INTENTIEVERKLARING IenW en BOZ
OVER HET STIMULEREN VAN WALSTROOM
IN DE BOZ-ZEEHAVENS.
22 mei 2023
De minister Infrastructuur en Waterstaat handelend in de hoedanigheid van
bestuursorgaan, hierna te noemen: “IenW”
en
Port of Moerdijk, te dezen vertegenwoordigd door P.M.E. Dirix,
Groningen Seaports, te dezen vertegenwoordigd door C.L. König,
Port of Amsterdam, te dezen vertegenwoordigd door K.J. Overtoom,
North Sea Port, te dezen vertegenwoordigd door D.J.M. Schalck,
Port of Rotterdam, te dezen vertegenwoordigd door B. Siemons,
hierna samen te noemen: “BOZ”
Overwegen het volgende,
Europa
1. Met de presentatie van de Green Deal heeft de Europese Commissie (EC)
haar ambities voor het klimaatbeleid aangescherpt van een reductie van
40 naar 55% in 2030 en klimaatneutraliteit in 2050.
2. Voor de uitvoering van de Green Deal heeft de EC het Fit-for-55-voorstel
(FF55) gepubliceerd, een breed pakket van verplichtende richtlijnen en
verordeningen, die de lidstaten in nationale wet- en regelgeving dienen te
implementeren.
3. Vanuit het FF55-pakket zijn met name de voorstellen voor AFIR, FuelEU en
ETD van belang voor de ontwikkeling van walstroom in zeehavens.
4. AFIR bevat de voorstellen voor de realisatie van infrastructuur voor
walstroom en alternatieve brandstoffen in de zeehavens in het TEN-T
netwerk, zodat in 2030 voor ten minste 90% van het aantal port calls
walstroom kan worden aangeboden voor zeegaande containerschepen,
cruiseschepen en roro-schepen.
5. Het AFIR-voorstel van de EC hanteert als uitgangspunt: in de afgelopen
drie jaar gemiddeld meer dan 50 calls voor zeegaande containerschepen
boven de 5.000 GT, 40 calls voor zeegaande RoPax en hoge snelheid
passagiersschepen boven de 5.000 GT en 25 calls voor overige
passagiersschepen boven de 5.000 GT. En bij roro-schepen wordt

uitgegaan van meer dan 12 passagiers, waarbij de bemanning niet en aan
boord meevarende truckchauffeurs wel worden meegeteld.
6. FuelEU Maritime bevat de verplichtingen voor de afname van walstroom
door specifieke segmenten zeeschepen vanaf 2030.
7. ETD biedt lidstaten de mogelijkheid om geen energiebelasting voor de
door walstroom-systemen geleverde elektriciteit te heffen.
Lidstaat Nederland en ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
8. De lidstaten zijn verantwoordelijk voor de beleidsontwikkeling en wet- en
regelgeving om te kunnen voldoen aan de FF55-verplichtingen.
9. Het Nederlandse Kabinet heeft zich in het coalitieakkoord 2021-2025
gecommitteerd aan de Europese klimaatdoelen.
10.In het coalitieakkoord is aangegeven dat de beschikbaarheid van
walstroom voor schepen verder wordt uitgebreid.
11.Walstroom-projecten bieden voor de samenleving en omgevingskwaliteiten vele baten, zoals de reductie van emissies van CO2, NOx, fijn
stof en geluid. Deze maatschappelijke baten vertalen zich echter niet in
het commercieel sluitend maken van de businesscase: dit rechtvaardigt en
vergt aanvullend op de private en publieke investeringen het toekennen
van subsidiegelden.
12.De Rijksoverheid heeft voor de ontwikkeling van walstroom middelen
uitgetrokken in haar begroting. Dat betreft 150 mln euro aan
Klimaatgelden en tweemaal 32 mln euro aan Stikstofgelden.
13.De Klimaatgelden dienen, conform het door het ministerie van
Infrastructuur en Waterstaat (IenW) opgestelde bestedingsplan, bij te
dragen aan het realiseren van klimaatdoelen en aan het voldoen aan de
AFIR-vereisten. De bijdrage aan klimaatdoelen wordt niet alleen bereikt
door het directe effect van CO2-reductie door de inzet van walstroom, er
is ook sprake van een indirecte bijdrage indien een deel van de behaalde
stikstofreductie wordt aangewend voor de vergunningverlening van
klimaatprojecten in de Nederlandse zeehavens.
14.De Stikstofgelden komen in tranches vrij en worden momenteel al deels
aangewend voor het stimuleren van walstroom-systemen.
15.IenW heeft de Branche Organisatie Zeehavens (BOZ) uitgenodigd om
gezamenlijk een publiek-privaat programma te ontwikkelen voor het
stimuleren van walstroom in de Nederlandse zeehavens.
16.De Havennota 2020-2030 van IenW benoemt vijf Nederlandse zeehavens
van nationaal belang. Deze vijf BOZ-zeehavens liggen aan het TEN-Tnetwerk en deze zeehavens ontvangen de in de AFIR genoemde
scheepssegmenten. Deze beide kenmerken sluiten aan op de in AFIR
genoemde voorwaarden en maken daarmee de BOZ tot een logische

partner voor IenW voor het maken van afspraken over het ontwikkelen en
stimuleren van walstroom.
17.IenW heeft aangegeven over de aanwending van minimaal 130 van de 150
mln euro aan Klimaatgelden afspraken met de BOZ te willen maken voor
het subsidiëren van investeringen in walstroomsystemen ten behoeve van
de AFIR-segmenten in de Nederlandse zeehavens.
18.IenW wenst daarnaast een deel van de Klimaatgelden aan te wenden voor
onderzoek, standaardisatie en walstroominnovaties op de terminal en aan
boord van zeeschepen en uitvoeringskosten.
19.IenW wenst tevens maximaal 10 mln euro aan Klimaatgelden aan te
wenden voor walstroom-projecten voor niet-AFIR-segmenten.
20.Nederland heeft, conform de afspraak uit de Green Deal Zeevaart,
Binnenvaart en Havens en in lijn met het aankomende ETD-voorstel, per 1
oktober 2021 een forse verlaging van de energiebelasting (EB) en
afschaffing van de Opslag Duurzame Energie (ODE) doorgevoerd.
Met dit EB en ODE besluit ontstaat een meer gelijk speelveld ten opzichte
van de accijnsvrije transportbrandstoffen voor de scheepvaart, zijnde een
belangrijke randvoorwaarde voor het kunnen ontwikkelen en toepassen
van walstroom-projecten.
Branche Organisatie Zeehavens
21.De Branche Organisatie Zeehavens (BOZ) had een brede aanvraag voor
het ontwikkelen van walstroom ingediend bij het Nationaal Groeifonds.
22.Op verzoek van IenW is deze Groeifonds-aanvraag ingetrokken en is
overleg met IenW gestart over het gezamenlijk opzetten van een publiekprivaat programma voor het stimuleren van walstroom in de Nederlandse
zeehavens en de aanwending van de middelen die vanuit het Rijk in de
begroting zijn gereserveerd voor het stimuleren van walstroom.
23.BOZ heeft ten gunste van een voortvarende realisatie van walstroomprojecten in de BOZ-zeehavens, de samenwerking met private partners
per havenbeheersgebied en het overleg en de afstemming met IenW, haar
interne organisatie daarvoor ingericht.
24.BOZ heeft als aanspreekpunt voor IenW en voor de onderlinge coördinatie
tussen de BOZ-zeehavens een werkgroep walstroom.
Spreken het volgende af,
Walstroomprogramma
25.IenW en BOZ hebben beiden aangegeven belang te hechten aan een
voortvarende realisatie van walstroomprojecten in de beheersgebieden
van de BOZ-zeehavens op basis van publiek-private samenwerking.

26.IenW en BOZ hebben beiden aangegeven gezamenlijk een programma te
willen opstellen voor een voortvarende realisatie van walstroom op te
stellen voor de invulling van de AFIR-verplichtingen en klimaat-vereisten
in de BOZ-zeehavens.
27.In het Programma Walstroom wordt per havenbeheersgebied aangegeven
welke projecten, met planning en kosten, gaan bijdragen aan het voldoen
aan de AFIR-verplichtingen. Tijdens de looptijd van het Programma wordt
de voortgang hiervan gemonitord en worden zo nodig bijstellingen
doorgevoerd. BOZ geeft wijzigingen zo spoedig mogelijk door aan IenW.
28.De BOZ-zeehavens staan ervoor open om passende AFIR-voorstellen van
regionale zeehavens te ontvangen en deze voorstellen per
havenbeheersgebied op te nemen.
29.IenW en BOZ hebben beide aangegeven belang te hechten aan
gezamenlijke kennis-opbouw en kennis-delen, gezamenlijk laten uitvoeren
van onderzoek, stimuleren van innovatieve technologieën en systemen,
ontwikkelen van voorstellen voor standaardisering, tarifering, etc.
Deze gezamenlijke inzet is primair gericht op de BOZ-zeehavens, maar
geldt ook voor de sector (terminals, reders, energiebedrijven,
havenbedrijfsleven, binnenhavens, overige zeehavens, etc.) ten gunste
van standaardisering en een kosteneffectieve en voortvarende uitrol van
walstroomsystemen.
Subsidie
30.IenW heeft aangegeven BOZ te consulteren bij het opstellen van de door
IenW vast te stellen subsidieregeling voor de aanwending van de
Klimaatgelden.
31.Per BOZ-havenbeheerder wordt voor het betreffende beheersgebied een
totaal-voorstel met walstroom-projecten opgesteld, met de voorgenomen
investeringen en planning door de havenbeheerder en haar betrokken
private partners.
32.IenW en BOZ gaan uit van aanvullende publieke bijdragen in de vorm van
subsidies, waaronder de subsidieregeling uit de klimaatgelden, waarmee
de onrendabele top wordt afgedekt.
33.IenW en BOZ zetten zich in om aanvullende publieke middelen te
verkrijgen voor investeringen in walstroomprojecten. Gezamenlijk wordt
een aanvraag (eventueel aanvragen) voorbereid voor Europese fondsen en
subsidieprogramma’s.
34.IenW stelt voor dat subsidieverlening uit de klimaatgelden op projectbasis
plaatsvindt. IenW hanteert daarbij een hoger subsidiepercentage voor de
prioritaire AFIR-projecten dan voor de overige projecten.
35.Om op korte termijn tot een voortvarende planontwikkeling,
projectvoorstellen en een definitieve investeringsbeslissing (Final

Investment Decisions - FID’s) te komen stelt IenW voor dat aanvragen
voor subsidie uit de klimaatgelden vanaf de publicatiedatum van de
subsidieregeling tot uiterlijk in 2026 ingediend kunnen worden.
36.IenW streeft ernaar om de bevoorschotting aan te passen aan de
kasbehoefte voor de investeringen in walstroom-systemen in de
Nederlandse BOZ-zeehavens.
37.Partijen streven ernaar om, voor zover staatssteunregels dit toestaan, het
zogenoemde stapelen van subsidies en publieke bijdragen voor
investeringen in walstroomprojecten in de BOZ-zeehavengebieden
mogelijk te maken.
38.Om aan de AFIR-verplichtingen invulling te geven, wordt ernaar gestreefd
om met de subsidie uit de klimaatgelden ook grootschalige en complexe
walstroomprojecten mogelijk te maken.
39.De Europese besluitvorming tendeert niet naar het uitbreiden van het
aantal scheepssegmenten en het versnellen van de einddatum van 2030.
Mocht echter wel sprake zijn van een intensivering van het Europese
beleid, dan zullen IenW en BOZ op basis van een inspanningsverplichting
gezamenlijk verkennen op welke wijze de beschikbare publieke middelen
vergelijkbaar kunnen worden opgehoogd, bijv. met aanvullingen vanuit
EU-fondsen en/of het Klimaatfonds.
Publiek-private samenwerking
40.IenW en BOZ hebben beiden aangegeven belang te hechten aan een
publiek-private samenwerking bij het ontwikkelen van concrete
investeringsvoorstellen voor walstroom. De BOZ-havenbeheerders werken
daarvoor in hun beheersgebieden samen met private partners, zoals
terminals, energiebedrijven, installatie-leveranciers, private havenondernemingen en specifiek hiervoor opgezette publiek-private
samenwerkingsverbanden.
41.IenW en BOZ spreken hun voorkeur uit voor met de BOZ-havenbeheerders
gecoördineerde aanvragen van samenwerkende publieke en private
partners per havenbeheersgebied. Dat maakt regionaal en landelijk een
uitrol-met-regie mogelijk, zodat tijdig invulling wordt gegeven aan de
AFIR-verplichtingen en een suboptimale opsplitsing van projecten wordt
voorkomen (cherry-picking).
42.Realisatie van walstroom-projecten in zeehavens voor de genoemde
scheepssegmenten vergt naast de inzet van de Rijksoverheid,
zeehavenbeheerders, energiebedrijven en reders ook een gerichte inzet
van terminal-eigenaren. IenW en BOZ betrekken daarom terminaleigenaren vroegtijdig bij de planontwikkeling om tot een effectieve en
efficiënte uitrol van walstroomsystemen te komen.
43.IenW verkent hoe terminals en/of havenbeheerders voor de betreffende
scheepssegmenten wettelijk verplicht kunnen worden om vanaf 2030,
wanneer de FF55 verplichtingen ingaan, te voldoen aan de AFIR-

verplichtingen. De verkenning richt zich ook op het identificeren van
walstroom als standaard BBT-milieutechniek voor inrichtingen die onder de
AFIR vallen, waarmee walstroom voor deze inrichtingen onderdeel van de
Omgevingsvergunning Milieu zou gaan vormen. Deze verkenning zal in
samenwerking met terminals en havenbeheerders worden uitgevoerd.
44.IenW verkent in dat verband ook of en op welke wijze de milieudiensten in
hun periodieke contacten met en advisering aan de terminals bij
vergunningaanvragen en vergunningsactualisaties kunnen bijdragen aan
het op de terminals tijdig ontwikkelen van de benodigde capaciteit aan
walstroom-systemen om voor de betreffende scheepssegmenten te
kunnen voldoen aan de AFIR-verplichtingen in 2030.
45.De BOZ-havenbeheerders zullen in hun periodieke klantcontacten met de
terminals bepleiten dat terminals in de publiek-private samenwerking
actief meewerken en bijdragen aan de ontwikkeling van walstroom en in
hun onderhoudscyclus en bouwwerkzaamheden het tijdig ontwikkelen van
walstroom-systemen opnemen om voor de genoemde scheepssegmenten
te kunnen voldoen aan de AFIR-verplichtingen in 2030.
46.De BOZ-havenbeheerders zullen samen met de betreffende gemeente
verkennen of in de Gemeentelijke Havenverordening bij terminals die al
over walstroom beschikken een generatorverbod kan worden opgenomen,
die betrekking heeft op schepen die geschikt zijn om op walstroom aan te
sluiten. Tevens wordt verkend of een financiële stimulans gegeven kan
worden aan schepen die voor 2030 walstroom afnemen.
47.IenW verzorgt samen met RVO het stakeholder-overleg op landelijk
niveau.
48.De BOZ-havenbeheerders verzorgen op regionaal niveau per
havenbeheersgebied het stakeholder-overleg.
Beleid
49.IenW en BOZ hebben beiden aangegeven belang te hechten aan een
eenduidig en stimulerend beleidskader voor walstroom op basis van weten regelgeving en de diverse beleidsinstrumenten. Eventuele in de praktijk
ervaren belemmeringen worden in het onderling overleg gemeld en
besproken, uiterlijk in het halfjaarlijks bestuurlijk overleg tussen DG-IenW
en BOZ. Waar mogelijk trachten partijen zo spoedig mogelijk
belemmeringen te verminderen of weg te nemen.
50.IenW zegt als inspanningsverplichting toe zich in haar beleid en via het
interdepartementaal overleg in het beleid van de andere departementen te
zullen inzetten en toezien op het kunnen bieden van voldoende capaciteit
op het elektriciteitsnet.
De BOZ-zeehavens zien het niet kunnen beschikken over voldoende
capaciteit op het elektriciteitsnet voor specifieke walstroomprojecten als
een ontbindende factor voor het realiseren van deze projecten uit het
programma.

51.IenW verzorgt het overleg met LNV/NenS, de provincies en de BOZ over
het stikstofbeleid en walstroom in de BOZ-zeehavens.
IenW en de BOZ-havenbeheerders streven ernaar dat het door IenW
gesubsidieerde deel van de stikstofruimte die verkregen wordt door de
walstroom-toepassingen deels kan worden aangewend voor de
vergunningverlening van terminal-uitbreidingen en deels, via de
havenkluis van de (regionale) stikstofbank, voor de vergunningverlening
van klimaatprojecten in het betreffende havengebied.
52.IenW en de BOZ-havenbeheerders verkennen of aanvullende
maatwerkafspraken kunnen worden gemaakt met terminal-eigenaren,
provincies en LNV/NenS, die aansluiten op de specifieke kenmerken en
omstandigheden per havengebied, over het plaatsen van een betekenisvol
deel van de stikstofruimte in de havenkluis van de (regionale)
stikstofbank. Voorgesteld wordt dat het bevoegd gezag over het
aanwenden van deze stikstofruimte uit de havenkluis besluit op basis van
een zwaarwegend advies van de betreffende havenbeheerder.
53.IenW verkent de mogelijkheden om in de subsidieregeling voorwaarden en
prikkels op te nemen, die de maatwerkafspraken ondersteunen.
54.De BOZ-havenbeheerders stellen een projectenlijst per havengebied op,
waarbij voor de vergunningverlening een beroep wordt of is gedaan op de
in de haven-kluis van de regionale stikstofbank geplaatste stikstofruimte
als gevolg van met de Klimaatgelden gerealiseerde walstroomtoepassingen in de betreffende zeehaven.
55.IenW zal zich inzetten om in haar beleid en in haar contacten over het
Europese beleid het aanbieden van walstroom in de zeehavens synchroon
te laten verlopen met de aansluitverplichtingen voor de reders. Een
zorgvuldig op elkaar aansluitende synchronisatie vermindert het
investeringsrisico voor de BOZ-havenbeheerders en private partners.
56.De BOZ zal elk half jaar aan IenW rapporteren over de voortgang van het
walstroom-programma en de in de uitvoeringspraktijk opgedane (positieve
dan wel negatieve) ervaringen. De BOZ zal op basis van deze halfjaarlijkse
rapportages de relevante hoofdpunten selecteren en agenderen voor het
Bestuurlijk Overleg tussen DG-IenW en BOZ en daarbij voorstellen
presenteren voor het verbeteren en versnellen van de uitvoering in de
komende periode.
Slotbepalingen
57.Deze intentieverklaring is niet in rechte afdwingbaar.
58.Deze intentieverklaring treedt in werking met ingang van de dag na
ondertekening en eindigt wanneer de in deze intentieovereenkomst
bedoelde subsidieregeling in de Staatscourant wordt gepubliceerd.
59.Na ondertekening van deze intentieverklaring wordt de tekst daarvan
gepubliceerd in de Staatscourant. Bij wijzigingen in de intentieverklaring
vindt de eerste volzin overeenkomstige toepassing.

Aldus overeengekomen en ondertekend,

Op 22-05-2023, te Rotterdam
De minister van Infrastructuur
en Waterstaat

K.J. Overtoom
Port of Amsterdam

………………………………………………

………………………………………………

P.M.E. Dirix
Port of Moerdijk

D.J.M. Schalck
North Sea Port

………………………………………………

………………………………………………

C.L. König
Groningen Seaports

B. Siemons
Port of Rotterdam

………………………………………………

………………………………………………