Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

585
Vragen van het lid De Groot (D66) aan de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit over het bericht «Onderzoek: Sjoemelende boeren. Ten koste
van mens en milieu» (ingezonden 10 september 2020).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 27 oktober 2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2020–2021, nr. 80.
Vraag 1
Bent u bekend met de nieuwste metingen van het Centraal Bureau voor de
Statistiek (CBS) waar het artikel aan refereert, die een hogere ammoniakuitstoot laten zien dan de modellen van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid
en Milieu (RIVM) voorspellen? Zo ja, kunt u deze delen met de Kamer en hoe
duidt u deze resultaten?1
Antwoord 1
Ja, het rapport van het CBS «Stikstofverlies uit opgeslagen mest» is
30 oktober 2019 gepubliceerd op de website van het CBS. Het is gemaakt in
opdracht van de Commissie Deskundigen Mestwetgeving (CDM) en was de
basis voor het CDM-advies dat ik uw Kamer heb gestuurd. In de begeleidende
brief is uw Kamer geïnformeerd hoe ik het rapport en het advies duid
(Kamerstuk 35 334, nr. 122).
Vraag 2
Wordt de opgave van de landbouw in de stikstofproblematiek naar aanleiding
van deze meetgegevens verhoogd? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Het CDM-advies bevestigt dat emissiearme stallen niet in alle gevallen de
beoogde emissiereductie opleveren. Tevens bevestigt het CDM-advies eerdere
signalen dat een groot deel van de hogere emissies uit emissiearme stallen
kunnen worden toegeschreven aan pluimveestallen. Samen met de Staatssecretaris van I&W verkend ik daarom welke acties hierop ondernomen moeten
worden. De Staatssecretaris van I&W zal uw Kamer hierover voor het einde
van dit jaar informeren. Voor de toekomst onderstreept het advies voor mij

1

ah-tk-20202021-585
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

De Groene Amsterdammer, 2 september 2020, «Onderzoek: sjoemelende boeren. Ten koste van
mens en milieu»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

de noodzaak om samen met de sector blijvend onderzoek te doen naar de
emissiereductie van stallen in de praktijk. Binnen de stikstofaanpak is daarom
gekozen voor innoveren in nieuwe stalsystemen via de Subsidiemodules
brongerichte verduurzaming stal- en managementmaatregelen (Sbv). Met het
traject voor de verduurzaming van stallen worden veehouders in staat gesteld
om met investeringen in nieuwe staltechnieken een grote stap te zetten in de
reductie van stikstof en andere emissies.
Vraag 3
Deelt u de mening dat direct ingrijpen in dieraantallen een direct effect zal
hebben op de stikstofuitstoot van Nederland, waardoor de natuur meer lucht
krijgt?
Antwoord 3
Op dit moment wordt de Saneringsregeling Varkenshouderij uitgevoerd en is
een Landelijke Beëindigingsregeling in voorbereiding in het kader van de
structurele aanpak van de stikstofproblematiek. In beide gevallen is er sprake
van het doorhalen van productierechten, waarmee het aantal dieren dat kan
worden gehouden structureel daalt. Van deze maatregelen wordt verwacht
dat ze tot een vermindering van de stikstofuitstoot leiden.
Vraag 4
Hoe verklaart en bestempelt u de grote verschillen tussen de cijfers van de
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en het aantal verleende
vergunningen waarin is opgenomen wat het maximum te houden dieren in
de stal mag zijn?
Antwoord 4
Het is mogelijk dat de milieuvergunning meer ruimte biedt voor dieren dan
een veehouder daadwerkelijk houdt. De milieuvergunning geeft vooral aan
hoeveel ontwikkelruimte de veehouder had ten tijde van de aanvraag. Vaak is
deze aanvraag gedaan met het oog op plannen om in de toekomst te groeien
en is de vergunde stalcapaciteit niet volledig gerealiseerd. Indien een
veehouder de gerealiseerde stalruimte wil opvullen is het wel zaak om het
benodigde aantal productierechten te verwerven.
Ook zijn er veel geldende vergunningen waarin stallen zijn opgenomen die
niet meer in gebruik zijn of reeds gesloopt. Deze vergunningen vervallen niet
automatisch, maar moeten actief worden ingetrokken door het bevoegd
gezag. Dit gebeurt in de praktijk vaak niet, omdat de veehouder de stal op zijn
vergunning wil behouden met het oog op de toekomst en het behouden van
eventuele rechten.
Hiermee zie ik teveel mogelijke verklaringen voor verschillen tussen de
vergunde ruimte en de opgegeven diertallen om uw mening te onderschrijven.
Vraag 5
Hebben de zorgwekkende signalen van het Openbaar Ministerie omtrent
fraude met het houden van dieren u bereikt? Zo ja, zijn deze vormen van
fraude meegenomen in de herbezinning van het mestbeleid?
Antwoord 5
Een van de doelen van de herbezinning van het mestbeleid is om de
mestketen transparanter te maken en de uitvoering en handhaving te
vereenvoudigen. Door veehouders een duidelijke keuze te laten maken voor
een grondgebonden of niet-grondgebonden bedrijfsvoering, en in het geval
van een niet grondgebonden bedrijfsvoering te sturen op afvoer en verwaarding van mest, zou de fraudeprikkel moeten afnemen.
Vraag 6
Op welke wijze wordt gecontroleerd of veehouders voldoende dier- of
fosfaatrechten hebben aangeschaft en of deze getallen kloppen met de
opgegeven RVO-aantallen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Antwoord 6
RVO vergelijkt verschillende datasets, waaronder I&R-gegevens, melkproductie en aan- en afvoer van dieren, en deelt deze analyse met de NVWA. Op
basis hiervan oordeelt de NVWA of nader onderzoek en/of een inspectie ter
plaatse nodig zijn.
Vraag 7
Welk effect heeft de discrepantie tussen de RVO-cijfers, de vergunning en de
gemeten stikstofdepositie op de stikstofcijfers en milieueffectenrapportages?
Antwoord 7
In aanvulling op de beantwoording van vraag 4, is het mogelijk dat er
afwijkingen bestaan tussen de ruimte in milieuvergunningen en het aantal
gehouden dieren. Dit tast de betrouwbaarheid van de gegevens bij RVO en
het gebruik daarvan niet aan. Dat er een schijnbare discrepantie bestaat
tussen cijfers van het RIVM en metingen van een satelliet kan verschillende
oorzaken hebben. Dat dit zou worden veroorzaakt door illegaal gehouden
dieren is een hypothese die in het artikel ook niet nader onderbouwd wordt.
Vraag 8
Wordt deze mogelijke discrepantie in dieraantallen en de vergeven rechten
weggenomen of verkleind met de contouren van de herbezinning van het
mestbeleid die u 8 september jongstleden heeft beschreven? Zo nee, op
welke wijze gaat u hiermee aan de slag?2
Antwoord 8
Ik zie naar aanleiding van dit specifieke artikel geen reden om aanvullende
actie te ondernemen. Meer in zijn algemeenheid streef ik met de herbezinning
op het mestbeleid naar een transparante mestketen en een beter uit te voeren
en te handhaven stelsel.
Vraag 9
Deelt u de mening dat de huidige vormen van registratie niet volstaan om
controle te houden op het aantal dieren in Nederland?
Antwoord 9
Ik ben van oordeel dat RVO en NVWA voldoende bevoegdheden in handen
hebben om adequaat het stelsel van productierechten uit te voeren en te
handhaven.
Vraag 10
Bent u bereid maatregelen te nemen om de pakkans voor frauderende
veehouders te vergroten? Zo ja, welke? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 10
Met de versterkte handhavingsstrategie is reeds een traject gestart om fraude
aan te pakken, bijvoorbeeld door de invoering van een realtime monitoring
systeem (rVDM). Ik wil eerst de resultaten van dit traject afwachten voordat ik
eventueel aanvullende acties onderneem.
Vraag 11
Wat is de reden dat de 29 regionale omgevingsdiensten, die de boeren
regelmatig op milieu en omgevingsvergunningen controleren, niet meenemen of er voldoende dier- of fosfaatrechten zijn aangeschaft? Kan de
opdracht aan de omgevingsdiensten uitgebreid worden met deze controle?
Antwoord 11
De uitgifte van en controle op productierechten is een verantwoordelijkheid
van het Rijk. Als een controleur van de omgevingsdienst een verdachte
situatie aantreft buiten zijn werkterrein dan is het belangrijk dat dit signaal
gemeld kan worden. Uiteraard moet de verdachte situatie dan voor de
controleur wel kenbaar zijn.

2

Contouren toekomstig mestbeleid, 2020D34205

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Vraag 12
Hoe staat het met de verkenning van het gebruik voor satellietmetingen,
waarmee nauwkeurige depositieaantallen gemeten kunnen worden en
waarmee aantallen dieren per regio beter in beeld kunnen worden gebracht?
Ziet u ook kansen in de implementatie van dit soort metingen als aanvulling
op het meetnet?
Antwoord 12
Binnen het kennisprogramma stikstof is opdracht gegeven om te verkennen
hoe satellietmetingen kunnen bijdragen als aanvulling op het meetnet. Begin
2021 wordt een plan van aanpak opgeleverd dat inzicht moet geven in de
kansen van dergelijke metingen als aanvulling op de huidige meetinstrumentaria en hoe dat verder onderzocht kan worden.
Vraag 13
Hoe staat het met de opdrachtverlening aan het RIVM voor de uitbreiding van
het meetnet? Wanneer is deze afgerond?
Antwoord 13
De opdrachtverlening aan het RIVM voor de uitbreiding van het meetnet is
door LNV gegeven en op dit moment wordt de formele afhandeling daarvan
geregeld. Beoogd is dat de uitbreiding plaatsvindt in 2020 en 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4