Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2155
Vragen van de leden Paulusma en Romke de Jong (beiden D66) aan de
Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de Staatssecretaris van
Financiën over btw op menselijke geslachtscellen (ingezonden 17 maart 2023).
Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede
namens de Staatssecretaris van Financiën (ontvangen 5 april 2023).
Vraag 1
Bent u bekend met het gegeven dat het btw-tarief op 21% ligt voor menselijke geslachtscellen zoals zaad- en eicellen, bijvoorbeeld bij donatie om een
kinderwens te vervullen?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Waarom ligt het btw-tarief (21%) voor geslachtscellen die voor reproductieve
doeleinden bij mensen worden ingezet, hoger dan het btw-tarief (9%) van
dierlijke geslachtscellen (bijvoorbeeld bij sperma van paarden)? Wat vindt u
hiervan?
Antwoord 2
Het uitgangspunt van de Europese Btw-richtlijn is dat goederenleveringen en
diensten belast zijn tegen het algemene tarief. De Btw-richtlijn biedt lidstaten
daarnaast de ruimte om op bepaalde goederenleveringen en diensten een
verlaagd tarief toe te passen.1 Dit is bijvoorbeeld mogelijk op goederenleveringen die normaal bestemd zijn voor gebruik in de landbouw.
In Tabel I bij de Wet op de omzetbelasting 1968 is gebruik gemaakt van de
ruimte die de Btw-richtlijn biedt voor een verlaagd tarief op goederenleveringen die normaal bestemd zijn voor het gebruik in de landbouw. Hieronder
zijn begrepen goederen (waaronder sperma) die bestemd zijn voor de
voortplanting van de in de tabelpost genoemde dieren. De Btw-richtlijn biedt
echter geen ruimte om het verlaagde tarief toe te passen op geslachtscellen
die voor reproductieve doeleinden bij mensen worden geleverd, waardoor
hierop het algemene tarief van 21% van toepassing is.

1

ah-tk-20222023-2155
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Zij bijlage 5 «Beleidsruimte btw-tarievenrichtlijn» bij Kamerstuk 32 140, nr. 119.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Vraag 3
Kunt u aangeven waarom het btw-tarief voor menselijke geslachtscellen zoals
zaad- en eicellen niet valt onder de vrijstelling zoals voor ander menselijk
lichaamsmateriaal zoals voor menselijke organen, menselijk bloed en
moedermelk?2
Antwoord 3
De Btw-richtlijn voorziet in een aantal vrijstellingen die, als uitzondering op
de hoofdregel, strikt moeten worden uitgelegd. De Btw-richtlijn staat enkel
toe om de levering van menselijke organen, menselijk bloed en moedermelk
vrij te stellen van btw. De levering van menselijke geslachtscellen valt
daarmee niet onder de reikwijdte van deze bepaling.
Vraag 4
Deelt u de mening dat kosten voor mensen met een kinderwens die
afhankelijk zijn van geslachtsceldonatie en kunstmatige inseminatie niet
onnodig hoger moeten liggen dan ze nu al zijn?
Antwoord 4
Ja. In de Embryowet is het bedrag dat gevraagd mag worden door eicelbanken en spermabanken voor het verstrekken van geslachtscellen al gemaximaliseerd, omdat het niet gewenst is dat winst wordt gemaakt op handel in
geslachtscellen. Er is vastgelegd dat het verboden is om voor geslachtscellen
die gedoneerd zijn ten behoeve van een zwangerschap van een ander een
bedrag te vragen dat hoger is dan de kosten die rechtsreeks het gevolg zijn
van de handelingen die daarmee (ten behoeve van de donatie) zijn verricht.
In de praktijk gaat het dan voornamelijk om de kosten voor invriezen en
bewaren van de geslachtscellen.
Vraag 5
Kunt u toelichten hoeveel mensen jaarlijks gebruik maken van zaad- of
eiceldonatie om een kinderwens te kunnen vervullen?
Antwoord 5
Figuur 1 tot en met 3 geven weer hoeveel registraties van behandelingen met
donorzaadcellen, donoreicellen en donorembryo’s in het registratiesysteem
van de Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting (Sdkb) staan. De
cijfers staan gesorteerd op het jaar waarin de behandeling heeft plaatsgevonden. Het meetpunt voor deze cijfers is januari 2023. Alleen de behandelingen
die uiteindelijk leidden tot een doorgaande zwangerschap worden geregistreerd.
Het totale aantal geregistreerde behandelingen over 2022 is nog niet bekend.
Vanwege de registratietermijn van 24 weken voor het aanleveren van
gegevens, kunnen klinieken ook nog in 2023 gegevens over behandelingen
van 2022 aanleveren.

2

Belastingdienst, «Vrijstelling voor menselijke organen, menselijk bloed en moedermelk»
(https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/zakelijk/btw/
tarieven_en_vrijstellingen/vrijstellingen/gezondheidszorg/vrijstelling_voor_menselijke_organen_menselijk_bloed_en_moedermelk).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Figuur 1: Aantal geregistreerde behandelingen met donorzaadcellen van de afgelopen
10 jaar, in het jaar dat de behandeling is uitgevoerd.

* Nog niet compleet i.v.m. de registratietermijn van 24 weken.

Figuur 2: Aantal geregistreerde behandelingen met donoreicellen van de afgelopen
10 jaar, per jaar dat de behandeling is uitgevoerd.

* Nog niet compleet i.v.m. de registratietermijn van 24 weken.
Figuur 3: Aantal geregistreerde behandelingen met donorembryo’s van de afgelopen
10 jaar, per jaar dat de behandeling is uitgevoerd.

* Nog niet compleet i.v.m. de registratietermijn van 24 weken.
Vraag 6
Bent u voorts van mening dat het binnen de btw-richtlijn mogelijk is om
geslachtscellen zoals zaad- en eicellen voor donatie voor reproductieve
doeleinden bij mensen vrij te stellen van btw? Zo ja, bent u bereid te
onderzoeken of en hoe hier uitvoering aan kan worden gegeven? Zo nee,
waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Antwoord 6
Zoals aangegeven in de beantwoording van vraag 3, biedt de Btw-richtlijn
niet de ruimte om de vrijstelling zodanig uit te breiden dat ook de levering
van menselijke geslachtscellen daaronder kan worden gebracht. Een
eventuele aanpassing van de Btw-richtlijn vergt de instemming van alle
lidstaten en vergt in de regel een langdurig Europees wetgevingstraject die
op dit moment niet wordt voorzien. Een btw-vrijstelling zou overigens slechts
gedeeltelijk of mogelijk in het geheel niet tot een lagere prijs leiden. Ten
eerste omdat de leverancier die de vrijstelling toepast bij gevolg ook geen
recht meer heeft op aftrek van btw op zijn kosten en ten tweede omdat in het
algemeen blijkt dat een btw-verlaging niet altijd (volledig) worden doorberekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4