rmr.peeters@prvlimburg.nl Position Paper RTG NPLG

Position paper voor Rondetafelgesprek Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG)
Provincie Limburg
14 december 2022
In Limburg vinden we een gunstige staat van instandhouding van natuur en daarnaast het behalen van
water- en klimaatdoelstellingen zeer belangrijk. Dit doen we door de belangrijkste drukfactoren
(stikstofemissie en hydrologie) hierop significant en duurzaam te verminderen. Dit leidt tot minder
perspectief voor mensen die in het landelijk gebied werken en wonen. Daarom werken wij als provincie
ook aan het bieden van perspectief voor deze groep. Onze aanpak is omschreven als de Limburgse
Aanpak Stikstofreductie en Natuurherstel. In Limburg beschouwen we de urgentie om aan de slag te
gaan met het landelijk gebied als een verantwoordelijkheid die we sámen dragen. Niet alleen in de
relatie tussen Rijk en Regio, maar ook bínnen onze Limburgse regio. Wij zijn verenigd als Limburgse
“Plattelandscoalitie”. Daarin zijn aangesloten: Limburgse Land- en tuinbouwbond, Natuur- en
milieufederatie Limburg, Stichting Limburgs Landschap, Natuurmonumenten Limburg, Waterschap
Limburg en Provincie Limburg en werken hierin samen met gemeenten.
Limburgse Plattelandscoalitie
De Limburgse Platelandscoalitie heeft een plan van aanpak opgesteld om te komen tot het Limburgs
Programma voor het Landelijk Gebied. Centraal in ons plan staat het uitgangspunt dat we ons enkel
richten op hetgeen we met onze inwoners en ondernemers zelf kunnen beïnvloeden. Dat maakt dat het
voor ons en onze natuurgebieden des te belangrijker is dat doelstellingen in België, Duitsland en onze
buurprovincies voortvarend worden aangepakt. We zien hiervoor de regierol bij de Rijksoverheid.
Werken aan de Europese en Rijksdoelen voor klimaat, dierenwelzijn, water, bodem, gezondheid en
cultuur staan voor ons voorop, waarbij het perspectief voor de agrarische sector zit in de ruimtelijke
ordening: de goede landbouw op de goede plek in combinatie met specifieke verdienmodellen binnen
de verschillende sub-sectoren. Als Limburgse plattelandscoalitie willen we met een open blik
constructief aan de slag met deze opdracht. Het afgelopen decennium hebben we met zijn allen in
Nederland kansen laten liggen om de natuuropgave én de transitie van de landbouw stevig te
stimuleren. Hiervoor is vernieuwing nodig op tal van gebieden. Ons financiële-, fiscale-, economische- en
wetgevingsstelsel zal eisen moeten stellen waarin klimaat, dierenwelzijn, water, bodem, gezondheid en
cultuur centraal staan.
Duurzaam toekomstperspectief landbouw
We zien dat ‘onze’ ondernemers een keuze maken uit de zeven transitiepaden uit het SER-rapport “Naar
duurzame toekomstperspectieven voor de landbouw”. Wij zien voldoende duurzame bedrijfsmodellen
en technieken, die economisch (nog) niet renderen maar beseffen ons ook dat nieuwe bedrijfsmodellen
die nodig zijn voor de transitie nog uitgevonden moeten worden. Naast wet- en regelgeving en
standaarden, stellen wij voor om net zoals bij de topsectoren in ons landelijke economie-beleid, de

1

rmr.peeters@ pr vlimburg.nl Posi tion Paper RTG NPLG

brede groep ondernemers in de agrosector op een vergelijkbare manier tijdelijk de publieke steun te
geven die helpt om een onrendabele top af te dekken terwijl zij omschakelen naar de minimale
vereisten. Regeneratieve ondernemers krijgen een betaling voor biosysteemdiensten waarmee een
langjarig verdienmodel gewaarborgd wordt. In en om de natuurgebieden zien we ook ruimte voor
vernieuwing en zijn we op zoek naar nieuwe manieren om water beter vast te houden in de Peelvenen,
afstroming van water in het Heuvelland te voorkomen en nieuwe vormen van natuurbeheer. Deze
initiatieven nemen in ons gebiedsplan NPLG straks een belangrijke plek in: kennis toepassen via
innovatieve oplossingen én blijvend op zoek gaan naar nieuwe kennis.
Dit alles klinkt mooi op papier, maar wij maken ons ernstig zorgen over de concrete uitvoering!
Capaciteit en middelen
Het maken van een integraal gebiedsplan vraagt veel capaciteit van alle verantwoordelijke organisaties.
Binnen onze Plattelandscoalitie kunnen we redelijk wat uitvoeringskracht organiseren, maar dat blijft
onvoldoende voor de opgave die voor ons ligt. Daar komt bij dat wij zorgen hebben over de periode
tussen 2022 en 2024, omdat de rijksmiddelen voor 2023 niet (meer) beschikbaar zijn. We zien allerlei
kansen als het gaat om het op vrijwillige basis vrijspelen van grond. Er melden zich geregeld agrarische
ondernemers die vrijwillig hun bedrijf en percelen te koop aanbieden. Deze ondernemers willen we
perspectief kunnen bieden, maar dat is en blijft lastig. We hebben uw steun hier volop bij nodig, waarbij
wij denken aan snel beschikbare en laagdrempelige regelingen om de stikstofdeken aan te pakken en
daarmee handelingsperspectief voor vergunningverlening te creëren.
Verder merken we in het planvormingsproces voor het NPLG dat we mét elkaar hetzelfde tempo willen
aanhouden, maar dat álle partijen hierin ondersteuning nodig hebben. Randvoorwaarde is dat ook de
natuur- en milieuorganisaties, LTO/LLTB, gemeenten en het waterschap voorzien worden van
procesmiddelen bij het maken van het gebiedsplan NPLG.
Voor de processen zijn daarnaast ook betrouwbare en eenduidige gegevens nodig. Wij vragen u
derhalve om zo spoedig mogelijk data en rekenmethodieken beschikbaar te stellen, die gebruikt zijn bij
het vormgeven van de NPLG-doelstellingen. Daarbij vragen wij om onder meer BAB-gegevens (Bestand
Agrarische Bedrijven), de data uit de emissieregistratie ook voor niet-landbouw bronnen en emissiedata
van bemesting en beweiding op perceelniveau (op basis van bv INITIATOR) beschikbaar te stellen.
Gelet op onze ernstige zorgen over de uitvoering roepen wij de Kamer en het Kabinet op om:
- snelle beschikbaarheid van Rijksmiddelen;
- snelle beschikbaarheid van, binnen het Rijk bekende, data en rekenmethodieken;
- duidelijkheid en perspectief voor agrariërs.

2