Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 790

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 januari 2009
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij dertien
fiches aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC):
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.

Richtlijn inzake orgaandonatie; (Kamerstuk 22 112, nr. 778)
Richtlijn inzake verhindering vervalsing van geneesmiddelen; (Kamerstuk 22 112, nr. 779)
Verordening inzake geneesmiddelenbewaking; (Kamerstuk 22 112,
nr. 780)
Verordening inzake patiënteninformatie; (Kamerstuk 22 112, nr. 781)
Richtlijn inzake benzinedampterugwinning; (Kamerstuk 22 112,
nr. 782)
Mededeling inzake EU-strategie ten aanzien van Invasieve soorten;
(Kamerstuk 22 112, nr. 783)
Mededeling inzake voedselprijzen in Europa; (Kamerstuk 22 112,
nr. 784)
Mededeling inzake coördinatie van het landbouwonderzoek; (Kamerstuk 22 112, nr. 785)
Richtlijn inzake belastingheffing spaartegoeden; (Kamerstuk 22 112,
nr. 786)
Verordening inzake ratingbureaus; (Kamerstuk 22 112, nr. 787)
Mededeling inzake Onderwijs en Opleiding na 2010; (Kamerstuk
22 112, nr. 788)
Mededeling inzake nieuwe vaardigheden voor nieuwe banen;
(Kamerstuk 22 112, nr. 789)
Mededeling inzake opbrengsten van georganiseerde criminaliteit.

Ik hoop dat u er begrip voor hebt dat vanwege het kerstreces deze fiches
later dan gebruikelijk aan u worden aangeboden.
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
F. C. G. M. Timmermans

KST127443
0809tkkst22112-790
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 790

1

Fiche: Mededeling inzake opbrengsten van georganiseerde
criminaliteit
1. Algemene gegevens

Voorstel: Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en
de Raad: Opbrengsten van georganiseerde criminaliteit – Misdaad mag
niet lonen
Datum Commissiedocument: 20 november 2008
Nr. Commissiedocument: COM(2008) 766 definitief
Pre-lex: http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId
=197649
Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board:
n.v.t.

Behandelingstraject Raad: Raadswerkgroep (onbekend), CATS, JBZ-Raad
Eerstverantwoordelijk ministerie: Ministerie van Justitie
2. Essentie Mededeling
De mededeling ziet op de confiscatie en invordering van de opbrengsten
uit (georganiseerde) criminaliteit in de Europese Unie. De Commissie
signaleert dat de implementatie van de EU-wetgeving met vertragingen
gepaard gaat en gaat in op de noodzaak van aanvullende regels op
EU-niveau. De mededeling bevat denkrichtingen voor de verbetering van
de samenwerking tussen de lidstaten en de opzet en aanwijzing van
bureaus voor de ontneming van vermogensbestanddelen («Asset
Recovery Offices», hierna: ARO’s). Tenslotte gaat de Commissie in op de
noodzaak te komen tot een verbetering van de samenwerking met
Europol/Eurojust en een verbetering van de samenwerking met derde
landen.
3. Kondigt de Commissie acties, maatregelen of concrete wet- en
regelgeving aan voor de toekomst? Zo ja, hoe luidt dan het
voorlopige Nederlandse oordeel over bevoegdheidsvaststelling,
subsidiariteit en proportionaliteit en hoe schat Nederland de
financiële gevolgen in?
Ja. De Commissie kondigt aan dat zij zal nagaan of juridische begrippen in
de bestaande instrumenten uitbreiding behoeven en of nieuwe regels
dienen te worden toegevoegd om confiscatiemogelijkheden te verruimen.
De Commissie vraagt in dit verband aandacht voor ideeën die aan de
praktijk in de lidstaten zijn ontleend. De Commissie is van oordeel dat
deze ideeën in de toekomst aanleiding kunnen vormen voor het vaststellen van nieuwe gemeenschappelijke normen.
De Commissie gaat daarnaast in op de mogelijkheden om de samenwerking tussen nationale autoriteiten te bevorderen door middel van het
aanwijzen en opzetten van nationale bureaus voor de ontneming van
vermogensbestanddelen (ingevolge Besluit 2007/845/JBZ). De Commissie
gaat in op de wenselijke structuur van de ARO’s, de informatie-uitwisseling tussen de ARO’s en de aan de ARO’s te verlenen bevoegdheden. De
Commissie geeft in overweging de coördinatie van en tussen de ARO’s
toe te vertrouwen aan Europol. Tenslotte constateert de Commissie dat de
internationale samenwerking met derde landen op het gebied van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 790

2

confiscatie van de opbrengsten van misdrijven niet altijd toereikend is en
dat zij de lidstaten zou kunnen aanmoedigen om beproefde methoden op
het gebied van de confiscatie uit te wisselen.

Bevoegdheid, subsidiariteit en proportionaliteit
De mededeling bevat geen concrete voorstellen voor wet- en regelgeving.
Derhalve kan slechts een voorlopig standpunt worden ingenomen ten
aanzien van de bevoegdheid van de Unie om maatregelen op dit terrein te
nemen. De mededeling betreft in hoofdzaak het gezamenlijk optreden
inzake justitiële samenwerking in strafzaken, en meer in het bijzonder het
vergemakkelijken en het bespoedigen van de samenwerking tussen de
bevoegde ministeries en de justitiële of gelijkwaardige autoriteiten van de
lidstaten met betrekking tot procedures en de tenuitvoerlegging van
beslissingen op het terrein van confiscatie van opbrengsten uit (georganiseerde) criminaliteit. Binnen de kaders van Titel VI EU-Verdrag kan de
Commissie op dit terrein het initiatief nemen tot nadere onderlinge
aanpassing van de wettelijke regels in de lidstaten (i.h.b. in de vorm van
een kaderbesluit). In zoverre kan de bevoegdheidsvraag uiteraard wel
positief worden beoordeeld.
De subsidiariteit- en proportionaliteitsvragen zijn op dit moment echter
minder goed te beoordelen, met dien verstande dat het kabinet, onder
verwijzing naar het Coalitieakkoord, in het algemeen het nut van Europese
initiatieven die strekken tot het stimuleren van betere samenwerking
tussen de bevoegde operationele instanties in de lidstaten steunt. Daarbij
merkt het kabinet op dat de oriëntatie van de Commissie in deze mededeling op wettelijke bepalingen die nopen tot invoering van bepaalde
vormen van (verplichte) confiscatie vooralsnog enigszins eenzijdig lijkt en
dat niet uit het oog mag worden verloren dat criminele winsten ook op
andere wijzen succesvol kunnen worden afgenomen, bijvoorbeeld door
het toepassen van verbeurdverklaring, een strafvervolging wegens
(schuld)witwassen, of fiscale heffingen. De keuze voor geschikte middelen, respectievelijk de meest effectieve aanpak in individuele zaken, dient
in beginsel aan de lidstaten te worden overgelaten. Nationaal beproefde
en succesvol gebleken methoden dienen hiertoe bij voorkeur actief tussen
de genoemde instanties te worden uitgewisseld.
4. Nederlandse positie over de mededeling
Nederland verwelkomt deze Mededeling. Het daaraan ten grondslag
liggende motto «Misdaad mag niet lonen» is ook een centraal thema in
het versterkingsprogramma voor de aanpak van financieel-economische
criminaliteit, dat de Tweede Kamer bij brief van 13 december 2007 is
toegegaan.1 Ook sluit de inhoud van de Mededeling goed aan bij het
thema van de vijfde ronde van wederzijdse evaluatie in MDG(Multidisciplinaire groep)-verband, zijnde financiële criminaliteit en financiële recherche. Het kabinet hecht groot belang aan een effectieve bestrijding van
lucratieve vormen van georganiseerde (grensoverschrijdende) criminaliteit. Verregaande samenwerking op Europees niveau draagt bij aan een
effectieve confiscatie van de opbrengsten van misdrijven. Het kabinet
onderschrijft dan ook de wenselijkheid van wederzijdse erkenning in de
lidstaten van genomen confiscatiebeslissingen en de tenuitvoerlegging
daarvan in andere lidstaten, ongeacht de nationale regelgeving waarop
dergelijke beslissingen zijn gebaseerd.

1

TK 2008/09, 29 911, nr. 10.

Het kabinet waardeert het dat de Commissie aandacht vraagt voor de
werking van de instrumenten die reeds tot stand zijn gebracht en de wijze
waarop daaraan in de lidstaten feitelijk uitvoering aan is gegeven. Het
kabinet wijst er op dat de Kaderbesluiten, waarvan de Commissie constateert dat de implementatie met vertraging gepaard gaat, in Nederland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 790

3

reeds zijn omgezet in nationale wetgeving (Kaderbesluit 2003/577/JBZ),
geen implementatie-maatregelen vereisen (Kaderbesluit 2005/212/JBZ),
dan wel naar verwachting binnenkort zal kunnen worden geïmplementeerd, aangezien het voorstel daartoe inmiddels bij de Tweede Kamer
aanhangig is (Kaderbesluit 2006/783/JBZ1).
Nederland heeft voorts uitvoering gegeven aan Besluit 2007/845/JBZ,
betreffende de aanwijzing van een ARO in Nederland. Deze rol wordt
vervuld door het Bureau Ontnemingswetgeving van het Openbaar Ministerie.
Tegen deze achtergrond is het kabinet van oordeel dat de inspanningen
van de Commissie vooralsnog vooral zouden moeten worden gericht op
een snelle en volledige implementatie van de bestaande EU-regelgeving
in die lidstaten die de desbetreffende Kaderbesluiten nog niet hebben
geïmplementeerd. De vaststelling van een hoger ambitieniveau is pas
mogelijk wanneer alle lidstaten daadwerkelijk aan de bestaande verplichtingen uitvoering kunnen geven, een reële en behoorlijke uitvoering
daarvan binnen de Unie verzekerd is en uit de praktijkervaringen een
behoefte blijkt te bestaan aan aanvullende maatregelen.
Het kabinet onderschrijft het uitgangspunt dat in de lidstaten dient te
worden nagegaan of door middel van wetgeving in de lidstaten kan
worden bevorderd dat meer dan voorheen de verdachte of veroordeelde
wordt belast met het bewijs dat onder hem aangetroffen vermogensbestanddelen een legale bron van herkomst hebben. Een dergelijke vaststelling kan «on the balance of probabilities» plaatshebben in een van de
strafzaak afgezonderde procedure. In Nederland zal in de loop van 2009
een wetsvoorstel worden ingediend, waarmee verder gebruik van
bewijslastomkering wordt gestimuleerd.
Het kabinet meent dat in beginsel in ieder strafrechtelijk onderzoek naar
winstgedreven criminaliteit vroegtijdig aandacht dient te worden besteed
aan de financiële aspecten van de zaak en stelt zich daarnaast op het
standpunt dat een verdenking van of veroordeling voor een strafbaar feit
aanleiding dient te zijn voor het onderzoek en confiscatie van misdaadgeld, waarbij het tijdig leggen van conservatoir beslag een onontbeerlijke
voorwaarde is voor het slagen van executie.
Het kabinet ondersteunt voorts de aandacht van de Commissie voor een
aantal niet-wetgevende maatregelen met het oog op de bevordering van
de samenwerking tussen de lidstaten. Zo juicht het kabinet het opzetten
van een opleiding voor financieel rechercheren door de Commissie toe.
De toedeling van bevoegdheden aan de ARO’s dient naar het oordeel van
het kabinet op zodanige wijze vorm te krijgen dat de ARO’s in de lidstaten
zelf een passende rol kunnen vervullen in de confiscatie van criminele
winsten.
Het kabinet steunt tenslotte de initiatieven van de Commissie om te
komen tot een (verdere) en meer structurele samenwerking met derde
landen.

1

TK 2007/08, 31 555, nrs. 1–3, e.v.

Tot slot meent het kabinet dat de mogelijke rol van Eurojust ten opzichte
van het netwerk van ARO’s nog verder zou kunnen worden verduidelijkt in
nadere uitwerking van deze Mededeling, zeker gezien het feit dat het
Camden Assets Recovery Inter-Agency Network (CARIN)-netwerk bij
Europol ondergebracht blijft. Mutatis mutandis geldt hetzelfde voor de
relatie tussen CARIN en het bij Raadsbesluit 2007/845/JBZ van 6 december
2007 opgerichte netwerk van de ARO’s binnen de lidstaten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 790

4