Inbreng Energie-Nederland voor het Rondetafelgesprek over verduurzaming van de gebouwde
omgeving in de koopsector d.d. 18 april 2018
Inleiding
De verduurzaming van de gebouwde omgeving is een zeer complexe opgave. Dat geldt zeker
voor de koopsector, omdat de diversiteit en het aantal eigenaren veel groter is dan in andere
delen van de gebouwde omgeving, zoals in de huursector en de commercieel vastgoed sector.
Energie-Nederland deelt graag met u de zes elementen die zij het belangrijkste vindt voor het
laten slagen van die opgave:
1.

Blijf sturen op de meest kosteneffectieve methode van CO2-reductie;

2.

Kies voor een techniek-neutrale aanpak;

3.

Zet in op marktinnovatie, zodat kosten omlaag gaan;

4.

Verdeel de kosten van de energietrasitie voor wonineigenaren fair;

5.

Zet ook prikkels in om woningeiegenaren te stimuleren;

6.

Last but not least: stimuleer samenwerking tussen alle betrokkenen!

Blijf sturen op de meest kosteneffectieve methode voor CO2-reductie
Om de financiële effecten van de energietransitie te beperken is het nodig om een klimaatneutrale warmtevoorziening tegen de laagst mogelijke kosten te realiseren. Dat betekent dus steeds
kiezen voor de meest efficiënte en kosteneffectieve methode. Lokaal is hiervoor veel kennis
nodig. Bovendien zijn er afwegingskaders nodig waardoor burgers kunnen vertrouwen op
kwalitatief goede lokale besluitvorming, die bijdragen aan het benodigde draagvlak van
woningeigenaren.
Energie-Nederland pleit daarom voor de irichting van een landelijk expertisecentrum voor de
warmtetransitie dat een generiek nationaal afwegingskader opstelt, waarmee gemeenten tot de
optimale keuze voor de warmtetransitie per wijk of straat kunnen komen.
Kies voor een techniek-neutrale aanpak
Sturen op kosten betekent dat elke techniek (bijv. all-electric, (hybride) warmtepomp, groen gas,
warmtenet) die het doel van verwarming met zo min mogelijk CO2-uitstoot bereikt, een eerlijke
kans krijgt in een competitief speelveld. Dat zorgt immers voor de benodigde innovatie waardoor
de kosten omlaag gaan.
De overheid moet dit gelijke speelveld creëren (en bewaken) met goede regelgeving. Zo is het nu
bijvoorbeeld mogelijk om zon- en wind te alloceren aan een gebouw zodat het meetelt met de
energieprestatie. Energie-Nederland is er voorstander van dat dit ook mogelijk wordt voor
duurzame warmtebronnen (door NEN7125 toe te passen in het Bouwbesluit). Allocatie van
nieuwe duurzamere warmtebronnen is eenvoudig te organiseren en cruciaal om het gebruik van
fossiele energie in een warmtenet te verminderen en stapsgewijs te vervangen door duurzamere
warmtebronnen. Het Kabinet zou dit sneller moeten invoeren dan per 2020.

Lange Houtstraat 2

T +31 (0)70 311 43 50

KvK Den Haag 50816179

2511 CW Den Haag

W energie-nederland.nl

IBAN 56 ABNA 060 7444010

Zet in op marktinnovaties zodat kosten omlaag gaan
“Innovatie is van cruciaal belang om de energie- en klimaatambities van Rutte III te realiseren. ….
Neem de klimaatopgave voor de gebouwde omgeving. Het CO2-neutraal maken van onze huizen
1
vraagt om het combineren van nieuwe technologieën.”
Voor de opschaling van de energietransitie in de gebouwde omgeving zijn innovaties dus cruciaal.
Dat leidt tot meer CO2-reductie en tot lagere investeringen voor woningeigenaren. Innovaties
leiden niet alleen tot dalende kosten voor bestaande oplossingen, zoals bijvoorbeeld
warmtepompen, maar ook tot de ontwikkeling van nieuwe technieken en geïntegreerde, op
industriële schaal te produceren totaaloplossingen die de noodzakelijke opschaling dichterbij
brengen.
De ervaring leert steeds dat in een concurerende markt prijzen en kosten omlaag gaan. Het is
daarom van belang dat de publieke taak van overheidsbedrijven met een monopolie-positie (netbeheerders) niet wordt uitgebreid. De ervaring leert dat kosten dan eerder stijgen dan dalen.
Energie-Nederland pleit er daarom ook voor om kostengeorientereerde nettarieven in stand te
houden.
Geef netbeheerders een centrale rol waar het gaat om hun gas- en elektriciteitsnetten, betrek
zowel marktpartijen als netbeheerders tijdig bij het besluitvormingsproces op lokaal niveau,
voorkom dat de publieke netwerkbedrijven activiteiten ondernemen die marktpartijen ook
kunnen en willen doen.
Verdeel de kosten van de energietransitie voor woningeigenaren fair
De energietransitie van de gebouwde omgeving kost geld. Diverse experts becijferen dat de ener2
gielasten (als je alle factoren zoals transport en isolatie meetelt) structureel zullen stijgen. De
kosten hebben grote impact op het draagvlak voor de energietransitie, zeker bij eigenaar/bewoners. Dit raakt de vraag of en hoe deze kosten verdeeld moeten worden.
Het is van belang dat dit vraagstuk tijdig wordt aangepakt, waarbij de politiek een keuze maakt
met twee hoofdprincipes als basis: ‘de vervuiler (de kostenveroorzaker) betaalt’, naar draagkracht of een combinatie van beide. Bezien moet worden in welke gevallen generieke
maatregelen gewenst zijn (bijvoorbeeld normering), dan wel maatregelen voor specifieke
woningeigenaren of woningtypes. Het belangrijkste is dat de uiteindelijke politieke keuze
woningeigenaren (en ook huurders) langjarig helderheid verschaft over de te verwachten
meerkosten.
Zet ook prikkels in om woningeigenaren te stimuleren
Vanwege de complexiteit van de verduurzamingsopgave in de bestaande woningmarkt is de weg
van de verleiding niet voldoende. Woningeigenaren zijn nu vaak nog terughoudend, zien door de
(technische) bomen het bos niet en zijn bezorgd of ze duurzaamheidsinvesteringen wel
terugverdienen.
1

Uit het voorwoord van “Missie-gedreven innovatiebeleid voor energie- en klimaatambities”,
Borgingscommissie Klimaatakkoord, april 2018
2
Een betrouwbare indicatie is dat de kosten voor klimaatneutraal verwarmen gemiddeld € 1.000 per
huishouden per jaar hoger zijn dan bij verwarmen met aardgas. Voor het draagvlak van de transitie is het
noodzakelijk dat deze extra kosten rechtvaardig worden verdeeld. (Bron: CE Delft).

Daarom is het belangrijk om woningeigenaren naast de ‘verleiding’ ook te ondersteunen bij de
verduurzaming van hun woningbezit met een samenhangend pakket van maatregelen, waar ook
(financiële) prikkels onderdeel van uit maken. De belangrijkste maatregelen zijn in onze ogen:
•

Pas de energiebelasting (bijvoorbeeld in 10 jaarlijkse stappen van 3 cent) stapsgewijs aan, zodat
die o.b.v. CO2-uitstoot meer in balans komt. Maak aardgas dus duurder en elektriciteit goedkoper.
Dit is in lijn met beleid dat al in het Regeerakkoord staat. Zet volgende stappen: stapsgewijs,
langjarig voorspelbaar en zo veel mogelijk budgetneutraal voor consumenten.

•

Voer normen in voor bestaande woningbouw. Nu zijn er wel normen (prikkels) voor nieuwbouwwoningen, voor de corporatiewoningen en voor commercieel vastgoed. Maar nog niet voor de
bestaande woningbouw. Denk bij prikkels bijvoorbeeld aan verplichte labelstappen bij natuurlijke
momenten (verbouwing, verhuizing, vervanging gasinfrastructuur in de wijk), rendementseisen
aan CV-ketels, etc.

•

Steun woningeigenaren met adequate financiële maatregelen. Om draagvlak te behouden, en
normering ook acceptabel te maken, moet er oog zijn voor de financiële effecten van de
energietransitie. Denk daarbij bijvoorbeeld aan object gebonden financiering, OZB-differentatitie,
subsidie voor isolatie, collectieve aanvraag van subsidies (ISDE, SEEH, etc.). Telkens moet bij deze
instrumenten wel worden bedacht wat de inkomensverdeeleffecten zijn, ook indachtig de
hiervoor genoemde noodzaak van een faire energietransitie.

Last but not least: stimuleer samenwerking tussen alle betrokkenen!
De complexe opgave kan alleen succesvol gerealiseerd worden als alle betrokkenen intensief en
constructief samenwerken. Voor Energie-Nederland betekent dat o.a. dat gemeenten zo vroeg
mogelijk duidelijkheid verschaffen over lokale ambitie (bijvoorbeeld voor het aardgasloos maken
van wijken), dat netbeheerders noodzakelijke aanpassingen kunnen doen aan hun infrastructuur,
dat woningeigenaren actief betrokken worden bij het keuzeproces en dat marktpartijen tijdig
passende (integrale) oplossingen kunnen bieden, die aansluiten bij de wensen van individuele
woningeigenaren.