Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

32 545

Wet- en regelgeving financiële markten

Nr. 7

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 31 januari 2012
Deze brief bevat voorstellen omtrent mijn beleidsvoornemens op het
terrein van vakbekwaamheid. Naar aanleiding van het plenair debat
commissie De Wit1 heb ik in het Actieplan financiële sector aangekondigd
verbeteringen in de regelgeving ten aanzien van de vakbekwaamheid van
financiële dienstverleners te zullen voorstellen. Over mijn beleidsvoornemens ten aanzien van vakbekwaamheid heeft u al eerder, in mei 2011,
een brief van mij ontvangen2. Parallel aan die brief heb ik mijn
voornemens ook breder geconsulteerd.
Naar aanleiding van de reacties van de leden van de Tweede Kamer en de
vele consultatiereacties uit alle geledingen van de sector heb ik mijn
voornemens verder uitgewerkt. Ik zal dit beleid opnemen in het Besluit
Gedragstoezicht financiële ondernemingen (BGfo). De wijzigingen in het
BGfo (waaronder deze) zullen in april 2012 geconsulteerd worden.
Deze wijzigingen bevatten – samen met de maatregelen die ik heb
genomen op het gebied van provisies – een omvattend pakket maatregelen gericht op het verbeteren van de kwaliteit van financieel advies. Als
consument moet je er zeker van kunnen zijn dat de persoon die jou
adviseert daadwerkelijk op de hoogte is van alle relevante zaken met
betrekking tot het terrein waarin geadviseerd wordt. Het pakket dat ik u
voorleg zorgt daarvoor.

Kamerstukken II 2010/11, 31 980, nr. 38, p. 5.
2
Kamerstukken 2010/11, 32 545, nr. 3.
3
De term «adviseren» is in de Wet financieel
toezicht (Wft) voorbehouden aan de onderneming, die de normadressant van de Wftregelgeving is. Deze structuur blijft gehandhaafd. De term «adviseur» wordt in het
dagelijks taalgebruik echter wel gebruikt om
de personen die zich binnen de onderneming
bezig houden met de activiteit adviseren aan
te duiden.

Kort gezegd behelzen mijn plannen het volgende:
– Iedere persoon die zich binnen de financiële onderneming bezig houdt
met de ondernemingsactiviteit adviseren3 (hierna: de adviseur) moet
over een diploma beschikken. Zo ben je er als financiële consument
altijd zeker van dat de persoon die jou adviseert daartoe gekwalificeerd
is.
– In de Permanente Educatie komt meer nadruk te liggen op het
real-time up-to-date houden van kennis. De financiële onderneming
borgt dit in zijn bedrijfsvoeringsmodel. Periodiek wordt een examen
afgelegd ter controle.

kst-32545-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 545, nr. 7

1

1

–

–

Er komt een centrale examenvragendatabank, onder toezicht van het
College Deskundigheid Financiële Dienstverlening. Op deze manier kan
een uniforme examenkwaliteit gegarandeerd worden.
De modulestructuur wordt aangepast zodat deze beter aansluit op de
adviesvragen die adviseurs krijgen en op hun beroepspraktijk.

Ik zal deze voorstellen achtereenvolgens behandelen.
1. Werking bedrijfsvoeringsmodel en invoering diplomaplicht
Op dit moment wordt er een onderscheid gemaakt in vakbekwaamheidseisen tussen grotere ondernemingen (meer dan 50 FTE) en kleinere
(minder dan 50 FTE). Voor beide categorieën geldt dat zij hun bedrijfsvoering op ieder moment zodanig moeten hebben ingericht dat een
vakbekwame financiële dienstverlening aan consumenten geborgd is. Dat
betekent dat iedere persoon die rechtstreeks inhoudelijk contact met de
consument heeft, door middel van het bedrijfsvoeringsmodel van de
onderneming vakbekwaam is en moet blijven. Dit is een brede groep
medewerkers, namelijk iedereen die in meerdere of mindere mate
daadwerkelijk voor de consument werkt. Het behelst bijvoorbeeld de
activiteiten adviseren, informeren, voorbereiden offertes, doorvoeren van
wijzigingen, etc. De AFM houdt hierop risicogeoriënteerd toezicht en kan
bij gebreken ook de beleidsbepalers van de financiële onderneming
hierop aanspreken.
In de werking van het bedrijfsvoeringsmodel verandert als zodanig voor
beide categorieën ondernemingen niets.
Voor ondernemingen met minder dan 50 FTE geldt daar bovenop op dit
moment dat zij ook nog één of meerdere zogenaamd «feitelijk leidinggevende(n)» dienen te hebben die over de vereiste Wft-diploma’s
beschikken, dan wel alle medewerkers de voor hun relevante
Wft-diploma’s dienen te laten behalen. Dat betekent dat het voor een
financiële consument op dit moment niet zeker is of hij door iemand met
vakbekwaamheidsdiploma’s wordt geadviseerd of niet.
Ik vind het belangrijk dat een consument altijd geadviseerd wordt door
een vakbekwame adviseur, ongeacht of deze adviseur bij een grote of een
kleine onderneming werkzaam is. Daarom wil ik verplichten dat alle
adviseurs, ongeacht de grootte van de onderneming waar zij werkzaam
zijn, over de voor hun relevante diploma’s beschikken en deze diploma’s
bijhouden door middel van Permanente Educatie (hierna: PE).
Een adviseur binnen de onderneming is een persoon die namens de
onderneming een consument daadwerkelijk adviseert over specifieke
financiële producten. Hierbij wordt aansluiting gezocht bij de definitie van
de term «adviseren» zoals deze in de Wet financieel toezicht is
opgenomen. Indien de onderneming het adviesproces in verschillende
fasen heeft opgesplitst dan is de adviseur de persoon die uiteindelijk het
advies geeft en verantwoordelijk is voor het individuele advies.
Het blijft echter de onderneming die ervoor verantwoordelijk is dat zijn
adviseurs over de juiste diplomas beschikken.
2. Herindeling en aanscherping vakbekwaamheidsmodules
Zowel de sector, het College Deskundigheid Financiële Dienstverlening
(CDFD) als de Autoriteit Financiële Markten (AFM) geeft aan dat de
aansluiting van de vakbekwaamheidsmodules bij de praktijk beter kan,
zowel qua structuur als inhoud. Daartoe worden onder andere bij alle
modules de elementen «vaardigheden» en «professioneel gedrag»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 545, nr. 7

2

toegevoegd. Op die manier kan ook daadwerkelijk getoetst worden of een
adviseur de opgedane kennis wel in de praktijk toe kan passen.
Daarnaast heb ik in overleg met de sector een gewijzigde modulestructuur
opgesteld. Deze treft u aan in de bijlage (de huidige modulestructuur is
ook daarin opgenomen)1. De nieuwe structuur sluit beter aan op de
adviesvragen en -praktijk waarmee adviseurs te maken hebben. Waar
diplomahouders nu vaak aan brede modules moeten voldoen, worden
deze straks modulair ingedeeld en helderder afgebakend. Het voorstel
bestaat uit een zevental beroepskwalificaties die elk worden opgebouwd
door middel van een aantal modules. Als alle benodigde modules met
goed gevolg zijn afgerond, kan een diploma voor de betreffende beroepskwalificatie verkregen worden. Een module die voor meerdere beroepskwalificaties is vereist, behoeft maar één keer behaald te worden. Dezelfde
modules zijn dan ook onderling uitwisselbaar, ongeacht onder welke
beroepskwalificatie zij zijn opgenomen. De structuur stelt de adviseur
daarmee in staat door te groeien in andere beroepskwalificaties, zonder
dat daartoe reeds opgedane kennis nogmaals onnodig getoetst wordt.
3. Wijziging van het systeem van Permanente Educatie (PE)
Op dit moment behelst het systeem van PE dat diplomahouders iedere 1,5
jaar een zogenaamd PE-certificaat moeten behalen om hun diploma
geldig te houden. De overgrote meerderheid doet dit door middel van het
volgen van een PE-programma. Ik heb, mede naar aanleiding van de
consultatiereacties die ik van de sector heb ontvangen, geconstateerd dat
dit systeem verbeterd moet worden om de actualiteitswaarde van de
kennis te vergroten.
Ik stel daarom voor dat financiële dienstverleners ervoor moeten zorgen
dat hun bedrijfsvoeringsmodel actuele ontwikkelingen2 ten allen tijde
real-time borgt zodat deze op een adequate manier door de medewerkers
worden opgepakt en toegepast. Op die manier ontstaat er geen kennisachterstand en kunnen ondernemingen permanente educatie in brede zin
op een eigen manier vormgeven. Daarnaast wil ik adviseurs verplichten
om periodiek een PE-examen af te leggen. Gezien de nieuwe eis voor
ondernemingen om in de bedrijfsvoering kennis real-time up-to-date te
houden kan de frequentie van dit examen omlaag. Gedurende elke
PE-periode van 3 jaar dienen de adviseurs een PE-examen af te leggen.
Tussen de in verschillende PE-periodes afgelegde examens moet steeds
een bepaalde periode zitten, bijvoorbeeld 18 maanden. Dit periodieke
PE-examen dient om vast te stellen of de adviseurs de actualiteiten van de
afgelopen periode goed tot zich hebben genomen. Als zich gedurende
zo’n PE-periode belangrijke ontwikkelingen voordoen worden deze op
korte termijn alsnog opgenomen in de eind- en toetstermen en vervolgens
in de examenvragen verwerkt. Hierdoor blijft de getoetste stof ook steeds
actueel. Naast het toetsen van actualiteit bevat dit examen deels ook
herhalingselementen, met name op het gebied van adviesvaardigheden
en professioneel gedrag.
4. Invoering centrale examenvragendatabank
1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
2
Denk aan nieuwe regelgeving, leidraden,
producten, etc.
3
Ik ben in overleg met de minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over de
wijze waarop deze databank op een goede
manier kan worden vormgegeven zodat deze
het toezicht van de minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap op de hogescholen
niet doorkruist.

Zoals ook aangegeven in mijn brief van mei 2011, blijkt uit de toezichtpraktijk van het CDFD dat onder de huidige toezichtsystematiek niet
gegarandeerd kan worden dat alle examen- en PE-instellingen van een
gelijk kwaliteitsniveau zijn. Om dit het hoofd te bieden, ben ik op advies
van het CDFD van plan een centrale examenvragendatabank in te voeren
(te vergelijken met Cito of CBR). In deze examenvragendatabank zullen
voor de verschillende vakbekwaamheidsmodules examens van een
gedegen niveau worden opgeslagen3. Deze vragen zijn uiteraard

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 545, nr. 7

3

aangepast op de nieuwe modulestructuur. De vragen zullen at random
door de databank voor het betreffende exameninstituut en het betreffende
examen worden geselecteerd. Hierdoor is te garanderen dat alle examens
een zelfde kwaliteitsniveau hebben.
Los van de hieronder beschreven overgangsregeling stel ik voor om de
databank met ingang van 1 januari 2014 operationeel te hebben voor
PE-examens.
5. Overgangsregeling
Mijn voorstel is om deze nieuwe regels op 1 januari 2013 van kracht te
laten worden, zodat iedereen de regels tot zich kan nemen. Om de markt
de gelegenheid te geven de nieuwe regels op een goede manier te
implementeren wil ik de regels met ingang van 1 juli 2014 in werking laten
treden voor zover het adviseurs betreft die op dat moment niet eerder op
de markt actief waren. Voor adviseurs die ten tijde van de inwerkingtreding van deze wijzigingen reeds op de markt actief zijn geldt een
andere termijn: zij krijgen tot 1 juli 2015 de tijd om aan de nieuwe
vakbekwaamheidseisen te gaan voldoen. Omdat de regelgeving wel al in
2013 gepubliceerd is, zijn de financiële dienstverleners, opleidings-,
examen- en PE-instellingen voldoende in de gelegenheid om hun
processen op de gewijzigde regelgeving aan te passen.
Momenteel zijn er veel adviseurs die hun vakbekwaamheid niet door
middel van een diploma kunnen aantonen, omdat zij onder het bedrijfsvoeringsmodel of een feitelijk leidinggevende opereren (zie mijn
opmerkingen hierover eerder in deze brief). Deze groep zal dus, indien zij
wil blijven adviseren, een diploma voor de voor haar relevante beroepskwalificaties moeten behalen. Het behalen van dit diploma is mogelijk
door het afleggen van een examen, maar ook door het doorlopen van een
EVC-procedure1. Het is aan de financiële dienstverlener om in overleg met
zijn adviseurs te bepalen op welke manier zij een diploma willen behalen.

1
EVC staat voor Erkenning Verworven
Competenties. Er is een aantal door het CDFD
erkende exameninstituten dat tevens bevoegd
is door middel van EVC een diploma af te
geven. In de EVC-procedure wordt getoetst of
de betreffende beroepsbeoefenaar aan de
voor hem voorgeschreven eind- en toetstermen voldoet. Indien dit het geval is, dan wordt
hem het diploma van de betreffende
beroepskwalificatie uitgereikt en kan hij dit
diploma daarna up-to-date houden met de
reguliere PE.
2
Een beroepskwalificatie wordt in de nieuwe
modulestructuur gevormd door de combinatie
van een aantal specifieke modules. Bijvoorbeeld de beroepskwalificatie hypotheekadviseur: deze kwalificatie geldt voor adviseurs die
zowel de modules basis, vermogensadvies als
hypothecair krediet met goed gevolg
doorlopen hebben. Pas als een adviseurs deze
drie modules succesvol doorlopen heeft is hij
bevoegd over hypotheken te adviseren. Dit
staat los van de vergunningenstructuur van de
AFM, die ongewijzigd in stand blijft.

Voor de adviseurs die reeds over Wft of gelijkgestelde diploma’s
beschikken zal een inhaalprogramma worden opgesteld. Om onnodige
lasten te voorkomen, stel ik voor om de examinering van dit inhaalprogramma te combineren met de examinering van de PE voor de periode
2013–2015. Deze examinering zal dan plaatsvinden door middel van
afname van een examen uit de centrale examenvragendatabank zoals
hierboven beschreven. Examinering zal mogelijk zijn vanaf 1 januari 2014.
6. Overzetten oude diploma’s naar nieuwe beroepskwalificaties
Om het hele systeem overzichtelijk te houden stel ik tot slot voor om alle
oude Wft-diploma’s en gelijkgestelde diploma’s na een succesvolle
afronding van het gecombineerde inhaal- en PE-examen of een succesvolle EVC-procedure te vervangen door een nieuw diploma voor de
beroepskwalificatie. Voor de adviseur is op die manier meteen helder voor
welke beroepskwalificatie(s) hij in de toekomst periodiek een PE-examen
moet afleggen. Voorts is het zo ook naar de buitenwereld duidelijk welke
beroepskwalificatie een adviseur heeft2.
Daarnaast is dit een belangrijk instrument in het toezicht van de AFM op
de diplomaplicht voor adviseurs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 545, nr. 7

4

7. Diplomaregister voor adviseurs
Tijdens de behandeling van het wetgevingspakket financiële markten in de
Tweede Kamer is de mogelijkheid te komen tot een centraal privaat
register voor adviseurs opnieuw ter sprake gebracht1. Ik heb toen
aangegeven de mogelijkheden voor een privaat initiatief te onderzoeken.
Naar aanleiding hiervan heb ik overleg gevoerd met marktpartijen en de
AFM. Uit dit overleg is gebleken dat marktpartijen ernstig twijfelen aan de
toegevoegde waarde van een diplomaregister en dat een dergelijk register
in private vorm vooralsnog niet van de grond zal komen.
De in deze brief voorgestelde wijzigingen gaan naar verwachting leiden
tot een grote verbetering van de kwaliteit van het vakbekwaamheidsstelsel: iedere adviseur moet straks beschikken over de voor hem
relevante Wft-dipoma’s, de kwaliteit van die diploma’s zal verbeteren en
de PE wordt aangescherpt.
De vraag rijst dan wat de toegevoegde waarde van een dergelijk diplomaregister vanuit het oogpunt van de consument zal zijn. Ten eerste is het
zeer de vraag of consumenten in een register gaan zoeken of een adviseur
over de juiste diploma’s beschikt. Daarnaast is het register na de
inwerkingtreding van de nieuwe wetgeving in die zin overbodig: alle
adviseurs worden immers verplicht om over de voor hen relevante
Wft-diploma’s te beschikken. De AFM zal hierop toezien. Een consument
kan er na de invoering van deze voorstellen terecht vanuit gaan dat de
persoon die hem adviseert daartoe ook vakbekwaam is en over de
benodigde diploma’s beschikt. Daarbij komt dat het opzetten en onderhouden van een register leidt tot een verhoging van de administratieve
lasten en toezichtkosten voor financiële instellingen. Deze verhoging is
lastig uit te leggen nu de meerwaarde van een diplomaregister
vooralsnog niet duidelijk is. Mocht uit toezichtsperspectief in de toekomst
alsnog behoefte zijn aan een diplomaregister dan kom ik hier uiteraard op
terug.
Hoewel de tijd op dit moment niet rijp lijkt voor een privaat geïnitieerd
diplomaregister, merk ik wel op dat er in de markt veel ontwikkelingen
gaande zijn die zouden kunnen leiden tot een vorm van een «register». Ik
denk daarbij aan initiatieven waarbij consumenten bijvoorbeeld een
beoordeling toekennen aan een adviseur die hen heeft bijgestaan. Deze
ontwikkelingen houd ik nauwlettend in de gaten. Ik prefereer deze boven
een opgelegde variant vanuit de overheid waarvan de toegevoegde
waarde discutabel is.
Tijdens de behandeling van het wetgevingspakket financiële markten in de
Tweede Kamer heb ik u ook toegezegd onderzoek te doen naar een
register voor bankiers, in relatie met de moreel-ethische verklaring. Ik ben,
samen met de toezichthouders, volop bezig de verankering van de
moreel-ethische verklaring vorm te geven. Hierbij neem ik alle aspecten
mee, waaronder een register voor de personen die de verklaring hebben
afgelegd. Ik verwacht uw Kamer in de komende twee maanden hier nader
over te kunnen informeren.
De minister van Financiën,
J. C. de Jager

1

Kamerstukken 2011–2012, 32 782, nr. 7.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 545, nr. 7

5