Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

29 538

Zorg en maatschappelijke ondersteuning

Nr. 243

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 juni 2017
Wie een levenspartner verliest, heeft steun nodig. Steun in het omgaan
met het verdriet, steun bij de enorme lijst met praktische beslommeringen
die op een weduwe of weduwnaar af komen en steun om op een gegeven
moment ook weer vooruit te kunnen kijken.
In de gemeente Zwolle is die steun de afgelopen anderhalf jaar geboden
met de pilot «steun na partnerverlies». De nabestaanden die ondersteuning hebben gehad laten weten dat dit van grote waarde is geweest
voor hen. Dankzij de pilot konden ze hun verhaal kwijt bij mensen die
hetzelfde hebben meegemaakt, werden ze praktisch ondersteund en
ontstond er meer begrip in hun omgeving.
De pilot is in september 2015 tot stand gekomen naar aanleiding van de
motie van het lid Kerstens (PvdA)1. Middels deze brief informeer ik u zoals
toegezegd2 over de resultaten. Het doel van de pilot was enerzijds het
bieden van ondersteuning aan nabestaanden onder de pensioengerechtigde leeftijd die hun partner hebben verloren, en anderzijds het opdoen
van ervaringen zodat ook andere gemeenten gebruik kunnen maken van
de opgedane kennis. Bij de uitvoering van de pilot is zoveel mogelijk
aangesloten bij reeds bestaand aanbod in de gemeente Zwolle, aangevuld
met de expertise van de stichting «De Jonge Weduwe».
De pilot bestond uit drie onderdelen. Het eerste onderdeel voorzag in
directe ondersteuning van nabestaanden onder de pensioengerechtigde
leeftijd. Gedurende de pilotperiode hebben 73 personen een brief
ontvangen over de mogelijkheid tot ondersteunend aanbod. Van hen is
met 45 nabestaanden (vaak meerdere keren) telefonisch contact gelegd

1
2

kst-29538-243
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Kamerstuk 34 000 XV, nr. 28
Kamerbrief uitvoering motie van het lid Kerstens pilot ondersteuning nabestaanden, 25 sep
2015 (Kamerstuk 29 538, nr. 196)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 538, nr. 243

1

door stichting Wijz3, waarna er met 20 nabestaanden een persoonlijke
afspraak is ingepland. In totaal zijn 10 nabestaanden gedurende de
pilotperiode aan een vrijwilliger gekoppeld. De reacties van nabestaanden
op zowel het telefonisch contact als de koppeling aan een vrijwilliger
waren veelal positief. Tijdens de pilot is gebleken dat goed opgeleide
vrijwilligers in staat zijn om laagdrempelige ondersteuning aan
nabestaanden te geven. Daarbij kunnen vrijwilligers met eigen verlieservaringen een extra waarde in het aanbod hebben. Uit de resultaten blijkt
dat op het gebied van activering het mes aan twee kanten snijdt:
vrijwilligers zijn in staat om nabestaanden te activeren en zij worden –
indien zij zelf ook nabestaande zijn – tegelijkertijd zelf ook geactiveerd.
Het tweede onderdeel van de pilot is opgezet om de ondersteuningsbehoefte van mensen die langer geleden (2011) nabestaande zijn geworden
in kaart te brengen en deze ervaringen te gebruiken binnen de pilot. De
conclusie is dat er beschermende, neutrale en belemmerende factoren in
het rouwproces bij nabestaanden zijn. Met name nabestaanden met veel
belemmerende factoren, zoals het hebben van fysieke gezondheidsklachten en het moeite hebben met sociale contacten, lijken baat te
hebben bij een aanbod.
Het derde onderdeel van de pilot heeft een bijdrage geleverd aan de
bredere maatschappelijke bewustwording over rouwverwerking. Deze
bewustwordingsbijeenkomsten voor werkgevers, onderwijsprofessionals
en ambtenaren van de gemeente Zwolle zijn georganiseerd door stichting
De Jonge Weduwe.
Maatschappelijke baten
Naast het ontwikkelde aanbod in de pilot waarin directe ondersteuning
wordt geboden aan nabestaanden, geeft Stichting Wijz aan dat er
aanwijzingen zijn dat het ontwikkelde aanbod een bijdrage levert aan het
voorkomen van eventuele uitval van nabestaanden (en kinderen) op een
later moment. Gezien de positieve resultaten heeft de gemeente Zwolle
besloten de ontwikkelde activiteiten voort te zetten als regulier aanbod.
Een van de aanleidingen van de pilot was het bevorderen van de
re-integratie van nabestaanden naar werk, maar de periode van de pilot
was te kort om conclusies te trekken over dit onderdeel. In de vervolgfase
blijft re-integratie naar (betaald) werk daarom bijzondere aandacht
houden.
Ik vind het van belang dat de ervaringen van de gemeente Zwolle gebruikt
kunnen worden door andere gemeenten. Dankzij een uitgebreide
beschrijving van de gebruikte methodieken is de pilot geschikt voor
overdracht naar andere gemeenten. De handreiking voor gemeenten en
overige ondersteunende informatie is te vinden op de website
www.steunnapartnerverlieszwolle.nl/overdracht. Ik hoop dat gemeenten
de ontwikkelde werkwijze gaan inpassen in hun eigen organisatie, zodat
nabestaanden gepaste ondersteuning wordt geboden na het overlijden
van hun partner, omdat dat enorme verdrietige impact heeft op hun leven.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J. Klijnsma

3

Stichting Wijz heeft de pilot in opdracht van de gemeente Zwolle uitgevoerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 538, nr. 243

2