Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

527
Vragen van de leden Omtzigt, Van Toorenburg en Van der Molen (allen
CDA) aan de Ministers van Buitenlandse Zaken en van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap over de verkoop van paspoorten op Malta en de nevenfuncties
van professor Kochenov van de Rijksuniversiteit Groningen (ingezonden
26 september 2019).
Antwoord van Minister Van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap) (ontvangen 30 oktober 2019).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de uitzendingen van Nieuwsuur van 26 en
27 september 2019 over de verkoop van paspoorten op Malta en de rol van
professor Kochenov hierin?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe beoordeelt u de risico’s van het Maltese paspoortprogramma voor
Nederland? Heeft dit gevolgen voor de bijvoorbeeld de nationale veiligheid?
Antwoord 2
Het is zorgelijk wanneer het Maltese programma de uitwerking heeft zoals die
recent werd geschetst in de uitzending van Nieuwsuur. Met een dergelijk
programma zouden personen met kwade bedoelingen (waaronder criminelen,
maar ook inlichtingenofficieren) vrij kunnen reizen binnen de EU. Dit kan
gevolgen hebben voor de nationale veiligheid, zeker omdat Nederland een
interessant doelwit is voor spionage en ongewenste inmenging vanuit andere
landen. De Maltese overheid geeft overigens wel aan dat de buitenlandse
investeerders uitgebreid worden getoetst op nationale veiligheid en openbare
orde voordat zij een Maltees paspoort ontvangen.
Vraag 3
Hoe beoordeelt u het feit dat (voltijds) hoogleraar Kochenov, die veel
academische artikelen gepubliceerd heeft over «Investment Migration»
(verkoop van paspoorten) zeker drie nevenfuncties heeft (gehad) die liggen in
het verlengde van de belangen van de bedrijfstak die geld verdient aan
paspoorthandel en dat hij deze functies niet conform de regeling van de
Vereniging van Universiteiten (VSNU) op de website van de Rijksuniversiteit

ah-tk-20192020-527
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

heeft gepubliceerd en niet vermeld heeft in al zijn relevante academische
publicaties?
Antwoord 3
Het is niet ongebruikelijk dat wetenschappers nevenwerkzaamheden
verrichten. Deze kunnen een belangrijke schakel met de samenleving vormen.
Van belang is wel dat over nevenwerkzaamheden openheid bestaat. Hierin
voorziet hetgeen in de Nederlandse Gedragscode Wetenschappelijke
Integriteit 2018 en in de sectorale regeling voor nevenwerkzaamheden
hierover is bepaald. Het onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen dient
helderheid te verschaffen of aan de daarin gestelde vereisten van transparantie is voldaan. Ik heb de Inspectie van het onderwijs gevraagd om vervolgens
de bevindingen van het onderzoek ten aanzien van de nevenwerkzaamheden
en eventuele belangenverstrengeling te beoordelen en mij daarover te
adviseren.
In artikel 1.6 van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek is bepaald dat wetenschappers academische vrijheid genieten. Die
academische vrijheid is een hoog goed dat gekoesterd moet worden. Inherent
verbonden hieraan is dat (de schijn van) belangenverstrengeling voorkomen
moet worden; van wetenschappers mag worden verwacht dat zij varen op
een sterk moreel kompas.
Vraag 4
Klopt het dat de Rijksuniversiteit Groningen van deze situatie deels op de
hoogte was, zoals Nieuwsuur meldt, en niet corrigerend heeft opgetreden en
zelf de nevenfuncties die haar wel bekend waren, niet heeft gepubliceerd? Zo
ja, hoe beoordeelt u dat?
Antwoord 4
Op deze vragen zal het onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen zich
moeten richten. Ik merk hierbij op dat de instelling zelf geen verplichting
heeft tot het publiceren van nevenfuncties.
Vraag 5
Deelt u de mening dat de hoogleraar en de universiteit zich niet gehouden
hebben aan de Nederlandse Gedragscode Wetenschapsbeoefening van de
VSNU en dan in ieder geval artikel 4.7 en 4.8?
Antwoord 5
De artikelen waarnaar in de vraag wordt verwezen komen uit de Nederlandse
Gedragscode Wetenschapsbeoefening (2014). Inmiddels is er een nieuwe
gedragscode, de Nederlandse gedragscode wetenschappelijke integriteit
2018. Deze is in werking getreden op 1 oktober 2018. De gedragscode schrijft
voor dat instellingen op hun website bekend maken welk beleid zij voeren op
het terrein van vastlegging en openbaarmaking van nevenwerkzaamheden.
Het onderzoek van de Rijksuniversiteit zal, afhankelijk van de periode waarop
het onderzoek betrekking heeft, inzicht moeten bieden in de vraag of aan
deze beide gedragscodes is voldaan. Ook zal het onderzoek een antwoord
moeten geven op de vraag of de nevenwerkzaamheden van de betrokken
hoogleraar in overeenstemming zijn met de Sectorale regeling nevenwerkzaamheden van de universiteiten, met name met betrekking tot de in artikel
11 genoemde criteria.1 In artikel 11 is onder meer bepaald dat geen toestemming voor werkzaamheden wordt verleend voor nevenwerkzaamheden die de
wetenschappelijke, organisatorische of zakelijke belangen van de universiteit
schaden dan wel waarbij (de schijn van) belangenverstrengeling aanwezig is.
Vraag 6
Wat is de standaard gang van zaken indien een ambtenaar of een medewerkers van een universiteit in de Panamapapers voorkomt?

1

Bijlage bij de cao Nederlandse Universiteiten (juli 2017).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Binnen het integriteitsbeleid van het Rijk en de universiteit is er in relatie tot
de Panamapapers geen standaardprocedure. Indien een ambtenaar of een
medewerker van de universiteit in de Panamapapers mocht voorkomen kan
dat een signaal zijn om eventueel nader onderzoek te doen. De naam van de
betrokken hoogleraar komt niet voor in de Panama Papers, maar wel in de
Paradise Papers. De RUG neemt dit mee in haar onderzoek.
Vraag 7
Kunt u deze vragen een voor een en binnen drie weken beantwoorden?
Antwoord 7
Ja, zie boven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3