Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1414

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 mei 2012
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij zes fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling
Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche 1: Mededeling oprichting Europees Centrum voor de bestrijding van
cybercriminaliteit (Kamerstuk 22 112, nr. 1412)
Fiche 2: Mededeling afzetbevordering en voorlichting landbouwproducten
(Kamerstuk 22 112, nr. 1413)
Fiche 3: Besluiten EU standpunt coördinatie sociale zekerheid Turkije,
Montenegro, San Marino en Albanië
Fiche 4: Mededeling Externe dimensie coördinatie sociale zekerheid
(Kamerstuk 22 112, nr. 1415)
Fiche 5: Verordening beheerplan kabeljauw in de Oostzee (Kamerstuk
22 112, nr. 1416)
Fiche 6: Verordening vereenvoudiging registratie van motorvoertuigen uit
een andere lidstaat (Kamerstuk 22 112, nr. 1417)
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P. M. Knapen

kst-22112-1414
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1414

1

Fiche: Besluiten EU-standpunt coördinatie sociale zekerheid
Turkije, Montenegro, San Marino en Albanië
1. Algemene gegevens
Titel voorstel
–

–

–

–

Besluit van de Raad betreffende het standpunt met betrekking tot de
bepalingen voor de coördinatie van socialezekerheidsstelsels dat de
Europese Unie zal innemen in de Associatieraad die is opgericht bij de
overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen
de Europese Economische Gemeenschap en Turkije.
Besluit van de Raad betreffende het standpunt met betrekking tot de
bepalingen voor de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels dat de
Europese Unie zal innemen in de Stabilisatie- en Associatieraad die is
opgericht bij de Stabilisatie- en Associatieovereenkomst tussen de
Europese Gemeenschappen en hun lidstaten enerzijds, en de
Republiek Montenegro anderzijds.
Besluit van de Raad betreffende het standpunt met betrekking tot de
bepalingen voor de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels dat de
Europese Unie zal innemen in het Samenwerkingscomité dat is
opgericht bij de Overeenkomst tot instelling van een douane-unie en
samenwerking tussen de Europese Economisch Gemeenschap en de
Republiek San Marino.
Besluit van de Raad betreffende het standpunt met betrekking tot de
bepalingen voor de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels dat de
Europese Unie zal innemen in de Stabilisatie- en Associatieraad die is
opgericht bij de Stabilisatie- en Associatieovereenkomst tussen de
Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de
Republiek Albanië, anderzijds.

Datum Commissiedocument: 30 maart 2012
Nr. CommissiedocumentCOM (2012) 152
COM (2012) 156
COM (2012) 157
COM (2012) 158
Prelex: http://ec.europa.eu/prelex/
detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=201484
http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=201483
http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=201486
http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=201487
Nr. Impact Assessment Commissie en Opinie Impact Assessment Board:
Niet opgesteld.
Behandelingstraject Raad: Er wordt gestreefd naar een politiek akkoord in
de Raad Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken (WSBVC) van december 2012.
Eerstverantwoordelijk ministerie: Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid
Rechtsbasis, besluitvormingsprocedure Raad, rol Europees Parlement,
gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen:
a) Rechtsbasis
COM (2012) 152 Turkije: artikel 218, lid 9 VWEU juncto artikel 48 VWEU

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1414

2

COM (2012) 156 Montenegro: artikel 218, lid 9 VWEU juncto artikel 79, lid
2 b) VWEU
COM (2012) 157 San Marino: artikel 218, lid 9 VWEU juncto artikel 79, lid 2
b) VWEU
COM (2012) 158 Albanië: artikel 218, lid 9 VWEU juncto artikel 79, lid 2 b)
VWEU
b) Besluitvormingsprocedure Raad en rol Europees Parlement
Tijdens de gehele procedure besluit de Raad met gekwalificeerde
meerderheid van stemmen.
Het Europees Parlement wordt in iedere fase van de procedure onverwijld
en ten volle geïnformeerd.
c) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
n.v.t.
2. Samenvatting BNC-fiche
Het betreft een serie besluiten voor een in te nemen EU-standpunt in de
verschillende
Associatieraden. Bij deze Raadsbesluiten zijn conceptbesluiten van de
Associatieraden toegevoegd.
Indien in dit fiche verwezen wordt naar het «besluit» of de «besluiten»,
dan wordt gedoeld op de conceptbesluiten van de Associatieraden,
waarin inhoudelijk de afspraken over de coördinatie van socialezekerheidsstelsels zijn opgenomen.
De sociale zekerheidsbepalingen uit de voorgestelde besluiten geven
werknemers die onderdaan zijn van de geassocieerde landen of een
EU-lidstaat en hun gezinsleden recht op export van een beperkt aantal
socialezekerheidsuitkeringen naar de geassocieerde landen. Op basis van
wederkerigheid geldt de exportmogelijkheid ook vanuit de geassocieerde
landen naar de EU toe.
De besluiten bevatten daarnaast handhavings- en samenwerkingsbepalingen. Het betreft een pakket soortgelijke voorstellen. Om deze reden
wordt voor alle voorstellen één BNC-fiche opgesteld.
De voorgestelde besluiten zijn nodig om de socialezekerheidsbepalingen
uit de reeds eerder afgesloten Associatieovereenkomsten ten uitvoer te
leggen. De coördinatie ten aanzien van een aantal uitkeringen met
betrekking tot deze landen wordt daarmee een EU-verplichting.
Met San Marino en Albanië bestond geen bilateraal handhavingsverdrag,
met Turkije en
Montenegro was al een bilaterale verdragsrelatie. Voor Turkije bestaat
voorts ook een regeling in het kader van de Associatie EU-Turkije inzake
de coördinatie van socialezekerheidsstelsels en het daarop gebaseerde
besluit 3/80, dat zal worden ingetrokken bij inwerkingtreding van
onderhavig besluit van de Associatieraad.
Nederland is positief over het feit dat handhavingsbepalingen in het
besluit zijn opgenomen. Met betrekking tot het besluit met Turkije is
positief dat de export van non-contributieve uitkeringen voor nieuwe
gevallen wordt uitgezonderd in het besluit.
Nederland is positief over de proportionaliteit en subsidiariteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1414

3

3. Samenvatting voorstel
– Inhoud voorstel
De vier voorstellen omvatten besluiten van de Raad betreffende het
standpunt dat de EU zal innemen in de Associatieraad met Turkije, in de
Stabilisatie- en associatieraad met Montenegro en Albanië en het
Samenwerkingscomité met San Marino.
De voorgestelde besluiten zijn nodig om de socialezekerheidsbepalingen
uit de reeds eerder afgesloten Associatieovereenkomsten ten uitvoer te
leggen.
De besluiten voorzien ten behoeve van werknemers met de nationaliteit
van de geassocieerde landen of van een EU-lidstaat in de export naar de
geassocieerde landen van ouderdomspensioenen, nabestaandenpensioenen en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen, voor zover de arbeidsongeschiktheid voortvloeit uit een arbeidsongeval of beroepsziekte. De
exportbepalingen zijn wederkerig.
De besluiten bevatten voorts bepalingen die administratieve en medische
controle mogelijk maken, alsook bepalingen die de samenwerking tussen
de autoriteiten van de lidstaten bevorderen. Ten aanzien van werknemers
en hun gezinsleden is de gelijke behandeling op het gebied van gezinsbijslagen voorgeschreven mits de kinderen in het werkland van de
werknemer wonen. De kinderbijslagen hoeven derhalve niet te worden
geëxporteerd op grond van de besluiten.
In relatie tot Turkije geldt bij inwerkingtreding van het besluit van de
Associatieraad dat het huidige besluit 3/80 zal worden ingetrokken.
– Impact assessment Commissie
Niet opgesteld.
4. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en
proportionaliteitsoordeel
a) Bevoegdheid
Het Raadsbesluit inzake het standpunt van de EU in de Associatieraad
EU-Turkije wordt door de Commissie gebaseerd op artikel 218, lid 9 VWEU
juncto artikel 48 VWEU (vrij verkeer van werknemers in de EU). Voor San
Marino, Montenegro en Albanië worden de raadsbesluiten gebaseerd op
artikel 218, lid 9 VWEU juncto artikel 79, lid 2 sub b VWEU (rechten
derdelanders bij verblijf in de EU).
Nederland is van mening dat artikel 48 VWEU en artikel 79, lid 2 sub b
VWEU geen adequate rechtsbasis bieden voor deze besluiten van de
Raad. Het volstaat te verwijzen naar artikel 218, lid 9 VWEU. Dat biedt een
voldoende rechtsgrondslag voor de Raad om dit besluit te nemen.
b) Subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
De subsidiariteit wordt positief beoordeeld. Het gaat om besluiten,
genomen krachtens de Associatieverdragen, die een nadere regeling
bevatten van de in die Verdragen opgenomen materie. In de Associatieverdragen zijn afspraken gemaakt over werknemersverkeer en daarmee
ook over de coördinatie van sociale zekerheid. Het voorstel beoogt een
coördinatie van de socialezekerheidsstelsels van de lidstaten en de
geassocieerde landen te regelen zodat hun socialeverzekeringsstelsels
beter op elkaar aansluiten voor migrerende werknemers. Het maakt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1414

4

onderdeel uit van het totaal van afspraken in de Associatieovereenkomst.
Coördinatie van sociale zekerheid vindt per definitie plaats op Europees
niveau.
De proportionaliteit wordt positief beoordeeld. De besluiten geven
uitwerking aan de socialezekerheidsbepalingen uit de reeds eerder
overeengekomen Associatieovereenkomsten. Hierbij gaan de voorgestelde besluiten niet verder dan nodig. In 2010 is eenzelfde set besluiten
door de Raad WSBVC goedgekeurd in relatie tot Marokko c.s. en waarbij
Nederland zich heeft ingespannen voor het opnemen van handhavingsbepalingen die het mogelijk maken om administratieve en medische
controles uit te voeren. De essentie van deze besluiten komt overeen met
de besluiten uit 2010.
c) Nederlands oordeel over de voorstellen op het gebied van gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
n.v.t.
5. Financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
a) Consequenties EU-begroting
Geen
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/ of
decentrale overheden
De uitkeringslasten wijzigen als gevolg van de besluiten in beperkte mate,
omdat Nederland met twee van de vier landen (Turkije en Montenegro)
bilaterale verdragen heeft waarin de export van uitkeringen is geregeld.
Deze besluiten gaan niet verder dan deze bilaterale verdragen en hebben
in dat opzicht geen financiële consequenties.
Met San Marino en Albanië heeft Nederland geen bilateraal sociaalzekerheidsverdrag. Naar deze landen moeten de ouderdoms-, nabestaanden en
invaliditeitspensioenen worden geëxporteerd op grond van de besluiten.
De hoogte van dit bedrag is naar verwachting gering.
De besluiten verplichten niet tot export van uitkeringen die uit de
openbare middelen worden gefinancierd en waarvoor geen premie is
betaald, zoals de Wajong en de Toeslagenwet. In relatie tot Turkije
gebeurde dit wel, op grond van besluit 3/80. Aangezien bij inwerkingtreding van het besluit van de Associatieraad dat besluit zal worden
ingetrokken, hoeven naar Turkije geen toeslagen meer te worden
geëxporteerd voor nieuwe gevallen.
Indien het voorstel budgettaire gevolgen heeft, zullen deze worden
ingepast op de begroting van het beleidsverantwoordelijke departement,
conform de regels van de budget discipline.
c) Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en burger
Gerechtigden die in San Marino of Albanië gaan wonen, behouden het
recht op uitkering. UWV en SVB kunnen geen zicht geven op de omvang
van potentiële migranten naar deze landen en van de hiermee gemoeide
bedragen.
Gerechtigden die in Turkije gaan wonen, verliezen het recht op toeslag als
aanvulling tot het sociaal minimum op hun uitkering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1414

5

d) Gevolgen voor regeldruk/administratieve lasten voor rijksoverheid,
decentrale overheden, bedrijfsleven en burger
De administratieve lasten voor de uitvoeringsorganen UWV en SVB
nemen wellicht in zeer beperkte mate toe vanwege het feit dat een beperkt
aantal uitkeringen naar San Marino of Albanië kan worden geëxporteerd.
6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo)
De Wet BEU regelt dat alleen socialeverzekeringsuitkeringen kunnen
worden geëxporteerd naar landen waarmee op grond van een verdrag of
een besluit van een volkenrechtelijke organisatie recht op uitkering kan
bestaan. Op grond van de besluiten kunnen enkel de ouderdomsnabestaanden en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen naar San Marino en
Albanië worden geëxporteerd. Naar Turkije en Montenegro bestond reeds
een exportverplichting van langlopende uitkeringen op grond van
bilaterale socialezekerheidsverdragen.
b) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en beschikkingen) met
commentaar t.a.v. haalbaarheid
De besluiten treden in werking op de dag na de bekendmaking ervan in
het Publicatieblad van de Europese Unie. Geen probleem wat betreft de
haalbaarheid.
c) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
Nederland vindt het wenselijk de handhavingsbepalingen uit de besluiten
na een periode van 5 jaar te evalueren.
7. Implicaties voor uitvoering en handhaving
a) Uitvoerbaarheid
De uitvoeringsconsequenties voor UWV en SVB zijn gering.
Op grond van de besluiten hoeven niet alle invaliditeitsuitkeringen te
worden geëxporteerd, alleen de uitkeringen die het gevolg zijn van een
arbeidsongeval of beroepsziekte.
Een complicatie is dat UWV bij de beoordeling of een WAO- of WIAuitkering naar San Marino of
Albanië kan worden geëxporteerd moet onderzoeken of de uitkering
voortvloeit uit een arbeidsongeval of beroepsziekte. Gelet op het feit dat
Nederland geen specifieke uitkeringen kent voor arbeidsongevallen of
beroepsziekten is de uitvoering daar niet op ingericht. Dat vergt
maatwerk, zij het in een zeer beperkt aantal gevallen.
b) Handhaafbaarheid
De Associatiebesluiten ontnemen de bevoegdheid aan de lidstaten om
export te schorsen in geval blijkt dat adequate controle van de uitkeringsvoorwaarden niet mogelijk is. De besluiten voorzien wel in samenwerking
tussen de autoriteiten en bevatten bepalingen inzake administratieve en
medische controles voor de te exporteren uitkeringen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1414

6

8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Geen.
9. Nederlandse positie
Nederland is positief over de besluiten. Nederland zal zich inspannen dat
een effectieve handhaving in het kader van deze besluiten wordt
gerealiseerd. Uitgangspunt van de Nederlandse wetgeving is dat er alleen
socialeverzekeringsuitkeringen worden geëxporteerd wanneer een
verdrag bestaat op grond waarvan de handhaving wordt gewaarborgd. In
de voorliggende besluiten zijn dezelfde handhavingsbepalingen
opgenomen als waarvoor Nederland zich sterk heeft gemaakt bij de
totstandkoming van de besluiten in relatie tot Marokko c.s.1 In 2010 is
reeds een set van zes Associatiebesluiten door de Raad WSBVC goedgekeurd in relatie tot Marokko, Tunesië, Kroatië, Israël, Algerije en
Macedonië. Nederland heeft tijdens de onderhandelingen steeds
aangegeven principiële bezwaren te hebben tegen de besluiten, met name
vanwege het feit dat er geen schorsing van de uitkering mogelijk was,
maar stond hierin alleen. Het maximaal voor Nederland te behalen
resultaat was toen de opname in de besluiten van de handhavingsbepalingen uit de Nederlandse bilaterale verdragen.
In relatie tot Turkije is het van groot belang dat de export van
non-contributieve uitkeringen wordt uitgezonderd voor nieuwe gevallen,
waardoor Nederland geen toeslagen meer hoeft te exporteren die de
onderliggende loondervingsuitkering aanvullen tot het sociaal minimumniveau. Hiermee geeft de Commissie gevolg aan de uitspraak van het
EU-Hof in de zaak C-485/07, Akdas. Nederland zal zich inspannen om de
overgangsrechtelijke bepaling die in het besluit met Turkije is opgenomen
ten aanzien van de bestaande gevallen te beperken in tijd.

1
Zie ook het BNC-fiche over deze zes
voorgestelde besluiten: kamerstuknr. 22 112,
627, 2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1414

7