Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3313
Vragen van de leden Van Wijngaarden, Koopmans en Wiersma (allen VVD)
aan de Ministers van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van Buitenlandse
Zaken en de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid over het artikel
«Marokkaanse Nederlanders bevrijd ons van dubbele nationaliteit»
(ingezonden 27 september 2019).
Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid), mede
namens de ministers van Buitenlandse Zaken en van Justitie en Veiligheid en
de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (ontvangen 29 juni 2020). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 500.
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Marokkaanse Nederlanders bevrijd ons van
dubbele nationaliteit»1 en het manifest voor keuzevrijheid in nationaliteit?2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Constaterende dat in het regeerakkoord staat dat nakomelingen van
migranten in de toekomst voor een nationaliteit moeten kiezen, wat doet u
om mensen te helpen die nu al van hun dubbele nationaliteit af willen? Wat
kan u nog meer doen?
Antwoord 2
Nederland is van mening dat het recht om afstand te doen van een nationaliteit begrepen moet worden onder het recht om van nationaliteit te veranderen, als bedoeld in artikel 15 tweede lid van de Universele verklaring van de
Rechten van de Mens. Om die reden roept Nederland landen die het afstand
doen van hun nationaliteit juridisch of in de praktijk niet toestaan op om
hierover hun wetgeving of handelwijze te heroverwegen.

1

https://nos.nl/artikel/2303107-marokkaanse-nederlanders-bevrijd-ons-van-dubbelenationaliteit.html
2
https://debalie.nl/artikelen/manifest-voor-keuzevrijheid-in-nationaliteit/

ah-tk-20192020-3313
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 3
Klopt het dat het koninkrijk Marokko «een scala aan instituties in het leven
heeft geroepen om Marokkanen in Nederland te bespioneren, te intimideren,
te verleiden, te rekruteren, te corrumperen?
Antwoord 3
Contact tussen overheden van andere landen en personen in Nederland is in
beginsel niet problematisch zolang dit op vrijwillige basis plaatsvindt.
Ditzelfde geldt ook voor overheden van andere landen in Nederland en de
contacten die zij onderhouden met Nederlanders, die ook over de nationaliteit
van dat land beschikken.
In algemene zin zijn er staten die proberen invloed te houden op personen in
Nederland die uit die staat geëmigreerd zijn. In sommige gevallen beschikken
deze emigranten nog wel over de nationaliteit van hun land van herkomst of
hebben ze daar familie wonen, maar wonen zij zelf inmiddels al lang in
Nederland. Het kan ook gaan om mensen die hun land om politieke redenen
ontvlucht zijn en in ons land slachtoffer worden van intimidatie. Dergelijke
inmengingsactiviteiten creëren een permanent gevoel van onveiligheid in de
betreffende gemeenschappen. Hiermee kunnen ook nationale spanningen
geëxporteerd worden naar ons land. De invloed gaat soms zo ver dat mensen
zich beperkt voelen in de uitoefening van hun grondrechten, zoals de vrijheid
van meningsuiting.
Vraag 4
Hoe kijkt u aan tegen de in het manifest genoemde lange arm van Marokko in
Nederland? Wat is uw aanpak op de omschreven voorbeelden uit het
manifest? Bent u bereid om, net zoals voor de Turkse diaspora politiek, een
aanpak op de Marokkaanse diaspora politiek te ontwikkelen?
Antwoord 4
Het staat Marokko vrij banden te onderhouden met Marokkanen die in
Nederland wonen, mits dit geschiedt op basis van vrijwilligheid en zolang dit
past binnen de grenzen van onze rechtsstaat. Er kan geen sprake zijn van
ongewenste beïnvloeding op de individuele levens van Nederlanders en de
keuzes die zij maken. Wanneer het Kabinet constateert dat de diasporapolitiek
van een land de grenzen van onze rechtsstaat overschrijdt of de participatie
van de diaspora belemmert, dan is er sprake van ongewenste buitenlandse
inmenging. Hiervoor heeft het kabinet een aanpak. Voor de verschillende
instrumenten die het kabinet tot haar beschikking heeft verwijs ik naar de
brief van 16 maart 2018 over de aanpak ongewenste buitenlandse inmenging.3 Hierin wordt een landen neutrale aanpak geschetst met een overzicht
van het instrumentarium dat het kabinet kan inzetten, afhankelijk van de
concrete situatie. Er worden tevens enkele voorbeelden gegeven.
Vraag 5
Bent u bereid om Marokkaanse en Turkse Nederlanders maximale praktische
hulp te bieden bij het afstand doen van hun tweede nationaliteit? Zo ja, op
welke wijze? Bijvoorbeeld door middel van een stappenplan, praktische
informatie en/of beleid?
Antwoord 5
Het is aan landen zelf om te bepalen op welke wijze hun nationaliteit
verkregen kan worden, en ook op welke wijze hiervan wel of niet afstand
gedaan kan worden. Met betrekking tot de Marokkaanse nationaliteit is
bekend dat de nationaliteitswetgeving bepalingen bevat die toestaan dat van
de Marokkaanse nationaliteit afstand kan worden gedaan. Vanuit het verleden
is ook bekend dat een Nederlander, met ook de Marokkaanse nationaliteit, in
de praktijk geen afstand van de Marokkaanse nationaliteit kon doen.
Voor Nederlanders, die ook de Turkse nationaliteit hebben kent de Turkse
wet- en regelgeving het recht om afstand te doen van de nationaliteit.
Verzoeken om afstand te doen van de nationaliteit worden in de regel ook
gehonoreerd door Turkije.

3

Kamerstuk 30 821, nr. 42

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 6
Is er een Europese Unie (EU)-standpunt met betrekking tot derde landen die
EU-onderdanen verhinderen om van hun dubbele nationaliteit af te komen?
Kunt u toelichten hoe Nederland een leidende rol zal gaan pakken in deze
discussie?
Antwoord 6
Er is geen EU-standpunt over dit onderwerp omdat nationaliteitsrecht niet
onder de bevoegdheid valt van de EU, maar onder die van de afzonderlijke
lidstaten. Pas wanneer het gaat om de aan de nationaliteit van een lidstaat
verbonden Unieburgerschapsrechten komt het EU-recht in het geding. Daar is
in dit geval geen sprake van.
Vraag 7
Kunt u deze vragen afzonderlijk en nog voordat de begrotingsbehandelingen
aanvangen beantwoorden?
Antwoord 7
Uw Kamer ontvangt deze antwoorden gezamenlijk met het antwoord op het
verzoek van lid Paternotte (D66) bij de Regeling van Werkzaamheden van
24 september 2019 om een schriftelijke reactie op het manifest «Keuzevrijheid
in nationaliteit».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3