TER BESLISSING
Datum
20 oktober 2023

Aan

Staatssecretaris

Schriftelijk overleg houtstook en Schone Lucht Akkoord
n.a.v. Verzamelbrief Luchtkwaliteit

Onze referentie
IENW/BSK-2023/308915
Opgesteld door
Bestuurskern
Dir Duurzame Leefomg & Circ
Economie
Leefomgeving
Beslistermijn
24-10-2023
Bijlage(n)
2

Aanleiding
Bijgevoegd vindt u de antwoordbrief aan de Tweede Kamer naar aanleiding van
de inbreng voor een schriftelijk overleg over houtstook van 28 september 2023
(Kamerstuk 31175, nr. 448). De Tweede Kamer heeft u verzocht de vragen te
beantwoorden voor het Commissiedebat Leefomgeving op 26 oktober 2023.
Geadviseerd besluit
U wordt geadviseerd akkoord te gaan met de antwoordbrief aan de Tweede
Kamer en deze uiterlijk 24 oktober 2023 te verzenden.
Kernpunten
Het Schone Lucht Akkoord
Met betrekking tot het Schone Lucht Akkoord geeft u aan dat
•
de gemeenten die deelnemen meer dan de helft van de inwoners in
Nederland vertegenwoordigen en dat u naar aanleiding van het OVVrapport zal kijken of het SLA een meer verplichtend karakter kan krijgen.
•
de doelstellingen voor 2030 vooralsnog wel gehaald lijken te worden.
•
u het budget tot en met 2025 binnen de begroting van het Ministerie
heeft geborgd, maar dat een toekomstig kabinet naar het vervolg moet
kijken.
•
u voor de uitvoeringsagenda 2024-2030 de voortgangsrapportage van
het RIVM nodig heeft. Het is niet duidelijk wanneer deze precies wordt
opgeleverd (uiterlijk in mei 2024, maar mogelijk eerder).
Houtstook
Met betrekking tot houtstook geeft u het volgende aan
•
De doelen van het SLA voor 2030 kunnen waarschijnlijk wel gehaald
worden als er nog hout gestookt wordt door particulieren omdat andere
sectoren hun fijnstofemissies verder terugbrengen, maar de WHOadvieswaarden van 2021 en de doelstelling van zero pollution in 2050
kunnen niet gehaald worden.
•
Het is positief dat de kachelbranche aan de slag is met ecodesign. Het
gebruik van ecodesign kachels is een verbetering ten opzichte van open
haarden en oude kachels bij gelijkblijvend gebruik. Wel stoten ook deze
kachels vervuilende stoffen uit en mogelijk relatief meer ultrafijnstof.

Pagina 1 van 5

•

•

•

Verschillende landen vervangen al langer oude kachels door ecodesign
kachels. De luchtkwaliteit lijkt in deze landen vooralsnog niet te
verbeteren door deze vervangingen. Daarom zet u vooralsnog in op
vrijwillig minder stoken met name bij ongunstige weersomstandigheden,
omdat dat zeker leidt tot minder luchtvervuiling en minder overlast.
Veel mensen zijn zich niet bewust van het feit dat houtkachels niet
duurzaam en milieuvriendelijk zijn en nadelige effecten hebben op de
gezondheid en het leefmilieu. Ook realiseren veel mensen zich niet dat
hout stoken overlast veroorzaakt voor hun buren, terwijl uit de flitspeiling
blijkt dat veel mensen wel bereid zijn om rekening te houden met elkaar.
Daarom richt uw landelijke communicatie-aanpak zich hier in eerste
instantie op.
Het instellen van een stookverbod is het primaat van gemeenten. Zij
kunnen afhankelijk van de lokale omstandigheden een stookverbod
instellen (bij ongunstige weersomstandigheden of algeheel).
Het uitfaseren van houtstook is op dit moment niet aan de orde. U wilt
een goede balans vinden tussen het voorkomen van overlast en het
beschermen van kwetsbare, hoog-gevoelige groepen enerzijds en begrip
voor stoken anderzijds. U gaat monitoren welk effect de maatregelen
hebben op de luchtkwaliteit. Als de luchtkwaliteit niet voldoende
verbetert, neemt u verdere stappen.

Datum
20 oktober 2023
Onze referentie
IENW/BSK-2023/308915
Opgesteld door
Bestuurskern
Dir Duurzame Leefomg & Circ
Economie
Leefomgeving
Bijlage(n)
2

Krachtenveld
Met betrekking tot houtstook is de Tweede Kamer verdeeld. Gemeenten en
stakeholders zoals het longfonds zien graag een voortvarender optreden tegen de
negatieve gezondheidseffecten, overlast en luchtvervuiling door houtstook. Op de
bestuurdersbijeenkomst van het SLA hebben gemeenten u verzocht om een
landelijk stookverbod in te stellen tijdens een stookalert / code rood van de
stookwijzer. De Nederlandse Haarden- en kachelbranche (NHK) heeft een eigen
plan opgesteld om de emissies van houtstook te verminderen en zoekt daarvoor
steun. Lagere emissies dragen de hoop in zich dat houtstook niet of minder streng
gereguleerd hoeft te worden. Ook in de maatschappij is de polarisatie op dit
onderwerp te zien.
Toelichting
Houtstook
•
In het Schone Lucht Akkoord is onder meer afgesproken dat partijen
toewerken naar de WHO-advieswaarden van 2005.
•
In juli 2022 heeft u aan de Kamer aangegeven stapsgewijs naar de
nieuwe WHO-advieswaarden voor luchtkwaliteit (uit 2021) toe te gaan
werken.
•
Om de WHO-advieswaarden van 2021 in 2030 te halen, zou volgens zowel
het RIVM als het PBL particuliere houtstook moeten worden uitgefaseerd.
•
In de Verzamelbrief Luchtkwaliteit van 28 juni 2023 heeft u aangegeven
dat u streeft naar een geleidelijke, stapsgewijze aanpak. U neemt nu
enkele stappen. Op basis van monitoring zal worden bepaald wat het
effect is van die stappen en of verdere stappen nodig zijn om richting de
WHO-advieswaarden te gaan.
•
De NHK (Nederlandse Haarden en Kachelbranche) heeft plannen om in
Nederland het zogenaamde Duitse systeem te introduceren (dus een

Pagina 2 van 5

•

•

•

systeem van certificering van schoorsteenvegers, controle van kachels en
handhavingsbevoegdheden voor schoorsteenvegers, etc, maar ook
vervanging van oude kachels door ecodesign kachels). Het Ministerie van
Binnenlandse Zaken is geen voorstander van een dergelijk systeem onder
meer vanwege de hoge maatschappelijke kosten (regeldruk) die daarmee
gepaard gaan, de lange doorlooptijd die wettelijke certificering met zich
meebrengt en de enorme impact die dit op partijen heeft. Ook in de
beleidsverkenning van RoyalHasKoning DHV van 24 februari 2022 is op de
impact en complexiteit van de introductie van een dergelijk systeem
gewezen.
Ecodesign kachels zouden beter moeten presteren dan de oude kachels in
de zin van minder vervuilende emissies. Verschillende landen zijn daarom
bezig met het vervangen van oude kachels door ecodesignkachels. Tot op
heden lijkt de luchtkwaliteit er in de betreffende landen echter niet
substantieel door te verbeteren. Reden dat bijvoorbeeld in Canberra
(Australië) houtstook nu helemaal verboden is en dat het Duitse Umwelt
Bundes Amt inmiddels actief aangeeft dat houtstook niet wordt
aanbevolen vanwege de schadelijkheid voor de gezondheid, bossen en het
klimaat 1 en warmtepompen wil stimuleren ter vervanging van
houtkachels. Omdat iedere kachel vervuilende stoffen uitstoot, blijft
bovendien de overlast die buren kunnen ervaren van houtstook bestaan.
Daarnaast zijn er signalen dat ecodesign kachels relatief meer ultrafijnstof
uitstoten, hetgeen nog slechter is voor de gezondheid dan fijnstof. Dit
wordt nog nader onderzocht. Samen met het feit dat het Europees
Parlement op dit moment in de Richtlijn Luchtkwaliteit aanstuurt op het
halen van de WHO-advieswaarden van 2021 in 2035 (hetgeen dus alleen
kan als particuliere houtstook wordt uitgefaseerd), is dat reden om op dit
moment terughoudend te zijn met het introduceren van nieuwe en dure
Duitse systemen en/of ecodesign kachels.
Met de Verzamelbrief Luchtkwaliteit heeft u ook de houtstookpeiling
(“flitspeiling”) van IenO van november 2022 aan de Tweede Kamer
aangeboden. Daaruit bleek dat de meeste mensen hout stoken voor de
sfeer (gezelligheid) en slechts 8% van de mensen houtstook als
hoofdverwarming heeft (dat is iets meer dan 1,5% van de bevolking).
Tevens bleek uit deze peiling dat de meeste mensen aangeven rekening
te willen houden met hun buren als deze (over)last van hun houtstook
ondervinden. Daar zet u op in met uw communicatie-aanpak.

Datum
20 oktober 2023
Onze referentie
IENW/BSK-2023/308915
Opgesteld door
Bestuurskern
Dir Duurzame Leefomg & Circ
Economie
Leefomgeving
Bijlage(n)
2

Internationale/Europese context
Indien in de Richtlijn Luchtkwaliteit (waarover op dit moment in Brussel
onderhandeld wordt) opgenomen zou worden dat Europa in 2035 aan de nieuwe
WHO-adviesnormen voor luchtkwaliteit van 2021 moet voldoen, zou dit volgens
RIVM en PBL inhouden dat particuliere houtstook uitgefaseerd moet worden.
Informatie die niet openbaargemaakt kan worden
Niet van toepassing.

Zie Umwelt Bundesamt (DE) https://www.umweltbundesamt.de/themen/luft/emissionenvon-luftschadstoffen/quellen-der-luftschadstoffe/holzheizungen-schlecht-fuer-gesundheitklima
1

Pagina 3 van 5

Bijlagen

Datum
20 oktober 2023

Volgnummer

Naam

Informatie

1

02. Antwoordbrief

Schriftelijke vragen van de
Tweede Kamer over houtstook
en het Schone Lucht Akkoord
worden beantwoord

2

03. Schriftelijke inbreng Tweede Schriftelijke vragen van de
Kamer
Tweede Kamer

3

Bijlage

Onze referentie
IENW/BSK-2023/308915
Opgesteld door
Bestuurskern
Dir Duurzame Leefomg & Circ
Economie
Leefomgeving
Bijlage(n)
2

Belangrijkste vragen per partij

Leeswijzer bij onderliggende beslisnota’s
Datum

Naam beslisnota

Toelichting

1.

01. Nota SO verzamelbrief
Luchtkwaliteit houtstook & SLA

Huidige aanbiedingsnota
Kamerbrief

Pagina 4 van 5

Bijlage belangrijkste vragen per partij

Datum
20 oktober 2023

VVD vraagt onder meer
•
wat uw standpunt is met betrekking tot de plannen van de kachelbranche
om in te zetten op een ecodesign-certificaat voor bestaande kachels en
•
of u alsnog in overleg kan gaan met Duitse en Belgische
vergunningverleners om te duiden hoeveel fijnstof van welke bron
Nederland binnen komt.
D66 vraagt u onder meer
•
of de doelen op het gebied van luchtkwaliteit in 2030 en 2050 niet
gehaald kunnen worden als houtstook niet wordt teruggedrongen en
•
of bestaande kachels die niet voldoen aan ecodesign niet zo snel mogelijk
moeten worden uitgefaseerd en vervangen door ecodesign kachels.
•
Tevens wordt gevraagd naar wat een stookverbod bij slechte
weersomstandigheden inhoudt en hoeveel gemeenten een beroep hebben
gedaan op de SpUk-regeling.
PvdA en Groen Links vragen u om
•
Aan te geven wanneer het instrument stookwijzer zich heeft bewezen en
of het niet eenduidiger en helderder is als een stookverbod landelijk
wordt aangekondigd.
•
Te sturen op houtstookvrije zones in plaats van houtstookarme zones, en
•
Welke verbeteringen u verwacht van de luchtkwaliteit nu alleen nog
ecodesignkachels mogen worden verkocht.
PvdD vraagt u onder meer
•
of u een specifieker en ambitieuzer doel gaat opnemen voor houtstook,
•
welke impact (concreet percentage) u verwacht van alle maatregelen
gezamenlijk op de emissies naar de lucht,
•
of u zich er bewust van bent dat houtstook fors ingrijpt op de
persoonlijke levenssfeer van mensen die overlast en negatieve
gezondheidseffecten ervaren van houtstook,
•
En waar de nadruk in de voorgenomen communicatie-aanpak op gaat
liggen.
BBB vraagt
•
of er concrete aantallen van mensen zijn die gezondheidsklachten
ervaren die direct te herleiden zijn tot houtstook en
•
of er maatregelen zijn die de cohesie tussen buren stimuleert en
aanspoort.

Onze referentie
IENW/BSK-2023/308915
Opgesteld door
Bestuurskern
Dir Duurzame Leefomg & Circ
Economie
Leefomgeving
Bijlage(n)
2

Pagina 5 van 5