Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3474
Vragen van het lid De Groot (D66) aan de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit over het bericht «Eikenprocessierups: waar spot jij hem?»
(ingezonden 26 juni 2019).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit),
mede namens de Minister voor Medische Zorg (ontvangen 16 juli 2019).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Eikenprocessierups: waar spot jij hem?»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Is de overlast van de eikenprocessierups groter dan andere jaren? Zo ja,
waardoor komt dit en hoe verhoudt zich dit tot andere jaren? Zo nee, hoe
verhoudt de huidige overlast zich tot andere jaren?
Antwoord 2
De overlast van de eikenprocessierups is dit jaar veel groter dan in eerdere
jaren. In 2018 werd al een verdrievoudiging van het aantal vlinders geconstateerd ten opzichte van 2017. Deze toename kwam waarschijnlijk door de
warme en droge zomer van 2018 en het warme voorjaar van 2019. Tijdens
het uitvliegen van de vlinders in de zomer en het najaar van 2018 waren de
weersomstandigheden gunstig waardoor er veel eitjes afgezet zijn. Als gevolg
hiervan is ten opzichte van 2018 het totale aantal rupsen op sommige
plaatsen ook in 2019 verdrievoudigd. Een andere reden voor de grote overlast
dit jaar is het noodweer begin juni waardoor rupsen, nesten en vervellingshuidjes uit de bomen gewaaid zijn en verder verspreid zijn dan normaal.
Vraag 3
Welk gezondheidsrisico’s lopen mensen en dieren als ze in contact komen
met de eikenprocessierups?

1

ah-tk-20182019-3474
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://www.gelderlander.nl/achterhoek/eikenprocessierups-waar-spot-jij-hem~a8c4fbc0/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Antwoord 3
De brandharen kunnen zich over grote afstand verplaatsen. Bij contact
dringen ze gemakkelijk in de huid, ogen en luchtwegen en veroorzaken daar
klachten. Daarnaast komen griepachtige verschijnselen voor als misselijkheid,
braken, koorts en algehele malaise. Anafylactische reacties zijn bekend, maar
zeldzaam.
Ook (landbouw)huisdieren die met de brandharen in contact komen lopen het
risico op huidaanslag en bij opname zwelling van de tong en slijmvliezen.
Kleinere huisdieren (honden, katten) lopen als zij ruim in contact zijn geweest
met de brandharen een grotere kans op overlijden. Bij paarden wordt
daarnaast onder meer koorts en een verhoogde kans op koliek gemeld.
Paarden kunnen worden aangetast door brandhaar-vervuild hooi. Herkauwers
lijken minder gevoelig te zijn en incidenten met nadelige gezondheidseffecten
zijn niet gedocumenteerd, maar het is onzeker of nadelige effecten volledig
afwezig zijn. Over verdere gezondheidsconsequenties van brandharen bij
mens en dier is nog weinig bekend.
Vraag 4
Welke methoden worden gebruikt om de overlast van de rups te verminderen
of te bestrijden?
Antwoord 5
Er is onderscheid te maken tussen preventieve maatregelen en bestrijdingsmaatregelen. Preventieve maatregelen zijn bijvoorbeeld het in kaart brengen
van de aanwezigheid van gevoelige beplanting, het monitoren van aanwezige
eikenprocessievlinders tijdens de vluchtperiode in juli-augustus door middel
van feromoonvallen of het stimuleren van de aanwezigheid van natuurlijke
vijanden. Qua bestrijding onderscheiden we biologische, mechanische en
chemische bestrijding. Biologische bestrijding kan plaatsvinden met behulp
van bacteriepreparaten of de inzet van nematoden (aaltjes). Mechanische
bestrijding is o.a. het wegzuigen van rupsen en nesten in de periode mei tot
augustus, het handmatig verwijderen van rupsen en nesten. Er zijn ook
bestrijdingsmethoden die worden ontraden, omdat die de overlast vergroten.
Vraag 5
Wat is de rol van Rijk, provincie en gemeente om inwoners te beschermen
tegen de eikenprocessierups?
Antwoord 5
De verantwoordelijkheid voor preventie en bestrijding ligt bij eigenaren van
eiken, waaronder overheden, private partijen en particulieren. Zij hebben een
zorgplicht tot het bestrijden van de overlast door eikenprocessierupsen
vanwege het gevaar voor de volksgezondheid. Deze zorgplicht omvat
adequate voorzorgsmaatregelen, door bestrijding op plekken van verhoogd
gevaar voor de volksgezondheid en door waarschuwende voorlichting aan
burgers. Deze zorgplicht kan aan de hand van de landelijke Leidraad naar
redelijkheid in concrete gevallen uitgevoerd worden.
Specifiek voor gemeenten geldt dat zij vanuit de wet Publieke gezondheid de
taak hebben te streven naar het realiseren van een zo gezond mogelijke
leefomgeving. Hiervoor zijn de medisch milieukundigen (MMK), werkzaam bij
de GGD, de aangewezen adviseurs. Via het RIVM worden de GGD’en
ondersteund. Zie verder mijn antwoord op vraag 6.
Vraag 6
Deelt u de mening dat er landelijke regie moet komen om de overlast van de
eikenprocessierups terug te dringen? Zo ja, op welke manier gaat u hier
invulling aan geven? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Zoals beschreven onder antwoord 5 geldt in het algemeen dat eigenaren van
eiken de zorgplicht hebben om de eikenprocessierups te bestrijden. Ik hecht
er belang aan dat op één centrale plek adequate informatie wordt aangeboden over de eikenprocessierups en de bestrijding daarvan. Daartoe is
inmiddels het Kennisplatform Processierups opgericht, bestaande uit
verschillende partijen, waaronder het Kenniscentrum Eikenprocessierups, het
KAD en de WUR. Ook ben ik hierover in gesprek met andere betrokken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

partijen zoals het RIVM, GGD GHOR Nederland en de VNG. Ik overleg
hierover met BZK, VWS, I&W, VNG, IPO, RIVM en GGD GHOR Nederland en
de betrokken kennisinstituten zodat er voor de zomer nog een begin mee
wordt gemaakt. De eerste actie van het Kennisplatform Processierups is de
lancering van de website www.processierups.nu op 3 juli jongstleden, waar
het publiek informatie vindt over de eikenprocessierups en de bestrijding
daarvan. Het Kennisplatform zal binnenkort ook de volledige leidraad
actualiseren en bezien wat partijen nodig hebben om de overlast de
eikenprocessierups in de toekomst beheersbaar te houden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3