Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2622
Vragen van het lid De Groot (D66) aan de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit over de schepen met vee die vast kwamen te zitten bij het
Suezkanaal (ingezonden 2 april 2021).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 6 mei 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2020–2021, nr. 2478.
Vraag 1
Kent u de berichten «In de schepenfile bij het Suezkanaal zit van alles; 130
duizend schapen baren nu de grootste zorgen» en «Grootste problemen
Suezblokkade komen pas na vlottrekken containerschip»?1, 2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat ondanks dat de Ever Given nu weer «los» is, het nog wel
drieënhalve dag kan duren voordat alle opstoppingen zijn opgelost? Welke
gevolgen voorziet u voor de gezondheid en het welzijn van de tienduizenden
dieren aan boord van de schepen door deze vertraging?
Antwoord 2
De blokkade van het Suez-kanaal is maandagmiddag 29 maart opgelost, toen
het containerschip «Ever Given» is vlot getrokken. Op zaterdag 3 april zijn de
laatste schepen, die door deze blokkade niet verder konden, het Suez-kanaal
gepasseerd. De lokale autoriteiten in Egypte hebben voorrang gegeven aan
veeschepen, vanuit het oogpunt van de gezondheid en het welzijn van de
dieren.
De gevolgen voor de gezondheid en het welzijn van de dieren zijn mij
onbekend.
1

De Volkskrant, 28 maart 2021, «In de schepenfile bij het Suezkanaal zit van alles; 130 duizend
schapen baren nu de grootste zorgen» (https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/in-deschepenfile-bij-het-suezkanaal-zit-van-alles-130-duizend-schapen-baren-nu-de-grootstezorgen~b5201272/).
2
NOS, 27 maart 2021, «Grootste problemen Suezblokkade komen pas na vlottrekken containerschip» (https://nos.nl/artikel/2374380-grootste-problemen-suezblokkade-komen-pas-navlottrekken-containerschip.html).

ah-tk-20202021-2622
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 3
Kunt u aangeven of bij een van de schepen met levend vee in het Suezkanaal, ook Nederlandse handelaren betrokken waren?
Antwoord 3
Het is mogelijk dat er Nederlandse handelaren betrokken waren maar daar
heb ik geen inzicht in. Er waren in ieder geval geen dieren in deze schepen
die rechtstreeks vanuit Nederland zijn geëxporteerd.
Vraag 4
Zijn er sinds bekend werd dat deze blokkade bij het Suezkanaal plaatsvond,
vergunningen uitgegeven door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
(NVWA) voor veetransport per schip op routeringen via het Suezkanaal of
waarbij de blokkade een vertraging zou kunnen opleveren?
Antwoord 4
Nee.
Vraag 5
Klopt het dat het verbod dat u in mei van vorig jaar heeft ingesteld op de
export van Nederlandse dieren naar landen buiten de Europese Unie als
daarbij een rustplaats nodig is buiten de EU, niet geldt voor deze exporten
omdat deze rustplaatsen voor vervoer op zee niet worden toegepast?
Antwoord 5
Op 25 mei 2020 heb ik de Tweede Kamer per brief (Kamerstuk 28 286,
nr. 1093) gemeld dat ik deze exporten per 26 mei 2020 zou opschorten, omdat
er geen goede systematiek bestaat die de NVWA genoeg mogelijkheden biedt
om de benodigde controles en verificaties ten aanzien van rustplaatsen
buiten de EU uit te voeren. Het was gebleken dat de regels ten aanzien van
deze rustplaatsen niet werden nageleefd, of dat hier gerede twijfels over
bestaan. Dit heeft inderdaad geen gevolgen voor de exporten waarbij geen
rustplaatsen buiten de EU nodig zijn, zoals vervoer over zee.
Vraag 6
Kunt u uitleggen waarom deze rustplaatsen voor transport via de weg wel
nodig zijn maar voor transport via de zee niet?
Antwoord 6
De transportverordening schrijft geen rustplaatsen voor bij vervoer over zee.
Vraag 7
Hoeveel transporten van levende dieren per schip hebben er sinds het verbod
plaatsgevonden? Hoe verhoudt zich dat tot het gemiddelde van de afgelopen
jaren?
Antwoord 7
In de periode van 26 mei 2020 tot 31 maart 2021 zijn er totaal 79 transporten
van runderen naar havens gegaan waarna de dieren zijn overgeladen op
veeschepen met bestemming derde land. Dit is minder dan de jaren 2016,
2017 en 2018, waarin respectievelijk 101, 190 en 165 dergelijke exporten
plaatsvonden. Het jaar 2019 was een uitzonderlijk jaar, met slechts 9
transporten van levende dieren met veeschepen naar een bestemming derde
land. Dit is mogelijk te verklaren door diverse uitbraken van de dierziekte
blauwtong in de EU.
Vraag 8
Klopt het dat dieren onder andere via Spanje, Kroatië en Italië worden
overgescheept naar het Midden-Oosten?
Antwoord 8
Dit zijn mogelijke landen waar vanuit veeschepen vertrekken. Uit navraag
blijkt dat Italië geen dieren naar derde landen exporteert met veeschepen,
dus ook niet naar het Midden-Oosten. Bij de blokkade van het Suez-kanaal
bleek dat er in ieder geval veeschepen uit Roemenië en Spanje betrokken
waren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 9
Kunt u aangeven hoe voor deze transporten via de zee het dierenwelzijn en
de voedselveiligheid als dieren onderweg sterven is geborgd, vooral ook
indien vertragingen zoals deze optreden?
Antwoord 9
Bij zowel lange transporten van dieren over de weg als dit soort lange
transporten over zee zijn er risico’s voor het dierenwelzijn. Het borgen van dit
soort risico’s is extra lastig buiten EU-grenzen, waar weinig inzicht is in de
omstandigheden en er geen mogelijkheden zijn om in te grijpen bij calamiteiten. De recente blokkade van het Suez kanaal en de situatie met de twee
veeschepen die drie maanden op de Middellandse zee hebben rondgevaren
omdat ze nergens mochten lossen, maken op schrijnende wijze duidelijk wat
de risico’s van verre diertransporten over zee zijn. Ik pleit daarom in
EU-verband voor het verbieden van lange transporten van dieren naar
niet-EU landen, met uitzondering van het Verenigd Koninkrijk.
Vraag 10
Kunt u bevestigen dat vertragingen op zee vaker voorkomen, zoals toen eind
vorig jaar de El Beik met 1800 koeien maandenlang ronddobberde op zee, of
de Karim Allah met 895 dieren aan boord, waarbij ook veel dieren zijn
omgekomen?3
Antwoord 10
Ja, deze gevallen zijn mij bekend.
Vraag 11
Verwacht u problemen zoals bij deze twee schepen met het papierwerk en
zorgen over de voedselveiligheid, ook bij veevervoerende schepen die nu
problemen ondervinden of -vonden in het Suezkanaal? Welke mogelijkheden
zijn er volgens u op Europees niveau om dergelijke tragedies te voorkomen?
Antwoord 11
De twee schepen op de Middellandse zee zouden in diverse landen geen
toestemming hebben gekregen om te lossen omdat de autoriteiten niet
overtuigd waren dat de dieren vrij van de dierziekte blauwtong waren. De
Spaanse autoriteiten geven echter aan dat de certificaten en de verklaringen
in orde waren. Ik zie vooral ook een probleem dat levend vee dat de EU heeft
verlaten, niet zomaar kan worden ingevoerd op EU-grondgebied. Met ingang
van 21 april 2021 is een gedelegeerde EU-verordening van kracht, waarin
bijzondere voorschriften zijn opgenomen ten aanzien van terugkeer van
geweigerde zendingen door een derde land4. Nederland heeft recent in
EU-verband gevraagd of deze voorschriften situaties als hierboven beschreven kunnen voorkomen.
Vraag 12
Is dit incident volgens u reden om in de aanloop van de herziening van de
EU-Transportverordening, als Nederland al actief te pleiten voor het stopzetten van dergelijke langeafstandstransporten met levend vee? Zo nee, waarom
niet? Zo ja, bent u bereid dit bij de eerstvolgende Raad te doen?
Antwoord 12
Mijn inzet voor de herziening van de transportverordening is een verbod op
lange transporten van dieren naar niet-EU landen, met uitzondering van het
Verenigd Koninkrijk. Dat wordt ook zo uitgedragen in EU-verband.
Portugal werkt tijdens hun EU-voorzitterschap aan een rapportage over
veetransporten over lange afstanden, inclusief exporten naar niet-EU landen
en transporten over zee. Zodra de conclusies van deze rapportage in de Raad
3

RTL Nieuws, 27 februari 2021, «Schip met 1.800 koeien dobbert al twee maanden rond op zee:
«Stop hiermee»» (https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/buitenland/artikel/5216900/zee-transportrunderen-cyprus-spanje-koeien-op-schip).
4
Artikel 178 van gedelegeerde Verordening (EU) 2020/692 tot aanvulling van Verordening (EU)
2016/429 van het Europees Parlement en de Raad wat betreft regels voor de binnenkomst in de
Unie en het na binnenkomst verplaatsen van en werken met zendingen van bepaalde dieren,
levende producten en producten van dierlijke oorsprong.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

worden besproken, zal ik uiteraard mijn zorgen en mijn standpunt uitdragen.
Ik zal dit afstemmen met gelijkgestemde lidstaten.
Vraag 13
Bent u bereid om in aanloop van de herziening alvast het onderwerp
langeafstandstransporten van vee op zee te agenderen bij de Raad om met
een concreet actieplan te voorkomen dat situaties zoals deze, of zoals met de
schepen El Beik en Karim Allah, ooit weer voorkomen?
Antwoord 13
Ik wacht hiervoor, zoals ik in mijn vorige antwoord aangeef, de agendering
van de conclusies van het Portugees voorzitterschap af. Het Portugees
voorzitterschap werkt momenteel aan een voorstel voor Raadsconclusies over
dit onderwerp. Binnenkort zal ik uw Kamer hier nader over informeren.
Vraag 14
Is het mogelijk om het huidige exportverbod te verbreden naar transport op
zee? Zo nee, waarom niet? Zo ja, bent u bereid dit te doen, gezien het
dierenwelzijn op dit moment onvoldoende geborgd kan worden, zeker bij
vertragingen?
Antwoord 14
Ik zie hier geen mogelijkheden toe. De EU-transportverordening schrijft voor
dat de autoriteiten (de NVWA) voorafgaand aan een export van levende
dieren bepaalde controles en verificaties uitvoert. Als deze in orde zijn, samen
met andere controles die moeten worden uitgevoerd op basis van bijvoorbeeld EU-handelsrichtlijnen, is er geen grond om een aanvraag voor export,
waarbij een gedeelte over zee plaatsvindt, te weigeren.
Vraag 15
Kunt u deze vragen elk afzonderlijk zo spoedig mogelijk beantwoorden?
Antwoord 15
Ik heb me ingespannen om uw vragen zo spoedig mogelijk te beantwoorden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4