Toelichting op de Monitor Digitale Overheid 2019
Bijgevoegd treft u de jaarlijkse Monitor Digitale Overheid 2019 aan. De monitor geeft
inzicht in de voortgang en implementatie van de voorzieningen en bouwstenen die
gezamenlijk de digitale basis van de overheidsdienstverlening vormen op peildatum 31
december 2018. De monitor laat zien dat zowel de aansluiting als gebruik van de
onderdelen van de generieke digitale infrastructuur - overall - in het afgelopen jaar is
toegenomen. Dit is de laatste monitor in deze vorm. De invulling van de volgende
Monitor Digitale Overheid zal in overleg met de afnemers worden ingevuld langs de
relevante lijnen van het bijgesloten Beleidskader Digitale Basisinfrastructuur. De
informatie over aansluiting en gebruik van de digitale infrastructuur, blijft daarbij de
basis en zal worden aangevuld met nieuwe indicatoren.
Bij deze toelichting is eveneens opvolging gegeven aan de motie Omtzigt/Middendorp
(26643 nr. 524), de uitwerking daarvan is opgenomen bij het onderdeel MijnOverheid
Berichtenbox in dit document.
Identificeren en authenticeren
Om de doelstellingen van NL DIGIbeter te kunnen realiseren is een betrouwbare, veilige
en generieke digitale infrastructuur een vereiste. Om veilige toegang te krijgen tot
publieke dienstverlening gebruiken burgers DigiD. Het gebruik van DigiD is in 2018 weer
licht gestegen tot 307 miljoen authenticaties. Er is een verschuiving zichtbaar naar het
gebruik van het versterkte veiligheidsniveau. DigiD wordt ook aangeboden via een app.
Via de app hebben bijna 12 miljoen authenticaties op een verhoogd veiligheidsniveau
plaatsgevonden.
Om burgers de gelegenheid te geven zaken met de overheid te kunnen doen voor
iemand anders, is DigiD-machtigen ontwikkeld. De 35 aangesloten organisaties hebben
13 miljoen bevragingen gehad via DigiD Machtigen, dat is een afname van bijna 30%.
Deze afname is gedeeltelijk te verklaren doordat voor het afhandelen van diensten via
DigiD machtigen, de aangesloten organisaties het verificatieproces hebben
geoptimaliseerd. Waar eerder voor een aanvraag meerdere verificatiemomenten waren
ingebouwd, is dit nu met één bevraging afdoende gecontroleerd. Daarnaast is er sprake
van een toename van het aantal gebruikte machtigingen voor Mijn Overheid, dat is
gestegen van 133.000 naar bijna 1,9 miljoen keer in 2018.
Het aantal aangesloten overheidsorganisaties op eHerkenning - het authenticatiemiddel
voor bedrijven en andere rechtspersonen - is toegenomen met 20% naar 403. Het
gebruik vertoonde in 2018 een afname van 10% naar 5,5 miljoen authenticaties. Deze
afname is te verklaren uit het feit dat steeds meer dienstverleners overstappen naar een
hoger betrouwbaarheidsniveau en het enige tijd duurt voordat de bedrijven in deze
transitie volgen. Het gebruik van de beheervoorziening BSN is in 2018 met 140 miljoen
bevragingen met 25% gestegen ten opzichte van de vorige meting.
Portalen en berichten
Het aantal bezoeken aan het informatieportaal van de overheid, Overheid.nl, is gestegen
met 20% naar bijna 40 miljoen. In Europa is afgesproken dat Nederlandse
overheidsdienstverlening ook digitaal toegankelijk wordt voor burgers uit andere landen.
Er komt een portaal waar burgers en ondernemers veelgebruikte diensten in het Engels
1

kunnen vinden: de Single Digital Gateway (SDG). Momenteel wordt verkend hoe
Samenwerkende Catalogi – een overzicht waarin alle digitale diensten van de overheid
op één plek zijn terug te vinden - kan worden ingezet om de vorderingen op de
implementatie van de SDG te monitoren.
Op het Ondernemersplein is het aantal bezoeken gedaald met 15% naar 4,8 miljoen. Het
aantal bezoekers daalde met 10% naar 3 miljoen. De terugval in het bereik is te
verklaren doordat in 2018 is ingezet op de voorbereiding voor de overgang van het
Ondernemersplein naar de website van de Kamer van Koophandel én de ontsluiting via
websites van andere overheidsorganisaties. Ondernemers vinden de overheidsinformatie
die zij zoeken ook bij andere overheidsorganisaties en niet enkel op het
Ondernemersplein. Daarnaast is er minder ingezet op betaalde advertenties.
De doelstellingen van het kabinet m.b.t. inclusie en transparantie hebben constante
aandacht. Het optimaliseren van voorzieningen binnen de digitale infrastructuur is daar
een onderdeel van om zo het gebruikersgemak en de begrijpelijkheid in contacten met
de overheid te optimaliseren 1. Er is groei zichtbaar in het gebruik van MijnOverheid. Het
aantal actieve accounts steeg t.o.v. 2017 met 10% naar ruim 7,6 miljoen; het aantal
keren inloggen steeg met 5% naar bijna 47 miljoen keer. Het onderdeel Berichtenbox,
kent zowel een groei van bijna 10% in het aantal verstuurde berichten naar ruim 82
miljoen, als een groei van het aantal aangesloten organisaties naar 405, dat is bijna
20% meer dan in 2017.
In aanvulling op de jaarlijks terugkerende cijfers in de monitor Digitale Overheid vindt u
hieronder in navolging van de motie Omtzigt/ Middendorp (26643 nr. 524), de aantallen
berichten verzonden per organisatietype en de percentages van de berichten die in de
Berichtenbox binnen 3 weken en binnen 6 weken geopend zijn over 2017 en 2018.
Overheidsinstanties

Totaal Aantal berichten
2017

2018

1.916.371

3.037.827

257.986

757.535

RDW

3.908.188

4.460.162

Samenwerkingsverbanden

4.197.128

4.145.621

SVB

1.730.701

1.981.410

761.378

776.673

Subtotaal

12.771.752

15.159.228

Belastingdienst

47.437.307

50.321.000

UWV

11.965.695

12.502.437

72.174.754

77.982.665

Gemeenten
Landelijke organisaties

Waterschappen

Totaal 2

1

Zie ook bijgevoegde kader basisinfrastructuur.

2 Berichten van niet-overheidsinstanties die gebruik maken van Berichtenbox (pensioenfondsen) zijn niet meegenomen.

2

% Geopend binnen 3
weken

% Geopend binnen 6 weken

2017

2018 Verschil

2017

2018 Verschil

Gemeenten

66%

66%

0%

71%

73%

2%

Landelijke organisaties

64%

62%

-2%

69%

69%

0%

RDW

52%

52%

0%

59%

62%

3%

Samenwerkingsverbanden

60%

64%

4%

65%

73%

8%

SVB

65%

67%

2%

73%

74%

1%

Waterschappen

57%

57%

0%

64%

67%

3%

Subtotaal

59%

61%

2%

65%

69%

4%

Belastingdienst 3 [2]

42%

43%

1%

45%

47%

2%

UWV 4

48%

47%

-1%

54%

55%

1%

47%

46%

-1%

52%

53%

1%

Overheidsinstanties

Totaal

Bij een groeiend berichtentotaal zijn de openingspercentages van de berichten bij de
meeste organisaties licht gestegen in 2018. De openingspercentages variëren 45% tot
74%.
Gebruikers kunnen ook op andere manieren dan via de Berichtenbox op de hoogte zijn
gebracht van de inhoud van een bericht. In veel gevallen betreft het immers jaarlijks
terugkerende berichten zoals de uitnodiging tot het doen van aangifte, zijn berichten ook
te lezen op specifieke ‘MijnDomeinen’ of is het handelingsperspectief reeds duidelijk uit
de notificatie zoals bij de APK-keuring. Sommige dienstverleners, zoals de
Belastingdienst sturen berichten dubbel, zowel digitaal als op papier.
Bij berichten met een noodzaak tot betalen zoals berichten van de belastingsamenwerkingen, is een aanzienlijke stijging in de geopende berichten te zien. Dit heeft
mede te maken met het optreden van een leereffect: door ervaring en meer
informatieve notificaties weet de ontvanger waar het repeterende of jaarlijkse bericht
over gaat en wat er van hen wordt verwacht.
De berichten van partijen die enkel notificaties sturen via de Berichtenbox zoals
bijvoorbeeld: “Er is een bericht voor u in mijnUWV” worden door gebruikers aanzienlijk
minder vaak geopend.
Eind 2018 is de Berichtenbox-app gelanceerd welke inmiddels meer dan 2 miljoen keer is
gedownload. De app zal pas in 2019 een zichtbaar effect hebben. Tevens heeft BZK een
proces gefaciliteerd waarbij verzendende organisaties zelf een pakket aan
harmoniserende maatregelen opstellen. Deze worden in 2019 en 2020 binnen
MijnOverheid en de dienstverleners stapsgewijs geïmplementeerd. Speciale aandacht
wordt daarbij besteed aan de betaalberichten.
3
Tellingen over de berichten van de Belastingdienst zijn bij benadering, aangezien de Belastingdienst op grond van de Wet Ebv
ook berichten stuurt naar accounts die nog niet door burgers in gebruik zijn genomen.
[2]
Tellingen over de berichten van de Belastingdienst zijn bij benadering, aangezien de Belastingdienst op grond van de Wet
Ebv ook berichten stuurt naar accounts die nog niet door burgers in gebruik zijn genomen.
4
Het UWV gebruikt de Berichtenbox enkel als notificatiedienst en verwijst gebruikers naar MijnUWV waarvoor opnieuw moet
worden ingelogd.

3

Het gebruik van het onderdeel Lopende Zaken van mijnOverheid is met 50% gestegen
naar 247.500 zaken. Deze verhoging is gedeeltelijk te verklaren doordat het Centraal
Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) gebruik maakt van Lopende Zaken om de
aanvragers voor een indicatiestelling op de hoogte te brengen van de status en
afhandeling.
De mogelijkheid om de eigen gegevens in te zien en daarmee transparantie richting
burgers te bieden, is geregeld via het onderdeel Persoonlijke Gegevens van
MijnOverheid. Het aantal raadplegingen van Persoonlijke Gegevens is gestegen met ruim
15% naar zeven miljoen.
Bij de Berichtenbox voor bedrijven is het aantal aangesloten bedrijven 20% gestegen
naar 23.500 en het aantal overheidsorganisaties nagenoeg stabiel gebleven op 559. Het
aantal verstuurde berichten is in 2018 afgenomen met 20% naar ruim 154.000. Dit is
gedeeltelijk te verklaren doordat er sprake is van een natuurlijke fluctuatie van het
aantal verzonden berichten.
Gegevens en registreren
Het gebruik van data uit een aantal basisregistraties blijft groeien, vooral door het
aanbieden in open data formaat. Dit is goed nieuws, omdat toename van het gebruik
van de generieke digitale bouwstenen binnen de overheid zorgt voor een afname van de
administratieve lasten voor burgers en bedrijven en een meer geïntegreerde en
eenduidige dienstverlening van de overheid aan burgers en bedrijven.
Het Stelsel van Basisregistraties bestaat uit 10 basisregistraties. Sinds 1 juli 2018 geldt
de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) als één registratie. In 2018 waren er
negen volledig beschikbaar (alleen de Basisregistratie Ondergrond (BRO) was nog niet
volledig beschikbaar).
Voor de goede werking van het Stelsel van Basisregistraties zijn de Stelselvoorzieningen
belangrijk om de gegevensuitwisseling tussen basisregistraties en afnemers te
ondersteunen. Terugmelden van onjuiste gegevens is één van de instrumenten om de
kwaliteit van de basisregistraties te verbeteren. De afnemers van de basisregistraties
kunnen uniform en betrouwbaar terugmelden met Digimelding. In totaal zijn er in 2018
110.000 terugmeldingen gedaan over de gegevens in de basisregistraties. Het aantal
terugmeldingen verlopen via de centrale voorziening Digimelding is 6.000. In 2018 zijn
er 142 overheidsorganisaties op aangesloten. Het aantal terugmeldingen dat
rechtstreeks plaatsvindt is gestegen met 5% naar 100.000.
De doorontwikkeling van een centrale terugmeldvoorziening zal het komende jaar
worden ingevuld in samenspraak met de afnemers.
Digilevering is een abonnementsvoorziening voor het verstrekken van
gebeurtenisberichten vanuit een basisregistratie, zoals het verhuizen van een bedrijf of
de geboorte van een kind. Het aantal uitgewisselde berichten via Digilevering, bleef
stabiel op 25 miljoen. Het aantal aangesloten organisaties lijkt te zijn afgenomen van 47
naar 20. Dit is het gevolg van een andere wijze van tellen. Tot vorig jaar werd het totaal
aantal aansluitingen geteld. Omdat één organisatie meerdere aansluitingen kan hebben,
4

gaf dit een vertekend beeld. Daarom is in deze monitor het aantal aangesloten
organisaties geteld, ongeacht het aantal aansluitingen dat deze organisaties hebben op
Digilevering.
Dienstverlening en verbinden
Digipoort zorgt er voor dat overheidsorganisaties veilig informatie kunnen uitwisselen
met het bedrijfsleven. Er is een toename van 30% zichtbaar in dit berichtenverkeer naar
ruim 184 miljoen in 2018. Onder andere op het terrein van Handel en Transport is
sprake van een toename van het aantal berichten. Er zijn meerdere belangrijke
berichtenstromen die over Digipoort gaan, waaronder het SBR berichtenverkeer, dat is in
2018 gestegen met ruim 10% naar 43 miljoen berichten. Een andere stroom over
Digipoort betreft de 573.000 eFacturen. Dit is een stijging van ruim 70% ten opzichte
van 2017.

5