Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2694
Vragen van het lid Leijten (SP) aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport over het bericht dat mensen die geriatrische revalidatiezorg nodig
hebben tussen wal en schip vallen (ingezonden 6 juni 2013).
Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 28 juni 2013).
Vraag 1, 2
Wat is uw reactie op het artikel «Aanpak geriatrische revalidatie niet
sluitend»?1
Erkent u dat mensen tussen wal en schip vallen nu de geriatrische revalidatiezorg overgeheveld is naar de Zorgverzekeringswet? Kunt u uw antwoord
toelichten?
Antwoord 1, 2
Ik herken de signalen die in het artikel «Aanpak geriatrische revalidatie niet
sluitend» naar voren worden gebracht. Wij zijn geregeld met het veld in
gesprek om deze casuïstiek door te spreken en tot oplossingen te komen (zie
hiervoor ook mijn antwoord op vraag 3, 4 en 14.
In het artikel wordt het voorbeeld aangehaald, dat wanneer voorafgaand aan
de herstelperiode nog niet te zeggen is of de patiënt later weer zelfstandig zal
wonen, hij binnen de nieuwe regels noch onder de AWBZ, noch onder de
Zvw valt. Dit is onjuist. Wanneer de kans bestaat dat door het ontvangen van
geriatrische revalidatie de functionele beperkingen dusdanig worden
verminderd dat terugkeer naar de thuissituatie mogelijk is, dan is de patiënt
aangewezen op GRZ. Cliënten die na opname in het ziekenhuis voor een
medisch specialistische interventie aangewezen zijn op multidisciplinaire
revalidatie kunnen alleen gebruik maken van AWBZ zorg (ZZP 9b) als zij als
gevolg van ernstige stoornissen en beperkingen onvoldoende leerbaar,
trainbaar en belastbaar zijn en waarbij op voorhand zekerheid bestaat dat zij
niet meer terug kunnen keren naar huis (verzorgingshuis)2.
Ook wordt gesteld dat er jarenlang fout is geïndiceerd door het Centrum
Indicatiestelling Zorg (CIZ). Hier wil ik benadrukken dat zorgaanbieders vanaf
2010 de ruimte hebben gekregen om via een Standaard Indicatie Protocol
(SIP) zelf tot een indicatie te komen. Afgesproken is dat het CIZ deze indicatie

1
2

ah-tk-20122013-2694
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

«Sorry dokter», Artsennet 3 juni 2013
Deze casuïstiek is door middel van Q&As gedeeld met het veld op http://www.dbcgrz.nl/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

zonder eigen afweging omzet in een indicatiebesluit, waarna de toetsing
steekproefsgewijs achteraf gebeurt. Hierdoor is ruimte ontstaan, waardoor
patiënten werden opgenomen voor geriatrische revalidatie terwijl een andere
vorm van herstelzorg, bijvoorbeeld in de eerste lijn, ook had volstaan. Dit was
een onwenselijke situatie die niet was zoals beoogd.
In de Zorgverzekeringswet is expliciet omschreven wat binnen de geriatrische
revalidatiezorg valt en onder welke zorginhoudelijke voorwaarden daarop
voor rekening van de zorgverzekering beroep gedaan kan worden. Met de
huidige aanspraak in de zorgverzekering en het verdwijnen van de SIPs,
betekent het dus niet dat er patiënten buiten de boot vallen, maar patiënten
moeten nu bewuster worden begeleid in een passend zorgtraject.
Vraag 3, 4, 14
Vindt u het ook niet absurd dat een ziekenhuisopname nodig is om geriatrische revalidatiezorg te kunnen krijgen? Kunt u uw antwoord toelichten?
Vindt u het handig dat mensen die geriatrische revalidatiezorg nodig hebben
eerst naar het ziekenhuis moeten, terwijl in bepaalde situaties ook een
behandeling kan plaatsvinden op de spoedeisende hulppost of een behandeling thuis door de huisarts? Kunt u uw antwoord toelichten?
Zou het niet beter zijn als professionals aangeven wanneer geriatrische
revalidatiezorg nodig is, in plaats van dat zorgverzekeraars hierover beslissen? Gaat u dit regelen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3, 4, 14
De GRZ omvat integrale en multidisciplinaire zorg zoals specialisten
ouderengeneeskunde die plegen te bieden in verband met kwetsbaarheid,
complexe multimorbiditeit en afgenomen leer- en trainbaarheid. Ik vind het
belangrijk dat deze specialistische zorg beschikbaar is en blijft voor patiënten
die daarop – gelet op hun complexe problematiek – zijn aangewezen. Daarom
is de aanspraak op de GRZ helder afgebakend: waar in de AWBZ aanspraak
doorgaans een ziekenhuisopname aan het GRZ traject vooraf ging, is
ziekenhuisopname nu vereist. Hiervoor is gekozen omdat GRZ in het
algemeen het meest effectief is als deze direct aansluit op de ziekenhuisopname.
Dit mag niet leiden tot patiënten die tussen wal en schip vallen. Patiënten die
niet tot de doelgroep behoren waarvoor de GRZ is bedoeld, moeten gebruik
kunnen maken van andere vormen van zorg. Zo zal een patiënt die is
behandeld op de spoedeisende eerste hulp en niet hoeft te worden opgenomen in het ziekenhuis – afhankelijk van de specifieke situatie – op een andere
manier (ambulant) de benodigde (vervolg) behandeling, verpleging en/of
verzorging krijgen.
Begin dit jaar ben ik in gesprek getreden met professionals uit het veld
(waaronder een internist, klinisch geriater, specialist ouderengeneeskunde,
orthopeed, revalidatie arts en huisarts) om voorliggende casuïstiek betreffende de doorverwijzing vanuit de SEH en/ of huisarts door te spreken.
Hieruit is gebleken dat het veld het erover eens is dat de initiële medische en
functionele diagnostiek van kwetsbare ouderen in het ziekenhuis hoort plaats
te vinden en dat daar bepaald moet worden wat de volgende stap is in de
keten (naar GRZ, naar huis of anders). Dit komt tevens overeen met de
adviezen uit het rapport «Sterke medische zorg voor kwetsbare ouderen» van
de KNMG uit 2010.
Ook werd geconcludeerd dat het momenteel nog ontbreekt aan een duidelijke
breed gedragen standaard waarin zorgpaden/ kwaliteitsstandaard voor
kwetsbare ouderen (goede diagnostiek met een goede overdracht en goed
vervolg) zijn beschreven, en dus ook nog niet algemeen worden toegepast.
De eerste stap hierin is dat beroepsorganisaties aan de slag gaan en concreet
gaan beschrijven hoe deze zorg voor kwetsbare ouderen moet worden
ingericht. Zodra deze standaard gereed is zal ik het CVZ om een pakketadvies
vragen, waarvan herziening van de aanspraak op basis van de nieuwe stand
van zaken onderdeel uit kan maken.
Vraag 5
Vindt u het wenselijk dat mensen langer in het ziekenhuis verblijven omdat
de aansluiting naar geriatrische revalidatiezorg niet sluitend is? Zo ja,
waarom? Zo, nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Ik vind het geen wenselijke situatie als patiënten langer dan noodzakelijk in
een ziekenhuis moeten verblijven, om welke reden dan ook. Aangezien 2013
het eerste jaar is waarin de GRZ binnen de Zvw valt, moeten alle partijen
wennen aan de nieuwe situatie. Voorheen kon een patiënt direct vanuit het
ziekenhuis met een SIP de geriatrische revalidatiezorg instromen en uit
casuïstiek is gebleken dat het hierbij geregeld ging om ouderen zonder een
duidelijke indicatie voor GRZ. De initiële medische en functionele diagnostiek
van kwetsbare ouderen moet in het ziekenhuis plaatsvinden en de patiënten
moeten bewuster worden begeleid in een passend zorgtraject, waarvan de
GRZ één van de mogelijkheden is. Over de aansluiting van het ziekenhuis
naar de aanbieders van geriatrische revalidatiezorg dienen beide partijen
goede afspraken te maken, zodat de overgang soepel verloopt.
Vraag 6
Hoe vaak is het voorgekomen dat ziekenhuizen langere ligdagen hebben
gedeclareerd omdat mensen door de ingewikkelde regelgeving langer
moesten wachten op geriatrische revalidatiezorg in een verpleeghuis? Bent u
bereid dit uit te zoeken, en de Kamer hierover te informeren? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 6
Hierover zijn mij geen cijfers bekend en ik zie het niet als mijn taak om deze
cijfers te gaan verzamelen. Wat ik wel als mijn taak zie, is om zo snel
mogelijk duidelijkheid scheppen waar dit nodig is. Wij zijn dan ook geregeld
met branchepartijen3, het CVZ, CIZ, NZa en DBC-Onderhoud in gesprek.
Tijdens deze gesprekken blijkt dat de onduidelijkheid meestal niet wordt
veroorzaakt door de ingewikkelde regelgeving, maar door de nieuwe situatie
waar de zorgpartijen nog in moeten groeien.
Vraag 7, 8
Waarom is geriatrische revalidatiezorg enkel mogelijk in een verpleeghuis, en
kan deze zorg niet geboden worden in de thuissituatie? Kunt u uw antwoord
toelichten?
Is het nu moeilijker of makkelijker geworden om thuis te kunnen revalideren?
Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 7, 8
Geriatrische revalidatiezorg is gedefinieerd als zorg voor patiënten die niet in
staat zijn naar huis te gaan na een ziekenhuisopname voor een medisch
specialistische interventie. Wanneer er een indicatie bestaat voor integrale
multidisciplinaire GRZ is een intramurale opname gewenst als start van het
revalidatieproces. Dit komt ten goede aan het effect van de revalidatie en
zorgt ervoor dat de cliënt eerder hersteld. Na een periode van intramurale
GRZ kan poliklinische geriatrische revalidatie volgen.
Een poliklinische GRZ fase kan vanaf 1 januari 2013 alleen nog volgen op de
intramurale fase. Wanneer er geen indicatie bestaat voor opname in de
intramurale GRZ fase, dan bestaat er vanuit de thuissituatie aanspraak op
enkelvoudige paramedische extramurale zorg (zoals fysiotherapie, ergotherapie en logopedie).
Er is voor deze route van ketenzorg bij de geriatrische revalidatie gekozen,
omdat zowel zorgprofessionals uit het veld als ik het erover eens zijn dat de
initiële medische en functionele diagnostiek van kwetsbare ouderen in het
ziekenhuis moet plaatsvinden en dat deze patiënten bewust moeten worden
begeleid in een passend zorgtraject.
Vraag 9, 10
Wat vindt u ervan dat mensen die in het buitenland medische zorg hebben
ontvangen moeilijk aanspraak kunnen maken op geriatrische revalidatiezorg
in Nederland, omdat de ziekenhuisopname in het buitenland heeft plaatsgevonden? Kunt u uw antwoord toelichten?

3

Verenso, ActiZ, Zorgverzekeraars Nederland, Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen, Revalidatie Nederland en Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3

Hoe vaak is het voorgekomen dat mensen geen geriatrische revalidatiezorg
konden krijgen omdat zij in het buitenland medische zorg hebben gehad?
Bent u bereid dit uit te zoeken, en de Kamer hierover te informeren? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 9, 10
Wanneer een patiënt aan de zorginhoudelijke voorwaarden voldoet zoals deze
in de te verzekeren prestatie GRZ op grond van de Zvw is omschreven, vind
ik het ongewenst dat door een ziekenhuisopname in het buitenland de
opname voor de GRZ bemoeilijkt wordt. Hiervan zijn bij mij geen aantallen
bekend. Wel ben ik in contact getreden met zorgverzekeraars en heb hen
gevraagd om bij dit soort zeer specifieke gevallen in overleg te treden met
medisch specialistische zorgaanbieders om met elkaar tot een oplossing te
komen, zodat de GRZ alsnog kan worden gegeven. Belangrijk hierbij is wel
dat het uitgangspunt blijft dat GRZ bedoeld is voor patiënten met een
integrale multidisciplinaire revalidatie behoefte, die niet in staat zijn naar huis
terug te keren na een ziekenhuisopname. Een intramurale opname is daarom
gewenst als start van het revalidatieproces. Patiënten die GRZ nodig hebben
en vanuit een buitenlands ziekenhuis bij een Nederlandse GRZ aanbieder
geplaatst worden voldoen echter aan dit uitgangspunt.
Vraag 11
Wat is uw reactie op de uitspraak van M. Draijer van Verenso, die aangeeft
dat er een aparte categorie met een bijbehorend tarief moet komen voor
ouderen die behoefte hebben aan een kortdurende intensieve opname op een
revalidatieafdeling in een verpleeghuis? Gaat u dit regelen?
Antwoord 11
Kortdurende intensieve opname voor ouderen in een verpleeghuis is
momenteel mogelijk, mits vooraf gegaan door een opname in een instelling
voor medisch specialistische zorg. Wanneer M. Draijer van Verenso doelt op
de doorverwijzing naar de GRZ vanaf de spoedeisende eerste hulp verwijs ik
door naar antwoord 3, 4 en 14. Ik zie vooralsnog geen reden om een nieuwe
categorie met bijbehorend tarief te creëren.
Vraag 12, 13
Wat is uw reactie op het artikel «Sorry dokter»? Krijgt u hiervan ook de
tranen in uw ogen?4
Wat is uw reactie op de uitspraak van de heer van Holten die aangeeft dat,
als regelgeving gezond verstand in de weg gaat staan, een belangrijke grens
overschreven wordt en dat administratieve krachten juist moeten faciliteren in
plaats van saboteren? Wilt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 12, 13
De beschreven gang van zaken in het artikel is treurig en ik ben blij met het
signaal dat de heer Van Holten afgeeft in zijn artikel. Met een overheveling
duurt het helaas enige tijd voordat alle betrokkenen weten wat de geëigende
weg is. Dit kan een behandeling in de GRZ zijn, maar ook een behandeling in
de 1<sup>e</sup>lijn. Het is de verantwoordelijkheid van zorgaanbieders en
zorgverzekeraars om op de hoogte te zijn van de actuele wet- en regelgeving
en op basis van de zorgvraag van de cliënt een passend zorgaanbod te
realiseren. In hoeverre de beschreven patiënt in het artikel voldoet aan de
voorwaarden voor de GRZ blijkt niet uit de casus, dus hier kan ik zorginhoudelijke niet op ingaan. Wel is de casus met Zorgverzekeraars Nederland (ZN)
besproken. ZN zal verzekeraars erop wijzen om zorgvragers voor geriatrische
revalidatiezorg daar waar mogelijk beter te begeleiden.
Vraag 15
Hoeveel mensen ontvangen een (hoger) zorgzwaartepakket en komen in de
langdurige AWBZ terecht, doordat zij niet doorverwezen worden naar
geriatrische revalidatiezorg? Bent u bereid dit uit te zoeken en de Kamer
hierover te informeren?

4

«Sorry dokter», Artsennet 3 juni 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

4

Antwoord 15
Deze cijfers zijn mij niet bekend. Ik ga er vanuit dat de voorwaarden voor de
geriatrische revalidatiezorg duidelijk zijn, aangezien ze helder zijn omschreven
in de te verzekeren prestatie op grond van de Zvw. Na diagnostiek in het
ziekenhuis wordt de patiënt begeleid in een passend zorgtraject. Wanneer dit
geen GRZ betreft, wordt door het CIZ beoordeeld of de patiënt thuis hoort in
de AWBZ. Ik zie dan ook geen reden om dit nader uit te zoeken.
Vraag 16, 17
Heeft de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) signalen ontvangen van mensen
die geen geriatrische revalidatiezorg konden krijgen? Op welke wijze heeft de
NZa deze signalen verwerkt? Waarom is er nog geen oplossing gevonden?
Wilt u de overheveling van geriatrische revalidatiezorg naar de Zorgverzekeringswet evalueren en hierin de financiële uitwerking meenemen? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 16, 17
Nee, de NZa heeft geen signalen ontvangen van mensen die geen GRZ
konden krijgen. Wel heeft de NZa signalen ontvangen dat de aanspraak op
een aantal punten onduidelijk was. Deze signalen worden meegenomen in de
impactanalyse die de NZa op mijn verzoek uitvoert (kenmerk MC-U-3119628).
In de impactanalyse wordt ook gekeken naar de (mogelijke) gevolgen van de
invoering van het nieuwe bekostigingssysteem en de werking van het
overgangsregime (het vangnet). Daarnaast worden door de NZa de uitgaven
binnen de AWBZ gemonitord. Ik zal de Kamer op basis van de impactanalyse
nader informeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

5