Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

29 628

Politie

Nr. 822

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 november 2018
Hierbij bied ik u aan het onderzoeksrapport «Werkbelasting en baantevredenheid bij wijkagenten, teamchefs en HSM-medewerkers»1 van het
Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) alsmede
mijn beleidsreactie hierop. Het onderzoek vloeit voort uit het Akkoord
Arbeidsvoorwaarden sector Politie (2015–2017) en is uitgevoerd door het
onderzoeksbureau SEOR – Erasmus School of Economics. Hieronder
beschrijf ik eerst de aanleiding en vervolgens de opzet, de resultaten en
de aanbevelingen van het onderzoek. Afsluitend volgt mijn beleidsreactie.
Aanleiding
Politiewerk gaat gepaard met fysieke, cognitieve en emotionele belasting.
Indien deze belasting structureel is, kan dit vervelende effecten hebben.
Het kan medewerkers het plezier in hun werk ontnemen en uiteindelijk
zelfs hun gezondheid aantasten. Ook komt het voor dat politiemedewerkers te weinig uitdaging in hun werk hebben en hun capaciteiten niet
volledig kunnen benutten. In dat geval kan er sprake zijn van onderbelasting. In het Akkoord Arbeidsvoorwaarden sector Politie 2015–2017 is
afgesproken dat de politie een beleid van integraal gezondheidsmanagement voert, hetgeen ertoe moet leiden dat er een verschuiving
plaatsvindt van reactief naar preventief en proactief handelen. In dit kader
is het van belang om inzicht te krijgen in factoren die zorgen voor
belasting van medewerkers en hoe deze belasting verminderd of
voorkomen kan worden.2 Begonnen is met de functies waarbij een hoge
belasting wordt verwacht.
Onderzoeksopzet
Het onderzoek heeft tot doel inzicht te geven in de mechanismen/factoren
die tot disbalans (over- en onderbelasting) van politiepersoneel leiden.
1
2

kst-29628-822
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Akkoord Arbeidsvoorwaarden sector Politie 2015–2017, p. 10.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 822

1

Om tot dit inzicht te komen zijn de volgende onderzoeksvragen
geformuleerd:
1. Wat leert bestaande wetenschappelijke literatuur over factoren die
bijdragen aan over- en onderbelasting van politiepersoneel?
2. Welke mechanismen leiden in de Nederlandse politiepraktijk bij de
geselecteerde functies tot over- en onderbelasting van politiepersoneel?
3. Binnen welke context doen deze mechanismen zich voor?
4. Welke gevolgen kunnen met over- en onderbelasting gepaard gaan?
5. Welke oplossingsrichtingen zijn er om de belasting van politiepersoneel in deze functie te optimaliseren in die zin dat de belasting beter
aansluit bij de belasting die op basis van de functieomschrijving
verwacht mag worden?
Het onderzoek heeft bestaan uit literatuuronderzoek, diepte-interviews,
een online enquête, focusgroepen en heeft zich beperkt tot de volgende
drie functiecategorieën:
1. Leidinggevend niveau; teamchefs C (Gebiedsgebonden politie (GGP)
en Opsporing)
2. Uitvoerend niveau; medewerkers GGP met het werkterrein «wijkagent» (senior en operationeel expert)
3. Ondersteunend niveau; medewerkers Huisvesting, Services en
Middelen (HSM)
HHS
Onderzoeksresultaten
Bij alle functiecategorieën komt overbelasting qua hoeveelheid werk meer
voor dan onderbelasting. Bij wijkagenten en teamchefs C is het
percentage dat overbelast zegt te zijn hoger dan bij HSM-medewerkers.
De belangrijkste oorzaken van overbelasting zijn volgens alle onderzochte
functiegroepen: de administratieve lasten, het uitvoeren van werkzaamheden die ook door minder gekwalificeerde medewerkers gedaan zouden
kunnen worden en het gebrek aan ondersteuning. De medewerkers geven
aan dat overbelasting tot gevolg heeft dat de gezondheid wordt aangetast
en daarnaast dat er onvoldoende tijd is om de eigenlijke werkzaamheden
uit te voeren.
In elke functiecategorie stelt een flink deel over meer vaardigheden te
beschikken dan de functie vereist. In vergelijking met de andere functiegroepen komt onderbelasting wat betreft de hoeveelheid werk bij de
medewerkers HSM vaker voor. Anders dan overbelasting heeft onderbelasting geen gevolgen voor de gezondheid, doch vormt dit een bron van
frustratie.
Desondanks blijkt dat een ruime meerderheid tevreden of zeer tevreden is
over het werk en de werkomgeving. Dit betekent dat het gewicht van de
werkbelasting in de totale waardering van de baan niet overheersend is
en dat andere factoren hiervoor meer bepalend zijn. De inhoud van het
werk heeft hierin duidelijk het grootste gewicht bij alle functiegroepen.
Voor de meer gedetailleerde uitkomsten verwijs ik u naar het onderzoeksrapport in de bijlage3.

3

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 822

2

Aanbevelingen uit het onderzoek
Vanuit het perspectief van wijkagenten, teamchefs C en HSM
medewerkers zijn de volgende maatregelen, volgens de onderzoekers, het
meest van belang om de over- en onderbelasting te verminderen:
• Ontlasting van teamchefs door stafleden toe te voegen die taken van
teamchefs overnemen die niet tot hun kerntaken behoren en door
vermindering van de administratieve rompslomp;
• De vrijkomende tijd van teamchefs besteden aan personeelsbeleid en
personeelszorg voor de politiemedewerkers in het team, waarbij ook
hier administratieve taken gedelegeerd moeten kunnen worden;
• Ontlasting van wijkagenten door vermindering van administratieve
rompslomp;
• Vermindering van de werkbelasting van wijkagenten door de formatie
uit te breiden en/of bij de politie-inzet meer prioriteiten te stellen,
waardoor wijkagenten zich meer op hun kerntaken kunnen richten.
Beleidsreactie
Het politievak is een zwaar vak. Een goede fysieke en mentale gezondheid
van de politiemensen is een belangrijke randvoorwaarde om het werk
goed, gezond en veilig te kunnen uitvoeren. Zowel in het kader van het
belang van het duurzaam fit houden van politiemedewerkers als het
beleid om meer accent op preventie te richten, heeft mijn ambtsvoorganger met de vakbonden afgesproken dit onderzoek te verrichten. Het
onderzoek geeft inzicht in de mate waarin overbelasting wordt ervaren, de
factoren die daaraan bijdragen en daarmee aanknopingspunten voor te
treffen preventieve maatregelen. Het onderzoek laat zien dat bij de
onderzochte functiegroepen een forse mate van overbelasting wordt
ervaren. Ook bij werkbezoeken en bij acties in het kader van het Akkoord
Arbeidsvoorwaarden sector Politie 2018–2020 hebben politiemensen de
hoge werkdruk onder mijn aandacht gebracht. Niet voor niets heeft dit
onderwerp prominent op de agenda gestaan bij de recente onderhandelingen over het Akkoord Arbeidsvoorwaarden sector Politie 2018 – 2020. In
de gemaakte afspraken is dit thema en zijn bijbehorende maatregelen om
de werkdruk te verlichten en de inzetbaarheid te vergroten, zowel in
rechtspositionele als organisatorische zin, volop terug te zien. Deze
maatregelen sluiten ook aan bij de aanbevelingen uit het onderzoek. De
korpschef en ik zetten ons ten volle in om de afspraken voortvarend uit te
werken en uit te voeren. Omdat politiemensen dat verdienen. Daarnaast
investeert dit kabinet in een uitbreiding van de politiecapaciteit en in
middelen die het werk van de politiemensen beter ondersteunt.
Maatregelen
In het Akkoord Arbeidsvoorwaarden sector Politie 2018–2020 is
afgesproken dat de administratieve ondersteuning in zowel de basisteams
als de opsporing zal worden versterkt door gerichte inzet van extra
capaciteit vanuit de mogelijkheden die de Participatiewet biedt. Voor de
andere maatregelen die in het Akkoord Arbeidsvoorwaarden sector politie
2018–2020 zijn genomen verwijs ik naar de brief die ik op 1 november
2018 naar de Kamer zond (Kamerstuk 29 628, nr. 817).
Eerder al werd om de werkbelasting te verminderen, de inzetbaarheid op
niveau te houden en flexibel in te zetten incidenteel € 58 mln. extra
beschikbaar gesteld voor de politie.4 Uit de middelen die voor 2018 nog
op de aanvullende post staan, voegt het kabinet daar nog € 33 mln. aan
toe zodat het totaal op € 91 mln. komt. Deze € 91 mln. komt ten goede
4

Kamerstuk 29 628, nr. 784.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 822

3

aan de inzetbaarheid van de bestaande politiecapaciteit, wat de komende
jaren op lokaal niveau direct merkbaar zal zijn.5
Op dit moment wordt met vertegenwoordigers van politie een bestendige
meerjarige aanpak van administratieve lastenvermindering in de
opsporing voorbereid. Daarnaast wordt naar aanleiding van het rapport
«effectieve tijd voor opsporing» een voorstel ontwikkeld voor maatregelen
op de korte termijn. Zoals ook in mijn brief 16 oktober jl. heb vermeld, zal
conform eind 2018 een voorstel beschikbaar zijn hoe de top 10 ergernissen in de opsporing kunnen worden aangepakt voor zover deze door
de politie zelf beïnvloed kunnen worden. Zo wordt op korte termijn
voortgang geboekt. 6
Zoals al eerder vastgelegd in het plan van aanpak verzuim, zullen de
inzichten uit het onderzoek «werkbelasting en baantevredenheid» worden
betrokken bij de verdere uitvoering van de in het meerjarige plan
beschreven aanpak.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus

5
6

Kamerstuk 29 628, nr. 820.
Kamerstuk 29 628, nr. 816.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 822

4