Ministerie van Veiligheid en Justitie
Ter attentie van de Minister,
Mr. I.W. Opstelten
Postbus 20301
2500 EH Den Haag

Datum
Betreft

: 8 maart 2011
: voorlopige reactie VBV op consultatieverzoek betreffende de verplichte
regionalisering en de Ondersteuningsorganisatie Fysieke Veiligheid (OFV).

Geachte Excellentie.
Middels deze brief wil de VBV schriftelijk reageren op de concept wetswijziging Wet Veiligheidsregio’s
ten aanzien van de verplichte regionalisering van de brandweer en de Ondersteuningsorganisatie
Fysieke Veiligheid (OFV). De gezamenlijke brief van de vakorganisaties, die meer gericht is op
georganiseerd overleg over arbeidsvoorwaarden en rechtspositie, wordt door de VBV gesteund.
De algemene focus in deze brief ligt op het karakter en binding van de Brandweer Vrijwilliger in de
lokale samenleving, de beïnvloeding van beide wetswijzigingen op de veiligheid van de burger, de
medezeggenschap van de Brandweer Vrijwilliger en de politieke en vakinhoudelijke aspecten en
veronderstelde consequenties.
Draagvlak en betrokkenheid door huidige consultatieproces
Gelet op het grote belang dat u stelt in de voortgang van het wetgevende proces, hebben wij als
bestuur, onder tijdsdruk van de zeer korte consultatietermijn, moeten kiezen voor een voorlopige
inhoudelijke reactie. Deze reactie moet echter nog, met de betreffende wetswijzigingen, voor de eerste
keer naar de achterban voor raadpleging, en … dit moet ook nog worden georganiseerd. De
verwachting is dit eind mei zal hebben plaatsgevonden en wij u in juni as. kunnen berichten welke
standpunten wij definitief innemen.
Omdat de voorgestelde wetswijzigingen voor de 16 miljoen burgers en voor een groot deel van onze
achterban van groot belang zijn, verzoeken wij u hier in het wetgevende proces rekening mee te willen
houden. Immers zoals reeds aangeven in ons kennismakingsgesprek van 15 februari jl. achten wij
draagvlak en betrokkenheid in deze fase van het proces voor onze achterban van 22.000 Brandweer
Vrijwilligers van eminent belang. Aan de voorkant investeren betekent aan de achterkant vaart kunnen
maken.
Wetswijziging ‘regionalisering brandweer’
De VBV begrijpt dat de minister inzet op een uniforme organisatie van de brandweer omdat de
overtuiging leeft dat schaalvergroting de oplossing is. Wel constateert de VBV dat er steeds meer
geluiden zijn waaruit op te maken valt dat het draagvlak voor regionalisering op de werkvloer wegebt.
Iedere burger kent de nadelen van schaalvergroting in zorg, onderwijs, woningcorporaties en politie.
Deze nadelen ziet men ook binnen de volledig geregionaliseerde brandweerorganisaties zich sterk
manifesteren (‘overkill’ aan kantoren, kantoorbanen, management en bureaucratie). Gemeenten zien
dat hun financiële bijdrage voor de brandweerzorg bijna jaarlijks moet worden verhoogd en/of zien
zich gedwongen te bezuinigingen op de veiligheid door kazernesluitingen en verruiming van
opkomsttijden zonder er echt meer zeggenschap over te hebben.
Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers (VBV)
Bezoek : Larikslaan 1
3833 AM Leusden
Post : Postbus 290
3830 AG Leusden

Telefoon
Fax
Home
E-mail

:
:
:
:

033 - 49 62 768
033 - 49 62 777
www.brandweervrijwilligers.nl
info@brandweervrijwilligers.nl

Fiscaal
: 81.86.45.167
KvK-nummer
: 08168567
Bankrekening
: 61.37.43.415
CMHF - Verenigingsnummer 90

Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers (VBV)

Uniformiteit en geen lappendeken
De VBV stelt voor die nadelen met elkaar te erkennen en voorafgaand aan deze omvangrijke operatie
er de lessen uit te trekken. Zo kan worden voorkomen dat opnieuw ‘de prijs’ betaald wordt voor wat in
andere sectoren en de geregionaliseerde brandweerkorpsen reeds geleerd is. Wij stellen dan ook voor
om eerst te evalueren en de gevonden lessen te verwerken in de gekozen schaalgrootte. Zo wordt
voorkomen dat retoriek de boventoon voert in plaats van werkelijke verbeteringen te realiseren voor
de burger en onze unieke vrijwilligersorganisatie.
Vooruitlopend hierop vermelden wij dat de VBV een groot voorstander is van een uniforme
modelmatige inrichting van de regionale brandweerkorpsen, zoals vermeld in de gezamenlijke brief
van de vakorganisaties. Dat maakt een einde aan de lappendeken van uiteenlopende regionale
organisatievormen en voorkomt veel onnodige ballast en grote uitgaven. Als er dan geregionaliseerd
wordt dan ook maar zo uniform mogelijk. Dat geeft het meeste overzicht en bestuurlijke duidelijkheid.
Vrijwilligers en beleid
De VBV is blij dat de Brandweer Vrijwilligers in de Memorie van Toelichting genoemd worden. Echter
hoe behoud je alle Brandweer Vrijwilligers als burgers van de lokale samenleving, gesteund door hun
gezin, hun werkgever of tijdsruimte binnen eigen bedrijf?
Medezeggenschap en invloed is daar een sleutel voor. De lokale inbedding en verbondenheid echter
maakt het organiseren van de medezeggenschap en invloed aanmerkelijk lastiger dan die van het
kantoor- en beroepsuitrukpersoneel. De sterk vergrootte afstand naar de leiding maakt het vinden,
binden en vooral blijven boeien ingewikkelder. Eerder was het 1 gemeente met 1 kazerne. Nu wordt
het 1 veiligheidsregio met 50-70 kazernes waarbij de VBV opmerkt dat fijnmazigheid met snelle
opkomsten lijkt te worden ingewisseld voor centralisatie en langere opkomsttijden. Invloed en
zeggenschap van vrijwilligers dreigt bovendien in deze grootschaligheid volledig te verdwijnen, het
wordt in ieder geval als sterk schurend ervaren.
De wetswijziging geeft geen duidelijkheid bij wie de Brandweer Vrijwilliger nu moet aankloppen. Wie
is de werkgever en hoe is de medezeggenschap geregeld? Het adagium dat er telkens ‘over’ hen en niet
‘met’ hen wordt gesproken, is daarom helaas steeds meer van toepassing. Voormalig Minister Ter
Horst was van mening dat ook voor de Vrijwilligers alles in de WOR goed geregeld was. Dit blijkt in de
praktijk nauwelijks te werken; eerder bemerkt de VBV het tegendeel. Daarnaast zijn er gemeenten die
recentelijk de WOR gewoon opzij geschoven hebben om hun bezuinigingsplannen te realiseren.
Zelfredzaamheid en burgerparticipatie
Nederlandse wetenschappers, zoals de bekende Ira Helsloot, pleiten voor een vorm van
vrijwilligerschap, die bijvoorbeeld in Amerika voorkomt: de zogenaamde ‘community response
teams’. Dus terug naar meer verantwoordelijk bij de burgers neerleggen. Een vorm van
georganiseerde zelfredzaamheid, verzorgt door diezelfde burgers.
Dit staat haaks op wat diezelfde wetenschappers 'gulzig bestuur' noemen. Dat is nu precies wat er naar
onze opvatting gebeurt met de regionalisering. Als een deel van de organisatie van de brandweer,
zoals rampbestrijding meer centraal (regionaal) moet, zou er tegelijkertijd een andere beweging op
gang moeten komen. Een beweging die een versterking en vergrote zichtbaarheid van de lokale
brandweerzorg, meer lokaal inbedt. Als het zo georganiseerd wordt: en centraliseren van
bedrijfsvoering en terugorganiseren van verantwoordelijkheden dan blijft de burger betrokken en
dus ook de vrijwilliger, want hij of zij is die burger.
Indien de lokale brandweerzorg de grootschaligheid wordt binnen gezogen zonder het terug te
organiseren, wordt de lokale binding naar de achtergrond gedrongen. Die burgers voelen zich dan

Kijk op www.brandweervrijwilligers.nl voor meer informatie over onze vereniging.

Pagina 2 van 4

Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers (VBV)

minder verantwoordelijk en daardoor de werving van vrijwilligers sterk bemoeilijken. Op den duur
houd je dan als vanzelf een te grote, logge en onbetaalbare organisatie over die de dagelijkse
brandweerzorg niet meer aan kan. De VBV is bevreesd dat er dan slechts nog 1 mogelijkheid overblijft
namelijk die veiligheidszorg uitbesteden aan particuliere bedrijven. Wij weten dat dit op een ramp
uitdraait in onze Rijnlandse cultuur. Daarom pleit de VBV voor een blijvende en versterkte lokale
inbedding en deze dient per wet adequaat geregeld te worden.
De VBV verwacht dat in deze tijden van financiële schaarste, de overheid gaat investeren in het
vrijwilligersbeleid binnen de brandweer. Het zoeken naar toekomstbestendige oplossingen is echter
ondergeschikt geraakt aan de bezuinigingsdrift die alleen de werkvloer lijkt te treffen. De
‘saneringsrondes’ die momenteel in een beperkt aantal veiligheidsregio’s plaatsvinden, zullen hun tol
eisen in het vinden en binden van Brandweer Vrijwilligers. Dit afgaande op de constateringen
(honderden Brandweer Vrijwilligers nu al op de wip) in regio’s die al volledig geregionaliseerd zijn.
Wanneer deze ontwikkeling zich voortzet, zal naar de opvatting van de VBV ook de rampenbestrijding
onder druk komen te staan. De VBV vraagt hierom op landelijk niveau ruimte voor het ontwikkelen én
onderhouden van beleid dat gericht is op de inzet en het behoud van vrijwilligers in de
brandweerzorg. De VBV is bereid zich hiervoor tot het uiterste in te willen spannen.
Voorstellen tot verbetering
Concreet komt de VBV met de volgende voorstellen tot verbetering.
Verzoek om met het wetgevende proces rekening te houden met inpassing van
resultaten van de achterbanraadpleging;
Onderzoek de nadelen in genoemde grootschaligheid en buig deze om in voordelen ten
bate van de voorliggende plannen;
Ontwerp een uniforme regionale modelorganisatie gebaseerd op de primaire
kerntaken en die ‘lean & mean’ is voor de ondersteunende functies en management;
Onderzoek de alternatieven voor directe invloed en zeggenschap van de 22.000
Brandweer Vrijwilligers in hun kazernes om zo draagvlak te creëren om zo de lokale
betrokkenheid te handhaven en
Onderzoek de mogelijkheid tot versterking de lokaal georganiseerde zelfredzaamheid
en burgerparticipatie van Brandweer Vrijwilligers in relatie tot regionalisatie.
Wetsvoorstel Ondersteuningsorganisatie Fysieke Veiligheid
Het wetsvoorstel 'Ondersteuningsorganisatie voor Fysieke Veiligheid', een centrale organisatie die de
wettelijke taken omtrent scholing, examinering en beleidsondersteuning regelt, lijkt sterk op eerdere
plannen van de politie voor een landelijk nationaal bureau voor expertise, bedrijfsvoering, werk- en
arbeidsomstandigheden. In ieder geval lijkt de basis hiervoor te worden gelegd.
Zo wordt een rijksorganisatie op afstand gecreëerd met personeel in rijksdienst (ZBO), met
ministeriele verantwoordelijkheid en directe politieke verantwoording naar de Tweede Kamer. Het
bestuur wordt gevormd door de voorzitters van de veiligheidsregio’s, -nu korpsbeheerders van de
brandweer-, die op persoonlijke titel zitting hebben. De Algemene Besturen van de 25
Veiligheidsregio’s mogen hun zienswijze aan de minister voorleggen echter de bestuurlijke
doorzettingsmacht ontbreekt. De werkelijke invloed van gemeenten wordt zo volledig
gemarginaliseerd. De financiering is nog meer hybride dan die van de huidige veiligheidsregio’s, er
moeten immers ook opdrachten uit de markt gehaald kunnen worden door het voormalige NIFV.
Kortom: de minister bepaalt, de Kamer controleert en de gemeenten betalen mee. ‘Wonderlijk
construct’ dat iets weg heeft van de VTsPN? Is dat wat er bedoeld wordt en wat de Regering wil?

Kijk op www.brandweervrijwilligers.nl voor meer informatie over onze vereniging.

Pagina 3 van 4

Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers (VBV)

Werknemers in bestuur OFV
In de gehele wettekst en de Memorie van Toelichting van de OFV komt het woord werknemer en/of
Brandweer Vrijwilliger niet voor terwijl werkelijk alle taken van dit orgaan hem of haar direct raken
en zijn of haar werk- en arbeidsomstandigheden direct beïnvloeden. De werkgevers zijn daarentegen
zelfs meervoudig vertegenwoordigd; door het Algemene en Dagelijks Bestuur en door de Raad
Regionale Commandanten (RRC). Deze laatste functionarissen bekleden in principe de echte
werkgeversposities.
De VBV acht het volledig ontbreken van invloed en zeggenschap op een landelijk orgaan dat alle
wettelijke bevoegdheden krijgt om de gehele bedrijfsvoering (PIOFACH) landelijk te organiseren, en
het personeelsbeleid, de aanschaf van het materieel, en het ontwikkelen van handboeken en leidraden
landelijk vast te stellen, onaanvaardbaar. Geen enkele invloed meer op doelmatigheid van middelen,
op effectiviteit van gebruik onder bijzonder omstandigheden, op functionaliteit in repressieve
slagkracht. Kortom; geen uitgekiende basis voor breed draagvlak.
Brandweeronderwijsraad
De Brandweeronderwijsraad die voor vernieuwing van het brandweeronderwijs is opgericht, is een
orgaan dat het meest adequaat op landelijk niveau georganiseerd kan worden. Nu wordt dit orgaan bij
de werkgeversorganisatie van de Veiligheidsregio’s ondergebracht waardoor de noodzakelijke
onafhankelijkheid zwaar onder druk kan komen te staan. De VBV acht een vergelijkbare wettelijke
positie als de Politieonderwijsraad meer op zijn plaats.
Voorstellen tot verbetering
Concreet komt de VBV met de volgende voorstellen tot verbetering.
De minister duidelijkheid geeft over de toekomstige ontwikkelingen teneinde de kosten
en baten op korte en lange termijn te kunnen doorrekenen.
Het bestuur van de OFV op te delen in werkgevers en werknemersposities en zo de
aansturing in balans te organiseren. Hierbij ook in acht genomen datgene, dat de gezamenlijke
vakorganisaties reeds hebben verwoord in hun brief over belangenverstrengeling
De minister adviseert de Brandweeronderwijsraad niet onder te brengen bij de OFV
maar een onafhankelijke positie te geven naar analogie van de Politieonderwijsraad.
De VBV, -als brancheorganisatie voor de 22.000 Brandweer Vrijwilligers-, hoopt met deze brief een
eerste zinvolle bijdrage te leveren aan de kwaliteit en toepasbaarheid (functionaliteit) van de
wetsvoorstellen 'Regionalisering van de brandweer' en 'Oprichting Ondersteuningsorganisatie voor
Fysieke Veiligheid'.
Wij danken u dat u ons in de gelegenheid hebt gesteld om onze visie en opvattingen op de
voorliggende wetswijzigingen te hebben mogen geven. Wij zijn gaarne bereid tot mondelinge
toelichting en tekenen met de meeste hoogachting.

Cees van Beek MCDm
Voorzitter VBV
NB Deze brief is eveneens elektronisch verzonden. De ontvangstbevestiging kunt u sturen naar:
info@brandweervrijwilligers.nl.

Kijk op www.brandweervrijwilligers.nl voor meer informatie over onze vereniging.

Pagina 4 van 4