Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

32 224

Toekomst- en onderzoeksagenda Tweede Kamer

Nr. 10

BRIEF VAN DE COMMISSIE VOOR DE RIJKSUITGAVEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 juni 2014
De commissie voor de Rijksuitgaven vraagt uw aandacht voor de
totstandkoming van de toekomst- en onderzoeksagenda 2015. In
september 2014, dus direct na het reces, kunnen leden onderzoeksvoorstellen indienen bij de vaste en algemene commissies, en zo een actieve
bijdrage leveren aan de toekomst- en onderzoeksagenda. Deze uitnodiging vormt, kortom, de start van een proces dat kan leiden tot het in
uitvoering nemen van (ten hoogste drie) nieuwe parlementaire onderzoeken in het jaar 2015.
Tegelijkertijd zal ook het instrument toekomst- en onderzoeksagenda als
zodanig worden geëvalueerd. De commissie voor de Rijksuitgaven heeft
daarvoor inmiddels voorstellen gedaan aan het Presidium. De bedoeling
is dat de resultaten van deze evaluatie begin 2015 worden opgeleverd,
zodat de resultaten kunnen worden betrokken bij de Raming van de
Tweede Kamer voor 2016. De uitkomst van de evaluatie zou dan ook
consequenties kunnen hebben voor de toekomst- en onderzoeksagenda
2016.
Selectieproces voorstellen voor de toekomst- en onderzoeksagenda 2015
De Kamer voert sinds 2010 parlementaire onderzoeken uit in het kader
van haar eigen toekomst- en onderzoeksagenda1. Conform bestaande
procedures2 kunnen de leden vóór 1 oktober 2014 onderzoeksvoorstellen
(voor het jaar 2015) indienen bij de vaste commissies.

1

De Toekomst- en onderzoeksagenda is gedrukt onder Kamerstuk 32 224. De afzonderlijke
parlementaire onderzoeken hebben eigen Kamerstuknummers: Lessen uit de recente arbeidsmigratie (Kamerstuk 32 680), Onderhoud en Innovatie spoor (Kamerstuk 32 707), Economische
dimensie verduurzaming voedselproductie (Kamerstuk 32 708), Klimaat en energie (Kamerstuk
33 193), Huizenprijzen (Kamerstuk 33 194) en ICT-projecten bij de overheid (Kamerstuk 33 326).
2
De Kamer heeft op 1 oktober 2009 besloten over een eigen Toekomst- en onderzoeksagenda
(Kamerstuk 31 845, nr. 9).

kst-32224-10
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 224, nr. 10

1

Iedere commissie kan vervolgens uiterlijk 1 november 2014 één gemotiveerd voorstel indienen bij de commissie voor de Rijksuitgaven. In de
bijlage staan de afzonderlijke stappen weergegeven.
Bij het indienen zijn twee zaken in het bijzonder van belang.
Allereerst worden de leden en de commissies verzocht selectief te zijn. Bij
ieder onderzoeksvoorstel dient goed gemotiveerd te worden waarom
parlementair onderzoek in het kader van de toekomst- en onderzoeksagenda meerwaarde heeft (ten opzichte van ander uitgevoerd, lopend en
voorgenomen onderzoek binnen of buiten de Kamer).
De commissie voor de Rijksuitgaven toetst de commissievoorstellen aan
de hand van de vastgestelde criteria (zie de bijlage) en stelt vervolgens
een voordracht op aan de Kamer – rekening houdend met nog lopende
onderzoeken – voor ten hoogste drie nieuwe onderzoeken. De commissie
zal hierbij onder andere toetsen op de beschikbare capaciteit bij leden en
bij de ambtelijke organisatie om zelf nieuwe onderzoeken in uitvoering te
nemen.
Dit laatste leidt tot het tweede punt. Vorig jaar heeft de commissie voor de
Rijksuitgaven – mede naar aanleiding van de evaluatie van de uitvoering
van de toekomst- en onderzoekagenda 2011 – opgeroepen sterker te
toetsen op het draagvlak voor de daadwerkelijke uitvoering van het
onderzoek in de vorm van een tijdelijke commissie. Op basis van de
ervaringen die in het afgelopen jaar met de totstandkoming van de
agenda voor 2014 zijn opgedaan, wordt deze oproep hierbij met klem
herhaald. De bedoeling is dat een commissie alleen een voorstel naar de
commissie voor de Rijksuitgaven toestuurt als dat onderzoeksvoorstel niet
alleen op basis van de inhoud, maar ook op basis van draagvlak voor
uitvoering in de vorm van een tijdelijke commissie, brede steun heeft in
die vaste of algemene commissie. Na de uiteindelijke beslissing door de
Kamer om een onderzoek uit te voeren, is immers vereist dat leden de
bereidheid hebben zitting te nemen in een tijdelijke commissie die het
onderzoek uitvoert. De commissie voor de Rijksuitgaven zal het draagvlak
voor de uitvoering van het onderzoek in de vorm van een tijdelijke
commissie een zwaar gewicht toekennen bij de selectie van onderzoeksvoorstellen en het uiteindelijke voorstel aan de Kamer.
Op dit moment is nog één parlementair onderzoek in het kader een
eerdere toekomst- en onderzoeksagenda gaande, namelijk ICT-projecten
bij de overheid3. Daarnaast worden momenteel twee parlementaire
enquêtes uitgevoerd, de parlementaire enquête Woningcorporaties en de
parlementaire enquête Fyra. De commissie voor de Rijksuitgaven zal bij
het advies aan de Kamer over de voordracht voor de toekomst- en
onderzoeksagenda 2015, dat is voorzien in december 2014, rekening
houden met de stand van zaken bij de dan nog in uitvoering zijnde
parlementaire onderzoeken en enquêtes. Dat kan er toe leiden dat na de
selectieronde in november 2014 aan de Kamer wordt voorgesteld om voor
2015 terughoudend te zijn bij het in uitvoering nemen van nieuwe
onderzoeken, dan wel dat de timing om met een nieuw onderzoek te
beginnen wordt afgestemd op het capaciteitsbeslag van in 2015 nog
lopend onderzoek. De Kamer besluit volgens planning in een plenaire
vergadering in december 2014 over de toekomst- en onderzoeksagenda
2015.

3

Kamerstuk 33 326

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 224, nr. 10

2

De commissie roept de commissies op deze brief te behandelen in de
eerste procedurevergaderingen na het zomerreces, en daarbij expliciet
aandacht te besteden aan de criteria die voor toepassing zijn voor het
opstellen van voorstellen voor de toekomst- en onderzoeksagenda.
De voorzitter van de commissie voor de Rijksuitgaven,
Harbers
De griffier van de commissie voor de Rijksuitgaven,
Groen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 224, nr. 10

3

Bijlage:

Toelichting met achtergrondinformatie
1. Stappen
In haar brief van 25 september 2009 (Kamerstuk 31 845, nr. 9) heeft het
Presidium een uitwerking gegeven voor de toepassing van de Toekomsten onderzoeksagenda. Naast criteria voor de in te dienen voorstellen,
waarop later wordt ingegaan, schetst het Presidium een procedure
waarlangs de Toekomst- en onderzoeksagenda tot stand komt. Vanwege
haar meer afstandelijke en commissieoverstijgende competentie heeft de
commissie voor de Rijksuitgaven hierbinnen een coördinerende rol
toebedeeld gekregen.
De procedure voor het tot stand brengen verloopt in een aantal stappen:
Stap 0 – Inventariseren: binnen de afzonderlijke commissies kunnen
fracties één of meerdere onderwerpen aandragen waarover zij een
onderzoek wensen (vóór 1 oktober);
Stap 1 – Per commissie wordt één voorstel geselecteerd en doorgeleid
naar de commissie voor de Rijksuitgaven (vóór 1 november);
Stap 2 – De commissie voor de Rijksuitgaven toetst de voorstellen
marginaal aan de door het
Presidium opgestelde criteria en zendt de drie meest geschikt bevonden
voorstellen ter stemming aan de Kamer (vóór 1 december);
Stap 3 – De Kamer besluit over ten hoogste drie nieuwe onderzoeksvoorstellen (vóór het Kerstreces);
Stap 4 – De (ten hoogste) drie vaste commissies waarvan het voorstel in
beginsel is gehonoreerd, leggen, met tussenkomst van het Presidium, zo
nauwkeurig mogelijk uitgewerkte voorstellen aan de Kamer voor waarna
kan worden gestart met de uitvoering van het onderzoek (vóór 1 maart)
Met de bijgevoegde brief van de commissie voor de Rijksuitgaven is het
startsein gegeven voor stap 0 voor de T&O-agenda 2015.
De daarop volgende stap (stap 1) is aan de commissies. Daarbij is het van
belang dat ook in die fase rekening wordt gehouden met criteria waaraan
een onderzoeksvoorstel voor de toekomst- en onderzoeksagenda wordt
geacht te voldoen. In de daarop volgende fase (stap 2) worden de
voorstellen door de commissie voor de Rijksuitgaven getoetst aan reeds
eerder door de kamer vastgestelde criteria. Deze criteria zijn voor de
goede orde hierna opgenomen.
De commissie neemt voorstellen die door commissies na 1 november
worden ingediend in beginsel niet in behandeling.
2. Operationalisering criteria toetsing commissie voor de Rijksuitgaven
Ten behoeve van de toetsing door de commissie voor de Rijksuitgaven
zijn de door het Presidium opgestelde criteria (opgenomen in Kamerstuk
31 845, nr. 9) later uitgewerkt door de commissie voor de Rijksuitgaven
(Kamerstuk 32 224, nr 1.)
Relevantie
•
•
•
•
•

Breedte betrokkenheid samenleving
Impact op betrokkenen samenleving
Relevantie voor andere overheden
Financieel belang
Politieke relevantie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 224, nr. 10

4

Urgentie
•
•
•

Aansluiten bij verwachte ontwikkelingen
Urgentie in verband met maatschappelijke relevantie
Afronding binnen Kamerperiode

Motivering noodzakelijkheid parlementair onderzoek (meerwaarde ten
opzichte van recent uitgevoerde of geplande onderzoeken)
•
•
•
•
•

Geen onderzoek of witte vlekken
Wel onderzoek, maar wordt eenzijdig geacht
Veel onderzoek, maar meta-analyse wordt gevraagd
Duidelijkheid over onderzoek ex post of toekomstverkenning
Verwachte meerwaarde/opbrengst parlementair onderzoek

Uitvoerbaarheid binnen een jaar
•
•
•
•
•
•
•
•

Breedte onderwerp
Gewenste detailniveau
Uitvoerbaarheid
Toegang tot informatie
Uitvoeringsmodaliteiten
Extra: mogelijkheden om onderwerp beter uitvoerbaar te maken
Beslag op personele en financiële middelen
Draagvlak

Bij voorstellen voor de T&O-agenda die door leden/fracties worden
ingediend bij de vaste commissies dient expliciet gemotiveerd te worden
wat de reden is het onderzoek aan te dragen onder de vlag van de
T&O-agenda. Doel is te voorkomen dat leden/fracties voorstellen doen
voor de T&O-agenda die wellicht beter zouden passen binnen de reguliere
onderzoeksactiviteiten/mogelijkheden van commissies. In dat opzicht
wordt geadviseerd de Onderzoek- en Advieskaart Tweede Kamer (Parlis
2013D49850) hiervoor te raadplegen.
Op basis van uitgevoerde procesevaluaties van de toekomst- en onderzoeksagenda zal de commissie voor de Rijksuitgaven bij het toetsen van
de uitvoerbaarheid zwaar gewicht toekennen aan het draagvlak dat een
door een commissie ingediend voorstel heeft voor de daadwerkelijke
uitvoering door leden, door te toetsen of in die vaste commissie is
vastgesteld of voldoende leden zich bereid hebben verklaard de
benodigde inspanning te leveren om uitvoering te geven aan het
onderzoek.
3. Uitwerking conform de Regeling parlementair en extern
onderzoek (RPE)
Indien een voorstel voor een onderzoek in het kader van de toekomst- en
onderzoeksagenda door de Kamer ook daadwerkelijk wordt gekozen om
te worden uitgevoerd (plenaire besluitvorming over de toekomst- en
onderzoeksagenda is gepland in december van ieder jaar), zal dat voorstel
door de desbetreffende vaste commissie zo spoedig mogelijk daarna
moeten worden uitgewerkt tot een voldragen onderzoeksvoorstel conform
de Regeling parlementair en extern onderzoek (opgenomen als bijlage in
het Reglement van Orde Tweede kamer, vastgesteld op 3 juli 2008,
Kamerstuk 31 019, nrs. 1–8, handelingen II 2007/08, nr. 105)
In het bijzonder kan hierbij worden verwezen naar artikel 4 van de RPE.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 224, nr. 10

5

Artikel 4
1.
2.

3.

Door een of meer leden of een commissie wordt een onderzoeksvoorstel opgesteld.
Het onderzoeksvoorstel bevat in ieder geval:
a. de aanleiding voor het onderzoek,
b. een vastomlijnde onderzoeksvraag en een opsplitsing daarvan in
deelvragen,
c. een indicatie van de kosten van het onderzoek,
d. een indicatie van de tijdsduur van het onderzoek,
e. een indicatie van de benodigde (ambtelijke) ondersteuning,
f.
een onderbouwde keuze voor het in te zetten onderzoeksinstrument:
1°. een in te stellen enquêtecommissie als bedoeld in artikel 1,
tweede lid, onder a,
2°. een in te stellen tijdelijke commissie als bedoeld in artikel 1,
tweede lid, onder b,
3°. onderzoek voor de Kamer door derden als bedoeld in artikel
1, tweede lid, onder c.
4°. onderzoek voor de Kamer door derden als bedoeld in artikel
1, tweede lid, onder d.
Het Presidium kan een aangenomen motie tot het doen van onderzoek aan de meest betrokken commissie(s) voorleggen voor een
nadere invulling van een of meer van de in het tweede lid genoemde
onderwerpen.

Immers hoe beter een onderzoeksvoorstel in de voorfase is doordacht,
des te voortvarender kan de uitwerking van het voorstel aan het
Presidium worden voorgelegd, waarmee een onderzoek zo vroeg mogelijk
in het uitvoeringsjaar ook daadwerkelijk kan aanvangen.
Daarbij is het in die fase tevens van belang dat zo spoedig mogelijk na
besluitvorming door het Presidium besluitvorming plaatsvindt over
lidmaatschap en voorzitterschap van tijdelijke commissies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 224, nr. 10

6