1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2008–2009

A

31 850

Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden
en de Staten van Guernsey inzake de
uitwisseling van informatie betreffende
belastingzaken; St. Peter Port, 25 april 2008

Nr. 1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal
Den Haag, 30 januari 2009

Ter griffie van de Eerste en van de Tweede
Kamer der Staten-Generaal ontvangen op
4 februari 2009.
De wens dat het verdrag aan de uitdrukkelijke
goedkeuring van de Staten-Generaal wordt
onderworpen kan door of namens één van de
Kamers of door ten minste vijftien leden van
de Eerste Kamer dan wel dertig leden van de
Tweede Kamer te kennen worden gegeven
uiterlijk op 6 maart 2009.

Overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, eerste lid, en artikel 5, eerste lid,
van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen, de Raad van
State gehoord, heb ik de eer u hierbij ter stilzwijgende goedkeuring over
te leggen het op 25 april 2008 te St. Peter Port totstandgekomen verdrag
tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Staten van Guernsey inzake
de uitwisseling van informatie betreffende belastingzaken (Trb. 2008, 113).
Een toelichtende nota bij het verdrag treft u eveneens hierbij aan.
De goedkeuring wordt alleen voor Nederland gevraagd.
De minister van Buitenlandse Zaken,
M. J. M. Verhagen

KST127598
0809tkkst31850-1
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 850, A en nr. 1

1

TOELICHTENDE NOTA
I. ALGEMEEN
Inleiding
Het advies van de Raad van State wordt niet
openbaar gemaakt, omdat het uitsluitend
opmerkingen van redactionele aard bevat
(artikel 25a, vijfde lid jo vierde lid, onder b,
van de Wet op de Raad van State).

1
Van Raad, Teksten Internationaal & EG
belastingrecht 2007–2008, Deventer: Kluwer
2007, p. 1602 e.v. en beschikbaar via http://
www.oecd.org/dataoecd/15/43/2082215.pdf.
Zie tevens de bijlage bij de toelichtende nota’s
bij de TIEA met Isle of Man (Trb. 2006, 96) en
Jersey (Trb. 2007, 148).
2
OESO-document DAFFE/CFA(2002)24/FINAL,
paragraaf 4, onderdeel I («Introduction»): «An
adequate framework will be jointly established
by the OECD and the committed jurisdictions
for this purpose particularly since such a
framework would help to achieve a level
playing field where no party is unfairly disadvantaged.»
3
De gecommitteerde landen gaan met hun
toezegging om informatie uit te wisselen
zonder beperkingen als bankgeheim, «double
incriminality» en «domestic tax interest» veel
verder dan OESO-leden als Zwitserland,
Luxemburg, Oostenrijk en België.

De toenemende internationalisering van de economie heeft onder meer
tot gevolg dat steeds meer bestanddelen van het inkomen van Nederlandse belastingplichtigen in het buitenland worden gegenereerd, ofwel
naar het buitenland (met name laag belastende jurisdicties) worden
verplaatst. De informatie die de Belastingdienst nodig heeft voor het
vaststellen van de belastingschuld, opdat een juiste belastingheffing
plaatsvindt, dient steeds vaker uit het buitenland te komen. Hoewel de
belastingplichtige verplicht is deze gegevens te verstrekken, is niet altijd te
controleren of dit ook werkelijk (correct) gebeurt. Dit werkt belastingontwijking en fraude in de hand. Daarom wordt het steeds meer van
belang om hulp van het buitenland te kunnen inroepen. Nederland is dan
ook voorstander van een zo ruim mogelijke informatieuitwisseling.
In april 1998 heeft de Organisatie voor Economische Samenwerking en
Ontwikkeling (OESO) het rapport «Harmful Tax Competition, an emerging
global issue» uitgebracht, waarin de lijnen zijn uitgezet voor de aanpak
van schadelijke belastingconcurrentie. In juni 2000 heeft de OESO het
vervolgrapport «Towards a Global Tax co-operation» vastgesteld. Dit
rapport bevat een lijst van «potentially harmful tax practices» in de
OESO-landen en een lijst van belastingparadijzen. In het kader van dit
rapport hebben elf landen met een bijzonder belastingregime («participating partners», voorheen «committed jurisdictions»; hierna: «gecommitteerde landen») een schriftelijke toezegging («commitment») aan de
OESO afgegeven om de als schadelijk gekenmerkte fiscale praktijken te
gaan beëindigen. Tevens hebben de gecommitteerde landen in die
toezeggingen beloofd transparantie en effectieve gegevensuitwisseling tot
stand te brengen. Op 18 april 2002 heeft de OESO in samenwerking met
deze elf gecommitteerde landen de «Model Agreement on Exchange of
Information on Tax Matters» voor de uitwisseling van gegevens openbaar
gemaakt (OESO-document DAFFE/CFA(2002)24/FINAL,1 hierna te noemen:
het «modelverdrag»). Dit modelverdrag vormt de (minimum) standaard
voor effectieve gegevensuitwisseling op verzoek. De OESO beoogt via
deze gegevensuitwisseling internationale samenwerking in belastingaangelegenheden tot stand te brengen en schadelijke belastingconcurrentie te bestrijden.
Nederland was namens de OESO covoorzitter van de onderhandelingsgroep, die dit modelverdrag opstelde. Na de totstandkoming van dit
modelverdrag hebben in het kader van het OESO-traject omtrent
informatieuitwisseling meer dan dertig gecommitteerde landen dit model
onderschreven. Deze gecommitteerde landen zijn echter van oordeel dat,
voordat zogenaamde «tax information exchange agreements» (=TIEA’s)
daadwerkelijk tot stand kunnen komen, de OESO voor een min of meer
wereldwijd «gelijke concurrentievoorwaarden» («level playing field»)
dient te zorgen.2
Vanwege de terughoudende positie van zowel enkele OESO-lidstaten3 als
van sommige derde landen met betrekking tot de noodzaak van internationale gegevensuitwisseling tussen belastingadministraties, is de
voortgang ten aanzien van de daadwerkelijke totstandkoming van TIEA’s
tot nog toe (te) beperkt gebleven. De gecommitteerde landen hebben zelfs
gedreigd om, als zij zelf moeten voldoen aan zwaardere eisen dan de
OESO-lidstaten, hun commitments in te trekken. Slechts de Verenigde
Staten van Amerika slaagden destijds erin een reeks van TIEA’s ondertekend te krijgen, welke echter nog niet alle in werking zijn getreden. De
OESO heeft desalniettemin de dialoog met de gecommitteerde landen
voortgezet om uiteindelijk toch gezamenlijk voortgang te boeken. Daarbij

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 850, A en nr. 1

2

is gebleken dat een reeks van gecommitteerde landen bereid is te
overwegen om ook zonder volkomen gelijke concurrentievoorwaarden
TIEA’s te sluiten, op voorwaarde dat zulks zou gebeuren in een context
waarbij voldoende wederzijdse voordelen (= «compensating benefits»)
voor beide partijen beschikbaar zouden komen. Een laag belastende
jurisdictie of gecommitteerd land hecht over het algemeen minder belang
aan fiscale gegevensuitwisseling: de gegevensuitwisseling zal veelal
eenrichtingsverkeer zijn. Informatieverzoeken zullen met name door
bijvoorbeeld Nederland aan een gecommitteerd land gericht zijn, omdat
informatie die voor Nederland van belang is, zich eerder in een laag
belastende jurisdictie zal bevinden dan andersom.
Tegen deze achtergrond is Nederland in onderhandeling getreden met een
aantal gecommitteerde landen. Op 12 oktober 2005 hebben Nederland en
het tot de Britse Kroon behorende Eiland Man reeds een TIEA ondertekend. In navolging hiervan is ook met de tot de Britse Kroon behorende
eilanden Guernsey en Jersey overeenstemming bereikt over een soortgelijk verdrag. Wellicht kunnen deze verdragen als voorbeeld dienen dat
ook door anderen gevolgd kan worden.
De juridische grondslag voor de informatieuitwisseling met Guernsey
door Nederland is gelegen in het Verdrag zelf. De Wet op de internationale
bijstandsverlening bij de heffing van belastingen (WIB) beoogt de benodigde nationale maatregelen te treffen, zoals toegang tot de Algemene
Wet inzake Rijksbelastingen (AWR), informatie vergarende maatregelen,
maar ook voorzieningen voor de rechtsbescherming van de burgers. Er
bestaan in Nederland dan ook geen wettelijke belemmeringen om te
voldoen aan de informatieuitwisseling conform het OESO-modelverdrag.
Verloop van de onderhandelingen
De Europese van de Britse Kroon afhankelijke gebieden («dependencies»),
waaronder Guernsey, hebben een OESO-commitment afgegeven en
worden derhalve aangemerkt als gecommitteerde landen. Dit betekent dat
zij zich in beginsel bereid hebben verklaard op verzoek een bilateraal
verdrag inzake informatieuitwisseling met OESO-lidstaten te sluiten langs
de lijnen van het OESO-modelverdrag. De eerste onderhandelingsronde
door Nederland met Guernsey vond in februari 2004 plaats op Nederlands
initiatief. De Britse crown dependencies hadden op dat ogenblik reeds een
informatieuitwisselingsverdrag met de Verenigde Staten ondertekend, dat
grotendeels overeenstemt met het modelverdrag en dat in mei 2006 in
werking is getreden. Tevens voerden deze dependencies onderhandelingen met ondermeer Australië, Duitsland, Frankrijk, Ierland, NieuwZeeland, Spanje en het Verenigd Koninkrijk. De eilanden bleken niet
eerder bereid met een ander land dan de Verenigde Staten hun OESO-toezegging integraal na te komen. Dit vanwege de hiervoor genoemde
internationale overwegingen omtrent gelijke concurrentievoorwaarden,
dan wel omdat nog geen overeenstemming mogelijk bleek over bilaterale
wederzijdse voordelen («compensating benefits»).
Nederland is één van de eerste Europese OESO-lidstaten die met gecommitteerde landen overeenstemming bereikten over een informatieuitwisselingsverdrag. Door middel van compenserende voordelen zijn Nederland en Guernsey tot een evenwichtig pakket gekomen, waardoor op
bilateraal niveau gelijke concurrentievoorwaarden zijn ontstaan. Dit zal
leiden tot een hoog niveau van transparantie en informatieuitwisseling,
waarmee voldaan wordt aan de OESO-standaarden van informatieuitwisseling. Het belang voor Nederland bij een zo ruim mogelijke informatieuitwisseling is – zoals hiervoor uiteen is gezet – groot en Nederland is
derhalve met Guernsey overeengekomen dat in het kader van de
compenserende voordelen parallel aan het informatieuitwisselingsverdrag gewerkt zal worden aan een bredere economische relatie en
handelsrelatie. Ten behoeve hiervan zal onderzocht worden of partijen

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 850, A en nr. 1

3

kunnen komen tot een breder (belasting)verdrag ter vermijding van
dubbele belasting. Een dergelijk verdrag dient te passen in een relatie
tussen een OESO-lidstaat en een laagbelastend gecommitteerd land en
dient rekening te houden met de specifieke kenmerken van een ieders
belastingstelsel. Het komen tot een eventueel allesomvattend belastingverdrag zal in stappen plaatsvinden. Als eerste stap is op 25 april 2008 te
St. Peter Port tot stand gekomen het Verdrag tussen het Koninkrijk der
Nederlanden en de Staten van Guernsey inzake de toegang tot onderlinge
overlegprocedures in verband met de toerekening van winsten van
verbonden ondernemingen en de toepassing van de Nederlandse
deelnemingsvrijstelling (Trb. 2008, 114). De inwerkingtreding (en
beëindiging) van dit verdrag is gekoppeld aan de inwerkingtreding (en
beëindiging) van het onderhavige informatieuitwisselingsverdrag (hierna:
het «Verdrag»). Voorts is in het op eveneens 25 april 2008 te St. Peter Port
ondertekende Memorandum van Overeenstemming overeengekomen dat
het Koninkrijk der Nederlanden en Guernsey spoedig en bij voorkeur
uiterlijk twaalf maanden na ondertekening van het Verdrag onderhandelingen zullen voeren met het oog op het sluiten van een overeenkomst
inzake de voorkoming van dubbele belasting met betrekking tot winsten
van lucht- en scheepvaartondernemingen. In de zomer van 2008 heeft
Nederland met Guernsey contact opgenomen ten einde deze onderhandelingen in gang te zetten.
Budgettaire gevolgen en administratieve lasten
Door het uitwisselen van informatie kan Nederland op een meer adequate
wijze zijn belastingwetgeving toepassen. De informatieuitwisseling moet
worden gezien in de context van het voorkomen van het ontgaan van
belasting. Op langere termijn zal het Verdrag naar verwachting positieve
budgettaire gevolgen hebben voor de Nederlandse schatkist, welke
budgettaire gevolgen overigens niet nader te kwantificeren zijn. Gelet op
het feit dat met name Nederland om informatie zal vragen en niet
andersom, zijn aan het Verdrag geen administratieve lasten van betekenis
verbonden.

II. PREAMBULE EN ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
Het informatieuitwisselingsverdrag tussen Nederland en Guernsey is
grotendeels gebaseerd op het OESO-modelverdrag. In de volgende
onderdelen is een toelichting opgenomen over de bepalingen van het
informatieuitwisselingsverdrag tussen Nederland en Guernsey, indien en
voor zover deze afwijken van de bepalingen in het OESO-modelverdrag.
Daar waar de bepalingen niet substantieel afwijken van het modelverdrag
is de desbetreffende OESO-toelichting («commentary») van overeenkomstige toepassing en wordt daarnaar verwezen.
Preambule
De preambule schetst de omstandigheden waarbinnen het Verdrag tot
stand is gekomen en het doel van het Verdrag.
In de eerste overweging is opgenomen dat op basis van de huidige
wetgeving informatie over criminele belastingzaken kan worden uitgewisseld. In de tweede overweging is opgenomen dat partijen zich al
geruime tijd inspannen in de internationale strijd tegen financiële en
andere misdaden, waaronder de financiering van terrorisme. De derde
overweging ziet op de relatie tussen het Verenigd Koninkrijk en Guernsey
en geeft aan dat Guernsey autonoom is in het onderhandelen en sluiten
van informatieuitwisselingsverdragen. De vierde overweging verwijst
naar de politieke toezegging van Guernsey van 21 februari 2002 ten

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 850, A en nr. 1

4

aanzien van de OESO-beginselen van effectieve informatieuitwisseling.
Hiermee wordt benadrukt dat zowel Nederland, als ook Guernsey zich bij
de interpretatie van de TIEA waar mogelijk zullen laten leiden door de
OESO-toelichting. De vijfde overweging verwijst naar de inspanningen
door partijen om de uitwisseling van gegevens in belastingzaken te
vergemakkelijken en aan te moedigen.
Artikel 1 (toepassingsgebied van het Verdrag en rechtsmacht)
Artikel 1 omschrijft in de eerste zin het doel van het Verdrag, te weten de
wederzijdse bijstand door informatieuitwisseling. Verder wordt opgesomd
om wat voor informatie het hier gaat. Behoudens hetgeen hierna is
toegelicht, is artikel 1 van het Verdrag inhoudelijk conform het OESO-modelverdrag en wordt verwezen naar de desbetreffende OESO-toelichting.
De tekst van artikel 1 is aangepast aan de mogelijkheden van beide
partijen ten aanzien van de informatieuitwisseling, doch hiermee is geen
substantiële inhoudelijke afwijking van het modelverdrag beoogd. De
verwijzing in artikel 1 van het modelverdrag naar de vertrouwelijkheid van
artikel 8 is niet overgenomen, aangezien partijen deze verwijzing, gegeven
het duidelijke artikel 8, als een dubbele vermelding van hetzelfde
voorschrift, overbodig achten. Tevens is de reikwijdte («to the extent») van
rechten en waarborgen («rights and safeguards») van belastingplichtige
uit het modelverdrag niet opgenomen, omdat volgens beide partijen deze
passage aanleiding zou kunnen zijn voor interpretaties die jegens de
verdragspartner niet meer redelijk en billijk zouden zijn. Bedoeld is aan te
geven dat het legitiem is om rekening te houden met redelijke waarborgen en uiteraard mogen ook deze waarborgen niet gebruikt worden om
langs een omweg het doel van het Verdrag, namelijk effectieve gegevensuitwisseling, onderuit te halen.
Voorts is ten aanzien van de informatie die niet verschaft behoeft te
worden de term «niet in bezit» («not in control») uit het modelverdrag
vervangen door de term «niet bereikbaar» («not obtainable»). Deze
laatstgenoemde term waarborgt dat partijen niet gedwongen worden om
verzochte informatie, die niet binnen hun macht ligt, via andere jurisdicties te verkrijgen. Informatie die niet in het bezit is van de belastingplichtige of een derde maar waarvan het wel binnen diens macht ligt om
deze te verstrekken, bijvoorbeeld via met hem verbonden personen, is
derhalve wel uitwisselbaar.
Het tweede artikel van het OESO-modelverdrag, dat ziet op de rechtsmacht van partijen, is in het Verdrag opgenomen in het onderhavige
artikel 1 (zie tweede zin).
Artikel 2 (belastingen waarop het Verdrag van toepassing is)
In het modelverdrag is aan partijen overgelaten welke belastingen onder
het verdrag vallen. Aangezien Guernsey geen indirecte belastingen kent,
zijn de belastingen op deze plaats beperkt tot directe belastingen. Voorts
is op verzoek van Nederland de zakelijke reikwijdte niet beperkt tot de
belastingen op het inkomen, maar wordt deze uitgebreid tot het
successie- en schenkingsrecht.
De zin in het tweede lid van het modelverdrag waarin de mogelijkheid
opgenomen is om via een briefwisseling de bestaande belastingen die
onder het Verdrag vallen uit te breiden of aan te passen, is niet overgenomen. Het parlement van Guernsey zal niet akkoord gaan met een
dergelijke briefuitwisseling. Guernsey heeft aangegeven dat ingeval een
bestaande belasting wordt aangepast, bijvoorbeeld door wijziging van de
Wet op de inkomstenbelasting 2001 in de Wet op de inkomstenbelasting
2010, dit ook in de ogen van Guernsey onder het begrip «gelijksoortige
belastingen» («identical taxes») uit het tweede lid valt. Er is in dat geval
aldus geen sprake van een echt nieuwe belasting. Ter verdere verduide-

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 850, A en nr. 1

5

lijking is, conform de in de OESO-toelichting aangegeven mogelijkheid, de
term «of in wezen gelijksoortige belastingen» («or any substantially
similar taxes») in het tweede lid naar voren gehaald en als zodanig in de
eerste zin van dit lid opgenomen. Uit de tekst blijkt aldus helder dat
partijen kunnen overeenkomen om ook soortgelijke belastingen onder de
werking van het Verdrag te brengen.
Artikel 3 (begripsomschrijvingen)
In artikel 3 zijn diverse definities overeengekomen die inhoudelijk
overeenkomen met het modelverdrag. Verwezen zij naar de desbetreffende OESO-toelichting. Daarnaast wordt het volgende opgemerkt.
Op verzoek van Nederland is een territoriumdefinitie opgenomen. Het
Verdrag geldt voor het gehele in Europa gelegen grondgebied van
Nederland, alsmede de buiten het territoir gelegen gebieden van de
Noordzee waar Nederland overeenkomstig het internationale recht
soevereine rechten kan uitoefenen met betrekking tot de zeebodem, de
ondergrond daarvan en de daarboven gelegen wateren (conform de door
het Koninkrijk der Nederlanden aangegane internationale verdragen).
Voor wat betreft het begrip «strafrechtelijke belastingzaken» («criminal tax
matters») sluiten beide partijen aan bij de ruime uitleg in de toelichting op
het modelverdrag. Zowel Nederland als Guernsey kennen nationaal een
brede definitie van dit begrip. Ook strafrechtelijke belastingzaken die
Nederland administratiefrechtelijk afdoet, vallen in Guernsey onder
strafrechtelijke belastingzaken. Tevens vallen onderzoeken naar fraude die
zouden kunnen leiden tot strafrechtelijke vervolging onder dit begrip. Of
er vervolgens ook daadwerkelijk een strafvervolging plaatsvindt, is niet
relevant. Hierdoor vallen alle strafbare feiten van artikel 69 van de
Algemene wet inzake rijksbelastingen (opzetdelicten), waaronder het doen
van een onvolledige dan wel onjuiste aangifte, onder het onderhavige
informatieuitwisselingsverdrag.
Artikel 4 (uitwisseling van informatie op verzoek)
Dit artikel bevat belangrijke bepalingen, waarin conform het modelverdrag is vastgelegd dat de verzochte informatie moet worden uitgewisseld ook als geen sprake is van een belang voor de eigen nationale
belastingheffing («domestic tax interest») of geen sprake is van een feit
dat zowel volgens de wet van de bevraagde partij als volgens de wet van
de vragende partij als strafbaar zou worden aangemerkt («double
incriminality»). Ook wordt een eventueel bankgeheim expliciet doorbroken. De gecommitteerde landen hebben zich hierop expliciet moeten
vastleggen in hun OESO-commitment. Op grond van artikel 5, eerste lid,
van de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van
belastingen heeft Nederland geen probleem om aan deze bepalingen te
voldoen. Voor een toelichting op de bepalingen van artikel 4 wordt
verwezen naar de OESO-toelichting op de desbetreffende bepalingen in
het modelverdrag.
Voorts is aan het eerste lid een zin toegevoegd, welke aangeeft dat de
bevoegde autoriteit van de vragende partij alleen een verzoek om
informatieuitwisseling zal doen in het geval het niet mogelijk is deze
informatie op een andere manier te verkrijgen, dan wel wanneer hierdoor
een disproportionele moeilijkheid zou ontstaan voor de vragende partij
(«uitputtingsbeginsel»). Deze zin is ontleend aan hetgeen reeds conform
het modelverdrag is opgenomen in artikel 4, lid 4, laatste volzin, van het
Verdrag. Doel van het uitputtingsbeginsel is uiteraard niet het beperken
van gegevensuitwisseling, maar wel het vermijden dat de ene belastingadministratie onnodig verzoeken doet en dus extra werk schept voor de
andere belastingadministratie.
In het tweede lid is de term «naar haar oordeel» («at its own discretion»)

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 850, A en nr. 1

6

toegevoegd, om duidelijk te maken dat, als de informatie niet in het bezit
is van de bevraagde partij, het ter beoordeling van de bevraagde partij is
welke relevante informatievergarende maatregelen zullen worden
gebruikt om alsnog aan de verzochte informatie te komen. Ook hier gaat
het er om vast te leggen op welke wijze de twee betrokken belastingadministraties samenwerken. De bevraagde partij moet uiteraard alles
doen wat in haar macht ligt om een vraag te beantwoorden, maar het is
niet aan de vragende partij om de belastingadministratie in het andere
land de facto aan te gaan sturen.
De formulering van het vierde lid wijkt iets af van dit lid in het modelverdrag, maar hiermee zijn geen substantiële inhoudelijke wijzigingen
beoogd. Belangrijkste is dat voor de bepaling van de rechtspersoon
waarover informatie gevraagd wordt, gekozen is voor een open formulering (onder a: «personen»/«any person» en onder b: «andere rechtspersonen»/«other persons») en geen limitatieve opsomming, zodat ook
informatie kan worden verkregen over vergelijkbare rechtspersonen. Het
vierde lid gaat uit van een ruime uitleg van het wederkerigheidsbeginsel.
Aan dit beginsel is voldaan als de vragende partij, die een bepaalde figuur
niet kent, informatie dienaangaande op verzoek zou uitwisselen indien het
een dergelijke figuur wel zou kennen. Zo kan Nederland als vragende
partij bijvoorbeeld verzoeken om informatie over een trust, hoewel
Nederland een dergelijke Angelsaksische rechtsfiguur niet kent. Ook de
niet expliciet uit het modelverdrag overgenomen rechtsfiguur «Anstalt»
(inrichting, instituut) valt wel degelijk onder de formulering van het vierde
lid. Hoewel zowel Nederland als Guernsey deze figuur niet kennen, zou
uitwisseling van informatie van belang kunnen zijn in gevallen waarbij
een derde land betrokken is («triangular cases») die deze rechtsfiguur wel
kent.
Op verzoek van Guernsey is in onderdeel b (i) van het vierde lid aan
«ownership» toegevoegd de term «beneficial»: de uiteindelijk gerechtigde
is meestal de belastingplichtige. Dit komt overeen met de Anti Money
Laundering Recommendations van de Financial Action Task Force (FATF;
dit is een intergouvernementeel samenwerkingsverband van landen met
belangrijke financiële centra dat zich bezig houdt met de bestrijding van
witwassen en van de financiering van terrorisme). Niet zozeer het
verkrijgen van informatie over de juridische eigenaar is een probleem.
Aan die informatie kan Guernsey immers altijd komen. Maar het
verkrijgen van informatie over een «beneficial owner» is lastiger. Daarom
leek het verstandig de verkrijgbaarheid van dat soort informatie expliciet
vast te leggen.
De term «fondsen» («funds») is niet uit het modelverdrag overgenomen,
aangezien deze term reeds valt onder het ruimere begrip «scheme».
Het vijfde en zesde lid zijn sterk gericht op de uitvoering van de informatieuitwisseling. Het gaat om inrichting van verzoeken door de vragende
partij – op zodanige manier dat gewaarborgd wordt dat de bevraagde
partij niet onnodig wordt lastig gevallen – en om het tijdig reageren door
de bevraagde partij. In onderdeel f van het vijfde lid is de term «in
control» overeenkomstig artikel 1 vervangen door «obtainable», zie
toelichting aldaar. Tevens zijn partijen om praktische redenen en ten
behoeve van de duidelijkheid overeengekomen om een aantal onderdelen
aan het vijfde lid toe te voegen. Voor het overige is de OESO-toelichting
hier weer richtinggevend.
Het zesde lid is aangepast, omdat de term «zo snel mogelijk» («as
promptly as possible») en genoemde tijdslimieten in het modelverdrag
ten aanzien van de termijn waarbinnen de bevraagde partij de verzochte
informatie moet leveren, op weerstand stuitte van Guernsey. Hoewel
Guernsey niet de intentie heeft om vertraging in de hand te werken, kan
Guernsey niet geheel uitsluiten, dat ingeval meerdere lidstaten tegelijkertijd informatieverzoeken indienen het tengevolge van het beperkte
overheidsapparaat die informatie niet binnen genoemde termijnen kan

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 850, A en nr. 1

7

leveren. De tekst van het modelverdrag werd op dit punt als enigermate
bevoogdend gevoeld. Partijen hebben overeenstemming bereikt over
opname in dit lid van de door Nederland voorgestelde clausule omtrent
«alles in het werk stellen» («best endeavours»).
Artikel 5 (belastingcontrole in het buitenland)
Dit artikel bevat een optionele voorziening voor belastingonderzoek in het
buitenland: het kan voor de bevraagde partij uit oogpunt van kostenbesparing gunstig zijn om mee te werken aan een belastingonderzoek
door de vragende partij. Dit artikel komt inhoudelijk overeen met het
OESO-modelverdrag; voor een toelichting wordt derhalve verwezen naar
de desbetreffende toelichting.
Aan het eerste lid is nog toegevoegd «binnen redelijke termijn» («with
reasonable notice»). Deze flexibele term is gerelateerd aan de omstandigheden van het geval: soms kan het immers gewenst zijn al op zeer korte
termijn onderzoek te doen. Afhankelijk van deze omstandigheden is het
daarom mogelijk dat het verzoek in dat geval aangemerkt wordt als zijnde
binnen redelijke termijn aangekondigd.
Artikel 6 (mogelijkheden om een verzoek te weigeren)
Dit artikel bevat de uitzonderingen op de verplichting tot informatieverstrekking op verzoek. Hoewel de formulering enigszins afwijkt van het
corresponderende artikel in het modelverdrag, komt de inhoud daarmee
overeen. Voor de toelichting wordt derhalve verwezen naar de desbetreffende OESO-toelichting.
Guernsey en Nederland hebben gesproken over opname in dit artikel van
de weigeringsgrond om informatie te verstrekken als hierop een strafrechtshulpverdrag van toepassing is. Dit is van belang omdat strafrechtshulpverdragen in Nederland voorrang hebben boven fiscale verdragen.
Informatie inzake fiscale kwesties, waarin een vervolging door het
Openbaar Ministerie is opgestart, kan niet worden verzocht op basis van
een fiscaal verdrag of informatieuitwisselingsverdrag als er ook een –
bijzondere waarborgen bevattend – strafrechtshulpverdrag aanwezig is
(geen keuzemogelijkheid). Partijen zijn het erover eens dat deze weigeringsgrond impliciet volgt uit de reikwijdte van het Verdrag zoals
opgenomen in artikel 1 (zie toelichting aldaar), zodat opname van een
aparte bepaling in artikel 6 niet nodig is.
In het vijfde lid wordt gesproken over een «onderdaan» van de aangezochte of verzoekende partij. In het Engels wordt hier gesproken van «a
national or citizen». Dit komt omdat het Britse nationaliteitsrecht
onderscheid maakt tussen «nationals» (onderdanen) en «citizens
(burgers)», waarbij de «nationals» een grotere groep personen betreft en
«citizens» alleen personen die afkomstig zijn uit het Verenigd Koninkrijk of
uit een van de van de Britse Kroon Afhankelijke Gebieden (Guernsey,
Jersey en het Eiland Man). Het Nederlandse nationaliteitsrecht kent dit
onderscheid niet. Beide begrippen zijn daarom in de Nederlandse
vertaling samengevat met het Nederlandse begrip «onderdaan».
Artikel 7 (vertrouwelijkheid)

1

Van Raad, Teksten Internationaal & EG
belastingrecht 2007–2008, Deventer: Kluwer
2007, p. 849 e.v. en beschikbaar via
http://www.oecd.org/dataoecd/50/49/
35363840.pdf.

De tekst van het corresponderende artikel in het modelverdrag is
grotendeels ontleend aan artikel 26 van de OESO Model Tax Convention
on Income and Capital1 (hierna te noemen: het «OESO-modelbelastingverdrag»). De laatste zin van artikel 7 van het modelverdrag en artikel 7,
derde lid, van het Verdrag («Deze informatie mag zonder uitdrukkelijke
schriftelijke toestemming van de bevoegde autoriteit van de aangezochte
Partij niet worden gebruikt voor andere doeleinden (...)») zijn ontleend aan
artikel 22, vierde lid, van het op 25 januari 1988 te Straatsburg totstand-

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 850, A en nr. 1

8

gekomen Verdrag inzake wederzijdse administratieve bijstand in fiscale
aangelegenheden («WABB-verdrag», Trb. 1991, 4). Op deze manier kan na
schriftelijke goedkeuring de ontvangen informatie bijvoorbeeld voor de
belasting op de toegevoegde waarde (BTW) worden gebruikt. Enige
uitzondering is dat de informatie ingevolge het vierde lid niet aan andere
rechtsgebieden mag worden verstrekt, zelfs niet met schriftelijke
toestemming.
Voorts zou de bescherming van persoonsgegevens nog een vraagpunt
kunnen zijn. Op grond van de artikelen 25 en 26 van de Richtlijn van
24 oktober 1995 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in
verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het
vrije verkeer van die gegevens (Richtlijn 95/46/EEG, PbEG L 281,
blz. 31–50) kunnen gegevens worden uitgewisseld met derde landen die
een passend beschermingsniveau bieden. De vraag zou gesteld kunnen
worden of het Guernsey met betrekking tot de aan haar verstrekte
gegevens dit beschermingsniveau biedt. De Europese Commissie heeft op
21 november 2003 middels een formeel besluit (2003/821/EC, PbEU L 308,
blz. 27–28) bevestigd dat Guernsey hieraan voldoet.
Artikel 8 (kosten)
In het modelverdrag is het aan partijen overgelaten om bepalingen
omtrent de vergoeding van kosten op te nemen. In dit artikel in het
Verdrag is een onderscheid gemaakt tussen «directe» («direct») kosten en
«indirecte» («indirect») kosten. De indirecte kosten (zoals de gebruikelijke
administratieve en overheadkosten) worden gedragen door de bevraagde
partij. De directe kosten komen voor rekening van de vragende partij. Dit
is gerechtvaardigd, aangezien de informatieverstrekking voornamelijk
eenrichtingsverkeer zal zijn (van Guernsey naar Nederland). Nederland
vergoedt onder gewone belastingverdragen als vragende partij in
beginsel alleen kosten waarbij voor de bevraagde partij een verplichting
bestaat tot vergoeding aan belastingplichtigen en derden. Een eventuele
nadere uitwerking van de categorieën kosten welke in het geval van een
TIEA voor vergoeding in aanmerking komen is, conform de OESO-toelichting op het corresponderende artikel in het modelverdrag, overgelaten
aan de wederzijde bevoegde autoriteiten.
Tevens is de bepaling opgenomen dat de bevoegde autoriteit van de
bevraagde partij de bevoegde autoriteit van de vragende partij raadpleegt
indien een informatieverzoek substantiële kosten met zich mee brengt. De
vragende partij kan dan afwegen of het belang van de zaak deze kosten
rechtvaardigt. Bij de te vergoeden kosten dient onder andere te worden
gedacht aan proceskosten die de bevraagde partij mogelijkerwijs dient te
maken om de informatie te kunnen verstrekken. Partijen zijn overeengekomen in het artikel geen drempelbedrag op te nemen, omdat dan bij
veranderde omstandigheden en noodzakelijke aanpassing van het bedrag
steeds een aanpassing van het informatieuitwisselingsverdrag zou
moeten plaatsvinden.
Artikel 9 (taal)
Om praktische redenen heeft Nederland er mee ingestemd om voor de
informatieverzoeken, alsmede de reactie hierop, alleen de Engelse taal te
gebruiken. Het belang om snel en adequaat informatie te verkrijgen zal
vrijwel altijd aan Nederlandse zijde liggen. Verzoeken in het Nederlands
zouden dan eerst door Guernsey vertaald moeten worden met alle
nadelen van dien (kosten, efficiency, tijdsbeslag).

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 850, A en nr. 1

9

Artikel 10 (procedures voor onderling overleg en arbitrage)
Dit artikel is ontleend aan artikel 25 van het OESO-modelbelastingverdrag
en schept de mogelijkheid van een procedure voor onderling overleg om
eventuele problemen bij de implementatie of interpretatie van het Verdrag
op te lossen. In het tweede lid wordt de basis gelegd voor het in onderling
overleg overeenkomen van uitvoeringsregelingen. In aanvulling op het
modelverdrag zijn Nederland en Guernsey overeengekomen op deze
plaats ook te verwijzen naar het kostenartikel. Inhoudelijk komen lid 1, 2
en 3 voor wat het overige betreft overeen met het modelverdrag en wordt
derhalve verwezen naar de desbetreffende OESO-toelichting.
Artikel 11 (inwerkingtreding)
Overeenkomstig het modelverdrag is een onderscheid gemaakt tussen de
datum van inwerkingtreding van strafrechtelijke belastingzaken enerzijds
en civiele belastingzaken anderzijds, omdat informatieuitwisseling over de
eerstgenoemde belastingzaken reeds op basis van de huidige wetgeving
van beide partijen kan plaatsvinden. Voor Nederland betekent dit echter
wel een verbetering ten opzichte van de huidige situatie waarbij de
informatieverstrekking over zaken in de strafrechtelijke sfeer via het
Verenigd Koninkrijk plaatsvindt.
De datum van inwerkingtreding voor civiele belastingzaken is tijdens de
onderhandelingen lange tijd onderwerp van discussie geweest tengevolge
van overwegingen van Guernsey omtrent gelijke concurrentievoorwaarden (zie hetgeen hiervoor is opgenomen in het «verloop van de onderhandelingen»). Uiteindelijk is vastgelegd dat er voor strafrechtelijke en civiele
belastingzaken één datum van inwerkingtreding zal gelden. De uiteindelijke datum hangt uiteraard af van het goedkeuringsproces in beide
landen. Met schakelbepalingen geldt deze zelfde datum voor de inwerkingtreding van de door Nederland geboden «compensating benefits», en
het eerdergenoemde verdrag met Guernsey inzake de toegang tot
overlegprocedures over verrekenprijzen en toepassing van de Nederlandse deelnemingsvrijstelling.
Ten aanzien van strafrechtelijke belastingzaken kan ook informatie worden
uitgewisseld over de op het moment van inwerkingtreding van het
Verdrag openstaande belastingjaren, omdat die uitwisseling van informatie, zoals vermeld, reeds nu langs andere weg kan plaatsvinden. Over
civiele belastingzaken kan op verzoek informatie worden uitgewisseld
vanaf de datum van inwerkingtreding van het Verdrag, uitsluitend over
gebeurtenissen die op of na de datum van de inwerkingtreding
aanvangen.
Artikel 12 (beëindiging)
Gelet op de relatie van de direct van de Britse Kroon afhankelijke
gebieden met het Verenigd Koninkrijk is beëindiging van het Verdrag niet
mogelijk via «diplomatieke kanalen» («through diplomatic channels»),
zoals in het algemeen wordt opgenomen (ook in het modelverdrag). Bij
deze gebieden is (het ministerie van Buitenlandse Zaken van) het Verenigd
Koninkrijk niet bij de informatieuitwisseling betrokken, maar verloopt de
communicatie rechtstreeks met de eilanden. In de tekst wordt derhalve
opgenomen dat de beëindiging plaatsvindt door middel van een
schriftelijke kennisgeving («in writing»).
Als minimumperiode dat het Verdrag van kracht moet zijn is, op Nederlands verzoek om de informatieuitwisseling een kans te geven, een
termijn van twee jaar opgenomen.
Tevens is opgenomen dat de belastingdienst nog drie maanden na de
kennisgeving van de opzegging van het Verdrag de tijd krijgt om
verzoeken te doen en met name de in voorbereiding zijnde verzoeken af te

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 850, A en nr. 1

10

ronden. Het opnemen van een dergelijke periode is redelijk aangezien er
nogal wat eisen aan een informatieverzoek worden gesteld, waardoor de
voorbereiding van een verzoek lange tijd in beslag kan nemen. Met een
periode van zes maanden, zoals in het modelverdrag opgenomen, had
Guernsey echter overwegende bezwaren, in die zin dat de angst bestond
dat na kennisgeving van de opzegging alsnog een grote stroom van
verzoeken zou volgen. Nederland kan hiervoor begrip opbrengen. Om de
stroom informatieverzoeken te beperken is derhalve een periode
overeengekomen van drie maanden.
III. Koninkrijkspositie
Het Verdrag zal, voor wat het Koninkrijk betreft, alleen voor Nederland
gelden.
De staatssecretaris van Financiën,
J. C. de Jager
De minister van Buitenlandse Zaken,
M. J. M. Verhagen

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 850, A en nr. 1

11