> Retouradres Postbus 24037 2490 AA Den Haag
Staatstoezicht op de Mijnen

Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
Directie Warmte en Ondergrond
T.a.v. 5.1.2.e
per e-mail: mijnbouwvergunningen@minezk.nl

5.1.2.e

Bezoekadres
Henri Faasdreef 312
2492 JP Den Haag
Postadres
Postbus 24037
2490 AA Den Haag
T 070 379 8400 (algemeen)
F 070 379 8455 (algemeen)
sodm@minez.nl
www.sodm.nl
Behandeld door

5.1.2.e
Datum
Betreft

1 september 2022
Advies op het MER van Nobian Haaksbergen d.d. 27 juni 2022 voor het
oprichten en in gebruik nemen van een mijnbouwwerk t.b.v.
zoutwinning nabij Haaksbergen.

Ons kenmerk
183197947267
Uw kenmerk
Bijlage(n)

Geachte 5.1.2.e

,

Op 3 november 2021 heeft u namens de minister van Economische Zaken en
Klimaat (EZK) aan de Inspecteur-generaal der Mijnen (SodM) gevraagd advies uit
te brengen.1 Het verzoek tot advies betreft de aanvraag om een
omgevingsvergunning voor de oprichting en ingebruikname van acht 2
zoutwinningslocaties3 inclusief ondersteunende activiteiten nabij de dorpskern St.
Isidorushoeve te Haaksbergen.
Onderdeel van deze aanvraag is het Milieueffectrapport (MER) ‘RAPPORT
Zoutwinning Haaksbergen Milieueffectrapport’ van Nobian Salt B.V. (Nobian).4 Het
onderstaande advies is uitsluitend gericht op het MER, waarbij vooral aandacht is
besteed aan:
1. de consistentie met de het advies van de Commissie mer over reikwijdte
en detailniveau (NRD5) – voldoet het MER aan de vooraf gesproken
inhoud en is deze inhoud op een volledige en betekenisvolle manier
vormgegeven?;
2. de mogelijke gevolgen voor de omgeving6;
3. het mogelijk nuttige gebruik van het MER tijdens het verdere project –
kan het MER dienen als management plan om de effecten te mitigeren.

1

Bij SodM is het verzoek tot advies geregistreerd onder kenmerk ADV-7267.

2

In eerdere instantie was het voornemen om 12 zoutwinningslocaties te realiseren. In

overleg met omwonenden is dit aantal verlaagd naar acht. Het MER is hierop aangepast.
3

Oprichten en in gebruik nemen van een mijnbouwwerk, uitvoeren diepboringen.

4

Opgesteld door Royal Haskoning DHV, d.d. 27 juni 2022, met referentie: BH5570-IB-RP-

220627-1616, Status: Definitief/08.
5

“Advies over Reikwijdte & Detailniveau van het MER Zoutwinning Haaksbergen Nouryon

Salt (nu Norian)”, d.d. 25 maart 2021 / projectnummer: 3527
https://www.commissiemer.nl/docs/mer/p35/p3527/a3527rd.pdf
6

In hoofdstuk 7 van het MER is de referentiesituatie beschreven, gevolgd door de

beschrijving en beoordeling van effecten.

Intern gebruik

Pagina 1 van 20

Intern gebruik
Staatstoezicht op de Mijnen

Over de overige adviesverzoeken voor dit project bericht ik u op korte termijn.
SodM heeft zoveel mogelijk de diverse adviesverzoeken in samenhang behandeld
en de aangeleverde informatie in samenhang bestudeerd. Waar relevant volsta ik
in dit advies met verwijzingen naar deze andere adviezen.

Ons kenmerk
ADV-7267

Procedure
Het door Nobian gewijzigde MER, d.d. 2 augustus 2022, met referentie: BH5570IB-RP-220627-1616 heb ik getoetst aan de inhoudsvereisten als genoemd in
artikel 7.23 van de Wet milieubeheer.
Deze laatste versie van het MER betreft de locaties H-01 t/m H-09 met
uitzondering van H-06. De locaties H-06, en H-10 t/m H-12 zijn na overleg met
omwonenden uit de aanvraag verwijderd. Wij merken op dat in het MER niet
consequent wordt uitgegaan van acht cavernes als onderdeel van het huidige MER
en 25 cavernes op lange termijn.
Advies SodM
Mijn advies op het MER heeft betrekking op de mogelijke gevolgen voor het milieu
van de zoutwinningsactiviteiten en is gebaseerd op de informatie die SodM heeft
ontvangen. Hierbij merk ik op dat SodM geen adviezen van andere wettelijke
adviseurs heeft ontvangen. Het is dan ook niet uit te sluiten dat adviezen van
andere wettelijke adviseurs of gerelateerde procedures niet in samenhang met
elkaar zijn. Indien EZK constateert dat haar adviseurs tegenstrijdige adviezen
hebben verstrekt, geef ik u in overweging zo nodig aanvullend advies te vragen
aan SodM om te voorkomen dat de risico’s voor mens en milieu onbedoeld
toenemen en om duidelijkheid voor toezicht te bevorderen.
Samengevat stel ik vast dat ik op bepaalde onderwerpen een beoordeling van de
milieugevolgen zoals die zijn beschreven in het MER heb kunnen uitvoeren en dat
ik op een aantal onderwerpen onvoldoende informatie heb om een integraal
advies uit te kunnen brengen. Van de volgende milieuaspecten is volgens SodM
onvoldoende informatie verstrekt in het MER:








Intern gebruik

Lucht: Er is onvoldoende informatie over de bepaling van de effecten van
de realisatie en het in gebruik nemen van het mijnbouwwerk op de
luchtkwaliteit van de omgeving. In uw mail d.d. 15 september 2022 is
opgenomen dat de type installaties in het project nog niet bekend zijn, en
een toelichting hierop later volgt.
Bodem: Er is onvoldoende informatie over de effecten op de bodem. De
bodemrisico’s zijn alleen beschreven voor de mijnbouwlocaties en niet
voor het pompgebouw, valvestation, ketenpark en het leidingtracé.
Hemelwater: Het is niet duidelijk welke mitigerende maatregelen genomen
worden bij de locaties valvestation en het ketenpark m.b.t. berging en
infiltratie hemelwater.
Afvalstoffen: In het MER zijn de risico’s met betrekking tot de afvalstoffen
onvoldoende beschreven, waardoor de eventuele gevolgen voor de
omgeving en eventuele mitigerende maatregelen onbekend zijn.

Pagina 2 van 20

Intern gebruik
Staatstoezicht op de Mijnen
Ons kenmerk









ADV-7267
Externe Veiligheid: In het MER zijn de risico’s met betrekking tot externe
veiligheid niet beschreven voor de locaties valvestation, ketenpark en het
pompgebouw, waardoor de eventuele gevolgen voor de omgeving en
eventuele mitigerende maatregelen onbekend zijn.
Bodemdaling: Nobian heeft in het MER de impact van de omgeving in
beeld gebracht. Onvoldoende beschreven is welke mitigerende
maatregelen ingezet worden om de nadelige gevolgen te voorkomen,
minimaliseren en/of te compenseren.
Geluid: Het MER geeft geen volledig inzicht van de akoestische effecten
van de beoogde activiteiten. Daarnaast is een volledige toetsing aan het
geluidbeleid van de gemeente Haaksbergen niet opgenomen in het MER.
Ook wordt er een minimale geluidoverschrijding van het kavelbudget uit
het geluidverdeelplan van het Stepelerveld geconstateerd. Daardoor zijn
effecten voor de omgeving onzeker en is onduidelijk welke maatregelen op
welke moment nodig zijn om nadelige effecten redelijkerwijs te
voorkomen.
Natuur: In het MER en de Wabo-procedure zijn natuurtoetsen opgenomen
waarvan de uitkomst verschillend is. Daarnaast is de locatie van het
valvestation en het ketenpark niet meegenomen in deze onderzoeken.
Ondanks het advies van de Commissie mer (zie verder onder Notitie
reikwijdte detailniveau), is geen passende beoordeling bij het MER
gevoegd. Ten slotte is er geen AERIUS berekening bij het MER gevoegd.
De effecten op natuur zijn onvoldoende onderzocht noch beschreven.

Indien Nobian aanvullende gegevens of onderzoeken indient, is SodM bereid om
hier een aanvullend deeladvies over uit te brengen.
Voor het overige acht ik dat voldaan is aan de inhoudsvereisten van artikel 7.23
van de Wm.
Onder Overwegingen treft u mijn inhoudelijke beoordeling aan. Met betrekking
tot de verschillende mitigerende maatregelen adviseer ik die (ambtshalve) als
verplichting op te (laten) nemen in de nog te verlenen vergunningen.
Overwegingen
Wet Milieubeheer en Besluit milieueffectrapportage
De voorgenomen activiteit valt onder categorie D 17.27 van de bijlage behorend
bij het Besluit MER, zodat er sprake is van een m.e.r.-beoordelingsplicht zoals
bedoeld in artikel 7.2, eerste lid, onder b, van de Wet milieubeheer. Nobian heeft
er desalniettemin voor gekozen om een MER op te stellen als bedoeld in artikel
7.16, vijfde lid, van de Wet milieubeheer.

7
In de eerste kolom is de activiteit hierbij omschreven als:
Diepboringen dan wel een wijziging of uitbreiding daarvan, in het bijzonder:
a geothermische boringen,
b. boringen in verband met de opslag van kernafval,
c. boringen voor watervoorziening,
met uitzondering van boringen voor het onderzoek naar de stabiliteit van de grond.

Intern gebruik

Pagina 3 van 20

Intern gebruik
Staatstoezicht op de Mijnen

De achtergrond hiervan is mogelijk dat er acht8 diepboringen worden geplaatst,
waarbij er voor elke diepboring een m.e.r.-beoordelingsplicht geldt.

Ons kenmerk
ADV-7267

De volgende MER (rapportage) versies heb ik ontvangen:

MER rapport Zoutwinning Haaksbergen d.d. 15 juni 2021, versie
Definitief/01 met kenmerk BH5570IBRP2106160949 (onderdeel aanvraag
Wabo fase 1 d.d. 18 juni 2021, bij SodM bekend onder zaaknummer ADV7280);

MER rapport Zoutwinning Haaksbergen d.d. 1 september 2021, versie
Definitief/03 met kenmerk BH5570IBRP2109011226;

MER rapport Zoutwinning Haaksbergen d.d. 22 april 2022, versie
Definitief/07 met kenmerk BH5570-IB-RP-220422-1048;

MER rapport Zoutwinning Haaksbergen d.d. 19 mei 2022, versie
Definitief/07 met kenmerk BH5570-IB-RP-220519-1318;

MER rapport Zoutwinning Haaksbergen d.d. 27 juni 2022 versie
Definitief/08 met kenmerk BH5570-IB-RP-220627-1616;

MER rapport Zoutwinning Haaksbergen 2 augustus 2022 versie
Definitief/09 met kenmerk BH5570-IB-RP-220627-1616.
Bij de beoordeling op basis van artikel 7.23 Wet milieubeheer heb ik de volgende
relevante stukken betrokken:
1.

2.

3.

4.
5.
6.

7.

Milieueffectrapport - Rapport Zoutwinning Haaksbergen Nobian Salt d.d. 2
augustus 2022 versie Definitief/09 opgesteld door RoyalHaskoningDHV
met kenmerk BH5570-IB-RP-220627-1616;
Advies over de reikwijdte en detailniveau van het milieurapport
Zoutwinning Haaksbergen Nouryon Salt d.d. 25 maart 2021 opgesteld
door de Commissie voor de milieueffectrapportage bekend onder
projectnummer 3527;
Advies op notitie reikwijdte en detail in het kader van de m.e.r.-procedure
voor zoutwinning in Haaksbergen d.d. 3 maart 202 opgesteld door SodM
met kenmerk ADV-6866;1.
Aanvraag Wabo fase 1 d.d. 18 juni 2021, Olo-nummer 6172729 inclusief
bijlagen;
Aanvraag Wabo leidingtracé d.d. 7 december 2021, Olo-nummer 6567615
inclusief bijlagen;
Omgevingsvergunning voor de toestemmingen bouwen en handelen in
strijd met ruimtelijke ordening voor het realiseren van een tijdelijk
ketenpark ten behoeve van de zoutwinninglocaties, een pompgebouw en
ondergronds leidingwerk d.d. 23 februari 2022 afgegeven door de
gemeente Haaksbergen met kenmerk D-127842;
Omgevingsvergunning voor de toestemmingen bouwen en handelen in
strijd met de ruimtelijke ordening voor het realiseren van een
bedrijfsgebouw (beoogd pompgebouw) d.d. 25 mei 2022 afgegeven door
de gemeente Haaksbergen met kenmerk D-133471;

8
Zoals eerder vermeld, had het voornemen van Nobian eerst betrekking op het plaatsen
van 12 diepboringen.

Intern gebruik

Pagina 4 van 20

Intern gebruik
Staatstoezicht op de Mijnen

8.

9.

Omgevingsvergunning voor de toestemmingen bouwen, uitrit aanleggen
of veranderen en werk of werkzaamheden uitvoeren om een valve station
te realiseren ten behoeve van de periodieke inspectie van de nieuwe
transportleidingen d.d. 14 december 2021 afgegeven door de gemeente
Hengelo met kenmerk O-2021-0581-6426063;
Omgevingsvergunning voor de toestemming werk of werkzaamheden
uitvoeren voor het aanleggen van het deel van het leidingtracé op het
grondgebied van de gemeente Hengelo d.d. 15 november 2021 afgegeven
door de gemeente Hengelo met kenmerk O-2021-0486-6321097.

Ons kenmerk
ADV-7267

Notitie reikwijdte detailniveau
Ik heb het advies van de Commissie mer over reikwijdte en detailniveau van het
milieueffectrapport9 betrokken bij de beoordeling van het MER.10
Het MER moet de informatie bevatten die redelijkerwijs mag worden vereist om
tot een gemotiveerde conclusie te komen over de waarschijnlijk belangrijke
gevolgen die de activiteit voor het milieu kan hebben, waarbij rekening wordt
gehouden met de bestaande kennis en beoordelingsmethoden.11
De Commissie mer beschouwt de volgende punten als essentiële informatie in het
MER. Dat wil zeggen dat voor het meewegen van het milieubelang in het besluit
over de zoutwinning het MER in ieder geval onderstaande informatie moet
bevatten:








Een onderbouwing van de gekozen locatie Haaksbergen vanuit de ligging
en eigenschappen van het zout, de winbaarheid en de milieueffecten.
De geologische opbouw van het gebied waarin ook de nieuwste
beschikbare informatie is verwerkt inclusief gegevens uit het grensgebied
in Duitsland.
De mogelijke bodemdalingen, bodemtrillingen, de integriteit van de
zoutcavernes en alle milieueffecten die daarvan het gevolg zijn, de
maatregelen om deze eventuele effecten te voorkomen en de monitoring
daarvan zowel in de periode van winning, abandonering en nazorg.
Inzicht in de onderzochte alternatieven en varianten binnen de locatie
Haaksbergen.
De gevolgen van het voornemen op landschap, cultuurhistorie en natuur
(inclusief natuurgebieden zoals EHS en Natura-2000) en de maatregelen
om deze gevolgen te verminderen.

Alle milieuaspecten zijn overeenkomstig het advies opgenomen in het MER. SodM
stelt echter vast dat een passende beoordeling ontbreekt bij het MER. Dit is in
strijd met het advies van de Commissie, zie paragraaf 4.5 van haar advies.
9

“Advies over Reikwijdte & Detailniveau van het MER Zoutwinning Haaksbergen Nouryon

Salt (nu Norian)”, d.d. 25 maart 2021 / projectnummer: 3527
https://www.commissiemer.nl/docs/mer/p35/p3527/a3527rd.pdf
10

Gelet op artikel 7.23, tweede lid, van de Wet milieubeheer, dient het MER gebaseerd te

zijn op het advies van de Commissie mer.
11
artikel 7.23, tweede lid, tweede volzin van de Wet milieubeheer.

Intern gebruik

Pagina 5 van 20

Intern gebruik
Staatstoezicht op de Mijnen
Ons kenmerk
ADV-7267

Intern gebruik

Pagina 6 van 20

Intern gebruik
Staatstoezicht op de Mijnen

De Commissie mer stelt dat met een passende beoordeling12 in het MER alle
milieu-informatie over het plan/project bij elkaar wordt gebracht, waarbij
onderzocht wordt of er zekerheid bestaat of het plan/project de natuurlijke
kenmerken van het gebied niet aantast.

Ons kenmerk
ADV-7267

a. Doel van het project
Het MER moet een beschrijving van de activiteit bevatten met informatie over de
locatie, het ontwerp, de omvang en andere relevante kenmerken van de activiteit.
In het MER is in paragraaf 1.2 aangegeven dat Nobian sinds 1919 zout wint in
Twente met oplosmijnbouw. De beoogde zoutwinning dient ter voortzetting van
het zoutbedrijf Nobian te Hengelo.
Het MER heeft betrekking op de ontwikkeling van de zoutwinningslocaties tussen
Haaksbergen en Sint Isidorushoeve inclusief het realiseren van een pompstation
en het verbindend leidingwerk.
Ik concludeer dat wat Nobian beoogt met de acht mijnbouwlocaties, het
pompstation en het leidingtracé duidelijk is beschreven. Daarnaast concludeer ik
dat het valvestation en ketenpark alleen zijn opgenomen in het overzicht
vergunningen (tabel 2.1 van paragraaf 2.6).
Bij de beschrijving van de voorgenomen activiteit is de doelstelling van de
initiatiefnemer richtinggevend c.q. afbakenend voor de in het MER in ogenschouw
te nemen alternatieven (qua soort en aantal). Een redelijkerwijs in ogenschouw te
nemen alternatief kan beantwoorden aan de doelstelling van de initiatiefnemer.
Nobian heeft de volgende doelstelling geformuleerd (par 1.3, p. 3 MER):
De zoutproductie voor de locatie Hengelo voor de middellange termijn zekerstellen
op een economisch en maatschappelijk verantwoorde wijze door pekelwinning op
de locatie Haaksbergen.
b. Mogelijke gevolgen milieu
De volgende overwegingen gaan per milieuaspect in op de bepalingen zoals
opgenomen in het advies van de Commissie mer op de Notitie Reikwijdte en
Detailniveau (NRD).
In het NRD is opgenomen dat de bestaande toestand van het milieu in het
studiegebied beschreven moet worden. Tevens is aangegeven hoe de effecten
bepaald moeten worden van het beoogde project.

12
Uit artikel 2.8, eerste lid, van de Wet natuurbescherming, volgt dat voor een project dat
significante gevolgen kan hebben voor een Natura 2000-gebied, een passende beoordeling
van de gevolgen voor het Natura 2000-gebied, rekening houdend met de instandhoudingsdoelstellingen voor dat gebied, moet worden opgesteld.

Intern gebruik

Pagina 7 van 20

Intern gebruik
Staatstoezicht op de Mijnen

In het MER wordt gesteld dat er geen tot nauwelijks nadelige gevolgen kunnen
optreden bij het uitvoeren van de beoogde activiteiten voor het aanleggen en in
gebruik nemen van acht mijnbouwlocaties inclusief aanverwante activiteiten die
onder het mijnbouwwerk vallen. De milieuaspecten waarvoor belangrijke nadelige
milieugevolgen kunnen optreden, bespreek ik hieronder. Ik heb daarbij informatie
uit het MER overgenomen en/of samengevat.

Ons kenmerk
ADV-7267

Emissies naar de lucht
De emissies naar de lucht kunnen voortkomen uit de dieselgeneratoren,
transportbewegingen en werktuigen op locatie voor de boorwerkzaamheden. Nu
de activiteiten plaatsvinden in de nabijheid van woningen is het wenselijk dat
omwonenden geen onnodige hinder ervaren door deze activiteiten.
In het MER is een effectbeschrijving opgenomen waarin staat dat in de aanlegfase
gebruikt wordt gemaakt van generatoren bij het uitvoeren van diepboringen.
Mede door deze activiteiten zijn extra verkeersbewegingen aan de orde. In het
MER is alleen van de extra verkeersbewegingen ten behoeve van de boorlocatie
tijdens de aanlegfase een summiere berekening opgenomen. Hierbij geeft Nobian
aan dat voor groot onderhoud, dat eens in de circa twee jaar per
zoutwinningslocatie wordt uitgevoerd, alleen gebruik wordt gemaakt van
elektrisch aangedreven materieel. Dit beschouw ik als een mitigerende maatregel,
die niet als zodanig is opgenomen in het MER.
Verder stel ik vast dat niet voor alle activiteiten de mogelijke emissies naar de
lucht inzichtelijk zijn gemaakt. De werkzaamheden in de aanlegfase, maar ook de
beheerfase inclusief onderhoud, voor het valvestation, pompgebouw, ketenpark
en het leidingtracé maken geen onderdeel uit van de beschrijving van de
mogelijke emissies naar de lucht en de bijbehorende berekening zoals opgenomen
in het MER.
Er is niet inzichtelijk gemaakt wat de referentiesituatie is ten opzichte van de
beoogde activiteiten in relatie met de aanleg- en productiefase inclusief
onderhoud. Bovendien merk ik op dat de informatieverstrekking in het MER niet in
samenhang is met de gerelateerde Wabo-procedures. In dit kader noem ik de
Wabo fase 1-aanvraag, d.d. 18 juni 2021, OLO-nummer: 6172729 en Wabo
leidingtracé-aanvraag, d.d. 7 december 2021, OLO-nummer: 6567615. In het
MER is een onsamenhangende beschrijving van de luchtemissie beschreven ten
opzichte van andere gerelateerde procedures. Ook concludeer ik dat de verstrekte
informatie onvolledig is. EZK heeft op 15 augustus 2022 aangegeven dat na het
bekend worden van de type installaties hier een aanvullende toelichting op komt.
Gelet op het voorgaande constateer ik dat de mogelijke emissies naar de lucht
door de voorgenomen activiteiten onvoldoende zijn beschreven. Eventuele
mitigerende of compenserende maatregelen ontbreken eveneens.
Geuremissie en stof
In het MER is geen aandacht gegeven aan het aspect geuremissie en het aspect
stof anders dan fijnstof zoals beschreven in de paragraaf luchtkwaliteit. Onder
normale omstandigheden is het aannemelijk dat geen geur- of stofoverlast tijdens
de boorfase zal plaatsvinden.

Intern gebruik

Pagina 8 van 20

Intern gebruik
Staatstoezicht op de Mijnen
Ons kenmerk

Bij het aanleggen en in gebruik nemen van het leidingtracé, het valvestation, het ADV-7267
pompgebouw en het ketenpark kan mogelijkerwijs wel stof vrijkomen.
Door mitigerende maatregelen kan eventuele stofverspreiding worden voorkomen.
Emissies naar de bodem
In het MER wordt aangegeven dat voorafgaand aan en na afloop van de
winningsactiviteiten bij iedere boorlocatie een bodemonderzoek wordt uitgevoerd.
Zo kan vastgesteld worden of de boor- en/of winningsactiviteiten hebben geleid
tot aantasting van de grond(water)kwaliteit. De te gebruiken stoffen bij het boren
en de pekelproductie zullen deel uitmaken van het analysepakket. Door de
boorlocatie te voorzien van een vloeistofdichte of -kerende verharding, in
combinatie met een opvangvoorziening, wordt voorkomen dat tijdens de
boorwerkzaamheden verontreinigende vloeistoffen in grond- en oppervlaktewater
terechtkomen. Tijdens het boren wordt contact met watervoerende lagen
voorkomen door het boorgat te bekleden met stalen bekledingsbuizen (casing) en
de ruimte tussen de grondlagen en de bekledingsbuizen met cement op te vullen.
De bodemrisico’s voor de acht mijnbouwlocaties zijn voldoende beschreven. Ook is
duidelijk welke mitigerende maatregelen genomen worden om mogelijke
verontreiniging van de bodem te voorkomen dan wel te beperken.
Bij het aanleggen en in gebruik nemen van het leidingtracé, valvestation,
pompgebouw en het ketenpark kunnen mogelijkerwijs ook bodemrisico’s
optreden. In het MER zijn de bodemrisico’s voor deze locaties niet beschreven,
waardoor de gevolgen voor de omgeving en eventuele mitigerende maatregelen
onbekend zijn.
Grondwateronttrekkingen
In het MER is beschreven hoe in de aanlegfase de transportleidingen tussen
pompstation en zoutfabriek worden gelegd en hoe de distributieleidingen tussen
de zoutwinningslocaties en het pompstation worden aangebracht. Hierbij is open
bemaling aan de orde, waar nodig ondersteund door een bemaling met verticale
filters. De bemaling wordt toegepast om tijdelijk een grondwaterstandsdaling te
bereiken. Indien de bemaling wordt gestopt zal de oorspronkelijke
grondwaterstand en stijghoogte afhankelijk van de situatie van bodem en
grondwater zich ter plaatse binnen enkele dagen herstellen. Grote en langdurige
grondwaterstands- of stijghoogteverlagingen zijn niet voorzien.
De bemalingen langs de tracés van transportleidingen en distributieleidingen
vinden, waar nodig, kortdurend plaats (ca 2 maanden) in partities in een lengte
tot 100 meter. De totale duur van de aanleg van de transportleidingen bedraagt
naar verwachting circa 7 maanden. Om de effecten van (relatief korte perioden
van) grondwaterstandsdaling beperkt te houden, wordt er de voorkeur aan
gegeven om de aanleg niet in het groeiseizoen uit te voeren. Gelet op de feitelijk
noodzakelijke verlaging, de uitvoeringsduur en de uitvoeringswijze is de invloed
op het freatische grondwater zeer beperkt.
SodM stelt van dat de risico’s met betrekking tot de grondwateronttrekkingen
voldoende zijn beschreven. Ook is duidelijk beschreven welke mitigerende
maatregelen genomen worden om de effecten van grondwateronttrekkingen
zoveel mogelijk te minimaliseren.

Intern gebruik

Pagina 9 van 20

Intern gebruik
Staatstoezicht op de Mijnen
Ons kenmerk
ADV-7267
Berging en infiltratie hemelwater
Het MER beschrijft dat iedere zoutwinningslocatie wordt voorzien van een
verharding over een oppervlakte van circa 2.400 m2. Met het oog op het Besluit
ruimtelijke ordening is een watertoets uitgevoerd. Daarin is bepaald dat een
infiltratievoorziening nodig is, zodat het grondwater op peil blijft. Met de
watertoets is per zoutwinningslocatie vastgesteld wat de dimensies van zo’n
bergings- en infiltratievoorziening moeten zijn. Ter plaatse van de
zoutwinningslocaties geldt voor de waterberging een compensatieopgave van 55
mm per m2 verhard oppervlak en ter plaatse van het pompstation 40 mm per m2
verhard oppervlak. Per zoutwinningslocatie wordt een berging van ruim 130 m3
aangelegd. Hiertoe wordt naast het verharde oppervlak een ondergrondse
waterberging gegraven waarin regenwater wordt opgevangen en vastgehouden en
dat (met een zogenaamd aquaflowsysteem) vertraagd in de bodem infiltreert. De
aanleg van verharde toegangspaden naar enkele zoutwinningslocaties wordt door
het graven van een sloot naast het pad gecompenseerd. Bij het pompstation
wordt de compensatie bereikt door een combinatie van een ondergrondse
waterberging en wadi’s met een gezamenlijk volume van 117 m3.

Ik constateer dat er mitigerende maatregelen worden genomen om de nadelige
gevolgen van aanbrengen van verharde oppervlakten ten opzichte van berging en
infiltratie hemelwater tegen te gaan en zijn opgenomen in het MER. Voor de
locaties die in het MER zijn opgenomen, verwacht ik, rekening houdend met de
mitigerende maatregelen, dat er geen nadelige gevolgen zullen optreden voor dit
aspect. Dit kan ik niet goed beoordelen voor het valvestation en het ketenpark
omdat het MER daarover geen handvat biedt.
Emissie naar oppervlaktewater
Het MER beschrijft dat op de boorlocatie goten zijn aangebracht waarmee wordt
voorkomen dat water direct afstroomt naar het oppervlaktewater. Tijdens het
boren is een afsluiter in het hemelwaterriool aangebracht, zodat er tijdens de
werkzaamheden geen verontreinigd proces- en hemelwater via het
hemelwaterriool kan afstromen naar het oppervlaktewater. De risico’s met
betrekking tot lozing op het oppervlakte water tijdens de boorfase zijn
beschreven. Ook is duidelijk beschreven welke mitigerende maatregelen genomen
worden om lozing op het oppervlaktewater tijdens de boorfase te voorkomen.
In het MER is een beoordeling van risico’s uitgevoerd voor de productiefase, de
periode na productiestop, voor abandonnering waarin tot stabiliteit in de
caverne(s) wordt gekomen en de nazorgfase. Mogelijke risico’s zijn lozingen met
verontreinigingen vanuit de diverse locaties en lekkage van installaties en
voorzieningen.
Nobian heeft beschreven dat eens in de twee jaar onderhoud en inspectie aan de
pompen, leidingen, put en caverne plaatsvindt overeenkomstig een specifiek
onderhouds- en inspectieprogramma. Dit betreft het Well Integrity Management
System (WIMS) voor de putten en Pipeline Management Integrity System (PIMS)
voor leidingen. Beide managementsystemen worden volgens Nobian toegepast bij
de zoutwinning Haaksbergen.

Intern gebruik

Pagina 10 van 20

Intern gebruik
Staatstoezicht op de Mijnen

De risico’s na de boorfase voor emissies naar oppervlaktewater zijn voldoende
beschreven in het MER. Onderhoud en inspectie zoals opgenomen in de
genoemde managementsystemen dragen bij aan het voorkomen van lekkages en
daarmee aan het voorkomen van lozingen naar het oppervlaktewater.

Ons kenmerk
ADV-7267

Geluid en trillingen
In het MER geeft Nobian in het kader van de referentiesituatie aan dat er geen
gegevens over de verkeersaantallen die gebruikmaken van de wegen in het
projectgebied, bekend zijn. Tevens wordt aangegeven dat er geen aanwijsbare
geluidbronnen aanwezig zijn. In het MER geeft Nobian aan dat de gemeente
Haaksbergen een strenger geluidbeleid heeft en scherpere eisen stelt dan het voor
mobiele mijnbouwlocaties van toepassing zijnde Barmm. Nobian stelt dat het
Barmm in het kader van het MER het toetsingskader is voor het beoordelen van
de geluidsemissie tijdens de werkzaamheden in de boorfase van een mobiele
boorinstallatie.
Voor putonderhoud zijn de geluidemissies bepaald en opgenomen in de
geluidsrapportage van Worley (NR103.8/G.06/7003, april 2021). In het MER geeft
Nobian aan dat de hoogste geluidbelasting op de gevel, zonder het treffen van
geluidreducerende maatregelen, 61 dB(A) bedraagt. Nobian stelt dat wanneer ze
niet aan de gemeentelijke streefwaarden kan voldoen, dat Nobian dan wel moet
aantonen dat zowel aan de grenswaarde moeten voldoen. De grenswaarden voor
landbouwontwikkelingsgebieden bedraagt 70 dB(A) op de gevel van
geluidsgevoelige bestemmingen. Volgens Nobian wordt daarmee voldaan aan
grenswaarde. Echter heeft Nobian geen volledige beoordeling op het geluidsbeeld
van de gemeente Haaksbergen toegevoegd.
In de Wabo fase 1 aanvraag, d.d. 18 juni 2021, OLO-nummer: 6172729 geeft
Nobian over het pompgebouw in relatie met het milieuaspect geluid het volgende
aan. “Het pompstation wordt gerealiseerd op het bedrijventerrein Stepelerveld. De
pompen worden inpandig opgesteld. De geluidemissie van het pompstation is
getoetst aan het kavelbudget uit het geluidverdeelplan van het industrieterrein
Stepelerveld. Hieruit volgt dat Nobian door de geprognotiseerde geluidsbronnen
de gereserveerde geluidruimte voor de kavel net overschrijdt. De overschrijding
van de gereserveerde geluidruimte bedraagt maximaal 0,4 dB.” Gelet op de
minimale overschrijding van de berekende toetsingswaarden en de geringe
toename van het geluid van het complete bedrijventerrein Stepelerveld is het de
verwachting dat de geluiduitstraling van het pompstation vergunbaar en inpasbaar
is binnen het bedrijventerrein.
Ik stel wel vast dat de akoestische referentiesituatie niet is vastgelegd. Het is aan
Nobian om de extra verkeersbewegingen ten opzichte van de referentiesituatie
inzichtelijk te maken. Hierbij kan Nobian rekening houden met de afstand van de
locaties. Mede gezien het feit dat Nobian diverse nieuwe toegangswegen tot de
boorputten en gerelateerde locaties aanlegt die vrijwel alleen door Nobian
gebruikt gaan worden, is de referentiesituatie mijns inziens goed vast te leggen.
Voor een afweging in het kader van het MER zou inzichtelijk gemaakt moeten
worden wat de nadelige gevolgen van de beoogde activiteiten ten opzichte van de
referentiesituatie zijn. Nu dat niet inzichtelijk is gemaakt, kan ook moeilijk een
afweging gemaakt worden.

Intern gebruik

Pagina 11 van 20

Intern gebruik
Staatstoezicht op de Mijnen

Enkel en alleen de geluidemissie tijdens de boorfase toetsen aan het Barmm is
onvolledig. Ook merk ik op dat het valvestation, ketenpark en het leidingtracé
niet of onvoldoende is meegenomen in het MER. De overschrijding van de
gereserveerde geluidruimte van het pompstation bedraagt maximaal 0,4 dB. Het
is niet duidelijk of de aanvraag Wabo fase 1, d.d. 18 juni 2021, OLO-nummer:
6172729 met deze minimale overschrijding verleend kan worden.

Ons kenmerk
ADV-7267

Het MER geeft geen volledig beeld van de akoestische effecten. Ik concludeer dat
het MER op dit milieuaspect onjuist, onvolledig en onsamenhangend met andere
gerelateerde procedures is onderbouwd waarmee de gevolgen voor de omgeving
noch eventuele mitigerende maatregelen onbekend zijn.

Licht
Nobian beschrijft in het MER dat er sprake zal zijn van enige lichtemissie. Vanuit
veiligheidsoverwegingen is het
noodzakelijk dat de boorlocatie tijdens de boorwerkzaamheden 24 uur per dag
goed verlicht is. Voor het aanleggen van leidingen en overige
bouwwerkzaamheden kan vanuit veiligheidsoverwegingen verlichting noodzakelijk
zijn. In het MER is afdoende uiteengezet dat de verlichting zodanig zal worden
opgesteld, ingericht en afgeschermd dat hinderlijke straling voor de omgeving
wordt voorkomen. Woningen liggen voor wat betreft lichthinder op ruime afstand.
Tijdens de gebruiksfase (behalve onderhoud) zal nauwelijks sprake zijn van
lichtemissie.
Afvalstoffen
Uit het MER is af te leiden dat in de aanlegfase het gebruik van hulpstoffen aan
de orde is bij het uitvoeren van diepboringen. Aan de op water gebaseerde
boorspoeling worden stoffen toegevoegd die het boren vergemakkelijken. Deze
stoffen worden bij vrijwel alle diepboringen naar zout, gas en olie aan de
boorspoeling toegevoegd en betreffen door API (American Petroleum Institute)
gecertificeerde stoffen. Nobian beschrijft in het MER dat alle boorspoeling ter
plaatse wordt opgevangen en (samen met het vrijkomende boorgruis) in een
bestaande oude caverne ingebracht. Uit het MER is niet te herleiden wat de
samenstelling is van deze boorspoeling. Het is niet duidelijk of hier sprake is van
een gevaarlijke afvalstof. De locatie van de “oude” caverne is niet duidelijk en
daarmee kan ook niet beoordeeld worden of deze locatie geschikt is om de
afvalstof boorspoeling inclusief het vrijkomende boorgruis afkomstig van de
mijnbouwlocaties Nobian Haaksbergen te mogen ontvangen en op te slaan.
SodM wil benadrukken dat het onderdeel afval moet worden beoordeeld met
behulp van het LAP3. Het is dan van belang om naast de opsomming ook een
inschatting te krijgen van de verwachte hoeveelheden per afvalstroom die
vrijkomen bij het mijnbouwwerk Haaksbergen. Ik adviseer om Nobian te
verzoeken in de Wabo-vergunningprocedure de afvalstromen inclusief de te
verwachten hoeveelheden en bestemmingen te specificeren en te toetsen aan de
voorwaarden van het LAP3.

Intern gebruik

Pagina 12 van 20

Intern gebruik
Staatstoezicht op de Mijnen

In de productiefase is het ontstaan van afvalstoffen vrijwel niet aan de orde.
Alleen bij het uitvoeren van onderhoud aan de putten (eens in de circa twee jaar
per zoutwinningslocatie) en bij onderhoud aan de pompinstallaties in het
pompstation kunnen afvalstoffen ontstaan (oliehoudende poetsdoeken,
smeermiddelen en dergelijke). Deze afvalstoffen worden volgens opgave van
Nobian op de voorgeschreven wijze afgevoerd. Hergebruik is niet aan de orde.
Vrijkomend hydrotreated vegetable oil (HVO) zal worden ingezet bij ontwikkeling
van andere nieuwe cavernes of in het uiterste geval via een erkend verwerker
worden afgevoerd.

Ons kenmerk
ADV-7267

Opgemerkt wordt dat vanuit Haaksbergen ruwe pekel (grondstof) aan de fabriek
in Hengelo wordt geleverd. In de fabriek ontstaan bij de productie van zuiver zout
uit ruwe pekel ook retourstromen (afvalstroom) die worden ingezet bij het
stabiliseren van potentieel instabiele cavernes in het bestaande veld van Nobian
Hengelo, zie ook LAP3 sectie B.12.13.4. De retourstromen maken onderdeel uit
van de activiteiten van de zoutfabriek in Hengelo waarvoor een separate
milieuvergunning van toepassing is. Deze retourstromen vallen buiten het bestek
van dit MER. Er zijn geen retourstromen vanaf de fabriek in Hengelo naar het
caverneveld in Haaksbergen.
In het MER zijn de risico’s met betrekking tot de afvalstoffen onvoldoende
beschreven, waardoor de gevolgen voor de omgeving en eventuele mitigerende
maatregelen onbekend zijn.
Externe veiligheid
Bij de booractiviteiten is een theoretische kans op het aantreffen van olie en/of
gas. Nobian heeft voor iedere boring een veiligheidsstudie (QRA) uitgevoerd
waarbij de plaatsgebonden- en groepsrisico’s zijn bepaald.
Bij geen van de boorlocaties is sprake van een groepsrisico, omdat er geen
personen verblijven binnen het invloedsgebied. Voor het plaatsgebonden risico is
put H01 maatgevend. Bij deze put bestaat de kans dat aardgas op de grootste
diepte wordt aangetroffen. Daarmee is put H01 meer risicovol dan de andere
putten. De 10-6 contour (plaatsgebonden risico) beperkt zich tot het werkgebied
van de boorlocatie. Daarmee kan worden geconcludeerd dat voor alle putten de
maatgevende 10-6 risico-contour beperkt blijft tot de boorlocatie. Bij het uitvoeren
van de boringen worden (preventieve) veiligheidsmaatregelen getroffen om
incidenten door eventueel vrijkomend gas te vermijden. De belangrijkste
maatregelen zijn in dit verband het samenstellen van de eigenschappen van de
boorvloeistof (mud) om te voorkomen dat gas kan ontsnappen en de toepassing
van een Blow-Out-Preventer (BOP) die eventueel vrijkomend gas opvangt. Nobian
geeft aan dat de externe risico’s voor het leidingtracé beperkt is door gebruik te
maken van hoge drukleidingen ondergronds aan te leggen en de putten af te
schermen met locatiebeveiliging. De integriteit van de pijpleidingen wordt door
Nobian gecontroleerd en onderhouden overeenkomstige het PIMS.
Ik concludeer dat het aspect externe veiligheid voor de mijnbouwlocaties en het
leidingtracé is onderzocht en dat er mitigerende maatregelen worden genomen
om nadelige effecten te voorkomen. In het MER is het aspect externe veiligheid
voor de locaties valvestation, ketenpark en het pompgebouw niet meegenomen.

Intern gebruik

Pagina 13 van 20

Intern gebruik
Staatstoezicht op de Mijnen

Bij het aanleggen en in gebruik nemen van deze locaties kunnen met betrekking
tot externe veiligheid ook risico’s optreden. In het MER zijn deze externe
veiligheidsrisico’s niet beschreven, waardoor de eventuele gevolgen voor de
omgeving en eventuele mitigerende maatregelen onbekend zijn.

Ons kenmerk
ADV-7267

Natuur
Nobian geeft in het MER aan dat een deel van het mijnbouwwerk ligt binnen het
Natuurnetwerk Nederland (NNN voorheen Ecologische Hoofdstructuur). Daarnaast
loopt een deel door een zone Ondernemen met natuur en water. Op ongeveer 3
kilometer ten zuidoosten ligt het Natura 2000-gebied Buursezand en
Haaksbergerveen. In het MER en in de Wabo-procedures zijn natuurtoetsen
opgenomen waarvan de uitkomsten verschillend zijn. Ook zijn de locaties van het
valvestation en het ketenpark niet in de onderzoeken meegenomen. Hierdoor
geeft Nobian een gefragmenteerd, onvolledig en onsamenhangend beeld op de
toetsing aan de natuurwetgeving. Een integrale beoordeling is dan ook niet
mogelijk. Nobian geeft aan dat op 1 juli 2021 de Wet stikstofreductie en
natuurverbetering in werking is getreden. Met deze wet is een aanpassing van het
Besluit natuurbescherming doorgevoerd, waardoor nu een partiële
vrijstelling geldt voor bouw-, aanleg- en sloopactiviteiten (zie art 2.9a Wnb en art
2.5 Beluit Nb). Het partiële slaat hier op het feit dat de vrijstelling alleen geldt
voor stikstofdepositie en niet voor de overige storingsfactoren. Dit houdt in dat bij
de aanvraag om een vergunning op grond van de Wet natuurbescherming er geen
beoordeling van de stikstofdepositie voor de aanlegfase meer plaats hoeft te
vinden. De vrijstelling geldt niet voor de gebruiks- of operationele fase.
Nobian heeft een AERIUS-berekening toegevoegd die is opgesteld met de AERIUScalculator versie 2020. Voor de aanlegfase is voor de stikstofuitstoot op
Nederlandse Natura-2000-gebieden geen berekening uitgevoerd. Wel is een
berekening uitgevoerd van de aanlegfase op de Duitse Natura-2000 gebieden. De
hoogst berekende stikstofdepositie in de aanlegfase aan de grens (nog juist op
Nederlands gebied) bedraagt 0,02 mol/ha/jr. De bouwvrijstelling conform artikel
2.9a Wnb gaat alleen over de projectuitvoering. Een dergelijke vrijstelling in het
kader van een m.e.r.-beoordeling of MER is niet aan de orde. Dit betekent dat de
bouwfase in het kader van de beoordeling van het MER wel meegewogen moet
worden.
Zoals hiervoor reeds is opgemerkt, is in strijd met het advies van de Commissie
mer geen passende beoordeling bij het MER gevoegd. In de passende beoordeling
wordt onderzocht of het beoogde plan/project van Nobian de natuurlijke
kenmerken van het gebied aantast. Zonder de passende beoordeling wordt het
moeilijk vast te stellen of de beoogde activiteiten van Nobian mogelijk de
naturlijke kenmerken aantasten.
De gebruikte AERIUS-calculator is verouderd en kan daardoor ook niet meer voor
een beoordeling gebruikt worden. Nu sprake is van een onvolledige en deels
onjuiste informatie (verouderde versie AERIUS-calculator) kan geen beoordeling
uitgevoerd worden en zijn de gevolgen voor de omgeving en de eventuele
mitigerende maatregelen onbekend.

Intern gebruik

Pagina 14 van 20

Intern gebruik
Staatstoezicht op de Mijnen

Ondergrondse milieueffecten
Hieronder volgt een korte beoordeling van de mogelijke ondergrondse effecten
van de zoutwinning op het milieu. Onder ondergrondse effecten bij zoutwinning
worden bodembeweging en caverne integriteit en stabiliteit verstaan.
Bodembeweging omvat zowel bodemtrillingen als bodemdaling (of -stijging). Voor
een uitgebreide beoordeling van het effect van de zoutwinning op de ondergrond
en de gevolgen daarvan voor het milieu verwijzen we u naar het SodM advies op
het winningsplan Haaksbergen.

Ons kenmerk
ADV-7267

Bodemdaling
Bodemdaling als gevolg van zoutwinning vindt plaats direct boven een caverne.
Afhankelijk van de grootte van het caverneveld resulteert dit in een relatief
gladde, platte schotel met een doorsnede tot enkele kilometers. Met modellen
heeft Nobian een schatting gemaakt voor de te verwachtte bodemdaling rondom
Haaksbergen. In het MER gaat Nobian uit van een worst-case scenario met een
maximale bodemdaling van 19 en 43 cm (na respectievelijk 20 en 50 jaar) in het
midden van de kom. Deze bodemdaling kan enerzijds effect hebben op de lokale
bovengrondse bebouwing en infrastructuur (zoals wegen, ondergrondse leidingen
en riolering) en anderzijds op watersystemen (oppervlaktewater- en
grondwatersystemen incl. gevolgen voor gewassen). Nobian stelt dat de
bodemdaling niet dusdanig groot is dat het kabels en leidingen, de werking van
het riool, en de beheer van de wegen nadelig zal beïnvloeden. Verder stelt Nobian
dat de kans op schade aan de bebouwing en de lokale infrastructuur zeer klein is.
Bovendien heeft Nobian gekeken naar de effecten op de regionale watersystemen
en stelt dat het effect gering zal zijn, voor de landbouw zelfs licht positief. Dit is
gebaseerd op het idee dat de grondwaterstand licht zal stijgen en de toename in
basis afvoer in de beken toeneemt tot onder hoogwatersituaties. Tegelijkertijd
stelt het dat overstromingen vaker op kunnen treden en er landbouwschade tot
wel 15% kan optreden als gevolg van de zoutwinning. In het MER zijn geen
mitigerende maatregelen beschreven om de schade aan de landbouw te beperken
of te voorkomen.
Ik acht de orde van grootte voor de bodemdaling realistisch en onderschrijf de
verwachting van Nobian dat het effect van de verwachte bodemdaling op de lokale
bebouwing en infrastructuur klein is. Voor de rioleringen is het effect echter wel
afhankelijk van de referentiesituatie. Wat betreft het effect op de watersystemen,
en indirect schade aan gewassen, denkt SodM dat een landbouwschade tot 15%
niet klein is, maar significant. Daarnaast is het van belang te realiseren dat de naijleffecten van de winning kunnen zorgen voor meer bodemdaling dan er nu is
ingeschat. Ook moet een verdere toename op overstromingen door
klimaatveranderingen bovenop de effecten een veranderende beekverloop als
gevolg van de zoutwinning niet onderschat worden. Er is in het MER onvoldoende
informatie over de potentiële effecten op de bodemdaling in relatie met de
landbouwschade. Mede daardoor is het onzeker en onduidelijk welke maatregelen
op welk moment nodig zijn om de effecten van bodemdaling te beperken of te
voorkomen.

Intern gebruik

Pagina 15 van 20

Intern gebruik
Staatstoezicht op de Mijnen

Bodemtrillingen
Nobian geeft aan dat het onwaarschijnlijk is dat bodemtrillingen zullen ontstaan
door de winning van zout. Het baseert zich hierbij op het feit dat er tot op heden
geen aanwijzingen zijn dat er significante bodemtrillingen hebben opgetreden
tijdens de tientallen jaren van vergelijkbare zoutwinning rondom Hengelo. Nobian
stelt daarom dat het effect bodemtrillingen als gevolg van zoutwinning neutraal is
ten opzichte van de referentiesituatie. Wel zal Nobian een micro-seismisch
netwerk aanleggen om bodembewegingen in de aardlagen en de ontwikkeling van
de cavernes te monitoren.

Ons kenmerk
ADV-7267

Op en rond meerdere zoutwinninglocaties in Nederland zijn micro-seismische
waarnemingen gedaan, met een maximale magnitude van 1,3 op de schaal van
Richter. Bodemtrillingen als gevolg van zoutwinning kunnen dus niet worden
uitgesloten, maar de waarneembaarheid van bodemtrillingen varieert van niet tot
nauwelijks waarneembaar.
SodM onderschrijft het belang van de aanleg van een micro-seismisch netwerk,
om tijdens het hele proces inzicht te hebben en krijgen in de ontwikkeling van
eventuele micro-trillingen in en of rond de cavernes. Ontwikkelingen in trillingen
moeten door Nobian gebruikt worden om de productie/nazorg bij te sturen
wanneer dat volgens het vooraf opgestelde meet- en regelprotocol (onderdeel van
een seismisch risicobeheersplan) gewenst is. Eerdere ervaringen hebben tot nu
toe laten zien dat de schade door bodemtrillingen als gevolg van zoutwinning zeer
klein is, daarom verwacht ik dat de nadelige gevolgen van bodemtrillingen beperkt
zullen zijn.
Caverne integriteit en stabiliteit
Om de integriteit van de caverne te borgen, teneinde lekkage uit de caverne en/of
naar watervoerende lagen te voorkomen, moeten de cavernes afgedekt zijn door
een insluitende laag (seal). Het bewaken van de caverne integriteit en stabiliteit
begint al tijdens de winningsfase en wordt belangrijker bij de abandonnerings- en
nazorgfases. Voor de uitgebreide beoordeling op de caverne integriteit en
stabiliteit verwijs ik naar het advies op het winningsplan.
Winningsfase
In de MER gaat Nobian voor Haaksbergen uit van een zoutvoorkomen met een
maximale dikte van 400 m en een diepteligging van grofweg 600 tot 1000 m.
Voor veldontwikkeling fase 1, bestaande uit 12 cavernes van elk 1,0 miljoen m3,
gaat Nobian uit van een hexagonaal caverne grid. Gezien de vorm van het
zoutvoorkomen liggen de voorgenomen cavernes in het midden van het
zoutvoorkomen waar de dikte van het pakket maximaal is (ongeveer 400 m). De
voorgestelde caverne dimensies ‘einde winning’ zijn; 125 m hoog, radius van 62.5
m (125 m diameter) en een variërende diepteligging van het diepste punt tussen
de 921 en 1125 m. Om de caverne integriteit en stabiliteit te borgen, baseert
Nobian zich voor de minimale diktes voor het dak, de bodem (sump) en de tussen
liggende pijlers (kolommen zout die cavernes van elkaar scheiden) op modellen op
basis van kerndata. Nobian houdt voor het Haaksbergenveld de volgende waarden
aan: 70 m, 10 m respectievelijk 175 m.

Intern gebruik

Pagina 16 van 20

Intern gebruik
Staatstoezicht op de Mijnen

In het MER staat dat er in het Haaksbergen zoutvoorkomen zijn, wel er zijn (van
nature) breuken onder het zoutvoorkomen aanwezig.

Ons kenmerk
ADV-7267

SodM heeft gekeken naar de keuze en randvoorwaarden die Nobian in acht neemt
bij de ontwikkeling van het caverneveld. SodM acht de locatie van de cavernes in
het midden van het zoutvoorkomen, ver weg van de randen verstandig. Tevens
onderschrijft het de keuze van het grid en de orde van grootte van de dakpijler,
zeker gezien de extra overliggende zouten. Wat betreft de diepteligging in
combinatie met de bodempijler, in het licht van de observaties dat er breuken
onder het zout zitten, acht SodM het verstandig dat Nobian weg blijft van bekende
breuken. Voor eventueel secundair gebruik als opslagcaverne en cyclische
drukken kan SodM op dit moment nog geen uitspraken doen.
Na winning
Over de fases van winning zegt Nobian het volgende. De pekel in de caverne is
een stuk kouder dan het omringende zout op 600-1000 m diepte. Nobian kiest er
daarom voor om de cavernes na het beëindigen van de winning een aantal jaar
rustig te laten opwarmen (temperatuur-vereffeningsfase). Als gevolg van het
opwarmen zal de aanwezige pekel uitzetten en de druk in de caverne toenemen.
Door periodiek pekel af te laten reguleert Nobian de cavernedruk. De afgelaten
pekel wordt afgevoerd naar de fabriek in Hengelo. Wanneer de caverne
temperatuur in de buurt van de omgevingstemperatuur komt, zal de resterende
opwarming niet meer leiden tot een grote druktoename in de caverne. Nobian zal
het periodiek aflaten van pekel dan stoppen. Na deze fase wil Nobian de caverne
“hard afsluiten”. Dit houdt in dat de put afgesloten wordt met een cement plug en
de bovengrondse installatie wordt verwijderd. Na het hard insluiten kan er niet
meer worden gemeten aan, of worden ingegrepen in, de drukontwikkeling van de
caverne. In de ondergrond blijft dan een holruimte gevuld met pekelwater achter.
De druk van het pekelwater zal lager zijn dan de druk die heerst in het
omliggende gesteente, zodat spanningen naar binnen gericht zijn. Een overdruk in
de caverne kan immers leiden tot scheurvorming (integriteitsfalen) en in het
ergste geval (deels) instorten van de caverne (stabiliteitsfalen). De procedure van
hard afsluiten is onderbouwd met beschrijvingen van vier cavernes (in Duitsland
en Denemarken) die op deze manier zijn afgesloten.
SodM constateert dat er weinig bekend is van de ondergrondse situatie daar, en of
deze overeenkomt met de situatie in Haaksbergen. Derhalve is de onderbouwing
voor hard insluiten van de cavernes in Haaksbergen onvoldoende. Er ontbreekt
een locatie-specifieke onderbouwing gebaseerd op metingen en analyses aan het
Haaksbergen zout. SodM kan op dit moment niet beoordelen of hard insluiten van
een caverne met het door Nobian aangegeven beoogde volume en andere
eigenschappen zal leiden tot een stabiele situatie op de lange termijn.
Cumulatie
Er zijn geen activiteiten in de omgeving bekend waardoor cumulatie van effecten
– die ik heb beoordeeld– is te verwachten.
c. Kenmerken activiteit, mitigerende/compenserende maatregelen

Intern gebruik

Pagina 17 van 20

Intern gebruik
Staatstoezicht op de Mijnen

Het MER dient een beschrijving van de kenmerken van de activiteit te bevatten
en, voor zover van toepassing, de geplande maatregelen om de waarschijnlijk
belangrijke nadelige gevolgen te vermijden, te voorkomen of te beperken en,
indien mogelijk, te compenseren. In dit kader moeten dan ook de te treffen
mitigerende en compenserende maatregelen worden beschreven.
In het MER is voor diverse aspecten (zoals bodembeweging, (grond)water en
bodem, natuur, cultuurhistorie en archeologie, ruimte en omgeving en
milieuhinder) omschreven welke mitigerende/compenserende maatregelen
getroffen kunnen worden. Zoals hiervoor is opgemerkt, zijn niet alle mogelijke
mitigerende maatregelen beschreven in het MER.

Ons kenmerk
ADV-7267

d. Redelijke alternatieven
Het MER dient een beschrijving van de voorgenomen activiteit te bevatten en van
de redelijkerwijs in beschouwing te nemen alternatieven daarvoor, inclusief de
motivering van de keuze voor de in beschouwing genomen alternatieven. In dit
geval moet de wijze waarop de voorgenomen activiteit zal worden uitgevoerd, ook
worden beschreven.
In de NRD wordt aangegeven om duidelijk alternatieven en varianten te
beschrijven. Met alternatieven wordt gedoeld op de winningsgebieden Buurse,
Sluitersveld en Haaksbergen. Met varianten wordt gedoeld op aantal en locaties
van de winningsputten en de leidingtracés.
Locatiealternatieven
In het MER heeft Nobian 3 nieuwe alternatieve locaties beschreven. Hierbij is
Ganzebos IV niet als reëel alternatief aangemerkt.13
Uit de vergelijking met de alternatieven Buurse en Sluitersveld komt Haaksbergen
als meest geschikte locatie naar voren en vormt daarmee het
voorkeursalternatief. De daarbij gehanteerde criteria zijn samenvattend:
zoutreserve, diepte en dikte van de zoutlaag, de toegankelijkheid aan het
maaiveld en de milieu-impact c.q. ruimtebeslag van de zoutwinning. Het effect op
de leefomgeving en op natuur, vooral ruimtelijk, bestaat uit de bovengrondse
zoutwinningslocaties met zouthuis en geeft aan wat het ruimtebeslag c.q.
verstoring is van de zoutwinning op het gebied. Het uiteindelijke ruimtebeslag
hangt af van het aantal aan te leggen cavernes. Dat aantal wordt bepaald door de
gewenste hoeveelheid te winnen zout. Hoe dikker het zoutpakket, hoe groter het
te winnen volume zout uit een caverne, des te minder cavernes nodig zijn. Minder
cavernes betekent minder bovengrondse zoutwinningslocaties, minder
ondergrondse leidingen voor water- en pekeltransport en minder verstoring door
de aanlegwerkzaamheden. De overwegingen die tot de voorkeur voor de locatie
Haaksbergen hebben geleid, kunnen als volgt worden samengevat:

13

Intern gebruik

dat is nader onderbouwd in het MER op p. 10.
Pagina 18 van 20

Intern gebruik
Staatstoezicht op de Mijnen

1) De diepteligging gecombineerd met de dikte van het zoutvoorkomen is
relatief gunstig voor de winning (600 - 1000 m),14
2) Door de dikte van het zoutvoorkomen (400 m)15 zijn er relatief weinig
cavernes nodig voor de productie van eenzelfde hoeveelheid zout en kan
de lengte van ondergrondse leidingen beperkt blijven,
3) De cavernes kunnen bovengronds goed worden ingepast, zodat de invloed
op de leefomgeving en het milieu en daarmee het ruimtebeslag relatief
beperkt is
4) Het heeft de kleinste invloed op beschermd natuurgebied.

Ons kenmerk
ADV-7267

Varianten
Binnen het voorkeursgebied Haaksbergen is in het MER nader ingegaan op de
verschillende mogelijkheden tot winning van zout.
Het MER beperkt zich tot fase 1, de aanleg van de eerste 8 cavernes. De
toekomstige ontwikkeling van 25 cavernes is meegenomen als een
referentievariant.
In het MER is een afweging van twee winningsvarianten weergegeven.
Hierbij is er sprake van een variatie in aantal cavernes, cavernevolume
en convergentiesnelheid. Voor wat betreft het volume per caverne, gaat het om
afgerond 1 miljoen m3 en 2.1 miljoen m3. De locaties van de mijnbouwwerken in
deze beide varianten zijn gelijk.
Nobian heeft als voorkeursvariant het volume per caverne van 1 miljoen m3
opgegeven. Bij deze variant kan in de zoutbehoefte voor de komende 10 jaar
worden voorzien, waarbij aan alle randvoorwaarden wordt voldaan die gelden voor
bodemdaling, afsluitbaarheid en nazorg.
Voor de aanleg van transportleidingen vanaf het pompgebouw op bedrijventerrein
Stepelerveld te Haaksbergen met het bestaande pompstation Ganzebos-West aan
de Eetgerinksweg bij Beckum heeft Nobian drie varianten onderzocht. Er is voor
optimalisatie gekozen waarbij gekeken is naar de percelen en perceelsgrenzen,
waarbij zo min mogelijk bos- of landbouwpercelen worden doorsneden. Na deze
verkenning van de varianten is er een vierde variant als voorkeursvariant
uitgekozen.
De beoogde zouthuizen in Haaksbergen zijn groter dan de bestaande zouthuizen
in de omgeving. Nobian heeft er voor gekozen om gezamenlijk met een delegatie
van omwonenden een ontwerp van nieuw zouthuizen op te stellen. Deze variant
wordt ook als voorkeursvariant beschouwd.
De beoogde locatiekeuze en -variant van Nobian betreft zoutwinning tussen
Haaksbergen en Sint Isidorushoeve inclusief het realiseren van een pompstation,
een valvestation, het aanleggen van een ketenpark en het verbindend
leidingwerk. De maximale cavernegrootte zal 1 miljoen m3 bedragen.

14

Diepte zoutlaag (ondiep is gunstig): vergeleken met Buurse: 1000 - 1200 meter en

Sluitersveld: 600 - 700 meter.
15

Intern gebruik

Dikte zoutlaag (dik is gunstig): vergeleken met Buurse: 200 m en Sluitersveld: 60 meter.
Pagina 19 van 20

Intern gebruik
Staatstoezicht op de Mijnen

Ik stel vast dat in het MER alternatieve locaties zijn onderzocht waarbij
Haaksbergen als voorkeursvariant is gekozen. Binnen het concessiegebied
Haaksbergen zijn voor het leidingtracé diverse varianten onderzocht waarbij na
onderzoek een vierde variant als voorkeursvariant is gekozen.

Ons kenmerk
ADV-7267

Voor de acht winningsputten zijn geen andere locaties onderzocht. Nobian heeft
als voorkeursvariant het volume per caverne van 1 miljoen m3 opgegeven.
Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Vanzelfsprekend ben ik
bereid dit advies nader toe te lichten.

Met vriendelijke groet,
De Inspecteur-generaal der Mijnen,
namens deze:

5.1.2.e

5.1.2.e
5.1.2.e

Intern gebruik

Bestuurszaken en vergunningen

Pagina 20 van 20