Erratum Report LEI 14-128
19 januari 2015

Koeijer, T.J. de, P.W. Blokland, C.H.G. Daatselaar, J.F.M. Helming, H.H. Luesink, 2015. Scenario’s voor
grondgebondenheid: Een verkenning van de varianten binnen het wetsvoorstel Verantwoorde groei
melkveehouderij. Wageningen, LEI Wageningen UR (University & Research centre)
Inleiding
In de nota is de berekening van variant 3 onjuist uitgevoerd. Hierdoor is voor variant 3 het aantal
bedrijven dat aanvullende maatregelen moet nemen evenals de bijbehorende extra vraag naar grond
per provincie overschat. Variant 3 betreft een normering van de mestverwerking voor groeibedrijven
gebaseerd op de plaatsingsruimte in het voorgaande jaar. In formule kan de eventueel benodigde
aanpassing van het areaal per bedrijf voor bedrijven die groeien als volgt worden berekend:
Extra benodigde grond per bedrijf = (Melkveefosfaatproductie (2020) – Fosfaatplaatsingsruimte
(2020) - melkveefosfaatreferentie (2013) – Maximale mestverwerking (% van plaatsingsruimte areaal
voorgaande jaar (uitgegaan is van 2013) / gebruiksnorm (2020). De omvang van de aanvullend
benodigde maatregelen op groeibedrijven wordt in variant 3 vooral bepaald door de in de verkenning
gehanteerde groeifactoren. Variant 1 betrof een normering van het fosfaatoverschot voor
groeibedrijven, variant 2 betreft een graasdiernorm voor alle melkveebedrijven.
Aannames
Voor een goed begrip van het effect van variant 3 worden de gehanteerde aannames (blz. 11)
nogmaals toegelicht. Bij de verkenning van de effecten is ervan uitgegaan dat 15% van de
melkveebedrijven zal groeien tot het jaar 2020. Dit betekent dat in deze variant maximaal 15% van
de bedrijven aanvullende maatregelen zou moeten treffen. Bij de aannames over de groei van het
aantal melkkoeien is ook verondersteld dat het areaal op deze bedrijven evenredig met het aantal
koeien toeneemt. In het rapport noemen we dit de reguliere grondvraag. Deze aanname is gebaseerd
op het gegeven dat het areaal in de melkveehouderij over de jaren heen vrijwel constant is en dat het
areaal van stoppende melkveebedrijven zal worden overgenomen door de overige melkveebedrijven.
Door de aanname over de evenredige groei van het areaal en de melkkoeien hoeft een groot deel van
de groeiende bedrijven geen extra aanvullende maatregelen te nemen als gevolg van variant 3. Door
het effect van het voerspoor wordt het aantal bedrijven dat maatregelen zou moeten nemen nog weer
kleiner. Hierdoor zijn de uiteindelijk berekende effecten beperkt.
Reflectie
In de praktijk zal er op individuele bedrijven een faseverschil zijn. Bij uitbreiding van het aantal koeien
zal veelal niet tegelijkertijd ook een uitbreiding van het areaal gefinancierd kunnen worden. Door deze
beperking op bedrijfsniveau moeten mogelijk meer individuele bedrijven aanvullende maatregelen
nemen dan deze verkenning op sectorniveau aangeeft. De totale effecten op sectorniveau blijven
desondanks tot 2020 beperkt. Over een langere tijdsperiode gemeten zullen de effecten groter zijn.
Dit geldt zeker voor variant 3. Doordat de bedrijven verder groeien, neemt het
melkveefosfaatoverschot boven de melkveefosfaatreferentie gestaag toe. Hierdoor ebt het dempende
effect van de melkveefosfaatreferentie op de extra grondvraag langzaam weg.
Erratum
In dit erratum zijn de data voor de varianten P20%, P50% en P80% van variant 3 in de hierna
volgende figuren aangepast. De data voor variant 1 (P50, P80, P100) en variant 2 (3GDE) zijn
ongewijzigd.
De nieuwe data voor variant 3 hebben ook gevolgen voor de tekst die gebaseerd is op de figuren. Dit
geldt ook voor de conclusies (blz. 30). Hieronder zijn de aanpassingen voor de conclusies gegeven:
1.

Het aantal bedrijven dat maatregelen moet nemen varieert van minder dan 0,5% voor de variant
P100 tot 7% voor de variant P20%.

LEI 14-128

|1

wordt
Het aantal bedrijven dat maatregelen moet nemen varieert van minder dan een 0,5% voor de
varianten P100, P50% en P80% tot 2% voor de variant P50.
2.

Per bedrijf moet gemiddeld 6 tot 12 ha extra grond worden verworven.
wordt
Per bedrijf moet gemiddeld 7 tot 12 ha extra grond worden verworven.

3.

De effecten van de aanvullende voorwaarde op de grondprijs zijn het sterkst in de zuidoostelijke
provincies omdat daar relatief de meeste bedrijven zijn die maatregelen moeten nemen. Om de
voorspelde groei van de melkproductie te kunnen realiseren, neemt de vraag naar landbouwgrond
in deze provincies in veel varianten met meer dan 100% toe.
wordt
De effecten van de aanvullende voorwaarde op de grondprijs zijn het sterkst in de zuidoostelijke
provincies omdat daar relatief de meeste bedrijven zijn die maatregelen moeten nemen. De
provinciale effecten voor de grondmarkt bij variant 3 daarentegen spitsen zich niet toe op de
zuidoostelijke provincies. Om de voorspelde groei van de melkproductie te kunnen realiseren,
neemt de vraag naar landbouwgrond in de zuidoostelijke provincies toe met meer dan 100% voor
variant 3GDE tot minder dan een half procent voor variant P80%.

4.

Het effect van invoering van de aanvullende voorwaarde op de grondgebondenheid is beperkt
doordat de meeste melkveebedrijven geen maatregelen hoeven te nemen om de voorspelde groei
van de melkveestapel te realiseren. De gemiddelde veedichtheid neemt hooguit af van 1,56
melkkoeien per hectare in 2020 zonder aanvullende voorwaarde tot 1,53 in de variant P20%.
wordt
Het effect van invoering van de aanvullende voorwaarde op de grondgebondenheid is beperkt
doordat de meeste melkveebedrijven geen maatregelen hoeven te nemen om de voorspelde groei
van de melkveestapel te realiseren. De gemiddelde veedichtheid neemt hooguit af van 1,56
melkkoeien per hectare in 2020 zonder aanvullende voorwaarde tot 1,55 in variant P50.

Door de aanpassing van de resultaten zijn de effecten van variant 3 voor het aantal bedrijven dat
aanvullend maatregelen moet nemen en voor de totale grondvraag beduidend lager en zijn ze
overwegend kleiner dan die van variant 1 in tegenstelling tot de nota.

2 | LEI 14-128

Figuren

Door de aanpassing van de resultaten zijn de effecten van variant 3 voor het aantal bedrijven dat

% bedrijven Nederland

aanvullend maatregelen moet nemen en voor de totale grondvraag beduidend lager en zijn ze
overwegend kleiner dan die van variant 1 in tegenstelling tot het rapport.

20%
18%
16%
14%
12%
10%
8%
6%
4%
2%
0%

3GDE
Figuur 3.1

P50

P80

P100

P20%

P50%

P80%

Het aandeel melkveebedrijven (%) dat aanvullende maatregelen zal moeten nemen

om de voorspelde groei in 2020 te realiseren per variant1

1

De aanpassing betreft variant 3 (P20%, P50% en P80%).

LEI 14-128

|3

Figuur 3.2

In de staafdiagrammen het aandeel melkveebedrijven (%) per provincie dat

aanvullende maatregelen zal moeten nemen; het totaal aantal melkveebedrijven in kleur2
Bron: MAMBO-berekeningen.

2

De aanpassing betreft variant 3 (P20%, P50% en P80%).

4 | LEI 14-128

Tabel 3.1
Het aandeel melkveebedrijven (in procenten van het aantal melkveebedrijven per provincie) dat
aanvullende maatregelen moet nemen om aan de voorwaarden van de onderscheiden varianten te
voldoen3
3GDE
10

P50
1

P80
0

P100
0

P20%
0

P50%
0

P80%
0

40

4

2

1

6

1

1

Friesland

5

0

0

0

0

0

0

Gelderland

20

2

1

0

1

0

0

Groningen

10

1

0

0

1

0

0

Limburg

24

3

1

1

1

1

0

Noord-Brabant

30

5

2

1

1

1

0

Noord-Holland

6

1

0

0

1

1

0

Overijssel

22

2

1

0

1

0

0

Utrecht

16

1

0

0

1

1

0

Zeeland

16

2

1

0

1

0

0

Zuid-Holland

9

1

0

0

1

0

0

Nederland

17

2

1

0

1

0

0

Drenthe
Flevoland

0-1 = groen, 1-5 = licht rood, 5-10 is oranje/bruin, >10 = rood

Bron: MAMBO-berekeningen.

% arealen Nederland
3.5%
3.0%
2.5%
2.0%
1.5%
1.0%
0.5%
0.0%
3GDE
Figuur 3.3

P50

P80

P100

P20%

P50%

P80%

De benodigde toename van het areaal in de Nederlandse melkveehouderij (% van het

totale areaal in de melkveehouderij) per variant4
Bron: MAMBO-berekeningen.

3
4

De aanpassing betreft variant 3 (P20%, P50% en P80%).
De aanpassing betreft variant 3 (P20%, P50% en P80%).

LEI 14-128

|5

Figuur 3.4

De benodigde toename van het areaal in de melkveehouderij per provincie voor de

verschillende varianten in staafdiagrammen; het totaal areaal in de melkveehouderij per provincie in
kleur5
Bron: MAMBO-berekeningen.

5

De aanpassing betreft variant 3 (P20%, P50% en P80%).

6 | LEI 14-128

Tabel 3.2
Het extra benodigd areaal (ha) per gemiddeld melkveebedrijf per provincie. De gemiddelde arealen
gelden alleen voor die bedrijven die aanvullende maatregelen moeten nemen (zie paragraaf 3.2)6
3GDE

P50

P80

P100

P20%

P50%

P80%

Drenthe

6

11

11

13

10

12

13

Flevoland

16

20

25

33

11

25

37

Friesland

6

9

6

5

5

14

14

Gelderland

6

9

6

5

5

15

20

Groningen

10

15

10

8

13

18

13

Limburg

13

16

13

8

10

4

0

Noord-Brabant

13

15

14

12

9

4

0

Noord-Holland

8

6

5

4

7

3

3

Overijssel

6

9

8

9

6

7

3

Utrecht

7

8

8

6

10

8

16

Zeeland

16

14

10

6

11

7

4

Zuid-Holland

6

5

3

2

6

7

5

8

12

11

9

8

7

12

Nederland

0-5 = groen, 5-10 is oranje, > 10 = rood

Bron: MAMBO-berekeningen.

6

De aanpassing betreft variant 3 (P20%, P50% en P80%).

LEI 14-128

|7

Figuur 4.1

Per variant de totale grondvraag (in % van verhandelde omvang in 2013) om de

verwachte uitbreiding van de melkveestapel in 2020 te kunnen realiseren7

7

De aanpassing betreft variant 3 (P20%, P50% en P80%).

8 | LEI 14-128

Nederland
1.60

1.55

1.50

1.45

1.40

1.35

1.30
2015
Figuur 6.1

8

3GDE

2020

P50

P80

P100

P20%

P50%

P80%

De veedichtheid (melkkoe/ha) in de verschillende varianten8

De aanpassing betreft variant 3 (P20%, P50% en P80%).

LEI 14-128

|9