Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 293

Primair Onderwijs

Nr. 35

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 10 april 2009
Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap1,
hebben enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen over de brief van de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap, mw. Dijksma, d.d. 4 februari 2009 inzake de Jaarverslagen
primair onderwijs (Kamerstuk 21 293, nr. 26). Bij brief van 9 april 2009
heeft de staatssecretaris deze beantwoord. Vragen en antwoorden zijn
hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Van Bochove
Griffier van de commissie,
De Kler

1

Samenstelling:
Leden: Van der Vlies (SGP), Depla (PvdA), Slob
(CU), Remkes (VVD), Van Bochove (CDA),
voorzitter, Joldersma (CDA), De Vries (CDA),
Van Vroonhoven-Kok (CDA), Van Dijk (CDA),
Leerdam (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink
(VVD), Kraneveldt-van der Veen (PvdA), Roefs
(PvdA), ondervoorzitter, Verdonk (Verdonk),
Van Leeuwen (SP), Biskop (CDA), Bosma
(PVV), Pechtold (D66), Zijlstra (VVD), Langkamp (SP), Van Dijk (SP), Besselink (PvdA),
Ouwehand (PvdD), Dibi (GL) en Smits (SP).
Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Gill’ard
(PvdA), Anker (CU), Van Miltenburg (VVD),
Atsma (CDA), Ferrier (CDA), Sterk (CDA),
Vietsch (CDA), Schinkelshoek (CDA), Van
Dijken (PvdA), Elias (VVD), Hamer (PvdA), Van
Dam (PvdA), Van der Burg (VVD), Gesthuizen
(SP), Jonker (CDA), Fritsma (PVV), Van der
Ham (D66), Ten Broeke (VVD), Van Bommel
(SP), Leijten (SP), Timmer (PvdA), Thieme
(PvdD), Peters (GL) en Gerkens (SP).

KST129880
0809tkkst31293-35
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 293, nr. 35

1

Inhoudsopgave
I
II

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Reactie van de staatssecretaris

2
4

I VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES
1. Inleiding
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de staatssecretaris inzake de jaarverslagen in het primair
onderwijs. Zij zijn voorstander van de zogeheten lumpsum-financiering
van het primair onderwijs. Het biedt onderwijsinstellingen meer mogelijkheden om te kunnen inspelen op voor hen specifieke omstandigheden en
legt verantwoordelijkheden neer waar ze het beste thuis horen: bij de
onderwijsinstellingen zelf met een verantwoording achteraf aan ouders,
docenten, andere stakeholders en de overheid. Wel vragen zij hoe de
staatssecretaris de verantwoordelijkheidsverdeling tussen het Rijk en het
bevoegd gezag ziet.
Ook de leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van bovengenoemde brief. Net als de staatssecretaris wachten de
leden van de PvdA-fractie de bevindingen van de Commissie Don af om
tot een nadere standpuntbepaling te komen ten aanzien van vermogens in
het primair onderwijs.
De leden van de SP-fractie hebben met grote belangstelling en zorg
kennisgenomen van de conclusies van de staatssecretaris naar aanleiding
van de jaarverslagen van schoolbesturen in het basisonderwijs. Deze
leden maken zich grote zorgen over de grote hoeveelheden opgepot geld
in het basisonderwijs. Zij vinden het van het grootste belang dat er niet
onnodig geld blijft liggen en dat voldoende publiek geld wordt geïnvesteerd in de kwaliteit van het onderwijs. Dat betekent dat publieke gelden
zo veel mogelijk moeten worden ingezet voor het primaire onderwijsproces in de klas. Daar is het tenslotte voor bedoeld. Zij vragen of de
staatssecretaris deze mening deelt.
2. Het exploitatieresultaat
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de rapportage
over de jaarverslagen in het primair onderwijs over het jaar 2007. Deze
leden constateren dat over heel Nederland gesproken de schoolbesturen
een exploitatieresultaat hebben gescoord van € 140 miljoen in een jaar.
Zij vragen of de staatssecretaris nader kan uiteenzetten of er grote
verschillen bestaan tussen de besturen? Zijn er schoolbesturen die een
negatief exploitatieresultaat hebben behaald? Zijn de verschillen tussen
het openbaar onderwijs en het bijzonder onderwijs omtrent de kwaliteit
van de financiële rapportage nog steeds aanwezig, zo vragen deze leden.
Eigenlijk zijn de leden van de CDA-fractie vooral geïnteresseerd in de
volgende vraag: Is er een correlatie tussen de omvang van het exploitatieresultaat en de resultaten van de onderwijsinspectie? Door enkele partijen
wordt de stelling betrokken dat een toename van de reserves betekent dat
geld onthouden wordt aan het primaire proces, waarmee wordt bedoeld
dat de onderwijskwaliteit onnodig achter blijft. Zij willen weten of die
stelling wordt ondersteund door de jaarverslagen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 293, nr. 35

2

3. Commissie Vermogensbeheer Onderwijsinstellingen
De leden van de CDA-fractie hebben bij de behandeling van de OCW-begroting 2009 reeds hun ongenoegen uitgesproken over de instelling van de
Commissie Vermogensbeheer Onderwijsinstellingen, ofwel de Commissie
Don. De vrees was dat deze commissie de aanleiding zal zijn om in te
grijpen in de aanwezige reserves bij de onderwijsinstellingen, hetgeen
door de minister werd ontkend. Nu wordt door de woorden in de brief van
de staatssecretaris deze vrees weer nieuw leven ingeblazen. De leden van
de CDA-fractie zijn principieel van oordeel dat het vermogen zelf en dus
ook het beheer van het vermogen tot de zelfstandige verantwoordelijkheid
behoren van het bevoegd gezag. Kan de staatssecretaris deze zienswijze
bevestigen?
De leden van deze fractie vragen in welk licht de instelling van de
Commissie Don moet worden gezien. Welk doel heeft de staatssecretaris
met het onderzoek van de Commissie Don? Zij vragen of de schoolbestuurorganisaties betrokken zijn bij de opzet en uitvoering van het onderzoek
en zo ja, in welke mate. Zien zij ook de noodzaak van dit onderzoek? Zo
nee, waarom niet?
De leden van de SP-fractie merken op dat de staatssecretaris heeft aangekondigd dat zolang de Commissie Vermogensbeheer Onderwijsinstellingen aan het werk is, er geen normatieve uitspraken worden gedaan
over de omvang van het eigen vermogen in het basisonderwijs. Zij vragen
of daarmee de conclusie gerechtvaardigd is dat de lumpsum is ingevoerd
in het basisonderwijs zonder een norm te stellen voor solvabiliteit van de
scholen? Bovendien willen zij weten of de staatssecretaris het ontbreken
van die norm achteraf niet als al te lichtvaardig beoordeelt?
In vervolg hierop verwijzen deze leden naar de jaaroverzichten van 2006
waaruit bleek dat de solvabiliteit 60% bedraagt. Welk percentage kent de
solvabiliteit in 2007? Hoe verhouden de solvabiliteitscijfers van 2006 en
2007 zich met de voorlopige «signaleringsgrenzen» van het ministerie
zelf? Is het zo dat het eigen vermogen van de besturen en daarmee de
solvabiliteit van de scholen alleen nog maar is gestegen ten opzichte van
2006? Deze leden willen weten welke conclusie de staatssecretaris daaruit
trekt? Is zij nog steeds van mening dat een solvabiliteit van 45% royaal is?
Is het dan mogelijk dat de huidige solvabiliteit van 60% op zijn minst moet
worden afgebouwd naar 45%, waarmee er veel ongebruikt geld direct kan
worden geïnvesteerd in het primaire proces? Vindt de staatssecretaris dat
wenselijk? Klopt het dat daarmee een bedrage kan zijn gemoeid van een
paar honderd miljoen euro in het basisonderwijs? De leden van deze
fractie willen weten of de staatssecretaris de mening deelt dat bij een
solvabiliteit van 60% er te veel geld blijft liggen. Is de bewindspersoon
bereid de huidige solvabiliteit kritisch tegen het licht te houden en waar
mogelijk dat geld actief te besteden aan onderwijs, zeker in tijden van
economische recessie? Hoeveel geld staat er exact op banken, of is er
geïnvesteerd in aandelen en/of obligaties? Is dit geld direct vrij te maken?
Zo nee, wat zijn de belemmeringen? Welk deel van het eigen vermogen
zijn bezittingen als gebouwen en dergelijke, zo willen deze leden weten.
De leden van de SP-fractie zijn verbaasd dat de scholen zo veel eigen
vermogen nodig hebben, gezien de relatief beperkte financiële risico’s van
het onderwijs. Deelt de staatssecretaris deze conclusie? Hoe verhoudt zich
de solvabiliteit in het basisonderwijs t.o.v. de solvabiliteit in het voortgezet
onderwijs? Welk deel van het exploitatieresultaat van de sector wordt
veroorzaakt door rente en koerswinsten? Wat is er gebeurd met de beleggingen in aandelen en obligaties van de schoolbesturen tijdens de afgelopen crisismaanden? Deze leden vragen om een overzicht van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 293, nr. 35

3

bedragen die daarin omgaan. Zij vragen of de bewindspersoon kan garanderen dat de minister van Financiën het geld van de scholen niet gaat
afromen, of dat er geen extra investeringen in het onderwijs worden
gedaan met als argument «dat er nog veel geld op de bank staat».
4. Onderzoek naar financieel management
De staatssecretaris stelt voor om onderzoek te doen naar het financieel
management. De leden van de CDA-fractie vragen of de staatssecretaris
kan uitleggen wat de aanleiding hiervoor is? Vermoedt zij dat het slecht
gesteld is met de kwaliteit van het financieel management? Door wie
wordt dat onderzoek uitgevoerd, zo willen deze leden weten.
De leden van de PvdA-fractie verzoeken of in het onderzoek naar financieel management ook specifiek gekeken kan worden naar expertisecentra
in het speciaal onderwijs. In 2006 en 2007 hielden deze centra namelijk
aanzienlijke bedragen over omdat deze centra subsidie kregen voor de
snel groeiende aantallen leerlingen met ambulante begeleiding. Toentertijd was er sprake van een tekort aan personeel. In hoeverre is er nu
sprake van «spaargedrag» bij deze wec-instellingen, vallend onder de Wet
op de expertisecenta? Kan de staatssecretaris aangeven of de bedragen
die voor ambulante begeleiding bestemd zijn ook daadwerkelijk worden
ingezet voor ambulante begeleiding? De leden van de PvdA-fractie vragen
welke definitie wordt gehanteerd bij de kwaliteit van financieel management. Wanneer is er dus sprake van goed of slecht financieel management?
5. Benchmarks bureaucratie
De leden van de PvdA-fractie kunnen zich voorstellen dat bij de verantwoording van een jaarverslag een toename van bureaucratie is te
verwachten. In hoeverre houdt de staatssecretaris rekening in de aankondiging van het onderzoek naar financieel management met de eerder
aangekondigde benchmarks bureaucratie? Wanneer kan de Kamer de
onderzoeksresultaten van de benchmarks bureaucratie verwachten?
Voorts willen de leden van deze fractie weten of de staatssecretaris bereid
is de uitkomsten van dit onderzoek mee te nemen in het accountantsonderzoek in het kader van Passend Onderwijs.

II REACTIE STAATSSECRETARIS
Reactie op de vragen en opmerkingen in uw verslag. In mijn reactie houd
ik mij aan de indeling in uw verslag.
1. Inleiding
De leden van het CDA vragen hoe ik de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen het Rijk en het bevoegd gezag van scholen zie. Het Rijk geeft richting, stelt de doelen vast, gaat over het «wat». De schoolbesturen geven
zelf invulling aan het onderwijs en de zorg aan kinderen. Zij bepalen in
grote lijnen het «hoe». Daarbij moeten zij zich houden aan de voorschriften, zoals bijvoorbeeld de kerndoelen, de bevoegdheidseisen, de
bestedingsvoorschriften enzovoort. De Inspectie van het onderwijs houdt
toezicht op de onderwijsresultaten en op de kwaliteit. Het Rijk zorgt voor
een toereikende bekostiging. Schoolbesturen moeten het geld dat zij
krijgen voor onderwijs, besteden aan de materiële en personele kosten
van de scholen, dat staat in de wet. Schoolbesturen moeten daarover ook
verantwoording afleggen door middel van een financieel jaarverslag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 293, nr. 35

4

Waar nodig betrekt de Inspectie van het onderwijs ook de financiële
situatie van het bestuur bij haar toezicht.
De bekostiging die de schoolbesturen van het Rijk ontvangen is bedoeld
om onderwijs te geven op de scholen van het bestuur. Natuurlijk deel ik
de mening van de leden van de SP dat het geld zoveel mogelijk moet
worden ingezet voor onderwijs en zorg in klas.
2. Het exploitatieresultaat
Zoals uit mijn brief blijkt is het totale exploitatieresultaat van de sector
€ 140 miljoen positief. In antwoord op de vraag van het CDA naar de
samenhang tussen vermogens en de kwaliteit het volgende. Uit de gegevens over het jaar 2007 blijkt dat er geen correlatie is tussen het exploitatieresultaat en de kwaliteit. Zo heeft ongeveer 10% van de besturen in
het primair onderwijs één of meer zwakke of zeer zwakke scholen. Voor de
besturen met een negatief exploitatieresultaat geldt dat ongeveer 3% één
of meer zwakke of zeer zwakke scholen heeft. De Inspectie van het onderwijs blijft de relatie tussen kwaliteit en financiën volgen.
Gevraagd is welk deel van het exploitatieresultaat van de sector wordt
veroorzaakt door rente en koerswinsten. Het saldo van de financiële baten
en lasten bedraagt € 0,08 miljard. Gevraagd wordt verder of de verschillen tussen het openbaar en bijzonder onderwijs in de financiële rapportages nog steeds aanwezig zijn. Daarop is geen eenduidig antwoord te
geven. Een deel van de openbare scholen staat onder bevoegd gezag van
de gemeente. Waar dat het geval is kan niet altijd een zuivere vermogensscheiding worden gemaakt. Dat kan verstorend werken als het gaat om
een juiste inschatting van de omvang van de activa (de bezittingen) en het
eigen vermogen in het primair onderwijs. Dat is niet veranderd.
3. Commissie Vermogensbeheer Onderwijsinstellingen
De schoolbesturen hebben een eigen verantwoordelijkheid als het gaat
om het financieel beheer. Zij bepalen hoeveel vermogen zij nodig hebben
voor het aanhouden van hun activa en voor het opvangen van risico’s. In
zijn algemeenheid kan niet worden gezegd dat een toename van reserves
betekent dat geld wordt onttrokken aan het primair proces. Een toename
van reserves kan ook komen door investeringen die de onderwijskwaliteit
ondersteunen. Zo leiden duurdere leermiddelen, zoals digitale schoolborden, tot een toename van het eigen vermogen. De Inspectie van het
onderwijs houdt toezicht op de kwaliteit van het onderwijs. Als die kwaliteit achterblijft, betrekt de Inspectie ook de financiële situatie van het
bestuur van de school.
De vraag is gesteld of de lumpsumbekostiging is ingevoerd zonder norm
voor de solvabiliteit. In augustus 2006 is lumpsumbekostiging ingevoerd
in het primair onderwijs. Daarmee is de jaarlijkse Aanvraag Vaststelling
Rijksvergoeding (de AVR, een jaarlijks in te dienen declaratie) vervallen.
Het jaarverslag is daarvoor in de plaats gekomen. Dit nieuwe jaarverslag
bevat ook een balans en een resultatenrekening. De AVR kende geen
balans en resultatenrekening. Daarmee is er nu inzicht in de vermogenspositie en het resultaat van de schoolbesturen. Ook voor de invoering van
lumpsumbekostiging konden schoolbesturen een positief exploitatieresultaat hebben en hadden schoolbesturen eigen vermogen. Ook toen er
nog sprake was van een declaratiesysteem kon overgebleven geld worden
gereserveerd. Zo kon overgebleven formatie onder voorwaarden worden
omgezet in geld en worden gereserveerd. De mogelijkheid om te reserveren is dus niet afhankelijk van de in 2006 ingevoerde lumpsumbekostiging. Het klopt dat er bij de invoering van lumpsumbekostiging
geen norm is gesteld aan de solvabiliteit. Dat is overigens ook in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 293, nr. 35

5

andere onderwijssectoren niet het geval, er is alleen sprake van signaleringsgrenzen. Om goede signaleringsgrenzen te kunnen vaststellen
moet eerst onderzoek worden gedaan naar de optimale financieringsstructuur in het primair onderwijs. Dat onderzoek is alleen mogelijk als er
kan worden beschikt over jaarverslagen van de schoolbesturen. Die jaarverslagen zijn nu beschikbaar, zodat het nu mogelijk is te werken aan
goede signaleringsgrenzen. Dat doet de Commissie Vermogens Onderwijsinstellingen nu ook.
Overigens gelden in het VO de signaleringsgrenzen niet voor de solvabiliteit, maar voor het weerstandsvermogen. De solvabiliteit is het eigen
vermogen gedeeld door het totale vermogen. Het weerstandsvermogen
relateert het eigen vermogen aan de omzet van een schoolbestuur. Het
weerstandsvermogen wordt berekend door het eigen vermogen te delen
door de baten (inclusief de financiële baten, exclusief de buitengewone
baten). De solvabiliteit is in het primair onderwijs (en in het voortgezet
onderwijs) geen goed bruikbaar kengetal. De gemeenten zijn in het
primair en voortgezet onderwijs verantwoordelijk voor de financiering van
de huisvesting. Daarom is er slechts beperkt sprake van externe financiering. Door het (grotendeels) ontbreken van (lang) vreemd vermogen ligt
de waarde van het totale vermogen immers relatief dicht bij de waarde
van het eigen vermogen. Daarmee is de solvabiliteit geen goede graadmeter van de omvang van het eigen vermogen in de sector primair onderwijs. Het kengetal weerstandsvermogen relateert het aanwezige eigen
vermogen aan de inkomsten van het bestuur en geeft daarmee een beter
inzicht in de omvang van het eigen vermogen in relatie tot de grootte van
het bestuur.
Het eigen vermogen is gestegen van € 2,4 miljard in 2006 naar € 2,6
miljard in 2007. De solvabiliteit is gezakt van 60% in 2006, naar 59% in
2007. De solvabiliteit in het voortgezet onderwijs is ultimo 2007 46%. Het
verschil met het primair onderwijs zit voor ongeveer de helft in de hogere
voorzieningen bij het voortgezet onderwijs en voor de andere helft in de
hogere langlopende schulden. Dit zou te maken kunnen hebben met
verder gevorderde doordecentralisatie van de huisvesting in het voortgezet onderwijs.
De totale omvang van liquide middelen, financiële vaste activa en effecten
in het primair onderwijs bedraagt ultimo 2007 € 2,7 miljard. Het is aan de
hand van de jaarverslagen 2007 niet na te gaan wat er is gebeurd met de
beleggingen in aandelen en obligaties van de schoolbesturen tijdens de
afgelopen crisismaanden. Daar zijn ook geen andere gegevens over
beschikbaar. Overigens dienen schoolbesturen zich te houden aan de
Regeling beleggen en belenen door instellingen van onderwijs en onderzoek. De regeling staat alleen beleggingen toe waarbij de hoofdsom is
gegarandeerd. Er zijn dan ook geen signalen dat schoolbesturen als
gevolg van de crisis in financiële problemen zijn gekomen. De totale
omvang van de bezittingen zoals gebouwen en dergelijke is € 0,9 miljard.
Zoals ik in mijn brief heb aangegeven doe ik nu geen normatieve
uitspraken over de omvang van het eigen vermogen, daarvoor wil ik eerst
de uitkomsten van het onderzoek van de Commissie Vermogensbeheer
Onderwijsinstellingen weten. Wel is het de bedoeling dat schoolbesturen
het geld dat zij krijgen van het Rijk uitgeven aan goed onderwijs. Door
signaleringsgrenzen te ontwikkelen krijgen schoolbesturen meer houvast
als het gaat om het aanhouden van eigen vermogen ter financiering van
activa en ter dekking van risico’s. Besturen moeten in het algemeen een
onderbouwing geven van de omvang van het eigen vermogen. Echter als
er sprake is van eigen vermogen boven de bovengrens of onder de ondergrens, moeten besturen straks in het jaarverslag ook toelichten waarom

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 293, nr. 35

6

dat zo is. Daarmee wordt het mogelijk besturen aan te spreken op de
besteding van rijksmiddelen.
4. Onderzoek naar financieel management
De verantwoordelijkheid van schoolbesturen voor de besteding van
middelen is door de invoering van lumpsumbekostiging in het primair
onderwijs groter geworden. Vooruitlopend op en gedurende de invoering
van lumpsumbekostiging is er geïnvesteerd in de versterking van het
financieel management in de sector. Tijdens de invoering van lumpsumbekostiging bleek uit de monitorresultaten dat in het primair onderwijs op
dit terrein zeker vorderingen zijn gemaakt. In het kader van de kwaliteitsagenda wordt gewerkt aan resultaatgericht werken op de scholen. Ook bij
de inzet van middelen moeten de resultaten die scholen willen behalen
met hun leerlingen centraal staan. Dat is een omslag in het denken, van
begroten op basis van de uitputting in voorgaande jaren, naar resultaatgericht, vernieuwend begroten. Het kan echter niet worden verwacht dat
de sector in enkele jaren tijd die omslag maakt. Daarom wil ik onderzoeken hoe het er nu voorstaat, zodat eventueel onderbouwd maatregelen
kunnen worden getroffen ter verdere versterking van het financiële management. Het onderzoek is nog niet aanbesteed. Eén en ander verkeert nog
in de fase van het formuleren van de juiste onderzoeksvragen en de
operationalisering daarvan in concreet onderzoek. Het onderzoek naar
financieel management zal eveneens betrekking hebben op de instellingen die vallen onder de WEC. Dit betekent dat zowel de (v)so scholen
als de regionale expertisecentra onderdeel van het onderzoek uitmaken.
Er is geen definitie geformuleerd voor de kwaliteit van het financiële
management. Zoals gezegd gaat het om de inzet van middelen, geredeneerd vanuit de te behalen resultaten met kinderen in de scholen.
De leden van de PvdA-fractie vragen in hoeverre er nu sprake is van
«spaargedrag» bij de instellingen, vallend onder de Wet op de expertisecentra. Eerder heb ik met uw Kamer gesproken over de bredere vraag
waarvoor de zorgmiddelen precies worden ingezet. Het gaat daarbij niet
alleen om het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs,
maar ook om de inzet van zorgmiddelen in het regulier onderwijs. Naar
aanleiding hiervan heb ik toegezegd onderzoek te zullen doen naar de
inzet van zorgmiddelen. Ook is een motie ingediend naar aanleiding van
de begrotingsbehandeling die verzoekt om een onderzoek naar de inzet
van zorgmiddelen (Tweede Kamer 31 700 VIII, nr. 98 Kraneveldt-van der
Veen c.s.). De uitkomsten van het onderzoek naar de inzet van zorgmiddelen verwacht ik in april. De mate van «spaargedrag» van de instellingen die vallen onder de WEC maakt onderdeel uit van dit onderzoek.
Ook wordt onderzocht of de bedragen die voor ambulante begeleiding
bestemd zijn daadwerkelijk worden ingezet voor ambulante begeleiding.
Ik zal uw Kamer over de uitkomsten informeren.
5. Benchmark bureaucratie
Eerder heb ik u aangekondigd dat de benchmark bureaucratie zou worden
getoetst op bruikbaarheid. Daarbij zou ook worden gekeken of scholen de
uitkomsten in de praktijk herkennen, met andere woorden: de uitkomsten
van het onderzoek zouden worden geijkt in het veld. De PO-raad heeft
schoolbesturen uitgenodigd om aan deze ijking deel te nemen en om de
bruikbaarheid van de benchmark als instrument ter beheersing van de
bureaucratie te toetsen. Nu blijkt dat onvoldoende schoolbesturen belangstelling hebben om aan deze ijking deel te nemen. De conclusie zou
kunnen zijn dat schoolbesturen blijkbaar geen belang hebben bij een
benchmark bureaucratie. Aan die conclusie ben ik nog niet toe. Daarom
ga ik met de PO-raad op zoek naar een meer directe benadering van
scholen om tot een ijking van het instrument te komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 293, nr. 35

7

De leden van de PvdA-fractie kunnen zich voorstellen dat bij de verantwoording van een jaarverslag een toename van bureaucratie is te
verwachten. Het opstellen van een jaarverslag per bestuur brengt uiteraard administratieve lasten met zich mee. Echter vóór de invoering van
het jaarverslag, moesten de schoolbesturen jaarlijks een Aanvraag Vaststelling Rijksvergoeding (AVR, een jaarlijkse declaratie) per school
indienen. De declaratiesystematiek met een maandelijkse voorschotaanvraag is komen te vervallen. De versterking van het financiële management hoeft geen extra administratieve last met zich mee te brengen. Het
gaat hier om een andere gerichtheid, een andere kwaliteit van het management. Van het naleven van declaratieregels naar resultaatgericht
werken en begroten. Dus eerder om een kwalitatieve verandering, dan om
kwantitatieve verandering. Een relatie met de benchmark bureaucratie lijkt
dan ook niet voor de hand te liggen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 293, nr. 35

8