Stichting DOOR
Inspectierapport
Doorlichting

Stichting DOOR
Inspectierapport
Doorlichting

Februari 2010

Inhoudsopgave

2

|

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

Voorwoord

6

Samenvatting

8

1

Inleiding
1.1 Aanleiding en doel
1.2 Reikwijdte van de doorlichting
1.3 Toetsingskader
1.4 Opzet
1.5 Objectbeschrijving
1.6 Recent onderzoek
1.7 Leeswijzer

12
13
13
14
15
16
17
17

2

Maatschappelijke reïntegratie
2.1 Selectie en plaatsing
2.2 Begeleiding en programma(aanbod)
2.3 Samenwerking met derden
2.4 Dagbesteding
2.5 Conclusie

18
19
21
25
28
28

3

Maatschappijbeveiliging
3.1 Risico-inschatting
3.2 Veiligheidsrisico’s signaleren en beperken
3.3 Melden overtredingen
3.4 Begeleiding conform vonnis en/of voorwaarden
3.5 Conclusie

30
31
32
33
35
36

4

Rechtspositie
4.1 Rechtmatige plaatsing
4.2 Informeren over rechten
4.3 Klachtrecht
4.4 Privacy
4.6 Discriminatie
4.7 Conclusie

38
39
40
41
42
44
45

5

Interne veiligheid
5.1 Veiligheid bewoners en medewerkers
5.2 Drugsgebruik
5.3 Conclusie

46
47
49
51

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 |

3

6

4

|

Organisatieaspecten
6.1 Personeelsmanagement
6.2 Communicatie
6.3 Integriteit
6.4 Conclusie

54
55
57
59
60

Bijlage 1. Oordeel
Bijlage 2. Aanbevelingen
Bijlage 3. Afkortingen
Bijlage 4. Bronnen
Bijlage 5. Inspectieprogramma
Bijlage 6. Geografische ligging locatie

64
66
70
72
76
78

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 |

5

Voorwoord

6

|

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

De Inspectie voor de Sanctietoepassing (ISt) heeft in november 2009 een
doorlichting uitgevoerd bij de Stichting DOOR, een aan de reclassering
verwante organisatie voor de opvang van (ex-)gedetineerden.
Het beeld dat uit de doorlichting naar voren komt is positief. Op veel
criteria waaraan de ISt toetst voldoet de stichting overwegend of geheel aan
de verwachtingen.
Daarnaast vraagt de Inspectie op enkele onderdelen aandacht voor het tot
stand brengen van verbeteringen.
De ISt realiseert zich dat DOOR een kleine organisatie is, die makkelijker
een goed niveau van uitvoering kan bereiken dan een grote, complexe
organisatie. Dat doet echter niet af aan de constatering dat Stichting DOOR
een professionele organisatie is met een goed doordacht beleid, waar ook
goed nagedacht wordt over hoe een correcte uitvoering van het beleid
geborgd kan worden.
W.F.G. Meurs
hoofdinspecteur

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 |

7

Samenvatting

8

|

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

De ISt heeft eind november 2009 Demo-instelling Stichting DOOR doorgelicht op basis van het toetsingskader voor Demo-instellingen van november
2009. Het doel van de doorlichting is vast te stellen hoe het bij Stichting
Door voor justitieel geplaatsten gesteld is met de maatschappelijke
reïntegratie, de maatschappijbeveiliging, de rechtspositie, de interne
veiligheid en de daarmee samenhangende aspecten van organisatie. De ISt
beschouwt daarbij de drie dimensies beleid, uitvoering en borging.
Het algemene beeld dat uit de doorlichting naar voren komt is positief.
Voor 8 van de 19 criteria waar de ISt naar heeft gekeken geldt dat zowel het
beleid als de uitvoering en de borging voldoen aan de normen en aan de
verwachtingen van de ISt. Voor het beleid geldt zelfs dat 13 van de 19 criteria
volledig voldoen. Voor de borging en de uitvoering voldoen respectievelijk
10 van de 19 en 9 van de 18 getoetste criteria. Een dergelijk positief beeld
treft de ISt niet vaak aan bij een doorlichting. De Inspectie vraagt desalniettemin aandacht voor de criteria veiligheid bewoners en medewerkers,
drugsontmoediging en communicatie.
Maatschappelijke reïntegratie
Op het aspect maatschappelijke reïntegratie voldoet het beleid aan de
normen en verwachtingen van de ISt. Voor het criterium begeleiding en
programma(aanbod) en het criterium dagbesteding geldt tevens dat de
uitvoering en de borging hieraan voldoen. Op de overige twee criteria
voldoen de uitvoering en de borging ‘slechts’ overwegend vanwege een
buiten Stichting DOOR gelegen oorzaak. Bij het criterium selectie en
plaatsing is dit omdat Stichting DOOR niet altijd door de zendende
inrichting over eventuele contra-indicaties geïnformeerd wordt. Deze
komen dan pas na plaatsing aan het licht. Bij het criterium samenwerking
met derden ondervindt DOOR nog wel eens problemen in de afstemming
met de reclasseringsorganisatie over een bewoner vanwege de trage interne
overdracht van een reclasseringscliënt naar reclasseringsunit Middelburg.
Met deze reclasseringsunit is het contact overigens uitstekend.
Maatschappijbeveiliging
Op het aspect maatschappijbeveiliging voldoen het beleid, de uitvoering en
de borging overwegend tot volledig aan de normen en verwachtingen van
de ISt. Van de vier criteria waarnaar gekeken is, voldoen er twee volledig.
Het betreft de criteria melding van overtredingen en begeleiding conform
vonnis en/of voorwaarden. Het criterium veiligheidsrisico’s signaleren en
beperken voldoet overwegend maar niet volledig omdat het toezicht op het
opvanghuis in Middelburg gedurende de nachtelijke uren verbeterd kan
worden.

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 |

9

Ook het criterium risico-inschatting voldoet overwegend en niet volledig
omdat de informatieoverdracht naar DOOR niet systematisch is en bij
aanvang van het verblijf niet altijd alle risico’s bekend zijn.
Rechtspositie
Op het aspect rechtspositie voldoen het beleid, de uitvoering en de borging
voor vijf van de zes criteria aan de normen en verwachtingen van de ISt. De
Inspectie kan dan ook niet anders concluderen dan dat de rechten van
bewoners bij Stichting DOOR goed geregeld zijn. Uitsluitend voor het
criterium klachtrecht, dat overigens overwegend voldoet, heeft de Inspectie
een enkele opmerking. Zo mist het de mogelijkheid om tegen de beslissing
van de klachtencommissie bezwaar te maken dan wel beroep in te stellen.
Ook viel het de Inspectie op dat de klager zelf de kosten dient te dragen van
de bijstand door een adviseur of deskundige tijdens de zitting.
Interne veiligheid
Op het aspect interne veiligheid voldoet het beleid beperkt, de uitvoering
beperkt tot overwegend en de borging overwegend. Belangrijkste aandachtspunten zijn dat het ontbreekt aan bepaalde instructies voor kamerinspecties en urinecontroles, dat niet alle medewerkers binnen afzienbare tijd
na indiensttreding de cursus omgaan met agressie hebben gevolgd en dat
de huidige mogelijkheden om urinecontroles uit te voeren niet toereikend
zijn om drugsgebruik actief tegen te gaan.
Organisatieaspecten
Op het aspect organisatieaspecten voldoen het beleid en de uitvoering
overwegend en de borging overwegend tot volledig. Positief is de Inspectie
over de borging van het criterium personeelsmanagement. Er kan flexibel
worden ingespeeld op onderbezetting en het vereiste HBO niveau is
geborgd. De ISt is ook positief over het beleid en de borging van het
criterium integriteit. Waar de Inspectie vooral aandacht voor vraagt is het
criterium communicatie en dan met name de wijze van rapporteren over
bewoners. De Inspectie ziet risico’s in het niet structureel vastleggen van
informatie in de ‘aantekeningen voor persoonlijk gebruik’. Deze aantekeningen vormen namelijk input voor het trajectplan en voor beslissingen
over het vervolg van het traject. Het niet volledig vastleggen van informatie
kan implicaties hebben voor de veiligheid van bewoners, medewerkers en
de maatschappij, en ook voor de kwaliteit van de begeleiding en de
rechtspositie van bewoners. Het is dus belangrijk dat dit onderwerp met
voorrang aandacht krijgt.
Hieronder staan de belangrijkste aanbevelingen. Zie bijlage 2 voor een
overzicht van alle aanbevelingen.

10 |

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

Aanbevelingen
De ISt beveelt Stichting DOOR het volgende aan:
• Stel instructies op voor personeel met richtlijnen voor de selectie voor en
het aanzeggen van een urinecontrole en voor het houden van kamercontroles waarin bijvoorbeeld de aanleiding, de frequentie en specifieke
aandachtspunten tijdens de controle, zijn geregeld. Leg in de instructies
voor kamerinspecties tevens vast hoe de veiligheid van medewerkers het
beste gewaarborgd kan worden.1
• Onderwerp bewoners ook aan steekproefsgewijze urinecontroles.
• Draag er zorg voor dat urinecontroles op meer momenten, dan de
huidige twee dagen in de week, kunnen worden uitgevoerd.
• Draag er zorg voor dat alle relevante informatie over bewoners die van
belang kan zijn in het verdere begeleidingstraject toegankelijk wordt
opgeslagen. Voer hiertoe indien mogelijk het cliënt-volgsysteem REGAS
in.
De ISt beveelt de staatssecretaris van Justitie aan:
• Overweeg, in het belang van een effectieve reïntegratie, voor de financiering van de laatste fase van het verblijf bij een Demo-instelling niet de
norm te hanteren dat er sprake dient te zijn van een 24-uurs begeleiding.
Formuleer zonodig een norm die meer recht doet aan de noodzakelijke
afbouw van de begeleiding in deze fase.

1

In haar wederhoorreactie heeft Stichting DOOR aangegeven dat n.a.v. de doorlichting van de
ISt er een protocol is opgesteld voor kamercontroles.

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 11

1
Inleiding

12 |

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

1.1		 Aanleiding en doel
Aanleiding
De Inspectie voor de Sanctietoepassing (verder de Inspectie of ISt) houdt
toezicht op justitiële inrichtingen, reclasseringsinstellingen en aan de
reclassering verwante organisaties in Nederland. Deze laatste categorie
bestaat uit de stichtingen DOOR, Exodus, Moria en de Ontmoeting, ook wel
Demo-instellingen genoemd. Demo-instellingen verzorgen extramurale
reïntegratietrajecten voor (ex-) gedetineerden. Het ministerie van Justitie
financiert deze trajecten als bewoners bij aanvang daarvan een justitiële titel
hebben (justitieel geplaatsten). Dat kan een plaatsing zijn in het kader van
een penitentiair programma (PP), schorsing van de preventieve hechtenis,
bijzondere voorwaarden bij (deels) voorwaardelijke veroordeling, extramurale fase Inrichting voor Stelselmatige Daders (ISD) of artikel 43.3
Penitentiaire beginselenwet (Pbw). Op de door het ministerie van Justitie
gefinancierde trajecten houdt de Inspectie toezicht. Het toezicht krijgt
onder meer gestalte door het geregeld doorlichten van Demo-instellingen.
In dit rapport beschrijft de Inspectie in hoeverre de uitvoering van reïntegratietrajecten door de Stichting DOOR aan de normen uit het toetsingskader voldoet. Van de vier hierboven genoemde DEMO-instellingen heeft de
ISt in 2007 Stichting Moria en in 2008 Exodus Rotterdam doorgelicht.
Stichting DOOR is in de onderzoeksagenda 2009 van de ISt opgenomen
omdat zij deze stichting niet eerder aan een doorlichting heeft
onderworpen.
Doel
Het doel van de doorlichting is na te gaan of de tenuitvoerlegging van de
door het ministerie van Justitie gesubsidieerde resocialisatietrajecten met
voldoende waarborgen omkleed is. De Inspectie kijkt hierbij naar de
aspecten reïntegratie, maatschappijbeveiliging, rechtspositie, interne
veiligheid en betrekt tevens de organisatorische randvoorwaarden in haar
oordeel. In dit inspectierapport geeft de Inspectie een beschrijving van, en
een oordeel over de kwaliteit van de uitvoering van justitiële trajecten door
Stichting DOOR.

1.2		 Reikwijdte van de doorlichting
De doorlichting richt zich uitsluitend op de begeleiding van bewoners die
een door het ministerie van Justitie gesubsidieerd reïntegratietraject volgen
en die tot de zogenoemde reguliere doelgroep 1 behoren. Bij Stichting
DOOR zijn (nog) geen bewoners die tot de zwaardere doelgroep 2 behoren.

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 13

Het gaat bij doelgroep 2 om justitieel geplaatsten met specifieke problematiek zoals een persoonlijkheidsstoornis, een aangetoonde verstandelijke
beperking of acute middelenafhankelijkheid. Voor het kunnen plaatsen van
deze doelgroep heeft het ministerie van Justitie specifieke kwaliteitscriteria
opgesteld.
De rol van de betrokken reclasseringsorganisaties wordt in het onderzoek
meegenomen.

1.3		 Toetsingskader
Voor de doorlichting van Stichting DOOR heeft de ISt het standaardtoetsingskader voor Demo-instellingen gebruikt. De toetsingscriteria in dit
toetsingskader zijn ontleend aan de kwaliteitscriteria die het ministerie van
Justitie als voorwaarde stelt voor Demo-instellingen om in aanmerking te
komen voor de financiering van extramurale reïntegratietrajecten2, aan de
in een samenwerkingsconvenant tussen de drie reclassering organisaties en
de Demo-instellingen vastgelegde afspraken3, en aan de European rules on
Community Sanctions and Measures van de Council of Europe, oktober
1992. Ook heeft de ISt een aantal verwachtingen geformuleerd. Het
toetsingskader omvat de aspecten:
• maatschappelijke reïntegratie;
• maatschappijbeveiliging;
• rechtspositie;
• interne veiligheid;
• organisatie.
Deze aspecten geven, in samenhang, een goed beeld van de stand (en gang)
van zaken bij een Demo-instelling.
Genoemde aspecten zijn opgedeeld in criteria. De ISt komt aan de hand van
die criteria tot een oordeel op de drie dimensies beleid, uitvoering en
borging:
• Bij de dimensie beleid beziet de ISt of de organisatie ten aanzien van een
te toetsen criterium beschikt over (vastgelegd) beleid dat voldoet aan
geldende wet- en regelgeving.

2
3

14 |

Kwaliteitscriteria van 30 mei 2007.
Samenwerkingsconvenant van de drie reclasseringsorganisaties, zijnde: Reclassering
Nederland, Stichting Verslavingsreclassering GGZ en het Leger des Heils, Jeugdzorg en
Reclassering en de vier nazorginstellingen, zijnde Stichting DOOR, Exodus locatie, Stichting
Moria en Stichting de Ontmoeting (ook wel aangeduid als Demo-instellingen) van
01-04-2009.

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

• Bij de dimensie uitvoering stelt de ISt vast in hoeverre de uitvoering
voldoet.
• Bij de dimensie borging gaat de ISt na in hoeverre op handelingsniveau
de toepassing van het beleid is zeker gesteld en in hoeverre de organisatie
het beleid periodiek evalueert op effectiviteit en zonodig bijstelt.
De ISt geeft haar oordeel weer in de volgende vier waarderingen:
In bijlage 1 staan alle oordelen op de toetsingscriteria bij elkaar.

1.4		 Opzet
Methode
Bij een doorlichting verzamelt de ISt feitelijke gegevens door documentonderzoek, observaties bij de Demo-instelling en interviews met betrokkenen.
Het standaardtoetsingskader vormt het uitgangspunt van de doorlichting.
Dit toetsingskader is uitgewerkt in een aantal gestructureerde vragen- en
checklijsten. Op grond van vooraf door de Demo-instelling verstrekte
documentatie stelt de ISt eventueel aanvullende informatievragen op. De
ISt zet alle verzamelde gegevens af tegen de criteria uit het toetsingskader
en komt zo tot een oordeel over het beleid, de uitvoering en de borging
(zie 1.3).
De doorlichting van Stichting DOOR is uitgevoerd door twee inspecteurs in
een periode van twee dagen. Zie Bijlage 5 voor het volledige inspectieprogramma van de doorlichting.
Tijdpad
Op 12 oktober 2009 heeft de ISt de doorlichting aangekondigd. De doorlichting is op 24 en 25 november 2009 uitgevoerd. De directeur van Stichting
DOOR heeft op 11 januari 2010 de conceptversie van het inspectierapport
voorgelegd gekregen voor wederhoor op de feitelijke bevindingen. De ISt
heeft de wederhoorreactie op 25 januari 2010 ontvangen. Op 8 februari
heeft de hoofdinspecteur het inspectierapport vastgesteld en aangeboden
aan de staatssecretaris van Justitie.

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 15

1.5		 Objectbeschrijving
Stichting DOOR is in 2001 opgericht en zet zich in voor de opvang en
begeleiding van gedetineerden en ex-gedetineerden in de provincie
Zeeland. DOOR is een afkorting van Door Opvang en Ontmoeting
Resocialisatie. De stichting biedt een gefaseerd programma waarbij geldt
dat bewoners in elk van de drie fasen op een andere locatie verblijven. Voor
de eerste twee fasen beschikt DOOR over twee opvanghuizen die gevestigd
zijn in respectievelijk Vlissingen en Middelburg. Het programma vangt voor
elke bewoner aan met fase 1 in het opvanghuis in Vlissingen. Na het
succesvol afronden van de eerste fase verhuizen bewoners naar het
opvanghuis Middelburg waar ze meer vrijheden en verantwoordelijkheden
krijgen. Voor de derde en laatste fase huurt Stichting DOOR woningen van
woningcorporaties in heel Zeeland. Dit zijn regelmatig nieuwe woningen
omdat bewoners, nadat ze minimaal een jaar goede huurders zijn geweest,
een woning op eigen naam krijgen. Voor nieuwe instroom uit fase twee
dienen dan weer nieuwe woningen beschikbaar te komen. Stichting DOOR
beschikt tevens over een eigen arbeids- en trainingscentrum (ATC) in
Vlissingen. Recent is een boerderij aangekocht alwaar in de toekomst
capaciteit zal vrijkomen voor de zwaardere doelgroep 2. Stichting DOOR had
in 2009 een formatie van 15,47 fte.
Capaciteit en bezetting4
Titel
penitentiair programma
schorsing preventieve hechtenis
bijzondere voorwaarden
ISD
Artikel 43 plaatsing
Totaal

4

16 |

Capaciteit

Bezetting
6
7
7
13

3
2
4
1
10

Stichting DOOR heeft plaats voor 19 justitiële trajecten waarvan 7 plaatsen in het kader van
de justitiële titels: schorsing preventieve hechtenis; bijzondere voorwaarden; ISD en artikel 43
plaatsing, 6 plaatsen in het kader van een PP en 6 plaatsen in het kader van vrijwillige opvang
na een titel. Al deze plaatsen worden door justitie gefinancierd mits ze in een 24 uurs opvang
plaatsvinden.(dus niet de derdefase huizen).

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

1.6		 Recent onderzoek
Er is geen eerder onderzoek uitgevoerd bij Stichting DOOR.

1.7		 Leeswijzer
De navolgende hoofdstukken behandelen elk een aspect uit het toetsingskader. Elke paragraaf opent met de standaardomschrijving van het
toegepaste criterium uit het toetsingkader. Hierop volgen de bevindingen,
het oordeel en eventuele aanbevelingen. Elk hoofdstuk besluit met een
conclusie. Het laatste hoofdstuk geeft een slotbeschouwing over het geheel
van bevindingen.

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 17

2

Maatschappelijke reïntegratie

18 |

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

Dit hoofdstuk gaat aan de hand van een viertal criteria uit het toetsingkader
in op de vraag hoe het gesteld is met de maatschappelijke reïntegratie van
justitieel geplaatsten bij Stichting DOOR. Elke paragraaf opent met een
standaardtekst die kort de maatstaf beschrijft die de ISt hanteert. Daarna
volgen haar bevindingen, oordeel en eventuele verbetervoorstellen in de
vorm van aanbevelingen. Het hoofdstuk sluit af met een conclusie in welke
mate Stichting DOOR de justitieel geplaatsten voorbereidt op hun terugkeer
in de vrije samenleving en of de begeleiding gericht is op het voorkomen
van recidive.

2.1		 Selectie en plaatsing
Criterium
Bij de plaatsing op grond van een justitiële titel bij een Demo-instelling
wordt een selectieprocedure gevolgd. Voor kandidaten is duidelijk welke
plaatsingseisen de Demo-instelling hanteert en hoe de intakeprocedure
verloopt. Uit het samenwerkingsconvenant tussen de reclasseringsorganisaties en de Demo-instellingen vloeit voort dat de reclassering screent of de
kandidaat beschikt over een wettelijk erkende verblijfstatus, of er geen
sprake is van een acute alcohol- drugs- of gokverslaving, of er geen sprake is
van acute psychiatrische of ernstige persoonlijkheidsproblematiek en of de
kandidaat gemotiveerd is om het door de Demo-instelling aangeboden
programma te volgen. Eisen die de Demo-instellingen stellen aan de
plaatsing, zijn dat er een goede gedegen informatievoorziening vooraf is,
dat er een beperkt overlastrisico is en dat er een serieuze en betrouwbare
begeleiding door de reclassering geboden kan worden.
Aan de hand van deze informatie wordt besloten of de kandidaat wordt
uitgenodigd voor een intake. Indien hiertoe wordt besloten volgt binnen 20
werkdagen een uitnodiging voor de intake. Na het intakegesprek ontvangt
de reclassering een bevestiging van plaatsing of een gemotiveerde afwijzing.
Bevindingen
Stichting DOOR heeft haar intakeprocedure beschreven. De procedure is
schematisch weergegeven in een stroomdiagram en in een matrix is voor de
medewerkers van DOOR overzichtelijk weergegeven wie welke taken heeft
tijdens de intake. De intakeprocedure is een onderdeel van het kwaliteitshandboek en wordt een keer per twee jaar geëvalueerd. De volgende
evaluatiedatum is 1 april 2011.
De intake vangt aan met de ontvangst van het aanmeldingsformulier. Dit
aanmeldingsformulier is een door DOOR ontwikkeld document met een
aantal in te vullen gegevens. Het gaat dan bijvoorbeeld om basisgegevens

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 19

als personalia en adresgegevens, maar ook om gegevens over de huidige
detentie en het detentieverleden. Aan de aanmelder wordt gevraagd om aan te
geven op basis van welke justitiële titel een verblijf bij DOOR gewenst is, wie de
contactpersoon is binnen de inrichting, wie de reclasseringswerker is en ook
wie de advocaat is. Vervolgens worden aan de aanmelder een aantal vragen
gesteld over alcohol- en drugsgebruik, gokverslaving, gezondheidssituatie,
wonen, werken, financiën, relaties en zingeving. Ten slotte wordt de aanmelder gevraagd een levensbeschrijving te geven.
Stichting DOOR informeert de aanmelder in het aanmeldformulier over het
vervolg van de procedure en vraagt de aanmelder toestemming te geven om
informatie en rapportages die verband houden met de plaatsing op te vragen
bij de plaatsende instantie of andere hulpverleningsinstellingen.
De ISt heeft met bewoners gesproken over de aanmelding bij Stichting DOOR.
Zij kwamen op verschillende wijzen in contact met DOOR. Bijvoorbeeld via een
folder over DOOR in de inrichting of een trajectbegeleider in de inrichting die
een gedetineerde over DOOR informeerde. Ook was iemand door een
reclasseringswerker op het bestaan van DOOR geattendeerd.
De ISt sprak met een BSD’er van PI Torentijd die aangaf dat er met name
gedetineerden geselecteerd worden om in het kader van een penitentiair
programma bij stichting DOOR geplaatst te worden. Omdat echter 80 tot 90
procent van de gedetineerden met verslavingsproblematiek kampt komt
slechts een klein deel van de gedetineerdenpopulatie in aanmerking voor
plaatsing.
Hoewel verslavingsproblematiek een contra-indicatie is komt het volgens een
medewerker van DOOR geregeld voor dat pas tijdens het verblijf bij de stichting
blijkt dat hiervan sprake is. De aanmelder informeert de stichting niet altijd
van te voren over eventuele contra-indicaties en als de PI eveneens geen
informatie over verslavingsproblematiek heeft of geeft dan kan dit niet altijd
van te voren bij reclassering en DOOR bekend zijn. Hoewel het een contraindicatie voor aanmelding is wordt, als het later aan het licht komt, het
programma niet direct beëindigd maar in overleg met de reclassering gezocht
naar een oplossing. Overige contra-indicaties die DOOR hanteert zijn conform
het samenwerkingsprotocol met de reclassering.5 Aanvullende eisen die DOOR
hanteert, zijn dat de aanmelder dient te beschikken over een geldig identiteitsbewijs, dat het geen ernstige zedendelinquent betreft en dat de aanmelder
minimaal 18 jaar oud is.
Na ontvangst van het aanmeldingsformulier maakt de administratie bij DOOR
een digitaal dossier aan en stuurt de aanmelder een ontvangstbevestiging. De
intakers, dit zijn speciaal daarvoor opgeleide woonbegeleiders, vragen na
ontvangst van het aanmeldingsformulier een aanvullende rapportage op bij de
MMD in de inrichting. De ISt sprak met een medewerker MMD van PI Torentijd
5

20 |

Zoals bijvoorbeeld geen acute psychiatrische of ernstige persoonlijkheidsproblematiek.

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

die de samenwerking met DOOR als goed bestempelde. Mede op basis van
het rapport van de MMD wordt besloten of er wel of geen intake plaatsvindt.
Indien er tot een intake besloten wordt informeert DOOR de inrichting en
maakt een afspraak. Dit is in ieder geval binnen twee weken na ontvangst
van het aanmeldformulier. Over de intake schrijft de intaker een intake
adviesrapport. De intake wordt vervolgens beoordeeld door de intakecommissie in het I&O (Informatie & Ondersteuning) overleg bestaande uit de
trajectbegeleider, de procesbegeleider en de coördinator (en in de toekomst
ook een teamleider). Hierbij wordt rekening gehouden met informatie uit
de intake zelf, informatie uit het aanmeldingsformulier en informatie van
derden. Na een positief oordeel bespreekt de intaker de plaatsingsdatum
met de zendende inrichting en de aanmelder. De plaatsingsdatum wordt
doorgegeven aan de interne trajectbegeleider die een mentor aanwijst.
Selectie en
plaatsing
Beleid

Uitvoering

Borging

Oordeel
Op het criterium selectie en plaatsing voldoet het beleid. Hoewel niet
verwijtbaar aan Stichting DOOR, voldoen uitvoering en de borging
overwegend en niet volledig, omdat DOOR niet altijd door de zendende
penitentiaire inrichting over eventuele contra-indicaties geïnformeerd
wordt. Pas na plaatsing komen deze dan aan het licht. Het is niet duidelijk
of de contra-indicaties in voorkomende gevallen bij de zendende pi bekend
waren.

2.2		 Begeleiding en programma(aanbod)
Criterium
De begeleiding en het programma(aanbod) dienen volgens de kwaliteitscriteria van het ministerie van Justitie bij te dragen aan de reïntegratie en het
voorkomen van recidive. De begeleiding is gericht op een specifiek,
vastgelegd doel en dan met name op door de reclassering geïndiceerde
problemen, de bevordering of behoud van de zelfredzaamheid van de
bewoner, de bevordering van de integratie van de bewoner in de samenleving en op de omgang met de gevolgen van de aandoening, stoornis en/of
bestaande beperkingen.
Er wordt gewerkt met individuele dossiers waarin het doel en de wijze
waarop dit doel gerealiseerd dient te worden beschreven zijn.
De kwaliteitscriteria van het ministerie van Justitie stellen dat de aanpak
programmatisch dient te zijn en dat het programma minimaal een jaar en
maximaal 2 jaar (of 2,5 jaar indien sprak is van bijzondere voorwaarden bij
(deels) voorwaardelijke veroordeling) duurt. Volgens het samenwerkingsconvenant tussen de 3 reclasseringsorganisaties en de Demo-instellingen

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 21

duurt een programma minimaal ongeveer 8 tot 12 maanden en maximaal
2,5 jaar. De ISt verwacht dat programma’s van Demo-instellingen getoetst
worden op effectiviteit ten aanzien van het terugdringen van recidive.
Bevindingen
In haar beleidsnota 2008-2012 beschrijft Stichting DOOR dat ze het als haar
missie ziet om ex-gedetineerden en gedetineerden in de laatste fase van hun
detentieperiode opvang en begeleiding te bieden met als doel het bewerkstelligen van resocialisatie en een veiliger leefklimaat. De begeleiding bij
DOOR is programmatisch en bestaat uit drie fasen waarvan twee door
justitie worden gefinancierd. De eerste fase in Vlissingen en de tweede fase
in Middelburg. De derde fase in een eigen woning heeft geen 24-uurs
begeleiding en wordt om die reden niet gefinancierd. Het initiatief voor een
doorplaatsing naar de volgende fase ligt bij de bewoner die de woonbegeleider verzoekt een advies op te stellen dat naar het I&O overleg gaat. Bij een
penitentiair programma wordt bij de aanvraag om naar de tweede fase te
gaan tevens de reclassering en de PIA6 in de besluitvorming betrokken.
Het brondocument voor de begeleiding van bewoners bij Stichting DOOR is
het trajectplan. Nadat de mentor is aangewezen maakt deze samen met de
bewoner een eerste aanzet voor dit individuele trajectplan. Het trajectplan
bevat, naast een aantal algemene gegevens, de in samenspraak met de
bewoner vastgestelde doelen voor vijf pijlers die Stichting DOOR heeft
benoemd. Deze pijlers, ook wel interventies genoemd, zijn achtereenvolgens wonen, werken, relaties, financiën en zingeving. Middelengebruik is
als apart onderwerp benoemd. Per pijler/onderwerp is een plan van aanpak
beschreven met daaraan gekoppelde termijnen. Het trajectplan dient tot
stand te komen conform het in het kwaliteitshandboek opgenomen
document “product en procesomschrijving Trajectbegeleiding”. Bij het
opstellen dient rekening te worden gehouden met informatie over de
bewoner uit rapportages, uit de intake et cetera. Onder andere wordt
rekening gehouden met de verplichtingen die de bewoner heeft t.a.v. zijn
(justitiële) programma en die conform het “stappenplan binnenkomst
nieuwe bewoners” bij binnenkomst worden geïnventariseerd. Het gaat dan
bijvoorbeeld om het zich aanmelden bij de verslavingsreclassering voor een
urinecontrole of zich aanmelden bij de reclassering, de Waag of het DOK
voor interventies t.b.v. therapie of agressieregulatie training.
Bij het opstellen en evalueren van het trajectplan wordt rekening gehouden
met de door de reclassering geïndiceerde problemen. De titel op grond
waarvan en de bijzondere voorwaarden waaronder een bewoner wordt
geplaatst zijn bekend bij DOOR. Bewoners komen volgens Stichting DOOR
doorgaans binnen via Reclassering Nederland of de Verslavingsreclassering
6

22 |

Penitentiaire Inrichting Administratief.

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

JVZ op basis van een RISc-uitslag. Deze uitslag wordt dan meegenomen bij
het opstellen van het trajectplan. Indien de RISc-uitslag nog niet bekend is,
wordt deze informatie later in het trajectplan verwerkt.
Nadat mentor en bewoner het trajectplan hebben opgesteld toetst de
trajectbegeleider of het volledig is en of het past binnen de methodiek van
DOOR. De trajectbegeleider maakt ook kennis met de bewoner. Binnen
twee à drie weken wordt het trajectplan geformaliseerd door mentor en
bewoner. Vervolgens wordt het elke zes weken opnieuw geformaliseerd. Er
is dan ook afstemming met de reclassering. De trajectbegeleider bewaakt dit
proces. Uit dossieronderzoek door de ISt is gebleken dat de trajectplannen
in de dossiers van de bewoners aanwezig zijn. Tevens is van de trajectplannen een digitale versie opgeslagen en toegankelijk voor medewerkers.
Voor bewoners wordt naast het trajectplan een arbeidstoeleidingsplan
opgesteld dat als doel heeft een individuele deelnemer binnen zes maanden
te begeleiden naar een reguliere baan. In het document “arbeidsreïntegratie
2009” is beschreven wie bij de arbeidsreïntegratie betrokken zijn en uit
welke fasen deze integratie bestaat. Er worden vier fasen onderscheiden. In
de eerste fase wordt er specifiek voor de arbeid een intake gehouden waarbij
gebruik kan worden gemaakt van een Interesse- en Motivatie-index. In de
tweede fase worden aan bewoners arbeidsgerichte activiteiten cursussen en
trainingen aangeboden. In de derde fase begeleidt Stichting DOOR
bewoners bij het vinden van een geschikte functie of stageplaats. Hierbij
maakt Stichting DOOR gebruik van haar netwerk van werkgeversrelaties.
Ook beschikt DOOR over een sollicitatieservicepunt waar een trainer
aanwezig is om bewoners te begeleiden bij sollicitaties. In de laatste fase,
als bewoners een betaalde baan of andere werkvorm gevonden hebben,
biedt Stichting DOOR verdere begeleiding aan in de vorm van jobcoaching.
Indien werkgever en bewoner hier behoefte aan hebben vindt er volgens
een vast stramien overleg en evaluatie plaats. Intern heeft DOOR een eigen
Arbeidstrainingscentrum (ATC) tot haar beschikking. Hier is voldoende werk
om alle bewoners 28 uur per week een betaalde baan te bieden.
Voorbeelden van werkzaamheden zijn: het opknappen van banken voor de
stad Middelburg; fietsen repareren; houtbewerking; laswerk; voor de
gemeente Middelburg de touristenroute onkruid vrij maken; opdrachten
voor het waterschap et cetera. In de volgende paragraaf komt het ATC nader
aan de orde. Stichting DOOR biedt ook een aantal trainingen aan om de
zelfredzaamheid en resocialisatie van bewoners te vergroten. Zo wordt de
door het NIBUD ontwikkelde cursus “Omgaan met geld” gegeven met als
doel het voeren van een eigen financiële administratie en het vergroten van
de kans op langdurig zelfstandig wonen. Ook wordt de training “Sociale
vaardigheden” gegeven teneinde bij te dragen aan de resocialisatie van de
bewoner binnen de huidige en toekomstige woon- en werkomgeving. Voor
beide trainingen geldt dat ze niet voor alle bewoners verplicht zijn. Er

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 23

bestaat een verplichting indien de bewoner aan specifieke criteria voldoet.
Bewoners mogen als ze niet voldoen aan deze criteria, maar wel belangstelling hebben voor de cursus, ook op vrijwillige basis deelnemen. De
mentoren en de trajectbegeleider melden bewoners aan voor deze
cursussen. De training “Sociale vaardigheden” wordt in het ATC gegeven.
Dit geldt ook voor een andere cursus die bewoners bij DOOR kunnen
volgen: de VCA-Basisveiligheid. Deze cursus, die in principe wel voor iedere
bewoner verplicht is, bereidt deelnemers voor op deelname aan het examen
VCA-B. Het VCA-B diploma wordt door veel werkgevers verplicht gesteld en
is een van de eerste basisvoorwaarden voor toegang tot de segmenten van
de arbeidsmarkt waar 95% van de bewoners van DOOR potentieel aan het
werk kan. De cursus wordt gegeven door de arbeidstrainer.
Het ATC wordt ook gebruikt voor het houden van groepsgesprekken. Er zijn
twee trajecten van acht weken waarbij in het eerste traject de nadruk ligt op
de bewoner en zijn omgeving en in het tweede traject op de bewoner en zijn
eigen beleving. Ook de groepsgesprekken zijn een verplichte activiteit. Aan
het einde van het tweede traject bestaat de mogelijkheid om vrijwillig door
te stromen naar een derde traject waarin het gevoelsleven centraal komt te
staan. Deze gesprekken hebben een verwerkend karakter. Een keer per half
jaar overleggen en evalueren groepsgesprekvrijwilligers, de vrijwilligerscoördinator en de groepsgesprekleider. De trainingen, cursussen en het
groepsgesprek zijn beschreven in het kwaliteitshandboek. De betreffende
documenten worden 1 keer per twee jaar geëvalueerd. De cursus “Omgaan
met geld” en de training “Sociale vaardigheden” worden na afloop met de
deelnemers geëvalueerd. De cursus VCA-B wordt geëxamineerd door het
PBNA, een externe onafhankelijke organisatie.
De begeleiding van individuele bewoners is een vast agendapunt tijdens het
medewerkersoverleg en het I&O overleg waar de coördinator, de procesbegeleider en de trajectbegeleider aan deelnemen. Tijdens deze overleggen is
er aandacht voor het feit dat de begeleiding die geboden wordt, ook
daadwerkelijk gericht is op de omgang met de gevolgen van een stoornis,
aandoening of beperking van een bewoner. Het I&O overleg adviseert het
stafoverleg o.a. over te nemen beslissingen op begeleidingsvlak. Vorig jaar
heeft DOOR het gehele begeleidingsproces van bewoners geëvalueerd. Het
voornemen is om dit cyclisch te gaan doen.
De duur van een programma is doorgaans minimaal een jaar en maximaal
twee jaar. Wel is het zo dat mensen soms binnen een jaar positief uitstromen naar fase 3. Ze blijven dan in een programma van DOOR, maar omdat
er geen 24-uurs begeleiding is in fase 3 vallen ze, zoals eerder aangegeven,
buiten het door justitie gefinancierde traject. DOOR biedt geen 24-uurs
begeleiding in deze fase omdat het inherent aan een reïntegratietraject is
dat de begeleiding geleidelijk wordt afgebouwd. Consequentie daarvan is

24 |

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

wel dat DOOR geen subsidie ontvangt van justitie voor bewoners in deze
fase. Ze stromen dan uit het gefinancierde traject naar een plek voor
maatschappelijke opvang die uit andere middelen bekostigd wordt. DOOR
vindt het bijzonder jammer dat justitie geen bijdrage levert aan de laatste en
in feite belangrijkste fase van het reïntegratietraject. Vooral ook omdat dit
gebeurt op grond van het niet voldoen aan een eis, namelijk de 24-uurs
begeleiding, die contrair is aan een belangrijke voorwaarde voor het
kunnen reïntegreren, namelijk een geleidelijke afbouw van de begeleiding.
Uitstroom binnen de minimum periode van een jaar betreft over het
algemeen negatieve uitstroom. De oorzaak is meestal verslavingsproblematiek. Het is beleid dat bij harddrugsgebruik het programma wordt stopgezet. In de praktijk komt het voor dat een bewoner nog een tweede kans
krijgt. Hiertoe wordt echter uitsluitend in samenspraak tussen directie en
reclassering besloten. Het stopzetten van een programma geschiedt
eveneens uitsluitend na overleg met de reclassering.
DOOR monitort de resultaten van het eigen programma door positieve en
negatieve uitstroom te registreren. Teneinde het effect van het programma
van DOOR op het terugdringen van recidive inzichtelijk te maken heeft
DOOR, net als de andere Demo-instellingen, bij het WODC cijfers over
recidiverende ex-bewoners aangeleverd. Het WODC onderzoekt deze cijfers,
die betrekking hebben op de afgelopen vijf jaar, momenteel.
Begeleiding en
programma
(aanbod)
Beleid

Uitvoering

Borging

Oordeel
Op het criterium begeleiding en programma(aanbod) voldoen het beleid,
de uitvoering en de borging.
Aanbeveling aan de staatsecretaris van Justitie
Overweeg, in het belang van een effectieve reïntegratie, voor de financiering
van de laatste fase van het verblijf bij een Demo-instelling niet de norm te
hanteren dat er sprake dient te zijn van een 24-uurs begeleiding. Formuleer
zonodig een norm die meer recht doet aan de noodzakelijke afbouw van de
begeleiding in deze fase.

2.3		 Samenwerking met derden
Criterium
De ISt vindt het belangrijk dat de samenwerking met derden bijdraagt aan
de reïntegratie en het voorkomen van recidive. Er wordt daartoe actief
samengewerkt met bijvoorbeeld gemeenten, maatschappelijke organisaties, onderwijsinstellingen, (gezondheids)zorg en GGZ.

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 25

Bevindingen
Stichting DOOR heeft een samenwerkingsovereenkomst gesloten met de
Sociale Dienst Walcheren (SDW) die gericht is op het duurzaam plaatsen van
(ex-) gedetineerden op een reguliere arbeidsplaats. Bij dit traject is Fourstar
Reïntegratie Service B.V. betrokken en wordt gebruik gemaakt van het eigen
arbeidstrainingscentrum van DOOR. De constructie die bedacht is ziet er als
volgt uit: DOOR meldt een bewoner aan bij de SDW. De SDW meldt een
bewoner aan bij Fourstar waar de bewoner in dienst komt. Four Star
detacheert de bewoner bij het ATC van DOOR die zelf voor opdrachten
zorgt. Fourstar regelt de administratie (wordt wekelijks geïnformeerd door
de werkbegeleider van DOOR over de aanwezigheidstaatjes) en betaalt aan
DOOR. DOOR betaalt vervolgens de bewoner. Het traject duurt zes maanden
en kan een keer verlengd worden. De gemeente stelt als voorwaarde dat 50%
van de deelnemers doorstroomt naar een reguliere baan. Eind oktober is
een evaluatie uitgevoerd, een rapport is nog niet beschikbaar, maar het
advies is om het traject te continueren. Het belang van de gemeente is
onder andere dat het aantal uitkeringsgerechtigden wordt teruggedrongen.
Het belang van DOOR is dat zij de bewoners in de gecontroleerde omgeving
van het eigen ATC een optimale begeleiding kan bieden. In het verleden
werden bewoners bij het ATC van Fourstar geplaatst en kwamen daar soms
in contact met andere deelnemers die geen goede invloed op de bewoners
hadden.
Bij de Walcherse woningbouwcorporaties dient Stichting DOOR jaarlijks een
aanvraag in voor woningen waar bewoners in de derde fase van het
begeleidingstraject geplaatst kunnen worden. In 2009 zijn aan Stichting
DOOR acht woningen toegewezen. Bewoners krijgen, zoals eerder gemeld,
na het succesvol afronden van de derde fase de gelegenheid om op eigen
naam een huurcontract voor de woning af te sluiten.
DOOR heeft met woongoed Middelburg een voorbereidingsovereenkomst
gesloten voor de huur van een boerderij van woongoed Middelburg. Deze
boerderij zal in de toekomst gebruikt worden als opvangcentrum voor (ex-)
gedetineerden. DOOR verwacht dan ook toegerust te zijn voor justitieel
geplaatsten met specifieke problematiek zoals een persoonlijkheidsstoornis, een aangetoonde verstandelijke beperking of acute middelenafhankelijkheid. Het ministerie van Justitie heeft specifieke kwaiteitscriteria
opgesteld voor het kunnen plaatsen van deze zwaardere doelgroep.
Stichting DOOR werkt actief samen met Reclassering Nederland en de
verslavingsreclassering JVZ Emergis. Deze laatste organisatie voert bijvoorbeeld de urinecontroles uit voor Stichting DOOR. Daarnaast schrijven beide
reclasseringsorganisaties adviesrapportages en houden ze toezicht op de

26 |

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

tenuitvoerlegging van de voorwaarden (in het vonnis). In het kader van het
toezicht hebben DOOR, de bewoner en de betrokken reclasseringsorganisatie een keer per zes weken een driegesprek. Zowel DOOR als de reclasseringsorganisaties zijn tevreden over de onderlinge samenwerking. Deze
samenwerking bestaat al geruime tijd en het recent gesloten convenant
tussen de 3RO en de Demo-organisaties is, volgens de reclasseringswerkers
van RN en de verslavingsreclassering JVZ Emergis waarmee de Inspectie
sprak, grotendeels in lijn met de reeds bestaande werkwijze. Van de in het
convenant vastgelegde mogelijkheid voor Demo-instellingen om 24-uur per
dag contact op te nemen met de betrokken reclasseringsorganisatie waren
de betreffende reclasseringswerkers nog niet op de hoogte. Waar medewerkers in het contact met de reclassering niet altijd tevreden over zijn, is de
overdracht van het reclasseringscontact van een unit buiten de regio naar de
unit Middelburg. Deze overdracht wordt standaard door DOOR aan de
betrokken reclasseringsunit gevraagd omdat het bij unit Middelburg een
vaste contactpersoon heeft en er periodiek overlegd moet worden. De
interne overdracht binnen de reclassering loopt volgens medewerkers van
DOOR echter nog niet goed. De betrokken reclasseringsunit houdt de cliënt
dan in de eigen portefeuille.7
Samenwerking
met derden
Beleid

Uitvoering

Oordeel
Op het criterium samenwerking met derden voldoet het beleid. Hoewel niet
verwijtbaar aan Stichting DOOR, voldoen de uitvoering en de borging
overwegend en niet volledig, omdat bij de interne overdracht van een
reclasseringscliënt van de ene naar de andere unit niet altijd voldoende
voortvarendheid wordt betracht.

Borging

Aanbeveling aan de reclassering
Zie er op toe dat cliënten tijdig worden overgedragen aan de reclasseringsunit die het beste de belangen van de cliënt kan behartigen.

7

Bij navraag bij het hoofdkantoor van Reclassering Nederland bleek dat het uitgangspunt is
dat een toezicht wordt overgedragen naar die regio alwaar iemand woonachtig is c.q.
verblijft. RN acht het van belang dat, ingeval blijkt dat iemand niet is overgedragen, via de
contactpersoon die DOOR heeft bij de reclassering, verzocht wordt tot directe overdracht.
Indien die niet binnen een tijdsbestek van bijvoorbeeld 10 dagen is gerealiseerd, dient
opgeschaald te worden via de unitmanager / leidinggevende (dit volgens afspraken binnen
RN).

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 27

2.4		 Dagbesteding
Criterium
Voor deelnemers aan een programma bij de Demo-instelling is er een vorm
van dagbesteding. De Demo-instelling draagt er actief zorg voor dat alle
deelnemers overdag aan activiteiten kunnen deelnemen.
Bevindingen
In het eigen ATC van Stichting DOOR werken bewoners in beginsel 28 uur
per week. Er is voldoende aanbod van werk om alle bewoners de volledige
28 uur aan te bieden. Indien de reclassering hiermee instemt hebben
bewoners ook de mogelijkheid om een deel van de arbeidstijd voor een
uitzendbureau te werken. De voor het uitzendbureau gewerkte uren worden
dan in mindering gebracht op de 28 uur bij het ATC. Een enkele bewoner zit
in de huisdienst en is verantwoordelijk voor het schoonhouden van het
huis. Andere vormen van dagbesteding zijn het mentorgesprek, het
groepsgesprek, uitgebreide mogelijkheden om te sporten, internetten en
tot uiterlijk 23 uur gezamenlijk op kamer tv kijken. Ook eten een aantal
bewoners een keer per week samen. DOOR houdt een centrale planning bij
waarin van te voren wekelijks het programma voor de bewoners individueel
wordt vastgelegd. De planning maakt ook op elk moment inzichtelijk waar
bewoners zijn en wat hun activiteiten zijn. Of bewoners daadwerkelijk de
geplande uren hebben gewerkt wordt geregistreerd en indien dit niet
overeenkomstig de planning is geweest wordt de reden daarvan vastgelegd.
Dagbesteding
Beleid

Oordeel
Op het criterium dagbesteding voldoen het beleid, de uitvoering en de
borging.

Uitvoering

Borging

2.5		 Conclusie
In dit hoofdstuk is aan de hand van een viertal criteria nagegaan hoe het
gesteld is met de reïntegratieactiviteiten van justitieel geplaatsten bij
Stichting DOOR. De conclusie is dat Stichting DOOR een effectieve bijdrage
levert aan de terugkeer in de vrije samenleving van deze justitieel geplaatsten en dat de begeleiding gericht is op het voorkomen van recidive. Voor
alle vier de criteria geldt dat het beleid voldoet aan de normen en aan de
verwachtingen van de Inspectie. Voor het criterium begeleiding en
programma(aanbod) en het criterium dagbesteding geldt tevens dat de

28 |

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

uitvoering en de borging hieraan voldoen. Op de overige twee criteria
voldoen de uitvoering en de borging ‘slechts’ overwegend vanwege een
buiten Stichting DOOR gelegen oorzaak. Bij het criterium selectie en
plaatsing is dit omdat Stichting DOOR niet altijd door de zendende
inrichting over eventuele contra-indicaties geïnformeerd wordt. Deze
komen dan pas na plaatsing aan het licht. Bij het criterium samenwerking
met derden ondervindt DOOR nog wel eens problemen in de afstemming
met de reclasseringsorganisatie over een bewoner vanwege de trage interne
overdracht van een reclasseringscliënt naar reclasseringsunit Middelburg.
Met deze reclasseringsunit is het contact overigens uitstekend.

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 29

3

Maatschappijbeveiliging

30 |

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

Dit hoofdstuk gaat aan de hand van een viertal criteria in op de vraag hoe
het gesteld is met de maatschappijbeveiliging bij Stichting DOOR. Elke
paragraaf opent met een standaardtekst die kort de maatstaf beschrijft die
de ISt hanteert. Daarna volgen haar bevindingen, oordeel en eventuele
verbetervoorstellen in de vorm van aanbevelingen. Het hoofdstuk sluit af
met een conclusie over maatschappij-beveiliging.

3.1		 Risico-inschatting
Criterium
Van bewoners die op grond van een justitiële titel bij een DEMO-instelling
verblijven is een inschatting gemaakt van het recidiverisico en deze is
vastgelegd en bekend bij de instelling. De instelling houdt hiermee in de
begeleiding rekening en is alert op risico’s voor de maatschappij.
Bevindingen
In het document “Trajectbegeleiding” heeft DOOR beschreven dat het bij
het opstellen van het trajectplan van belang is dat er een inschatting wordt
gemaakt van de risico’s. Hierbij houdt DOOR rekening met alle informatie
die over een bewoner bekend is. Het gaat dan bijvoorbeeld om informatie
uit de intake en dossierinformatie uit de PI en om de door de reclassering
uitgevoerde RISc. Zoals eerder bleek is de RISc-uitslag (nog) niet altijd
aanwezig. Tijdens de aanvang van het verblijf zijn dan dus nog niet altijd
alle risico’s bekend. Over het algemeen is DOOR tevreden over de informatieoverdracht, deze is echter niet systematisch en in belangrijke mate
afhankelijk van de bereidwilligheid van betrokken partijen.
Risico-inschatting
Beleid

Uitvoering

Borging

Oordeel
Stichting DOOR maakt in de trajectbegeleiding een inschatting van de
risico’s op basis van de informatie die bekend is. Het beleid voldoet. Omdat
de informatieoverdracht echter niet systematisch is en bij aanvang van het
verblijf niet altijd alle risico’s bekend zijn voldoen op het criterium risico
inschatting de uitvoering en de borging overwegend.
Aanbeveling
Maak met betrokken partijen afspraken over een sluitende informatieoverdracht over bewoners zodat bij aanvang van het verblijf risico’s zoveel
mogelijk bekend zijn.

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 31

3.2		 Veiligheidsrisico’s signaleren en beperken
Criterium
Teneinde veiligheidsrisico’s voor de maatschappij tijdig te kunnen signaleren en zoveel mogelijk te beperken past de DEMO-instelling controlemiddelen toe. De kwaliteitscriteria van het ministerie van Justitie schrijven voor
dat er een 24-uurs begeleiding dient te zijn.8 De ISt vindt het daarnaast
belangrijk dat de DEMO-instelling goed op de hoogte is van de locatie waar
bewoners verblijven. Zo verwacht de ISt dat er een aanwezigheidsregistratie
wordt bijgehouden en dat de instelling zekerstelt dat bewoners niet zonder
toestemming gedurende de nacht de instelling verlaten.
Bevindingen
DOOR maakt gebruik van een aantal controlemiddelen die ertoe dienen bij
te dragen dat de maatschappelijke veiligheid geborgd wordt. Zo is er voor de
aanwezigheidscontrole een aan- en afwezigheidbord waarop bewoners
aangeven of ze er wel of niet zijn. Hiervan wordt volgens personeel ook
consequent gebruik gemaakt. Naast het bord registreert het personeel de
aanwezigheid. Ook buiten het gebouw wordt van bewoners verwacht dat ze
op tijd aanwezig zijn bij afspraken. Indien bewoners bijvoorbeeld niet op
tijd bij het ATC zijn, meldt DOOR dit aan de reclassering.
In het kwaliteitshandboek is in het document “vrijhedenbeleid” beschreven
welke regels er gelden ten aanzien van verlof voor bewoners in het
algemeen en meer in het bijzonder voor bewoners die bij stichting DOOR
verblijven in het kader van een penitentiair programma of een artikel 43
plaatsing. Zo hanteert DOOR voor deze laatste categorieën de norm dat
deelnemers tijdens de nachtelijke uren tenminste van 23.00 tot 6.00 op het
verblijfadres aanwezig dienen te zijn tenzij er sprake is van een toekenning
van de hoogste graad van vrijheden in het weekend.
Bij verdenking van drugsgebruik controleert DOOR bewoners hierop door
het laten uitvoeren van een urinecontrole. De beperkingen van deze
controle komen in paragraaf 5.2 aan de orde.
Voor Stichting DOOR is ook de sociale controle zeer belangrijk. In het
kwaliteitshandboek is een document “contacten buurtbewoners” opgenomen. In het document is beschreven dat DOOR maandelijks contacten
onderhoudt met de buurtbewoners welke aangrenzend wonen en leven
rondom de opvanghuizen en het ATC. De voornaamste doelstelling is het
creëren van een veilige en leefbare woonomgeving voor zowel buren als
bewoners. De oplettendheid van buren heeft ook al een belangrijke bijdrage
8

32 |

In de kwaliteitscriteria van het ministerie van Justitie is dit als volgt beschreven: “ de
zorgaanbieder draagt er zorg voor dat er sprake is van een 24-uurs begeleiding.” Er zijn geen
verwachtingen geformuleerd ten aanzien van de invulling en intensiteit van deze begeleiding.

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

geleverd aan de aanwezigheidscontrole. Zo constateerden buren van het
opvanghuis in Vlissingen dat bewoners tijdens de nachtelijke uren het pand
via de dakterrasdeuren verlieten. Binnenkort wordt daarom naast de reeds
aanwezige panieksluiters een camerasysteem aangebracht. Sociale controle
komt ook van medewerkers die in Vlissingen en Middelburg wonen en de
bewoners geregeld op straat tegenkomen. Ook is er een goed contact met
de wijkagent.
DOOR geeft voor de locaties in Vlissingen en Middelburg op een verschillende wijze invulling aan de 24-uurs begeleiding. In het eerste fase
opvanghuis in Vlissingen is 24 uur per dag fysiek iemand aanwezig. Onder
andere in het BHV-plan is de indeling van de werktijden beschreven. ‘s
Nachts is er een nachtwaker die relevante informatie in de dagrapportage
zet en meldt bij de overdracht. Ook voor de tweede fase in het opvanghuis
in Middelburg geldt volgens het management dat er sprake is van een
24-uurs begeleiding. In tegenstelling tot het opvanghuis in Vlissingen is
hier echter geen nachtelijk toezicht. Om ook tijdens de nachtelijke uren
toezicht te houden op het pand in Middelburg heeft Stichting DOOR
besloten camera’s aan te laten brengen die door de nachtwakers in
Vlissingen kunnen worden uitgelezen. De aanrijdtijd vanuit Vlissingen zal
dan ongeveer 10 minuten bedragen. Voor zowel het opvanghuis in
Vlissingen als het opvanghuis in Middelburg geldt dat DOOR te allen tijde
een beroep kan doen op beveiligers van Delta Safe Ook in noodsituaties als
er door bijvoorbeeld een grieppandemie onvoldoende medewerkers zijn
om de noodzakelijke begeleiding te bieden kan DOOR een beroep doen op
Delta Safe voor ondersteuning.
Veiligheidsrisico’s
signaleren en
beperken
Beleid

Uitvoering

Oordeel
Op het criterium veiligheidsrisico’s signaleren en beperken voldoen het
beleid, de uitvoering en de borging overwegend maar niet volledig omdat
het toezicht op het opvanghuis in Middelburg gedurende de nachtelijke
uren verbeterd kan worden. Stichting DOOR heeft inmiddels besloten dit
toezicht te verbeteren door camera’s aan te brengen.

Borging

3.3		 Melden overtredingen
Criterium
Uit de kwaliteitscriteria van het ministerie van Justitie vloeit voort dat
indien er sprake is van (een vermoeden van) ernstige recidive van een
bewoner die binnen justitieel kader bij de DEMO-instelling verblijft de

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 33

instelling dit meldt bij het ministerie van Justitie. Hetzelfde geldt voor de
kans op ernstige recidive bij een (voortijdig) vertrekkende bewoner. Indien
een bewoner die in het kader van de tenuitvoerlegging van een tbs-maatregel bij de instelling verblijft zich aan deze maatregel onttrekt dient de
instelling dit te melden bij het Landelijk meldpunt ongeoorloofde
afwezigheid.
Verder verwacht de ISt dat de DEMO-instelling aangifte doet bij de politie
van strafbare feiten die tijdens het verblijf bij de instelling door bewoners
gepleegd worden. Indien een bewoner de in het vonnis opgenomen of door
de reclassering gestelde voorwaarden schendt dan verwacht de ISt dat de
DEMO-instelling de reclassering hiervan in kennis stelt. Dit geldt ook voor
het overtreden van interne regels van de DEMO-instelling.
Bevindingen
Stichting DOOR hanteert het incidentenprotocol waarin afspraken tussen
de DEMO-instellingen en de Directie Sanctie- en Preventiebeleid van het
ministerie van Justitie zijn vastgelegd. Dit protocol is een nadere uitwerking
van de kwaliteitscriteria van het ministerie van justitie die betrekking
hebben op het melden van (een vermoeden van) ernstige recidive en de
kans op ernstige recidive bij een (voortijdig) vertrekkende bewoner.
Stichting DOOR geeft aan dat er in voorkomende gevallen altijd overleg is
met DSP. Indien er sprake is van (een vermoeden van) ernstige recidive
wordt dit geregistreerd in het dagelijks logboek en in het digitale dossier op
persoonsniveau. In hoofdstuk 6 gaat de Inspectie in op consequentheid
waarmee gegevens over bewoners in het algemeen in beide systemen
geregistreerd worden.
Bij Stichting DOOR verblijven geen bewoners in het kader van de tenuitvoerlegging van een tbs-maatregel. Dit aspect heeft de Inspectie bij deze
doorlichting dan ook buiten beschouwing gelaten.
In het crisisprotocol heeft Stichting DOOR beschreven dat ze het wenselijk
acht dat het slachtoffer van een strafbaar feit aangifte doet bij de politie
indien het feit buiten gepleegd is. Als het gaat om een strafbaar feit tegen
personeel, doet DOOR aangifte en niet het individuele personeelslid omdat
het personeelslid dan in een lastig parket komt met de bewoner.
Indien een bewoner de voorwaarden uit het vonnis of aanvullende
reclasseringsvoorwaarden schendt dan meldt DOOR dit conform de
samenwerkingsovereenkomst tussen de DEMO-instellingen en de drie RO
bij de betrokken reclasseringsinstelling. Dit geldt ook voor het overtreden
van interne regels van DOOR. Van schendingen van de voorwaarden en het
overtreden van interne regels wordt een incidentregistratie bijgehouden. Bij
het protocol “gele kaarten, incidenten en schaderegistratie” dat is opgeno-

34 |

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

men in het kwaliteitshandboek is een standaard formulier gevoegd voor het
registreren van een incident.Oordeel
Op het criterium melden overtredingen voldoen het beleid, de uitvoering
en de borging.

3.4		 Begeleiding conform vonnis en/of
voorwaarden
Criterium
De ISt verwacht dat de begeleiding van een bewoner in overeenstemming is
met de voorwaarden in het vonnis en/of de door de reclassering opgelegde
voorwaarden. De DEMO-instelling draagt er zorg voor dat het begeleidingsprogramma niet in strijd is met deze voorwaarden en stemt waar nodig af
met de reclassering over het conform de voorwaarden invulling geven aan
individuele begeleidingsplannen.
Bevindingen
Het vonnis en de voorwaarden zijn bekend bij medewerkers van DOOR. Bij
het opstellen van het trajectplan wordt hiermee rekening gehouden. In het
trajectplan is een aparte paragraaf opgenomen voor het advies van de
reclassering. De trajectbegeleider bewaakt dat het trajectplan niet in strijd is
met de voorwaarden. Indien een bewoner de voorwaarden overtreedt dan
stelt DOOR de reclassering hiervan in kennis. Indien er een beslissing dient
te worden genomen over het al dan niet stopzetten van een traject naar
aanleiding van het overtreden van de voorwaarden dan geschiedt dit in
overleg met de reclassering.
Begeleiding
conform vonnis
en/of voorwaarden
Beleid

Oordeel
Begeleiding conform vonnis en/of voorwaarden
Op het criterium begeleiding conform vonnis en/of voorwaarden voldoen
het beleid, de uitvoering en de borging.

Uitvoering

Borging

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 35

3.5		 Conclusie
In dit hoofdstuk is aan de orde geweest hoe het gesteld is met de maatschappijbeveiliging bij Stichting DOOR. Van de vier criteria waarnaar
gekeken is, voldoen er twee volledig. Het betreft de criteria melding van
overtredingen en begeleiding conform vonnis en/of voorwaarden. De
Inspectie is positief over het beleid dat in de in het kwaliteitshandboek
opgenomen protocollen en andere documenten is vastgelegd. Het criterium
veiligheidsrisico’s signaleren en beperken voldoet overwegend maar niet
volledig omdat het toezicht op het opvanghuis in Middelburg gedurende de
nachtelijke uren verbeterd kan worden.
Ook het criterium risico-inschatting voldoet overwegend en niet volledig
omdat de informatieoverdracht naar DOOR niet systematisch is en bij
aanvang van het verblijf niet altijd alle risico’s bekend zijn. DOOR kan er
naar streven door sluitende afspraken de informatievoorziening te
verbeteren.

36 |

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 37

4

Rechtspositie

Calamiteiten
Beleid

Uitvoering

Borging

38 |

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

Dit hoofdstuk gaat aan de hand van een zestal criteria uit het toetsingkader
in op de vraag hoe het gesteld is met de rechtspositie van de justitieel
geplaatsten bij Stichting DOOR. Elke paragraaf opent met een standaardtekst die kort de maatstaf beschrijft die de ISt hanteert. Daarna volgen haar
bevindingen, oordeel en eventuele verbetervoorstellen in de vorm van
aanbevelingen. Het hoofdstuk sluit af met een conclusie of de rechten zijn
gewaarborgd.

4.1		 Rechtmatige plaatsing
Criterium
Bij plaatsing in een DEMO-instelling op basis van een door het ministerie
van Justitie gefinancierde juridische titel dient de instelling volgens de
kwaliteitscriteria van het ministerie van Justitie (teneinde voor deze
plaatsing te worden gefinancierd) te beschikken over een beslissing waaruit
de juridische titel blijkt. De ISt kijkt bij dit criterium naar de aanwezigheid
van de juridische titels op grond waarvan een bewoner is geplaatst bij een
DEMO-instelling om vast te stellen of bewoners op een deugdelijke
juridische grondslag aan een justitieel traject worden onderworpen.
Bevindingen
In het document “Stappenplan binnenkomst nieuwe bewoner” is vastgelegd dat indien er sprake is van een justitieel programma, er zo snel
mogelijk een kopie van de beschikking of het vonnis naar de administratie
van DOOR en de coördinator gefaxt wordt. Personeel geeft aan overeenkomstig te handelen. Uit dossieranalyse door de Inspectie is gebleken dat
zowel in het papieren als in de digitale dossiers de beslissing waaruit de
juridische titel blijkt, aanwezig is.
Rechtmatige
plaatsing
Beleid

Oordeel
Op het criterium rechtmatige plaatsing voldoen het beleid, de uitvoering en
de borging.

Uitvoering

Borging

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 39

4.2		 Informeren over rechten
Criterium
Op grond van de artikelen 33, 76 en 77 ECS dienen bewoners bij het eerste
contact mondeling en schriftelijk in een voor hen begrijpelijke taal te
worden geïnformeerd over hun rechten en plichten. Het gaat dan bijvoorbeeld om leefregels waarbij voor de bewoner duidelijk dient te zijn wat van
hem verwacht wordt en welke consequenties het overtreden van regels
heeft. De ISt verwacht dat een bewoner in ieder geval geïnformeerd wordt
over het recht om een klacht in te dienen, over het recht op privacy en over
het recht om toegang te hebben tot het eigen dossier.
Bevindingen
De eerste actie die is opgenomen in het document “Stappenplan binnenkomst nieuwe bewoner” is het mondeling doornemen van het huisreglement met de bewoner. Een in dienst zijnde woonbegeleider, indien
aanwezig de mentor en anders een collega, dient dit op zich te nemen. De
bewoner is dan echter al bekend zijn met de belangrijkste huisregels omdat
deze reeds bij de intake worden uitgelegd. Bewoners gaven aan goed
geïnformeerd te worden, zo is het sanctiebeleid (gele kaarten systeem)
direct bij aanvang uitgelegd. De Inspectie stelde vast dat op de kamers van
de bewoners een bewonersmap ligt waarin belangrijke informatie voor de
bewoners is opgenomen. Een document in deze map is het huisreglement
waarin bewoners geïnformeerd worden over het recht om een klacht in te
dienen en over het recht op privacy. Hierbij wordt verwezen naar respectievelijk het klachtenreglement en het privacyreglement. In het privacyreglement is opgenomen dat bewoners het recht hebben het eigen dossier in te
zien.
Informeren over
rechten
Beleid

Oordeel
Op het criterium informeren over rechten voldoen het beleid, de uitvoering
en de borging.

Uitvoering

Borging

40 |

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

4.3		 Klachtrecht
Criterium
Op grond van de artikelen 14, 15 en 16 ECS dienen bewoners bij een
Demo-instelling een klacht te kunnen indienen over de wijze waarop ze
door de instelling of medewerkers van die instelling behandeld worden. De
instelling heeft hiertoe in een beklagprocedure voorzien waarin een
objectieve en onafhankelijk toets van de klacht geborgd is. Toegang tot de
beklagprocedure is eenvoudig en de afhandeling geschiedt binnen redelijke
termijn. De bewoner kan tegen de beslissing in de klachtzaak bezwaar
maken en/of beroep instellen.
Bevindingen
Stichting DOOR heeft een uitgebreid klachtenreglement dat een onderdeel
is van het kwaliteitshandboek. Een keer per twee jaar wordt het geëvalueerd
en zonodig bijgesteld. De volgende evaluatiedatum is 1 april 2011. In het
klachtenreglement is beschreven dat Stichting DOOR zorg draagt voor het
bestaan van een, onafhankelijk van Stichting DOOR werkende, klachtencommissie. Het bestuur van Stichting DOOR stelt een klachtencommissie in
en benoemd drie leden, waaronder de voorzitter, die geen bestuurslid of
werknemer zijn van Stichting DOOR. De klager kan een klacht vrij van
kosten indienen bij de directeur van Stichting DOOR en zich bij het
indienen van de klacht laten bijstaan. De directeur registreert de klacht en
stuurt een ontvangstbevestiging naar klager en aangeklaagde. De directeur
tracht altijd eerst te bemiddelen tussen partijen tenzij dit niet op prijs wordt
gesteld door de klager of op voorhand duidelijk is dat dit niet tot een
oplossing zal leiden. Indien er geen bemiddeling plaatsvindt of bemiddeling niet tot het gewenste resultaat leidt wordt de klacht doorgezonden naar
de klachtencommissie.
De klachtencommissie stuurt direct na ontvangst van de klacht een
ontvangstbevestiging aan de klager en een kopie van de klacht aan de
aangeklaagde en aan Stichting DOOR. De klachtencommissie stelt een
datum vast waarop de klacht tijdens een zitting wordt behandeld. Stichting
DOOR verstrekt tijdig voor de zitting alle voor de behandeling van de klacht
relevante informatie aan de klachtencommissie. Zowel de klager als
Stichting DOOR als de aangeklaagde worden tijdens de zitting in de
gelegenheid gesteld een mondelinge toelichting te geven op de klacht. De
klager kan zich op eigen kosten tijdens de zitting laten bijstaan door een
adviseur of een deskundige. Binnen vier weken, of indien er een bemiddelingspoging is ondernomen binnen zeven weken, na indiening van de
klacht neemt de klachtencommissie een beslissing. De klachtencommissie
kan aanbevelingen doen aan Stichting DOOR gericht op het nemen van
maatregelen ten aanzien van de klager of bewoners in het algemeen. Het

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 41

klachtenreglement voorziet niet in de mogelijkheid tegen de beslissing van
de klachtencommissie bezwaar te maken dan wel beroep in te stellen.
Uit het jaarverslag 2008 van Stichting DOOR blijkt dat in 2008 geen klachten
zijn ingediend bij de klachtencommissie.
Klachtrecht
Beleid

Uitvoering

Borging

Oordeel
Stichting DOOR heeft in een beklagprocedure voorzien waarin een objectieve
en onafhankelijk toets van de klacht geborgd is. Toegang tot de beklagprocedure is op papier eenvoudig en de afhandeling dient binnen een redelijke
termijn te geschieden. Of dit in de praktijk ook zo is heeft de ISt niet kunnen
beoordelen omdat er in 2008 geen klachten zijn ingediend. Het klachtenreglement voorziet niet in de mogelijkheid tegen de beslissing van de klachtencommissie bezwaar te maken dan wel beroep in te stellen. Om deze reden
voldoen het beleid en de borging overwegend. Niet in het oordeel meegewogen valt het de ISt op dat de klager zelf de kosten dient te dragen voor het zich
tijdens de zitting laten bijstaan door een adviseur of een deskundige.
Aanbevelingen
Voorzie voor de klager in de mogelijkheid om tegen de beslissing van de
klachtencommissie bezwaar te maken dan wel beroep in te stellen.
Overweeg te voorzien in kostenloze bijstand tijdens de zitting door een
adviseur of deskundige.

4.4 Privacy
Criterium
Op grond van de artikelen 64 en 66 ECS dient de instelling rekening te
houden met de privacy van de bewoner. Gegevens worden slechts bekend
gemaakt aan personen die hiertoe bevoegd zijn en er worden niet meer
gegevens geleverd dan nodig. Bij dit criterium kijkt de ISt of de instelling in
instructies of anderszins schriftelijk heeft vastgelegd dat de privacy van
bewoners gerespecteerd dient te worden, dat dit in de praktijk ook gebeurt
en of er mechanismen zijn die waarborgen dat er verbeteracties getroffen
worden indien er sprake is van privacyschendingen.
Bevindingen
Stichting DOOR heeft een privacyreglement dat een onderdeel is van het
kwaliteitshandboek. Eén keer per twee jaar wordt het geëvalueerd en
zonodig bijgesteld. De volgende evaluatiedatum is 18 juni 2011. Het
privacyreglement is opgesteld door medewerkers, bewoners, ketenpartners,
het College Bescherming Persoonsgegevens en enkele derden om duidelijk
te maken hoe Stichting DOOR omgaat met gegevens van bewoners. Het

42 |

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

beschrijft de gegevens waarop het van toepassing is en de restricties die
gelden voor het verzamelen, gebruiken en verwerken van gegevens over
bewoners. Het regelt ook de voorwaarden waaronder deze gegevens aan
derden ter beschikking kunnen worden gesteld. Bewoners geven aan dat er
bij hen geen inbreuken op de privacy bekend zijn. Medewerkers stellen dat
de privacy van bewoners gerespecteerd wordt. Indien er sprake zou zijn van
een schending dan kan de bewoner gebruik maken van de klachtenprocedure. Daarnaast staat de mogelijkheid open dat een bewoner een klacht
indient bij het College Bescherming Persoonsgegevens.
Privacy
Beleid

Oordeel
Op het criterium privacy voldoen het beleid, de uitvoering en de borging.

Uitvoering

Borging

4.5		 Toegang dossier

Criterium
Volgens artikel 63 ECS heeft de bewoner het recht om kennis te nemen van
zijn dossier. Bij dit criterium kijkt de ISt of de instelling in schriftelijke
procedures heeft vastgelegd dat bewoners (indien gewenst) toegang krijgen
tot het eigen dossier, of in de praktijk bewoners ook altijd toegang krijgen
tot het eigen dossier en of er mechanismen zijn die waarborgen dat er
verbeteracties getroffen worden indien toegang niet verleend wordt.
Bevindingen
In artikel 11 van het privacyreglement is bepaald dat een bewoner recht
heeft op een volledig overzicht van zijn cliëntgegevens. Dat houdt, aldus dit
artikel, ook in dat de bewoner recht heeft op inzage in en afgifte van een
afschrift van het dossier. Het betreffende artikel is nader uitgewerkt in het
document “Dossierinzage door cliënten”. Bewoners geven aan dat ze als ze
hier om vragen het eigen dossier altijd kunnen inzien. Volgens medewerkers worden dergelijke verzoeken standaard ingewilligd. Wel is het zo dat
slechts een beperkt aantal bewoners hier daadwerkelijk om vraagt. Indien
een bewoner vindt dat er onterecht geen inzage wordt gegeven in het eigen
dossier dan kan de bewoner gebruik maken van de klachtenprocedure. Bij
vertrek ontvangen bewoners kopieën van alle formele rapportages en van
documenten afkomstig van derden, uit het eigen persoondossier. Zij
tekenen dan de verklaring “ontvangst dossierstukken”. Het dossier wordt
vervolgens gearchiveerd en gesloten.

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 43

Toegang dossier
Beleid

Oordeel
Op het criterium toegang dossier voldoen het beleid, de uitvoering en de
borging.

Uitvoering

Borging

4.6 Discriminatie
Criterium
Op grond van artikel 20 ECS wordt er geen onderscheid gemaakt naar ras,
geslacht, etnische herkomst, geloofsovertuiging of maatschappelijke
situatie. Bij dit criterium kijkt de ISt of de instelling in instructies, gedragscode of anderszins schriftelijk heeft vastgelegd dat bewoners op deze
gronden niet gediscrimineerd worden, of in de praktijk bewoners bij de
instelling niet gediscrimineerd worden en of er mechanismen zijn die
waarborgen dat er verbeteracties getroffen worden indien er wel sprake is
van discriminatie.
Bevindingen
In het “protocol beroepsethiek” staat dat hulpverlening wordt geboden
zonder aanzien des persoons. In de beleidsnota 2008-2012 schrijft Stichting
DOOR dat ze mensen accepteert zoals ze zijn. Hierbij wordt geen onderscheid gemaakt naar religie, geaardheid, afkomst, verleden, rang of stand.
Acceptatie kent ook grenzen voor Stichting DOOR, grensoverschrijdend
gedrag wordt niet geaccepteerd. Medewerkers en bewoners geven aan dat er
bij Stichting DOOR niet gediscrimineerd wordt. Bewoners ervaren een
bepaalde beslissing wel eens als een onterecht onderscheid, maar als ze dan
later reflecteren is er wel begrip. Indien de bewoner zich gediscrimineerd
voelt kan deze gebruik maken van de klachtenprocedure.
Discriminatie
Beleid

Oordeel
Op het criterium discriminatie voldoen het beleid, de uitvoering en de
borging.

Uitvoering

Borging

44 |

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

4.7		 Conclusie
De Inspectie kan niet anders concluderen dan dat de rechten van bewoners
bij Stichting DOOR goed geregeld zijn. Van de zes in dit hoofdstuk besproken criteria voldoen vijf criteria volledig. Uitsluitend voor het criterium
klachtrecht, dat overigens overwegend voldoet, heeft de Inspectie een
enkele opmerking. Zo mist het de mogelijkheid om tegen de beslissing van
de klachtencommissie bezwaar te maken dan wel beroep in te stellen. Ook
viel het de Inspectie op dat de klager zelf de kosten dient te dragen van de
bijstand door een adviseur of deskundige tijdens de zitting.

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 45

5

Interne veiligheid

46 |

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

Dit hoofdstuk gaat aan de hand van een tweetal criteria uit het toetsingkader in op de vraag hoe het gesteld is met de interne veiligheid bij Stichting
DOOR. Elke paragraaf opent met een standaardtekst die kort de maatstaf
beschrijft die de Inspectie hanteert. Daarna volgen haar bevindingen,
oordeel en eventuele verbetervoorstellen in de vorm van aanbevelingen.
Het hoofdstuk sluit af met een conclusie over de fysieke veiligheid van de
justitieel geplaatsten en de medewerkers van Stichting DOOR.

5.1		 Veiligheid bewoners en medewerkers
Criterium
Zowel voor bewoners als voor medewerkers bij een DEMO-instelling is het
belangrijk dat het veilig is bij de instelling. Veilig om te werken en veilig om
te wonen. Voor medewerkers verwacht de ISt dat ze getraind zijn in het
omgaan met risicovolle situaties en dat er bijvoorbeeld veiligheidsrichtlijnen zijn voor kamerinspecties, huisbezoeken en nachtdiensten. Voor de
veiligheid van bewoners vindt de ISt het belangrijk dat onderlinge agressie
en geweld tussen bewoners zoveel mogelijk wordt tegengegaan en dat er
voldoende aandacht is voor brandveiligheidsprocedures en
brandveiligheidsvoorzieningen.
Bevindingen
In de “Veiligheidsinstructies binnen en buiten het pand” zijn veiligheidsmaatregelen beschreven. Medewerkers worden getraind in het omgaan met
risicovolle situaties in de cursus “omgaan met agressie”. De Inspectie
informeerde bij drie medewerkers of ze deze cursus hadden gevolgd. Bij een
van de drie medewerkers bleek dit het geval te zijn. De andere twee
medewerkers die respectievelijk één en twee jaar in dienst waren bij DOOR
hadden de cursus nog niet gevolgd. Wel hadden ze alledrie de cursus
psychodiagnostiek gevolgd.
Stichting DOOR heeft geen instructies voor kamerinspecties waarin is
vastgelegd hoe de veiligheid van medewerkers het beste gewaarborgd kan
worden. Zo is bijvoorbeeld niet vastgelegd of medewerkers een kamerinspectie samen of alleen uit dienen te voeren. In de praktijk blijkt er
verschillend invulling te worden gegevens aan de kamerinspecties.
Medewerkers bepalen bijvoorbeeld zelf of de bewoner al dan niet bij de
inspectie aanwezig is. Specifieke afspraken voor de nachtdienst zijn
beschreven in het BHV plan en in het document “werkafspraken nachtwakers” dat een onderdeel is van het kwaliteitshandboek. De brandveiligheidsprocedures zijn eveneens in het BHV plan opgenomen. Dit geldt ook voor
het oefenen en testen van brandveiligheidsprocedures en voorzieningen en
de evaluatie van de uitkomsten. Medewerkers en bewoners voelen zich over

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 47

het algemeen veilig. Volgens medewerkers is er ook wel eens sprake van
spanningen en dreigt het dan onveilig te worden, er wordt dan echter tijdig
opgetreden.
In het opvanghuis in Vlissingen dienen medewerkers piepers te dragen. Dit
wordt nog wel eens vergeten, maar personeel onderling spreekt elkaar hier
wel actief op aan. Doorgaans zijn er minimaal twee personeelsleden
aanwezig op een locatie waar bewoners een programma volgen. Om elkaars
veiligheid te waarborgen is er een ongeschreven regel om alert te zijn op de
veiligheid van de ander. Is iemand meer dan 10 minuten buiten beeld dan
wordt nagegaan of alles in orde is.
Voor het ATC geldt dat er gemiddeld negen bewoners tegelijkertijd verdeeld
over drie verdiepingen en vier ruimtes aan het werk zijn. Er zijn dan
doorgaans een à twee arbeidstrainers aanwezig en een stagiaire. In de
afgelopen drie jaar is er, volgens de huidige arbeidstrainer, nooit een
probleem geweest. Als er iets gaande is dan is het belangrijk dit van te voren
aan te voelen en te voorkomen dat het escaleert. In het gebouw waar het
ATC is ondergebracht is geen piepersysteem zoals in het opvanghuis in
Vlissingen. De arbeidstrainer mist dit naar eigen zeggen niet. Het ATC is net
als de opvanghuizen meegenomen in de RI&E. In het veiligheidshuis in
Vlissingen is als additionele veiligheidsmaatregel een sluisdeur naar het
personeelskantoor aangebracht.
Gedurende de nacht is er geen personeel aanwezig in het opvanghuis in
Middelburg. Bewoners kunnen echter gedurende de nacht contact
opnemen met de consignatiedienst die snel ter plaatse kan zijn. Een
bewoner uit de derde fase waarmee de Inspectie sprak gaf aan dat hij tijdens
zijn verblijf in Middelburg
’s nachts een keer een beroep heeft gedaan op deze functionaris en dat die
binnen acht minuten ter plaatse was.
Veiligheid
bewoners en
medewerkers
Beleid

Uitvoering

Borging

48 |

Oordeel
Stichting DOOR heeft veiligheidsmaatregelen beschreven en traint
medewerkers in het omgaan met risicovolle situaties. De Inspectie is ook
positief over de aanwezigheid van het piepersysteem in het opvanghuis in
Vlissingen. In het ATC, waar personeel elkaar slechts beperkt in het oog kan
houden, ontbreekt echter een dergelijk systeem. Stichting DOOR heeft
bovendien niet in instructies voor kamerinspecties vastgelegd hoe de
veiligheid van medewerkers het beste gewaarborgd kan worden. Daarom
voldoet het beleid beperkt. De uitvoering voldoet overwegend omdat
personeel alert is, maar enkele medewerkers, die al enige tijd bij Stichting
DOOR werken, de cursus omgaan met agressie nog niet hebben gevolgd.
Omdat personeel elkaar in voorkomend geval aanspreekt op het niet dragen
van de pieper en er voorzien is in het oefenen en testen van brandveilig-

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

heidsprocedures is de ISt positief over de borging. Deze voldoet overwegend, maar niet volledig omdat niet geborgd is dat medewerkers tijdig de
cursus omgaan met agressie volgen.
Aanbevelingen
Realiseer instructies voor kamerinspecties en leg vast hoe de veiligheid van
medewerkers het beste gewaarborgd kan worden.9
Draag er zorg voor dat alle medewerkers getraind zijn in het omgaan met
risicovolle situaties.
Overweeg ook in het ATC en eventueel andere locaties waar Stichting DOOR
dagelijks bewoners begeleid, te werken met een piepersysteem.

5.2		 Drugsgebruik
Criterium
Als voorwaarde om aan een programma bij een DEMO-instelling deel te
nemen geldt dat er geen sprake is van een acute alcohol- of drugsverslaving.
De ISt vindt het dan ook wenselijk dat gedurende het verblijf in de instelling
het gebruik van drugs, waaronder alcohol, actief wordt tegengegaan. Zo
wordt van de instelling verwacht dat ze beschreven heeft hoe ze het
drugsgebruik tegengaat, welke normen er voor bewoners gelden en wat de
sancties zijn bij overtreding van de normen. Van de instelling wordt
verwacht dat ze overeenkomstig handelt en ook borgt dat het gebruik van
drugs wordt tegengegaan.
Bevindingen
Volgens het sanctiebeleid van Stichting DOOR, dat is vastgelegd in het in het
kwaliteitshandboek opgenomen protocol incidentregistratie, leidt het
gebruik of bezit van harddrugs en/of het verhandelen van drugs in beginsel
tot directe uitplaatsing. In het huisreglement is aangegeven dat het gebruik,
bezit of verhandelen van drugs niet is toegestaan en tot een interne sanctie
zal leiden. In de praktijk krijgen bewoners die harddrugs gebruikt hebben
nog wel eens een kans. Hiertoe beslissen de directie en de reclassering dan
in samenspraak.
Drugsgebruik wordt gecontroleerd door het afnemen van een urinecontrole
indien er verdenkingen bestaan op grond van bijvoorbeeld gedrag of fysieke
kenmerken. Voor personeel zijn geen specifieke instructies opgesteld voor
het selecteren voor en het aanzeggen van een urinecontrole. Medewerkers
9

In haar wederhoorreactie heeft Stichting DOOR aangegeven dat n.a.v. de doorlichting er een
protocol is opgesteld voor kamercontroles.

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 49

schatten zelf in wanneer dit wenselijk is. Daarnaast worden drugscontroles
uitgevoerd indien hierover in het trajectplan afspraken zijn opgenomen. Dit
kan bijvoorbeeld zijn naar aanleiding van voorwaarden uit het vonnis en/of
afspraken met de reclassering. Van bewoners neemt Stichting DOOR niet
steekproefsgewijs een urinecontrole af.
In het huisreglement wijst Stichting DOOR bewoners er op dat deze
controles op onaangekondigde momenten kunnen plaatsvinden. Bewoners
worden dan verwezen naar de verslavingsreclassering JVZ Emergis in
Middelburg. Bewoners uit het opvanghuis in Vlissingen geven aan dat ze
zelf de kosten moeten dragen voor het (openbaar) vervoer naar Middelburg
om daar de door de Stichting verplicht gestelde controle te laten uitvoeren.
Medewerkers geven aan dat de urinecontrole door de verslavingsreclassering JVZ zijn beperkingen kent omdat uitsluitend op maandag en vrijdag
een controle kan worden uitgevoerd. Hierdoor is er een gerede kans dat,
indien er op bijvoorbeeld dinsdag een vermoeden is van drugsgebruik, dit
bij de controle op vrijdag niet meer valt aan te tonen. Medewerkers maken
zich ook enigszins zorgen over het gebruik van drugs door bewoners. Met
name in Vlissingen is het relatief eenvoudig voor bewoners om drugs te
verkrijgen. Recent hadden enkele bewoners gezamenlijk op de kamer van
een van de bewoners in het opvanghuis te Vlissingen met harddrugs
geëxperimenteerd. Volgens Stichting DOOR zal dit tot beëindiging van de
trajecten van betrokkenen leiden. Helaas is bij negatieve uitstroom
drugsgebruik relatief vaak de oorzaak.
Stichting DOOR heeft geen specifieke instructies voor het houden van
kamercontroles waarin bijvoorbeeld de aanleiding, de frequentie en
specifieke aandachtspunten tijdens de controle zijn geregeld.
Desalniettemin houden medewerkers kamercontroles gehouden. Bewoners
vinden het prettig dat ze geïnformeerd worden over gehouden controles.
Zowel de uitkomsten van kamercontroles als van urinecontroles registreren
medewerkers in het logboek en in het dossier op persoonsniveau.
Drugsgebruik
Beleid

Uitvoering

Borging

50 |

Oordeel
Gebruik of bezit van harddrugs en het verhandelen van drugs leidt bij
Stichting DOOR in beginsel tot directe uitplaatsing. Het beleid van Stichting
DOOR hierover is helder en bewoners zijn dan ook goed op de hoogte van
de consequenties van drugsovertredingen. Desalniettemin vormt drugsgebruik een probleem bij Stichting DOOR. De Inspectie vindt dat het beleid en
de uitvoering op het criterium drugsgebruik beperkt voldoen. Zo mist de
Inspectie specifieke instructies voor personeel waarin richtlijnen zijn
opgenomen voor het selecteren voor en het aanzeggen van een urinecontrole. Ook mist de Inspectie specifieke instructies voor het houden van
kamercontroles waarin bijvoorbeeld de aanleiding, de frequentie en
specifieke aandachtspunten tijdens de controle zijn geregeld. Daarnaast

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

heeft Stichting DOOR geen beleid voor steekproefsgewijze urinecontroles.
Controles worden in de praktijk dan ook uitsluitend op indicatie gehouden.
Bij het laten uitvoeren van urinecontroles is het bovendien een grote
beperking dat dit slechts twee keer per week mogelijk is. Hierdoor is het
onvoldoende mogelijk om drugsgebruik actief tegen te gaan. De Inspectie
vindt het onwenselijk dat een opvanghuis een omgeving is waar bewoners
met drugs experimenteren. Het lijkt de Inspectie voorts niet een voor de
hand liggende keuze om bewoners zelf de kosten te laten dragen voor het
(openbaar)vervoer naar Middelburg om daar de door de Stichting verplicht
gestelde controle te laten uitvoeren.10 Over de borging is de Inspectie
positiever, deze voldoet bij gebrek aan beleid weliswaar niet volledig, maar
wel overwegend omdat zowel de uitkomsten van kamercontroles als van
urinecontroles worden geregistreerd in het logboek en in het dossier op
persoonsniveau. Ook leidt de constatering van drugsgebruik tot
maatregelen.
Aanbevelingen
Stel instructies op voor personeel met richtlijnen voor de selectie voor en
het aanzeggen van een urinecontrole en voor het houden van kamercontroles waarin bijvoorbeeld de aanleiding, de frequentie en specifieke aandachtspunten tijdens de controle, zijn geregeld.11
Onderwerp bewoners ook aan steekproefsgewijze urinecontroles.
Draag er zorg voor dat urinecontroles op meer momenten, dan de huidige
twee dagen in de week, kunnen worden uitgevoerd.

5.3		 Conclusie
In dit hoofdstuk is aan de hand van het criterium veiligheid medewerkers en
bewoners en het criterium drugsgebruik ingegaan op de vraag hoe het
gesteld is met de interne veiligheid bij Stichting DOOR. Van alle aspecten
waar bij deze doorlichting naar is gekeken heeft de Inspectie relatief de
meeste aanmerkingen en bijgevolg aanbevelingen voor de interne
veiligheid. Dat wil niet zeggen dat de Inspectie een onveilige situatie heeft
aangetroffen. Integendeel, bewoners en medewerkers voelen zich veilig bij
Stichting DOOR en er is ook veel veiligheidsbewustzijn onder medewerkers.
Juist dit veiligheidsbewustzijn heeft geresulteerd in een kritische reflectie
In haar wederhoorreactie heeft Stichting DOOR aangegeven dat na de doorlichting van de
ISt besloten is dat bewoners niet meer zelf de reiskosten hoeven te dragen die gemaakt
worden voor een door DOOR verplicht gestelde urinecontrole. Stichting DOOR vergoed nu
deze onkosten aan de bewoners.
11
In haar wederhoorreactie heeft Stichting DOOR aangegeven dat n.a.v. de doorlichting van de
ISt er een protocol is opgesteld voor kamercontroles.
10

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 51

op de eigen organisatie en in het signaleren van belangrijke aandachtpunten. Belangrijkste aandachtspunten zijn dat het ontbreekt aan bepaalde
instructies voor kamerinspecties en urinecontroles, dat niet alle medewerkers binnen afzienbare tijd na indiensttreding de cursus omgaan met
agressie hebben gevolgd en dat de huidige mogelijkheden om urinecontroles uit te voeren niet toereikend zijn om drugsgebruik actief tegen te gaan.

52 |

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 53

6

Organisatieaspecten

54 |

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

Van de organisatieaspecten beziet de ISt die aspecten die direct invloed
hebben op de kwaliteit van het primaire proces. Dit hoofdstuk gaat in op
drie organisatieaspecten. Ook in dit hoofdstuk opent elke paragraaf met
een standaardtekst die kort de maatstaf beschrijft die de ISt hanteert.
Daarna volgen haar bevindingen, oordeel en eventuele verbetervoorstellen
in de vorm van aanbevelingen. Het hoofdstuk sluit af met een conclusie
over de drie organisatieaspecten personeelsmanagement, communicatie en
integriteit.

6.1		 Personeelsmanagement
Criterium
Zowel kwantitatief als kwalitatief is de personeelsinzet voldoende om
deelnemers met een justitiële titel de gevraagde begeleiding te kunnen
bieden. De instelling heeft aandacht voor de personeelsterkte, ook tijdens
vakantieperiodes. Volgens de kwaliteitscriteria van het ministerie van
Justitie dient de instelling te beschikken over een opleidingsplan voor
medewerkers. In dit plan is in ieder geval aandacht voor het omgaan met
agressie en het gebruik van verslavende middelen. Bovendien dienen alle
begeleiders te beschikken over HBO werk- en denkniveau.
Bevindingen
Het personeelsbeleid bij Stichting DOOR is er op gericht dat er altijd
voldoende medewerkers aanwezig zijn om deelnemers met een justitiële
titel de gevraagde begeleiding te kunnen bieden. Indien onderbezetting
dreigt dan kan er een beroep gedaan worden op het beveiligingsbedrijf
Delta Safe waarmee hieromtrent afspraken zijn gemaakt. Daarnaast wordt
creatief omgegaan met de inzetbaarheid van personeel. Zo is bijvoorbeeld
door de langdurige uitval van een arbeidstrainer er voor gekozen dat de
procesbegeleider diens taken waarneemt. Door de inzet van vier stagiaires
zijn er ook extra mensen op de werkvloer aanwezig. Ook kan Stichting
DOOR een beroep doen op een uitgebreid vrijwilligersnetwerk.
Volgens de roostermaker is het rooster met de huidige bezetting goed in te
delen. In de zomerperiode moet er wel extra aangepakt worden. Waar
volgens medewerkers wel aandacht voor dient te zijn is de bezetting van de
diensten op de vrijdag- en zaterdagavond. Op deze avonden gaan bewoners
uit en is er mede door alcoholgebruik een verhoogd risico op ongewenst
gedrag. Ook geven arbeidstrainers aan dat met de huidige bezetting de
gevraagde begeleiding wel geboden kan worden, maar dat er onvoldoende
tijd overblijft om rapportages over bewoners door te lezen en zelf te
rapporteren. De volgende paragraaf gaat nader op dit aspect in.

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 55

Voor vrijwilligers is er volgens de nota vrijwilligerswerk 2008 een begeleidings- en opleidingsprogramma. Uit de beleidsnota 2008-2012 blijkt dat dit
een basistraining betreft van twee dagdelen. Voor vaste medewerkers heeft
de ISt geen opleidingsplan aangetroffen. Volgens medewerkers zijn er
voldoende mogelijkheden om gewenste opleidingen te volgen en wordt
verwacht dat ze bepaalde trainingen ook volgen, maar een document
waaruit blijkt welke trainingen er beschikbaar zijn en wanneer deze door
wie gevolgd dienen te worden is niet voorhanden. Wat bij Stichting DOOR
wel geregeld is, is dat het functioneringsgesprek dient voor het wederzijds
kenbaar maken van opleidingen die aan het functioneren kunnen bijdragen. Daarnaast wordt er gewerkt met een persoonlijk ontwikkelingsplan
waarin aandacht is voor opleidingen. Uit interviews blijkt echter dat niet
alle medewerkers de training omgaan met agressie binnen afzienbare tijd
hebben gevolgd.
Bij Stichting DOOR heeft recent een inhaalslag plaatsgehad om uitsluitend
personeel met een Hbo-opleiding in dienst te hebben. Nagenoeg alle
medewerkers hebben nu een dergelijke opleiding afgerond, een enkeling is
nog bezig met de afronding van de HBO studie. Het personeel dat niet
bereid was de vereiste papieren te halen heeft de organisatie verlaten.
Medewerkers betreuren het dat enkele collega’s die uitstekend functioneerden maar een Mbo-opleiding hadden en niet verder wilden studeren niet
konden blijven.
Personeels
management
Beleid

Uitvoering

Borging

56 |

Oordeel
Zowel kwantitatief als kwalitatief is de personeelsinzet bij Stichting DOOR
voldoende om deelnemers met een justitiële titel de gevraagde begeleiding
te kunnen bieden. Waar de instelling nog aandacht voor zou kunnen
hebben is de personeelsterkte op de vrijdag- en zaterdagavond. De
uitvoering op het criterium kwantiteit en kwaliteit personeel voldoet
daarom overwegend en niet volledig. In de uitvoering staan medewerkers
wel voldoende middelen ter beschikking om opleidingswensen kenbaar te
maken tijdens bijvoorbeeld het functioneringsgesprek en hieraan aandacht
te besteden in het persoonlijk ontwikkelingsplan. Ook beleidsmatig heeft
Stichting DOOR hier aandacht aan besteed. Omdat de Inspectie bij Stichting
DOOR echter geen opleidingsplan heeft aangetroffen voldoet ook het
beleid overwegend en niet volledig. In beleid heeft Stichting DOOR verder
ook vastgelegd dat medewerkers niet alleen dienen te beschikken over een
HBO werk- en denkniveau, maar ook daadwerkelijk een HBO-opleiding
dienen te hebben afgerond. De borging voldoet omdat Stichting DOOR
flexibel kan inspelen op onderbezetting door de inzet van vrijwilligers,
stagiaires en Delta Safe.

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

Aanbevelingen
Heb aandacht voor voldoende personeelsbezetting op de vrijdag- en
zaterdagavond.
Ontwikkel een opleidingsplan voor medewerkers en draag er zorg voor dat
dit wordt uitgevoerd.

6.2		 Communicatie
Criterium
Er is een effectieve in- en externe communicatiestructuur. Bijzonderheden
over bewoners worden tijdig gerapporteerd en op de juiste, voor belanghebbenden toegankelijke locatie, geregistreerd.
Bevindingen
De Inspectie heeft bij Stichting DOOR geen document aangetroffen waarin
de externe communicatiestructuur beschreven is. In de Nota
“Doorontwikkelen binnen kaders” heeft Stichting DOOR wel haar interne
communicatiestructuur beschreven. Deze communicatiestructuur blijkt
ook aanwezig. Naast de dagelijkse communicatie- en informatie-uitwisseling onderling zijn er een aantal georganiseerde overleggen die op vaste
momenten plaatsvinden. Zo is er eenmaal per vier weken een stafoverleg,
eenmaal per twee weken een I&O overleg evenals een bewonersoverleg en
een medewerkersoverleg, eenmaal per week een ATC overleg en ook is er
geregeld een overleg tussen de directeur en de personeelsvertegenwoordiging. Wat opvalt bij DOOR is dat er niet alleen binnen de eigen functiegroepen gecommuniceerd wordt, maar ook daartussen. Zo worden de beslispunten vastgelegd op een gemeenschappelijke schijf waar ook andere
functiegroepen toegang tot hebben en worden beslispunten uit andere
overleggen in het eigen overleg aan de orde gesteld. Bovendien is een aantal
medewerkers in verschillende overleggen vertegenwoordigd. Een voorbeeld
is de procesbegeleider die bij het stafoverleg en het medewerkersoverleg zit
en over hetgeen daar besproken is terugkoppelt in het ATC overleg.
Ook met externe organisaties heeft Stichting DOOR, naast de adhoc
communicatie via korte lijnen, op vaste momenten een georganiseerd
overleg. De directeur van Stichting DOOR overlegt bijvoorbeeld twee keer
per jaar met de reclasseringsorganisaties en ook twee keer per jaar met de
regionale politie. Daarnaast is er op casusniveau geregeld overleg met de
betrokken reclasseringsorganisaties. Ook is er vier keer per jaar een
terugkoppeling naar de gemeente over de arbeid bij het ATC. Van zowel
medewerkers van de reclassering als de gemeente als PI Torentijd begreep
de Inspectie dat de communicatie met Stichting DOOR goed is.
Over bewoners wordt in twee verschillende systemen gerapporteerd. Dit

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 57

gebeurt in het daglogboek waarin alle medewerkers rapporteren wat zich op
een dag afspeelt en in ‘de aantekeningen voor persoonlijk gebruik’ waarin
relevante informatie over een specifieke bewoner wordt opgeslagen.
Stichting DOOR onderkent dat de huidige wijze van rapporteren niet
optimaal is. Zo is er de technische beperking dat slechts één medewerker
tegelijk toegang heeft tot het daglogboek. Ook komen niet alle medewerkers er aan toe om structureel informatie over bewoners vast te leggen. De
arbeidstrainer bijvoorbeeld belt vanwege tijdgebrek soms de woonbegeleider om gegevens door te geven. Of het dan ook in het logboek wordt
vastgelegd door de woonbegeleider weet hij niet. Daarnaast wordt
informatie uit het daglogboek over individuele bewoners niet structureel
gekopieerd naar de ‘aantekeningen voor persoonlijk gebruik’. Omdat deze
aantekeningen input vormen voor het trajectplan bestaat er een risico dat
essentiële informatie niet wordt meegenomen in dit trajectplan en dus ook
niet in beslissingen over het vervolg van het traject. Hoewel de trajectbegeleider er op tracht toe te zien dat medewerkers de info wel consequent
kopiëren naar de “aantekeningen voor persoonlijk gebruik” blijkt dit, zeker
bij afwezigheid van de trajectbegeleider, niet altijd te gebeuren. Stichting
DOOR verwacht dat, als ze het cliënt-volgsysteem REGAS in gebruik kan
nemen, dit euvel verholpen is. Het is echter niet duidelijk of de financiële
middelen daarvoor vrijgemaakt kunnen worden.

Communicatie
Beleid

Uitvoering

Borging

58 |

Oordeel
Bij Stichting DOOR is een duidelijke communicatiestructuur aanwezig. De
diverse functiegroepen hebben structureel overleg en ook met externe
partijen bestaan naast de korte communicatielijnen geformaliseerde
overlegvormen. Omdat de Inspectie bij Stichting DOOR geen document
heeft aangetroffen waarin de externe communicatiestructuur beschreven is
voldoet het beleid op het criterium communicatie overwegend. Hoewel er
in de diverse overleggen effectief gecommuniceerd wordt en informatie
toegankelijk wordt opgeslagen voldoet de uitvoering op dit criterium
beperkt. Dit komt doordat de wijze van rapporteren over bewoners niet
optimaal is en zelfs risico’s met zich meebrengt. De ISt vindt het niet
structureel vastleggen van informatie in de ‘aantekeningen voor persoonlijk
gebruik’ hierin het belangrijkste aandachtspunt. Vooral omdat deze
aantekeningen input vormen voor het trajectplan en voor beslissingen over
het vervolg van het traject. Het niet volledig vastleggen van informatie kan
implicaties hebben voor de veiligheid van bewoners, medewerkers en de
maatschappij, en ook voor de kwaliteit van de begeleiding en de rechtspositie van bewoners. Omdat de trajectbegeleider er, behalve wanneer zij op
vakantie is, op toeziet dat medewerkers de betreffende informatie wel
opslaan in de ‘aantekeningen voor persoonlijk gebruik’ voldoet de borging

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

overwegend.
Aanbevelingen
Leg de externe communicatiestructuur overzichtelijk vast.
Draag er zorg voor dat alle relevante informatie over bewoners die van
belang kan zijn in het verdere begeleidingstraject toegankelijk wordt
opgeslagen. Voer hiertoe indien mogelijk het cliënt-volgsysteem REGAS in.

6.3		 Integriteit
Criterium
De ISt verwacht dat integriteit een integraal onderdeel vormt van het
kwaliteitsbeleid van de instelling. De kwaliteitscriteria van het ministerie
van Justitie stellen als voorwaarden dat iedere medewerker een geheimhoudingsplicht heeft getekend en dat iedere niet ondersteunende medewerker
tevens een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) kan overleggen. Ook vloeit
uit de kwaliteitscriteria van het ministerie van Justitie voort dat misstanden
bij de uitvoering van werkzaamheden door de instelling in relatie tot de
uitvoering van de door Justitie aan de bewoner opgelegde maatregelen aan
het ministerie van Justitie dienen te worden gemeld.
Bevindingen
Integriteit vormt een onderdeel van het protocol beroepsethiek dat is
opgenomen in het kwaliteitshandboek van Stichting DOOR. Het protocol
wordt eenmaal keer per twee jaar geëvalueerd en zonodig aangepast. De
volgende evaluatiedatum is 1 april 2011. DOOR heeft haar gedragsregels
afgeleid van de beroepscode Phorza. Beroepsethiek is ook benoemd als
belangrijk onderwerp in de beleidsnota 2008-2012 van Stichting DOOR.
Medewerkers dienen zowel in het contact met bewoners als met collega’s te
werken conform de beroepscode. Volgens medewerkers is afstand en
nabijheid een onderdeel van het professioneel handelen. Personeel is
onderling scherp op bewoners die gevoelens hebben voor medewerkers,
hier kan over gesproken worden. Wel zijn er binnen Stichting DOOR ook
voorstanders van het prominenter op de agenda zetten van het onderwerp
integriteit. Het wordt nu nog wel eens als een incident gestuurd onderwerp
gezien.
Iedere medewerker tekent bij indiensttreding een geheimhoudingsverklaring omdat dit een onderdeel vormt van de arbeidsovereenkomst. Zonder
deze verklaring te tekenen kan iemand niet bij Stichting DOOR in dienst
treden. Alle huidige medewerkers hebben volgens Stichting DOOR een
dergelijke verklaring ondertekend. Ook voor vrijwilligers is het tekenen van
een geheimhoudingsverklaring als voorwaarde opgenomen in het

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 59

vrijwilligerscontract. In dit contract is tevens bepaald dat de vrijwilliger voor
aanvang van de werkzaamheden een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG)
dient te overleggen. Voor vaste medewerkers ligt dit besloten in de
sollicitatieprocedure. In het Protocol Werving en Selectie is opgenomen dat
in een wervingsadvertentie om een VOG zal worden gevraagd. Alle huidige
medewerkers hebben volgens Stichting DOOR een VOG overlegd.
Stichting DOOR hanteert het incidentenprotocol waarin afspraken tussen
de DEMO-instellingen en de Directie Sanctie- en Preventiebeleid van het
ministerie van Justitie zijn vastgelegd. In dit protocol is ook de verplichting
opgenomen om misstanden in relatie tot de uitvoering van de door Justitie
aan de bewoner opgelegde maatregelen te melden bij DSP. Van dergelijke
misstanden is volgens Stichting DOOR nog geen sprake geweest.
Integriteit
Beleid

Uitvoering

Oordeel
Op het criterium integriteit voldoen het beleid en de borging. De uitvoering
voldoet overwegend omdat integriteit over het algemeen wat meer
aandacht zou kunnen krijgen. Nu gebeurt dit vooral als er sprake is van
incidenten.

Borging

Aanbeveling
Besteed in zijn algemeenheid, dus ook als er geen sprake is van incidenten,
wat meer aandacht aan integriteit.

6.4		 Conclusie
In dit hoofdstuk heeft de Inspectie aandacht besteed aan de organisatieaspecten bij Stichting DOOR die invloed hebben op het primaire proces.
Achtereenvolgens kwamen de criteria personeelsmanagement, communicatie en integriteit aan de orde. Gemiddeld wordt op deze criteria overwegend voldaan aan de normen en de verwachtingen van de Inspectie. Positief
is de Inspectie over de borging van het criterium personeelsmanagement. Er
kan flexibel worden ingespeeld op onderbezetting en het vereiste HBO
niveau is geborgd. De ISt is ook positief over het beleid en de borging van
het criterium integriteit. Waar de Inspectie vooral aandacht voor vraagt is
het criterium communicatie en dan met name de wijze van rapporteren
over bewoners. De Inspectie ziet risico’s in het niet structureel vastleggen
van informatie in de ‘aantekeningen voor persoonlijk gebruik’. Deze
aantekeningen vormen namelijk input voor het trajectplan en voor
beslissingen over het vervolg van het traject. Het niet volledig vastleggen
van informatie kan implicaties hebben voor de veiligheid van bewoners,
medewerkers en de maatschappij, en ook voor de kwaliteit van de begeleiding en de rechtspositie van bewoners. Het is dus belangrijk dat dit

60 |

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

onderwerp met voorrang aandacht krijgt.

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 61

7
Slotbeschouwing
Communicatie
Beleid

Uitvoering

Borging

62 |

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

Stichting DOOR heeft, in de relatief korte tijd dat ze bestaat, een professionele organisatie neergezet voor de begeleiding van (ex-) gedetineerden in
een extramuraal reïntegratietraject. Het beleid is doordacht en, daarin
verschilt Stichting DOOR van veel andere organisaties waarop de ISt toezicht
houdt, er is goed nagedacht over hoe een correcte uitvoering van het beleid
geborgd kan worden. Stichting DOOR heeft als voordeel dat het een relatief
kleine organisatie is waardoor dit soort aspecten eenvoudiger te realiseren
zijn dan bij grote complexe organisaties. Mede door de kritische zelfreflectie
bij zowel directie als medewerkers wordt ook zichtbaar wat nog aandacht
vraagt. Het gaat dan met name om de bestrijding van drugsgebruik door het
verbeteren van controle(mogelijkheden) en het beter vastleggen van
informatie over bewoners die van belang kan zijn voor het trajectplan en
voor beslissingen over het vervolg van het traject. Vanwege de proactieve
instelling, die de ISt bij Stichting DOOR aantrof, heeft ze er vertrouwen in
dat Stichting DOOR ook hieraan de noodzakelijke aandacht zal geven.
Waar de Inspectie nog aandacht voor vraagt is de keuze om de laatste fase
van het verblijf bij een Demo-instelling uitsluitend te financieren indien er
sprake is van een 24-uurs begeleiding. De vraag lijkt gerechtvaardigd of dit
wel recht doet aan de noodzakelijke afbouw van de begeleiding in deze fase.

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 63

Bijlage 1
Oordeel

Legenda oordeel
Voldoet niet aan de relevante normen en
verwachtingen
Voldoet in beperkte mate aan de relevante
normen en verwachtingen
Voldoet overwegend maar niet volledig aan de
relevante normen en verwachtingen
Voldoet aan de relevante normen en
verwachtingen
Niet van toepassing of niet beoordeeld

64 |

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

Beleid

Uitvoering

Borging

Maatschappelijke reintegratie
Selectie en plaatsing
Begeleiding en programma (aanbod)
Samenwerking met derden
Dagbesteding
Maatschappijbeveiliging
Risico-inschatting
Veiligheidsrisico’s signaleren en
beperken
Melden overtredingen
Begeleiding conform vonnis en/of
voorwaarden
Rechtspositie
Rechtmatige plaatsing
Informeren over rechten
Klachtrecht
Privacy
Toegang dossier
Discriminatie
Interne veiligheid
Veiligheid bewoners en medewerkers
Drugsgebruik
Organisatieaspecten
Personeelsmanagement
Communicatie
Integriteit

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 65

Bijlage 2
Aanbevelingen
Oordeel

66 |

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

De ISt beveelt Stichting DOOR het volgende aan:
• Maak met betrokken partijen afspraken over een sluitende informatieoverdracht over bewoners zodat bij aanvang van het verblijf risico’s zoveel
mogelijk bekend zijn.
• Voorzie voor de klager in de mogelijkheid om tegen de beslissing van de
klachtencommissie bezwaar te maken dan wel beroep in te stellen.
• Overweeg te voorzien in kostenloze bijstand tijdens de zitting door een
adviseur of deskundige.
• Draag er zorg voor dat alle medewerkers getraind zijn in het omgaan met
risicovolle situaties.
• Overweeg ook in het ATC en eventueel andere locaties waar Stichting
DOOR dagelijks bewoners begeleid, te werken met een piepersysteem.
• Stel instructies op voor personeel met richtlijnen voor de selectie voor en
het aanzeggen van een urinecontrole en voor het houden van kamercontroles waarin bijvoorbeeld de aanleiding, de frequentie en specifieke
aandachtspunten tijdens de controle, zijn geregeld. Leg in de instructies
voor kamerinspecties tevens vast hoe de veiligheid van medewerkers het
beste gewaarborgd kan worden.
• Onderwerp bewoners ook aan steekproefsgewijze urinecontroles.
• Draag er zorg voor dat urinecontroles op meer momenten, dan de
huidige twee dagen in de week, kunnen worden uitgevoerd.
• Heb aandacht voor voldoende personeelsbezetting op de vrijdag- en
zaterdagavond.
• Ontwikkel een opleidingsplan voor medewerkers en draag er zorg voor
dat dit wordt uitgevoerd.
• Leg de externe communicatiestructuur overzichtelijk vast.
• Draag er zorg voor dat alle relevante informatie over bewoners die van
belang kan zijn in het verdere begeleidingstraject toegankelijk wordt
opgeslagen. Voer hiertoe indien mogelijk het cliënt-volgsysteem REGAS
in.
• Besteed in zijn algemeenheid, dus ook als er geen sprake is van incidenten, wat meer aandacht aan integriteit.
De ISt beveelt de reclassering het volgende aan:
• Zie er op toe dat cliënten tijdig worden overgedragen aan de reclasseringsunit die het beste de belangen van de cliënt kan behartigen.
De ISt beveelt de staatssecretaris van Justitie aan:
• Overweeg, in het belang van een effectieve reïntegratie, voor de financiering van de laatste fase van het verblijf bij een Demo-instelling niet de

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 67

norm te hanteren dat er sprake dient te zijn van een 24-uurs begeleiding.
Formuleer zonodig een norm die meer recht doet aan de noodzakelijke
afbouw van de begeleiding in deze fase.

68 |

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 69

Bijlage 3
Afkortingen

70 |

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

BHV			
CJIB			
CWI			
DEMO		
DJI			
DSP			
GGz			
ISD			
ISt			
LdH			
Pbw			
PI				
PIA			
PP			
Regas		
RISc			
RN			
RO			
STP			
SoZaWe
UC			
VI-datum
VOG			

Bedrijfshulpverlening
Centraal Justitieel Incasso Bureau
Centrum voor Werk en Inkomen
De stichtingen DOOR, Exodus, Moria en de Ontmoeting
Dienst Justitiële Inrichtingen
Directie Sanctie en Preventiebeleid van het ministerie van Justitie
Geestelijke gezondheidszorg
Inrichting voor Stelselmatige Daders
Inspectie voor de Sanctietoepassing
Leger des Heils Jeugdzorg en Reclassering
Penitentiaire beginselenwet
Penitentiaire Inrichting
Penitentiaire Inrichting Administratief
Penitentiair programma
Elektronisch cliëntvolgsysteem
Recidive Inschattingsschalen
Reclassering Nederland
Reclasseringsorganisatie(s)
Scholings- of trainingsprogramma
Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Urinecontrole
Datum voorwaardelijke invrijheidsstelling
Verklaring Omtrent het Gedrag

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 71

Bijlage 4
Bronnen

72 |

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

Aanmeldingsprotocol deelnemers DOORstart
Arbeidstoeleidingsplan ATP
Begeleidingsformulier bewoners
Beleidsnota “DOOR” ontwikkelen binnen kaders
Beleidsnota 2008-2012 Stichting DOOR
Aanmeldingsformulier bewoners
Arbeidsreïntegratie 2009: Arbeidsreïntegratie trajecten in Zeeland
Cursusmap budgetteren
Contacten buurtbewoners
Crisisprotocol
Financieel jaarverslag 2008
Gele kaart verslag
Huisreglement
Bezoekregeling
Inhoudsopgave cliëntdossier
Inschrijvingsformulier ‘Doorstart’
Instructie Nachtwakers Delta Safe
Intakeprocedure met stroomdiagram
Intakekaart
Jaarplan 2008
Jaarplan 2009
Jaarverslag 2008
Kerk met Stip – vrijwilligerscontract
Klachtenreglement
Kwaliteitshandboek Stichting DOOR
Incidentenprotocol DEMO-Directie Sanctie- en Preventiebeleid
BHV-plan Stichting DOOR
Literatuurstudie ITS maart 2005
Machtiging salaris bewoner op rekening Stichting DOOR
Nota Vrijwilligersbeleid 2008
Overzicht bezettingscijfers 2009
Privacyreglement
Product en procesbeschrijving: Training “omgaan met geld”
Product en procesbeschrijving: Training Sociale Vaardigheden
Product en procesbeschrijving: uren, verlof, ziektereg. project DOORstart
Product en procesomschrijving Trajectbegeleiding
Productbeschrijving veiligheidsmanagement
Productbeschrijving vrijwilligerswerk
Productbeschrijving Kerk met Stip bezoek
Protocol archivering cliëntgegevens
Protocol bereikbaarheidsdienst
Reglement voor de personeelsvertegenwoordiging van Stichting DOOR
Protocol beroepsethiek

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 73

Protocol Mexicaanse griep
Protocol paniekdrukkers
Protocol USB stick
Protocol verdachte cliënten
Protocol Werving en Selectie
Protocol zieke cliënten
Protocol ziekteverzuim
Rapportages (gele kaarten, incidenten, schade)
Risico-Inventarisatie & -Evaluatie Stichting DOOR oktober 2009
Samenwerking Walcherse woningbouwcorporaties
Samenwerkingsconvenant tussen 3RO en DEMO
Samenwerkingsovereenkomst sociale dienst Walcheren
Stappenplan binnenkomst nieuwe bewoner
Stencilmap Sociale Vaardigheden training SoVa
Stroomdiagram trajectbegeleiding
Stroomschema sollicitatieprocedure
Verkiezingsreglement personeelsvertegenwoordiging
Afspraken public relations
Verklaring ontvangst dossierstukken
Verlofbrief
Verslaglegging arbeidstoeleidingsplan
Voorbereidingsovereenkomst Woongoed Middelburg
Vrijhedenbeleid
Werkboek voor de cursus “Omgaan met geld” 2007 NIBUD
Ziekte register cliënten

74 |

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 75

Bijlage 5
Inspectieprogramma

76 |

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

Dinsdag 24 november 2009
9.00 - 9.15 uur
Aankomst opvanghuis Vlissingen
9.15 – 10.45 uur
			
10.45 – 11.30 uur

Interview met directeur, coördinator en procesbegeleider

11.30 – 12.30 uur

Interview met de trajectbegeleider.

12.30 – 13.30 uur

Dossieranalyse + lunch

13.30 – 14.45 uur
					

Interview Reclassering Nederland en verslavingsreclassering JVZ Emergis.

15.00 – 16.45 uur
					

Bezoek arbeids- en trainingscentrum Vlissingen + 		
interview arbeidstrainers.

17.00 – 18.00 uur
					

Interview met drie bewoners met verschillende justitiële
titels opvanghuis Vlissingen.

Rondleiding opvanghuis Vlissingen

Woensdag 25 november 2009
Locatie Middelburg: Stationsstraat 14		
09.00 – 10.15
Interview woonbegeleiders
10.30– 11.30 uur
					

Interview plv. hoofd BSD PI Torentijd en Medewerker
maatschappelijke dienstverlening

11.45 – 12.30 uur
					
					

Interview coördinator administratie ATC arbeidsreïntegra
tie gemeente / Fourstar, en medewerker Sociale Dienst
Walcheren Middelburg

12.30 – 14.00 uur
					

Dossieranalyse + lunch + bespreking van resultaten door
inspecteurs onderling.

14.00 – 15.00 uur

Terugkoppeling eerste indruk aan directeur.

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 77

Bijlage 6
Geografische ligging locatie

78 |

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010

Doorlichting | Stichting DOOR | Februari 2010 | 79

Missie ISt
“De ISt ziet toe op de sanctietoepassing met het oog op
zichtbare verbetering van de effectiviteit en kwaliteit van de
sanctietoepassing.
De ISt adviseert de minister van Justitie ten behoeve van
borging van behoorlijke sanctietoepassing.
De ISt is hierbij onafhankelijk in haar oordeel, transparant
in haar werkwijze en professioneel in haar kennis,
vaardigheid en houding.”

Dit rapport is een uitgave van:
Inspectie voor de Sanctietoepassing
Kalvermarkt 53 | 2511 CB Den Haag
Postbus 20301 | 2500 EH Den Haag
www.inspectiesanctietoepassing.nl
© Rijksoverheid | Februari 2010 | Publicatie-nr. 1002 j-637