Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1107
Vragen van de leden Leijten en Beckerman (beiden SP) aan de Minister van
Economische Zaken en Klimaat over faillissementen van energiebedrijven
(ingezonden 2 november 2021).
Antwoord van Staatssecretaris Yeşilgöz-Zegerius (Economische Zaken en
Klimaat) (ontvangen 14 december 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2021–2022, nr. 593.
Vraag 1
Kent u het bericht «In problemen verkerende energieleverancier Welkom
Energie failliet verklaard»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de zorg dat er meer energiebedrijven om kunnen gaan vallen?
Antwoord 2
Laat ik vooropstellen dat ik het uitermate vervelend vind wanneer consumenten worden geconfronteerd met het faillissement van hun huidige energieleverancier waardoor zij te maken krijgen met hoge(re) voorschotbedragen. Het
is helaas mogelijk dat er meer energiebedrijven failliet zouden kunnen gaan.
De huidige situatie op de energiemarkt is uitzonderlijk. De prijzen op de
energiemarkt zijn de afgelopen maanden flink gestegen. Stijgende energieprijzen kunnen gevolgen hebben voor de bedrijfsvoering van energieleveranciers. Van enkele energieleveranciers is de vergunning inmiddels door de
ACM ingetrokken, met de kanttekening dat de stijging van de energieprijzen
niet altijd de enige reden is.
De ACM controleert of energiebedrijven kunnen voldoen aan de eisen voor
leveringszekerheid en monitort in dat kader de financiële positie van
energieleveranciers. Zij doet dit jaarlijks in oktober en vanwege de huidige
marktomstandigheden dit jaar al in september, maar ook doorlopend o.b.v.
signalen en risico georiënteerd toezicht. De ACM kijkt daarbij een jaar vooruit.
De ACM kan vanwege de bedrijfsvertrouwelijkheid van gegevens geen

1

ah-tk-20212022-1107
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

NU.nl, 29 oktober 2021 (https://www.nu.nl/economie/6164948/in-problemen-verkerendeenergieleverancier-welkom-energie-failliet-verklaard.html)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

informatie verstrekken of er meer energieleveranciers in acute financiële
problemen verkeren.
Vraag 3
Wat gaat u doen voor de klanten van Welkom Energie?
Antwoord 3
De klanten van Welkom Energie worden plotseling geconfronteerd met een
hogere energierekening en een nieuwe leverancier. De huidige ontwikkelingen op de energiemarkt uiten zich helaas in stijgende energietarieven. Ook
voor (nieuwe) klanten bij Eneco is het maandbedrag hoger, aangezien Eneco
in oktober tegen de hogere prijzen energie voor de nieuwe klanten heeft
moeten inkopen. Dat vind ik heel erg vervelend voor de klanten van Welkom
Energie. In de brief naar aanleiding van motie Omtzigt c.s. bij de derde
termijn van de Algemene Financiële Beschouwingen inzake energieleveranciers (Kamerstuk 34 552, nr. 38) heb ik uiteengezet waarom de precieze
omvang van de hogere kosten voor de consumenten van Welkom Energie
verschilt per individuele klant en niet algemeen vast te stellen is. Indien de
wens zou zijn om consumenten van Welkom Energie precies te compenseren
voor de hogere kosten die zij hebben vanwege de verplichte overstap naar
Eneco, een compensatie die niet meer en niet minder is dan de hogere
kosten van de consument in kwestie, dan zou dit een individuele beoordeling
vragen van elk contract van elk van de 90.000 consumenten in kwestie. Deze
beoordeling zou veel tijd kosten en zou kosten voor het beoordelen met zich
meebrengen, met als gevolg dat ook de klanten van Welkom Energie
maanden of jaren zouden moeten wachten op enige compensatie. Dat is niet
in het belang van de consument en juist daarom heeft het kabinet gekozen
voor de generieke en snelle ingreep op de energierekening door het verlagen
van de belastingen voor iedereen.
De verlaging van de belastingen op de energierekening, helpt de gedupeerden van Welkom Energie op korte termijn, net als de vele andere huishoudens in Nederland die te maken hebben of krijgen met een verhoging van de
energierekening. De door het kabinet voorgestelde aanpassing van de
energiebelastingen gaat per 1 januari 2022 in, maar Eneco heeft de verlaging
al doorberekend in de voorschotten die deze klanten betalen. Daarmee wordt
niet de gehele stijging voor deze huishoudens gecompenseerd, maar het is
wel een substantiële compensatie.
Vraag 4
Klopt het dat consumenten meestal achteraan in de rij van schuldeisers staan
bij een faillissement van een energiebedrijf?
Antwoord 4
Bij een faillissement van een energiebedrijf gelden dezelfde regels als bij een
faillissement van elk ander bedrijf, zoals bepaald in het Burgerlijk Wetboek en
de Faillissementswet. De volgorde van uitbetaling van vorderingen aan
schuldeisers is wettelijk bepaald. Het uitgangspunt in het Burgerlijk Wetboek
(BW) is de «paritas creditorum». Dat betekent dat alle schuldeisers in beginsel
hetzelfde recht hebben op een gelijke vergoeding uit de netto opbrengst van
de boedel, naar evenredigheid van hun vordering, tenzij de wet iets anders
heeft geregeld, bijvoorbeeld door een bepaalde schuld voorrang te geven.
Een consument is volgens de wet een «concurrent schuldeiser».
Concurrente schuldeisers worden uitbetaald nadat onder meer de boedelvorderingen (bv. salariskosten van curator, taxatiekosten), zekerheidsgerechtigde
schuldeisers (pand- en hypotheekhouders) en vorderingen van schuldeisers
met preferente vorderingen zoals de Belastingdienst zijn betaald. Consumenten krijgen betaald naar verhouding van de omvang van hun openstaande
vordering bij hun failliete leverancier. Deze systematiek geldt niet alleen bij
het faillissement van een energieleverancier, deze systematiek geldt breed
voor alle faillissementen in Nederland. Dit veranderen zou een forse wijziging
van het systeem en een aantal wetten eisen, onder anderede Faillissementswet, het Burgerlijk Wetboek en de Invorderingswet.
Om op de korte termijn een verschil te maken voor consumenten, zie ik meer
mogelijkheden bij het specifieke wettelijke kader voor toezicht op energieleveranciers. Naar aanleiding van de ontwikkelingen op de markt ben ik in
gesprek met ACM en leveranciers om te kijken of het wettelijk kader voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

toezicht van ACM robuust genoeg is. Het is een gezamenlijke opdracht om te
zorgen dat de energieleveranciers voldoende kwaliteit, klantgerichtheid en
risicomanagement hebben om de verwachtingen van consumenten te kunnen
waarmaken. Klanten moeten er vanuit kunnen gaan dat hun leverancier
voldoende financiële middelen heeft om de inkoop voor energie ook bij
hogere marktprijzen te kunnen garanderen.
Ik wil onderzoeken of het wenselijk en mogelijk is om hier nadere eisen aan
te stellen en zo ja, welke eisen het doel het beste bereiken en goed uitvoerbaar zijn voor zowel energieleveranciers als de ACM. Daarbij moet ook
onderzocht worden wat de gevolgen zouden kunnen zijn op de prijsvorming
en op de mogelijkheid voor nieuwe leveranciers om tot de markt toe te
treden. Bij dit onderzoek wil ik tevens de mogelijkheden onderzoeken om de
positie van consumenten bij faillissementen van energieleveranciers te
verbeteren. Ik zal dit door een externe partij laten onderzoeken, in goed
overleg met de ACM en de leveranciers. Indien dit leidt tot wijzigingen in de
wetgeving, zal ik uw Kamer informeren. Zie hierover ook het antwoord op
vraag 7 en 11.
Vraag 5
Erkent u dat consumenten in de problemen kunnen komen door het
faillissement van Welkom Energie? Kent u bijvoorbeeld het verhaal van de in
het artikel genoemde gedupeerde E.O., die zegt: «Van de eindafrekening
wilde ik de Kerstdagen betalen en dingen [...] kopen. Ik ben ziek en heb
weinig geld.»? Kent u tevens het verhaal van de eveneens in het artikel
geciteerde gedupeerde A.B., die de verwarming maar drie keer per dag een
uurtje aan zet en zegt: «Ik ga naar verwachting minstens het dubbele betalen.
Ik heb dat geld simpelweg niet.»?2
Antwoord 5
Ja, ik vind dit vanzelfsprekend erg vervelend voor de klanten van Welkom
Energie. Ik ben me er van bewust dat een faillissement nadelige financiële
gevolgen heeft voor de klanten. Zo verwachten klanten bijvoorbeeld een
cash-back bonus aan het einde van het jaar en rekenden op dit geld. Omdat
bij het faillissement van een energiebedrijf dezelfde regels gelden als bij de
faillissement van elk ander bedrijf, is er nog geen duidelijkheid over te veel
betaalde voorschotten of de cash-back bonus. Dat wordt pas bekend nadat
het faillissement afgewikkeld is. Dit creëert een uitermate lastige situatie voor
deze klanten. De precieze gevolgen verschillen per klant, hier ga ik bij het
antwoord op vragen 6 en 11 verder op in.
Een ander nadelig financieel gevolg is dat de klanten van Welkom Energie
geconfronteerd worden met een hogere energierekening bij de nieuwe
energieleverancier. In de brief naar aanleiding van motie Omtzigt c.s. bij de
derde termijn van de Algemene Financiële Beschouwingen inzake energieleveranciers (Kamerstuk 34 552, nr. 38) heb ik uiteengezet waarom de precieze
omvang van de hogere kosten voor de consumenten van Welkom Energie
verschilt per individuele klant en niet algemeen vast te stellen is.
De verlaging van de belastingen op de energierekening die het kabinet recent
heeft aangekondigd, helpt de gedupeerden van Welkom Energie op korte
termijn, net als de vele andere huishoudens in Nederland die te maken
hebben of krijgen met een verhoging van de energierekening. De door het
kabinet voorgestelde aanpassing van de energiebelastingen gaat per 1 januari
in, maar Eneco heeft de verlaging al doorberekend in de voorschotten die
deze klanten betalen. Daarmee wordt uiteraard niet de gehele stijging voor
deze huishoudens gecompenseerd, ook niet voor de klanten van Welkom
Energie, maar het is wel een substantiële compensatie.
Ook heeft het kabinet 150 miljoen euro gereserveerd om kwetsbare huishoudens met een hoge energierekening en/of een slechte energetische staat van
hun woning te ondersteunen via gemeenten (Kamerstuk 29 023, nr. 272).
Daarnaast is het kabinet in gesprek gegaan met VNG en gemeenten over of
en hoe huishoudens met een laag inkomen een extra tegemoetkoming
kunnen ontvangen voor de stijgende energieprijzen (Kamerstuk 35 927,
nr. 29). De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft u

2

NOS, 27 oktober 2021 (https://nos.nl/artikel/2403346-gedupeerde-welkom-energie-geldeindnota-was-voor-kerst-bedoeld)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

recent over de uitkomsten geïnformeerd. In overleg met de betrokken partijen
is besloten tot een generieke oplossing om huishoudens met de laagste
inkomens een eenmalige tegemoetkoming als compensatie voor de gestegen
energierekening te geven. Het kabinet en gemeenten willen de gekozen
oplossing zo praktisch mogelijk vormgeven opdat gemeenten alvast hiermee
aan de slag kunnen.
Vraag 6
Hoe gaat u zorgen dat deze consumenten hun voorschotten en andere
bedragen die zij tegoed hadden, terugkrijgen? Hoe gaat u zorgen dat zij niet
de hoofdprijs hoeven te betalen voor een nieuw contract?
Antwoord 6
De hoogte van betaalde voorschotbedragen, een eventuele waarborgsom en
het verbruik van elektriciteit en gas is per consument verschillend. Het gaat
hierbij immers om een individuele (privaatrechtelijke) overeenkomst tussen
de energieleverancier en de afnemer. Afhankelijk van de hoogte van betaalde
termijnbedragen, een eventuele waarborgsom, de hoogte van het verbruik,
het moment van de jaarafrekening en het moment van het faillissement is het
mogelijk dat de consument meer heeft betaald dan voor het verbruik
benodigd zou zijn geweest. Er is dus geen voorbeeldsituatie te omschrijven
die van toepassing is op alle consumenten wiens leverancier failliet gaat.
Meerdere variabelen zijn hierop van invloed en daarom zullen er bij
faillissementen altijd consumenten zijn die financieel verlies lijden en er
zullen altijd consumenten zijn die minder financieel verlies lijden
Het is uiteindelijk de curator die bepaalt hoe de financiële afhandeling wordt
gedaan op basis van de Faillissementswet. Uit het eerste verslag van de
curator blijkt dat hij bezig is met het in kaart brengen van de verschillende
schulden en baten.3Zoals in het antwoord op vraag 4 is toegelicht, zijn
consumenten concurrente schuldeisers die worden uitbetaald na diverse
andere groepen zoals zekerheidsgerechtigde schuldeisers (pand- en hypotheekhouders). Wanneer de vordering van deze andere groepen uitbetaald
zijn, beziet de curator of er nog financiële middelen in de boedel zijn. Zo ja,
dan worden consumenten betaald naar verhouding van de omvang van hun
openstaande vordering bij hun failliete leverancier. Pas op dat moment is
duidelijk of, en zo ja hoeveel, consumenten terugkrijgen. Dit geldt voor alle
faillissementen en volgt uit de werking van de Faillissementswet.
De consumenten van Welkom Energie zijn overgenomen door Eneco en
krijgen te maken met hogere kosten door de gestegen gasprijzen. Consumenten kunnen op grond van de wet ook na een verplichte leverancierswissel
altijd overstappen naar een andere leverancier. In de huidige markt liggen de
prijzen hoger dan het oorspronkelijke contract dat deze klanten hadden met
Welkom Energie. Zoals in mijn brief naar aanleiding van motie Omtzigt c.s.
bij de derde termijn van de Algemene Financiële Beschouwingen inzake
energieleveranciers (Kamerstuk 29 023, nr. 275) is aangegeven, verschillen de
exacte financiële gevolgen per klant. Indien het kabinet er voor zou kiezen om
iedere klant van Welkom Energie extra te compenseren, dat roept dat tevens
de vraag op of niet alle huishoudens in Nederland een individuele, op maat
gesneden compensatie zouden moeten kunnen krijgen. Daar heeft het kabinet
niet voor gekozen, omdat een dergelijke maatvoering – in ieder geval op
korte termijn – niet uitvoerbaar is. Als dergelijke maatwerk uitvoerbaar zou
zijn, zou het maanden of jaren kosten voor consumenten deze compensatie
zouden ontvangen. De energierekening stijgt voor de meeste consumenten
deze winter en een dergelijke individuele compensatie zou te laat komen.
Gezien de urgentie van de situatie heeft het kabinet erop ingezet om snel een
generieke verlaging van de energierekening te realiseren.
De casus van Welkom Energie laat zien dat individuele compensatie zeer
ingewikkeld is en veel tijd zou kosten, met als gevolg dat ook de klanten van
Welkom Energie maanden of jaren zouden moeten wachten op enige
compensatie. Dat is niet in het belang van de consument en juist daarom
heeft het kabinet gekozen voor de generieke en snelle ingreep op de
energierekening door het verlagen van de belastingen voor iedereen.

3

https://insolventies.rechtspraak.nl/#!/details/16.mne.21.241.F.1300.1.21.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

Vraag 7
Heeft u de motie-Beckerman c.s. over strengere eisen aan energieleveranciers
(Kamerstuk 30 196, nr. 658) uitgevoerd?4
Antwoord 7
Deze motie wordt uitgevoerd bij het opstellen van het wetsvoorstel voor de
Energiewet. Dit wetsvoorstel ligt momenteel voor bij betrokken toezichthouders voor een uitvoerbaarheids- en handhaafbaarheidstoets en zal na
advisering door de Raad van State in 2022 naar uw Kamer worden gestuurd.
Bij het opstellen van het wetsvoorstel is tevens de toezegging meegenomen
om samen met de ACM te bekijken of de voorwaarden waaronder energieleveranciers hun vergunning krijgen moeten worden aangescherpt en te
bekijken of er meer controle moet worden uitgeoefend.5
In het traject voor de nieuwe Energiewet is met onder andere brancheorganisaties en ACM gesproken. Ook is het onderwerp consumentenbescherming
aan bod gekomen tijdens de (publieke) bijeenkomsten die over de Energiewet
de afgelopen jaren zijn georganiseerd, zowel in de fase van voorbereiding
van de wet als in de zomer van 2021 na afloop van de consultatieperiode.
Op basis hiervan stelt het wetsvoorstel ten aanzien van de inhoud en toezicht
op de vergunning een aantal aanpassingen voor. Conform bestaande regels
moeten energieleveranciers, om een vergunning te krijgen (en te houden), bij
de ACM aan kunnen tonen dat zij beschikken over de benodigde organisatorische, financiële en technische kwaliteiten om daadwerkelijk energie te kunnen
leveren aan eindafnemers met een kleine aansluiting. In aanvulling op deze
bestaande eisen worden in het wetsvoorstel de volgende extra maatregelen
voorgesteld.
Leveranciers zullen bij de aanvraag (en periodiek na afgifte) van een
vergunning een Verklaring Omtrent Gedrag (hierna: VOG) moeten overleggen. De eis voor het overleggen van een VOG zal in lagere regelgeving
worden opgenomen en verder worden uitgewerkt. Hierbij moet gedacht
worden aan de vaststelling van termijnen waarbinnen de VOG zal moeten
worden overlegd, en consequenties van het niet kunnen overleggen van een
VOG. Op deze wijze wordt een toets(moment) uitgevoerd dat zorgt voor een
grotere betrouwbaarheid en integriteit van energieleveranciers. Ze moeten
niet alleen hun taken goed (kunnen) uitvoeren, maar als leverancier van
nutsvoorzieningen ook in algemene zin integer zijn. Bovendien leidt een VOG
screening tot bescherming van de afnemers, omdat beter geborgd is dat zij
beleverd worden door betrouwbare leveranciers.
Ten tweede biedt het wetsvoorstel de ACM de mogelijkheid gebruik te
kunnen maken van de wet Bevordering Integriteits Beoordelingen door het
Openbaar Bestuur (wet Bibob). De Wet Bibob maakt het mogelijk dat de
integriteit van de aanvrager van een vergunning wordt getoetst. Het doel is
daarmee ook de integriteit van het toetsende bestuursorgaan, in dit geval de
ACM, te beschermen, door te voorkomen dat vergunningen worden verleend
aan niet betrouwbare en/of niet integere partijen. Ook kunnen al afgegeven
vergunningen worden ingetrokken. Hiermee wordt voorkomen dat de ACM
ongewild criminele activiteiten faciliteert.
Verder wordt voorgesteld te expliciteren dat de vergunninghouder aan de bij
de vergunningaanvraag gestelde eisen moet blijven voldoen. In het wetsvoorstel is daartoe een bepaling opgenomen dat een leverancier om een
vergunning te krijgen en behouden, moet beschikken over de benodigde
organisatorische, financiële en technische kwaliteiten alsmede voldoende
deskundigheid voor een goede uitvoering van zijn taak. Dit is nu niet als
zodanig expliciet in de wet opgenomen.
Nieuw opgenomen is de kwaliteit van voldoende deskundigheid. Deze moet
borgen dat leveranciers met voldoende kennis van zaken actief zijn op de
markt. In lagere regelgeving zal hier nadere uitwerking aan worden gegeven.
In het wetsvoorstel is een grondslag opgenomen om bij lagere regelgeving
nadere uitwerking te geven aan de genoemde kwaliteiten. Wijzigingen in één
of meer van deze kwaliteiten kunnen er toe leiden dat niet meer voldaan
wordt aan de vergunningseisen. Voor de verdere invulling hiervan zal lagere

4

Tweede Kamer der Staten-Generaal, 20 juni 2019 (https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/
brieven_regering/detail?id=2019Z12779&did=2019D26357)
5
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 2239

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5

regelgeving een plicht gaan bevatten om wijzigingen in bepaalde aspecten
van die kwaliteiten te melden. Het kan hier bijvoorbeeld gaan om bij grote
organisatorische of financiële veranderingen. Een dergelijke meldplicht was
niet eerder expliciet bepaald, wel was dit door de wetgever beoogd en als
zodanig door de ACM in de vergunningseisen opgenomen.6 Naast deze
meldplicht zal in lagere regelgeving worden bepaald dat bij de vergunningsaanvraag een accountantsverklaring (controle verklaring) overlegd moet
worden en dit na vergunningverlening dit jaarlijks te herhalen.
Deze periode van hoge prijzen voor gas en elektriciteit vormt een grote
opgave voor alle leveranciers en voor het systeem van Nederland. We zien
dat meerdere energieleveranciers failliet zijn gegaan en dat dit grote nadelige
gevolgen voor consumenten heeft. Zoals uiteengezet in het antwoord op
vraag 4, vind ik het dan ook belangrijk – gezien de faillissementen dit jaar en
de nadelige financiële gevolgen voor consumenten – om nader te onderzoeken of het wenselijk en mogelijk is nadere eisen te stellen aan de financiële
positie van de energieleveranciers om zo de kans te verkleinen dat faillissementen zich voordoen. Bij dit onderzoek wil ik tevens de mogelijkheden
onderzoeken om de positie van consumenten bij faillissementen van
energieleveranciers te verbeteren, in aanvulling op de uitkomsten van het
bovenstaande onderzoek. Als aangekondigd, zal ik dit door een externe partij
laten onderzoeken, in goed overleg met de ACM en de leveranciers. Indien dit
leidt tot wijzigingen in de wetgeving, zal ik uw Kamer informeren.
Op basis van bovenstaande heb ik invulling gegeven aan de motie Beckerman c.s. over strengere eisen aan energieleveranciers.7
Vraag 8
Heeft u het verzoek uit het dictum van deze motie, namelijk het vooropstellen
van de bescherming van consumenten, inmiddels opgevolgd?
Antwoord 8
Bij de uitwerking van de aangescherpte eisen en toezichtmogelijkheden zoals
beschreven in vraag 7, is het belang van consumentenbescherming primair.
De aangescherpte eisen zorgen ervoor dat consumenten worden beleverd
door leveranciers die aan strengere eisen zijn onderworpen en die ook
gedurende de looptijd van de leveringsvergunning aan meer verplichtingen
moeten voldoen. Hiermee wordt de consument beter beschermd.
Vraag 9
Heeft u het in de motie verzochte onderzoek, naar de vraag of en hoe
strengere eisen kunnen worden gesteld aan energieleveranciers, uitgevoerd?
Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat waren de conclusies? Wat heeft u hiermee
gedaan?
Antwoord 9
Bij het opstellen van het wetsvoorstel voor de Energiewet is een intern
onderzoek gedaan. Hiertoe is op verschillende momenten gesproken met
onder andere diverse brancheorganisaties en de ACM. Ook bij de fysieke en
online bijeenkomsten over de Energiewet die publiek toegankelijk waren,
kwam het onderwerp consumentenbescherming en strenger toezicht aan bod.
Als conclusie is besloten om in de nieuwe Energiewet een aantal aanpassingen te doen en extra eisen te stellen, die omschreven zijn in het antwoord op
vraag 7. Zoals ook omschreven in het antwoord op vraag 7, wil ik onderzoeken of het wenselijk en mogelijk is om nadere eisen te stellen.
Vraag 10
Heeft u het in de motie verzochte onderzoek, naar de vraag hoe faillissementen kunnen worden voorkomen, uitgevoerd? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat
waren de conclusies? Wat heeft u hiermee gedaan?

6

Besluit vergunning levering gas aan kleinverbruikers d.d. 2 juni 2003, Besluit vergunning
levering elektriciteit aan kleinverbruikers, d.d. 8 mei 2003, Nota van Toelichting, punt 5.
7
Kamerstuk 30 196, nr. 658; Motie van het lid Beckerman c.s. d.d. 20 juni 2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

6

Antwoord 10
De energiebedrijven zijn in Nederland actief op een vrije markt, waarin zij
onderling met elkaar concurreren. Inherent aan deze concurrerende omgeving
is de toetreding en uittreding van energiebedrijven, waarbij de uittreding
onder meer veroorzaakt kan worden door een faillissement.
ACM controleert of energiebedrijven kunnen voldoen aan de eisen voor
leveringszekerheid en monitort in dat kader de financiële positie van
energieleveranciers. Zij doet dit jaarlijks in oktober en vanwege de huidige
marktomstandigheden dit jaar al in september, en kijkt daarbij een jaar
vooruit. Door het gehele jaar heen voert ACM risico georiënteerd toezicht. Zo
kijkt de ACM bijvoorbeeld met de coronacrisis en nu de hoge gasprijzen in
hoeverre dergelijke crises invloed hebben op de betrouwbaarheid van de
levering door de bedrijven. Daarnaast monitort de ACM de organisatorische,
technische en financiële vereisten voor energieleveranciers blijvend, hetgeen
ook dient ter bescherming van consumenten. Als ACM problemen signaleert,
zal ze in nauwer contact met de onderneming te treden en zich in het uiterste
geval voor te bereiden op de procedures rond eventuele faillissementen of
intrekking van de leveringsvergunning voor het leveren aan huishoudens en
klein-zakelijke afnemers. Het behoort niet tot de taak van ACM om faillissementen te voorkomen en dit ligt ook niet binnen de mogelijkheden van ACM.
De taak van ACM is om de leveringszekerheid te borgen, met andere
woorden om te zorgen dat consumenten niet zonder elektriciteit en gas
komen te zitten.
Wel is bij het opstellen van de nieuwe Energiewet gekeken op welke wijze
strengere eisen gesteld kunnen worden aan leveranciers en op welke wijze
het handhavingsinstrumentarium kan worden uitgebreid. Deze maatregelen
zorgen ervoor dat het (financiële) toezicht op en eisen aan energieleveranciers worden verscherpt. In het antwoord op vraag 7 ben ik hier nader op
ingegaan. Zoals ook omschreven in het antwoord op vraag 7, wil ik onderzoeken of het wenselijk en mogelijk is om nadere eisen te stellen.
Vraag 11
Heeft u het in de motie verzochte onderzoek, naar de vraag hoe gedupeerden
kunnen worden geholpen, uitgevoerd? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat
waren de conclusies? Wat heeft u hiermee gedaan?
Antwoord 11
Dit onderdeel van de motie is tevens meegenomen bij het opstellen van de
Energiewet. Zoals in het antwoord op de vorige vraag is aangegeven, is het
in een vrije markt mogelijk dat partijen toe- en uittreden, dit laatste kan het
gevolg zijn van faillissementen van bedrijven. Wel is het, met de al aangekondigde strengere regels voor leveranciers en toezicht hierop, de bedoeling dat
leveranciers financieel stabiel en betrouwbaar zijn. Bij het opstellen van de
Energiewet is, naast aanscherping van de eisen aan energieleveranciers, ook
gekeken hoe eventuele gedupeerden van een faillissement van een energieleverancier geholpen zouden kunnen worden.
Hieronder licht ik de verschillende facetten toe waardoor een consument
gedupeerd kan raken bij een faillissement. Niet elk facet zal zich bij elke
consument voordoen. Hoe groot de financiële gevolgen van elk facet zijn,
verschilt per geval. Bij elk van deze facetten heb ik onderzocht of de
eventuele gedupeerden van een faillissement bij dit facet geholpen zouden
kunnen worden en of de eventuele nadelige financiële gevolgen verminderd
of weggenomen zouden kunnen worden.
Allereerst kunnen gedupeerden van een faillissement nadeel ondervinden als
zij hun teveel betaalde voorschot na afronding van het faillissement
uiteindelijk niet terugkrijgen. De hoogte van het bedrag is afhankelijk van
meerdere factoren, zoals de maand waarin het faillissement plaatsvindt, het
moment waarop de jaarafrekening wordt opgemaakt, de hoogte van het
maandelijkse voorschotbedrag. Ik heb onderzocht of het afschaffen van het
systeem van maandelijkse voorschotbedragen een goede oplossing zou zijn.
Mijn conclusie is dat dit meer nadelen dan voordelen met zich meebrengt.
Als consumenten achteraf per maand moeten gaan betalen voor het
daadwerkelijke energieverbruik, zullen zij in de zomer weliswaar lage kosten
hebben, maar in de winter geconfronteerd worden met hoge kosten, die zij
op dat moment wellicht niet op kunnen brengen. Dat zou dus flinke nadelen
voor consumenten met zich meebrengen. Kortom, ik houd vast aan het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

7

maandelijkse voorschotbedrag vanwege de voordelen voor de consument,
waaronder de financiële zekerheid van een vast bedrag per maand.
Verder kunnen consumenten bij een faillissement nadeel ondervinden door
het niet ontvangen van een afgesproken cash back bonus die consumenten
aan het einde van hun vaste termijn contract verrekend zouden krijgen met
hun jaarafrekening. Het betreft hier een commerciële afspraak tussen twee
partijen. Het gaat mij te ver om regels te verbinden aan commerciële acties
van een energieleverancier. Wel vind ik het belangrijk dat consumenten van
eventuele risico’s omtrent de ontvangst van een cash back bonus bij
faillissement, op de hoogte is. In de lagere regelgeving voor de Energiewet
over pre contractuele informatie zullen hier eisen aangesteld worden.
Ten derde kunnen consumenten hun eventueel betaalde waarborgsom kwijt
zijn bij een faillissement van hun leverancier. De waarborgsom is bedoeld om
de leverancier te voorzien in een garantie in geval van wanbetaling van de
maandelijkse voorschotten. Wanneer de consument van leverancier verandert
krijgt hij dit geld terug wanneer zijn rekeningen betaald zijn. Bij een faillissement komen de waarborgsommen in de failliete boedel en is de kans dat de
consument dit bedrag in de praktijk nog helemaal terugkrijgt niet groot. Bij
het opstellen van het wetsvoorstel voor de Energiewet is ambtelijk verkend
wat de mogelijkheden zijn om de waarborgsommen uit de eventuele boedel
van faillissement te houden door het geld op een aparte derdenrekening te
plaatsen en/of de waarborgsom in hoogte te beperken. Bij nadere analyse
bleek dat de kosten van het extern plaatsen of beheren van de waarborgsommen veel hoger zouden zijn dan de hoogte van de te beheren waarborgsommen en dat dit dus geen goede oplossing is. Voor wat betreft de hoogte van
de waarborgsom werd wel een mogelijkheid tot verbetering gezien. Conform
de huidige voorwaarden die leveranciers hanteren, geldt een maximumhoogte van 6 maal het voorschotbedrag. Geconcludeerd is dat een waarborgsom van ten hoogste 4 maal het voorschotbedrag afdoende moet zijn om de
eventuele geleden schade van de leverancier als gevolg van wantbetaling, te
dekken. In lagere regelgeving in de Energiewet zal de maximumhoogte van
viermaal het voorschotbedrag worden opgenomen.
Tenslotte kunnen consumenten bij faillissement van hun leverancier nadeel
ondervinden doordat zij hun elektriciteitsafname van het net niet meer
volledig kunnen salderen met de door henzelf opgewekte elektriciteit,
bijvoorbeeld met zonnepanelen. Saldering wordt toegepast over het totale
verbruik van de jaar- of eindafrekening. Het is voor de consument voordelig
dat dit op deze wijze gebeurt, omdat over het algemeen in de zomer meer
elektriciteit op het net wordt ingevoed dan afgenomen en dit in de winter
juist precies andersom is en het daardoor gunstig is een en ander tegen
elkaar weg te kunnen strepen in de jaarfactuur. De consument heeft vooral te
maken met een nadeel als hij op het moment dat het faillissement plaatsvindt
meer elektriciteit van het net heeft afgenomen dan hij heeft kunnen invoeden.
Door het faillissement van de energieleverancier is het voor de consument
niet meer mogelijk dit verbruik nog te salderen met latere invoeding op het
net, wat zonder faillissement wel had gekund doordat het contractjaar in dat
geval zou zijn doorgelopen.
Ik heb de motie Beckerman c.s. uitgevoerd door in 2019 en 2020 onderzoek te
doen naar de verschillende facetten waardoor een consument gedupeerd kan
raken bij een faillissement. Bij elk van deze facetten heb ik onderzocht of de
eventuele gedupeerden van een faillissement bij dit facet geholpen zouden
kunnen worden en of de eventuele nadelige financiële gevolgen verminderd
of weggenomen zouden kunnen worden. De uitkomsten van dit onderzoek
heb ik betrokken bij het opstellen van het wetsvoorstel voor de Energiewet,
zo wil ik in de lagere regelgeving bij de Energiewet de waarborgsom die
leveranciers vragen beperken tot maximaal vier maal het voorschotbedrag.
Zoals aangekondigd in het antwoord op vraag 4 en 7, wil ik onderzoeken of
het wenselijk en mogelijk is nadere eisen te stellen aan de financiële positie
van de energieleveranciers om zo de kans te verkleinen dat faillissementen
zich voordoen. Bij dit onderzoek wil ik tevens de mogelijkheden onderzoeken
om de positie van consumenten bij faillissementen van energieleveranciers te
verbeteren, in aanvulling op de uitkomsten van het bovenstaande onderzoek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

8

Vraag 12
Bent u het eens met de uitspraak van Martien Visser, lector Energietransitie
van de Hanzehogeschool, dat de controle op de energiemarkt slecht is? Kunt
u dit antwoord toelichten?8
Antwoord 12
Energie is een belangrijke basisbehoefte en is het een publiek belang om te
zorgen dat de leveringszekerheid geborgd blijft, dat wil zeggen dat consumenten niet zonder elektriciteit of gas komen te zitten als zij (al dan niet
gedwongen door faillissement) van leverancier wisselen. Daarom worden
consumenten voor energie extra beschermd door wet- en regelgeving en
daarom heeft ACM een toezichthoudende rol. ACM houdt toezicht op
energieleveranciers die leveren aan huishoudens en klein zakelijke afnemers.
Leveranciers moeten beschikken over een vergunning die zij aanvragen bij
ACM. ACM toetst of de leverancier de consument goed kan bedienen: de
leverancier moet beschikken over de benodigde organisatorische, financiële
en technische kwaliteiten. ACM toetst of de leverancier op een betrouwbare
wijze en onder redelijke tarieven en voorwaarden energie kan leveren aan
huishoudens en klein-zakelijke afnemers.
In mijn brief naar aanleiding van motie Omtzigt c.s. bij de derde termijn van
de Algemene Financiële Beschouwingen inzake energieleveranciers (Kamerstuk 29 023, nr. 275) heb ik aangegeven op welke wijze ACM nu financieel
toezicht houdt op leveranciers. Ook heb ik uw Kamer aangegeven te werken
aan een aangescherpt wettelijk kader voor het toezicht door ACM en
scherpere eisen aan energieleveranciers. Deze maatregelen zijn opgenomen
in het wetsvoorstel voor de Energiewet dat thans voorligt bij de betrokken
toezichthouders voor een uitvoerbaarheids- en handhaafbaarheidstoets en dat
in 2022 naar uw Kamer wordt gestuurd.
Vraag 13
Deelt u de opvatting van de Consumentenbond dat er cowboys op de markt
zitten, die consumenten in gevaar brengen? Wat gaat u doen met hun
aanbeveling om de Autoriteit Consument en Markt meer bevoegdheden te
geven om deze bedrijven te controleren?
Antwoord 13
Zoals aangegeven in het antwoord op de vorige vraag, worden consumenten
voor energie in de vrije markt extra beschermd door wet- en regelgeving en
daarom heeft ACM een toezichthoudende rol. ACM toets of de leverancier de
consument goed kan bedienen: de leverancier moet beschikken over de
benodigde organisatorische, financiële en technische kwaliteiten om op een
betrouwbare wijze en onder redelijke tarieven en voorwaarden energie te
kunnen leveren aan huishoudens. Met deze eisen is bedoeld te voorkomen
dat bedrijven zich te lichtvaardig aanmelden voor deze taak en bijvoorbeeld
onvoldoende kennis hebben van de energiemarkt. In het wetsvoorstel voor de
Energiewet zijn scherpere eisen aan en strenger toezicht op leveranciers door
ACM opgenomen. Zoals ook omschreven in het antwoord op vraag 7, wil ik
onderzoeken of het wenselijk en mogelijk is om nadere eisen te stellen. In de
antwoorden op de vragen 7 en 13 ben ik hierop uitgebreid ingegaan.
Vraag 14
Bent u inmiddels bereid te komen tot een waarborgfonds zodat consumenten
hun geld terug kunnen krijgen bij een faillissement?
Antwoord 14
Een waarborgfonds heeft voordelen en nadelen. Het belangrijkste voordeel
van een waarborgfonds is dat consumenten zekerheid hebben dat zij
voorschotten terugkrijgen die zij aan hun energieleveranciers betaald hebben
die failliet gaan. Naast dit voordeel zie ik ook de volgende risico’s en
bezwaren.
Allereerst de hoge kosten. Het fonds moet van grote omvang zijn als het alle
financiële gevolgen van huishoudens bij het omvallen van ook grote

8

RTV Noord, 29 oktober 2021 (https://www.rtvnoord.nl/nieuws/864258/boosheid-en-vragen-overondergang-energieleverancier-mag-dit-zomaar)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

9

leveranciers zou moeten dekken. De vraag is dan ook door wie dit fonds
financieel gevuld zou moeten worden. Indien het fonds wordt gefinancierd
door de sector, is het onvermijdelijk dat die kosten uiteindelijk worden
neergelegd bij de huishoudens en de energierekening nog verder zal stijgen.
Een garantie is niet gratis.
Ten tweede kan er risicoverplaatsing optreden. Als het fonds alleen door de
sector wordt gefinancierd, draagt de gehele sector het financiële risico van
commerciële partijen die risicovol gedrag vertonen op de markt. Hierdoor
worden betrouwbare energieleveranciers als het ware «beboet» voor
faillissementen van energieleveranciers die risicovol gedrag vertonen dan wel
hebben vertoond. Dit kan er toe leiden dat energieleveranciers die risicovol
gedrag vertonen, risicovol gedrag blijven vertonen, omdat zij zelf de
negatieve gevolgen niet zullen ondervinden. Aan een waarborgfonds kleven
dus niet alleen voordelen, maar ook de nodige risico’s en negatieve gevolgen
voor consumenten en de sector. Niettemin vind ik het van belang, zoals ook
aangegeven in het antwoord op vraag 4 en 11, dat het kabinet blijft zoeken
naar mogelijkheden om de positie van consumenten bij faillissementen van
energieleveranciers te verbeteren. Daar neem ik de vraag mee of er een
uitvoerbare en doelmatige uitwerking van een fonds mogelijk is.
Vraag 15
Voor hoeveel andere energiebedrijven is de financiële situatie onzeker? Kunt
u via de Autoriteit Consument en Markt een overzicht geven van de financiële
situatie en de mogelijke gevaren voor energiebedrijven?
Antwoord 15
Zoals ik in antwoord op vraag 2 aangaf, kan de ACM, gezien het bedrijfsvertrouwelijke karakter, geen informatie delen die zij ontvangt in het kader van
haar toezicht op de financiële positie van energieleveranciers.
Vraag 16
Kunt u consumenten vooraf waarschuwen over de financiële situatie van
energiebedrijven? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe wilt u dit gaan doen?
Antwoord 16
Het inzicht dat de ACM verkrijgt bij de controle van de financiële positie van
leveranciers heeft een signalerende functie. De ACM kan hierdoor een vinger
aan de pols houden bij leveranciers waarbij mogelijk de leveringszekerheid in
het geding komt. Bij voorkeur vindt een leverancier, indien nodig, zelf een
passende marktoplossing voor de verbetering van haar financiële positie, of
zelf een passende oplossing voor de afwikkeling van een faillissement. ACM
heeft niet de taak noch de mogelijkheden om een faillissement te voorkomen.
Door over de financiële situatie van een energieleverancier te communiceren,
zou de ACM de marktprocessen verstoren en het faillissement van een
leverancier mogelijk zelfs inluiden. De ACM kan daarom geen informatie
delen die zij ontvangt in het kader van haar toezicht op de financiële positie
van energieleveranciers.
Vraag 17
Waarom zijn de klanten van Welkom Energie nu verplicht een maand klant bij
Eneco? Erkent u dat sommige consumenten nu ruim het dubbele moeten
betalen? Waarom kunnen zij niet eerder overstappen? Waarom kunnen zij
hun voorschot nu niet verlagen?
Antwoord 17
Welkom Energie heeft conform wettelijke bepaling uit de Besluiten leveringszekerheid bij ACM een melding gemaakt dat zij voorzag niet langer in staat te
zijn om haar plicht tot levering van elektriciteit aan haar kleinverbruikers na te
komen. Daarom heeft zij de ACM verzocht haar vergunning in te trekken. De
«procedure leveringszekerheid» wordt afgeroepen als er een vergunning van
een energieleverancier wordt ingetrokken waar nog actieve aansluitingen
(klanten) op zitten. Dat was bij Welkom Energie het geval. In dergelijke
gevallen treden de Besluiten Leveringszekerheid Elektriciteitswet 1998 en
Gaswet in werking en deze voorzien in een «vensterperiode». De vensterperiode is de periode tussen het nemen van het intrekkingsbesluit en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

10

daadwerkelijke effectuering van de intrekking. In het geval van Welkom
Energie duurde de vensterperiode 26 oktober 2021 tot en met 1 november
2021.
Alleen tijdens deze vensterperiode van de procedure leveringszekerheid, die
in dit geval dus 7 kalenderdagen duurde, kunnen kleinverbruikers niet
overstappen. Na deze vensterperiode hebben kleinverbruikers altijd de
mogelijkheid om over te stappen van energieleverancier. Bij deze overstap
geldt de reguliere wettelijke bepaalde opzegtermijn van maximaal 30 dagen,
zoals bij elke opzegging van een energiecontract.
De overgestapte consumenten betalen bij Eneco meer dan bij Welkom
Energie. Hogere tarieven zijn momenteel zichtbaar in de gehele energiemarkt.
De tarieven liggen aanzienlijk hoger dan enkele maanden geleden en
kleinverbruikers wiens contract bijna afloopt, zullen waarschijnlijk hogere
tarieven betalen voor hun nieuwe contract. Of klanten hun voorschotbedrag
kunnen wijzigen en in hoeverre ze dat kunnen doen, hangt af van de
voorwaarden van de leverancier.
Vraag 18
Erkent u dat deze failllissementen het gevolg zijn van (ideologische) politieke
keuzes om van energie een markt te maken? Hoe staat u nu tegenover deze
keuze? Bent u van mening dat deze keuze nog steeds de juiste was? Zo ja,
waarom? Zo nee, welke stappen wilt u zetten om energie weer publiek te
maken?
Antwoord 18
De Europese Unie heeft eind jaren negentig gekozen voor een vrije energiemarkt voor elektriciteit en gas (eerste liberaliseringsrichtlijn voor energie).
Ook in Nederland zijn energieleveranciers actief op een vrije markt, waarin
sprake is van onderlinge concurrentie. Inherent aan deze concurrerende
omgeving is de toe- en uittreding van energieleveranciers, waarbij faillissementen helaas kunnen voorkomen. Het voordeel van een vrije markt is dat
consumenten zelf energietarieven kunnen vergelijken, keuzevrijheid hebben
uit verschillende energieleveranciers en dat energieleveranciers innoveren in
producten, dienstverlening en soort energie die aangeboden wordt (bijvoorbeeld groene stroom, groene stroom uit Nederland etc.). Zo kan elk huishouden zelf vrij kiezen van welke leverancier en tegen welke voorwaarden hij/zij
elektriciteit en gas wil afnemen, waaronder de keuze voor grijze of groene
stroom, de keuze voor vaste of variabele prijzen, de keuze voor een kort of
lang lopend contract en de keuze om te wisselen van energieleverancier. De
ACM houdt er toezicht op dat energieleveranciers (en netbeheerders) zich aan
de wet houden en eerlijk zaken doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

11