Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 317

JBZ-Raad

Nr. 5

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 18 februari 2010

1

Samenstelling:
Leden: De Wit (SP), Van der Staaij (SGP), Arib
(PvdA), ondervoorzitter, De Pater-van der Meer
(CDA), voorzitter, C
q örüz (CDA), Joldersma
(CDA), Gerkens (SP), Van Haersma Buma
(CDA), Van Velzen (SP), Van Vroonhoven-Kok
(CDA), De Krom (VVD), Azough (GroenLinks),
Timmer (PvdA), Griffith (VVD), Teeven (VVD),
Verdonk (Verdonk), De Roon (PVV), Roemer
(SP), Pechtold (D66), Heerts (PvdA), Thieme
(PvdD), Kuiken (PvdA), Bouwmeester (PvdA),
Van Toorenburg (CDA) en Anker (ChristenUnie).
Plv. leden: Langkamp (SP), Van der Vlies
(SGP), Besselink (PvdA), Aasted Madsen-van
Stiphout (CDA), Jager (CDA), Jonker (CDA),
Leijten (SP), Sterk (CDA), Ulenbelt (SP), Jan de
Vries (CDA), Weekers (VVD), Van Gent (GroenLinks), Dijsselbloem (PvdA), Dezentjé
Hamming-Bluemink (VVD), Van Miltenburg
(VVD), Zijlstra (VVD), Fritsma (PVV), Karabulut
(SP), Koşer Kaya (D66), Gill’ard (PvdA), Ouwehand (PvdD), Spekman (PvdA), Bouchibti
(PvdA), Smilde (CDA) en Slob (ChristenUnie).
2
Samenstelling:
Leden: Van Beek (VVD), Halsema (GroenLinks),
Van der Staaij (SGP), De Pater-van der Meer
(CDA), Van Bochove (CDA), Gerkens (SP),
Sterk (CDA), Leerdam (PvdA), voorzitter, De
Krom (VVD), ondervoorzitter, Griffith (VVD),
Boelhouwer (PvdA), Algra (CDA)Irrgang (SP),
Kalma (PvdA), Schinkelshoek (CDA), Van der
Burg (VVD), Brinkman (PVV), Pechtold (D66),
Van Raak (SP), Thieme (PvdD), Kuiken (PvdA),
Leijten (SP), Heijnen (PvdA), Bilder (CDA) en
Anker (ChristenUnie).
Plv. leden: Teeven (VVD), Azough (GroenLinks), Van der Vlies (SGP),Joldersma (CDA)
Smilde (CDA), Polderman (SP), Spies (CDA),
Wolbert (PvdA), Aptroot (VVD), Zijlstra (VVD),
Vermeij (PvdA), Van Gerven (SP), Heerts
(PvdA), C
q örüz (CDA), Remkes (VVD), De Roon
(PVV), Van der Ham (D66), Van Bommel (SP),
Ouwehand (PvdD), Timmer (PvdA), De Wit
(SP), Kraneveldt-van der Veen (PvdA), Van
Haersma Buma (CDA), Cramer (ChristenUnie)
en Knops (CDA).

KST141055
0910tkkst32317-5
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

De vaste commissie voor Justitie1 en de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties2 hebben op 20 januari 2010 overleg
gevoerd met minister Hirsch Ballin van Justitie, minister Ter Horst van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en staatssecretaris Albayrak
over:
– de brief van de minister van Justitie d.d. 1 december 2009 met
het verslag van de JBZ-raad van 30 november en 1 december
2009 (23 490, nr. 588);
– de brief van de minister van Justitie d.d. 8 december 2009
betreffende de stand van zaken omtrent het Stockholm
Programma (23 490, nr. 592);
– de brief van de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken d.d.
8 december 2009 met betrekking tot het fiche Kwalificatierichtlijn (22 112, nr. 982);
– de brief van de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken d.d.
8 december 2009 met betrekking tot het fiche Procedurerichtlijn (22 112, nr. 983);
– de brief van de staatssecretaris van Justitie d.d. 14 december
2009 in reactie op het verzoek van de commissie betreffende
de ontwerprichtlijn inzake sancties voor werkgevers bij illegale tewerkstelling (23 490, nr. 591);
– de brief van de minister van Justitie d.d. 18 januari 2010 met
de geannoteerde agenda Informele JBZ-raad, 21 en 22 januari
2010 (23 490, nr. 595).
Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,
De Pater-van der Meer
De voorzitter van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties,
Leerdam
De griffier van de vaste commissie voor Justitie,
Nava

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 317, nr. 5

1

Voorzitter: Gerkens
Griffier: Nava
Aanwezig zijn vier leden der Kamer, te weten: Teeven, Gerkens, Jonker en
Laaper,
en minister Ter Horst van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
minister Hirsch Ballin van Justitie en staatssecretaris Albayrak van
Justitie, die vergezeld zijn van enkele ambtenaren van hun ministeries.
De voorzitter: Ik open de vergadering. Ik heet de bewindslieden, de
Kamerleden en de toehoorders in de zaal en via internet welkom. Aan de
orde is de Informele JBZ-raad van 21 en 22 januari 2010.
Mevrouw Jonker (CDA): Voorzitter. Het is een informele raad, daarom wil
ik nadrukkelijker terugkomen op het verslag. De geannoteerde agenda
geeft mij namelijk minder aanleiding om vragen te stellen. In het verslag
is meermalen mensenhandel aan de orde gekomen. Vervolgens is ook
gesproken over visumliberalisatie en wel met landen die in deze vorm van
zware criminaliteit een centrale plaats hebben. Helaas dient visumliberalisatie vele doelen. Daarom is het terecht dat de minister om realisme
vraagt wat betreft de Balkan. Maar welke extra inzet wordt nu gedaan om
de criminelen de wind uit de zeilen te halen? En heeft de minister gedacht
aan de mogelijkheid de Raad van Europa te betrekken bij de aanpak
hiervan? De landen die het betreft, zijn namelijk allen lid van de Raad van
Europa.
De raad kent ook het Verdrag tegen mensenhandel. Het is mogelijk dat
niet alle landen dit verdrag geratificeerd en vervolgens ook niet geïmplementeerd hebben. Dat zou wel tijd worden.
Natuurlijk heeft de Europese Unie het nabuurschapbeleid, en wellicht
kunnen deze verdragen elkaar aanvullen of kan de druk verhoogd worden
op de landen door op beide met kracht in te zetten. Het is namelijk geen
nieuw probleem waar we voor staan.
Ik wil de bewindspersonen graag een reactie voorleggen van een voormalig KFOR-lid. Hij maakte deel uit van KFOR op het moment dat de
macht in Kosovo geheel in internationale handen lag. Er bestond destijds
een lijst van verboden cafés en gelegenheden. Als zij zich daar ophielden,
werden zij met direct ontslag geconfronteerd. Dit waren de gelegenheden
waar de netwerken rondom mensenhandel bij elkaar kwamen. Iedereen
wist precies wie erbij betrokken was. Kosovo, Albanië, maar ook de
gehele Balkan is een kleine gemeenschap en men wist ook waar het zich
afspeelde. Er werd echter niets ondernomen. Er werd alleen uitgevaardigd
dat men er niet mocht komen. Er was eenvoudig geen politieke wil.
Kunnen de bewindspersonen mij uitleggen waar nu dan wel de politieke
wil op gebaseerd is om door te pakken, zowel internationaal als nationaal
op de Balkan? Ik ben op dit punt erg cynisch en ik zou werkelijk wensen
dat de bewindspersonen mij van het tegendeel kunnen overtuigen.
Vervolgens kom ik terug op de bijeenkomst Ontwikkeling en Migratie in
Athene. Wat heeft volgens de bewindspersonen deze bijeenkomst opgeleverd? Ik breng de complimenten over aan het ministerie van Buitenlandse
Zaken, dat een uitstekende deelworkshop voorbereid en begeleid heeft
over de rol van de diaspora. De Nederlandse resultaatgerichte en directe
aanpak is duidelijk herkenbaar. Dit voorkomt echter niet dat op andere
onderdelen de bureaucratie er insluipt. Wat leveren deze onderdelen aan
nieuwe informatie op? Kunnen de bewindspersonen ervoor zorgen dat de
reeks van bijeenkomsten mondiaal bijdragen aan een antwoord op
migratie? Als namelijk iets bij deze bijeenkomst duidelijk werd, dan was
het de belangentegenstelling wel van de landen. Sommigen ondersteunen graag hun burgers om te vertrekken en willen daarbij ook garant
staan voor de rechten van hun burgers in die landen, bijvoorbeeld Mexico

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 317, nr. 5

2

en de Filippijnen. Andere landen voeren een restrictief beleid, zoals de
Europese landen. Weer andere landen betalen en ondersteunen zelfs
tweede en derde generatie burgers om terug te komen vandaar waar hun
ouders eens naar vertrokken zijn. Dat doet bijvoorbeeld Japan met betrekking tot zijn migranten in Brazilië. Kan de staatssecretaris iets zeggen over
dit onderwerp?
Op de vorige bijeenkomst is ook gesproken over het functioneren van de
hoven. De CDA-fractie is zeer verheugd dat de Russische Doema vorige
week protocol 14 van het EVRM heeft goedgekeurd. Dit wil zeggen dat alle
47 lidstaten inmiddels daarmee hebben ingestemd en dat we iets kunnen
gaan doen met de enorme voorraad van het Hof. Nog steeds echter zijn er
115 000 hangende zaken. Van de toelaatbare zaken zijn 50% herhaalde
zaken. Bij de eerder beoordeelde zaken door het Hof en zaken die opgelost
zouden moeten zijn in de lidstaten, geldt voor 90% van de nieuwe aanvragen dat zij ongegrond zijn vanwege tekortkomingen. Dit impliceert dat de
aanlevering, en dus het functioneren, van de nationale rechtspraak niet
deugdelijk verloopt. Wij willen graag weten wat de Nederlandse of Europese inzet is bij de Interlaken Conferentie die volgende maand plaatsvindt.
De bestrijding van schijnhuwelijken, schijnrelaties, gedwongen huwelijken, polygamie en de aanpak van relationeel geweld zijn terecht door
Nederland ingebrachte elementen in het kader van de gezinsherenigingsrichtlijn. Hoe staat het in dit verband met de Europaroute? Nederland
heeft in het kader van het Stockholm Programma aangedrongen op verbetering van informatie-uitwisseling tussen de lidstaten van de EU. Wat is de
voortgang hiervan?
In het kader van de kabinetsaanpak huwelijksmigratie is aangegeven dat
het kabinet zich zal inspannen om de gezinsherenigingsrichtlijn aan te
passen door het stellen van een hogere leeftijdseis en opleidingseis. Dit
zou gebeuren naar aanleiding van een in het najaar van 2010 te verschijnen groenboek. Voor de CDA-fractie zou dat niet zo lang hoeven te duren
en we horen graag of de bewindspersonen van zins zijn dit te bespoedigen.
Mevrouw Laaper (PvdA): Voorzitter. Het is een eer mijn eerste AO te
mogen voeren, amper 12 uur na mijn beëdiging gisteren in de Kamer. Het
is een overleg over een bijzonder onderwerp, namelijk de JBZ-raad, de
raad van Europese ministers op het terrein van Justitie en Binnenlandse
Zaken. Een onderwerp dat steeds meer in het centrum van de aandacht
van de Unie staat, en waar gekeken wordt hoe dit samenwerkingsverband
bij kan dragen aan het verminderen van de risico’s waar Europese burgers
aan bloot staan. Deze risico’s immers houden niet op bij de landsgrenzen.
Criminele organisaties maken vaak gebruik van de mogelijkheden die
grenzen bieden. Dat heb ik van nabij kunnen constateren bij de hennepteelt, die inmiddels in België een enorme vlucht heeft genomen.
De Unie begon als een project om economische grenzen te verminderen
en zo te werken aan een sterke en concurrerende economie. Samenwerking op het terrein van Justitie en Binnenlandse Zaken werd lange tijd
gezien als een grote inbreuk op de nationale soevereiniteit. Daarom
gebeurde het onder verantwoordelijkheid van de samenwerkende regeringen met unanieme besluitvorming in een aparte pijler.
De samenwerking intensiveerde echter steeds verder. Met het in werking
treden van het Verdrag van Lissabon valt ook de JBZ-samenwerking
onder de normale besluitvormingsprocedure, waarbij Europees parlement
en Raad van Ministers gezamenlijke besluiten nemen. Hiermee wordt de
samenwerking van Justitie en Binnenlandse Zaken steeds meer een
normaal beleidsterrein. Daarbij blijft het echter van belang dat wij met
onze vertegenwoordigende ministers en staatssecretaris spreken over hun
inzet bij de eerstvolgende raad, zoals dat ook bij de raden op andere
beleidsterreinen gebeurt. Ik lever daaraan namens de PvdA graag mijn
bijdrage.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 317, nr. 5

3

Als relatieve leek op dit terrein kwam bij mij de volgende gedachte op
toen ik de geannoteerde agenda doorlas. Ik las namelijk dat tot nu toe
slechts een kaderbesluit door alle lidstaten geïmplementeerd is. Dit betreft
het Europese aanhoudingsbevel. Nu is dat in het strafproces een belangrijk kaderbesluit, maar er zijn natuurlijk meer besluiten genomen die blijkbaar nog niet volledig geïmplementeerd zijn. Dit heeft als risico dat je wel
volop met elkaar praat over nieuwe maatregelen, maar dat het nooit leidt
tot daadwerkelijke actie. Het is niet te vermijden dat een grote hoeveelheid papier en woorden nodig zijn om met zo’n grote groep landen tot
beslissingen te komen. Het moet echter tegelijkertijd wel leiden tot resultaten, anders neem je jezelf te weinig serieus. Daarom wil ik graag van de
bewindspersonen weten hoe het staat met de Nederlandse implementatie
van kaderbesluiten en richtlijnen. Wat wordt er aan gedaan om ook
andere landen hierin hun verantwoordelijkheid te laten nemen?
Een van de onderwerpen die hoog op de agenda van deze vergadering
staat, is het aanpakken van terrorisme en het beveiligen van de burgerluchtvaart. Hierin hebben we het gehad over de bodyscans, de PNR-informatie en de vloeistoffenrichtlijn. De minister weet dat wij veel belang
hechten aan de veiligheid, maar dat wij het ook erg belangrijk vinden dat
er een zorgvuldige afweging plaatsvindt. Ik begreep van mijn collega
Heerts dat hij een hoorzitting heeft aangevraagd om te kunnen spreken
over de voor- en nadelen van de bodyscans. De techniek is inmiddels zo
ver gevorderd dat er toch een redelijk abstract mensbeeld getoond wordt,
waardoor aan onze grootste bezwaren met betrekking tot de privacy tegemoet gekomen worden.
Een nieuw gremium in het JBZ-beleid onder het nieuwe Verdrag van
Lissabon is oprichting van Comité de Securité Interieure (COSI), een
nieuw permanent comité voor binnenlandse veiligheid. De PvdA-fractie
begrijpt dat er met de intensievere samenwerking tussen de Europese
landen meer behoefte is aan coördinatie van deze activiteiten. Tegelijkertijd is het erg belangrijk om bij het ingewikkelde netwerk van coördineren
het ambtelijk voorbereiden van besluiten en politieke besluitvormingsproces overzichtelijk en transparant te houden. Alleen zo kunnen we het
Europees Parlement en het nationaal parlement hun controlerende rollen
optimaal laten vervullen. Daarom wil de PvdA-fractie dat de regering
toeziet op het functioneren van het COSI. Wij willen ook graag haar visie
daarop. Kan de regering ingaan op de afvaardiging van Nederland en hoe
de regering deze transparantie denkt vorm te geven? Tevens ben ik
benieuwd naar de positionering van het COSI ten opzichte van de
Commissie en het voorzitterschap. Het COSI gaat een belangrijke rol
spelen in de ontwikkeling en bij het monitoren van de integrale veiligheidsstrategie. Ik vraag mij af hoe deze zich verhoudt tot het actieplan dat
zou worden opgesteld, en dat behoort bij het Stockholm Programma in de
eerste helft van dit jaar.
Het Spaans voorzitterschap van het onderwerp «legale migratie» ziet er
goed uit. In hoeverre gaat Spanje zich voortvarend en ambitieus opstellen
om de voornemens uit het Stockholm Programma zo snel mogelijk te
realiseren? De ambities zijn goed, maar de materie is taai. De verdeeldheid is groot. De PvdA-fractie vraagt dit ook, omdat de staatssecretaris
van Justitie in haar visie op bescherming van asielzoekers heeft gewezen
naar toekomstige plannen van Europese harmonisatie. Op welke wijze kan
de regering dit verder stimuleren, zodat dit tot prioriteit wordt verheven?
Ik ben verheugd over het feit dat de minister van Binnenlandse Zaken
aandacht heeft gevraagd voor de bestuurlijke aanpak van georganiseerde
criminaliteit en ik ben benieuwd naar de verdere initiatieven op dit vlak
«over de grens».
De heer Teeven (VVD): Voorzitter. Ik wil eerst collega Laaper feliciteren
met haar inbreng voor de JBZ-raad, een eerste inbreng tijdens een algemeen overleg. Ik was al gewaarschuwd vanuit Tilburg dat de PvdA

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 317, nr. 5

4

aanzienlijk zou worden versterkt. Uw inbreng doet het ergste vrezen voor
oppositionele fracties!
De VVD-fractie is met de PvdA-fractie verheugd over wat de minister van
Binnenlandse Zaken heeft opgemerkt over de bestuurlijke aanpak van
georganiseerde misdaad op het vorige JBZ-overleg. Wellicht dat de
minister van Binnenlandse Zaken onze fractie nog kan aangeven wat in
concreto zal worden overgenomen door een aantal lidstaten. Waar ondervond de minister van Binnenlandse Zaken bijval en op welke punten was
er geen bijval? De VVD-fractie zou graag over de interne veiligheidsstrategie, zoals op de geannoteerde agenda vermeld, weten waar de Nederlandse regering mogelijkheden ziet om de regionale samenwerking,
anders dan in de euregio in Zuid-Limburg, uit te bouwen. Zijn er mogelijkheden in Zeeuws-Vlaanderen? Of wellicht aan de oostgrens? Zijn er ook
concrete aandachtspunten bij de regionale samenwerking in Europa, die
de regering aan de orde stelt in het komend overleg?
Over terrorismebestrijding hebben wij deze week met de commissie voor
Justitie een werkbezoek gebracht aan Schiphol, waar wij zijn voorgelicht
over de nieuwe generatie bodyscans. Daar zal ook een hoorzitting over
gehouden worden. Gaat de minister van Justitie tijdens de komende
JBZ-raad in Europa aandacht vragen voor de eerstelijns grensbewaking
met betrekking tot de bodyscans, zoals hij dat heeft afgesproken met
mevrouw Napolitano, de minister van Binnenlandse Veiligheid van de
Verenigde Staten? Gaat de minister van Justitie nog druk uitoefenen op
zijn ambtsgenoten of een verzoek doen of zij wellicht overgaan tot het
plaatsen van bodyscans binnen een afzienbare termijn? De VVD-fractie
hoort graag wat het tijdpad is van de Nederlandse regering voor de grensbewaking, de bodyscans en de eerstelijns grensbewaking. Wordt dit ook
door andere lidstaten als een primair middel gezien?
Naar aanleiding van punt vijf over «een Europa voor familie- en eigendomsrechten», hecht de VVD-fractie eraan dat het materieel recht betreffende de familie- en eigendomsrechten van de individuele lidstaten niet
zal worden beïnvloed. Nederland dient zijn eigen systeem op het terrein
van familierecht te kunnen handhaven. Kan de minister bevestigen dat, in
het licht van de bedoelingen van de bijeenkomst en de reactie van Nederland op het groenboek van het huwelijksvermogensrecht, op de terreinen
van personen- en familierecht, het familievermogensrecht en het huwelijksvermogensrecht, de Europese aanpassingen geen roet in het eten
zullen gooien? Het is goed dat lidstaten kijken naar hun verschillende
rechtsstelsels, die op elkaar kunnen worden afgestemd. Ik zou graag van
de minister horen dat hij er bij blijft, zoals dat ook de afgelopen jaren is
gebeurd, dat het nationale recht niet zal worden beïnvloed.
Ik heb gelezen wat de inzet van de Nederlandse regering is betreffende
vervolgstappen van de exequaturprocedure. De VVD-fractie vraagt zich af
of de Nederlandse regering hiermee aangeeft dat zij niet uitsluit dat
Brussel op enig moment helemaal niet meer zal gelden. Is dat de inzet van
de Nederlandse regering? Zou dat het gevolg kunnen zijn van de stappen
die nu worden gezet? Zal Verordening Brussel I, Verordening 44 201, op
een bepaald moment helemaal niet meer gelden voor de tenuitvoerlegging van beslissingen van burgerlijke en handelszaken? Zou de minister
op dat punt een reactie willen geven?
Een compliment voor de Nederlandse regering en ook een compliment
voor de inzet op het terrein van «slachtoffers». Het is waar dat Nederland
vooroploopt bij de behandeling van slachtoffers in strafrechtelijke procedures. Is de inzet om ook te bewerkstelligen dat ook in andere landen die
slachtofferhulp aanzienlijk zal worden geprofessionaliseerd? De
VVD-fractie zou graag weten hoe de minister bijstand aan slachtoffers in
het buitenland ziet. Ik heb daar diverse keren aandacht voor gevraagd. Als
Nederlanders in het buitenland slachtoffer worden van een delict, ook
binnen Europa, gaat de minister dan met zijn ambtsgenoten opnemen dat
er meer ondersteuning zal komen vanuit de andere lidstaten aan die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 317, nr. 5

5

Nederlandse slachtoffers? Wij maken ons erg druk over drugssmokkelaars
in het buitenland, maar de VVD-fractie hecht er meer aan dat de Nederlandse regering zich druk maakt om Nederlanders die slachtoffer worden
van een delict in het buitenland.
Collega De Krom, die hier niet kon zijn, wilde graag naar voren brengen
dat de VVD-fractie op 17 december 2009 een motie ingediend heeft om
een parlementair behandelvoorbehoud te plaatsen bij de behandeling van
de wijziging van de kwalificatierichtlijnen en de procedurerichtlijnen. De
staatssecretaris zal dat ongetwijfeld nog weten. De VVD-fractie vraagt
waarom de mogelijkheden van asielaanvragen, zeker bij de kwalificatierichtlijn, aanzienlijk worden versterkt. Graag horen wij van de staatssecretaris of zij een voorschot daarop bij de Raad neemt. Immers de definitie
van «gezinslid» wordt uitgebreid en het binnenlands beschermingsalternatief wordt beperkt. Gaat de staatssecretaris rekening houden met de
wensen van de oppositiefracties in het parlement, ondanks het feit dat die
motie op 17 december 2009 is afgestemd?
Voorzitter: Jonker
Mevrouw Gerkens (SP): Voorzitter. Ik dank de minister voor de informatie
over de voortgang van het meerjarenprogramma van de Europese Unie
voor Justitie en Binnenlandse Zaken, beter bekend onder de naam Stockholm Programma. Wij hebben in een debat eerder gezegd dat de
SP-fractie een groot belang ziet in het implementeren van de huidige
Europese regels en het verbeteren van de praktische samenwerking van
dit moment, voordat we weer met een nieuwe stortvloed van regels en
afspraken komen. Ik lees daarover niets terug in de brief over de stand
van zaken van het Stockholm Programma. Kan de minister ingaan op hoe
we gaan bewerkstelligen dat alle goede plannen nu ook snel geïmplementeerd worden?
De minister heeft het ook over het monitoren van de rechtsstaat. Dit staat
ook in het Stockholm Programma. Een mooi woord, dat van alles kan zijn.
Wij zouden willen weten wat dat woord precies inhoudt. Wij hebben daar
zelf over nagedacht. Hoe wordt die monitoring van de rechtsstaat gedaan?
Hoe wordt het vorm gegeven? Wie gaat dat doen? Wie gaat onderzoeken
hoe de kwaliteit van de rechtspraak ervoor staat? En die in andere
lidstaten? Je kunt aan verschillende dingen denken. De SP-fractie hinkt
aan de ene kant op de gedachte van een onafhankelijke instantie die de
lidstaten periodiek toetst op de kwaliteit van de rechtsstaat. Aan de andere
kant hebben we voldoende mensenrechtenorganisaties die de weg naar
het Europese Hof weten te vinden als het echt misgaat. Een andere mogelijkheid is een soort «peer monitoring», landen die elkaar toetsen en de
maat nemen daarin, om diepgravender op de uitvoering van de rechtsstaat in te gaan. Ik zou graag van de minister willen weten hoe hij denkt
dat verder vorm te geven.
De heer Teeven (VVD): Ik hoor mevrouw Gerkens mooie woorden zeggen
over rechtsstaatmonitoring. Ik heb altijd de inbreng van de SP-fractie goed
beluisterd en een van de punten waar de SP aan hecht is dat zij zelf wil
bepalen hoe onze rechtsstaat eruitziet en dat dat ook nationaal gecontroleerd wordt. Pleit de SP-fractie er nu voor dat andere landen nu ook naar
onze rechtsstaat kijken of moet ik het zo begrijpen dat zij nog steeds het
oude beginsel handhaaft dat het nationaal moet worden uitgelegd?
Mevrouw Gerkens (SP): Volgens mij hoeft het een het ander niet te
bijten. Ja, de SP-fractie houdt nog steeds vast aan het uitgangspunt dat
onze eigen nationale wetgeving voorop moet staan. Daar zal ik straks nog
een opmerking over maken. Wij vinden dat andere staten eerder naar ons
niveau dienen te komen, dan dat wij ons niveau van de rechtsstaat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 317, nr. 5

6

verlagen om harmonisering te bereiken. Wij bepalen dus onze strafmaten
et cetera.
Aan de andere kant is het goed om te kijken naar het niveau van de
rechtsstaat in andere landen. Hoe vindt de uitvoering van de wetten in
andere landen plaats? Staat de bescherming van bijvoorbeeld verdachten
daar op goed niveau? Ontstaan daar misstanden? Ik denk dat het goed is
dat de Europese Unie kijkt naar de kwaliteit van die rechtsstaat in de
lidstaten. Het is natuurlijk terecht dat andere landen naar ons kijken of de
uitvoering van onze rechtsstaat goed gaat. Als hier misstanden plaatsvinden, dan moeten wij daarop gewezen worden.
De heer Teeven (VVD): Is het niet aanmatigend om te stellen dat de
Nederlandse rechtsstaat ver boven andere rechtsstelsels staat in Europa?
Is het niet beter om met een open blik over de grenzen te kijken en te
leren van de goede dingen, zoals de VVD-fractie altijd bepleit? Ik denk
bijvoorbeeld aan het Angelsaksische rechtssysteem. Het verbaast me dat
u onze eigen rechtsstaat op een voetstuk plaatst en zegt dat anderen daar
nog wat van kunnen leren.
Mevrouw Gerkens (SP): Mijnheer Teeven, u neemt mijn woorden met
een andere draai dan ik heb bedoeld. De SP-fractie zegt dat wij een
bepaald niveau hebben op sommige punten dat beslist niet moet zakken.
Ik kom daar straks nog op terug. U noemde bijvoorbeeld de bescherming
van de slachtoffers hier. Daar zijn wij in Nederland erg goed in. Het zou
goed zijn als andere landen dat overnemen. Wij zouden dus niet willen dat
de voorrechten die wij nu voor slachtoffers hebben, verslechteren om
harmonisatie te laten plaatsvinden.
Ik vervolg mijn betoog. Ik heb een aantal opmerkingen over de kwalificatieen procedurerichtlijn. De SP-fractie is voorstander van minimumnormen voor asielzoekers, voor de vraag van iemand die bescherming
nodig heeft, de kwalificatie, alsook voor de procedure. Wij zouden het niet
acceptabel vinden als dat Nederlandse niveau naar beneden zou worden
bijgesteld om een gemeenschappelijk niveau mogelijk te maken, om de
harmonisatie te dienen. Wij moeten daarvoor waken. Ik hoop dat de
staatssecretaris het op dit punt met mij eens is.
In de fiches staat iets over de onderhandelingen van de aanpassing van
die richtlijnen. Welke onderdelen in die twee richtlijnen zou naar de
mening van Nederland moeten worden aangepast? De vraag is dus waar
de staatssecretaris over gaat onderhandelen. Kan de staatssecretaris daar
duidelijke punten in aangeven?
Wij steunen de regering in de poging om de problemen van de «intra-EUmobiliteit» te agenderen. Ook Oost-Europeanen zouden verplicht moeten
kunnen worden in te burgeren. We worden graag over de voortgang van
de initiatieven op dit gebied op de hoogte gehouden.
De heer Teeven had een goed betoog over de slachtoffers. Natuurlijk
zitten we in Nederland goed met de positie van de slachtoffers. Wij
steunen echter ook het initiatief van Spanje. Wij hopen dat het mogelijk is
om dat beschermingsniveau bij een slachtoffer van een misdrijf en de
beschermingsmaatregelen die genomen zijn voor dat slachtoffer, bijvoorbeeld een verbod voor de dader om contact op te nemen met het slachtoffer, mee te nemen over de grens. Dat is een goed initiatief, waarmee
ook onze slachtoffers kunnen zien wat ze aan de EU hebben. Ik hoop dat
de minister het steunen van dat initiatief van Spanje over wil nemen.
De SP-fractie vindt het goed dat naar grensoverschrijdende problemen op
het gebied van het erfrecht gekeken wordt. Het betreft problemen die echt
opgelost moeten worden. Dat moet er niet toe leiden dat het erfrecht
Europees breed geharmoniseerd gaat worden. Datzelfde geldt voor het
huwelijksvermogensrecht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 317, nr. 5

7

Voorzitter: Gerkens
Minister Hirsch Ballin: Voorzitter. Ik zal later op de dag met mijn beide
collega’s, mevrouw Ter Horst en mevrouw Albayrak, naar Toledo gaan
voor een informele JBZ-raad. Ik houd me graag aanbevolen voor nader
advies van de heer Teeven, die deze stad al kent. Toledo van afstand en in
historisch perspectief bezien is ook een significante stad om bijeen te
komen met de ministers die verantwoordelijk zijn voor Justitie en Binnenlandse Zaken van de Europese Unie. Het was immers een stad die ooit
gekenmerkt werd, voorafgaand aan de Reconquista, door een vreedzaam
samenleven van joden, christenen en moslims. Ik heb begrepen dat
daarvan nog het een en ander te zien is. In ieder geval is het in het
geheugen gegrift van wie zich herinnert wat er, ook daar, met de verdrijving van joden en moslims van het Iberisch schiereiland heeft plaatsgevonden. We moeten op een of andere manier dit proberen te herstellen in
wederzijds respect van mensen van verschillende overtuigingen. Een
aardig detail is dat de Portugees-Israëlitische gemeente in Amsterdam een
rabbijn met de mooie naam Toledano heeft. Hij is Engelsman, en met het
vrije verkeer van personen binnen de Europese Unie kan hij als Brit van
nationaliteit deze taken voor deze gemeente in Amsterdam verrichten.
Portugees betekent trouwens vooral Spaans, maar dat was de politieke
correctheid van de zestiende eeuw. Spaans werd liever verzwegen, en dus
werden de joden van Spaanse afkomst liever als Portugees-Israëlitisch
aangeduid.
Dit ter inleiding op de richting waarin wij willen werken, ook de komende
dagen bij de informele JBZ-raad. Mevrouw Jonker heeft vooropgesteld bij
een onderwerp dat ons bezigheid, de visumliberalisatie, dat het goed is
om de samenwerking in de Europese Unie ook in een perspectief te
plaatsen van het ruimere verband van de Raad van Europa. We hebben
consequent bij eigenlijk alle onderwerpen die zich daartoe leenden, ons
de vraag gesteld met betrekking tot wetgeving van de Europese Unie. Dat
wil zeggen of de verordeningen, richtlijnen of verdragen van toegevoegde
waarde zijn ten opzichte van wat in het kader van de Raad van Europa
gedaan wordt. Mevrouw Jonker legt daar een vraag bij die als het ware
complementair is, namelijk of wij bij bepaalde dingen die wij doen in het
kader van de Europese Unie er ook niet goed aan doen om te steunen op
dat wat er in het kader van de Raad van Europa gedaan wordt. Die
tendens van de vraag spreekt mij aan. Ik wil daar graag op letten, bijvoorbeeld bij het onderwerp dat mevrouw Jonker ter sprake bracht, namelijk
de visaliberalisatie. Het is van belang dat we daarbij geen schade
toebrengen aan de inspanningen in het kader van zowel van de Raad van
Europa, als de Europese Unie, gericht op de bestrijding van mensenhandel. Dit is ook een van onze beleidsprioriteiten. Ik heb ook op het
aspect van visumliberalisatie de aandacht gevestigd tijdens de laatste
vergadering van de informele JBZ-raad, mede in het licht van de ervaringen die ik net daarvoor had gehad in Kosovo, waar men nog lang niet
is op het niveau dat vereist is bij bestrijding van mensenhandel. Het gaat
bij al die zaken eigenlijk om de steun voor goede ontwikkelingen. Het is
ook een positieve kracht in zichzelf, als er met minder moeite en formaliteiten gereisd kan worden en dat dat ook samengaat met voldoende
informatie-uitwisseling en samenwerking, zowel op het gebied van het
personenverkeer, als op het gebied van het strafrecht met de betrokken
staten. We zullen dit aspect zeker graag bij de niet-lidstaten waarvoor de
visumliberalisatie nu heeft plaatsgevonden, betrekken. Dat is in sommige
Balkanstaten wel en andere niet gebeurd.
Mevrouw Jonker heeft verder de aandacht gevestigd op iets waar wij
natuurlijk ook blij mee zijn, namelijk dat de Doema nu alsnog het Veertiende Protocol bij het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten
van de mens en de fundamentele vrijheden heeft goedgekeurd, zodat de
bekrachtiging door de Russische Federatie in het verschiet ligt en zeer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 317, nr. 5

8

binnenkort te verwachten is. Dat is een belangrijke bijdrage aan het tegengaan van de problemen van de overbelasting, maar we zijn er nog lang
niet. Het is ook in mijn opvatting van groot belang dat de conferentie in
Interlaken, waaraan ik volgende maand zal deelnemen, een succes wordt
waar het gaat om de mogelijkheid voor het Europese Hof voor de rechten
van de mens om niet te bezwijken onder de enorme aantallen zaken die
uit sommige lidstaten en de aangesloten staten in het bijzonder, daar
binnenkomen. Daarvoor zijn ook hervormingen in de procedure nodig. Ik
hoop dat de conferentie in Interlaken tot een helder resultaat leidt.
Mevrouw Jonker ( CDA): Ik ben nieuwsgierig naar de Nederlandse en
Europese inzet in Interlaken. Wat willen wij dat het resultaat is? Ik heb in
mijn betoog over Protocol 14 aangegeven dat het gaat over zaken in de
lidstaten die vervolgens niet geïmplementeerd worden en daardoor
opnieuw bij het Hof terechtkomen. Anderzijds worden er fouten gemaakt
in de nationale rechtspraak en daardoor komen er dingen doorheen die
nationaal afgevangen zouden moeten worden. Ik wil graag van de
minister weten wat hij gaat doen op deze twee aspecten in Interlaken. Zijn
er ook nog andere aspecten waarop hij na afloop van de conferentie resultaten bereikt wil hebben?
Minister Hirsch Ballin: Dat ben ik helemaal eens met mevrouw Jonker.
Het gaat inderdaad, als je kijkt naar de overbelasting van het Hof, om de
situatie in sommige lidstaten. Hier functioneren de interne procedures
kennelijk onvoldoende. Ik noem bijvoorbeeld het enorme aantal Italiaanse
zaken met betrekking tot termijnoverschrijdingen. Het gaat ook om een
selectiemechanisme. Dat is het onderwerp van de hervorming van de
procedure, waar we afspraken over moeten maken. Deze stellen het Hof in
staat zich te concentreren op de zaken waar een echte, volledige rechterlijke beoordeling door het Hof bij nodig is en andere zaken die misschien
op een eenvoudiger manier worden afgehandeld. Er zitten ook financiële
aspecten aan. Uiteraard moet ik daarvoor afstemmen met mijn collega
van Buitenlandse Zaken.
Ik herhaal graag de gelukwensen voor mevrouw Laaper die ik haar
gisteren mocht geven na haar beëdiging als lid van de Kamer. Deze
herhaal ik graag hier publiekelijk.
Wat betreft de stand van zaken bij de implementatie hebben wij in Nederland een systeem opgezet waarbij de implementatie van alle nieuwe Europese EU-instrumenten wordt gevolgd. Dit gebeurt voor de hele centrale
overheid. Daar is een systeem voor ingericht bij Buitenlandse Zaken. De
staatssecretaris van Buitenlandse Zaken houdt zich ermee bezig om dit te
bewaken in afstemming met Justitie als coördinerend ministerie op dit
terrein. Nederland ligt bij de kaderbesluiten op schema. Andere lidstaten
hebben hun eigen tempo, om het maar met een eufemisme te zeggen.
Primair is het de taak van de Commissie om de voortgang in alle lidstaten
te bewaken. Ik zal ook graag bij de eerstkomende gelegenheid aandringen
op aanvullende maatregelen om de implementatie in alle lidstaten te
verzekeren. Het moeten inderdaad geen «papieren tijgers» zijn.
Mevrouw Laaper heeft ter sprake gebracht het COSI, dat zich deels bezighoudt met aangelegenheden waar ik mij mee bezighoud, en deels waar
mijn collega van Binnenlandse Zaken zich mee bezighoudt. Ik denk dat
collega Ter Horst er dadelijk nog iets over zal zeggen. Dit staat niet meer
op de agenda. Het heeft moeten wijken voor het onderwerp terrorismebestrijding. Van de onderwerpen waar wij belang bij hebben op het punt van
de rechtshandhaving hechten wij vooral belang aan het aspect van de
operationele uitvoerbaarheid.
De heer Teeven heeft gesproken over de scanners, waar allerlei uitdrukkingen voor de ronde doen. Ik heb het tot nu toe gehouden op de millimeter wave scanner. Ik ben inderdaad van plan om de wenselijkheid van
het gebruik ervan verder te onderstrepen. In het gesprek dat ik onmiddel-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 317, nr. 5

9

lijk na de toch behoorlijk dramatische gebeurtenis aan boord van de
vlucht van Amsterdam naar Detroit op Eerste Kerstdag had met mijn
Amerikaanse collega op dit terrein, de Homeland Security Secretary Janet
Napolitano, heeft zij ook gezegd – daar waren wij het geheel over eens –
dat het wenselijk is om deze apparaten toe te passen om de risico’s verder
te verminderen. Dit naast wat zij eigenlijk vooropstelde: een betere uitwisseling van informatie binnen haar eigen land. Inmiddels zijn er ook
verschillende andere EU-lidstaten die zich daarvoor hebben uitgesproken.
Ik had vorige week de gelegenheid dat te bespreken met de op dit terrein
verantwoordelijke Duitse collega, Thomas de Maizière, die dezelfde opvatting heeft. Echter in Duitsland moet men nog een procedure volgen op het
punt van de beoordeling van de aspecten van gezondheidsrisico’s. Men
heeft daar een zware procedure voor. Ik heb hem aangeboden de
TNO-resultaten, waar wij over beschikken en die volstrekt eenduidig zijn
wat betreft de onschadelijkheid, aan hem ter beschikking te stellen. Verder
is er uiteraard het aspect van de persoonlijke levenssfeer. Ik ben het met
alle leden eens dat de manier waarop wij er nu mee werken, goed is afgedekt. Ik ben blij dat de leden een bezoek aan Schiphol hebben gebracht.
De heer Teeven (VVD): Dat werkbezoek is voor velen hier in Nederland
een eyeopener geweest. Voor sommigen die zich wat anders hadden
georiënteerd, wat minder. Er is echter nog veel misverstand over die
scanners, vooral over de kwaliteit ervan. De regering gaat dat bij de raad
bespreken, maar zal de regering het ook publiekelijk maken om de misverstanden weg te nemen?
Minister Hirsch Ballin: Het antwoord is ja. In samenspel met Schiphol
zullen wij op dit punt ook aan publieksinformatie doen.
Het onderwerp van het familierecht is door de heer Teeven en mevrouw
Gerkens aan de orde gesteld. Het is niet onze bedoeling om familie- en
erfrecht Europees geharmoniseerd te zien worden. Het is wel onze bedoeling om mee te werken aan de totstandkoming van verwijzingsregels die
voor de burgers het zo praktisch mogelijk maken. Daarbij hebben wij
steeds uitgesproken op het gebied van echtscheidingsrecht dat het onze
voorkeur heeft om de lex fori toe te passen, omdat dat aansluit bij de
woon- en leefsituatie van degenen die in een echtscheidingsprocedure
zijn verwikkeld.
Wat het exequatur betreft, vinden wij het van belang dat daar stappen
worden gezet. Dat ligt in het verlengde van de wederzijdse erkenning en ik
hoop dat wij op dit terrein conform het Stockholm Programma voortgang
kunnen maken.
De heer Teeven heeft terecht aandacht gevraagd voor de slachtoffers en
de zorg die verschuldigd is voor wat wij op dit punt hebben neergelegd in
een protection order op basis van een kaderbesluit. Daar hebben wij
inderdaad de bedoeling mee om te spreken over de correcte uitvoering
daarvan in de andere lidstaten.
Mevrouw Gerkens heeft gesproken over de regels die moeten worden
gesteld. De procedures die ervoor gelden zijn andere geworden. Er is
soms enig misverstand over. Ik kreeg onder ogen een artikel in de NRC
van 14 januari 2010: «De positie van de Kamer is een andere». Volgens
artikel 4 geldt een bijzondere informatieplicht; dat is iets anders dan de
instemmingsprocedure, die ook wordt genoemd in artikel 4 van de Goedkeuringswet van het Verdrag van Lissabon. Deze voorziet in de mogelijkheid van een melding in Brussel dat er nog met het parlement een «scrutiny», een gesprek, plaatsvindt.
Wat betreft de monitoring van de rechtsstaat moeten we nu de volgende
stap zetten. Die zal worden neergelegd in een actieplan dat hoort bij het
Stockholm Programma. Uiteraard vinden wij dat van veel belang. Ik ben
het geheel eens met wat mevrouw Gerkens daarover zei. De monitoring

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 317, nr. 5

10

van de rechtsstaat moet nu handen en voeten krijgen, alsook andere delen
van het Stockholm Programma.
De heer Teeven (VVD): Ik heb met betrekking tot de verordening Brussel I
nog aan de minister gevraagd of de Nederlandse inzet ertoe zou kunnen
leiden dat wij niet alleen te maken krijgen met een herziening, maar in de
loop van de tijd ook wellicht met een volledig afschaffen of volledig buiten
werking stellen van de mogelijkheden van de exequaturprocedure, zoals
in Brussel I beschreven is. Is dat de inzet of zet de Nederlandse regering
alleen maar in op het verbeteren van de tenuitvoerlegging op burgerrechtelijke en handelsvrijheid.
Minister Hirsch Ballin: Ons doel reikt verder, namelijk een afschaffing.
Daarvoor moeten een aantal voorwaarden zijn vervuld, die betrekking
hebben op het feit dat men erop moet kunnen vertrouwen dat zonder
exequatur op een billijke en zorgvuldige manier executoriale titels tot
stand komen.
Voorzitter: Jonker
Mevrouw Gerkens (SP): Ik had ook gevraagd naar de voortgang van de
implementatie van de regels die wij nu al hebben. Er komt weer een stortvloed van nieuwe regels aan met het Stockholm Programma, maar er ligt
nog heel veel dat gedaan moet worden. Mijn vraag aan de minister was of
hij daar nog wat meer op in kan gaan.
Minister Hirsch Ballin: Ik heb gemeld dat wij wel op schema liggen, maar
dat dat niet voor alle lidstaten het geval is. Daar zal ik zeker ook graag op
aandringen bij de eerste passende gelegenheid, wellicht de komende
dagen. Dat is inderdaad ook nodig om ervoor te zorgen dat het Stockholm
Programma realiteit wordt. Dat betekent dat we moeten nagaan waar er
obstakels zijn in de nationale rechtssystemen die de goede samenwerking
belemmeren. Eigenlijk is ook dat een kant van de rechtsstaat monitoring
die gerealiseerd is. Zoals u weet zijn we trots op het feit dat deze gerealiseerd is na onze inzet de afgelopen jaren. Dan kan echter blijken dat er
situaties zijn in het nationale recht van de lidstaten, waardoor de burgers
niet ten volle kunnen vertrouwen op de procedures in de andere lidstaten.
Dit kan voortkomen uit een gebrek aan implementatie, uit een te lange
behandelduur, onvoldoende aandacht, of het niet verstrekken van informatie in een taal die betrokkene verstaat. Dit moet dan bij de rechtsstaat
monitoring aan het licht worden gebracht.
Voorzitter: Gerkens
Mevrouw Laaper (PvdA): Ik begrijp dat het COSI moest wijken voor het
onderwerp terrorismebestrijding dat een belangrijk en actueel punt is. Ik
heb toch nog een vraag over COSI, vooral over de afvaardiging. Ik ga
ervan uit dat dat antwoord door de minister van Binnenlandse Zaken
gegeven wordt.
Minister Ter Horst: Voorzitter. Er zijn drie vragen aan mij gesteld.
Mevrouw Laaper vroeg mij of er nu toezicht is van de regering op het
COSI, en wat de visie is en de afvaardiging. Het COSI moet nog aan het
werk gaan, dus het is moeilijk om nu te zeggen wat dat voor resultaat zal
opleveren. Het belangrijkste is dat er een comité is dat ervoor zorgt dat de
wetgeving op het gebied van veiligheid ook daadwerkelijk wordt geïmplementeerd. Er wordt tevens gekeken wat de consequenties van de wetgeving zijn voor de verschillende landen en voor de uitvoeringsorganisaties.
In Nederland doen we dat al. Als er sprake is van wetgeving in Nederland,
wordt er vooraf, ook achteraf nagedacht over wat dat betekent voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 317, nr. 5

11

implementatie. Dan worden ook de mensen die het moeten doen erbij
betrokken, zodat het ook snel gebeurt. Het idee van het COSI is dat dat
ook in Europees verband gebeurt.
Wij hebben een Nederlandse vertegenwoordiger, de Veiligheid van mijn
ministerie, die belast is met toezicht op het COSI. Het betekent dat wij dus
zelf daarbij aanwezig en ook medeverantwoordelijk zijn. We zien dus
precies wat daar gebeurt. De afvaardiging moet nog nader worden
bepaald. De inhoud van de agenda zal dit bepalen. Wat ik er belangrijk aan
vind, is dat veiligheid een onderwerp is dat hoog op de agenda staat
binnen Europa. Er wordt gezorgd dat wetgeving zo snel mogelijk een
operationele vertaling krijgt.
Mevrouw Laaper en de heer Teeven hebben gevraagd naar de bestuurlijke
aanpak van criminaliteit en wat de intenties zijn van de Nederlandse regering. Het blijkt in Nederland effectief te zijn om naast het strafrecht ook via
de bestuurlijke lijn criminaliteit aan te pakken. Dit betekent dat gemeenten
daar een rol in spelen, maar ook de Belastingdienst, plus alle andere organisaties die niet direct bij strafrecht betrokken zijn. Bij ons is de Wet Bibob
het belangrijkste dat wij daarvoor hebben. Dit betreft de mogelijkheid die
wij hebben om te zorgen dat er geen criminele activiteiten worden
gepleegd door mensen die zich in een gemeente willen vestigen. Onze
intentie is dat een dergelijke aanpak ook grond vindt in andere lidstaten.
Waar dat al zo is – in België heeft men bijvoorbeeld «gewapend bestuur» –
willen wij onze counterparts binnen Europa zoeken met de bedoeling om
te komen tot informatie-uitwisseling die het onmogelijk maakt voor
mensen met criminele intenties om de grenzen over te gaan. Stel dat
iemand in België een vergunning heeft aangevraagd, waarvan de Belgische overheid bepaald heeft dat hij die niet krijgt, omdat er bijvoorbeeld
met zwart geld gewerkt werd en de intentie om dat te witten, dan is het
van belang dat Nederland dat weet. Anders zou iemand zich hier kunnen
vestigen. Dat soort informatie-uitwisseling streven wij na. De eerste stap
is om te inventariseren op welke wijze de lidstaten op een bestuurlijke
wijze criminaliteit aanpakken. Tevens om onze manier van werken, en die
bijvoorbeeld van de Belgen, een bredere verspreiding te laten krijgen en
uiteindelijk met elkaar informatie te kunnen uitwisselen om op Europees
niveau criminaliteit tegen te gaan via de bestuurlijke weg.
De heer Teeven heeft gevraagd hoe het zit met de grensoverschrijdende
samenwerking binnen Europa en hoe we die kunnen uitbreiden. Hij
noemde als voorbeeld Maastricht, de Euregio Limburg. De gehele Nederlandse grens is bezaaid met euregio’s. Vanaf het Noorden van Nederland
tot helemaal in het Westen zijn er euregio’s. Dat betekent dat er niet alleen
vertegenwoordigers van Nederland acteren, maar ook vertegenwoordigers van onze buurlanden. In die euregio’s is grensoverschrijdende
samenwerking een hoofdpunt. Echter, ook als het gaat om veiligheid, is
dat een belangrijk punt. Er zijn ook andere kwesties aan de orde, bijvoorbeeld sociale zaken, arbeidsrechtelijke zaken, verzekeringen, en verkeer en
vervoer. Dit zijn zaken die spelen in de euregio’s, maar veiligheid is daarin
een erg belangrijke. Er is door Nederland een Task Force Grensoverschrijdende samenwerking ingesteld. Daar zijn niet alleen contacten met Duitsland en België, maar ook met de Benelux. Dat betekent dat ook Luxemburg daarbij betrokken is. De opdracht die de Nederlandse regering aan
onze grensmakelaar heeft gegeven, is om op die terreinen die zojuist
genoemd zijn, waarvan veiligheid er een is, met concrete voorstellen te
komen waar operationele eenheden tegen problemen aanlopen. Op het
gebied van veiligheid is dat het geval. Daar dienen zij met concrete voorstellen voor oplossingen te komen.
Er zijn al afspraken gemaakt over grensoverschrijdend ambulancevervoer,
politiesamenwerking en crisisbeheersing. Ook op andere onderdelen van
veiligheid valt er nog wat te verbeteren en kunnen wij concrete voorstellen van onze grensmakelaar tegemoet zien. Terwijl de grensmakelaar
in Nederland bezig is met voorstellen om de veiligheid in de grensregio’s

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 317, nr. 5

12

te verbeteren, grijp ik ook de bilaterale contacten tijdens de Europese
raden aan om mijn collega’s in Duitsland, België en eventueel Luxemburg
op het belang daarvan te wijzen.
Staatssecretaris Albayrak: Voorzitter. Er zijn drie vragen van mevrouw
Jonker. Allereerst over de vergadering van het Wereldforum in Athene.
Nederland onderstreept het belang dat mevrouw Jonker, de CDA-fractie,
hecht aan de mondiale samenwerking. We hebben op vele momenten met
elkaar gesproken over de dwarsverbanden en over de noodzaak van
samenwerking tussen herkomst-, transit- en bestemmingslanden. Dat was
hier wederom het punt waar vooral de aandacht naar uitging. We hebben
op deze vergadering in Athene in het bijzonder de nadruk gevestigd op de
versterking van het ontwikkelingspotentieel van migratie. Naast de nota
Migratie en Ontwikkeling die het kabinet, minister Koenders en ik, de
Kamer heeft aangeboden, waarvan binnenkort een voortgangsrapportage
naar de Kamer komt, hebben wij aandacht gevraagd voor gender, klimaatvluchtelingen en de economische crisis. Ook daar was veel discussie over.
Er is de noodzaak om in de toekomst meer over klimaatvluchtelingen te
spreken en er meer van te begrijpen. Klimaatvluchteling is een verzamelbegrip is voor alles wat met catastrofes te maken heeft, als reden voor
migratiebewegingen voor vluchtelingenstromen.
Vervolgens hebben we gevraagd om aandacht voor de dialoog tussen
overheden en de civil society. Welke bijdrage kan de diaspora leveren aan
de ontwikkeling van de landen van herkomst?
Ik vind de winst dat vooral deze conferentie van het Global Forum liet zien
dat er een toenadering aan het tot stand komen is tussen Noord en Zuid,
en dat er steeds constructiever gesproken werd over de samenwerking,
niet zozeer over de vooringenomen posities en de eigenbelangen, als wel
over het gezamenlijk optrekken van de herkomst-, transit- en bestemmingslanden van migranten. De vierde bijeenkomst vindt plaats in het
najaar in Mexico. Dit is een bijeenkomst waar Nederland actief bij
betrokken is. Wij leveren zowel mensen als middelen om het daar tot een
succes te maken.
Wat de Europaroute betreft hebben wij vlak op 18 december 2009 een
notitie naar de Kamer gestuurd over de uitkomsten van het onderzoek dat
is gedaan door het WODC in combinatie met de IND. Dit is een waardevol
onderzoek gebleken, waar we ook conclusies aan verbonden hebben. We
hebben een negental aanbevelingen. Kort gezegd komt het erop neer dat
er inderdaad vooral gebruik wordt gemaakt van de regels van vrij verkeer,
dat er veel Europese onderdanen met hun buitenlandse partner in andere
lidstaten wel degelijk gaan wonen als resultaat van de mobiliteit die wij zo
graag willen zien, en gebruikmakend van de Europese regels. De Europaroute bestaat zeker als het gaat om oneigenlijk gebruik, fraude en
misbruik. De inzet van Nederland lijkt te lonen, omdat het aantal aanvragen toeneemt voor verblijf van een derdelander bij een Europese partner.
We zien echter ook het aantal afwijzingen procentueel stijgen. Dit laat zien
dat we beter in staat zijn dan vroeger om erachter te komen dat er sprake
is van oneigenlijk gebruik of fraude. Bovendien laat het zien dat we daartegen weten op te treden. Nog meer reden, met dit onderzoek in de hand,
om de andere Europese lidstaten op te roepen om de registratie en notificatie echt voor elkaar te krijgen. Immers een van de resultaten van dit
onderzoek is dat niet alleen de Belgiëroute voor Nederland bestaat, maar
dat ook de Nederlandroute voor België en Duitsland bestaat. Dat zijn
mooie uitkomsten van dat onderzoek, waar we ongetwijfeld ook op een
ander moment met de Kamer over van gedachten zullen wisselen.
Mevrouw Jonker vraagt naar de aankondiging in de brief over huwelijksmigratie van de minister en mijzelf, en de minister voor WWI. Dit betreft
het voornemen om op Europees niveau te vragen om een aanscherping
van de inkomenseis, maar ook het vragen van opleidingseisen bij huwelijksmigratie. Dat voornemen is er nog steeds. We zullen bij de evaluatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 317, nr. 5

13

van de gezinsherenigingsrichtlijn precies dat doen wat we daar hebben
aangekondigd. Eerst iets over de procedure. Er zal een groenboek
verschijnen. De lidstaten zullen een reactie op het groenboek van de
Commissie geven en de vragen van de Commissie beantwoorden. Daarna
zullen de onderhandelingen starten. Voorafgaand aan het uitbrengen van
het groenboek zijn vele momenten, waarop de ambtenaren van Justitie in
aanraking komen met hun collega-ambtenaren in de Europese bijeenkomsten en met de Commissie. Wij doen dat op politiek niveau met de
collega-lidstaten en collega-ministers, die de aandacht vragen voor onze
strategie en onze latere inzet op het moment dat het echt tot onderhandelingen gaat komen. Zo bouwen we dat op, zoals gewoon is bij onderwerpen waar wij een inzet leveren, die van een strategie voorzien dient te
worden.
Dit groenboek zal voorjaar 2010 verschijnen.
Ik wil deze gelegenheid gebruiken om een reële «winstwaarschuwing» te
geven. Er zijn inmiddels conclusies van de advocaat-generaal op prejudiciële vragen die aanhangig waren over de 120%-norm. 120% van het
bijstandsniveau is de inkomenseis die Nederland hanteert. Daar zijn
vragen over gesteld. De conclusies van de advocaat-generaal zijn dat het
stellen van een hogere norm dan de 100% bijstandsnorm in strijd is met
de Europese gezinsherenigingsrichtlijn, en dat ook het onderscheid dat
Nederland maakt tussen gezinsvorming en gezinshereniging, een kunstmatig onderscheid is. Dit levert strijd op met deze gezinsherenigingsrichtlijn. Wij zijn in afwachting of het Hof deze conclusies van de advocaatgeneraal zal volgen. Dit is nog niet gezegd en wij houden het in de gaten.
Als de praktijk in Nederland strijdigheid oplevert met de huidige regels,
dan is dit reden te meer om bij de herziening van de regels te pleiten voor
de aanpassing van de regels, zoals wij die graag zouden willen zien.
Mijn felicitaties aan mevrouw Laaper voor haar eerste inbreng in dit
debat. Mijn eerste indruk is dat de erfenis van Gerritjan van Oven, die niet
alleen van de PvdA-fractie, maar ook namens de gehele Kamer de norm
heeft gezet voor hoe de parlementaire controle op Europese regelgeving
op het gebied van JBZ uitgeoefend diende te worden, bij mevrouw Laaper
in goede handen is. Ik ga ver terug, omdat ik weet dat haar voorgangers in
een veel kortere geschiedenis die erfenis goed hebben bewaakt.
Mevrouw Laaper (PvdA): Ik ben blij de continuïteit te kunnen waarborgen!
Staatssecretaris Albayrak: De vraag van mevrouw Laaper gaat over de
legale migratie. Mevrouw Laaper noemt het een ambitieus pakket en
voornemen, dat spreekt uit het Stockholm Programma. Dit onderschrijf ik.
Daar hebben wij zelf ook aan bijgedragen en we zullen er zeker aan
bijdragen om die ambities tot realiteit te maken. Ook onder Spaans voorzitterschap zal onze inzet zijn om, wat in het Stockholm Programma staat
over legale migratie ook concreet tot uitvoering te brengen. Er is een
vijftal voorstellen, die samen het pakket op het terrein van legale migratie
vormen. De Blue Card-richtlijn is aangenomen in mei 2009. Vervolgens is
er een andere richtlijn besproken, die in verre staat van onderhandeling
was, maar uiteindelijk niet is aangenomen, omdat de Spanjaarden ertegen
waren. De richtlijn ging niet ver genoeg. Zij wilden nog verdere samenwerking. Dit ging om de single permit, een gecombineerde vergunning
voor toelating en arbeid, voor arbeidsmigranten, niet zijnde kennismigranten. Dat is een richtlijn waarvan de onderhandelingen in de raad
vastzitten. De Nederlandse inzet daarvan is dat we die onderhandelingen
spoedig hervatten. Inmiddels niet meer met unanimiteit, maar «qmv» en
codecisie in het Europees Parlement. De kans dat die onderhandelingen
succesvol worden afgerond, ondanks een minderheidsstandpunt van een
of meerdere lidstaten, is aanwezig.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 317, nr. 5

14

We hebben nog twee voorstellen die naar verwachting in de zomer van
2010 gepubliceerd zullen worden. Dit betreft de richtlijn voor seizoenswerk en de intra-corporate transferees, ofwel de mensen die overgeplaatst
worden binnen een internationaal bedrijf. Het dient de Europese concurrentiepositie als we daar de regels voor versoepelen. Dat wachten we dus
af.
Dan is er nog een vijfde voorstel, dat wat minder prioriteit heeft. Wanneer
dat voorstel gedaan zal worden, is niet bekend. Dit betreft de betaalde
stagiaires.
Dit zijn de voorstellen die we kunnen verwachten met een tijdpad. De inzet
van Nederland is ambitieus. Ik heb eerder gezegd in de Kamer dat ik
teleurgesteld was over het niveau waarop wij de kennismigrantenregeling, de Blue Card, hebben afgesproken en dat is aanleiding voor mij om
nu, op uitnodiging van mijn Finse collega, te kijken naar wie de «like
minded landen» zijn die verder hadden willen gaan. Met de landen die
een Blue Card wilden die recht op vrij verkeer gaf voor kennismigranten,
willen we komen tot een kopgroep waarmee we een soort «mini Blue
Card» maken, die tussen die landen wel recht geeft op vrij verkeer. Finland
zoekt uitdrukkelijk de samenwerking. Ik kan me nog een aantal andere
landen voorstellen die daar ook toe bereid zijn. Ik zal daartoe ook het
initiatief nemen, in ieder geval informeel tijdens deze informele raad om
te polsen of er landen te vinden zijn die dat met ons willen doen. Dat zegt
ook iets over de ambities van dit kabinet.
De heer Teeven wijst op de kwalificatierichtlijn en vraagt of deze staatssecretaris een voorschot zal nemen op deze raad door nu al steun uit te
spreken of dat zal ze zeggen dat ze nog verder wil gaan met de verruiming
van de regels die aan deze kwalificatierichtlijn vastzitten. Deze richtlijn is
niet geagendeerd, dus van een voorschot nemen is geen sprake. Ik denk
echter dat als de heer Teeven de inzet van de Nederlandse regering zou
kennen, hij misschien zelfs zou willen dat ik een voorschot neem. Over het
punt dat de heer Teeven specifiek noemt, te weten de uitbreiding van de
gezinsherenigingsmogelijkheden, hebben wij zorgen. Dat zijn ook deels de
zorgen die de heer Teeven heeft. Het gaat dan bijvoorbeeld om de uitbreiding van de definitie van gezinslid met getrouwde kinderen, getrouwde
minderjarige kinderen en getrouwde broers en zussen. Dat gaat ons te ver
en dat is reden om ons in de raadswerkgroepen daar op dit moment tegen
te verzetten. Daar zal ik geen voorschot op nemen. Het gaat bijvoorbeeld
ook om de gedetailleerdheid van de voorstellen. Het zit op het niveau van
de opleidingen van IND’ers en de eisen die daaraan gesteld moeten
worden. Ik vraag me af of je in het kader van de subsidiariteit dat nog
hoog kunt houden en of Europa daar regels over moet afspreken. Dus ook
over detailniveau zullen we vragen stellen tijdens de raadswerkgroepen.
Dan kom ik bij de vraag van mevrouw Gerkens over de integratie van
EU-onderdanen, met name de inburgeringseisen voor Oost-Europeanen.
Het klopt dat de eisen van inburgering niet gelden voor EU-onderdanen.
Het klopt ook dat de minister voor WWI heeft toegezegd dit met zijn Europese collega’s te zullen bespreken tijdens de EU-migratieconferentie die in
april zal plaatsvinden in Zaragoza. Het is primair de bevoegdheid van de
minister voor WWI. Hij zal het ook opbouwen in zijn strategie, wanneer hij
denkt het tot steun te kunnen brengen. De vraag is of het uiteindelijk zover
komt, maar die inzet is er zonder meer. Dat is ook onderwerp van bespreking tijdens een AO dat morgen plaatsvindt inzake de Midden- en OostEuropese landen.
Mevrouw Gerkens vraagt of we willen waken dat het geen «race to the
bottom» wordt. Als we naar minimumnormen zoeken, moeten we ervoor
waken dat het niet een norm wordt die ver onder de Nederlandse niveaus
ligt. Daar zouden we niet akkoord mee moeten gaan. De inzet van Nederland is echt om de Nederlandse praktijk en ervaringen een plaats te geven
in de onderhandelingen en in het resultaat ervan. De Europese werkelijkheid is ook dat je af en toe op punten toegeeft om het geheel voor elkaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 317, nr. 5

15

te kunnen krijgen. Als wij ervan overtuigd zijn dat het een niveau is dat de
bescherming van vluchtelingen in Europa, in alle 27 landen, tot een hoger
niveau tilt, dan kan dat incidenteel betekenen dat Nederland gas terugneemt in die onderhandelingen.
Mevrouw Jonker (CDA): Voorzitter. Ik constateer dat de minister over
mijn onderwerp «mensenhandel» wel gereageerd heeft op het aspect met
samenwerking tussen de Europese Unie en de Raad van Europa, maar
niet op de uitspraak dat als er geen politieke wil is, het ook nu niet gaat
lukken. Op die basis is het in het verleden niet gelukt en gaat het ook nu
niet lukken. Dus ik zou graag van de minister willen weten of hij die politieke wil nu wel ziet. Mocht deze onvoldoende zijn, wat zal Nederland dan
doen om die politieke wil wel te creëren? Als visumliberalisatie er tegenover staat, dan zal wellicht om die reden de politieke wil gecreëerd
worden, omdat dat het bot is dat dan voorgehouden wordt. Graag hoor ik
van de minister iets concreets daarover.
Wat betreft Interlaken zou ik mijn vraag anders willen stellen. Mijn inzicht
is dat de focus niet alleen op de verandering van de procedures binnen
het Hof moet liggen, maar tevens op de lidstaten die uitspraken van het
Hof niet of niet voldoende implementeren en waar de rechtbanken tekortschieten. Is er tijdens de conferentie in Interlaken ruimte om op deze
minder wenselijke constatering in te zetten, zodat er uiteindelijk een resultaat komt? Zijn Nederland en de Europese Unie daartoe bereid?
Als de voorzitter mij toestaat, wil ik graag reageren op wat mevrouw
Gerkens en de heer Teeven al hebben gezegd over erfrecht en eigendomsrecht. Ziet het kabinet ruimte om binnen agendapunt 5 aandacht te
vestigen op de erkenning binnen andere lidstaten van ons homohuwelijk
en de rechten die daaruit voortvloeien met betrekking tot partners, zoals
dat geldt bij partners van ongelijk geslacht? Wat betreft erfrecht, eigendomsrecht en adoptie zien we binnen de Europese Unie veel verschillen.
Het gaat er mij niet om wat ik graag wil, namelijk dat zij komen tot het
homohuwelijk binnen hun grenzen, maar wel dat zij erkennen dat wij dat
hebben en dat de andere landen daarmee rekening houden bij hun
handelen. Is daar ruimte toe binnen dit agendapunt?
Mevrouw Laaper (PvdA): Voorzitter. Ik ben blij om te horen dat er werkelijk een implementatiesysteem is en dat de ministeries van Buitenlandse
Zaken en Justitie samenwerken om erop toe te zien dat die implementatie
er komt. De bewindspersoon heeft aangegeven dat Nederland op schema
ligt en de lidstaten hun eigen tempo volgen. Ik merk op dat het risico
ontstaat dat de langzaamste fietser uiteindelijk het tempo van het geheel
bepaalt.
Ik zal met belangstelling het COSI volgen. Ik wacht af wat de plannen zijn
en ik wacht ook het actieplan behorend bij het Stockholm Programma af.
Ik wil graag ingaan op de opmerkingen van de minister ten aanzien van de
bestuursrechtelijke aanpak en de samenwerking in de euregio’s. Er is
behoorlijk wat samenwerking. Een jaar geleden was ik op een internationale conferentie in Hasselt over de bestuurlijke aanpak. Daar heb ik geconstateerd dat er in België een verdeeldheid is, er zijn rekkelijken en
preciezen als het gaat om de bestuurlijke aanpak. België kent de Wet
Bibob nog niet. Men onderzoekt of men daar iets mee wil op dit moment.
Daar is nog wel een behoorlijke discussie aan de gang. Daarom vind ik het
belangrijk dat professor Fijnaut persoonlijk heeft gemeld dat hij het van
belang vindt dat het eerste centrum voor internationale politiesamenwerking nu in Zuid-Limburg is. Hij vindt het van belang dat er een tweede
centrum komt om die samenwerking juist ook aan de westelijke kant, dus
meer in de richting van de Noordzee vorm te geven. Er zijn risico’s met
betrekking tot de havens, te weten Rotterdam, Antwerpen en Le Havre, zo
heeft hij benadrukt. Ik kan me voorstellen dat er een en ander gedaan kan
worden om de Belgen hierin mee te nemen zonder hen het gevoel te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 317, nr. 5

16

geven dat Nederland hierin te veel het voortouw neemt en zij moeten
volgen. Dit is misschien precair.
Er is al samenwerking in de Joint Hit Teams, wat een positieve ontwikkeling is. Deze kan verder uitgebreid worden.
De staatssecretaris heeft uitgebreid geantwoord op mijn vragen over de
maatregelen ten aanzien van de legale migratie, en met name de prioriteit
daarvan. Ik ben blij om te horen dat er een kleine kopgroep wordt
gevormd. Ik ben blij dat Finland er positief tegenover staat. De brainportregio Eindhoven werkt steeds meer samen met Helsinki, the World Capital
of Design. Dat is positief. De kopgroep kan in ieder geval de route en de
richting bepalen.
De heer Teeven (VVD): Voorzitter. Ik zie dat de minister van Binnenlandse
Zaken een punt van onze fractie nog niet beantwoord heeft. Dat is een
fout van mijn kant. In het verslag wordt melding gemaakt van een nieuw
contract met de leverancier van SIS 2 met een «guillotinebepaling». De
fatale deadline zou nu 29 januari 2010 zijn, dan zou het einde oefening
zijn. Ik begrijp uit de mededeling van de minister van Binnenlandse Zaken
dat het voor Nederland genoeg was. In de verslaglegging staat schuin
gedrukt dat de minister «contrecoeur» akkoord is gegaan met de datum
van 29 januari. Dit betekent dat dit het einde is en dat we na 29 januari iets
anders gaan verzinnen? Wanneer kan de Kamer een resumé verwachten
van de minister over de mogelijk verspilde kosten op dit terrein?
Voorzitter: Jonker
Mevrouw Gerkens (SP): Ik heb een vraag gesteld over het initiatief van
Spanje om een slachtoffer van een misdrijf een beschermingsmaatregel
mee te geven, ook over de grens. Wellicht wil de minister van Justitie daar
nog even op ingaan?
De woorden van de staatssecretaris over asiel leveren voor mij extra
vragen op. De staatssecretaris zegt, wat ik ook begrijp, dat er in de onderhandelingen soms gevierd zal moeten worden om iets te kunnen bereiken. Betekent dit dat de staatssecretaris zegt dat haar inzet soms naar
beneden bijgesteld zal moeten worden? Of zegt de staatssecretaris dat dit
betekent dat onze bescherming in Nederland naar beneden bijgesteld gaat
worden? Dit zou niet het idee moeten zijn volgens de SP-fractie. Houd in
ieder geval het recht in Nederland gelijk om ons eigen hoge beschermingsniveau te handhaven of ga daarmee omhoog. Torn daar niet aan. Ik
begrijp dat aan de onderhandelingstafel de staatssecretaris daarop wil
inzetten, maar daarin zal moeten geven en nemen.
Voorzitter: Gerkens
Minister Hirsch Ballin: Voorzitter. Ik ga eerst in op de liberalisatie op het
punt van het visumvereiste ten opzichte van niet-lidstaten van de Europese Unie, dat aangesneden is door mevrouw Jonker. Ik ben het met haar
eens dat dat een kwestie is van aan de ene kant het openen van het
perspectief voor de betreffende staat, maar aan de andere kant ook het
uitoefenen van druk, het geven van middelen en het stimuleren dat er
voldoende inspanningen worden gedaan op het gebied van de rechtshandhaving. Het bestrijden van mensenhandel is daar in onze opvattingen
een belangrijk onderdeel van. Dat is trouwens ook soms nodig nadat een
staat is toegetreden tot de Europese Unie. Ik heb eerder melding gemaakt
van wat we in relatie tot Bulgarije hebben gedaan. Noem mij kandidaatlidstaten, daar gaat het vooral om. De samenwerking begint in een
patroon van aanmoediging en druk al voordat er een datum voor toetreding in zicht is. Dit geldt voor alle staten waar nu visumliberalisatie heeft
plaatsgevonden, dan wel in het verschiet ligt. Daarbij kunnen we zeker
ook steunen op wat er in het kader van de Raad van Europa wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 317, nr. 5

17

gedaan. Pre-accessie Programma’s vanuit de Europese Unie en bilaterale
samenwerking zijn van belang in dat perspectief. Ook onze contacten
bijvoorbeeld met Macedonië.
Ik heb het eens met mevrouw Jonker over het Europees Hof voor de
Rechten van de Mens en de positie daarvan. Het moet wel van twee
kanten komen, van de aangesloten lidstaten, die partij zijn bij het EVRM,
en het Hof in procedures, werkwijzen en dergelijke. Ik zie ook alle reden
om te wijzen op de voorzieningen die in de lidstaten zelf moeten worden
getroffen, omdat volgens de EVRM de primaire taak, dat wil zeggen de
verantwoordelijkheid voor het naleven van het verdrag, maar ook voor het
bieden van rechtsbescherming, bij de aangesloten staten zelf ligt.
Het homohuwelijk wordt in de Europese Unie in hoge mate reeds erkend.
Dit is het geval vanwege de verschillende richtlijnen die er gelden op het
gebied van vrij personenverkeer. Ook niet-huwelijkse relaties worden
daarmee gelijkgesteld. Er is echter in de raad nog werk te doen als het
gaat om het familie- en erfrecht. Ik zal graag de gelegenheid aangrijpen bij
de spreker van de eerste vraag die het Spaanse voorzitterschap op dat
terrein heeft gesteld. Dan zal ik onder de aandacht te brengen dat wij het
wensen, en ook vinden dat het nodig is in het kader van de Europese Unie
en het vrij personenverkeer, dat degenen die een huwelijkse of daarmee
gelijkgestelde relatie hebben in een van de lidstaten op dezelfde manier
worden behandeld in de andere lidstaten. Ik zal die boodschap graag
overbrengen.
Mevrouw Laaper heeft nogmaals de implementatie en de tekorten op dat
terrein ter sprake gebracht. Ik zal ook die boodschap graag overbrengen in
de informele JBZ-raad, morgen of overmorgen. Ik zal wat zij gezegd heeft
over de diverse beleidsterreinen, waar wij in Nederland bij betrokken zijn,
onder de aandacht brengen bij staatssecretaris Timmermans.
Het actieplan naar aanleiding van het Stockholm Programma is iets wat
nu moet worden uitgewerkt. Dit hebben we ook scherp op het netvlies.
Zonder die uitwerking blijft het betekenisloos. Daar horen ook termijnen
bij, waarbinnen dat moet gebeuren. Dat staat ook op onze agenda.
Mevrouw Gerkens heeft gevraagd of wij het Spaanse initiatief ten aanzien
van een European Protection Order steunen. Wij ondersteunen de
gedachte dat een slachtoffer ook in andere lidstaten een beroep moet
kunnen doen op bescherming. Dit moet wel gebeuren op een manier die
past en in te passen is in de andere rechtsstelsels. Wij hebben de werkwijze met contact- en gebiedsverboden en een gedifferentieerd systeem
bij strafrechtelijke, civielrechtelijke en administratief rechtelijke vormen
van slachtofferbescherming. Daar moet een zekere vrijheid in bestaan van
de lidstaten. Ik steun de doelstelling dat een slachtoffer ook binnen de
kaders van het nationale recht van die andere lidstaten een beroep moet
kunnen doen op beschermingsmaatregelen en dat daar de boodschap
moet kunnen worden doorgegeven in een formele vorm, wat het kernpunt
is in het Spaanse voorstel.
Minister Ter Horst: Voorzitter. Mevrouw Laaper heeft gevraagd naar
aandacht voor andere regio’s waar samenwerking tussen verschillende
landen van belang zou kunnen zijn. Ik gaf al aan dat Nederland belegd is
met een heleboel grensgebieden. Daar is de veiligheid een van de belangrijke punten. Mevrouw Laaper noemde concreet Rotterdam. Dat zou niet
meteen voor de hand liggen, omdat de veiligheidssituatie in de haven van
Rotterdam vanuit alle aspecten wordt bekeken. Het is indrukwekkend hoe
daar een samenwerking is tussen veel partijen voor het geval er sprake
zou zijn van een ramp of crisis. Als dat een internationale dimensie zou
hebben, dan wordt daar aandacht aan besteed. Dit is een andere situatie
als we het hebben over regionale samenwerking en uitwisseling van
politie-informatie in andere delen van Nederland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 317, nr. 5

18

Mevrouw Laaper (PvdA): Ik doelde juist op de bestrijding van georganiseerde criminaliteit en de risico’s die er zijn in het achterland van de
havens, als gevolg van het vervoer van drugs en andere gevaarlijke
stoffen. Ik heb het niet zozeer over de fysieke veiligheid – ik ben ervan
overtuigd dat die in Rotterdam op goede wijze wordt benaderd – als wel
over samenwerking als gevolg van de vervoersstromen in het Westen.
Minister Ter Horst: Veel daarvan valt onder de strafrechtelijke noemer en
daartoe strekt mijn verantwoordelijkheid zich niet uit. Ik weet niet of
Rotterdam, dat geen onderdeel is van de euregio, omdat die grens niet als
zodanig bezien wordt, internationale contacten heeft op dat punt. Ik zou
wel willen nagaan of er nauwe contacten zijn op het bestuurlijke vlak van
Rotterdam met andere landen die goederen aanleveren. In ieder geval
past dat niet in de euregiostructuur.
Mevrouw Laaper (PvdA): Ik doel heel concreet op het feit dat het RIEC
Midden- en West-Brabant, Zeeland en Brabant-Noord zeer geïnteresseerd
is in samenwerking over de grens. Uiteraard zal het eerst een uitvoeringsorganisatie moeten opstellen. Daar is men mee bezig. Ik weet dat men
gebruik willen maken van de mogelijkheid om Europese subsidie aan te
vragen.
Minister Ter Horst: De RIEC’s zijn landelijk dekkend, zij zijn nog niet allemaal opgericht, maar zeker zal de regio Rotterdam op de een of andere
manier bij een RIEC aangesloten zijn.
Helaas is het niet gelukt het onderwerp SIS 2 te behandelen. Het staat niet
geagendeerd voor de informele raad. 29 januari is de deadline, omdat er
dan een «mijlpaaltest» plaatsvindt. Als die test faalt, betekent het dat we
overgaan op het alternatieve systeem. Dit is in feite het SIS 1-systeem met
aanpassingen. Overigens heeft dit onderwerp tot een buitengewoon
scherpe gedachtewisseling geleid tussen een aantal landen, waaronder
Nederland en de verantwoordelijke commissaris. Er zijn landen die het
hiermee helemaal mee hebben gehad. De Raad zal in februari 2010 over
beslissen. De vraag is of we ermee doorgaan, als er een positieve «mijlpaaltest» is geweest of stoppen we ermee bij een negatieve «mijlpaaltest». Ik verwacht dat er weinig ruimte zal zijn voor deliberatie en dat we
ermee ophouden als de test negatief is.
Ik zal de Kamer informeren na de JBZ-raad van februari. Dan weten we
welk besluit genomen is en dan kunnen we dat uitgebreider doen. We
kunnen dan aangeven hoe het proces is verlopen en wat dit financieel
betekent.
Staatssecretaris Albayrak: Voorzitter. Mevrouw Gerkens wil een bevestiging van het feit dat minimumnormen echt minimumnormen zijn en dat
landen de vrijheid behouden om hun niveau, als dat hoger ligt, te handhaven. Die bevestiging kan ik geven, maar ik zeg er wel bij dat het minimumnormen zijn. Nederland heeft tot nu toe de normen niet naar
beneden bijgesteld omdat Europa op dat niveau afspraken had gemaakt.
De harmonisatie die wij in Europa nastreven van asiel- en migratiebeleid
is uitdrukkelijk ook een Nederlands belang. Dat is waarom wij regelgeving, minimumnormen, minimumafspraken en de praktische ondersteuning van de landen die nog lang niet zover zijn, gebruiken om te zorgen
dat het Europees gemiddelde omhooggaat. Die scheve verhoudingen
maken dat landen als Nederland, en daar zijn we zeker niet alleen in,
onevenredig veel vluchtelingen krijgen vanwege het hoger beschermingsniveau en vanwege een hogere kans op een vergunning. Daardoor vind ik
dat al die andere landen nu ook snel, niet alleen door afspraken en regels,
maar ook door praktische samenwerking, waar het ondersteuningsbureau
EASO een rol in speelt, dat minimumniveau moeten halen. Als dat niet
snel gebeurt, zul je zien dat onherroepelijk vanwege die druk op landen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 317, nr. 5

19

als Nederland, de praktijk zal zijn dat ook ons niveau niet langer houdbaar
blijkt of het politiek draagvlak ervoor wegvalt. Dat is een van de redenen
waarom ik me blijf inzetten voor de harmonisatie op het terrein van asiel
en migratie.
Toezeggingen
De voorzitter: Ik heb de volgende toezegging genoteerd:
Na de JBZ-raad van februari 2010 zal de minister van Binnenlandse Zaken
de Kamer informeren over de kosten van het SIS 2-project.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 317, nr. 5

20