Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1067
Vragen van het lid Van Bommel (SP) aan de Minister van Buitenlandse Zaken
over het bericht dat Polen drie spookvliegvelden heeft laten bouwen met
subsidie van de EU (ingezonden 17 december 2014).
Antwoord van Minister Timmermans (Buitenlandse Zaken) mede namens de
Staatssecretaris van Economische Zaken (ontvangen 20 januari 2015).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht dat Polen drie nauwelijks gebruikte
vliegvelden heeft laten bouwen met subsidie van de EU?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat Polen ruim 100 miljoen euro subsidie heeft ontvangen voor de
bouw van deze vliegvelden? Zo ja, kunt u toelichten uit welke fondsen deze
subsidie afkomstig is, en kunt u daar een tijdlijn bij geven?
Antwoord 2
Reuters noemt een bedrag van 125 miljoen euro voor tenminste drie
vliegvelden. Voor de in het artikel genoemde vliegvelden kan ik u melden dat
de gelden verstrekt zijn in de periode 2007–2013. Het gaat om een bijdrage
aan uitbreiding van de luchthaven van Lodz van circa 18.082.000 euro via het
Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling. Daarnaast gaat het om een
bijdrage aan uitbreiding van de regionale luchthaven van Lublin ter waarde
van 30.000.000 euro tevens via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling. Tot slot gaat het om een bijdrage voor uitbreiding en modernisering van
luchthaven infrastructuur te Rzeszow van 9.481.000 euro uit het Cohesiefonds.
Ook werd uit ditzelfde fonds subsidie gegeven voor aanleg van een nieuwe
passagiersterminal te Rzeszow van 8.590.000 Euro.
In totaal komt dit tot een bedrag van 66.153.000 euro voor de genoemde
vliegvelden.2 De Europese bijdragen bedroegen in de regel 25% tot 30% van

1
2

ah-tk-20142015-1067
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Reuters (14 december 2014): «Special Report: EU funds help Poland build «ghost» airports»
Bron: Overzicht EU-bijdragen Pools Ministerie van Infrastructuur en Ontwikkeling:
www.mapadotacji.gov.pl (versie in Pools gebruikt voor actuele cijfers).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

de totale investering, de rest van de investering is gedaan met Poolse
publieke middelen.
Vraag 3
Kunt u aangeven wat volgens u de oorzaak is van het mislukken van deze
projecten?
Antwoord 3
Een oordeel over het al dan niet slagen van individuele projecten hangt mede
af van de doelstellingen waarvoor deze van Europese middelen zijn voorzien.
Ik laat een dergelijke beoordeling op projectniveau aan de verantwoordelijke
Europese instellingen over.
Ik verwijs u voor een onafhankelijke en meer algemene analyse naar het
rapport over EU financiering van vliegvelden van de Europese Rekenkamer
dat 16 december jl. verscheen. Hierin wordt verstrekking van Europese gelden
aan vliegvelden in de periode 2000–2013 geëvalueerd aan de hand van een
selectie van 20 vliegvelden. Ook twee Poolse vliegvelden zijn meegenomen,
waaronder het door Reuters genoemde vliegveld te Rzeszow. De Europese
Rekenkamer is kritisch over de geselecteerde vliegvelden en stelt onder meer
dat te veel vliegvelden te dicht bij elkaar zijn gebouwd en er vaak sprake is
van overcapaciteit.
Vraag 4
Wat zijn de gevolgen van de bouw van de drie spookvliegvelden voor het
uitkeren van de EU-subsidiegelden aan Polen voor de komende zeven jaar?
Antwoord 4
Wanneer zou blijken dat de vliegvelden niet volgens de destijds geldende
regels voor Europese financiering zijn voorzien, dan zou dit aanleiding
kunnen zijn tot maatregelen tegen de bij het project betrokken partijen. Hier
zijn mij vooralsnog geen aanwijzingen voor bekend. Gevolgen voor de
subsidieverlening aan Polen in de komende 7 jaar zijn niet aan de orde.
Vraag 5
Hoe oordeelt u de volgende uitspraak van een voormalig ambtenaar van het
Poolse Ministerie van Vervoer met betrekking tot de lokale overheden in
Polen, die verantwoordelijk waren voor de planning van de bouw van de
vliegvelden: «The local governments decided, «I’m a prince in my domain,
the government doesn’t tell me what I’m supposed to do, we do what we
want.»»? Welke consequenties zouden volgens u op Europees niveau aan
deze uitspraak verbonden moeten worden?
Antwoord 5
Ik beschouw dit als een uitspraak van een Poolse burger.
Vraag 6
Doen zich vergelijkbare situatie voor in andere landen dan Polen? Zo ja,
welke?
Antwoord 6
Ik verwijs naar het genoemde rapport van de Europese Rekenkamer d.d.
16 december 2014 waarin vergelijkbare situaties worden beschreven.
Vraag 7
Deelt u de mening dat deze vorm van rondpompen van geld, zeker gezien de
niet-rendabele besteding, zeer onwenselijk is?
Antwoord 7
Ondoelmatige besteding van Europese gelden aan vliegvelden is onwenselijk.
Vraag 8
Welke lessen kan de Europese Commissie volgens u trekken uit de subsidiëring van de spookvliegvelden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Antwoord 8
De Europese Rekenkamer beveelt aan dat de Commissie in de periode
2014–2020 enkel EU gelden verschaft aan vliegvelden die financieel levensvatbaar zijn en waarvoor de investeringsbehoeften zorgvuldig zijn beoordeeld en
bewezen. Bovendien zouden de lidstaten coherente regionale, nationale en
grensoverschrijdende plannen moeten hebben voor het ontwikkelen van
vliegvelden om overcapaciteit, duplicatie en ongecoördineerde investeringen
te voorkomen.
In reactie geeft de Commissie onder meer aan dat voor de periode 2014–2020
al voor een significant andere aanpak wordt gekozen. De focus ligt op
vliegvelden die onderdeel zijn van het kernnet van het trans-europese
vervoernetwerk (TEN-T). Daarnaast vereist de nieuwe cohesieverordening
2014–2020 dat financiering nu onderbouwd is met transportplannen op
regionaal en nationaal niveau, met een strategie per transportsector en een
levensvatbare pijplijn van projecten die onder deze plannen vallen. Voor wat
betreft grotere projecten die individueel door de Europese Commissie worden
beoordeeld, zijn de kwaliteitseisen en toetsing aangescherpt.
Met deze maatregelen is de EU op de goede weg. Verbetering van processen
om ondoelmatige besteding te voorkomen door best practices en evaluaties,
zoals die van de Europese Rekenkamer, is een continu proces.
Vraag 9
Bent u bereid om er bij de Commissie op aan te dringen dat de besteding
van EU-gelden beter gemonitord wordt?
Antwoord 9
Goede monitoring en transparante verantwoording van de besteding van
EU-gelden is voor Nederland een permanent aandachtspunt, zoals recent
verwoord door de Minister van Financiën in zijn brief aan uw Kamer over het
jaarverslag van de Europese Rekenkamer (Kamerstuk 24 202, nr. 30,
vergaderjaar 2014–2015).
De in dit geval verstrekte gelden vallen onder het cohesiebeleid. Ook specifiek
binnen dit beleidsterrein zet Nederland zich, zoals door de Staatssecretaris
van Economische Zaken aan uw Kamer is meegedeeld (Kamerstuk 21 501-08,
nr. 493), in voor resultaatgerichte en goed verantwoorde besteding van deze
middelen. Mede dankzij de Nederlandse inzet is de cohesieverordening voor
de periode 2014–2020 op dit punt aangescherpt. Nederland zal deze inzet
voortzetten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3