Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

30 950

Rassendiscriminatie

Nr. 69

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 maart 2014
Hierbij zend ik u mede namens de Minister en Staatssecretaris van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de naar aanleiding van het dertigledendebat over het bericht «Noodklok om Jodenhaat» d.d. 16 januari 2014
toegezegde informatie (Handelingen II 2013/14, nr. 42, item 14, blz. 1–20).
Dit betreft een toezegging over hoe Holocaustonderwijs is geborgd in het
onderwijs, in de eindexamens en in het toezicht van de Inspectie van het
Onderwijs alsmede aanvullende informatie met betrekking tot het incident
in de gemeente Arnhem.
Holocaustonderwijs
In het dertigledendebat over het bericht «Noodklok om Jodenhaat» d.d.
16 januari 2014 heb ik de Kamer toegezegd om na overleg met mijn
collega van OCW terug te komen op de vraag hoe Holocaustonderwijs is
geborgd in het onderwijs, in de eindexamens en in het toezicht van de
Inspectie van het Onderwijs (hierna inspectie).
De Holocaust komt expliciet aan de orde in kerndoel 52 voor het primair
onderwijs en kerndoel 37 voor de onderbouw van het voortgezet
onderwijs. Leerlingen leren hierbij over kenmerkende aspecten van
verschillende tijdvakken, waaronder de «tijd van Wereldoorlogen en
holocaust». Racisme en discriminatie die leidden tot genocide, in het
bijzonder op de joden, is één van de aspecten die in dit tijdvak aan de
orde komen. Daarbij leren leerlingen in het voortgezet onderwijs ook de
relatie te leggen tussen de gebeurtenissen en ontwikkelingen in de 20e
eeuw (waaronder de Wereldoorlogen en de Holocaust), en hedendaagse
ontwikkelingen. De vensters van de canon van Nederland dienen als
uitgangspunt ter illustratie van de tijdvakken; één van deze vensters is het

kst-30950-69
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 950, nr. 69

1

onderwerp Anne Frank en de Jodenvervolging.1 Het tijdvak «tijd van
Wereldoorlogen» is ook onderdeel van de examenprogramma’s geschiedenis voor havo en vwo. Voor het vmbo is de Tweede Wereldoorlog,
inclusief het onderwerp Jodenvervolging, eveneens examenstof bij het
vak geschiedenis.
Rol van de Inspectie van het Onderwijs
De inspectie ziet er op toe dat de aangeboden leerstof op scholen dekkend
is voor de kerndoelen. Daarbij gaat de inspectie na of het aanbod
voldoende is geborgd voor het tijdvak Wereldoorlogen en Holocaust,
alsmede voor de verschillende aspecten van burgerschap zoals respect
voor elkaars opvattingen en leefwijzen. Ook het veiligheidsbeleid van
scholen wordt door de inspectie beoordeeld: zijn er afspraken, regels en
protocollen, zijn die bekend en controleert de school of die worden
nageleefd. Alertheid op discriminatie én snel en adequaat optreden is
daarvan onderdeel. Wanneer er sprake is van ernstige signalen, zoals het
uit de weg gaan van thema’s of het niet optreden door de school tegen
uitingen die strijdig zijn met basiswaarden, dan voert de inspectie
verdiepend onderzoek uit en wordt het toezicht zo nodig geïntensiveerd.
Afhankelijk van de situatie zal de inspectie de school aanspreken, zo nodig
nader onderzoek doen en erop toezien dat de school tekorten, zoals
handelingsverlegenheid bij leraren, opheft. Leerlingen, ouders of
personeelsleden kunnen in ernstige situaties zelf contact zoeken met een
vertrouwensinspecteur.
Antisemitisme en de Holocaust, en andere vormen van discriminatie en
racisme, hebben dus een duidelijke positie in zowel de kerndoelen, de
examens en het toezicht van de inspectie. Zoals aangekondigd in de brief
ronde tafels Antisemitisme d.d. 16 januari 2014 2, laat het Ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap daarnaast onderzoek uitvoeren in het
basis- en voortgezet onderwijs naar de aandacht voor de Holocaust en het
bestrijden van discriminatie. Daarbij wordt in het bijzonder gekeken naar
de vraag of het benodigde materiaal goed beschikbaar en vindbaar is.
Handelingsverlegenheid van docenten bij de aanpak van antisemitisme
zal worden meegenomen in het traject tegen pesten.
Incident in Arnhem
In reactie op de vraag gesteld tijdens het dertigledendebat naar de
betrokkenheid van het Contactorgaan Moslims en Overheid (CMO) bij het
incident in Arnhem, kan gemeld worden dat het CMO een persbericht
heeft doen uitgaan waarin zij aangeeft het zeer betreurenswaardig te
vinden dat de jongerenwerker na de uitzending heeft moeten onderduiken. Het CMO heeft ook duidelijk stelling genomen tegen antisemitisme en de noodzaak onderstreept om hier luid en duidelijk tegen op te
treden en jongeren meer besef bij te brengen van de implicaties van
antisemitische uitspraken. Het CMO heeft aangegeven veel contact te
hebben gehad met zowel bestuursleden als moskeegangers van de drie
moskeeën in Arnhem die aangesloten zijn bij het CMO, waaronder de
Turkiyem Moskee, om over de gebeurtenissen van gedachten te wisselen.
Ook het Inspraak Orgaan Turken (IOT) heeft met kracht afstand genomen
van antisemitisme en de uitspraak van jongeren. De voorzitter en
directeur van het IOT hebben in Arnhem contact gehad met het moskeebestuur van de Turkiyem Moskee en de jongerenwerker. Zoals gemeld in
de eerder genoemde brief ronde tafels Antisemitisme onder jongeren, zal
1

http://www.cultuurplein.nl/voortgezet-onderwijs/overheidsbeleid/rijksbeleid/canon-vannederland
2
Kamerstuk 30 950, nr. 67

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 950, nr. 69

2

het IOT zich inzetten om binnen de eigen gemeenschap de dialoog over
antisemitisme te stimuleren.
De gemeente Arnhem heeft een onderzoek laten verrichten naar tolerantie
onder schoolgaande jongeren in de leeftijd van 12–19 jaar, waarin
specifieke vragen zijn opgenomen met betrekking tot antisemitisme. Op
basis van de uitkomsten van dit onderzoek, welke in het voorjaar worden
verwacht, zal de gemeente in gesprek met scholen bezien welke aanvullende maatregelen wenselijk zijn. Zoals tijdens het dertigledendebat d.d.
16 januari 2014 vermeld, beziet de gemeente ook hoe in het jongerenwerk
en met de inzet van rolmodellen het probleem beter kan worden
bestreden.
Ik verwacht u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd over de
bovengenoemde onderwerpen.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
L.F. Asscher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 950, nr. 69

3