Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 358

Marinierskazerne Zeeland

Nr. 3

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 januari 2013
Inleiding
De vaste commissie voor Defensie heeft mij in twee brieven van
20 december 2012 verzocht een nadere reactie te geven op de delen van
de brief over het Vastgoedplan Defensie van de Algemene Rekenkamer
van 18 december 2012 die betrekking hebben op de Marinierskazerne
Zeeland. De commissie heeft mij voorts verzocht bij deze reactie ook te
betrekken de passage over de Marinierskazerne Zeeland in de brief van de
minister van Veiligheid en Justitie van 14 december 2012 betreffende het
locatiebeleid politie, meldkamers, rechtspraak en openbaar ministerie
(Kamerstukken II, 2012/13, 29 628, nr. 348). Met deze brief voldoe ik aan
deze verzoeken.
DMP-A en alternatieven
De Rekenkamer constateert dat het DMP-A-besluit onder grote tijdsdruk
tot stand is gekomen en dat er, vanaf het moment dat mijn ambtsvoorganger zijn voorkeur voor Zeeland uitsprak, niet meer naar alternatieven
is gezocht. Deze constatering gaat echter voorbij aan het feit dat het
besluit is genomen na een lange voorgeschiedenis waarin verschillende
alternatieven zijn onderzocht.
Op de eerste plaats zijn de mogelijkheden voor een uitgebreide renovatie
van de Van Braam Houckgeestkazerne in Doorn onderzocht. Hiervoor zijn
de afgelopen jaren enkele structuur- en ontwikkelingsplannen opgesteld,
die om verschillende redenen niet tot uitvoering kwamen, in het bijzonder
wegens de hoge kosten en de ruimtelijke beperkingen. De Massastudie
2012 Van Braam Houckgeestkazerne van de Defensie Vastgoeddienst geeft
een gedetailleerd overzicht van de knelpunten die Defensie tot de
conclusie hebben gebracht dat de gerenoveerde kazerne alleen onder
voorwaarden aan de gestelde ruimtelijke eisen kan voldoen. Vooral de
ingreep in de Ecologische Hoofdstructuur op het landgoed Beukenrode
vormt een risico. Na een kostbare renovatie zou de kazerne wel gemoder-

kst-33358-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 358, nr. 3

1

niseerd zijn, maar geen ontwikkelingsmogelijkheden bieden. Daarom zou
ook het Logistiek Complex Maartensdijk open moeten blijven, met alle
kosten van dien. Defensie heeft er alles aan gedaan om voor dit ruimtegebrek een oplossing te vinden, maar uiteindelijk zonder bevredigend
resultaat.
De alternatieven Budel en De Peel zijn in de eerste fase van de voorbereiding van het herbeleggingsplan uitgewerkt en afgevallen. De Kamer is
daarover in een eerder stadium geïnformeerd (zie onder meer Kamerstuk
32 733 nr. 59 van 10 april 2012). Ook Den Helder is als alternatief in een
eerder stadium onderzocht en afgevallen (zie onder meer antwoord 40 in
kamerstuk 32 733 nr. 70 van 26 juni 2012). Het was daarom niet nodig om
deze alternatieven in het DMP-A-besluit opnieuw af te wegen.
Kortom, zowel de mogelijkheden in Doorn als op alternatieve plaatsen zijn
in verschillende stadia van het proces onderzocht. Op basis van deze
eerder verkregen inzichten kon worden volstaan met een korte DMP-Aprocedure. Er zijn daarin geen nieuwe inzichten opgedaan die aanleiding
geven om de eerder afgevallen alternatieven opnieuw te onderzoeken. Het
is niet aannemelijk dat een nieuw onderzoek tot andere conclusies zou
leiden.
Investering en besparing
De Rekenkamer legt een verband tussen een investering van € 100 tot
€ 200 miljoen en een structurele besparing van € 2,7 miljoen per jaar,
waarmee een forse overschrijding van de gebruikelijke terugverdientijd
zou ontstaan. Daarbij wordt echter de benodigde investering voor een
renovatie van de kazerne in Doorn ten onrechte buiten beschouwing
gelaten. Het netto verschil tussen de geraamde investeringsbedragen
voor de renovatie in Doorn en de nieuwbouw in Vlissingen is € 23
miljoen. Dat is het bedrag waaraan de besparing moet worden gerelateerd. Dat verandert de terugverdientijd ingrijpend.
De Rekenkamer wijst er verder op dat de structurele besparing van € 2,7
miljoen pas vanaf 2026 en dus niet vanaf 2017 wordt bereikt. De behoeftestellingsbrief (DMP-A-brief) van 31 augustus 2012 (Kamerstuk 33 358 nr. 1)
maakt duidelijk dat de berekende besparing in 2017 nog klein is,
vervolgens oploopt en pas in 2026 het genoemde niveau bereikt.
De Rekenkamer is van mening dat de benodigde investering op
gespannen voet kan staan met de overige investeringen die nodig zijn om
het Herbeleggingsplan uit te voeren. Er zijn echter hoe dan ook aanzienlijke investeringen nodig voor de huisvesting van het Mariniers Trainingscommando, of het nu Vlissingen of Doorn betreft. In het geval van een
beperkt budget kan bij elke investering worden opgemerkt dat daarmee
de ruimte voor andere investeringen afneemt. Vandaar de noodzaak tot
prioriteitstelling. De benodigde investeringen voor de uitvoering van de
overige tot nu toe gepresenteerde maatregelen uit het Herbeleggingsplan
Vastgoed Defensie zijn inmiddels gedekt.
Vergelijking tussen Vlissingen en Doorn
De Rekenkamer merkt over de vergelijking tussen Vlissingen en Doorn op
dat het gaat om een theoretische vergelijking met een geschat voordeel
van € 2,7 miljoen per jaar en dat er sprake zou zijn van gunstige
aannames voor de exploitatie. Het betreft een vergelijking die Defensie
heeft gemaakt op uitdrukkelijk en herhaaldelijk verzoek van de Kamer, die
ermee bekend was dat de nieuwbouw wordt vergeleken met een nog niet
bestaande kazerne in Doorn (te weten een volledig gerenoveerde Van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 358, nr. 3

2

Braam Houckgeestkazerne die aan alle normen voldoet). Dat neemt niet
weg dat de raming nauwgezet en op basis van de actuele inzichten is
berekend en in de behoeftestellingsbrief ook is verantwoord. Uit die brief
blijkt ook een genuanceerd beeld ten aanzien van de aannames voor de
exploitatie. Waar voor Vlissingen hogere kosten verwacht worden, is dat
ook vermeld. Wel streeft Defensie bij nieuwbouw uiteraard naar zo laag
mogelijke exploitatiekosten. Om die reden gaat Defensie bijvoorbeeld uit
van duurzaam en dus energieneutraal bouwen. Vanaf 2018 verplicht de
Europese Unie overheden energieneutraal te bouwen. Dat is ook wat
levensduurkosten betreft nu een verstandige keuze.
Onzekerheden en risico’s
Volgens de Rekenkamer wordt in de behoeftestellingsbrief ten onrechte
geen aandacht besteed aan onzekerheden en risico’s bij de nieuwbouw in
Vlissingen. In antwoord op een van de vragen naar aanleiding van deze
brief heb ik de risicoparagraaf uit het behoeftestellingsdocument alsnog
aan de Kamer gestuurd (Kamerstuk 33 358, nr. 2 van 10 december 2012,
antwoord 5). Over de beschikbaarstelling van het terrein aan de Buitenhaven en van de terreinen die Defensie mede gebruikt voor oefenen en
trainen, worden formele afspraken voorbereid. Voor de beheersing van
het financiële risico is de uitkomst van de Public Private Comparator van
belang.
Werkgelegenheidseffecten
In de brief van de minister van Veiligheid en Justitie van 14 december jl.
over het locatiebeleid politie, meldkamers, rechtspraak en openbaar
ministerie (Kamerstuk 29 628 nr. 348) wordt in het kader van de werkgelegenheidseffecten in de sector Rijk kort verwezen naar de vestiging van de
marinierskazerne in Zeeland. Mijn ambtsvoorganger is in de behoeftestellingsbrief en de beantwoording van de daarop volgende vragen reeds
ingegaan op de werkgelegenheidseffecten. Daarbij is vermeld dat de
provincie Zeeland de komst van de marinierskazerne toejuicht, zeker na
het verlies van werkgelegenheid dat is opgetreden onder meer als gevolg
van het vertrek van een aantal rijksdiensten. Defensie heeft echter Zeeland
en in het bijzonder Vlissingen als vestigingsplaats voor de marinierskazerne op de eigen merites beoordeeld.
De minister van Defensie,
J.A. Hennis-Plasschaert

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 358, nr. 3

3