Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1282
Vragen van het lid Van Kent (SP) aan de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over het bericht «Hoe een handvol slechtbetaalde
flexwerkers een miljardenconcern op de knieën dwong» (ingezonden
10 november 2022).
Antwoord van Minister Van Gennip (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 16 januari 2023). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2022–2023, nr. 936.
Vraag 1, 2 en 3
Wat is uw reactie op het bericht «Hoe een handvol slechtbetaalde flexwerkers
een miljardenconcern op de knieën dwong»?1
Wat is uw reactie op de uitspraak van de rechter die de depothouders van
Uitgeverij Mediahuis gelijk heeft gegeven?
Bent u het ermee eens dat het een goede ontwikkeling is dat medewerkers in
schijnconstructies steeds vaker gelijk krijgen?
Antwoord 1, 2 en 3
Ik ga niet in op individuele rechtszaken. In zijn algemeenheid vind ik het goed
als werkenden opkomen voor hun rechten (eventueel via een rechtszaak) en
dat als sprake is van een schijnconstructie de werkenden daarbij in het gelijk
worden gesteld.
Vraag 4
Weet u in welke sectoren er nog meer slecht beloonde werknemers in een
schijnconstructie werken? Zo ja, welke zijn dit? Zo nee, wanneer gaat u dit
uitzoeken?
Antwoord 4
Om schijnzelfstandigheid vast te stellen, is onderzoek nodig naar het
individuele geval en de feiten en omstandigheden waaronder wordt gewerkt
en de opdracht wordt verricht. Een precies antwoord op de gestelde vraag is

1

ah-tk-20222023-1282
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

FTM, 9 november 2022, «Hoe een handvol slechtbetaalde flexwerkers een miljardenconcern op
de knieën dwong», (https://www.ftm.nl/artikelen/depothouders-winnen-rechtszaak-tegenmediahuis-krijgen-dienstverband?utm_campaign=Harm-Ede-Botje&utm_source=article&utm_
medium=link&share=5I7jCNKcbQOFKiL0FTpJyYTdjrhJJ8WP%2BWhH7hc3yV8zitr003Kq%2Fgjk
ESKxupg%3D).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

daarom niet voorhanden. Het is daarom niet met zekerheid te zeggen in
welke sectoren werkenden (al dan niet laag betaald) in schijnconstructies
werken.
Er zijn wel gegevens beschikbaar over de kwalificatie van arbeidsrelaties op
basis van de Pilot webmodule beoordeling arbeidsrelaties en gegevens naar
tarieven van zzp’ers uit het onderzoek van SEO uit 2018.
De door het kabinet ontwikkelde webmodule beoordeling arbeidsrelaties is
erop gericht om opdrachtgevers meer duidelijkheid te geven over de
kwalificatie van arbeidsrelaties. Waar onzekerheid bestaat over de vraag of
een werkende als zelfstandige ingezet kan worden voor bepaalde werkzaamheden, kunnen opdrachtgevers de webmodule invullen. Er wordt dan voor
een specifieke opdracht een indicatie afgegeven welke arbeidsrelatie
aangewezen is, gelet op regelgeving en jurisprudentie (indicatie dienstbetrekking of een indicatie dat de opdracht door een zelfstandige kan worden
gedaan). Wanneer dit niet mogelijk is wordt geen indicatie afgegeven. Tijdens
de pilotfase van de webmodule is gebleken dat in een aantal sectoren sprake
is van een relatief hoog percentage waarin – gelet op de in de webmodule
ingevulde feiten en omstandigheden – sprake zou moeten zijn van een
dienstbetrekking. Uit de pilotfase van de webmodule is gebleken dat met
name de sectoren Bouwnijverheid, Gezondheidszorg, Horeca en Transport-,
opslag- en communicatiebedrijven relatief hoog scoren op «indicatie
dienstbetrekking».
Uit de antwoorden op de in de pilotfase ingevulde enquêtes blijkt dat
degenen die de webmodule hebben ingevuld met als uitgangspunt om voor
de opdracht een zelfstandige in te huren, en tegen de verwachting in als
uitkomst hebben gekregen dat er sprake is van een «indicatie dienstbetrekking» in eerste instantie niet van plan zijn een dienstbetrekking aan te gaan.
Nu in voornoemde sectoren relatief vaak een indicatie dienstbetrekking is
gegeven, kan dit een grove indicatie zijn dat in deze sectoren relatief veel
sprake kan zijn van schijnzelfstandigheid. Het is echter ook denkbaar dat naar
aanleiding van de indicatie uit de webmodule de arbeidsrelatie in de praktijk
(de feiten en omstandigheden waaronder wordt gewerkt) anders is vormgegeven zodat alsnog een opdracht met een zelfstandige kan worden aangegaan. Ook kan het zo zijn dat bij nader inzien toch alsnog een arbeidsovereenkomst wordt aangegaan. Ook kan niet gesteld worden dat de gebruikers
van de webmodule een representatief beeld vormen van de desbetreffende
sector. Hierdoor kan niet zondermeer gesteld worden dat in deze sectoren
sprake is van een hoge mate van schijnzelfstandigheid.
Uit het onderzoek van SEO «Karakteristieken en tarieven zzp’ers» van
augustus 20182 blijkt dat (na aftrek van kosten) in de volgende sectoren circa
50% van de zzp’ers een tarief ontvangt van maximaal €25 per uur: Teelt
onder glas, Grond-, water- en wegenbouw, Personenvervoer over land, Post
en koeriers, Logiesverstrekking, Beveiliging en Opsporing en de Gezondheidszorg.
Als de grens op €15 wordt gelegd, dan blijken in de volgende sectoren 25%
van de zzp’ers een tarief te hebben dat maximaal €15 per uur bedraagt: Teelt
onder glas, Personenvervoer over land, Overige vervoer en opslag, Post en
koeriers, Logiesverstrekking, Eet en drinkgelegenheden, Informatie en
communicatie overig, Beveiliging en Opsporing, Gezondheidszorg, Kunst en
Cultuur, sport en recreatie.
Hierbij valt op dat er een zekere mate van overlap zit tussen de sectoren die
in de pilotfase van de webmodule relatief hoger scoren op «indicatie
dienstbetrekking» en waar volgens het SEO-onderzoek een relatief laag tarief
aan zzp’ers wordt betaald.
Zoals hierboven aangegeven, kan dit een grove indicatie zijn dat in deze
sectoren relatief veel sprake is van schijnzelfstandigheid. Verder onderzoek
naar exacte cijfers is niet goed mogelijk, juist omdat voor het vaststellen van
schijnzelfstandigheid een onderzoek naar de individuele situatie nodig is.
Zoals in mijn brief van 16 december 2022 aangegeven, zal in het kader van
het intensiveren van toezicht en handhaving specifieke aandacht uitgaan naar
dat deel van de markt, dat extra aandacht nodig heeft van de Belastingdienst
en diens partners om aan de verplichtingen uit wet- en regelgeving te

2

Dit onderzoek wordt op korte termijn nogmaals uitgevoerd, om meer zicht te krijgen op actuele
tarieven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

voldoen. Op basis van objectieve kenmerken krijgen hierbij de meest
risicovolle sectoren of arbeidsrelaties meer handhavingsaandacht.
Ten slotte wijs ik erop dat schijnzelfstandigheid zich niet alleen bij slecht
beloonde werkenden voordoet, maar is verdeeld over de gehele spreiding
van inkomens. Het cruciale element daarbij is immers of gewerkt wordt «in
dienst van een ander» (onder gezag). De hoogte van het uurtarief speelt
daarbij in beginsel geen rol, al kan een laag uurtarief wel een indicatie
vormen van economische kwetsbaarheid van de werkende.
Vraag 5
Gaat u ervoor zorgen dat de werknemers in deze sectoren op hun rechten en
de eerdere uitspraken van de rechter worden gewezen? Zo nee, waarom niet?
Zo ja, op welke termijn?
Antwoord 5
Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid verstrekt via de
website «rijksoverheid.nl» informatie over rechten van werknemers in
algemene zin. Indien daar veranderingen in optreden door gerechtelijke
uitspraken wordt dat daarin verwerkt.
Onderdeel van het informeren van werkenden en werkgevenden over hun
rechten en plichten, is zorgen voor duidelijke wet- en regelgeving. In dat
kader werkt het kabinet aan meer duidelijkheid over de vraag wanneer
gewerkt wordt als werknemer dan wel als zelfstandige. Onder meer door de
introductie van een rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst
gekoppeld aan een uurtarief en door in wet- en regelgeving het «werken in
dienst van (gezag)» te verduidelijken. Beoogd is dat door deze wijzigingen
werkenden gemakkelijker hun rechten kunnen opeisen.
Om ervoor te zorgen dat werkenden makkelijker hun rechten kunnen opeisen
wordt, in vervolg op een van de aanbevelingen van het Aanjaagteam Roemer,
tevens gewerkt aan een laagdrempelige vorm van toegang tot het recht. Voor
de zomer van 2023 zal besluitvorming over de vormgeving plaatsvinden en
zal de Tweede Kamer daaromtrent geïnformeerd worden.
Vraag 6 en 7
Hoe staat het met de uitwerking van het kabinetsbeleid rondom het aanpakken van schijnzelfstandigheid? Bent u het ermee eens dat elke dag dat
mensen moeten werken in schijnconstructies er één teveel is? Zo ja, pakt u
dit als prioriteit op?
Welke maatregelen neemt het kabinet in de tussentijd om werknemers zoveel
als mogelijk te beschermen tegen de uitbuiting van schijnzelfstandigheid?
Antwoord 6 en 7
Het kabinet voelt de urgentie om de problemen op de arbeidsmarkt aan te
pakken. Het kabinet is van plan om de balans te herstellen en regels rondom
het werken als zelfstandige en met zelfstandigen toekomstbestendiger te
maken. Daarbij geldt dat het kabinet het van belang vindt dat gewerkt wordt
binnen wet- en regelgeving en dat schijnzelfstandigheid wordt tegengaan.
Tegelijkertijd vindt het kabinet het van belang dat echte zelfstandige
ondernemers de vrijheid en ruimte krijgen om te ondernemen, als de
werkzaamheden zo zijn vormgegeven dat echt als zelfstandig ondernemer
wordt gewerkt. Om dit te bereiken, zet het kabinet in op een gelijker speelveld
voor contractvormen (lijn 1), meer duidelijkheid over de vraag wanneer
gewerkt wordt als werknemer dan wel als zelfstandige (lijn 2) en verbetering
van handhaving op schijnzelfstandigheid (lijn 3). Daarbij geldt dat het voor al
deze drie onderdelen urgent is om stappen te zetten. Met mijn brief van
16 december 2022 is uw Kamer geïnformeerd over de verdere uitwerking van
deze maatregelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3