Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport

> Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag

Onderzoeksraad voor Veiligheid
T.a.v. de heer ir. J. Dijsselbloem, voorzitter
Postbus 95404
2509 CK DEN HAAG

Datum
Betreft

-CZDirectoraat Generaal
Curatieve Zorg
Directie Curatieve Zorg
Team A
Bezoekadres
Parnassusplein 5
2511 VX Den Haag
T 070 340 79 11
F 070 340 78 34
www.rijksoverheid.nl

- 8 OKT. 2020
Reactie op aanbevelingen rapport OVV failliete
ziekenhuizen
Kenmerk
1752035-210929-CZ

Uw brief

Geachte heer Dijsselbloem,

Hierbij reageer ik op de aanbevelingen uit uw rapport 'Faillissement MC Slotervaart
en MC IJsselmeerziekenhuizen. Risico's voor patiëntveiligheid'. Ik wil u hartelijk
bedanken voor het grondige onderzoek dat u heeft verricht en de daarmee
geleverde bijdrage aan het verbeteren van ons zorgstelsel.

Bijlage(n)

Correspondentie uitsluitend
richten aan het retouradres
met vermelding van de
datum en het kenmerk van
deze brief.

Brief aan de Tweede Kamer
Op 19 juni 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 31 016, nr. 288) heeft mijn
ambtsvoorganger de Tweede Kamer geïnformeerd over mijn reactie op uw rapport
en een aantal andere rapporten die zagen op de faillissementen van het MC
Slotervaartziekenhuis en de MC IJsselmeerziekenhuizen. Al deze rapporten
spreken duidelijke taal over wat er beter kan en beter moet. Ik neem deze lessen
zeer ter harte. Direct na de faillissementen is al een aantal acties in gang gezet
om mogelijke faillissementen eerder te zien aankomen, waar dat mogelijk is te
voorkomen en als dat niet kan om de gevolgen te beperken en een faillissement
gecontroleerd te laten verlopen.
In de genoemde brief aan de Tweede Kamer is aangegeven wat met de
aanbevelingen uit alle rapporten wordt gedaan. Omdat de aanbevelingen van de
Onderzoeksraad en de commissie Van Manen deels gaan over dezelfde
onderwerpen, heb ik deze geclusterd en in samenhang bezien. Aan een aantal van
uw aanbevelingen is de opvolging in een gevorderd stadium (herijking zorgplicht
en boedelkrediet) en sommige andere aanbevelingen vergen een wijziging van
wet- en regelgeving (zoals aanpassing faillissementsrecht). Dat zal ik hierna
toelichten.
Reactie op uw aanbevelingen
Collectieve regeling/boedelkrediet
Een gebrek aan financiële middelen mag niet de reden zijn om de zorg na een
faillissement abrupt te stoppen. Dat is de achtergrond van de aanbeveling om tot
Pagina 1 van 4

een collectieve regeling te komen. Een wettelijke verplichting tot een collectieve
regeling van overheidswege is moeilijk te verenigen met de Zorgverzekeringswet
(Zvw), waar iedere zorgverzekeraar verantwoordelijk is voor zijn verzekerden. In
de praktijk wordt hier door zorgverzekeraars al vorm aan gegeven door
bijvoorbeeld het verstrekken van een boedelkrediet - dat is een krediet waarmee
de curator tijdens het faillissement de lopende uitgaven kan blijven financieren om de zorg door te kunnen laten gaan. Ik ben met Zorgverzekeraars Nederland

Directoraat Generaal
Curatieve Zorg
Directie Curatieve Zorg
Team A

Kenmerk
1752035-210929-CZ

(ZN) in gesprek om te realiseren dat wordt gegarandeerd dat in geval van
faillissementen altijd onverwijld de nodige financiële middelen beschikbaar worden
gesteld om de noodzakelijke zorg door te leveren. Zorgverzekeraars hebben zich
bereid getoond om nadere afspraken te maken over hoe zij in de toekomst in
gezamenlijkheid het boedelkrediet kunnen garanderen.
Zorgplicht
Ik ben in overleg met de NZa en ZN om overeenkomstig het advies van de Onderzoeksraad de zorgplicht van de zorgverzekeraars te verduidelijken en herijken
zodat de continuïteit van zorg voor individuen in geval van een faillissement beter
gegarandeerd wordt. Zonodig vraag ik de NZa nadere (beleids)regels op te stellen.
De Zvw is een wet die uitgaat van individuele rechten van verzekerden. Als iemand een naturaverzekering heeft, dan heeft deze persoon recht op zorg. Als
iemand een restitutieverzekering heeft, heeft hij recht op vergoeding van de kosten van zorg alsmede desgevraagd zorgbemiddeling door de verzekeraar. Onafhankelijk van de vraag welke verzekering iemand heeft, ligt daarnaast op basis
van de Wet op de geneeskundige behandelovereenkomst (Wgbo) ook bij de instelling c.q. de zorgverlener een zorgplicht voor degene die in behandeling is. Een
faillissement heeft in beginsel geen gevolgen voor bestaande, ten tijde van de
faillietverklaring lopende geneeskundige behandelovereenkomsten.
De NZa is bezig om richting zorgverzekeraars de invulling van hun zorgplicht
scherper te omschrijven. Daarnaast heb ik ZN gevraagd om te kijken hoe
zorgverzekeraars zich actiever kunnen opstellen ten aanzien van individuele
patiënten als een zorgaanbieder failliet gaat, bijvoorbeeld in hun rol als
zorgbemiddelaar. Dit laat overigens de primaire verantwoordelijkheden van de
zorgaanbieder onverlet. Ik heb er vertrouwen in dat deze activiteiten zullen leiden
tot meer duidelijkheid omtrent de invulling van de zorgplicht bij faillissement, in
lijn met de aanbeveling van de commissie Van Manen en de Onderzoeksraad
(bredere invulling van de zorgplicht in termen van capaciteit en aanbod van zorg
én in termen van individuele patiëntenzorg en warme overdracht).
Aanpassing faillissementsrecht
De Onderzoeksraad heeft een aantal aanbevelingen gedaan aan de minister voor
Rechtsbescherming op het gebied van het faillissementsrecht. Ten eerste wordt
aanbevolen om te regelen dat een ziekenhuis alleen failliet kan gaan na een stille
voorbereidingsfase. In die fase kunnen onder het toeziend oog van de beoogd
curator voorbereidingen getroffen worden voor een gecontroleerde afwikkeling van
het ziekenhuisfaillissement. De toepassing van een stille voorbereidingsfase is
ontwikkeld in de rechtspraktijk. Momenteel is hier nog geen wettelijke basis voor.
Het wetsvoorstel 34 218 Wet continuiteit ondernemingen I (WCO I), dat ter
behandeling in de Eerste Kamer ligt, voorziet in deze wettelijke grondslag. Met
deze wijziging van de faillissementswet wordt het voor de rechtbank mogelijk om
voorafgaand aan een eventueel faillissement een beoogd curator en beoogd
rechter-commissaris aan te wijzen. Hiermee kan een mogelijk aankomend
Pagina 2 van 4

faillissement van een onderneming in relatieve rust worden voorbereid en kan
daarmee de eventuele kans op een doorstart worden vergroot en de kans op een
ongecontroleerd faillissement aanzienlijk worden verkleind. De Eerste Kamer heeft
besloten de verdere behandeling aan te houden totdat, kort gezegd, is voorzien in
een wettelijk kader dat de overgang van werknemers in faillissement in het geval
van een doorstart regelt. De minister voor Rechtsbescherming onderzoekt welke
mogelijkheden er zijn om aan deze wens van Eerste Kamer tegemoet te komen,
terwijl in de tussentijd ook opvolging kan worden gegeven aan de aanbeveling van
de Onderzoeksraad. De bedoeling is in ieder geval om een stille
voorbereidingsfase staande praktijk te laten worden in het geval er onverhoopt
een ziekenhuis failliet zou dreigen te gaan. Met de doorontwikkeling van het EWS
komen zorgaanbieders in financiële problemen, en zeker instellingen als
ziekenhuizen met cruciale zorgfuncties, naar verwachting eerder in beeld bij
zorgverzekeraars, de NZa en IG3. Zorgverzekeraars, de NZa en IGJ kunnen
vervolgens de mogelijkheid en het belang van een stille voorbereidingsfase voor
de borging van continuïteit van zorg bij de zorgaanbieder onderstrepen, waarop de
zorgaanbieder tijdig een verzoek kan doen bij de rechtbank om een beoogd
curator aan te laten wijzen.

Directoraat Generaal
Curatieve Zorg
Directie Curatieve Zorg
Team A

Kenmerk
1752035-210929-CZ

Ten tweede wordt aanbevolen om de curator bij een afweging tussen conflicterende belangen het maatschappelijke belang van een patiëntveilige afbouw en/of
voortzetting van zorgactiviteiten te laten prevaleren boven de belangen van de
schuldeisers. De curator heeft nu op basis van de jurisprudentie al de verplichting
om maatschappelijke belangen in het oog te houden. Dit kan leiden tot een keuze
waarmee niet het meest optimale financiële resultaat voor de boedel wordt behaald.' Hij mag de maatschappelijke belangen nu echter in principe niet stellen
boven het belang van de gezamenlijke crediteuren op een zo hoog mogelijke boedelopbrengst. De minister voor Rechtsbescherming en ik vinden het wenselijk om
te bezien of curatoren bij faillissementen in de zorgsector van een wettelijke
grondslag voorzien moeten worden om het maatschappelijk belang in voorkomende gevallen wel te laten prevaleren. In de nadere uitwerking van deze maatregel
zal uiteraard een balans moeten worden gevonden tussen het maatschappelijk
belang en het belang van crediteuren. Dit onderdeel verdient nadere verkenning.
Hierover zal ik u na de zomer nader berichten.
Tot slot is gebleken dat de zorg een complexe sector is. Bekendheid met de sector
en kennis van de sector bij de curator kan positief bijdragen aan de wijze waarop
het faillissement van een zorginstelling verloopt. De curator is immers in
faillissement de bestuurder van een zorginstelling en belast met de plichten die
daarbij horen, zoals ervoor zorgen dat zolang er nog patiënten zijn goede zorg
wordt verleend. Het is dan ook wenselijk als bij de benoeming van een curator
door de rechtbank rekening gehouden kan worden met de ervaring van een
curator in de zorg. De minister voor Rechtsbescherming en ik willen in overleg met
de rechterlijke macht bezien of het mogelijk is een pool van ervaren curatoren op
te zetten om dit te faciliteren. In het verlengde daarvan willen wij een leergang
opzetten speciaal ontworpen voor curatoren in de zorg en waar mogelijk
gedoceerd door curatoren met ervaring in de zorg. Dit stimuleert kennisoverdracht
en het verspreiden van best practices. We zullen in overleg treden met de

1 Hoge Raad 24 februari 1995, ECLI:NL:HR:1995:ZC1643, m.nt. W.M. Kleijn (Sigmacon II)
en Hoge Raad 19 april 1996, ECLI:NL:HR:1996:ZC2047, m.nt. W.M. Kleijn (Maclou).

Pagina 3 van 4

insolventierechtpraktijk om deze plannen nader uit te werken. Hierbij zullen wij
ook de Vereniging voor Insolventierecht Advocaten (INSOLAD) en de Vereniging
voor jonge insolventierechtadvocaten (JIRA) betrekken.
Tot slot
Hierboven heb ik aangegeven hoe uitvoering wordt gegeven aan de aanbevelingen
uit uw rapport. Ik zal mij samen, met anderen, blijven inzetten voor onze
gezamenlijke verantwoordelijkheid om iedereen in Nederland te blijven voorzien
van goede, betaalbare en toegankelijke zorg.

Directoraat Generaal
Curatieve Zorg
Directie Curatieve Zorg
Team A
Kenmerk
1752035-210929-CZ

Hoogachtend,
de minister voor Medische Zorg
en Sport,

T. van Ark

Pagina 4 van 4