2
Vragenuur: Vragen Ouwehand
Aan de orde is het mondelinge vragenuur, overeenkomstig
artikel 136 van het Reglement van Orde.
Vragen van het lid Ouwehand aan de staatssecretaris van
Economische Zaken over de gruwelijke beelden van dierenmishandeling in een Belgisch slachthuis, waarvan het vlees
ook in Nederland in de schappen ligt.
De tijdelijke voorzitter:
Ik heet de staatssecretaris van Economische Zaken van
harte welkom.

Mevrouw Ouwehand (PvdD):
Voorzitter. Als slachthuizen glazen wanden hadden, waren
we allemaal vegetariër. Dierenrechtenactivisten hebben
undercover opnamen gemaakt in een Belgisch slachthuis
waar, volgens de berichten, Nederlandse keur- en kwaliteitsslagers hun vlees inkopen. Uit de beelden blijkt dat dieren
daar op de meest gruwelijke manieren de dood in worden
gejaagd. Ze worden de slachtgang in geschopt en geslagen,
aan hun oren of hun poten voortgetrokken en met stroomstoten bewerkt. Talloze varkens worden levend opgetakeld
en hun wordt onverdoofd de keel doorgesneden, waarna
sommige dieren pas de verdrinkingsdood vinden in het
broeibad. Dat allemaal onder het toeziend oog van dierenartsen.
De vraag aan de staatssecretaris is wat hij vindt van de
beelden. Wat vindt hij van het ongelooflijke dierenleed dat
plaatsvindt in een slachthuis waarvan het vlees vervolgens
bij Nederlandse slagers belandt? Is hij bereid om maatregelen te nemen, zowel met betrekking tot de import als in
Nederlandse slachthuizen? Is hij bereid om over te gaan
tot cameratoezicht in alle Nederlandse slachthuizen? Wat
vindt hij ervan dat de baas van de Nederlandse Voedselen Warenautoriteit het nodig vindt om sussende berichten
de wereld in te sturen waarvan de strekking is dat het in
Nederland allemaal heus zo erg niet is?

Van Dam:
Voorzitter. Ik sta voor het eerst in deze Kamer in nieuwe
samenstelling, helaas over een droevig onderwerp. De
beelden die vorige week opdoken over het slachthuis in
Tielt in België waren afschuwelijk. Er waren gruwelijke
misstanden te zien. Ik vond het letterlijk misselijkmakende
beelden. Daarmee heb ik meteen de eerste vraag van
mevrouw Ouwehand beantwoord. Daar gebeurden dingen
die niet mogen gebeuren. Ik vind het onbegrijpelijk dat
mensen die daar werkzaam waren zich daar schuldig aan
maakten dan wel ze lieten gebeuren. Mijn Vlaamse collega
heeft direct ingegrepen. Hij zag het als een zeer ernstig
incident op het gebied van dierenwelzijn. Hij heeft onmiddellijk de erkenning van het betreffende slachthuis geschorst
en heeft het dus gesloten. Het zal niet opengaan, zo heeft
hij aangegeven, totdat er sprake is van duidelijke verbeteringen en hij de zekerheid heeft dat zoiets niet nog een keer
kan gebeuren. Hij heeft dus daadkrachtig ingegrepen. Ik
meen dat hij dat volledig terecht heeft gedaan.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Ouwehand

Mevrouw Ouwehand vraagt ook wat het betekent voor de
import van het vlees dat van dat slachthuis komt. We hebben kunnen vernemen dat vlees uit dit slachthuis ook naar
Nederlandse slagerijen is gegaan. De Belgische autoriteiten
zijn verantwoordelijk voor de controle ten aanzien van
voedselveiligheid in het geval van export. Zij hebben daar
uitgebreid onderzoek naar gedaan. Zij hebben geconstateerd dat er geen zorgen zijn over de voedselveiligheid en
gaan dus niet over tot het terugroepen van het vlees. Zij
zijn degenen die op basis van de Europese regels die verantwoordelijkheid hebben.
Mevrouw Ouwehand vroeg ook naar camera's. Er is in het
verleden gesproken over camera's in Nederlandse slachthuizen en het beschikbaar stellen van beelden daarvan aan
de NVWA. Van de acht slachthuizen in Nederland die varkens slachten, hebben er twee camera's geïnstalleerd voor
het interne toezicht. De andere niet dan wel nog niet. Deze
twee slachthuizen zijn echter tot nu toe niet bereid geweest
om de beelden aan de NVWA ter beschikking te stellen.
Gelet op de misstanden die nu in België hebben plaatsgevonden, wil ik graag opnieuw het gesprek aangaan met de
Nederlandse slachthuizen, want ik kan me voorstellen dat
de Nederlandse slachthuizen in navolging van hun Belgische en Franse collega's ook hechten aan transparantie en
aan goede controle. Cameratoezicht verplichten is een optie
maar heeft juridisch behoorlijke haken en ogen. Ik kan mij
voorstellen dat de Nederlandse slachthuizen na deze
gebeurtenissen zelf camera's willen installeren, net zoals
hun Belgische collega's nu hebben toegezegd. Ik kan me
ook voorstellen dat de Nederlandse slachthuizen de NVWA
nu wel toegang willen geven tot de beelden om zo te laten
zien dat Nederlandse slachthuizen niks te verbergen hebben.
Ik wil daarover dus het gesprek aangaan met de Nederlandse slachters.
Tot slot de vraag van mevrouw Ouwehand over de uitspraken van de NVWA. De NVWA heeft uitgelegd hoe in
Nederland het toezicht op de slacht wordt uitgevoerd. Er
zijn keuringen van de dieren op het moment dat ze levend
binnenkomen in de slachterij, de dieren worden gekeurd
nadat ze geslacht zijn en er vinden steekproefsgewijs controles plaats op de slacht zelf.
Mevrouw Ouwehand (PvdD):
De staatssecretaris lijkt te bewegen in de richting van verplicht cameratoezicht. Dat is een mooie stap. Ik vraag me
wel af waarom hij daarover slechts het gesprek wil aangaan
met de slachterijen. We zien dat Frankrijk al een stap gezet
heeft en overgaat tot verplicht cameratoezicht. Ik kan me
daarvan voorstellen dat de beelden sowieso aan de toezichthouder beschikbaar moeten worden gesteld maar dat ook
het publiek kan meekijken.
De vraag over de manier waarop het er in de Nederlandse
slachthuizen aan toegaat, ontwijkt de staatssecretaris vakkundig, moet ik zeggen. Dat is ook hoe deze discussie altijd
wordt gevoerd. Er zijn klokkenluiders, er zijn undercoverbeelden waaruit blijkt dat de dieren ernstig lijden in het
slachtproces en vervolgens komen er sussende woorden:
het valt allemaal wel mee, er staat een dierenarts bij, maakt
u zich geen zorgen. De Onderzoeksraad Voor Veiligheid
concludeerde dat ook in Nederland de sector er niet voor
terugdeinst om de wet te overtreden. Uit de meest recente
nalevingsrapporten na het zogenaamde verbeterproces van

28 maart 2017
TK 60

60-2-1

de NVWA blijkt dat de voedselveiligheid wellicht iets beter
wordt gecontroleerd, maar het dierenwelzijn zeker niet.
Het gaat om miljoenen dieren per jaar. Als 4% van de varkens onbedwelmd wordt geslacht omdat het slachtproces
en het bedwelmingsproces niet goed verlopen, dan gaat
het om 56.000 dieren per jaar. Dan hebben we het nog niet
gehad over de CO2-bedwelming waaraan ze worden blootgesteld in afgesloten kelders. Daar zien we dus niks van,
maar we weten wel dat de dieren ernstig, ernstig lijden.
Het gaat om 14 miljoen varkens per jaar. Wat is het antwoord van de staatssecretaris daarop? Wordt het niet eens
tijd om te zeggen dat slacht nou eenmaal gepaard gaat met
grof geweld in de richting van de dieren, dat het tijd is om
het aantal dieren dat we slachten fors te verminderen, dat
er meer rust en ruimte in de slachthuizen moet komen, dat
er cameratoezicht moet zijn en dat de afschuwelijk hoge
bandsnelheid verlaagd moet worden?
Van Dam:
In beginsel is de slacht natuurlijk geen prettig proces. Daar
hoeven we elkaar niet van te overtuigen. Als je dieren wilt
opeten, moeten ze daarvoor eerst gedood worden. Dat
gebeurt in Nederland in beginsel op een manier waarop
het dierenwelzijn zo goed mogelijk geborgd wordt, namelijk
door ervoor te zorgen dat de dieren er niks van meekrijgen
en dat ze buiten bewustzijn zijn voordat ze geslacht worden,
uitgezonderd de onverdoofde slacht om religieuze redenen.
Dieren worden dus bedwelmd. Dat gebeurt bij de varkensslacht over het algemeen met CO2. Daar zijn discussies over.
Dat is ook de reden waarom er onderzoek wordt gedaan
naar alternatieven voor CO2.
Gaat er bij de slacht weleens iets mis? Ja. Tegelijkertijd
houdt de NVWA zo streng mogelijk toezicht. Mevrouw
Ouwehand ziet in de rapportages dat de NVWA daar steeds
beter in wordt en dus ook steeds vaker misstanden constateert, daarbij de slachthuizen op de vingers tikt en soms de
bandsnelheid verlaagt dan wel de slacht tijdelijk helemaal
stilzet. Mevrouw Ouwehand suggereerde dat er bij 4% van
de varkens iets misgaat bij de slacht. Het zit als volgt: bij
4% van de genomen steekproeven wordt een fout aangetroffen. Dat is iets anders dan 4% van de varkens. Het gaat
dus om een lager aantal. Ik zag dit percentage ook langskomen in een persbericht van Varkens in Nood, maar zo is
het dus niet. De NVWA is aanwezig in slachthuizen om
misstanden te voorkomen en om ervoor te zorgen dat
slachthuizen zich aan de regels houden. Als dat niet gebeurt,
treedt de NVWA meteen handelend op. De NVWA wordt
daar steeds beter in en opereert ook strenger dan in het
verleden.
De tijdelijke voorzitter:
Tot slot, mevrouw Ouwehand.
Mevrouw Ouwehand (PvdD):
De staatssecretaris doet wat zijn voorgangers ook steeds
hebben gedaan, namelijk door middel van semantische
discussies de boel met de mantel der liefde bedekken. De
Partij voor de Dieren is daar een beetje klaar mee. Als je de
cijfers uit de nalevingsrapportages van de NVWA bekijkt,
blijkt dat het in veel gevallen niet goed gaat. Als varkens al
bedwelmd worden door middel van die verschrikkelijke

CO2-methode, waarvan we af moeten en waarover het
kabinet een motie aan zijn broek heeft gekregen met daarin
het verzoek om ervan af te stappen, gaat het nog in 4% van
de steekproeven mis. Dat mag je met goed fatsoen doorvertalen naar de gehele varkenspopulatie die in slachthuizen
beland. Van 56.000 dieren per jaar wordt onbedwelmd de
keel doorgesneden. Zij worden levend opgetakeld om vervolgens dood te bloeden. De staatssecretaris weigert de
ernst van de situatie onder ogen te zien. Er wordt straks
een debat aangevraagd door de heer Graus en dat verzoek
gaan wij van harte steunen. Het laatste woord hierover is
echt nog niet gezegd.
De tijdelijke voorzitter:
Dank u wel. Het woord is aan de staatssecretaris. U hoeft
niet te reageren.
Van Dam:
Maar dat wil ik wel, want ik vind dat mevrouw Ouwehand
de situatie geen recht doet. Zij noemt dit een semantische
discussie, maar het belangrijkste is dat we uitgaan van
dezelfde feiten. Als er in 4% van de steekproeven een fout
wordt geconstateerd, is dat echt iets anders dan dat het bij
4% van de dieren gebeurt. Laten we niet met alternatieve
feiten werken, maar uitgaan van de feiten zoals die voorliggen. Die zijn al vervelend genoeg; laat ik daarover duidelijk
zijn. Ik gaf daarom al aan dat ik het gesprek wil aangaan
over de installatie van camera's in alle slachthuizen in
Nederland en over het ter beschikking stellen van de beelden. Dat kun je juridisch afdwingen, maar dat is buitengewoon ingewikkeld, omdat je camera's installeert binnen
een bedrijf. Dat heeft juridisch behoorlijk wat haken en
ogen. Het zou veel makkelijker zijn als men dat vrijwillig
doet. Ik denk dat de misstanden die in België hebben
plaatsgevonden, de Nederlandse slachthuizen heel veel
reden geven om te laten zien dat ze niets te verbergen
hebben en om transparant te zijn over de wijze waarop het
slachtproces plaatsvindt. Om die reden wil ik het gesprek
daarover met hen aangaan.
De heer Graus (PVV):
Ik heb twee vragen, maar ik maak allereerst een opmerking,
want de mensen op de tribune en de mensen thuis moeten
wel goed worden voorgelicht. In Nederland worden miljoenen dieren per jaar bij bewustzijn geslacht, aangesneden
en opengereten. Ik heb moties ingediend met het verzoek
om een dier eerst irreversibel te bedwelmen, dus dood te
maken, alvorens het open te rijten en te slachten, maar die
worden niet eens door de Kamer aangenomen. Dat klopt
echt helemaal niet.
Ik kom nu op mijn vragen. Ik vraag al tien jaar lang om
onaangekondigde controles en dan niet alleen door iemand
van de NVWA die zich laat intimideren. Er moet een dierenpolitieman bij zijn, iemand met politionele en strafrechtelijke
bevoegdheden, bij voorkeur met een wapen of pepperspray,
die kan ingrijpen als iemand geïntimideerd wordt. De controles moeten onaangekondigd plaatsvinden. Camerabeelden kunnen gemanipuleerd worden. Je moet op verschillende momenten van de dag een slachthuis binnenlopen
met een dierenpolitieman of -vrouw en een NVWA-inspecteur. Als het dan geconstateerd wordt …
De tijdelijke voorzitter:

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Ouwehand

28 maart 2017
TK 60

60-2-2

Dit is uw laatste opmerking.
De heer Graus (PVV):
… moet er sprake zijn van gevangenisstraf en sluiting. De
betrokkenen en veroordeelden moeten een levenslang
verbod krijgen op het houden van dieren.
Van Dam:
We hebben vaak gesproken over de onverdoofde slacht,
ook met de heer Graus. Hij kent mijn opvattingen daarover.
Daarover komen we ongetwijfeld over niet al te lange tijd
nog nader te spreken.
De heer Graus pleit voor onaangekondigde inspecties. De
inspecteurs van de NVWA zijn continu aanwezig in de varkensslachterij. We hoeven de inspectie dus niet aan te
kondigen of juist niet aan te kondigen, want de inspecteurs
zijn er de hele tijd. Ze kunnen op elk moment onaangekondigd binnenlopen op plekken waar geslacht wordt en dat
doen ze ook. Dat gebeurt dus.
De heer Graus pleit tot slot voor een strafrechtelijke
bevoegdheid. De NVWA heeft vanzelfsprekend de
bevoegdheid om door te geleiden naar het OM en zij doet
dat ook. Als zij misstanden constateert zoals we die in België
hebben gezien, zullen die gegarandeerd worden doorgeleid
naar het OM en zal er vervolgd worden.
De heer Grashoff (GroenLinks):
Ik stel een aantal vragen in één context. Is de staatssecretaris met mij van mening dat de directeur van de NVWA voor
zijn beurt heeft gesproken door al uit te spreken dat er geen
extra controles mogelijk waren, terwijl de staatssecretaris
daarover de politieke baas is? Ik vind dat een vreemde
situatie. Dat is één. Twee. Er is sprake van dat in steekproeven bij 4% iets mis is. Dat staat mijns inziens op gespannen
voet met het feit dat de NVWA voortdurend aanwezig is in
de slachthuizen. Ik zou dan verwachten dat het tot nul
gereduceerd zou zijn. Is er zicht op dat dit wordt gereduceerd tot om en nabij nul? In casu: kan de staatssecretaris
mij garanderen dat dit soort dingen in Nederland niet
voorkomen, nooit zullen voorkomen en dat wij daarin een
strikte, 100% handhaving hebben?
Van Dam:
De NVWA is een onafhankelijke toezichthouder en moet
ook onafhankelijk zijn. Zij moet dus zelf risico's beoordelen
en zelf bepalen hoeveel toezicht nodig is. Ik hecht zeer aan
een model waarin de politiek dat niet bepaalt, ook gelet op
de discussies die ik de afgelopen jaar in deze Kamer heb
meegemaakt. De teneur was meestal of het met de controles
een onsje minder zou kunnen her en der. Ik ben blij dat de
NVWA hierin zelf keuzes kan maken. Daar sta ik ook voor.
Wat betreft de opmerking dat de NVWA aangeeft dat er
zeer veel controle is in Nederlandse slachthuizen: ik zei al
dat de NVWA permanent aanwezig is bij de slacht van varkens in Nederlandse slachthuizen. Het is heel goed dat de
NVWA duidelijkheid geeft over de manier waarop dat in
Nederland in z'n werk gaat. Kan ik uitsluiten dat er in
Nederlandse slachthuizen ooit is misgaat? Nee, zeker niet.
Daarom is het ook goed dat de inspecteurs er zijn. Zij maken
de kans daarop zo klein mogelijk en bevorderen de naleving

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Ouwehand

van de regels. Bovendien treden ze op als er wel iets misgaat.
De tijdelijke voorzitter:
U hebt een tweede, aanvullende vraag?
De heer Grashoff (GroenLinks):
Voorzitter, ik moet vaststellen dat er in het antwoord van
de staatssecretaris een tegenstrijdigheid zit. De NVWA is
een uitvoerende organisatie. Deze staatssecretaris, gecontroleerd door de Kamer, is verantwoordelijk voor de handhaving van dierenwelzijn, van bestaande wet- en regelgeving. Ik wil van deze verantwoordelijke staatssecretaris
horen, klip-en-klaar, dat hij mij kan garanderen dat dit niet
voorkomt en dat hij zijn uitvoeringsinstantie zodanig aan
het werk zet dat het, anders dan in die 4% van de steekproeven — overigens kan dat ook meer dan 4% van het totaal
zijn — in orde is en dat misstanden niet kunnen voorkomen.
Ik wil hierover gewoon heel heldere taal horen.
Van Dam:
Laat ik toch maar even uitleggen hoe het werkt met die
steekproeven. Er wordt een batch van een x-aantal dieren
genomen, een x-aantal keer. In 4% van die batches vindt
men een fout. Dat kan één dier per batch betreffen. Dan
hebt u een beetje een beeld van wat dit cijfer precies zegt.
Het is dus minder ernstig dan het lijkt. Nog steeds ben ik
het met de heer Grashoff eens dat daar waar het misgaat,
dat niet hoort te gebeuren. Hij vraagt mij of ik kan garanderen dat dit nooit misgaat. Ik vraag me af of hij diezelfde
vraag ook aan de minister van Justitie stelt, namelijk of die
kan garanderen dat er in Nederland nooit ergens een
overtreding wordt begaan of een misdaad wordt gepleegd.
Nee, het gebeurt. Daarvoor hebben we ook toezichthouders.
Die moeten de kans daarop zo klein mogelijk maken. Daar
waar ze misstanden constateren, moeten ze ingrijpen. Dat
doen ze ook.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
De beelden waren voor mij niet om aan te zien. Ik moest
ermee stoppen, zo gruwelijk was het. Niet alleen ik was
geschokt, de samenleving was geschokt en ook onze varkensboeren. Ik zie nu gebeuren dat dit het imago van de
varkenssector schaadt. Daar heeft men part noch deel aan.
De problemen doen zich immers niet voor bij de varkensboeren, maar in een slachthuis, in België nota bene. Wat
gaat de staatssecretaris doen om het vertrouwen van de
boeren in de slachthuizen te herstellen, het vertrouwen van
de consument te herstellen en imagoschade voor de varkensboeren te beperken?
Van Dam:
Ik heb zojuist uiteengezet wat wij in Nederland doen om de
kans op misstanden in Nederlandse slachterijen zo klein
mogelijk te maken. Ik heb ook aangegeven dat daar waar
er misstanden plaatsvinden, er steviger wordt opgetreden
dan in het verleden het geval was. Dat heeft de Kamer ook
kunnen zien, bijvoorbeeld in de rapportage over de pluimveeslachterij, waar de NVWA nu een strenger handhavingsbeleid toepast, met resultaat. Het leidt tot minder misstanden en ook steviger optreden op het moment dat misstanden worden geconstateerd. Ik heb de afgelopen anderhalf

28 maart 2017
TK 60

60-2-3

jaar volgens mij steevast in deze Kamer betoogd dat een
verbeterd dierenwelzijn in de varkenshouderij, dus tijdens
het leven van de dieren, een belangrijke richting is voor de
hele veehouderij in Nederland. Ik zal dat blijven doen zolang
ik deze functie bekleed. Ik denk dat het van groot belang is
voor de veehouderij in Nederland dat zij die omslag inzet.
Dat zal leiden tot een groeiend vertrouwen bij consumenten.
Mevrouw Kuiken (PvdA):
"Weet wat u eet", dat lijkt me het adagium van de staatssecretaris. Hij zegt zelf dat hij pleit voor cameratoezicht in alle
Nederlandse slachthuizen. Wanneer geeft de staatssecretaris een terugkoppeling van zijn gesprekken met de slachthuizen? Krijgen we een brief daarover? Als die gesprekken
niet tot het gewenste resultaat leiden, kunnen we dan juridische voorbereidingen verwachten van de staatssecretaris?
Is het niet een idee om in ieder geval in Benelux-verband
te kijken naar regels op het gebied van dierenwelzijn? Kan
dat een grond zijn om toch tot herroeping van vlees over
te gaan? Kan dat een extra prikkel zijn om te ervoor te zorgen dat dit soort misstanden zich niet langer voordoet?
Van Dam:
Laat ik naar aanleiding van de eerste vraag toezeggen dat
wij zo snel mogelijk het gesprek aangaan met de slachthuizen. Ik kan mij voorstellen dat men vanwege de actualiteit
snel zelf aan de samenleving wil laten zien dat men stappen
zet. Laten wij afspreken dat ik voor 1 mei terugkoppel of
die gesprekken wat opleveren en dat wij parallel daaraan
in beeld brengen hoe het juridisch in zijn werk zou moeten
gaan als wij dat zouden willen afdwingen. Ik heb al een paar
keer gezegd dat het wel buitengewoon gecompliceerd is.
Het maakt het voor iedereen echt veel makkelijker als
slachthuizen dat vrijwillig zouden doen.
Dan kom ik op de tweede vraag. Herroepen kan op dit
moment alleen maar uit het oogpunt van voedselveiligheid.
De afgelopen week hebben we gezien dat veel mensen het
prettig hadden gevonden om te weten waar dit vlees allemaal terecht is gekomen. Mensen hebben dit vlees
natuurlijk niet willen kopen. Ze hebben op die manier ook
niet willen bijdragen aan de winstgevendheid van dit
slachthuis. We moeten op Europees niveau het gesprek
aangaan over de vraag of er ook andere gronden kunnen
zijn om partijen vlees te kunnen terugroepen. Ik wil dat
gesprek wel aangaan.
De heer Futselaar (SP):
Ook de SP heeft met afschuw kennisgenomen van de
beelden waarop deze vragen zijn gebaseerd. De staatssecretaris zegt dat hij met de sector in gesprek wil over vrijwillig cameratoezicht en het vrijwillig delen van beelden
met de NVWA. Hoe gaat de staatssecretaris dat gesprek in?
Je kunt met de hoed in de hand vragen "wilt u dit alstublieft
doen?", of je kunt zeggen "gaat het niet goedschiks, dan
kiezen we alsnog voor kwaadschiks en dan zetten we dat
juridische middel in, hoe het ook gaat". Dat is toch een
andere invalshoek. Ik krijg daar graag een reactie op van
de staatssecretaris.

Van Dam:
Ik heb net uiteengezet dat er aan het juridisch afdwingen
de nodige haken en ogen zitten. Dat maakt het niet onmogelijk, maar over het algemeen is maatschappelijke druk
een nog veel effectiever middel. Ik denk dat de samenleving
na het zien van de beelden uit België, van Nederlandse
slachthuizen verwacht dat zij dezelfde stappen zetten als
men in België nu zet en dat zij dus zelf het initiatief nemen
om te laten zien dat zij niets te verbergen hebben. Ik sluit
juridisch afdwingen dus niet uit, maar dat is de moeilijke
weg. Ik denk dat het voor iedereen beter zou zijn als men
er vrijwillig voor kiest.
De tijdelijke voorzitter:
Een tweede aanvullende vraag, mijnheer Futselaar.
De heer Futselaar (SP):
Ja, voorzitter, …
De tijdelijke voorzitter:
Dat betekent dat uw collega's geen aanvullende vraag meer
kunnen stellen. Straks krijgt u ruzie met de SP-fractie. Of
mag dat?
De heer Futselaar (SP):
Mijn banden met de SP-fractie zijn heel erg goed. Ik wil de
volgende aanvullende vraag stellen. Voor maatschappelijke
druk zorgen wij zelf wel, maar voor wetgeving kijken wij
naar het kabinet. Als de staatssecretaris bij het beantwoorden van deze vragen in de Kamer zegt dat het allemaal heel
moeilijk is en dat er nogal wat haken en ogen aan zitten,
dan straalt dat ook af op de manier waarop hij de sector
tegemoet treedt. In plaats daarvan had hij ook met de vuist
op tafel kunnen slaan en kunnen zeggen: u regelt het zelf
of ik regel het voor u.
Van Dam:
Het is soms ook een kwestie van hoe je de antwoorden
percipieert. Dit is ongeveer wat ik heb gezegd. Ik heb gezegd
dat ik het juridisch kan regelen, maar dat het voor iedereen
makkelijker en beter is als het vrijwillig geregeld wordt.
Mevrouw Ouwehand (PvdD):
De staatssecretaris zegt terecht dat maatschappelijke druk
van groot belang is voor het verbeteren van dierenwelzijn
en het verminderen van dierenleed. Ik vraag mij dan af
waarom hij naar aanleiding van een vraag van de ChristenUnie niet zegt: beste mevrouw Dik-Faber, het gaat hier niet
om het imago van de varkenshouders, maar om ernstig
dierenleed, om ernstig leed van weerloze wezens, en wij
hebben de taak om die te beschermen. Waarom maakt de
staatssecretaris voortdurend gebruik van alle uitwegen die
hem worden geboden? Ik denk dan aan de NVWA die weer
even sust en zo'n vraag uit de Kamer. Waarom durft hij hier
niet zeggen: het gaat er inderdaad behoorlijk ruw aan toe
in de slachthuizen en we hebben een grote taak om die
dieren te beschermen?
Van Dam:
Omdat dat ook is wat we doen, zowel met de regelgeving
als met het toezicht op de naleving van die regelgeving.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Ouwehand

28 maart 2017
TK 60

60-2-4

Dat is allemaal gericht op het zo veel mogelijk beperken
van het lijden. Als iedereen de regels precies naleeft,
gebeurt dat ook. Dat het niet altijd goed gaat, is helaas een
gegeven. Dat betekent dat we met een zo scherp mogelijk
toezicht en met zo veel mogelijk aanwezigheid de kans dat
misstanden plaatsvinden, zo veel mogelijk moeten verkleinen. We moeten ervoor zorgen dat men het in elk geval
niet in zijn hoofd haalt om dit soort dingen bewust te doen,
zoals we dat in België hebben gezien. We moeten ervoor
zorgen dat er streng wordt opgetreden, juist om dieren te
beschermen. We consumeren dieren. Dat betekent dat zij
ook geslacht moeten worden. Dan is het ook onze plicht
om ervoor te zorgen dat ze daar zo min mogelijk bij hoeven
te lijden. Daar zijn de regels en het toezicht op gericht en
daar is ook mijn inzet op gericht geweest, vanaf de eerste
dag waarop ik deze functie vervul.
De tijdelijke voorzitter:
Tot slot, de tweede aanvullende vraag.
Mevrouw Ouwehand (PvdD):
De cijfers in de nalevingsrapportages van de NVWA over
het toezicht op dierenwelzijn laten zien dat het dierenwelzijn
is verslechterd, voor zover je in de slachthuizen al van dierenwelzijn kunt spreken. De staatssecretaris schudt "nee",
maar we kunnen dat gewoon teruglezen. Mijn belangrijkste
vraag is: als de staatssecretaris dan meent dat maatschappelijke druk belangrijk is en dat transparantie belangrijk is,
is hij dan ook bereid om camera's te verplichten, bijvoorbeeld in de CO2-kelders? Die zijn wettelijk toegestaan: dat
is de manier waarop we varkens menen te kunnen
bedwelmen. Het zou goed zijn als we met z'n allen kunnen
zien wat er met die dieren gebeurt in een wettelijk toegestane afgesloten kelder vol met CO2.

Van Dam:
Dan kom ik weer bij het punt waar ik het zojuist al over had
met mevrouw Ouwehand. Ik vind het terecht dat zij soms
haar zorgen naar voren brengt, maar ze moet niet zeggen
dat uit de nalevingsrapportages blijkt dat het er slechter
aan toegaat. Nee, de NVWA is het afgelopen jaar veel
intensiever gaan controleren. Dat is precies wat het kabinet
de Kamer had beloofd. De NVWA brengt dus ook veel meer
in beeld en neemt dus ook veel meer maatregelen. Dat was
ook precies de afspraak tussen Kamer en kabinet: het toezicht en de handhaving zouden worden geïntensiveerd. Dat
is dus ook gebeurd. Dat zien we terug in de nalevingsrapportages. Dat betekent dat de NVWA haar werk beter doet,
precies zoals we hadden afgesproken. Over de camera's
heb ik volgens mij nu voldoende gezegd. Ik koppel daarover
terug zodra die gesprekken geweest zijn.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Ouwehand

28 maart 2017
TK 60

60-2-5