’ van 31 mei 2010 is geregeld dat de meldkamer organisatorisch
wordt ondergebracht bij het politiekorps BES thans Korps Politie Caribisch Nederland
(hierna: KPCN).

2.1.2

Taken

Naast artikelen over de organisatie is in de VwBES ook opgenomen welke taken het
brandweerkorps moet uitvoeren. In artikel 27, tweede lid, staat dat het BKCN op elk
eiland ten minste de volgende taken uitvoert:
a.
het voorkomen, beperken en bestrijden van brand, het beperken van
brandgevaar, het voorkomen en beperken van ongevallen bij brand en al
hetgeen daarmee verband houdt;
b.
het beperken en bestrijden van gevaar voor mensen en dieren bij ongevallen
anders dan bij brand;
c.
het verkennen van gevaarlijke stoffen en het verrichten van ontsmetting;
d.
het adviseren van het bevoegd gezag op het gebied van brandpreventie,
brandbestrijding en het voorkomen, beperken en bestrijden van ongevallen
met gevaarlijke stoffen.
Er is verder in dit artikel opgenomen dat het brandweerkorps tevens taken uitvoert
bij rampen en crises in het kader van rampenbestrijding en crisisbeheersing.
In artikel 28 is expliciet vermeld dat het BKCN bovengenoemde taken niet alleen op
elk van de eilanden, maar tevens op de drie luchthavens van de eilanden verricht.
Het bestuurscollege kan als verantwoordelijke voor de brandweerzorg, naast
bovengenoemde wettelijke taken, in overeenstemming met de korpsbeheerder, een

14

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

vestiging van het brandweerkorps belasten met andere taken dan genoemd in
artikel 27 (art. 37, vierde lid, VwBES). Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan
het onderhoud van voertuigen die niet tot het brandweerkorps behoren.
De eilandsraad kan tot slot een brandbeveiligingsverordening vaststellen met daarin
regels over het voorkomen, beperken en bestrijden van brand, het beperken van
brandgevaar, het voorkomen en beperken van ongevallen bij brand en al hetgeen
daarmee verband houdt (art. 39 VwBES).

2.1.3

Planvorming

In artikel 42 van de VwBES staat dat het bestuurscollege van het eiland een
beleidsplan vaststelt waarin in ieder geval een beschrijving van de beoogde
operationele prestaties van het brandweerkorps in het kader van de
rampenbestrijding en de crisisbeheersing is opgenomen. Daarnaast dient een
beschrijving van de voorzieningen en maatregelen, noodzakelijk voor de brandweer
om te voldoen aan de gestelde opkomsttijden, onderdeel te zijn van het beleidsplan.
Dit laatste impliceert dat het bestuurscollege heeft vastgesteld welke eisen (in ieder
geval in de vorm van opkomsttijden) zij stelt aan de brandweerzorg op het eiland.
Het bestuurscollege moet binnen de financiële en beheersmatige kaders een
verantwoorde afweging maken over het verzorgingsniveau waarbij de normen als
referentiepunt dienen te fungeren. Omdat de minister van Justitie en Veiligheid
verantwoordelijk is voor het beheer van het brandweerkorps, zal het bestuurscollege
daarbij in overleg treden met de beheerder en de algemeen commandant van het
brandweerkorps. Het is de bedoeling dat het bestaande niveau van de
brandweerzorg minimaal gehandhaafd blijft en in de toekomst wordt verbeterd6.
In de VwBES zelf zijn geen tijdnormen voor de brandweer opgenomen. In de
Memorie van Toelichting bij de VwBES wordt gesteld dat de normen uit de
Handleiding Brandweerzorg als referentiepunt fungeren en dat ‘voorstelbaar is’ dat
de eilanden daar van afwijken gezien de omvang en geografische kenmerken van de
eilanden7.
Voorbeeld tijdnormen uit de Handleiding Brandweerzorg:




5 minuten opkomsttijd bij een brand in verzorgingstehuis zonder
brandmeldinstallatie;
8 minuten voor ziekenhuis, woningbrand, winkel en school;
10 minuten voor kantoor, kerk, hotel met brandmeldinstallatie, of
industriegebouw.

Een beschrijving van de voorzieningen en maatregelen, noodzakelijk voor de
brandweer om te voldoen aan de gestelde opkomsttijden betekent eveneens dat het
beleidsplan gegevens bevat over de plaats en soort bezetting (beroeps- en/of
vrijwillig personeel) van brandweerposten, het aantal en de soort voertuigen op
deze posten en met welke bezetting (aantal brandweerlieden) de brandweer vanuit
deze posten uitrukt bij brandmeldingen. In de Memorie van Toelichting wordt
gesteld dat deze zijn vastgelegd in het zogeheten dekkingsplan en dat gezien het

6
7

Toelichting bij artikel 42, tweede lid, onderdeel f, Memorie van Toelichting bij VwBES.
Toelichting bij artikel 42, tweede lid, onderdeel f, Memorie van Toelichting bij VwBES.

15

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

belang van een dergelijke beschrijving zo’n dekkingsplan een verplicht onderdeel
van het beleidsplan is8.
In de Memorie van Toelichting zijn verder nog enkele aanwijzingen gegeven voor
een beleidsplan. Zo dient het beleidsplan gebaseerd te zijn op een door het
bestuurscollege vastgesteld risicoprofiel voor het eiland. Het risicoprofiel wordt
opgesteld op basis van een risico-inventarisatie en een risicoanalyse. Op basis van
die analyse kunnen conclusies worden getrokken over de gewenste of benodigde
voorbereiding, organisatie en prestaties van de rampenbestrijding en
crisisbeheersingsorganisatie9.
Voortvloeiend uit het rampen- en crisisplan dient het BKCN per eiland een deelplan
op te stellen voor de taken in het kader van openbare veiligheid, redding en
gevaarlijke stoffen bij rampen en crises. Het zogeheten deelplan voor Emergency
Support Function 4 (ESF-4).
Tot slot dient conform artikel 29 VwBES de commandant brandweer elke vier jaar
een beheersplan en elk jaar een jaarplan met begroting op te stellen. In een
beheersplan wordt inzicht geboden in de beheersmatige doelstellingen met
betrekking tot het personeel, het materieel en de financiële middelen die over
meerdere jaren nodig zijn om te kunnen voorzien in de zorg voor de politie
respectievelijk de brandweer en om daarbij te voldoen aan de gestelde
opkomsttijden10. In het jaarplan wordt ingegaan op de samenstelling en opbouw van
het brandweerkorps en de formatie binnen het korps en de verdeling over de
vestigingen in de openbare lichamen11. Voorafgaand aan het opstellen van deze
plannen hoort de commandant de bestuurscolleges. De korpsbeheerder stelt de
plannen vast.
Artikelen die verder nog invloed hebben op de brandweerzorg op de eilanden zijn
respectievelijk artikel 32 en artikel 40 van de VwBES.
Artikel 32 dat zegt dat de korpsbeheerder voor het brandweerkorps een
kwaliteitszorgsysteem hanteert. Met het kwaliteitszorgsysteem worden op
systematische wijze de kwaliteit van de taakuitvoering, de resultaten en het beheer
bewaakt, beheerst en verbeterd12.
Volgens artikel 40, eerste lid, VwBES kan het bestuurscollege een inrichting die in
geval van een brand of ongeval bijzonder gevaar kan opleveren voor de openbare
veiligheid aanwijzen als bedrijfsbrandweerplichtig.
In artikel 80 VwBES staan termijnen opgenomen waarbinnen onder andere het
beheersplan en de brandbeveiligingsverordeningen voor het eerst moeten zijn
vastgesteld.

2.1.4

Personeel en materieel

Tegelijkertijd met de VwBES is in 2010 het Besluit brandweer BES in werking
getreden. De grondslag van het Besluit is te vinden in artikel 27, negende lid, en in
8
9
10
11
12

Toelichting bij artikel 42, tweede lid, onderdeel f, Memorie van Toelichting bij VwBES.
Toelichting bij artikel 43, Memorie van Toelichting bij VwBES.
Memorie van Toelichting bij VwBES, paragraaf 2.3.
Toelichting bij artikel 29, Memorie van Toelichting bij VwBES.
Toelichting bij artikel 26, Memorie van Toelichting bij VwBES.

16

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

artikel 33, derde lid van de VwBES dat stelt dat er regels gesteld worden over
functies, rangen, eisen voor aanstelling en bevordering, kleding en keuring et
cetera.
Het Besluit brandweer BES bevat, naast de hierboven genoemde regels, bepalingen
ten aanzien van de samenstelling van de brandweereenheden qua personeel en
materieel.
In de VwBES is opgenomen dat er op elk eiland ten minste een vestiging is onder
leiding van een lokale commandant13. In het Besluit brandweer BES is aangegeven
waarover zo'n vestiging dient te beschikken: elk eiland moet ten minste de
beschikking hebben over een basisbrandweereenheid, een eenheid ten behoeve van
vliegtuigbrandbestrijding en een ondersteuningseenheid voor hulpverlening
(artikel 9, Besluit brandweer BES).
In het besluit staat verder precies omschreven met welke functies en met welke
voertuigen de drie verschillende eenheden uitgerust moeten zijn en welke taken de
eenheid uitoefent.
Zo dient conform art. 10 van het Besluit de basisbrandweereenheid te bestaan uit
een bevelvoerder, een chauffeur  tevens voertuigbediener  en twee manschappen.
Het materieel bestaat uit een tankautospuit met uitrusting.
De eenheid is belast met (art. 12 Besluit brandweer BES):

de brandbestrijding en redding;

technische hulpverlening;

basishandelingen bij de bestrijding van ongevallen met gevaarlijke stoffen;

ondersteuning bij vliegtuigbrandbestrijding en scheepsbrandbestrijding.
De eenheid vliegtuigbrandbestrijding bestaat eveneens uit een bevelvoerder, een
chauffeur  tevens voertuigbediener  en twee manschappen (art. 11 Besluit
brandweer BES). Het materieel bestaat, afhankelijk van het soort vliegtuig dat landt
op de luchthaven, uit één of meerdere crashtenders14. Deze eenheid is belast met
vliegtuigbrandbestrijding.
De ondersteuningseenheid voor hulpverlening bestaat uit een bevelvoerder of
manschap en een chauffeur, tevens voertuigbediener. De eenheid beschikt qua
materiaal over een hulpverleningsvoertuig met uitrusting en is belast met
ondersteuning bij het bevrijden van beknelde en ingesloten mensen en dieren,
ondersteuning van basishandelingen bij de bestrijding van ongevallen met
gevaarlijke stoffen, ondersteuning bij vliegtuigbrandbestrijding en
scheepsincidenten.
In de Regeling personeel brandweer BES (gebaseerd op artikel 33, vierde en vijfde
lid, VwBES), die sinds 1 juli 2016 van kracht is, worden nadere regels gesteld over
opleiden, examineren, bijscholen en oefenen en welke opleidingen worden
afgesloten met een formeel Caribisch examen en diploma. Het Instituut Fysieke
Veiligheid (IFV) heeft daarbij de wettelijke taak zorg te dragen voor de examinering
en certificering (art. 35 en 36 VwBES).
13
14

Artikel 27 VwBES.
Een crashtender, is een speciaal type brandweervoertuig. Het voertuig wordt op luchthavens ingezet bij
de bestrijding van de gevolgen van ongevallen met vliegtuigen. Het is een type brandweerwagen met
een zeer specifiek doel. De krachtige motor zorgt ervoor dat dit zware voertuig binnen zeer korte tijd op
de plaats van een incident kan zijn. Eenmaal ter plaatse kunnen grote hoeveelheden blusmiddel in korte
tijd worden toegepast, zonder dat de bemanning de auto hoeft te verlaten.

17

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

Zo dient bijvoorbeeld een bevelvoerder te beschikken over MBO/SBO werk- en
denkniveau, over een aantal competenties zoals kunnen analyseren en in het bezit
te zijn van het diploma Manschap A Caribisch Nederland en het diploma
Bevelvoerder Caribisch Nederland.

2.1.5

Overleg en verantwoording

In de Memorie van Toelichting wordt genoemd dat het ‘voor de verantwoording […]
nodig [zal] zijn dat het bestuurscollege de gerealiseerde opkomsttijden bijhoudt’15.
‘Het is immers de bedoeling dat het bestaande niveau van de brandweerzorg
(Nb Inspectie: van 2010) minimaal gehandhaafd blijft en in de toekomst wordt
verbeterd’. Dit impliceert een registratie van opkomsttijden door de brandweer en
een rapportage hierover door de brandweer aan het bestuurscollege.
Verder is in artikel 30 van de VwBES opgenomen dat de algemeen commandant ten
minste vier maal per jaar met elk van de bestuurscolleges en de lokaal commandant
overlegt over in ieder geval het ontwerp-jaarplan en de daarbij behorende begroting
en het ontwerp-beheersplan en de uitvoering van dat beheersplan.
In de wet is niet opgenomen dat er een periodiek overleg plaatsvindt tussen de
korpsbeheerder, gezaghebber en commandant zoals wel voor politie is geregeld in
artikel 23, zesde lid, VwBES.
In de wet is geen eis of verplichting opgenomen om inzetten of oefeningen te
evalueren. Wel is uit de Memorie van Toelichting van de VwBES te herleiden dat de
wetgever evalueren nodig vindt om in ieder geval te kunnen controleren: ‘Op basis
van rapportages van de afhandeling van rampen en crises, maar ook via de
jaarlijkse verslaglegging zullen de eilandsraden hun controlerende rol vervullen’16.

2.2

Brandweerzorg op de luchtvaartterreinen

Voor de inrichting van burgerluchthavens is voor de drie BES-eilanden de
luchtvaartwet BES en het onderliggende ‘Besluit toezicht luchtvaart BES’ van
toepassing. In vergelijking met Europees Nederland is de internationale regelgeving
van de International Civil Aviation Organization (hierna: ICAO) van toepassing op de
luchthavens van de BES-eilanden, met dien verstande dat dit in de nationale BES
wet- en regelgeving is benoemd als CARNA17 Part 14 en deze vertaling een oudere
ICAO van de betreffende bijlage is. In Europees Nederland wordt namelijk direct
dynamisch verwezen naar de meest geldende bijlage. Hierdoor zijn wijzigingen na
2010 ten aanzien van brandweerzorg nog niet verwerkt. Het voldoen aan CARNA
Part 14 is in het genoemde besluit opgenomen.
Daarnaast is in de VwBES een artikel opgenomen dat handelt over de
brandweerzorg op de luchtvaartterreinen op de BES-eilanden. In artikel 28 van de
VwBES is namelijk expliciet vastgelegd dat het BKCN  in tegenstelling tot
brandweerkorpsen in Europees Nederland  de brandweertaken ook uit dient te
voeren op de luchtvaartterreinen van de eilanden. Voor deze brandweerzorg gelden
ingevolge het ‘Besluit toezicht luchtvaart BES’ andere normen dan die zijn
vastgelegd in het Besluit brandweer BES en de Regeling personeel brandweer BES
15
16
17

Toelichting bij artikel 42, tweede lid, onderdeel f, Memorie van Toelichting bij VwBES.
Memorie van Toelichting bij VwBES, paragraaf 2.4.
CARNA staat voor Civil Aviation Regulations Netherlands Antilles

18

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

(2016). Tevens is vastgelegd dat de kosten voor deze taken in rekening worden
gebracht bij de exploitant van het luchthaventerrein en er regels worden gesteld
over berekening en verrekening van de kosten die daaraan verbonden zijn.
Het toezicht op de luchtvaartterreinen en ook op de wijze waarop het
brandweerkorps uitvoering geeft aan haar taken met betrekking tot de
brandweerzorg op die luchtvaartterreinen is belegd bij de Inspectie Leefomgeving en
Transport (artikel 71, vierde lid, VwBES) en stemt hierbij af met de Inspectie Justitie
en Veiligheid.

2.2.1

Organisatie

De juridische grondslag voor de brandweertaak op de luchtvaartterreinen op de BES
is vervat in artikel 28, eerste lid VwBES. In de bijlage ‘CARNA part 14’ behorende bij
het ‘Besluit toezicht luchtvaart BES’ staan eisen over de aanleg, de inrichting- en
uitrusting van de luchtvaartterreinen, waaronder redding en brandweerzorg. De
exploitant van de luchthaven is verantwoordelijk voor de zorg en uitvoering van
CARNA part 14 op- en in de directe omgeving van het luchthaventerrein.
De ‘CARNA’-richtlijnen zijn verplichtend en schrijven tot op een hoog detailniveau
voor waar de brandweerzorg (CARNA praat over redding en brandbestrijding)
minimaal aan moet voldoen en hoe de organisatie ten behoeve daarvan minimaal
moet zijn ingericht. De luchtvaartterreinen krijgen vanuit deze norm een categorieindeling op basis van de grootte van de toestellen die er landen. De categorieindeling bepaalt vervolgens de minimale omvang van de brandweerorganisatie
(waaronder voertuigen, gereedschap en blusmiddelen) die zorg draagt voor de
redding en brandbestrijding op en rond het luchtvaartterrein. Dus hoe langer het
vliegtuig is dat mag landen, hoe meer continue inzet en aanwezigheid van
voertuigen en mensen op de luchthaven is voorgeschreven.
Verder is in de CARNA bij alarmering een opkomsttijd voor de brandweer
vastgesteld van drie minuten, waarbij gestreefd moet worden naar twee minuten.
Gezien het feit dat het brandweerkorps naast de uitvoering van de brandweerzorg
op het grondgebied van het eiland ook belast is met de brandweerzorg op de
luchtvaartterreinen en gezien de vereiste opkomsttijd van maximaal 3 minuten
aldaar, impliceert dit dat een post op het eiland op of aangrenzend aan het
luchtvaartterreinterrein gesitueerd moet zijn.

2.2.2

Taken

De taken die voort komen uit de ‘CARNA’-richtlijnen zijn redding en brandbestrijding
met betrekking tot luchtvaartuigen en inzittenden. Deze taken moeten worden
uitgevoerd op het luchtvaartterrein en in de directe omgeving van het terrein. De
ICAO geeft aan dat, voor wat betreft de omgeving, 1000 meter voor de
landingsdrempels onderdeel van de verplichte veiligheidsanalyse deel uit moet
maken.
Daarnaast voert de brandweer in gevolge artikel 28 van de VwBES ook op de
luchthavens alle reguliere brandweertaken uit zoals vermeld in artikel 27 (zie
paragraaf 2.1.2).

19

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

2.2.3

Planvorming

In de bijlage ‘CARNA part 14’ onderdeel van het besluit ‘Besluit toezicht luchtvaart
BES’ staat onder hoofdstuk 9 opgenomen dat luchtvaartterreinen moet beschikken
over een ‘Aerodrome emergency plan’.
In gevolge artikel 45 van de VwBES kunnen de luchtvaartterreinen als inrichting
worden aangewezen waarvoor de gezaghebber een rampbestrijdingsplan vast stelt.

2.2.4

Personeel en materieel

Voor de omvang van personeel en materieel ten behoeve van de brandweerzorg op
de luchtvaartterreinen zijn de eisen vanuit de ‘CARNA’-richtlijn bepalend. Deze eisen
worden bepaald door de categorie-indeling van het luchtvaartterrein. Het
luchtvaartterrein op Bonaire is ingedeeld in categorie 9 en die op Sint Eustatius en
Saba zijn ingedeeld in respectievelijk categorie 5 en 3. In hoofdstuk 9 van part 14
van de CARNA-richtlijn staat aangegeven wat dit betekent voor de brandweerzorg
op de luchtvaartterreinen. Dit staat verkort weergegeven in onderstaande tabel a.
Hierbij dient te worden opgemerkt dat in de ‘CARNA’-richtlijn alleen staat
opgenomen dat voor de incidentbestrijding voldoende, goed opgeleid personeel
beschikbaar moet zijn.
Tabel a. CARNA richtlijnen

Luchtvaart-

Vereiste

Hoeveelheid

Blus-

Hoeveelheid

terrein

voertuigen

bluswater
(l)

capaciteit
(l/m)

bluspoeder
(kg)

Bonaire

3

24300

9000

450

Sint Eustatius

1

5400

3000

180

Saba

1

1200

900

135

2.2.5

Overleg en verantwoording

In de wet- of regelgeving die betrekking heeft op luchtvaartterreinen is niet
vastgelegd dat de brandweer overleg dient te voeren over of verslag uit dient te
brengen aan de luchthavendirecties van haar (voorgenomen) werkzaamheden.

20

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

3
In dit hoofdstuk geeft de Inspectie antwoord op de onderzoeksvraag: ‘Op welke
wijze is de repressieve brandweerzorg in Caribisch Nederland zowel planmatig als
feitelijk ingericht? Wat is aanwezig, wat is gerealiseerd?

3.1

Inrichting eilandelijke brandweerzorg

De VwBES is op 10 oktober 2010 in werking getreden. Het besluit brandweer BES is
eveneens op 10 oktober 2010 van kracht geworden, maar enkele artikelen zijn pas
1 juli 2016 in werking getreden. Zo dateert de Regeling personeel brandweer BES
van 1 juli 2016.
De VwBES bevat 22 delegatiebepalingen op basis waarvan aanvullende regels
kunnen worden gesteld. De bestuursraad heeft op 11 januari 2013 besloten dat niet
aan alle in de wet genoemde maatregelen van bestuur, ministeriele regelingen en
convenanten invulling hoefde te worden gegeven. Op de peildatum 1 november
2017 zijn er acht uitgevoerd. Van zes potentiele invullingen (waaronder artikel 65)
wordt vooralsnog afgezien (zie bijlage IV). De overige zijn in voorbereiding of zijn in
concept klaar.

3.1.1

Organisatie

Voor 2010 had elk eiland zijn eigen lokale brandweer. In de VwBES is vastgelegd
dat vanaf 2010 deze lokale korpsen tot één brandweerkorps voor de drie eilanden
samengevoegd worden. In de interviews geven korpsleiding en personeel aan dat nu
ook daadwerkelijk sprake is van één korps. Men voelt zich niet (alleen) onderdeel
van de brandweer Bonaire, Statia of Saba, maar maakt deel uit van het
Brandweerkorps Caribisch Nederland. Het samen opleiden in de afgelopen jaren en
het ten behoeve hiervan elkaar vervangen op de eilanden hebben hierin een
belangrijke rol in gespeeld. Onderstaand citaat uit een interview bevestigt de
signalen die de Inspectie op de werkvloer heeft opgepikt.

Citaat brandweerman: ‘We zijn geen team, wij zijn een familie’

De drie eilanden hebben ieder een eigen brandweervestiging onder leiding van een
lokaal commandant. Op Bonaire bestaat de vestiging uit twee posten, Kralendijk

21

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

(naast de luchthaven) en Rincon. Op Saba zijn eveneens twee posten, op de
luchthaven en in The Bottom en Sint Eustatius heeft alleen een post op de
luchthaven. Deze drie vestigingen maken deel uit van een korps onder gezag van de
algemeen commandant.
Het korps heeft een participatieraad (vergelijkbaar met een ondernemingsraad) die
aangeeft dat het personeel bij alle ontwikkelingen en veranderingen betrokken
wordt.
Volgens de wet is het bestuurscollege van het eiland verantwoordelijk voor de
invulling en uitvoering van brandweerzorg. De gezaghebbers en bestuurscolleges
maken volgens geïnterviewden (nog) weinig actief gebruik van hun
verantwoordelijkheid voor de brandweerzorg op de eilanden. Het
brandweerpersoneel valt deels onder de RCN18, waarbij de directeur generaal Politie
de gemandateerd werkgever is. Het beheer van het BKCN ligt formeel bij de
minister, deze betaalt de brandweerzorg op de eilanden en ‘wie betaalt, bepaalt’ is
een citaat dat meermalen in de interviews opgetekend is.
De eilandbesturen hebben wel wensen ten aanzien van de brandweerzorg en uiten
dat ook naar de (lokale) commandant. Zo heeft het eilandbestuur van Bonaire
kenbaar gemaakt graag een redvoertuig te willen in verband met de toenemende
hoogbouw en meer aandacht voor preventie (bijvoorbeeld op scholen) te willen.
Voor de uitwerking en uitvoering hiervan wijzen ze echter vaak naar de
korpsbeheerder, terwijl deze volgens de wet ‘alleen maar’ opdrachtnemer is en niet
degene is die bepaalt hoe de taakuitvoering van de brandweer er op het eiland uit
dient te zien.
De minister van Justitie en Veiligheid oefent, wat het beheer van het korps betreft,
het bevoegde gezag uit over het BKCN. In de Mandaatregeling korpsbeheer politie
en brandweer BES 2012 is mandaat en ondermandaat verleend aan respectievelijk
de secretaris-generaal en de directeur-generaal Politie van het ministerie van
Justitie en Veiligheid. De directeur Middelen, tevens plaatsvervangend directeurgeneraal Politie, is als gemandateerd korpsbeheerder aangesteld. De directeur
Politieel beleid en Taakuitvoering voert het dagelijkse beheer uit. Deze
korpsbeheerder van het BKCN is tegelijkertijd de korpsbeheerder voor het
politiekorps op de BES eilanden, het KPCN.
Het convenant met het oog op de samenwerking bij de handhaving van de openbare
orde en bij branden, rampen en crises (artikel 65) is niet afgesloten.
Meldkamer
De Inspectie heeft vastgesteld dat er geen gemeenschappelijke meldkamer voor de
drie eilanden is. Het idee van één meldkamer voor de drie eilanden tezamen is
uitgevoerd, maar functioneert niet en gaat volgens geïnterviewden ook niet
functioneren. Deze meldkamer werkt bovendien niet voor de drie disciplines. De
centralisten zijn nu opgeleid voor de politie en de brandweer. Het idee van de
gouden centralist19 op de meldkamer is volgens geïnterviewden niet te realiseren,
omdat dit zeer hoge eisen stelt aan met name de vooropleiding op medisch gebied.
18

19

Rijksdienst Caribisch Nederland is een dienst van de Rijksoverheid op de eilanden Bonaire, Sint-Eustatius
en Saba. De rijksdienst ondersteunt de ministeries bij de uitvoering van hun beleid. Daarnaast is het een
centraal informatiepunt van de Rijksoverheid op de eilanden. Burgers en bedrijven kunnen er terecht met
vragen.
Een gouden centralist is een en dezelfde functionaris die alle meldingen van burgers voor zowel inzet van
politie, brandweer als ambulancedienst, aanneemt en verwerkt.

22

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

Bovendien is door de bestuurscolleges en de korpsbeheerder na 2010 geen
convenant, zoals beschreven in artikel 66 VwBES, gesloten voor de samenwerking
van de diensten op de meldkamer.
Op Bonaire is sinds 12 januari 2012 een meldkamer aanwezig in het politiebureau
en wordt sinds die tijd gewerkt aan de ontwikkeling van een volwaardige
meldkamer. De meldkamer valt onder de afdeling Intake, Informatie en
Operationele Ondersteuning van het KPCN. Uit de interviews komt naar voren dat,
door het ontbreken van voldoende specialistische kennis, de ontwikkeling van de
meldkamer sinds 2015 nagenoeg stil ligt, omdat de hiervoor aangestelde
projectleider toen ontslag heeft genomen.
De meldkamer heeft twee bedienplekken. Om deze plekken 24/7 te kunnen
bezetten heeft het KPCN de beschikking over vijftien centralisten. De chef
meldkamer en zijn vervanger zijn politiemensen, de centralisten zelf zijn burgers.
Hoewel er voor de centralisten geen wettelijke opleidingseisen gelden20, zijn, op drie
nieuwe centralisten na, allen opgeleid als politie- én brandweercentralist. De
centralisten maken gebruik van werkprocedures die digitaal beschikbaar zijn. De
apparatuur waarmee gewerkt wordt is echter meer dan zeven jaar oud en aan
vervanging toe, het verbindingsnetwerk is kwetsbaar21.
De Inspectie heeft geconstateerd dat de meldkamer hoofdzakelijk haar taken
uitvoert voor de politie. In de praktijk komen er volgens geïnterviewden ook maar
weinig meldingen voor de brandweer op de meldkamer binnen. Uit de interviews
blijkt dat de bevolking (nog steeds) eerder gebruik maakt van bestaande
alarmeringsnummers voor brandweer en ambulancezorg dan van het centrale 911.
De meldingen die op de meldkamer binnenkomen voor brandweer en ambulances
worden doorgezet naar de diensten zelf, voor de brandweer na het via protocol
doorvragen op een aantal punten, voor de ambulancedienst direct.
De Inspectie heeft in de interviews opgetekend en ook uit de evaluatie van de
tropische storm Bret op 20 juni 2017 op Bonaire komt naar voren dat de
gemeenschappelijke meldkamer geen onderdeel van de hoofdstructuur van de
rampenbestrijding op het eiland is. Bij een melding van een ramp of groot incident
is de meldkamer niet betrokken bij alarmering, op- en afschalen,
informatievoorziening en dergelijke van de rampenbestrijdingsorganisatie. De
functionarissen die betrokken waren bij de voorbereiding op en bestrijding van de
storm werden niet via de meldkamer gealarmeerd (met uitzondering van de
politiefunctionarissen), maar via een groepsapp door de Leider Commando Plaats
Incident (CoPI). Overigens worden het hoofd meldkamer en zijn plaatsvervanger
ook via deze groepsapp geïnformeerd. Bij een zogeheten 'flitsincident', dat wil
zeggen dat er geen waarschuwingstijd is, moet een Leider CoPI alle leden
persoonlijk bellen.
Ook op Sint Eustatius en Saba is geen gemeenschappelijke meldkamer in werking.
Op Sint Eustatius is in het verleden op het politiebureau een meldkamer ingericht
met een basisstation dat als intake en dispatch kan dienen bij evenementen, andere
bijzondere gebeurtenissen en incidenten. Deze meldkamer is nooit als zodanig
gebruikt. Tegenwoordig, zo bleek bij bezoek, staat het basisstation (ongebruikt) bij
de intakebalie.

20
21

Implementatieplan gemeenschappelijke meldkamer Caribisch Nederland, maart 2012.
De bevindingen komen overeen met de bevindingen tijdens het onderzoek ‘schietincident Bonaire’ juli
2017. Volgens opgave van DG-politie start het aanbestedingstraject voor vervanging in 2018.

23

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

De drie hulpverleningsdiensten hebben eigen nummers voor alarmering. Deze
nummers zijn op visitekaartjes aan de burgers rondgedeeld en hangen op borden op
diverse plekken op de eilanden.

Afbeelding 2. Poster met alarmnummers (foto Inspectie JenV)

Op Saba staat in de agentenkamer op het politiebureau een basisstation. Maar ook
op Saba hebben de drie hulpverleningsdiensten eigen nummers voor alarmering die
door middel van flyers en visitekaartjes aan het publiek bekend gemaakt zijn. Ook
hier heeft de Inspectie waargenomen dat op openbare plekken borden hangen met
alarmnummers.
Om voor de burgers voldoende bereikbaar te zijn, heeft het BKCN op Saba drie
telefoonnummers bij verschillende telecomproviders in gebruik.
Alle geïnterviewden geven aan dat het idee van een gemeenschappelijke meldkamer
voor de drie eilanden gezamenlijk niet alleen moeilijk uitvoerbaar maar ook niet
wenselijk is. Argumenten als taal en onbekendheid met de andere eilanden worden
met name genoemd. Saba kent bijvoorbeeld geen straatnamen en daar wordt bij
een melding de naam van een bewoner of bedrijf als locatie gegeven. Op Bonaire
(op 800 km afstand van Saba) is deze bewoner of dit bedrijf niet bekend.
De meeste geïnterviewden geven tegelijkertijd aan dat er wel behoefte is aan een
gemeenschappelijke meldkamer per eiland, zeker voor grotere incidenten en
rampen en gezien het slechte verbindingsnetwerk. Tevens geven zij aan dat wellicht
zowel op Sint Eustatius als Saba het ziekenhuis de aangewezen locatie daarvoor is
aangezien deze reeds beschikken over een 24/7 bezette eigen
meldkamer/melddienst. Op Bonaire zou de bestaande meldkamer op het
politiebureau daarvoor kunnen dienen. Een enkeling geeft aan dat een meldkamer
per eiland, gezien het aantal meldingen, niet nodig is.
Het BKCN beschikt niet over een eigen verbindingsnetwerk, maar maakt gebruik
van het ‘Tetra’netwerk22 van een commercieel telecombedrijf dat meerdere
gebruikers kent. Vooral bij grotere oefeningen en incidenten raakt het netwerk over
22

Techniek voor kritische mobiele communicatie. In Nederland in gebruik onder de C2000 naam. In
Caribisch Nederland gebruikt door C3 (voorheen Zenitel).

24

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

belast. Op alle drie de eilanden klaagt de brandweer over de dekking. Op Bonaire
wordt wel gewerkt aan verbetering van de dekking door een zendmast bij te
plaatsen.
Door het WODC23 is een onderzoek naar het verbindingsnetwerk ingesteld en in
september 2017 zijn de resultaten gepubliceerd24. De algemene conclusie van het
onderzoek stelt: ‘Al met al kan geconcludeerd worden dat de operationele
communicatie- en informatiedeling binnen en tussen hulpverleningsdiensten en
lokale besturen redelijk voldoet onder reguliere omstandigheden, maar niet op alle
plekken en onder alle omstandigheden gegarandeerd kan worden, ook niet onder
reguliere omstandigheden’.

3.1.2

Taken

Het BKCN voert nog niet alle taken, zoals genoemd in de wet, volledig uit. Het korps
heeft zich de afgelopen jaren vooral gericht op de uitvoering van repressieve taken,
het bestrijden van incidenten, op de eilanden en de luchthavens. Deze worden
volgens de meeste geïnterviewden nagenoeg volledig en conform vereisten
uitgevoerd. Wel geeft men aan dat uitvoering soms onder druk staat vanwege een
tekort aan personeel.
Een aantal geïnterviewden geeft aan zich zorgen te maken of de taak met
betrekking tot gevaarlijke stoffen (zijnde verkenning en ontsmetting) altijd en
overal correct kan worden uitgevoerd. Het ontbreekt de brandweer volgens hen aan
geschikt en voldoende materiaal en aan expertise op dit gebied om deze taak op alle
eilanden uit te voeren.
De ontwikkeling van plannen en met name het adviseren van het bevoegd gezag op
het gebied van onder andere preventie worden nog maar beperkt ingevuld. Het
BKCN adviseert de drie openbaar lichamen als het gaat om bouwvergunningen. Het
management van het korps geeft aan dat het korps op dit moment over te weinig
expertise en capaciteit beschikt om die taak volledig uit te voeren.
Voor bijvoorbeeld de uitvoering van controle- en preventietaken bij bedrijven als
Curoil en NuStar heeft het BKCN de expertise van het Centrum Industriële Veiligheid
(CIV) van de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond ingehuurd.
De commandant heeft in 2012 en 2015 voorstellen ingediend met berekeningen wat
nodig is om deze taken (zelf) op zich te kunnen nemen. Na het rapport met de
uitkomsten over de evaluatie van de VwBES25 en een presentatie van de
commandant aan de korpsbeheerder is het voorstel uit 2015 in 2017 gehonoreerd
en wordt vanaf dit jaar de formatie en de begroting uitgebreid.
Op de taken van het BKCN op de luchtvaartterreinen wordt in paragraaf 3.2.2.
ingegaan.
De bestuurscolleges kunnen in overleg met de korpsbeheerder andere taken
opdragen aan de brandweer, maar dat is tot op heden op geen van de eilanden
gebeurd. Het bestuurscollege Bonaire geeft aan dat deze discussie nog niet aan de
orde is geweest, omdat ze wilde wachten tot de brandweer de ‘basis op orde’ zou
hebben. Het bestuurscollege van Saba geeft aan dat nu nog niet het moment is om

23
24
25

WODC = wetenschappelijk onderzoeks- en documentatiecentrum.
Verkenning Doelrealisatie Communicatiemiddelen Caribisch Nederland, WODC, 22 juli 2017.
Rapport Evaluatie staatkundige structuur Caribisch Nederland , 12 oktober 2015 (Commissie Spies).

25

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

taken op te dragen en het bestuurscollege van Sint Eustatius dat er nog geen
aanleiding is geweest om taken op te dragen.
Uit een substantieel aantal interviews komt naar voren dat redding op zee en dan
met name direct langs de kustlijn niet is georganiseerd. Enkele geïnterviewden
geven aan dat dit mogelijk een taak voor de brandweer zou zijn. Zowel de
korpsbeheerder als de brandweer zelf delen deze mening niet, omdat deze extra
taak extra belasting betekent onder andere op het gebied van de vakbekwaamheid.
Op geen van de eilanden heeft de eilandsraad een brandbeveiligingsverordening
vastgesteld met daarin regels over het voorkomen, beperken en bestrijden van
brand.

3.1.3

Planvorming

De Inspectie heeft reeds in het onderzoek naar de voorbereiding op de
rampenbestrijding en crisisbeheersing (2014) vastgesteld dat in de beleidsplannen
van de eilanden toen geen monodisciplinaire onderwerpen ten behoeve van de
brandweer(zorg) waren opgenomen.
Sedertdien heeft alleen Saba in 2017 een nieuw beleidsplan vastgesteld. Saba heeft
in het nieuwe beleidsplan een (korte) paragraaf met beleid specifiek voor de
brandweer(zorg) opgenomen. Het nieuwe beleidsplan voor Bonaire is nog niet
vastgesteld en dat voor Sint Eustatius is nog in bewerking. Of in beide
beleidsplannen een paragraaf met beleidsuitgangspunten en een beschrijving van de
operationele prestaties voor de brandweer wordt opgenomen is op het moment van
schrijven niet bekend.
De Inspectie constateert dat Bonaire en Sint Eustatius een gedateerd beleidsplan
hebben waarin geen opkomsttijden zijn opgenomen. Ook in andere documenten is
de Inspectie geen tijdsnormen of -eisen voor de opkomst van de eilandelijke
brandweer tegengekomen. Het zou een bewuste keuze van het bestuurscollege
kunnen zijn om geen normen of eisen vast te stellen maar daarvan is de Inspectie
niets gebleken. Sommige geïnterviewden betwijfelen het nut van opkomsttijden,
wanneer je alleen kunt vaststellen wat haalbaar is in plaats van wat wenselijk is,
omdat middelen ontbreken om capaciteit en inzet te kunnen veranderen. Anderzijds
vinden de meesten het belangrijk om eisen te stellen, maar of daarvoor
opkomsttijden het meest voor de hand liggend zijn wordt betwijfeld.
Alleen in het in 2017 vastgestelde beleidsplan van Saba (in de paragraaf met het
beleid voor de brandweer) valt te lezen dat voor de brandweer een generieke (=
voor alle objecten en locaties geldende) opkomsttijd van 30 minuten voor het eiland
geldt.
Uit de interviews blijkt overigens dat ook voor politie en ambulancedienst op de
eilanden geen formele eisen aan de opkomst zijn gesteld. Wel hanteert de politie
zelf bijvoorbeeld op Bonaire een opkomsttijd van 20 minuten voor Kralendijk en 30
minuten voor Rincon. Het ziekenhuis op Bonaire gaat uit van een opkomsttijd voor
de ambulance van 10 tot 15 minuten. Volgens alle geïnterviewden is de opkomsttijd
van politie, ambulance én brandweer op de eilanden nauwelijks een onderwerp dat
de inwoners of bestuurders op dit moment bezig houdt. Er gebeuren weinig

26

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

incidenten en de registraties van de opkomsttijden bij die incidenten laten weinig
opvallends zien.
De basis voor een dekkingsplan wordt gevormd door enerzijds de uitgangspunten en
doelen uit een beleidsplan en anderzijds een brandrisicoprofiel. Omdat op Bonaire
en Sint Eustatius beleidsplannen voor de brandweer en op alle drie de eilanden
brandrisicoprofielen ontbreken, is daarmee de basis om een dekkingsplan (door de
wet voorgeschreven als verplicht onderdeel van het beleidsplan) te ontwikkelen niet
aanwezig. Geen van de drie eilanden heeft dan ook een dekkingsplan.
Er zijn net na de vorming van de openbare lichamen eilandelijk risicoprofielen
gemaakt maar deze zijn niet verfijnd, gespecifieerd of uitgewerkt naar
brandrisicoprofielen. Binnen het korps is nadrukkelijk de wens aanwezig om een
brandrisicoprofiel per eiland te maken. In het jaarplan 2017 is te lezen: ‘Mede op
aangeven van de Inspectie V&J wordt in 2017 per eiland en vestiging een
brandrisico-analyse uitgevoerd. Er wordt hiermee onder andere inzichtelijk gemaakt
wat het eventuele resterende risico is per eiland in relatie tot de slagkracht van de
brandweer’.
Ten tijde van het inspectieonderzoek (juni/aug 2017) is dit nog niet gebeurd,
volgens geïnterviewden vanwege gebrek aan menskracht en expertise.
De algemeen commandant heeft in 2011 het concept beheerplan 2012-2015
opgesteld en aan de korpsbeheerder aangeboden. Dit plan is nooit vastgesteld door
de korpsbeheerder. Door de vele ontwikkelingen en veranderingen in het korps
wordt door betrokkenen het nu nog vaststellen weinig zinvol geacht. Inmiddels is
het korps in een nieuwe fase beland (‘de basis is op orde’), zijn uitbreidingen in
begroting en formatie toegezegd en is de tijd daar, zo geeft de algemeen
commandant aan, om een nieuw beheersplan vorm te gaan geven.
De algemeen commandant heeft vanaf 2011 jaarlijks een jaarplan geschreven met
daarin vastgelegd de missie en ambitie van het korps, en voor het volgende jaar de
beleidsprioriteiten en de activiteiten die het korps op het gebied van onder andere
aanschaf en onderhoud materieel, en personeel (met name qua bezetting, opleiden
en oefenen) wil ondernemen.
De Inspectie heeft overigens geconstateerd dat gegevens die normaliter in een
beleidsplan of dekkingsplan brandweer zouden staan deels zijn opgenomen in het
(oude) concept beheersplan en in de jaarplannen van het BKCN. Het gaat dan om
bijvoorbeeld plaats en soort bezetting (beroeps- of vrijwillig personeel of gemengd)
van brandweerposten, het aantal en de soort voertuigen op deze kazernes en met
welke bezetting (aantal brandweerlieden) de brandweer vanuit deze posten uitrukt
bij brandmeldingen.
Een kwaliteitszorgsysteem – zoals bedoeld in artikel 31 van de VwBES – dat door de
korpsbeheerder zou worden opgezet, is nog niet ingericht. Volgens de
brandweercommandant en de korpsbeheerder was tot nu toe zo’n systeem niet aan
de orde omdat de basis nog niet op orde was, volgens beiden voorwaarde voor een
goede ontwikkeling van een kwaliteitszorgsysteem. Het moment is inmiddels daar
en de korpsbeheerder heeft de commandant verzocht met een voorstel te komen.
Elk eiland kent een of meer hoog-risico-objecten. Zo heeft elk eiland een
luchthaven. Op Bonaire wordt deze luchthaven zelfs als grootste afbreukrisico voor
de brandweer beschouwd. Daarnaast zijn er op Bonaire olieopslagbedrijven

27

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

gevestigd (Curoil Hato, Curoil luchthaven en BOPEC). Op Sint Eustatius is het bedrijf
NuStar gevestigd, eveneens een olieopslagplaats.
Op geen van de drie eilanden is door het bestuurscollege een bedrijf aangewezen
dat over een bedrijfsbrandweer26 moet beschikken. Voor BOPEC op Bonaire en
NuStar op Sint Eustatius zijn deze aanwijzingen in de maak. Dit laatste bedrijf heeft
weliswaar al zelf een bedrijfsbrandweer ingesteld, maar met een aanwijzing kan het
bestuurscollege (bijvoorbeeld kwaliteits- en opleidings-) eisen hieraan stellen.
BOPEC op Bonaire heeft ook een bedrijfsbrandweer, maar voor dit bedrijf is nog
geen aanwijzing opgesteld.
De gezaghebbers hebben op grond van artikel 45 een aantal
rampbestrijdingsplannen vastgesteld. Zo is er voor maritieme rampen en voor
orkanen een generiek rampbestrijdingsplan vastgesteld voor de BES-eilanden.
Daarnaast zijn op elk eiland een of meerdere zogeheten ABC27 kaarten ontwikkeld,
waarbij de brandweer het bestuur van advies voorzag. Het gaat onder meer om
plannen voor BOPEC, Curoil en NuStar en de haven van Saba.
Tot slot is op geen van de eilanden het deelplan voor ESF-4 (openbare veiligheid,
redding en gevaarlijke stoffen) opgesteld en vastgesteld.

3.1.4

Personeel en materieel

Personeel
Alle eilanden beschikken over ten minste een basisbrandweereenheid, een eenheid
ten behoeve van vliegtuigbrandbestrijding en een ondersteuningseenheid. De
eenheden worden niet door aparte functionarissen bemenst, functionarissen zijn
voor zowel basisbrandweerzorg als voor vliegtuigbrandbestrijding opgeleid en
worden op beide typen incidenten ingezet.
Uit de uitrukprocedures voor de drie eilanden blijkt dat de basisbrandweereenheid
uitrukt met een bezetting die is gebaseerd op de aard van de melding. Op Bonaire
varieert dat van twee (bij buitenbrand) tot vijf personen (bij woningbrand) en op
Saba en Sint Eustatius bij dezelfde soorten incidenten van twee tot vier. De reden
om bij ’lichtere’ incidenten met twee personen uit te rukken ligt in de verplichting
om gedurende openingstijden op de luchthaven aanwezig te zijn. Deze vereiste
aanwezigheid betekent in de praktijk dat herbezet moet worden vanuit de
piketdienst of bij grotere incidenten vanuit de vrije oproep. Uit de interviews komt
naar voren dat het mogelijk (tijdelijk) moeten sluiten van de luchthaven vanwege
onvoldoende beschikbare brandweermensen bij een (groter) incident op het eiland
als een probleem wordt gezien. Met name op Sint Eustatius en Saba komt dit enkele
keren per jaar voor.
Op basis van de vereisten uit wet- en regelgeving is de formatie van het BKCN in
2010 formeel vastgesteld op 79 fulltime beroepsmensen. Al in 2012 gaf het

26

27

Een bedrijfsbrandweer is een particulier brandweerkorps van een bedrijf of instelling en treft men
meestal aan bij organisaties waar een verhoogd risico bestaat op brand of op ongevallen met gevaarlijke
stoffen, of waar de gevolgen daarvan ernstig zijn. Voorbeelden zijn luchthavens, chemische bedrijven en
grotere industrieën. Een bedrijfsbrandweer kan in grootte variëren van enkele vrijwillige
bedrijfshulpverleners die met kleine blusmiddelen de eerste fase van de brandbestrijding uitvoeren tot
een beroepskorps met meerdere brandweervoertuigen.
ABC staat voor ambtelijk bestuurlijke checklist

28

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

managementteam van het BKCN aan een dringend tekort aan menskracht te
hebben. Het korps heeft de korpsbeheerder vervolgens in 2015 in een notitie haar
ambities voor de toekomst overlegd met daarbij (wederom) een berekening voor
extra menskracht. Dit voorstel is met ingang van eind 2017 gehonoreerd. Het korps
mag uitgebreid worden naar 98 fte. Dit laatste aantal is inclusief vrijwilligers voor de
posten Rincon en Saba. Daarmee kan de brandweer, naast de repressieve taken,
ook taken als preventie en voorlichting gaan uitvoeren en achterstallig onderhoud
aan planvorming wegwerken. Of daarmee de wensen die op Sint Eustatius en Saba
leven voor een extra ploeg en een extra post (voor Saba een met vrijwilligers
bezette post op The Bottom) gerealiseerd kunnen worden is (nog) niet bekend.
Bonaire heeft voor de repressieve inzet drie ploegen van ieder twaalf mensen
beschikbaar. Hier zijn dag en nacht minimaal negen mensen (acht manschappen en
een bevelvoerder) op de kazerne Kralendijk (naast de luchthaven) aanwezig en
twee mensen op de kazerne in Rincon. Bij een incident worden mensen vanuit de
piketdienst opgeroepen.
Op Sint Eustatius zijn twee ploegen van respectievelijk vijf en zes mensen
beschikbaar. Tijdens de daguren zijn minimaal vier mensen van een ploeg op de
kazerne bij de luchthaven aanwezig. ’s Nachts zijn deze mensen thuis op piket,
omdat de luchthaven dan gesloten is. Bij deze vestiging zijn vijf personen langdurig
ziek, wat invloed heeft op het sluitend krijgen van het dienstrooster en de verlof
mogelijkheden van de anderen.
Op Saba zijn twee ploegen van vier mensen beschikbaar. Deze twee ploegen
draaien wisselend een 24-uurs dienst waarbij ze overdag op de luchthaven zijn en ’s
avonds en ’s nachts, omdat de luchthaven dan gesloten is, op afroep thuis. De post
op The Bottom is niet bezet. Slechts een van de ploegen heeft een bevelvoerder.
Aflossing, continuïteit, ondersteuning is, zo geven geïnterviewden aan, eveneens
een probleem met deze beperkte capaciteit. Wanneer aflossing of ondersteuning bij
een groot of langdurig incident of ramp nodig zou zijn, moet deze van een ander
eiland komen.
In de bijlagen bij de Regeling personeel brandweer BES is per functie aangegeven
wat de taken en bijbehorende competenties zijn en welke instroom-, opleidings- en
oefeneisen worden gesteld aan brandweermensen op de BES voor de verschillende
functies. Om aan deze eisen te voldoen is in de afgelopen jaren veel tijd en energie
gestoken in het vakbekwaam maken van het personeel. Bij de samenvoeging van de
eilandelijke korpsen in 2010 bleek de achterstand in kennis en vaardigheden van het
personeel een van de grootste problemen te zijn. Geïnterviewden geven aan het als
eerste prioriteit te hebben beschouwd om iedereen vakbekwaam te krijgen en
daarmee de basis op orde te brengen. In december 2016 is op de drie eilanden een
diploma-uitreiking georganiseerd, waar alle medewerkers met een operationele
functie hun IFV-diploma’s kregen. Er zijn toen 160 diploma’s uitgereikt. Hiermee is
het traject van erkenning van diploma’s en eerder verworven competenties van het
zittend personeel en behalen van aanvullende diploma’s grotendeels afgerond. Het
traject van de nieuwe bevelvoerders is in juni 2017 voor wat betreft het
operationele deel afgerond met een leergang bevelvoerder vliegtuigbrandbestrijding.
Na afronding hiervan heeft iedereen binnen het BKCN met een operationele functie
het juiste diploma conform wet- en regelgeving. Een exercitie die van iedereen veel
inspanning heeft geëist maar die iedereen, zo wordt ook door de participatieraad
bevestigd, ook met heel veel trots vervult. In alle interviews wordt het traject van

29

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

opleiden en oefenen genoemd als grootste succes van het BKCN. Daarnaast
constateert de Inspectie dat het opleiden heeft bijgedragen aan de teamvorming.
Voor de locatie Bonaire is een gedetailleerde oefenplanning gemaakt en wordt elke
dienst van maandag tot en met zaterdag een oefening gedraaid. Bij de keuze voor
oefeningen worden de ICAO-richtlijnen en de herziene leidraad oefenen28 deels
gebruikt. Waar nodig is deze aangepast aan de situatie op het eiland. Het korps
maakt afhankelijk van de oefening gebruik van het oefenobject voor
vliegtuigbrandbestrijding dat op het luchthaventerrein ligt of van een eigen
oefenplaats. Op de eigen oefenplaats worden met name hulpverlening en kleine
oppervlaktebranden beoefend. Opvallend is dat deze oefenplaats is gelegen aan de
straatkant waardoor deze oefeningen voor voorbijgangers duidelijk zichtbaar zijn.
Het korps heeft de wens geuit hiernaast te kunnen beschikken over een eigen
gecertificeerd oefen- en examenobject voor gebouwbranden. Nu moeten ze ten
behoeve van oefeningen en examens (voor gebouwbranden) altijd naar Sint
Maarten29 reizen.
Ook op Sint Eustatius wordt volgens een oefenprogramma geoefend. Elke oefening
wordt na afloop mondeling geëvalueerd en de bevelvoerder houdt bij of iedereen de
oefeningen bijwoont, dit is overigens op alle eilanden gebruikelijk.
Op Saba wordt minder frequent geoefend. Om te kunnen oefenen moet namelijk
een en ander vooraf worden georganiseerd: er is maar één instructeur die
tegelijkertijd bevelvoerder van een ploeg is. Alleen tijdens zijn aanwezigheid kan
worden geoefend. Er moet altijd een brandweerman of -vrouw op de luchthaven
aanwezig blijven, een ploeg heeft ‘maar’ vier leden, dus om bijvoorbeeld met een
volledige bezetting van een tankautospuit te oefenen, moet er een extra lid van de
andere ploeg of de commandant worden opgeroepen.
Omdat het BKCN nog niet beschikt over een kwaliteitszorgsysteem heeft de
Inspectie zich tijdens dit onderzoek nog niet verdiept in de kwaliteit van het
oefenprogramma en de oefeningen. Wel heeft de Inspectie drie oefeningen
bijgewoond. Zij heeft geconstateerd dat volgens de oefenplannen en protocollen
wordt gewerkt, de mensen consciëntieus werkten en na afloop van de oefeningen
onder leiding van de oefenleider evalueerden.
Het BKCN gebruikt inmiddels een registratie systeem voor personeel en materieel.
In dit systeem worden onder andere opleidingen en geoefendheid van het personeel
en het onderhoud van het materieel geregistreerd.
De Regeling personeel brandweer BES vereist dat er voor operationele functies
binnen het brandweerkorps BES een aanstellingskeuring plaatsvindt en dat een
periodiek preventief medisch onderzoek (PPMO) noodzakelijk is. In juli 2018 staat
het eerste formele PPMO gepland. Bij afkeuring kunnen mensen na maximaal twee
jaar nog een keer herkansen (ze zijn in de tussentijd niet of slechts gedeeltelijk
inzetbaar in de uitruk, maar zullen worden ingezet voor niet repressieve
brandweertaken). Men heeft dus drie jaar de tijd om fysiek te voldoen aan de eisen,
28

29

De herziene leidraad oefenen richt zich op het monodisciplinair oefenen van de brandweer en bevat
oefenkaarten voor de werkzaamheden ten behoeve van de bestrijding van het gehele scala aan mogelijke
incidenten in Europees Nederland. Niet al deze incidenten komen op de BES-eilanden voor.
Door de orkaan Irma ( 6 september 2017) die veel verwoest heeft op Sint Maarten is dit voorlopig geen
optie meer. Er zal dus snel uitgezien moeten worden naar een oplossing om de examinering van het
BKCN mensen niet te laten stagneren; of een eigen object of uitwijken naar een ander eiland als
Curaçao?

30

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

als men dan niet voldoet, volgt definitieve afkeuring. Bij een deel van het personeel
bestaat een achterstand in de fysieke gesteldheid en om deze weg te werken is een
inhaalslag nodig. Het korps faciliteert het sporten om aan de conditie te werken.
Tevens heeft het korps inmiddels een lifestylecoach ingehuurd, fitnessbanen
aangelegd, oefenobjecten geplaatst en oefenprogramma’s gemaakt. Of de
achterstand voor iedereen voor juli 2018 weggewerkt kan worden wordt betwijfeld.
De mogelijke gevolgen van het PPMO baart alle betrokkenen (commandanten,
participatieraad en korpsbeheerder) dan ook ernstig zorgen. Op Bonaire en Sint
Eustatius is men bang dat een vrij fors percentage van het personeel de keuring niet
zal halen en dat daarmee het functioneren van de uitrukdienst in gevaar komt. Er is
al een sociaal plan gemaakt voor eventuele afvallers. De leeftijdsopbouw van het
korps maakt dit nog eens extra moeilijk. Over een paar jaar is bijna een derde van
het korps ouder dan 50 jaar en wellicht niet meer geschikt voor de uitruk. Het BKCN
beschikt nog niet over een plan om dit mogelijke probleem op te lossen.
De brandweer werkt met vele partijen meer of minder intensief samen. Deze
samenwerking bestaat soms uit gezamenlijk overleg, soms samen oefenen of het
afstemmen van activiteiten. Zo oefent de brandweer op Bonaire en Sint Eustatius
regelmatig samen met de ambulancedienst het gezamenlijke optreden bij kleinere
incidenten. Op Saba is op initiatief van het BKCN een zogenaamd rood-wit-blauw
overleg gestart. Bij de rampenoefeningen wordt wel altijd met alle partijen
samengewerkt.
Er zijn contacten met de risicobedrijven en de energiebedrijven. Met sommige wordt
samen geoefend, met andere is summier contact. Zo wordt op Sint Eustatius met
NuStar geoefend, minder vaak dan men zou willen, maar wel regelmatig. Men is er
ook bezig met een opzetten van een overeenkomst (een MOU, memorandum of
understanding) dat de bedrijfsbrandweer van NuStar wanneer nodig bijstand
verleent aan de eilandelijke brandweer.
Ook met de politie is regelmatig contact over dagelijkse werkzaamheden, samen
oefenen gebeurt echter nauwelijks. Bij oefeningen in het kader van de
rampenbestrijding treft men elkaar wel altijd. Op Bonaire worden jaarlijks vier
multidisciplinaire oefeningen gepland, maar die gaan in de praktijk vaak niet door.
Op het gebied van opleiden en oefenen is er een intensieve samenwerking met de
zogeheten CAS eilanden (Curaçao, Aruba en Sint Maarten). Er is een expertgroep
vakbekwaamheid CAS-CN in het leven geroepen. Examinatoren van deze eilanden
treden bijvoorbeeld regelmatig op bij de examens voor het brandweerpersoneel van
het BKCN.
Materieel
De staat van gebouwen en materiaal is sterk wisselend.
Zo beschikt Bonaire over een nieuwe moderne kazerne in Kralendijk naast de
luchthaven, maar is het verblijfsgebouw in Rincon sterk verouderd. Een deel van de
voertuigen op Bonaire is nieuw en modern, een ander deel (vooral voor
vliegtuigbrandbestrijding) oud en aan vervanging toe. Slechts door veelvuldig
onderhoud en reparatie zijn deze inzetbaar te houden.
De apparatuur voor ademlucht is onlangs opnieuw geïnstalleerd en voldoet aan de
laatste eisen.
Zowel de kazernes op Sint Eustatius als Saba zijn oud en aan vervanging toe. De
kazerne op Sint Eustatius is eigendom van het bestuurscollege. Het korps is aan het

31

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

bezien of deze gekocht en daarna vervangen of opgeknapt kan worden.
Op Sint Eustatius en Saba kan men daarentegen wel beschikken over goed en
voldoende materieel, geschikt voor de situatie op het eiland.
Het gehele korps heeft kort geleden de beschikking gekregen over nieuwe aan de
temperatuur aangepaste lichte uniformen. Men is erg content met het nieuwe
uniform. Nadeel is dat iedereen ‘maar’ één uniform heeft. Na een oefening in de
volle zon is het uniform vanwege transpiratie van binnen nat en niet geschikt om
direct weer te gebruiken. Mocht er meteen na een oefening een brandmelding
komen, dan is een inzet in die kleding niet veilig en zou eigenlijk de andere ploeg
moeten worden opgeroepen. Om deze reden oefenen veel brandweermensen in het
oude, zwarte en warmere bluspak.
Het personeel heeft niet de beschikking over een eigen zogeheten veiligheidshelm.
Op de voertuigen liggen er meestal een aantal. Volgens het personeel zijn deze
bedoeld voor eventuele slachtoffers en niet voor eigen gebruik. Ook tijdens
hulpverleningsactiviteiten (wederom in de volle zon) draagt men (noodgedwongen)
de brandweerhelm met nekflappen.
Het korps ontbeert een systeem om mensen snel en tegelijk op te roepen. Wanneer
bijvoorbeeld de kazerne herbezet moet worden in verband met een inzet op het
eiland of bij een groot incident moet de officier van dienst of bevelvoerder de
mensen één voor één via de telefoon oproepen. Dat is omslachtig en kost veel tijd.
Op Sint Eustatius hadden ze voor 2010 een oproepsysteem en dat wordt nu gemist.
In samenwerking met de luchthaven, die baat heeft bij een snelle herbezetting van
de kazerne, is men de aanschaf van een oproepsysteem aan het bezien.

3.1.5

Overleg en verantwoording

Registratie
Alle oefeningen, opleidingen, bijscholingen en uitrukken worden geregistreerd in een
registratiesysteem. De lokale commandanten maken hiervan maandelijks en
jaarlijks een overzicht en bespreken dit met de algemeen commandant.
Hoewel er geen opkomsttijden zijn vastgesteld houdt de brandweer op alle drie de
eilanden per uitruk bij welke opkomsttijden gerealiseerd zijn. Uit ervaring weet men
wat gangbaar is voor een bepaalde locatie. Wanneer er een afwijking van die
gangbare opkomsttijd wordt geconstateerd, wordt naar een verklaring en mogelijk
verbeterpunt gezocht. Over het algemeen worden weinig problemen met betrekking
tot de opkomsttijd van brandweer geconstateerd.
Op Bonaire zijn gemiddeld zo’n 12 uitrukken per maand. Deze inzetten zijn allemaal
binnen het eilandelijk gebied. Van elke uitruk wordt de opkomsttijd geregistreerd en
elke inzet wordt na afloop op de kazerne (mondeling) geëvalueerd.
Op Sint Eustatius en Saba waren in 2016 respectievelijk 23 en 19 meldingen. Ook
deze inzetten waren allemaal binnen het eilandelijk gebied, er was geen melding
van de luchthaven. Ook hier worden opkomsttijden geregistreerd en de inzetten na
afloop op de kazerne mondeling geëvalueerd.

32

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

Overleg
De lokale commandanten en de algemeen commandant hebben wekelijks via Skype
overleg. Tevens is er minimaal vier keer per jaar een MT-meeting.
De lokaal commandant Bonaire heeft maandelijks overleg met de gezaghebber
waarin ze elkaar over en weer informeren over activiteiten en wensen. De lokale
commandanten van Sint Eustatius en Saba hebben geen regulier overleg met hun
gezaghebber. Alleen wanneer er een incident heeft plaatsgevonden of iets anders
belangwekkend speelt, waarbij men elkaar nodig heeft, is er (informeel) overleg.
Partijen spreken allemaal de wens uit om regulier overleg met elkaar te hebben.
De algemeen commandant heeft 1 à 2 keer per jaar overleg met de gezaghebbers
(en niet met de bestuurscolleges) van de eilanden en bespreekt dan (de voortgang
van) het jaarplan. Hij geeft door middel van jaarverslagen achteraf inzicht in wat de
brandweer heeft gedaan. Deze jaarrapportages gaan naar de eilandbesturen,
luchthavendirecties en korpsbeheerder.
Geïnterviewden geven aan dat de eilandbesturen wel actiever richting politie zijn
geworden, maar dat dat richting de brandweer niet het geval is. Het bestaande
formele driehoeksoverleg dat regelmatig plaats vindt tussen gezaghebber, openbaar
ministerie en korpsbeheerder over politiezaken en politietaken is hier volgens hen
‘debet’ aan. Voor brandweerzaken en -taken ontbreekt een dergelijk rechtstreeks en
formeel overleg tussen gezaghebber(s) en korpsbeheerder. In de praktijk fungeert
de algemeen commandant als intermediair tussen de gezaghebbers en
bestuurscolleges enerzijds en de korpsbeheerder anderzijds.
De algemeen commandant neemt deel aan de Caribbean Assosciation of Fire Chiefs,
een brandweercommandantenoverleg voor het gehele (Brits/Frans/Nederlands)
Caribisch gebied, bedoeld om te bezien waarbij men elkaar kan ondersteunen en
bijstand verlenen. Ook is er minimaal twee keer per jaar een commandantenoverleg
CAS-CN. De algemeen commandant BKCN is voorzitter van dit overleg.
De geïnterviewden zijn van mening dat de brandweer goed voorbereid is en dat de
brandweer zijn werk goed doet. Welke criteria hierbij worden gehanteerd is niet
duidelijk, bovendien zijn er niet veel daadwerkelijke inzetten. Een enkel kritisch
geluid betreft dan ook de onervarenheid van de manschappen, die zonder
leidinggevende (nog) niet goed weten wat te doen, ondanks alle opleidingen en
oefeningen. Erkend wordt dat oefenen anders is dan een echte inzet en dat op de
eilanden (bijna) altijd meespeelt dat het incident waarvoor is uitgerukt een voor het
personeel bekende plek of persoon betreft. Persoonlijke betrokkenheid is vrijwel
onvermijdbaar en ook dat kan de start van een inzet beïnvloeden.

3.2

Inrichting brandweerzorg luchtvaartterreinen

De uitvoering van de brandweerzorg op de luchtvaartterreinen en in de directe
omgeving van de luchtvaartterreinen vindt plaats in opdracht en onder
verantwoordelijkheid van de exploitanten van deze luchtvaartterreinen. In gevolge
de regelgeving met betrekking tot de luchtvaartterreinen houdt de Inspectie
Leefomgeving en Transport (ILT) onder andere toezicht op de brandweertaken op
deze terreinen. Voor dit hoofdstuk is daarom afstemming gezocht met de ILT.

33

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

In de VwBES staat opgenomen dat kosten voor de uitvoering van de brandweertaak
op de luchthavens in rekening worden gebracht bij de exploitant van het
luchthaventerrein. Op Bonaire zijn deze kosten tot op heden niet in rekening
gebracht, mede omdat de oude kazerne eigendom was van de luchthaven en ‘om
niet’ gebruikt mocht worden. Ook op Saba en Sint Eustatius zijn de kosten nog niet
in rekening gebracht.

3.2.1

Organisatie

Op alle drie de eilanden is een kazerne met een of meer crashtenders op of direct
naast het luchtvaartterrein gesitueerd.
Voor brandweertaken op de luchthavens is een opkomsttijd van drie minuten in
CARNA opgenomen. Er zijn de afgelopen jaren heel weinig incidenten en voorvallen
geweest. Op de luchthaven van Bonaire worden (daarom) onaangekondigd
responsetijdoefeningen gehouden. Daaruit blijkt dat de brandweer Bonaire altijd
binnen de vereiste drie minuten ter plaatse is. Ook op Saba en Sint Eustatius is
volgens geïnterviewden het behalen van de drie minuten norm geen probleem.

3.2.2

Taken

Alle in de wet- en regelgeving genoemde taken die de brandweer op de
luchthaventerreinen heeft, voert de brandweer uit.
De luchthavendirectie van Bonaire geeft aan graag een aparte brandweer voor de
luchthaven te willen hebben. Hoewel ze erkent dat een en ander (financieel) moeilijk
haalbaar is en ze zeer tevreden is over de uitvoering van taken door de brandweer,
baart het haar zorgen dat wanneer de brandweer moet uitrukken voor een incident
op het eiland, een vliegtuig pas kan landen of opstijgen na herbezetting van de
kazerne. Deze herbezetting kan in voorkomende gevallen 20 minuten tot een half
uur duren.
Op Sint Eustatius is de luchthavendirectie eveneens tevreden over de uitvoering van
taken door de brandweer. De directie zou meer gebruik willen maken van de
expertise van de brandweer en graag zien dat de brandweer meer zou doen dan de
voorgeschreven ‘fire and rescue taken’. De brandweer heeft daar echter op dit
moment geen capaciteit voor.
Ook op de luchthaven van Saba is grote tevredenheid over de taakuitvoering door
de brandweer. Ze voeren alle vereiste taken uit en zijn altijd bereid wanneer nodig
en mogelijk extra werkzaamheden te verrichten op de luchthaven zonder dat daar
formele afspraken of convenanten aan ten grondslag liggen. Op Saba is al meerdere
keren voorgekomen dat de luchthaven moest worden gesloten, omdat de brandweer
uitgerukt was voor een incident op het eiland.
Een nog uit te voeren taak die op alle luchthavens speelt is de verantwoordelijkheid
voor redding op zee in het verlengde van de start- en landingsbanen. Overigens is
dit een eis aan de exploitant van de luchthaven en niet aan de brandweer. Deze
taak is volgens alle geïnterviewden niet goed en eenduidig geregeld en baart hen
zorgen. Velen wijzen de brandweer aan als de meest logische, voor de hand
liggende partij hiervoor, maar de brandweer zelf is hiervan niet overtuigd. Het
ministerie van JenV geeft aan dat deze redding geregeld is via de ‘Search and

34

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

Rescue’ (SAR) regeling van de kustwacht30, maar op de bovenwindse eilanden heeft
men twijfels of de kustwacht in staat is tijdig conform plan te kunnen optreden. De
Inspectie constateert daarbij dat in het SAR-plan 2017 Saba niet wordt genoemd.
Het niet goed en eenduidig geregeld hebben van de redding op zee heeft voor Saba
tot gevolg dat uitbreiding van vluchten met vaste vleugel toestellen niet wordt
toegestaan.

3.2.3

Planvorming

Voor de luchtvaartterreinen zijn diverse plannen en procedures opgesteld.
De luchtvaartterreinen op de eilanden zijn aangewezen31 als inrichting waarvoor een
rampbestrijdingsplan moet worden opgesteld. Bonaire International Airport 32 (BIA)
heeft zelf een rampbestrijdingsplan opgesteld. Dit plan is, zo blijkt uit de interviews
met de luchthavendirectie en de commandanten, nauw afgestemd met de
brandweer. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), de toezichthouder op de
luchthavens, heeft het plan goedgekeurd.
Daarnaast heeft BIA een Calamiteitenplan Luchtvaartongevallen (2016) opgesteld.
Voor de luchthaven van Saba is recent (2016) het ‘Airport emergency plan Saba’
(ook een rampbestrijdingsplan) door het BKCN opgesteld.
Het BKCN heeft in 2014 voor het luchtvaartterrein een inzetprocedure opgesteld,
‘Vliegtuigbrandbestrijding inzetprocedure Flamingo luchthaven Bonaire’.
Het BKCN heeft voor het luchtvaartterrein op Sint Eustatius een inzetprocedure
opgesteld, ‘Inzetprocedure Vliegtuigbrandbestrijding Franklin D. Roosevelt Airport’
(2014).
Het BKCN heeft in 2013 voor het luchtvaartterrein op Saba een inzetprocedure
opgesteld, ‘Aircraft fire fighting standard operating procedures Juancho Irausquin
Airport’.

3.2.4

Personeel en materieel

Personeel
In de ICAO-richtlijn wordt verwezen naar een taakrisicoanalyse om te bepalen wat
de minimale bezetting moet zijn. In juli 2017 is een ‘taakrisicoanalyse
luchthavenbrandweer Flamingo Airport’, uitgevoerd door onderzoekers van de
luchthavenbrandweer Groningen Airport Eelde, vastgesteld. Deze taakrisicoanalyse
geeft aan dat dat kan worden volstaan met negen personen. In de praktijk zijn ten
behoeve van de luchthaven Bonaire 24/7 standaard acht mensen van de
uitrukdienst en een bevelvoerder aanwezig op de post.
Op Sint Eustatius en Saba moeten vier mensen aanwezig zijn. Op Saba zijn deze
dagelijks tijdens de daguren en op Sint Eustatius tot 21.00 uur op de luchthaven
aanwezig. Tijdens de openingstijden van het luchtvaartterrein kunnen ze voor een
oefening onder voorwaarden tijdelijk het vliegveld verlaten. ’s Nachts zijn er geen
vliegbewegingen en zijn de brandweerposten daar niet bezet. Mocht er ’s nachts
30
31
32

De ‘Search and Rescue’ is formeel belegd in de Rijkswet Kustwacht.
Staatsblad 2016, 100, 8 maart 2016; Artikel 5.
Bonaire International Airport staat ook bekend onder de naam Flamingo Airport

35

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

onverhoopt een landing plaats moeten vinden, dan roept men het personeel op dat
piket heeft.
Op Bonaire speelt op dit moment de discussie of de brandweer 24/7 op de
luchthaven aanwezig dient te zijn. Er zijn ’s nachts geen vluchten, behoudens soms
een medische vlucht en de vraag die de brandweer heeft is of ook zij, in navolging
van airportoperations en luchtverkeersleiding, voor wat betreft haar brandweertaak
op de luchthaven ’s nachts naar een piket of stand-by-dienst kan. Men geeft aan dat
door flexibel op- en afschalen efficiëntie in inzet kan worden behaald, aangezien dan
de bezetting op de post Rincon naar vier personen kan worden gebracht zonder de
ploegsterkte aan te passen.
Materieel
Op Bonaire, waar de luchthaven een zogenoemde categorie 9 luchthaven is, zijn op
de post Kralendijk naast de luchthaven drie crashtenders gestationeerd, zowel op
Sint Eustatius als op Saba, beide een kleinere luchthaven (categorie 5
respectievelijk 3) staat op de post bij de luchthaven een crashtender.
De voertuigen op Bonaire zijn verouderd en gevoelig voor storingen en technische
mankementen. Het BKCN probeert dit zoveel mogelijk te voorkomen door de
voertuigen jaarlijks door de leverancier te laten inspecteren. Desondanks stond er
tijdens het bezoek van de Inspectie één voertuig buiten dienst. Er is een procedure
gestart voor snelle vervanging van deze crashtender wat geresulteerd heeft in
levering van een nieuw voertuig in december 2017.
De crashtender op Sint Eustatius voldoet, evenals die op Saba. Deze laatste
luchthaven beschikt sinds maart 2017 over een nieuwe crashtender.
De luchthavendirecties op zowel Saba al Sint Eustatius geven aan niet tevreden te
zijn over het verbindingsnetwerk. Op Sint Eustatius is het netwerk dat de brandweer
gebruikt niet compatibel met het bestaande netwerk van de luchthaven. Op Saba
wordt het verbindingsnetwerk als onbetrouwbaar ervaren.

3.2.5

Overleg en verantwoording

Er is frequent en goed contact tussen de brandweer en de luchthavendirectie op
Bonaire, zo geven geïnterviewden aan. Men heeft regelmatig overleg. De partijen
oefenen samen en plannen worden met elkaar gemaakt en met elkaar afgestemd.
Daarnaast oefent de brandweer vaak zelf op het luchthaventerrein. Jaarplannen en
managementrapportages van de brandweer worden aan de gezaghebber, de
korpsbeheerder en aan de luchthavendirectie geadresseerd.
Op de luchthaven zijn nauwelijks incidenten die om een inzet van de brandweer
vragen.
Ook op Saba is er een goed en frequent contact tussen brandweer en luchthaven. Er
wordt regelmatig op en met de luchthaven geoefend. Er vindt geen formele
rapportage of verantwoording plaats. Rapportage moet evenwel wel gaan plaats
vinden.
Op Saba zijn de laatste jaren geen incidenten op de luchthaven geweest.

36

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

Op Sint Eustatius is er weinig contact tussen brandweer en luchthavendirectie. Ook
wordt er afgezien van de jaarlijkse HUREX-oefening33 nauwelijks samen geoefend.
De luchthavendirectie ontvangt geen rapportage of verantwoording van de
brandweer. Ook hierin moet verandering komen.
Ook hier was geen melding van een incident op de luchthaven. Het laatste incident
daar is al van enkele jaren geleden.

33

HUREX staat voor ‘hurricane exercise’.

37

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

4
In dit hoofdstuk geeft de Inspectie antwoord op de onderzoeksvraag: ‘Wat zijn de
verschillen tussen de huidige inrichting van de repressieve brandweerzorg en de
inrichting zoals deze volgens wet- en regelgeving zou moeten zijn?’
Inzoomen op verschillen kan tot gevolg hebben dat een negatief beeld ontstaat, een
afwijking van de wet zou men per definitie als verkeerd, slecht of onjuist kunnen
betitelen. Dat is nadrukkelijk niet de bedoeling. Daarom zal per thema kort worden
aangegeven wat conform de wet is geregeld dan wel georganiseerd en ook zo werkt
in de praktijk. In het hoofdstuk hierna zal de Inspectie de verschillen duiden: hoe
erg of misschien wel hoe goed is het dat er verschil is tussen wet en werkelijkheid.

4.1

Eilandelijke brandweerzorg

Op een aantal punten wordt afgeweken van de VwBES of is geen invulling gegeven
aan delegatiebepalingen. Zo is afgeweken van de vaststellingstermijnen voor het
beheersplan en de brandbeveiligingsverordening.
Voortvloeiend uit de VwBES zijn inmiddels acht AMvB’s of ministeriële regelingen
vastgesteld. Een aantal delegatiebepalingen die (nog) niet zijn opgesteld of
vastgesteld, hebben betrekking op de brandweerzorg zoals:





AMvB veiligheid, deugdelijkheid, normalisatie en standaardisatie brandweeren reddingsmaterieel.
AMvB inhoud brandbeveiligingsverordening.
Convenant voor samenwerking bij branden, rampen en crises.
AMvB gelijkstelling diploma’s brandweer.

4.1.1

Organisatie

De brandweerorganisatie is ingericht conform de VwBES. Er is een algemeen
commandant die de leiding geeft over het korps en elk eiland heeft een lokaal
commandant. Op elk eiland is ten minste een kazerne en de brandweren op de drie
eilanden zijn inmiddels één brandweerkorps geworden. Een prestatie waarvoor
complimenten aan het adres van het korps op zijn plaats zijn.

38

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

Formeel ligt de verantwoordelijkheid voor de brandweerzorg bij het bestuurscollege.
In de praktijk blijkt die verantwoordelijkheid nog nauwelijks zo te worden ervaren.
De bestuurscolleges zijn weinig actief naar de brandweer of de korpsbeheerder. Hier
worden verschillende redenen voor gegeven. De gezaghebbers hebben het gevoel
dat de brandweer niet hun brandweer is, maar dat de korpsbeheerder erover gaat.
Het feit dat het brandweerpersoneel niet in dienst is van het eiland maar van de
RCN en aangesteld wordt door de Minister versterkt dit gevoel.
Daarnaast hechtte men belang aan het eerst maar eens zaken op orde krijgen bij de
brandweer en verwijst men ten aanzien hiervan vooral naar de inspanningen op het
gebied van opleiden en oefenen. Tot nu toe heeft het bevoegd gezag nauwelijks
invulling gegeven aan hun wettelijke bevoegdheden. Zo zijn er met uitzondering van
Saba bijvoorbeeld geen opkomsttijden vastgesteld, zijn geen taken opgedragen aan
de brandweer en zijn geen brandbeveiligingsverordeningen opgesteld.
Er is geen direct overleg over brandweerzaken tussen de gezaghebbers enerzijds en
de korpsbeheerder anderzijds, dit terwijl in praktische zin sprake is van een
opdrachtgever-opdrachtnemer relatie. Beide partijen hebben ook geen initiatief tot
overleg genomen. Het valt de Inspectie op dat ten aanzien van dit punt in meerdere
interviews partijen uitspreken dat daar eigenlijk wel verandering in moet komen.
Meldkamer
Een opvallend gesignaleerd verschil tussen wet en praktijk is de meldkamer. De in
de VwBES voorgeschreven en zelfs in de Memorie van Toelichting als bestaand
beschreven gemeenschappelijke multidisciplinaire meldkamer voor de drie eilanden
tezamen is er niet en is er nooit geweest. Er is op Bonaire wel een meldkamer voor
de drie eilanden, maar die heeft nooit gefunctioneerd zoals is beoogd en de
meldkamer voert zeker niet de taken uit voor alle drie de hulpverleningsdiensten.
Eén gezamenlijke meldkamer voor alle drie de eilanden is niet gewenst en wordt ook
niet haalbaar geacht. Het traject om te komen tot één meldkamer loopt al vanaf
2010. Sinds het vertrek van de projectleider ligt het project helemaal stil. Hoewel de
korpsbeheerder aangeeft te werken aan herstart van het project zijn er de
afgelopen drie jaar geen vorderingen gemaakt.
Op de meldkamer op Bonaire worden buiten de opgeleide centralisten ook
centralisten te werk gesteld die niet (volledig) zijn opgeleid. Zij krijgen wel een
coach/mentor toegewezen.
Er zijn ook geen eilandelijke meldkamers voor de drie hulpverleningsdiensten. De
drie hulpverleningsdiensten, dus ook de brandweer, hebben eigen nummers en
eigen mensen die de meldingen aannemen. Alleen op Bonaire zijn de centralisten op
de meldkamer opgeleid om naast politiemeldingen ook brandweermeldingen af te
handelen. In de praktijk blijken de meeste meldingen voor de brandweer
rechtstreeks bij de brandweer binnen te komen.
Naast dat er geen sprake is van een gemeenschappelijke multidisciplinaire
meldkamer is ook het convenant dat verder invulling en uitvoering moet geven aan
de gemeenschappelijke meldkamer(s) niet opgesteld.

4.1.2

Taken

De repressieve taken worden door het BKCN uitgevoerd en volgens de meeste
geïnterviewden naar volle tevredenheid. De enige kanttekening is dat verkenning

39

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

van gevaarlijke stoffen en eventuele ontsmetting nog niet altijd en overal met
voldoende kwaliteit kan worden uitgevoerd.
Het korps zelf geeft aan dat de uitvoering van de repressieve brandweertaken soms
niet conform de wet geschiedt als gevolg van personeelstekort.
De preventieve taken en voorlichting worden nog maar zeer beperkt ingevuld,
waarbij ook niet voldoende kennis aanwezig is om deze taken goed (beter) te
kunnen uitvoeren. Het korps heeft wel al een start gemaakt om personeel bij te
scholen voor de preventietaak. Inmiddels zijn op de drie vestigingen
preventiecontroleurs opgeleid.
Het BKCN heeft op geen van de eilanden andere (repressieve) taken opgelegd
gekregen. Al geeft men aan dat incidenteel wel andere taken worden uitgevoerd,
zoals op Sint Eustatius het verwijderen van bijennesten. Wel noemen meerdere
geïnterviewden dat door de brandweer invulling moet worden gegeven aan redding
op zee en dan met name langs de kustlijn en bij de luchtvaartterreinen. Niet
iedereen deelt deze mening.
Er zijn geen brandbeveiligingsverordeningen vastgesteld. Het BKCN heeft op dit
moment geen inzicht wat het vaststellen van een brandbeveiligingsverordening gaat
betekenen voor haar taakuitvoering.

4.1.3

Planvorming

Alle eilanden hebben een risicoprofiel, een beleidsplan en een rampenplan. Deze
documenten zijn, met uitzondering van die van Saba en het rampenplan van
Bonaire (vastgesteld in 2017), in 2013 vastgesteld en niet meer actueel.
In de beleidsplannen van Bonaire en Sint Eustatius is geen beleidsparagraaf over de
brandweer opgenomen. Ook ontbreekt (een verwijzing naar) een dekkingsplan en
zijn geen opkomsttijden vastgesteld.
Saba heeft in haar recente beleidsplan een paragraaf opgenomen over de
brandweer en een generieke opkomsttijd vastgesteld van 30 minuten, maar ook hier
ontbreekt (een verwijzing naar) een dekkingsplan.
Hoewel alle eilanden over een rampenplan beschikken, ontbreekt in deze plannen,
naast enkele andere deelplannen, het door het BKCN op te stellen deelplan voor de
brandweertaken (ESF-groep 4).
Voor geen van de drie eilanden is een brandrisicoprofiel opgesteld, maar de
algemeen commandant heeft aangegeven per eiland wel een brandrisicoprofiel te
willen opstellen om zo inzichtelijk te maken welk risico per eiland in de
brandweerzorg over blijft.
Er is geen vastgesteld beheersplan. Het enige dat er is, is een door het BKCN
geschreven concept beheersplan uit 2012. Inmiddels wordt door de commandant
gewerkt aan het opstellen van een nieuw beheersplan.
Een kwaliteitszorgsysteem is nog niet ontwikkeld, maar er is wel een begin gemaakt
met kwaliteitszorg door het registreren van opleidingen, trainingen en oefeningen in
een personeelsregistratiesysteem.

40

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

4.1.4

Personeel en materieel

Het BKCN beschikt over voldoende en grotendeels moderne voertuigen, en nieuwe
bluskleding.
Hoewel het verstrekken van bedrijfskleding niet valt onder de VwBES, maar voort
vloeit uit de arbeidsomstandighedenwet is het opvallend is dat de personeelsleden
maar over één modern en nieuw bluspak kunnen beschikken met een zogeheten
ademhelm (zie afbeelding 2) en niet over een (lichtgewicht) veiligheidshelm.

Afbeelding 3. Bluskleding met ademhelm, foto Inspectie JenV

Op de eilanden is geen oproepsysteem voor het personeel  dat niet op de
brandweerpost aanwezig is  beschikbaar, terwijl dat er in het verleden (deels) wel
is geweest. Alarmering van personeel gebeurt nu telefonisch.
De personele bezetting is conform het organisatierapport uit 2010. Het BKCN heeft
in 2012 aangegeven dat men een tekort aan menskracht heeft. Als gevolg hiervan
kan bijvoorbeeld tot op heden de noodzakelijke bezetting van vier personen op de
post Rincon niet worden ingevuld. Het BKCN wijkt op dit punt af van de bezetting
zoals deze is opgenomen in het Besluit brandweer BES. Ook rukt men naar ‘lichtere’
incidenten zoals een buitenbrand uit met twee personen op het blusvoertuig34. Ook
dit wijkt af van de voorgeschreven voertuigsamenstelling uit het Besluit brandweer
BES. In 2015 is wederom door het korps eenzelfde claim voor uitbreiding bij de
korpsbeheerder neergelegd welke in juni 2017 is gehonoreerd.
Het brandweerpersoneel is volledig en conform de eisen opgeleid en geoefend. Er
zijn echter relatief weinig inzetten, zeker op Saba en Sint Eustatius, waardoor het
personeel weinig ervaring in het bestrijden van incidenten opdoet.
De keuring PPMO heeft nog niet plaatsgevonden en de verwachting is dat niet
iedereen aan de eisen gaat voldoen.

34

Uitrukken op maat gebeurt in Caribisch Nederland structureel waar dit verantwoord kan. Dit is ook in
Functiehuis CN geborgd, waarbij speciaal voor CN een leergang Manschap B is ontwikkeld voor dit soort
incidenten en om een veilig optreden te garanderen.

41

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

Samenwerking met andere partners gebeurt waar nodig, intensieve samenwerking
inclusief samen oefenen beperkt zich in de praktijk tot de ambulancediensten en
enkele grote bedrijven. Wel vindt op Bonaire en Saba regelmatig multidisciplinair
overleg plaats. De brandweer met name op Sint Eustatius en in mindere mate Saba
zijn feitelijk nog veelal eilandjes op een eiland (net zoals de andere
hulpverleningsdiensten dat ook lijken te zijn).
In het kader van de rampenbestrijding en crisisbeheersing vinden periodiek
oefeningen plaats samen met Defensie, Rijkswaterstaat en BIA.

4.1.5

Overleg en verantwoording

Er wordt ten behoeve van de verantwoording veel data verzameld. Zo worden
inzetten, opleidingen, oefeningen en de gerealiseerde opkomsttijden bij incidenten
op de eilanden bijgehouden en verwerkt in rapportages. Management rapportages,
jaarverslagen, jaarplannen en beheersplan over activiteiten, wensen en doelen van
de brandweer zijn (derhalve) aanwezig.
Sommige rapportages worden mondeling gepresenteerd, sommige schriftelijk
verstrekt. Daar wordt door de geadresseerden kennis van genomen, maar verder
weinig mee gedaan. Bestuurscolleges en gezaghebbers, luchthavendirecties en de
korpsbeheerder zijn weinig actief richting brandweer. Reden hiervoor  zo geeft men
aan  is dat ze van mening zijn dat het eigenlijk wel goed gaat met de brandweer.
Er is minder formeel overleg dan wettelijk voorgeschreven tussen algemeen
commandant en gezaghebber(s) en het overleg met bestuurscolleges vindt een
enkele keer plaats. Tot slot is er geen overleg tussen gezaghebber en
korpsbeheerder over brandweerzaken; de algemeen commandant is in deze de
liaison tussen beide functionarissen.
Er zijn geen kaders, opkomsttijden (met uitzondering van de 30 minuten van Saba),
eisen of regels met betrekking tot brandweer of brandweerzorg gesteld en ook is
geen kwaliteitszorgsysteem in gebruik. Dit maakt het lastig om objectief vast te
stellen of de brandweer naar behoren functioneert.

4.2

Brandweerzorg luchtvaartterreinen

Een aantal maatregelen van bestuur en ministeriele regelingen of convenanten is
niet opgesteld of vastgesteld. Deze hebben niet allemaal betrekking op de brand of
brandweerzorg op de luchtvaartterreinen. De maatregelen of regelingen die hier wel
betrekking op hebben en nog niet zijn opgesteld en/of vastgesteld zijn:



Berekening kosten brandweer op de luchthaven.
AMvB veiligheid, deugdelijkheid, normalisatie en standaardisatie brandweer- en
reddingsmaterieel.

De kosten voor de brandweerzorg op de luchtvaartterreinen worden, hoewel de
VwBES daar ruimte voor biedt, nog niet doorberekend. De korpsbeheerder is wel
aan het onderzoeken hoe hier invulling aan kan worden gegeven.

42

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

4.2.1

Organisatie

Omdat op alle eilanden een brandweerpost op of naast het luchtvaartterrein is
gesitueerd voldoet het BKCN overal aan de eisen voor de opkomsttijd op deze
terreinen. De directies van alle luchtvaartterreinen zijn ook tevreden over het
optreden van het BKCN op hun terrein.

4.2.2

Taken

Het BKCN voldoet grotendeels aan de ‘fire and rescue’ taken op de
luchtvaartterreinen. Op St Eustatius is geen ‘aerodrome emergency plan’ (AEP)
aangeboden en zijn ook geen verslagen van oefeningen opgesteld. Het AEP zal
worden opgenomen in het af te ronden Aerodrome Manual (AM). Een eindconcept en
planning is evenwel nooit aangeboden.
De redding op zee nabij de start- en landingsbanen is, hoewel er al jaren over wordt
gesproken, echter nog steeds niet geregeld. Overigens is dit een eis aan de
exploitanten van de luchthavens en niet aan de brandweer, al zou de brandweer dit
in haar rapportages over oefeningen ook moeten melden.

4.2.3

Planvorming

Op alle drie de eilanden zijn procedures voor de inzet op de luchthavens door de
brandweer opgesteld. Daarnaast is voor de luchthaven op Bonaire een door de
luchthaven opgesteld rampbestrijdingsplan beschikbaar.

4.2.4

Personeel en materieel

Op alle luchtvaartterreinen is voldoende materieel en wordt (grotendeels) aan de
personele bezetting voldaan.
Twee van de drie crashtenders op Bonaire zijn verouderd en naar de mening van de
Inspectie niet meer voldoende betrouwbaar. Er is inmiddels voorzien in een nieuwe
crashtender35 en wordt gewerkt aan de vervanging van de andere.
Op Saba is begin 2017 een nieuwe crashtender in gebruik genomen. Een nieuwe
crashtender voor Sint Eustatius wordt in het eerste kwartaal van 2018 verwacht.
Of de in de praktijk gerealiseerde bezetting van de crashtenders op Bonaire aan de
eisen voldoet is afhankelijk van welke eisen worden gehanteerd. CARNA schrijft
vanwege de aanwezigheid van zogenoemde categorie 9 vliegtuigen (die gemiddeld
zo’n 9x per week op Bonaire landen) voor dat er tien mensen beschikbaar dienen te
zijn. Ook de luchthavendirectie van Bonaire gaat hiervan uit.
Volgens het Besluit brandweer BES dient de bezetting van een crashtender uit drie
manschappen en een bevelvoerder te bestaan, dat zou dus 12 mensen + 1 officier
van dienst zijn. Op dit moment wordt de eerste crashtender standaard bemenst met
de voorgeschreven vier personen en de andere crashtenders met twee personen.
De brandweer Bonaire heeft onlangs door de brandweer van vliegveld Groningen
Eelde een taakrisicoanalyse (TRA) laten uitvoeren voor de taken op de luchthaven.
35

In januari 2018 is de nieuwe crashtender officieel in dienst gesteld.

43

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

Deze geven een benodigde bezetting van 3+3+2 (3e crashtender zonder
bevelvoerder) en een officier aan, dus 9 mensen. In de TRA wordt ook voorgesteld
om gedurende de tijd dat de toren van de luchthaven niet bemenst is de bezetting
op de kazerne terug te brengen36.
Voor Saba en Sint Eustatius zijn (nog) geen taakrisicoanalyses opgesteld.

4.2.5

Overleg en verantwoording

Hoewel het niet bij wet is geregeld legt de brandweer op Bonaire aan de exploitant
van het luchtvaartterrein verantwoording af over haar optreden en handelen op dit
luchtvaartterrein. Op Saba en Sint Eustatius gebeurt dat niet.

36

Inmiddels is het besluit genomen dat met ingang van 1 maart 2018 de luchthaven van Bonaire tussen
23.00 en 06.00 uur gesloten zal zijn.

44

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

5
In hoofdstuk 4 zijn de verschillen tussen wet en werkelijkheid gepresenteerd op de
in dit rapport gehanteerde thema’s. In dit hoofdstuk geeft de Inspectie antwoord op
de onderzoeksvraag: ‘Hoe zijn de verschillen tussen de geconstateerde inrichting en
de inrichting conform wet- en regelgeving te typeren, en wat zijn de belangrijkste
ontwikkelingen voor brandweer Caribisch Nederland (die hierbij een rol spelen)?’

5.1

Eilandelijke brandweerzorg

De Inspectie concludeert op basis van de voorgaande hoofdstukken dat de
repressieve brandweerzorg in Caribisch Nederland deels wel en deels niet voldoet
aan de wettelijke eisen.
Het BKCN heeft een enorme prestatie geleverd door zich te vormen tot één korps
met personeel dat voldoende is opgeleid en getraind voor haar repressieve taken.
Het BKCN voert deze taken naar volle tevredenheid van alle betrokkenen uit.
De brandweer beschikt over goed en overwegend nieuw materieel. Daarentegen laat
de personele bezetting te wensen over. De korpsbeheerder heeft inmiddels
toestemming gegeven deze personele bezetting uit te breiden. De Inspectie
constateert dat de uitvoering van de repressieve brandweerzorg op de BES-eilanden
op orde is.
Conclusie:
De uitvoering van de repressieve brandweerzorg door het BKCN op de BESeilanden is op orde.
Aandachtspunten liggen nog wel bij de alarmering van het personeel, de kleding en
de periodieke medische keuringen.
Een aantal zaken, onder verantwoordelijkheid van de bestuurscolleges en de
korpsbeheerder, voldoet niet aan de wettelijke eisen of ziet er in de praktijk anders
uit dan de VwBES voorschrijft.
Overwegend heerst de gedachte dat het, zoals het nu gaat, wel allemaal goed gaat
met de brandweer. Ze doen wat ze moeten doen en dat doen ze ook goed, er is
weinig ‘fuzz’ rondom de brandweer en dus weinig aanleiding om in te grijpen of

45

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

anders te willen. Er spelen geen zaken ten aanzien van de brandweer of de
brandweerzorg die onmiddellijke aandacht vragen of nodig hebben. De
gezaghebbers en bestuurscolleges worden geïnformeerd over de jaarplannen van de
brandweer en dat lijkt voldoende. Hierbij speelt mee dat de bestuurscolleges
volgens geïnterviewden aan andere (belangrijkere en meer urgente) onderwerpen
prioriteit moeten geven.
De Inspectie constateert dat de korpsbeheerder en de bestuurscolleges niet erg
actief zijn richting de brandweer(zorg).
De aansturing van de brandweer is onvoldoende, want de bestuurscolleges spreken
hun wensen en verwachtingen ten aanzien van de brandweerzorg niet uit. Ook
hebben de bestuurscolleges de brandweer nog niet gevraagd andere taken uit te
voeren en ten slotte hebben de eilandsraden nog geen brandbeveiligingsverordening
opgesteld.
Ook de planvorming loopt achter, want plannen ontbreken of zijn niet actueel.
Dat er op dit moment op de eilanden geen opkomsttijden zijn of geen dekkingsplan
is opgesteld, ziet de Inspectie net als de bestuurscolleges niet als groot probleem.
Daarin ligt ook geen meerwaarde gezien het beperkte oppervlak van de eilanden en
de onmogelijkheden om de infrastructuur ingrijpend te veranderen. Het vaststellen
van opkomsttijden en een dekkingsplan is formeel een verantwoordelijkheid van de
bestuurscolleges, maar deze kunnen dat uitsluitend op basis van de deskundige
inbreng van de brandweer. De Inspectie is van mening dat investeren op brandveilig
gedrag en preventie een veel grotere invloed kan hebben met name op het
voorkomen van brand en het beperken van de gevolgen van brand. Op dit gebied
komt dan ook nadrukkelijk een taak te liggen voor het BKCN.
Het ontbreken van een brandweerparagraaf in het beleidsplan en het ontbreken van
een beheersplan is wel een gemis aangezien deze plannen richting moeten geven
aan de ontwikkelingen bij de brandweer(zorg).
Ten slotte is er onvoldoende overleg onder andere tussen korpsbeheerder en
bestuurscolleges en kan de verantwoording beter.
Op basis van het bovenstaande en de door de Inspectie gehanteerde definitie van
governance37 concludeert de Inspectie dat de governance nog niet op orde is.
Conclusie:
De governance op de brandweer(zorg) is nog niet op orde.
Hoewel alle partijen tevreden zijn over het functioneren van het BKCN is het nodig
dat het korps zich verder ontwikkelt, ook op de niet repressieve taken. Om dit te
kunnen bereiken is het nodig dat de aansturing verbetert, de planvorming op orde
komt en het overleg tussen de partijen structureel en periodiek plaatsvindt.
Ten aanzien van de governance van de brandweer doet de Inspectie daarom de
volgende aanbevelingen aan de bestuurscolleges en de korpsbeheerder:

37

Governance= het waarborgen van de onderlinge samenhang van de wijze van sturen, beheersen, en
toezicht houden van organisaties, gericht op een efficiënte en effectieve realisatie van doelstellingen,
alsmede het daarover op een open wijze communiceren en verantwoording afleggen ten behoeve van
belanghebbenden.

46

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba







Neem als bestuurscolleges uw verantwoordelijkheid door met de
korpsbeheerder en de algemeen commandant duidelijke afspraken te maken
over taken en uitvoering van de brandweerzorg. Stel hiermee kaders voor het
BKCN.
Stel met voorrang een paragraaf voor de brandweer in het beleidsplan op en
stel een beheersplan op. Deze vormen de basis voor uitvoering van taken en
werkzaamheden door het BKCN.
Stel structureel periodiek overleg in tussen bestuurscolleges en
korpsbeheerder. Hierdoor kan de sturing en verantwoording worden verbeterd.
Dit overleg zou bijvoorbeeld kunnen worden uitgevoerd in de vorm van
driehoeksoverleg per eiland zoals men dat op het gebied van de politiezorg
gewend is. Te overwegen valt de driehoek dan te laten bestaan uit de
gezaghebber, de korpsbeheerder en de algemeen commandant. Deze
samenstelling voorkomt dat de algemeen commandant nog langer moet
laveren tussen de wensen en eisen van de bestuurscolleges en de
korpsbeheerder, wat in praktische zin betekent dat de algemeen commandant
heeft te maken met vier opdrachtgevers. Daarnaast kan op deze manier
duidelijker richting worden gegeven aan de verdere ontwikkeling van de
brandweer.

Dat de governance nog niet op orde is, is deels toe te schrijven aan tevredenheid
over hoe het BKCN nu functioneert. Echter de Inspectie heeft opgetekend dat dit
ook deels wordt veroorzaakt doordat de VwBES op verschillende punten onduidelijk
is of niet aansluit op de lokale situatie.
De Inspectie stelt vast dat de Wet Veiligheidsregio’s en de Veiligheidswet BES op
veel punten overeenkomsten vertonen. De BES-eilanden zijn echter drie (zeer)
kleine gemeenten die geen veiligheidsregio vormen. De bestuurlijke aansturing van
de afzonderlijke eilanden en de onderlinge afstand tussen deze eilanden lenen zich
daar ook niet voor. Hierdoor sluit de Veiligheidswet BES niet goed aan op de lokale
situatie.
Conclusie:
De Veiligheidswet BES sluit niet goed aan op de lokale situatie
Ten aanzien van de Veiligheidswet BES doet de Inspectie de volgende
aanbevelingen aan de minister van Justitie en Veiligheid:




Overweeg, wanneer de gelegenheid zich voordoet, de Veiligheidswet BES in
overleg met de eilandbesturen en korpsbeheerder waar nodig aan te passen,
zodat deze beter aan sluit bij de lokale situatie.
Laat de beleidsdirecties de bestuurscolleges en eilandsraden nog meer
ondersteunen door nog ontbrekende algemene maatregelen van bestuur
(AMvB’s), regels en convenanten in overleg met de betrokkenen in te vullen.

Een apart probleem is de gemeenschappelijke meldkamer. Er wordt op dit
onderwerp al zeven jaar niet voldaan aan de VwBES. Zowel in 2014 (Nulmeting
voorbereiding rampenbestrijding) als in 2017 (Schietincident Bonaire) constateerde
de Inspectie dat de meldkamer niet conform de VwBES functioneert.
Het hebben van meerdere telefoonnummers per eiland om de brandweer te
alarmeren is niet meer van deze tijd en leidt tot onnodige en onwenselijke
vertragingen in de opkomst van deze hulpverleningsdienst. Alarmering van

47

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

personeel gebeurt nu telefonisch, wat omslachtig en tijdrovend is. Mede door het
ontbreken van een meldkamer per eiland leidt dit ook tot vertraging in de uitruk.
Vrijwel alle geïnterviewden geven aan dat per eiland wel behoefte is aan een
multidisciplinaire meldkamer met één alarmnummer. Men verwacht dat dit leidt tot
snellere en betere alarmering van de hulpverleningsdiensten. Daarnaast kunnen
deze meldkamers ook een rol spelen bij de alarmering van de
rampenbestrijdingsorganisaties. Tot nu toe heeft echter niemand hiertoe concrete
acties ondernomen. Het wordt tijd dat de betrokkenen hun verantwoordelijkheid
nemen.
Conclusie:
De gemeenschappelijke (multidisciplinaire) meldkamer functioneert nog steeds
niet conform het gestelde hieromtrent in de Veiligheidswet BES.
Gezien de lokale wensen en mogelijkheden op de eilanden en de voortdurende
problemen rond het in werking krijgen van één gemeenschappelijke en
multidisciplinaire meldkamer vindt de Inspectie dat met voortvarendheid gewerkt
moet worden aan het inrichten van een gemeenschappelijke (multidisciplinaire)
meldkamer per eiland met (elk) één alarmnummer.
Ten slotte hecht de Inspectie er aan te melden dat haar niet is gebleken dat bij de
partijen op het gebied van de brandweerzorg sprake is van onwil. Wel constateert
de Inspectie dat er soms sprake is van gebrek aan kennis en deskundigheid. Ter
verbetering hiervan beveelt de Inspectie aan dat de drie eilanden deze
deskundigheid en ervaring vanuit Europees Nederland haalt. Elk eiland zou
bijvoorbeeld aansluiting kunnen zoeken bij een veiligheidsregio in Europees
Nederland in een samenwerkingsband zoals die ook bestond voor 10-10-2010.

5.2

Brandweerzorg luchtvaartterreinen

De uitvoering van de repressieve brandweerzorg op de luchtvaartterreinen voldoet
aan de richtlijnen en het personeel is door opleiding en training goed voorbereid op
haar taak.
Conclusie:
De uitvoering van de repressieve brandweerzorg op de luchtvaartterreinen op
de BES-eilanden is op orde.
De Inspectie heeft opgetekend dat de ‘rescue’-taak op zee al jaren niet of
onvoldoende wordt ingevuld. Het is de verantwoordelijkheid van de exploitant van
de luchtvaartterreinen om dit te regelen. Echter partijen wijzen naar elkaar over wie
het moet oplossen. Tot nu toe heeft het ontbreken van deze ‘rescue’-faciliteiten niet
geleid tot ernstige slachtoffers. De Inspectie is van mening dat de ‘Search and
Rescue’ taak van de kustwacht, als gevolg van de opkomsttijden met name op Saba
en Sint Eustatius, niet de oplossing voor dit probleem biedt. Voor Saba heeft dit tot
gevolg dat uitbreiding van vluchten met vaste vleugel-toestellen niet wordt
toegestaan.

48

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

Dit punt valt formeel onder het toezicht van de Inspectie Leefomgeving en Transport
en is bij hen bekend. Het is aan hen om op dit punt verder actie te ondernemen.
Ten aanzien van de brandweerzorg op de luchtvaartterreinen ziet de Inspectie nog
wel een tweetal aandachtspunten.
Ten eerste kan de samenwerking met en de verantwoording naar de exploitanten
van de luchtvaartterreinen nog beter worden ingevuld. Hier kan de korpsbeheerder
als opdrachtnemer positie in nemen.
Ten tweede helpt het in rekening brengen van de kosten voor de inzet van de
brandweer op de luchtvaartterreinen, zoals aangegeven in de VwBES in de
verduidelijking van de verhouding tussen de opdrachtgever (exploitant
luchtvaartterrein) en de opdrachtnemer (BKCN).

49

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

I

Afbeelding 4. Waaierschema beoordeling eilandelijke brandweerzorg

50

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

II

Afbeelding 5. Waaierschema beoordeling brandweerzorg luchtvaartterreinen

51

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

III

BES (algemeen)
Gemandateerd korpsbeheerder
Algemeen commandant brandweer (BKCN)
Participatieraad BKCN
Korpschef politie (KPCN)
Hoofd intake, informatie, operationele
ondersteuning en chef meldkamer (KPCN)
Bonaire
Gezaghebber
Eilandsecretaris tevens coördinator rampen
Lokaal commandant brandweer en
plv. lokaal commandant brandweer
Implementatiemanager/Leider COPI
Airport operations management
Voorzitter raad van bestuur ziekenhuis
en kwaliteitsadviseur ziekenhuis
Sint Eustatius
Gezaghebber
Eilandsecretaris
Coördinator rampen
Lokaal commandant brandweer
Airport operations manager en
beleidsmedewerker
Hoofd ziekenhuis

Dhr. Schaper
Dhr. Tromp
3 leden
Dhr. Rosales
Dhr. Lopez en dhr. Niragori

Dhr. Rijna
Mw. Gonzalez
Dhr. Janga en dhr. Antony
Dhr. Crul
Dhr. Wanga en dhr. Matthew
Dhr. Frans en dhr. Greving

Dhr. Woodley
Dhr. Kerkhoff
Mw. Bennett
Dhr. Bennett
Dhr. Schmidt en Dhr. van Heiningen
Dhr. Berkel

Saba
Gezaghebber
Coördinator rampen
Lokaal commandant brandweer
Airport operations manager
Hoofd ziekenhuis en hoofd GGD

Dhr. Johnson
Mw. de Swarte
Dhr. Every
Mw. Hassell
Dhr. Koot en dhr. Hulshof

52

inho
udso
pgav
e

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

IV

Tabel d. Overzicht AMvB's en regelingen die in uitvoering moeten worden genomen (besluit Bestuursraad
ministerie van JenV, 2013)

Artikel

Inhoud

Bestuursraad

Bij of
krachtens

Kan
of
moet

Uitgevoerd

28 lid 3

Berekening kosten
brandweer op luchthaven

Uitvoering
gewenst

regeling

Moet

Nee

33 lid 3

Regeling voor personeel
functies, rangen, etc.

Uitvoering
gewenst

AMvB en
regeling

Kan

Ja

33 lid 4

Regeling opleiden,
examineren, oefenen

Uitvoering
gewenst

AMvB en
regeling

Moet

Ja

33 lid 5

Regeling Caribisch
rijksexamen

Uitvoering
gewenst

AMvB

Moet

Ja

34 lid 1

Regeling behandeling
klachten over personeel
brandweerkorps

Uitvoering
gewenst

regeling

Moet

Nee

39 lid 2

Inhoud
brandbeveiligingsverorde
ning

Uitvoering
gewenst

AMvB

Kan

Nee

40 lid 4

Aanwijzing
bedrijfsbrandweer

Uitvoering
gewenst

AMvB

Moet

Ja

45 lid 1

Aanwijzing
rampbestrijdingsplan

Uitvoering
gewenst

AMvB

Kan

Ja

45 lid 2

Inhoud etc.
rampbestrijdingsplan

Uitvoering
gewenst

AMvB

Moet

Ja

57

Informatieverschaffing
bij rampen en crises

Uitvoering
gewenst

AMvB

Moet

ja

53

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

Tabel b. Overzicht AMvB's en regelingen waar geen uitvoering aan hoeft te worden gegeven (besluit
Bestuursraad ministerie van JenV, 2013)

Artikel

Inhoud

Bestuursraad

Bij of
krachtens

Kan
of
moet

uitgevoerd

42 lid 6

Inhoud beleidsplan

Geen uitvoering

AMvB

Kan

Nee

44 lid 6

Inhoud rampen- en
crisisplan

Geen uitvoering

AMvB

Kan

Nee

65 lid 3

Convenant over
samenwerking bij
branden, rampen en
crises

Geen uitvoering

Regeling

Kan

Nee

67

Onderlinge
samenwerking en
prestaties taakuitvoering
met het oog op
rampenbestrijding

Geen uitvoering

AMvB

Kan

Nee

69 lid 1

Informatie- en
communicatievoorziening
en en het gebruik
daarvan

Geen uitvoering

Regeling

Kan

Nee

69 lid 2

Toewijzing frequenties
voor overdracht
gegevens

Geen uitvoering

Regeling

Kan

Nee

Tabel c. Overzicht AMvB's en regelingen waar de Bestuursraad geen uitspraken heeft gedaan

Artikel

27 lid 9

Inhoud

Inrichting en organisatie

Bij of

Kan

krachtens

of
moet

Uitgevoerd

AMvB

Moet

Deels

AMvB

Kan

Nee

brandweerkorps
31 lid 1

Veiligheid en deugdelijkheid
brandweermaterieel

49

Organisatie van o.a. brandweerzorg

AMvB

Kan

Nee

68 lid 1

Samenwerking tussen bestuurscolleges,

Regeling

Kan

Nee

AMvB

Moet

Nee

AMvB

Moet

Nee

politiekorps en brandweerkorps
70 lid 3

Bijdrage in kosten brandweerkorps en
rampenbestrijding

80 lid 4

Gelijkstelling diploma’s politie en
brandweer

54

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

V

Wet en regelgeving

Wet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba, 2010

Veiligheidswet BES, 2010

Besluit brandweer BES (uitwerking art 27 VwBES), 2010

Regeling personeel brandweer BES (OESO BES) (uitwerking art 33 VwBES),
vanaf 1 juli 2016

Dienst- en werktijdenbesluit brandweerkorps BES , 2010

Besluit mandaatverlening aan korpschef KPBES en algemeen commandant
brandweer BES, 2012

Regeling doormandatering korpsbeheer politie en brandweer BES, 2012

Besluit toezicht luchtvaart BES CARNA part 14, 2010

Besluit inzake de informatieverschaffing bij en ten behoeve van
rampenbestrijding en crisisbeheersing, inzake de bedrijfsbrandweerplicht van
inrichtingen, alsmede inzake rampbestrijdingsplannen voor inrichtingen en
luchtvaartterreinen in de openbare lichamen Bonaire, Sint-Eustatius en Saba, 8
maart 2016

Leidraad Repressieve basisbrandweerzorg, het organiseren van eenduidige
basisbrandweerzorg passend op het risicoprofiel van het verzorgingsgebied.
Versie 6.4, 31 januari 2007

Rapport Evaluatie staatkundige structuur Caribisch Nederland, 12 oktober 2015
(Commissie Spies)
(Eigen) Planvorming Caribisch Nederland

Beleidsplan inzake Rampenbestrijding en Crisisbeheersing Bonaire 'De basis op
orde" vastgesteld door bestuurscollege dd. 8 maart 2013

Risicoprofiel Bonaire

Policy Plan Disaster Management Saba, version 1, 2 maart 2017

Risicoprofiel Saba, versie 1.0, 29 mei 2013

Beleidsplan St. Eustatius, versie 1.7, 19 december 2012 .

Risicoprofiel Sint Eustatius, versie 1.0, 19 december 2012

Jaarplan 2013, 2014, 2015 en 2016 Brandweerkorps Caribisch Nederland

Ontwerp jaarplan 2017 met aanbiedingsbrief aan KB (met toezegging
uitbreiding formatie en middelen) aan KB 31 mrt 2017

Vaststelling jaarplan 2017

Jaarverslag 2012

Jaarverslag 2015

Jaarverslag 2016

Beheersplan 2012-2015 Brandweerkorps Caribisch Nederland

55

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba






































Concept voorstel nieuw O&F rapport BKCN 2012, 13 sept 2012
(Re)Actie BKCN n.a.v. DSP-rapport "En nu?? Doorpakken!!", 21 juni 2015
Deelplan Borging kwaliteit instructeurs conceptversie 1.4, maart 2016
Vakbekwaamheidsplan BKCN 2016-2019, versie definitief, december 2015
Oefencyclus 2013/2014, versie 002, 7 juni 2013
Uitrukprocedures BKCN Bonaire, versie 4 februari 2014
Vliegtuigbrandbestrijding inzetprocedure Flamingo luchthaven Bonaire, versie
5, februari 2014
Stadsuitrukprocedure BKCN vestiging Saba, februari 2014
Aircraft fire fighting Standard operating procedures Juancho lrausquin Airport,
nov. 2013
Stadsuitrukprocedure Sint Eustatius, maart 2014
Inzetprocedure Vliegtuigbrandbestrijding Franklin D. Roosevelt Airport,
vestiging Statia, maart 2014
Preventieplan, 28 februari 2013
Sarplan 2017
Rampbestrijdingsplan BIA
AD manual BIA
Gezamenlijke verklaring BIA-BKCN
ABC kaart orkaan
Rampbestrijdingsplan Curoil (opslag van brandstoffen) Bonaire, 2014
Rampbestrijdingsplan luchthaven Sint Eustatius
Rampbestrijdingsplan luchthaven Saba haven
MaRap BKCN (februari 2017 als voorbeeld)
Oefenrooster BKCN-Bonaire 2017
Overzicht Oefeningen Manschappen, cyclus 1.5 jaar
Opleidings- en bijscholingsplanning BKCN 2017
Evaluatie oefenprogramma BKCN 2015
Opleidings- en bijscholingsplan BKCN 2016-2019
Samenwerkingsovereenkomst BKCN-BOGO 8 juli 2016
Examenobject Vliegtuigbrandbestrijding Bonaire
Deelplan PPMO Preventieplan 2017
Activiteit status overzicht Ag5 2016
Vliegtuigbrandbestrijding Inzetprocedure Flamingo Luchthaven Bonaire juni
2016
Taakrisico-analyse voor Flamingo Airport opgesteld door Groningen Airport
Eelde, inclusief de aanbiedingsbrief van de TRA aan de korpsbeheerder
Ploegenindeling Bonaire 2017
Piketrooster mei 2017
Nooduitrukprocedure gedurende opleiding Bv-VBB juni 2017
Overzicht examinatoren en voorzitters CAS-CN

Rapporten over (raakvlakken met) brandweer Caribisch Nederland

BVS advies (23 juni 2010). Deelrapport inzake de organisatie en formatie van
het onderdeel Brandweerkorps BES. Den Haag: Ministerie van BZK

Gezamenlijke Brandweer (2012). Onderzoeksrapport Brandweer Caribisch
Nederland. Rozenburg: Gezamenlijke Brandweer (niet in bezit van Inspectie)

Inspectie Justitie en Veiligheid (2014). Nulmeting organisatie
rampenbestrijding Bonaire. Den Haag: Ministerie van Justitie en Veiligheid.

Inspectie Justitie en Veiligheid (2014). Nulmeting organisatie
rampenbestrijding Saba. Den Haag: Ministerie van Justitie en Veiligheid.

56

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba











Inspectie Justitie en Veiligheid (2014). Nulmeting organisatie
rampenbestrijding St. Eustatius. Den Haag: Ministerie van Justitie en
Veiligheid.
DSP (2015). Rapport Inrichting en organisatie Brandweerkorps en Korps Politie
Caribisch Nederland
Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) 29 mei 2014. Inspectierapport
BOPEC
ILT 13 augustus 2015. Inspection Airport Saba
ILT 18 juni 2015. Inspection Airport Sint Eustatius
ILT 11 december 2013. Inspectierapport NuStar Sint Eustatius
ILT 16 nov 2015. Inspectierapport Curoil Bonaire, locatie Airport, en locatie
HATO
Rapport schietincident Bonaire, in concept, november 2017, Inspectie Justitie
en Veiligheid.

57

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

VI

Afkorting

Betekenis

AEP

Aerodrome emergency plan

AM

Aerodrome Manual

AMvB

Algemene maatregel van bestuur

BES

Bonaire, Sint Eustatius en Saba

BIA

Bonaire International Airport

BKCN

Brandweerkorps Caribisch Nederland

CARNA

Civil Aviation Regulations Netherlands Antilles

CAS

Curaçao, Aruba, Sint Maarten

CIV

Centrum Industriële Veiligheid

CN

Caribisch Nederland

CoPI

Commando Plaats Incident

EBT

Eilandelijk Beleidsteam

ESF

Emergency Support Function

FTE

Fulltime eenheid

GHOR

Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de regio

GMK

Gemeenschappelijke meldkamer

GSM

Global System for Mobile Communications

HUREX

Hurricane exercise

ICAO

International Civil Aviation Organization

IFV

Instituut Fysieke Veiligheid

ILT

Inspectie Leefomgeving en Transport

KMar

Koninklijke Marechaussee

KPCN

Korps Politie Caribisch Nederland

MBO

Middelbaar beroepsonderwijs

MOU

memorandum of understanding

NCTV

Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid

RCN

Rijksdienst Caribisch Nederland

PPMO

Periodiek preventief medisch onderzoek

SAR

Search and Rescue

TRA

Taakrisicoanalyse

VwBES

Veiligheidswet BES

WODC

Wetenschappelijk onderzoeks- en documentatiecentrum

58

inho
udso
pgav
e

Inrichting van de repressieve brandweerzorg Bonaire, Sint Eustatius en Saba

59

inho
udso
pgav
e

Missie Inspectie Justitie en Veiligheid
De Inspectie Justitie en Veiligheid houdt voor de samenleving, de ondertoezichtgestelden en de politiek en bestuurlijk verantwoordelijken
toezicht op het terrein van justitie en veiligheid
om inzicht te geven in de kwaliteit van de taakuitvoering en de naleving van regels en normen,
om risico’s te signaleren
en om organisaties aan te zetten tot verbetering.
Hiermee draagt de Inspectie bij aan een rechtvaardige en veilige samenleving.

Dit is een uitgave van:
Inspectie Justitie en Veiligheid
Ministerie van Justitie en Veiligheid
Turfmarkt 147 | 2511 DP Den Haag
Postbus 20301 | 2500 EH Den Haag
Contactformulier | www.inspectie-jenv.nl
Februari 2018

Aan deze publicatie kunnen geen rechten worden ontleend.
Vermenigvuldigen van informatie uit deze publicatie is toegestaan,
mits deze uitgave als bron wordt vermeld.