Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 335

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 september 2011
Bijgaand doe ik u de geannoteerde agenda toekomen van de Informele
Energieraad, die op 19 en 20 september a.s. onder Pools voorzitterschap
zal plaatsvinden in Wroclaw (Polen). Tijdens deze Informele Energieraad
zal worden gesproken over het externe EU-energiebeleid en over
energie-infrastructuur. Het informele karakter van deze Raad impliceert
een vrije gedachtewisseling zonder besluitvorming.
De Commissie zal tijdens de Informele Energieraad haar mededeling over
de externe dimensie van het EU-energiebeleid, die naar verwachting
begin september verschijnt, presenteren. De mededeling zal worden
vergezeld door een wetgevend voorstel over intergouvernementele
akkoorden. Extern EU-energiebeleid is een prioriteit voor het Poolse
voorzitterschap. De discussie tijdens de Informele Energieraad moet een
eerste aanzet vormen voor de raadsconclusies die het Poolse voorzitterschap tijdens de Energieraad van 24 november wil aannemen. Uw Kamer
zal middels een BNC-fiche geïnformeerd worden over de inhoud van
bovengenoemde voorstellen.
Een tweede prioriteit voor het Poolse voorzitterschap is energieinfrastructuur. In oktober komt de Commissie met wetgeving voortbouwend op de mededeling van november vorig jaar (Kamerstuk 22 112
nr. 1102). Gelijk met het wetgevende voorstel over energie-infrastructuur,
zal een apart wetgevend voorstel worden gepubliceerd over een nieuw
financieel energie-infrastructuurinstrument. Uw Kamer zal middels een
BNC-fiche geïnformeerd worden over de inhoud van bovengenoemde
wetgevende voorstellen. Het Poolse voorzitterschap is voornemens een
voortgangsrapport aan te nemen tijdens de Energieraad van
24 november.
Duitsland heeft aangegeven, tijdens een informeel werkontbijt, in te zullen
gaan op de mogelijke gevolgen van wijzigingen in de brandstofmix van
individuele lidstaten naar aanleiding van het Duitse besluit kernenergie uit

kst-21501-33-335
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 335

1

te faseren als gevolg van de kernramp in Japan. Met name Frankrijk heeft
druk op Duitsland uitgeoefend om tot een betere informatie-uitwisseling
te komen tussen (betrokken) lidstaten. Nederland juicht een optimale
informatie-uitwisseling toe.
De minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
M. J. M. Verhagen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 335

2

GEANNOTEERDE AGENDA INFORMELE ENERGIERAAD 19–20
SEPTEMBER 2011
Extern EU energiebeleid
De Commissie zal tijdens de Informele Raad haar mededeling over de
externe dimensie van het EU energiebeleid, die naar verwachting begin
september verschijnt, presenteren. De mededeling zal worden vergezeld
door een wetgevend voorstel over intergouvernementele akkoorden. De
discussie tijdens de Informele Energieraad moet een eerste aanzet
vormen voor de raadsconclusies die het Poolse voorzitterschap tijdens de
energieraad van 24 november wil aannemen.
De mededeling zal een analyse bevatten van de externe dimensie van het
EU energiebeleid en prioriteiten identificeren voor de externe EU
energiesamenwerking met als doel het bereiken van de doelstellingen van
het EU energiebeleid (waarborgen werking energiemarkt en continuïteit
energievoorziening EU, stimuleren energie-efficiënte, energiebesparing en
ontwikkeling nieuwe en duurzame energie, en bevorderen inter-connectie
energienetwerken).
Voortbouwend op de conclusies van de Europese Raad van 4 februari
2011, zal de Commissie met een wetgevend voorstel komen over
intergouvernementele akkoorden (IGA’s). Daarbij gaat het alleen om
zogenaamde «Government-to-Government» overeenkomsten. De
belangrijkste twee punten waarlangs IGA’s naar verwachting zullen
worden bekeken zijn: 1) verenigbaarheid met interne markt wetgeving en
2) voorzieningszekerheid. Met het voorstel wil de Commissie naar verluid
een betere coördinatie tot stand brengen van de activiteiten van de EU en
de lidstaten met als doel meer consistentie en samenhang in de externe
energierelaties van de EU met belangrijke producerende, doorvoer- en
consumerende landen.
Nederland is van mening dat de interne markt regels de basis vormen
voor het EU energiebeleid. Daarbij gaat het Nederlandse energiebeleid uit
van een internationaal perspectief. De Nederlandse energiemarkt maakt
deel uit van de (Noordwest) Europese energiemarkt en kent relaties met
niet-EU landen en regio’s.
Nederland ziet een duidelijke meerwaarde in een gecoördineerd EU extern
energiebeleid bij het bevorderen van een eerlijk speelveld, betere
marktwerking, de ontwikkeling van duurzame energie(technologie), het
bevorderen van de veiligheid van kerncentrales, het aangaan van
strategische energierelaties en bij een energiecrisis (zoals de gascrisis van
2009).
Nederland is daarom voorstander van een gecoördineerd EU extern
energiebeleid, maar wel met behoud van een goede balans tussen
nationale en bilaterale belangen enerzijds en een gecoördineerde EU inzet
anderzijds. Nederland vindt dat het externe EU energiebeleid zich moet
beperken tot «Government-to-Government» overeenkomsten en zich niet
moet uitstrekken tot onderhandelingen en contracten tussen ondernemingen.
Energie-infrastructuur
De Ministers zullen met elkaar informeel van gedachten wisselen over
energie-infrastructuur. In oktober 2011 komt de Commissie met wetgeving
voortbouwend op de mededeling van november vorig jaar (Kamerstuk
22 112 nr. 1102). Gelijk met het wetgevende voorstel over energie-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 335

3

infrastructuur, publiceert de Commissie een apart wetgevend voorstel
over een nieuw financieel energie-infrastructuur instrument. Het Poolse
voorzitterschap is voornemens een voortgangsrapport aan te nemen
tijdens de Energieraad van 24 november. De onderhandelingen zullen
tijdens het Deense voorzitterschap (eerste helft 2012) verder gaan.
In november 2010 is de mededeling «Energy Infrastructure priorities for
2020 and beyond – a Blueprint for an integrated European energy
network» gepresenteerd door de Commissie. In deze mededeling zet de
Commissie haar visie met betrekking tot de ontwikkeling van de Europese
infrastructuur voor 2020/2030 uiteen. Voornaamste doelen hierbij zijn de
aansluiting van alle lidstaten op het Europese elektriciteit- en gasnetwerk
en de integratie van hernieuwbare elektriciteitsproductie, door investeringen in (de modernisering van) netwerken. Voorts benadrukt de
Commissie dat het primaat voor investeringen in energie-infrastructuur bij
de markt ligt. Tegelijkertijd zouden in specifieke gevallen, waar de markt
investeringen niet kan realiseren, publieke middelen ingezet moeten
worden op basis van objectieve criteria. Hierbij wordt specifiek gewezen
op de structuur- en cohesiefondsen en wordt de noodzaak van flexibele
innovatieve financieringsinstrumenten genoemd. De Commissie benoemt
in haar mededeling een aantal prioritaire corridors (o.a. Noord-Zuid
gasverbinding in West-Europa en North Sea Offshore Grid).
Tijdens de Energieraad van 10 juni jl. informeerde de Commissie de Raad
over de volgens haar benodigde investeringen in Europese energieinfrastructuur. De analyse van de Commissie geeft aan dat het overgrote
deel van de investeringen weliswaar door de markt zal worden
opgebracht, maar dat er een investeringsgat van € 100 miljard overblijft
dat in eerste instantie niet door de markt wordt opgepakt. € 40 miljard
hiervan wordt veroorzaakt door vertraging in de vergunningverlening. De
resterende € 60 miljard wordt veroorzaakt door projecten met
niet-commerciële bredere EU voordelen (o.a. voorzieningszekerheid) en
het gebrek aan instrumenten om de risico’s in deze projecten te verlagen.
Op 29 juni jl. presenteerde de Commissie haar voorstellen voor het EU
Meerjarig Financieel Kader (MFK) vanaf 2014. De Commissie stelt hierin
onder andere het creëren van een «Connecting Europe Facility» (nieuw
financieel infrastructuur instrument; opvolger van de «Trans-European
Networks (TEN)») voor. Deze faciliteit komt ten goede aan de
EU-doelstelling m.b.t. energie, ICT en transport en wordt gefinancierd uit
het EU-budget. Van de in totaal beoogde € 50 miljard in de «Connecting
Europe Facility» stelt de Commissie voor dat € 9 miljard naar energie,
€ 32 miljard naar transport en € 9 miljard naar ICT gaat. Uw Kamer wordt
begin september geïnformeerd over de Nederlandse positie t.a.v. het EU
Meerjarig Financieel Kader. In oktober presenteert de Commissie naar
verwachting het concrete wetgevingsvoorstel voor de «Connecting
Europe Facility».
Naast het bovenstaande voorstel voor een nieuw financieel energieinfrastructuur instrument, zal tevens in oktober het wetgevende voorstel
van de Commissie over energie-infrastructuur uitkomen. Daarin zal naar
verwachting allereerst een nieuwe methode worden voorgesteld voor het
identificeren van concrete projecten van Europees belang binnen de
prioriteitsgebieden die zijn vastgesteld door de Commissie. Voorts zullen
voorstellen worden gedaan om het vergunningverleningtraject in de
lidstaten te versnellen. Hierbij wordt gedacht aan het inrichten van een
zogenaamde one-stop-shop binnen de lidstaten, het instellen van een
tijdslimiet en het verbeteren van het maatschappelijk draagvlak.
Daarnaast wil de Commissie het investeringsraamwerk voor grensoverschrijdende infrastructuur verbeteren door regelgevende en financiële

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 335

4

prikkels, alsmede door betere mogelijkheden voor kostenallocatie van
grensoverschrijdende energie infrastructuur.
Nederland staat terughoudend ten opzichte van Europese financiering van
energie infrastructuur, vanwege het marktverstorende karakter dat een
dergelijk fonds teweeg kan brengen. Het primaat voor financiering van
energie infrastructuur ligt bij (gereguleerde) marktpartijen. De Nederlandse inzet is dat een eventueel fonds pas in werking kan treden als
overige barrières voor investeringen zijn weggenomen. Eerst dient de
markt te worden voorzien van de juiste instrumenten (implementatie
bestaande wetgeving, verbeterde kostenallocatie, stroomlijning vergunningsprocedures). Daarnaast dient een eventueel fonds aan strikte
voorwaarden te voldoen om als hefboom te kunnen fungeren voor de
benodigde investeringen en om marktverstoring te voorkomen.
Nederland denkt daarbij niet aan directe investeringen maar aan indirecte
financiering via leningen en garantiestellingen.
De Commissie heeft de lidstaten geconsulteerd over hun vergunningverleningprocedures en welke verbeteringen hierin aangebracht zouden
kunnen worden om projecten van Europees belang met grensoverschrijdende effecten sneller te volbrengen. De Nederlandse Rijkscoördinatieregeling (RCR) wordt in deze gezien als een «best practice» hoe de
procedure kan worden gestroomlijnd en versneld. De Commissie is
voornemens om een beperkt aantal prioriteitscorridors te benoemen
waarop deze versnelling van de vergunningverleningprocedure van
toepassing is. Nederland staat positief tegenover deze ontwikkeling en
kijkt tevens uit naar de aangekondigde voorstellen over betere mogelijkheden voor kostenallocatie van grensoverschrijdende energieinfrastructuur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 335

5