Bijlage
In de brief werd op hoofdlijnen al ingegaan op de veranderingen die in gang zijn
gezet bij de diverse actuele moderniseringsvraagstukken. Onderstaand wordt
uitgebreider ingegaan op alle casuïstiek en de dilemma’s die hierbij spelen op het
toekomstbestendiger formuleren van wet- en regelgeving.
1. De opkomst van digitale platformen

De taximarkt
Op de taximarkt bestaan de nieuwe ontwikkelingen met name uit de opkomst
van apps zoals Uber, Taxify en Yeller. Deze apps brengen de vraag naar en
het aanbod van taxidiensten op een gemakkelijke manier bij elkaar en bieden
de mogelijkheid om dienstverlening transparanter te maken.
Met name de dienst UberPop loopt onder de huidige wetgeving tegen
problemen aan, omdat zij aan veel regels niet voldoet.
Naar aanleiding van deze ontwikkelingen en de evaluatie van de Wet
personenvervoer 2000 heeft de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu
voorgesteld een aantal eisen al op korte termijn te schrappen of te wijzigen.
Hiermee wordt de ruimte voor nieuwe initiatieven en innovaties vergroot en
tegelijkertijd de regeldruk verminderd. Zo is het voorstel om het examen voor
vakbekwaamheid als onderdeel van de ondernemingsvergunning te
schrappen; hoeven taxichauffeurs niet langer te beschikken over een
vergunningsbewijs in de taxi; worden digitale alternatieven voor de verplicht
fysiek aanwezige tariefkaart mogelijk gemaakt; mag de verplichte ritbon ook
digitaal worden aangeboden en wordt de taxameterplicht geschrapt bij vaste
prijsafspraken in het taxivervoer, bijvoorbeeld via een app. Tevens wordt
onderzocht of en in welke vorm de taxameter en Boordcomputer Taxi (BCT)
in de toekomst wenselijk en noodzakelijk zijn.
Daarnaast wordt onderzocht of verdere vernieuwing ook vanuit de overheid
gestimuleerd kan worden. Vóór de zomer van 2015 wordt in overleg met
provincies en gemeenten daarom gestart met een onderzoek naar mogelijke
verbeteringen in de taxi- en OV-regelgeving, daar waar een deur tot deur reis
vanuit het reguliere OV niet meer rendabel te maken is. Specifiek voor deze
situaties wordt experimenteerruimte gecreëerd. Resultaten uit zo’n
experiment hebben voorspellende waarde en kunnen mogelijk bijdragen aan
een minder gereguleerde markt in de toekomst.
Particuliere woningverhuur aan toeristen
De opkomst van digitale platformen zoals Airbnb en Wimdu hebben de
drempel voor particulieren om hun woning tijdelijk te verhuren aan toeristen
substantieel verlaagd. Als gevolg hiervan is een sterke toename van
particulier aanbod voor toeristen waarneembaar, die past binnen de bredere
trend van de opkomst van de deeleconomie. De opkomst van particuliere
verhuur aan toeristen via platformen biedt kansen, zowel voor aanbieders als
voor toeristen. Daarnaast vergroot een groter en diverser toeristisch aanbod de
aantrekkelijkheid van Nederland en kan zo een impuls worden gegeven aan
de gastvrijheidseconomie. Het kabinet juicht deze ontwikkelingen dan ook
van harte toe.
Echter, de opkomst van digitale platformen kan ook tot problemen leiden,
bijvoorbeeld omdat verhuur gepaard kan gaan met overlast voor omwonenden
of indien woningen tegen de wens van de eigenaren worden onderverhuurd.

In het bijzonder in de betaalbare corporatiehuursector kunnen problemen
ontstaan aangezien dit de beschikbaarheid van betaalbare huurwoningen voor
de lagere inkomens onder druk kan zetten. Omdat wet- en regelgeving niet in
alle gevallen is toegesneden op de situatie van particuliere woningverhuur aan
toeristen, kan dit tot onduidelijkheid leiden over de wijze waarop aan
regelgeving kan worden voldaan. Dit kan een aanzuigende werking hebben op
professionele partijen, die gebruik kunnen maken van deze onduidelijkheid
om op structurele basis woningen te verhuren aan toeristen en zo de regels
voor de reguliere hotelbranche ontwijken.
Deze uitwassen leiden tot spanningen tussen de mogelijkheden voor innovatie
en de te beschermen publieke belangen zoals veiligheid en de positie van
derden. Deze spanningen kunnen op termijn de verdere ontwikkeling van
particuliere verhuur aan toeristen in de weg staan. Het is daarom van belang
om vernieuwing te faciliteren en uitwassen tegen te gaan. Samen zullen de
minister voor Wonen en Rijksdienst en ik daarom nader verkennen hoe de
opkomst van platformen als Airbnb en Wimdu in goede banen kan worden
geleid. Hierbij zal ook worden bezien of wet- en regelgeving moet worden
aangepast. Hiertoe worden gesprekken gevoerd met verschillende
belanghebbenden. Voor het einde van het jaar ontvangt uw Kamer hierover
nadere informatie.
Samenhangend analysekader voor digitale platformen
Digitale platformen ontwikkelen zich razendsnel en spelen een steeds
belangrijkere rol in onze samenleving. Zoals bovenstaande casussen uit de
taxi- en verhuurmarkt illustreren brengen deze platformen kansen en
uitdagingen met zich mee. De ontwikkelingen rond digitale platformen
roepen de vraag op of het beleidsinstrumentarium van de overheid nog wel
goed aansluit bij de snelheid van de digitale ontwikkelingen. Daarom ben ik
een onderzoek gestart naar de rol die platformen spelen in het
internetwaardeweb1. Het doel van dit onderzoek is om te komen tot een
samenhangend analysekader voor vraagstukken aangaande digitale
platformen. Dit moet de overheid in staat stellen om de kansen die platformen
bieden te benutten en beter om te kunnen gaan met de mogelijke risico’s.
Voor het einde van het jaar verwacht ik de Tweede Kamer te informeren over
de uitkomsten.
Naar aanleiding van mijn toezegging aan het lid Van Tongeren tijdens de
begrotingsbehandeling van Economische Zaken2 heb ik in mijn reguliere
overleg met de Autoriteit Consument en Markt (ACM) aandacht gevraagd
voor de mogelijke consequenties van dominante posities van platforms in de
deeleconomie. De ACM heeft mij gemeld dat zij de opkomst van digitale
platforms nauwlettend volgt en hierbij ook aandacht schenkt aan eventuele
mededingingsaspecten. Tevens betrek ik de ACM bij het onderzoek naar de
opkomst van digitale platformen waar dit punt ook in wordt meegenomen.
Daarnaast heb ik van het Verbond van Verzekeraars vernomen dat de
deeleconomie ook hun aandacht heeft. Om individuele verzekeraars meer
inzicht te geven in de risico’s van de deeleconomie, inclusief de wijze waarop
deze verzekerd kunnen worden, heeft het Verbond een position paper
geschreven. Inmiddels komen er ook steeds meer verzekeringen beschikbaar
die dekking bieden aan risico’s in de deeleconomie.
1
2

Kamerstuk 26 643, nr. 345.
Handelingen II 2014/15, nr. 15.

Daarnaast is tijdens de begrotingsbehandeling van Economische Zaken een
motie aangenomen van het lid Van Tongeren, die de regering verzoekt een
arbeidsmarktverkenning uit te voeren naar de deeleconomie, bijvoorbeeld
door de Sociaal Economische Raad te vragen dit mee nemen in de al
aangevraagde studie naar de circulaire economie3. In reactie op deze motie
heb ik aangegeven dat naar aanleiding van de motie Van Ojik4 het kabinet
reeds een brief zou sturen aan de Kamer waarin wordt ingegaan op de
mogelijke effecten van nieuwe technologie op de arbeidsmarkt. Deze brief is
eind vorig jaar aan uw Kamer gestuurd5. Tevens heb ik in reactie op de motie
Van Tongeren aangegeven dat ik het graag aan de SER laat om te bezien of
en hoe zij dit aspect willen betrekken in het onderzoek naar circulaire
economie dat al wordt uitgevoerd. Het lid Van Tongeren heeft aangegeven
zich te kunnen vinden in deze uitleg van de motie. Ik heb daarom de SER op
de hoogte gebracht van hetgeen is gewisseld tussen mij en uw Kamer.
2. De economische potentie van data

De ontwikkeling van ICT en het internet zorgen voor een snelgroeiende
stroom aan gegevens. Deze gegevens, vaak aangeduid met de term big data,
kunnen steeds beter worden geanalyseerd en worden gebruikt voor tal van
nieuwe toepassingen, zoals betere behandelmethoden in de zorg en
efficiëntere logistieke processen. Een vraag die hierbij opkomt is of het
verzamelen en verwerken van al deze data leidt tot ongewenste verspreiding
van persoonsgegevens. Burgers willen er bij nieuwe toepassingen namelijk op
kunnen vertrouwen dat hun privacy wordt gerespecteerd en dat ze op grond
van hun persoonsgegevens niet worden gediscrimineerd. De wet biedt daartoe
bescherming, maar sluit niet aan op alle vormen van gebruik van data. Dit kan
het vertrouwen van burgers ondermijnen en bedrijven ervan weerhouden de
kansen die innovatief gebruik van data biedt, te benutten.
Het kabinet vindt het van belang dat er meer duidelijkheid komt over de
relatie tussen de bescherming van persoonsgegevens en de mogelijkheden
voor het gebruik van data voor de ontwikkeling van innovatieve datagedreven
producten en diensten. Daarom heb ik een expertgroep ‘Big data en privacy’
opgericht6, met vertegenwoordiging uit de wetenschap, bedrijfsleven en het
maatschappelijk middenveld. De expertgroep zal aan de hand van een
verzameling casussen uit de private sector onderzoeken waar er spanning
ontstaat met wettelijke kaders en hoe dit vertaald kan worden in praktisch
toepasbare kennis voor bedrijven, in de vorm van na te streven en na te laten
acties. Daarbij wordt gepoogd te anticiperen op de bepalingen in de nieuwe
Algemene Verordening gegevensbescherming waarover thans nog in Brussel
onderhandeld wordt. Het streven is het resultaat van de expertgroep voor het
einde van het jaar aan uw Kamer te zenden.
3. Slimme apparaten

Drones
De afgelopen jaren hebben drones, oftewel onbemande luchtvaartuigen, een
stormachtige ontwikkeling doorgemaakt en zijn deze voor een steeds breder
publiek beschikbaar gekomen. Drones kennen brede
toepassingsmogelijkheden en hebben daarmee veel potentieel voor
3

Kamerstuk 34 000 XIII, nr. 39.
Kamerstuk 27406, nr. 212.
5
Kamerstuk 29 544, nr. 581.
6
Kamerstuk 32 761 nr. 78.
4

commercieel gebruik, bijvoorbeeld bij de inspectie van landbouwgewassen en
windmolens of voor mediadoeleinden. Daarnaast zien veel
veiligheidsdiensten potentie in het gebruik van drones. Een wettelijk kader dat
aansluit bij het toenemende gebruik van drones ontbrak vooralsnog echter
nog. De minister van Veiligheid en Justitie, de staatsecretaris van
Infrastructuur en Milieu en ik hebben daarom begin maart gezamenlijk een
brief aan de Tweede Kamer gestuurd over de noodzaak tot het ontwikkelen
van specifiek beleid ten aanzien van drones, waarbij veiligheid, economische
kansen en privacy centraal staan. Een van de zes uitgangspunten is dat de
overheid innovatieve ontwikkelingen door bedrijven en kennisinstellingen
graag wil faciliteren, bijvoorbeeld door ruimte te geven aan test- en
oefenlocaties. De nadere uitwerking volgt later dit jaar.
Het voornemen van het kabinet is er op gericht om op korte termijn de
regelgeving zodanig aan te passen dat de mogelijkheden voor beroepsmatig
gebruik van drones worden verruimd. Voor het gebruik van lichtere drones
zullen eenvoudiger eisen gaan gelden dan voor zwaardere drones. Het is de
bedoeling om met de nationale regelgeving zo veel mogelijk aan te sluiten bij
eventuele Europese regelgeving, die naar verwachting pas in 2017 tot regels
zal leiden. Op deze manier ontstaat er een gelijk speelveld voor de
Nederlandse industrie ten opzichte van andere Europese spelers.
Daarnaast worden er verschillende verkenningen gestart, onder meer in het
agro-domein, om de commerciële toepassing van drones verder te
operationaliseren. Deze verkenning zal begin 2016 gereed zijn.

De zelfrijdende auto
Nederland wil met het mogelijk maken van zelfrijdende voertuigen op de
openbare weg inspelen op innovatieve ontwikkelingen die op korte en lange
termijn helpen bij het verbeteren van de doorstroming van het verkeer, het
verbeteren van verkeersveiligheid en het zuiniger rijden. In de verre toekomst
hebben zelfrijdende auto’s mogelijk een nog grotere maatschappelijke impact.
Denk aan het anders besteden van reistijd, meer- en betere mobiliteit voor
ouderen of mensen met een beperking, ander ruimtegebruik in de stad omdat
auto’s zichzelf kunnen parkeren en veranderingen in het mobiliteitssysteem.
Gezien deze potentie van zelfrijdende auto’s streeft het kabinet ernaar
Nederland voorop te laten lopen in de ontwikkeling ervan, onder andere door
ruimte te creëren in wet- en regelgeving. Sinds begin 2015 is het mogelijk om
grootschalige testen te starten. Hiermee kan de Rijksdienst voor Wegverkeer
op basis van maatwerk ontheffingen gaan verlenen en kunnen we als overheid
meegroeien met de technologische ontwikkelingen. Dit omdat op dit moment
nog geen beoordelingscriteria of uitvoeringswetgeving voorhanden is. Op
langere termijn zijn aanvullende aanpassingen nodig, in regelgeving,
(digitale) infrastructuur, rijvaardigheidseisen en mogelijk ook op het terrein
van aansprakelijkheid.
Een toekomstbestendig kader voor intellectuele eigendomsrechten
Intellectuele eigendomsrechten (hierna: IE-rechten) zijn voor bedrijven van
groot belang bij het versterken van hun concurrentiekracht. Ondernemingen
kunnen beter profiteren van innovatie als zij gebruikmaken van IE-rechten.
Actuele technologische ontwikkelingen zoals e-commerce en 3d-printing

hebben effect op traditionele productie- en distributiemodellen en daarmee op
intellectuele eigendomsaspecten. Informatie is altijd, overal en direct
beschikbaar en consumenten maken graag gebruik van zeer gemakkelijk
verkrijgbare nieuwe diensten, ook als dat illegaal is. Deze ontwikkelingen
kunnen gevolgen hebben voor de inhoud, het gebruik en de handhaving van
IE-rechten. Voor al dan niet commerciële gebruikers is het niet altijd duidelijk
of, en zo ja welke intellectuele eigendomsrechten kunnen rusten op nieuwe
werkwijzen, zoals bijvoorbeeld 3d-printing. Tegelijkertijd is het voor een
rechthebbende lastig om zicht te krijgen op degenen die (vaak ook zonder
toestemming) gebruik maken van de beschermde innovaties, te meer omdat
aanbieders van producten en diensten in de interneteconomie vaak op
verschillende markten tegelijk opereren en nauwelijks gebonden zijn aan
fysieke landsgrenzen.
Momenteel staat niet vast of deze ontwikkelingen belemmeringen opleveren
voor het gebruik van het IE-systeem of dat de huidige (IE-)regelgeving
wellicht belemmerend werkt voor de verdere groei van markten waarin
dergelijke innovaties een grote rol spelen. De ontwikkelingen in deze sectoren
gaan echter snel en het is daarom belangrijk vroegtijdig na te denken over de
gevolgen die dit kan hebben voor het IE-systeem als geheel. Via dialogen met
relevante betrokkenen oriënteer ik me momenteel op de invloed van
technologische ontwikkelingen op de toekomstbestendigheid van het huidige
IE-systeem. Het is namelijk van groot belang dat dit systeem toegankelijk
blijft voor innovatieve bedrijven, dat het een goede rechtszekerheid biedt,
transparant is en de balans met maatschappelijke belangen in het oog houdt.
Na afloop van deze oriëntatie onder stakeholders wordt het resultaat met hen
gedeeld en zal ik dit gebruiken voor een nadere standpuntbepaling.
Medische technologie
Innovatieve medische technologieën zoals bijvoorbeeld 3d geprinte schedelof heupimplantaten, hebben de potentie om de kwaliteit van de zorg te
verbeteren en de zorgkosten omlaag te brengen. Voorafgaand aan de
(Europese) markttoelating moet voor dergelijke technologen zorgvuldig
gekeken worden naar mogelijke risico’s en het medisch nut. Zorg die zichzelf
nog niet bewezen heeft moet daarnaast in Nederland nog een traject te
doorlopen alvorens een vergoeding ten laste van de zorgverzekering een feit
is.
De Nederlandse regelgeving voor geneeskundige zorg biedt in beginsel
voldoende ruimte voor vergoeding van toepassingsvormen van dergelijke
nieuwe medische technologieën. In de Nederlandse regelgeving is bepaald dat
er aanspraak op vergoeding van geneeskundige zorg bestaat indien een
persoon daar redelijkerwijs op aangewezen is, het een behandeling betreft
zoals medisch specialisten die plegen te bieden en voldoet aan de stand van de
wetenschap en praktijk, en bij ontbreken van een zodanig maatstaf, door
hetgeen in het betrokken vakgebied geldt als verantwoorde en adequate zorg
en diensten. Indien een bepaalde behandeling of medische technologie
daaraan voldoet, bestaat er in principe ruimte voor een vergoeding. De
bewijslast ligt hierbij bij de innoverende aanbieder.
Het is voor de patiënt van belang dat in alle stadia zorgvuldig wordt gekeken
naar verantwoorde en adequate zorg. Tegelijkertijd kan in Nederland
veelbelovende, innovatieve zorg, met het instrument van de ‘voorwaardelijke
toelating’ in sommige gevallen sneller beschikbaar komen.

De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport zal na ontvangst van het
rapport en advies van Actal over medische hulpmiddelen bekijken of sprake is
van ongerechtvaardigde belemmeringen in dit proces en overwegen hoe deze
kunnen worden aangepakt.
4. Stimuleren van nieuwe verdienmodellen

Nieuwe retailconcepten
Gemeenten willen ruimte bieden aan ondernemers die inspelen op de behoefte
aan nieuwe winkelconcepten, waaronder mengvormen van horeca,
detailhandel, cultuur en dienstverlening. Gemeenten juichen deze
ontwikkelingen toe omdat het naast nieuwe werkgelegenheid ook bijdraagt
aan de diversiteit en leefbaarheid van (binnen)steden. De mogelijkheden van
nieuwe mengvormen kunnen worden beperkt door zowel lokale regels als
landelijke wettelijke kaders. Zo worden mengvormen waarbij men ook
alcohol wil schenken beperkt door de regels in de Drank- en Horecawet.
Het kabinet heeft in de Retailagenda7 aangegeven samen met lokale partijen
te verkennen welke mogelijkheden er zijn voor functiemenging binnen de
bestaande wettelijke kaders, waaronder de Drank- en Horecawet en het
Omgevingsrecht. Daarnaast zal met lokale partijen worden geïnventariseerd
welke belemmeringen er zijn voor het combineren van detailhandel en horeca
die niet binnen de huidige kaders passen.
Het kabinet zal bij de evaluatie van de Drank- en Horecawet in 2016
verkennen of bestaande belemmeringen voor het combineren van detailhandel
en horeca, waaronder mengvormen waarbij men ook alcohol wil schenken,
kunnen worden weggenomen. De belangen van volksgezondheid, openbare
orde en veiligheid zullen hierbij als uitgangspunt dienen.
Insecten als grondstof voor diervoeding
Het gebruik van insecten als grondstof voor diervoeders (en humane
consumptie) biedt interessante kansen voor innovatie en nieuwe
verdienmogelijkheden voor Nederlandse ondernemers. Insecten vormen door
hun hoge eiwitgehalte een duurzame nieuwe bron van eiwitten.
De toepassing van dierlijke eiwitten, waaronder insecten, in diervoeders is
vanwege voedselveiligheids- en dierenwelzijnsregels niet toegestaan. Dit is
voornamelijk te herleiden naar de BSE-crisis, waar dierlijke eiwitten in
diervoeders een risico bleken te vormen voor het ontstaan van gevaarlijke
dierziektes. Bovendien is deze wet- en regelgeving tot stand gekomen voordat
insecten in beeld kwamen als nieuwe eiwitbron. Bij gebruik van insecten zijn
de risico’s nog niet goed bekend. Wet- en regelgeving lijken daarmee dus niet
aan te sluiten bij de toenemende wens om insecten als grondstof voor
diervoeders te kunnen toepassen.
Het toelaten van insecten in diervoeders vergt aanpassing van Europese
regels. Op dit moment wordt de Nederlandse inzet hiervoor vormgegeven.
Vooruitlopend daarop ben is de Green Deal Insecten voor Feed, Food en
Farma gestart8, waarin in overleg met ondernemers wordt gekeken hoe een
7
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 838, nr. 13.
http://www.ondernemendgroen.nl/greendeals/Pages/Green_Deal_Insecten_voor_Feed_Food_en_Farma_97.aspx

toekomstige aanpassing van wet- en regelgeving eruit kan zien en welke weten regelgeving wel passend is voor het kweken van insecten.
De Europese digitale interne markt
Een uniform regelgevend kader op Europees niveau is belangrijk voor de
schaalbaarheid van innovaties en om nieuwe verdienmodellen een kans te
geven. Een veel gehoorde klacht van vernieuwende ondernemers is namelijk
dat zij te maken hebben met verschillende regelgevende kaders waaraan hun
innovaties moeten voldoen. Op 6 mei jl. heeft de Europese Commissie een
digitale interne markt strategie gepresenteerd, waarmee zij de optimale
randvoorwaarden wil creëren voor een digitale interne Europese markt. Een
aantal van deze maatregelen ziet specifiek toe op de toekomstbestendigheid
van regelgeving, bijvoorbeeld om deze geschikt te maken voor digitale
technologieën zoals het streamen van video’s.
Modernisering van het auteursrecht
Vorig jaar is in Brussel Richtlijn 2014/26/EU betreffende het collectieve
beheer van auteursrechten en naburige rechten en de multiterritoriale
licentieverlening van rechten voor onlinegebruik van muziekwerken tot stand
gekomen. Deze richtlijn versimpelt de uitgifte van multiterritoriale licenties
door collectieve beheersorganisaties voor onlinegebruik van muziek binnen
de EU. Daardoor kunnen met nieuwe innovatieve online diensten
muziekwerken ook grensoverschrijdend aangeboden worden. De richtlijn
treedt in april 2016 in werking. Het wetsvoorstel om deze richtlijn uit te
voeren ligt voor advies bij de Raad van State.
Nieuwe technologische ontwikkelingen houden niet op bij de grens. De
Nederlandse inzet in Brussel is daarom altijd geweest om het auteursrecht aan
te passen aan de ontwikkelingen in het digitale tijdperk. Daarom is Nederland
ook verheugd dat de Commissie recent in haar digitale interne markt strategie
heeft aangekondigd eind 2015 met moderniseringsvoorstellen te komen voor
het auteursrecht. Nederland heeft al gepleit voor een flexibeler en meer
toekomstbestendig systeem van uitzonderingen en beperkingen. Daarbij moet
er een juiste balans zijn tussen de gerechtvaardigde belangen van
rechthebbenden enerzijds en die van gebruikers anderzijds.
Gelijke tarieven voor fysieke en digitale media
De toenemende digitalisering van de economie biedt ook kansen voor de
media. Denk hierbij bijvoorbeeld aan e-books en de digitale krant. Het
verlaagde btw-tarief voor fysieke media zorgt voor een kostenvoordeel ten
opzichte van digitale media, die gezien de aard van het product lastig is uit te
leggen. In een recente brief aan de Kamer heeft het kabinet haar standpunt op
deze zaak verduidelijkt9. Het kabinet kan zich niet vinden in een onderscheid
tussen fysieke en digitale media, dat nu wordt gemaakt in de btw. Een
verruiming van de mogelijkheden om hetzelfde btw-tarief toe te passen vergt
echter aanpassing van de Europese btw-wetgeving. Het kabinet is blij dat dit
onderwerp inmiddels op de EU-agenda staat. In haar mededeling over de
Digital Single Market heeft de Commissie aangegeven nader te kijken naar de
btw-behandeling van fysieke en digitale media. Het kabinet zal blijven
aandringen op aanpassing van de btw-richtlijn op dit punt.
Kansen voor eCommerce
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 002, nr. 93.

Het kabinet steunt het uitgangspunt om de online toegang tot goederen en
diensten in heel Europa te verbeteren. Op het terrein van
grensoverschrijdende elektronische handel kan winst behaald worden door
een aantal regels op het gebied van consumentenbescherming en
contractenrecht verder te harmoniseren en vereenvoudigen. Hierbij vind het
kabinet het van belang dat een hoog niveau van consumentenbescherming
wordt geboden, zonder dat innovatie wordt belemmerd en onnodige lasten
voor handelaren worden veroorzaakt.
Ruimte voor innovaties door innovatiegericht inkopen
Een klacht die soms naar voren wordt gebracht is dat de aanbestedingsregels
onvoldoende ruimte zouden bieden aan het inkopen van innovaties. Uit de
evaluatie van de wet blijkt dat de Aanbestedingswet 2012 deze ruimte in
voldoende mate biedt, echter dat van deze ruimte niet altijd gebruik wordt
gemaakt. Aanbestedende diensten maken namelijk zelf de afweging of zij
innovatieve producten of diensten inkopen. Om hen te stimuleren
innovatiegericht aan te besteden bestaan diverse initiatieven. Zo voer ik het
programma ‘Inkoop Innovatie Urgent’ uit, waarin aan aanbestedende diensten
kennis, instrumenten en een netwerk worden geboden. Ook kunnen
aanbestedende diensten bij PIANOo, het expertisecentrum aanbesteden,
informatie verkrijgen over hoe zij innovatiegericht kunnen inkopen.
Daarnaast bevatten de nieuwe Europese Aanbestedingsrichtlijnen, die uiterlijk
in het voorjaar van 2016 in de Aanbestedingswet 2012 geïmplementeerd
moeten worden, een nieuwe procedure voor het inkopen van innovaties: het
innovatiepartnerschap. Deze procedure maakt het mogelijk dat een
aanbestedende dienst die een behoefte heeft waarvoor in de markt geen
oplossing beschikbaar is, samen met een of meer ondernemers een nieuw
product ontwikkelt en na die ontwikkeling dat product direct aankoopt. De
procedure van het innovatiepartnerschap biedt innovatieve bedrijven dus meer
kansen om hun ideeën uit te werken tot een bruikbare oplossing.
Wet Markt en Overheid
De Wet Markt en Overheid heeft als doel het creëren van gelijke
concurrentievoorwaarden tussen overheden en bedrijfsleven. Het
uitgangspunt van deze wet is dat overheden economische activiteiten mogen
uitvoeren, waarbij ze zich aan een aantal gedragsregels moeten houden, zoals
het doorberekenen van integrale kosten. Overheden kunnen op dit
uitgangspunt een uitzondering maken, indien de uitvoering van de
economische activiteit in het algemeen belang plaatsvindt. Een voorbeeld is
de verhuur van een sporthal of de toegang tot een gemeentelijke
parkeergarage. Dit zijn economische activiteiten die een gemeente kan
uitvoeren en waarbij de gemeente een publiek belang hoger kan inschatten
dan het belang van gelijke concurrentievoorwaarden voor marktpartijen. In
dat geval kan de betreffende overheid een algemeen belang besluit maken.
Daarmee wordt de economische activiteit uitgezonderd van de toepassing van
de gedragsregels. Het signaal dat deze uitzondering regelmatig door
overheden wordt gebruikt is mij bekend. In de reactie op de evaluatie van de
Wet Markt en Overheid, die ik deze zomer aan uw Kamer zal sturen, zal ik
hier nader op ingaan.
Wet Vaste Boekenprijs
Innovaties in de boekenmarkt roepen ook vragen op over de vaste
boekenprijs, die Nederland reeds kent vanaf 1923 en die sinds 2005 is
neergelegd in de Wet op de vaste boekenprijs. In haar brief van 6 februari

2015 heeft de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap uw Kamer
geïnformeerd over de uitkomsten van de tweede evaluatie van de Wet op de
vaste boekenprijs. Uit deze evaluatie volgt dat diverse marktontwikkelingen,
zoals de toegenomen digitale verkoop van boeken en nieuwe online diensten
en verdienmodellen, het debat voeden over het nut, de noodzaak en de
werking van de Wet op de vaste boekenprijs. Ook de opkomst van e-books,
waarvoor de vaste boekenprijs niet geldt, draagt bij aan deze discussie. Zo
steeg het aantal verkochte e-books tussen 2009 en 2013 van 110.000 naar 1,7
miljoen en is nu ruim 40% van de leverbare titels ook als e-book beschikbaar.
In haar brief van 6 februari 2015 licht de minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap toe, gelet op het belang van een divers en breed beschikbaar
aanbod van boeken, de komende vier jaar de Wet op de vaste boekenprijs te
continueren. Na twee jaar zal de minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap uw Kamer tussentijds informeren, onder meer over de stand van
zaken bij de digitalisering met het oog op de functionaliteit van de wet. Over
vier jaar zal de Wet op de vaste boekenprijs opnieuw worden geëvalueerd.
Postdiensten
In de afgelopen jaren hebben zich aanzienlijke veranderingen voorgedaan in
het gedrag en de behoeften van gebruikers van postdiensten. Als gevolg van
de opkomst van elektronische alternatieven, zoals e-mail, is het traditionele
postverkeer een minder belangrijk communicatiemiddel geworden en is door
de afname in de vraag naar postdiensten een trend ontstaan van
volumedalingen. De structurele volumedalingen hebben druk gezet op de
financiële houdbaarheid van de universele postdienst (UPD), een verplichting
waarmee wordt beoogd een kwalitatief goede, betaalbare en toegankelijke
basispostvoorziening voor burgers en kleinzakelijke gebruikers te
waarborgen. Op 26 mei 2015 heeft de Eerste Kamer het wetsvoorstel tot
modernisering en flexibilisering van de UPD aangenomen, waarin
maatregelen zijn opgenomen om een rendabele uitvoering van de UPD te
kunnen waarborgen en daarmee de continuïteit van een kwalitatief goede,
betaalbare en toegankelijke basispostvoorziening die is ingericht op de
huidige wensen van burgers en kleinzakelijke gebruikers. Zo worden de eisen
inzake postvestigingen en brievenbussen aangepast, opdat de kosten van de
UPD kunnen verminderen en toekomstige tariefstijgingen kunnen worden
beperkt. Ook wordt een periodieke evaluatie van de UPD wettelijk verankerd.
Tijdens deze periodieke evaluatie zal aandacht worden besteed aan
verwachtingen ten aanzien van toekomstige postvolumes en ontwikkelingen
en kunnen specifieke maatregelen aan de orde zijn om de continuïteit van de
UPD te waarborgen.