Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

32 637

Bedrijfslevenbeleid

32 813

Kabinetsaanpak Klimaatbeleid

Nr. 506

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 oktober 2022
In titel 3.11 van de Regeling nationale EZK- & LNV-subsidies is de
subsidiemodule Borgstelling MKB-kredieten (BMKB) opgenomen. Op
grond van de BMKB kunnen financiers een borgstelling verkrijgen voor
kredieten die zij verstrekken aan mkb-ondernemers. De borgstelling wordt
tegen een provisie verstrekt.
Recent onderzoek1 en de evaluatie van de BMKB geven aanleiding om een
groen luik te introduceren onder de BMKB (BMKB-Groen). Uit onderzoek
blijkt namelijk dat de verduurzaming van het mkb stagneert en de doelen
uit het klimaatakkoord zonder aanvullende maatregelen niet worden
gehaald. Daarnaast blijkt dat een groot deel van de mkb-ondernemers
onvoldoende eigen middelen heeft om te verduurzamen en/of terughoudend is vanwege macro-economische onzekerheden, waaronder de
huidige geopolitieke situatie. De stijgende elektriciteits- en gasprijzen als
gevolg van de oorlog in Oekraïne hebben deze urgentie om te verduurzamen verder versterkt.
De BMKB-Groen biedt een oplossing voor de financieringsproblemen
waar mkb-ondernemers tegenaan kunnen lopen. Verduurzamingsinvesteringen kennen namelijk relatief hoge investeringsbedragen en lange
terugverdientijden. Door onder andere een verhoging van de garantie tot
effectief 67,5% worden er meer mogelijkheden geboden om meer
ondernemers te kunnen financieren. Dit draagt bij aan een positieve(re)
krediettoets bij de financier, waardoor de BMKB-Groen investeringen
mogelijk maakt die een financier anders te risicovol vindt dan wel dat de
financier meer kan financieren dan zonder deze hogere garantie.
Daarnaast kunnen de verduurzamingsinvesteringen die onder de

1

kst-32637-506
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Onderzoek ING, 30 maart 2022: «Verduurzaming Nederlandse bedrijfsleven stagneert».
KPMG, MKB Impacttoets Klimaatakkoord p. 171 en p. 179. Bijlage bij Kamerstukken 32 637 en
32 813, nr. 423.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 637, nr. 506

1

BMKB-Groen worden gebracht bijdragen aan het verlagen van de
energiekosten waar veel mkb’ers op dit moment mee te maken hebben.
Voor dit nieuwe luik wordt een horizonbepaling gehanteerd tot 1 juli 2023.
In verband hiermee bied ik uw Kamer hierbij het Toetsingskader risicoregelingen Rijksoverheid inzake de introductie van een groen luik in de
garantieregeling Borgstelling MKB bedrijven (BMKB) aan, de
BMKB-Groen.
Met het introduceren van de BMKB-Groen geef ik invulling aan de motie
van het lid Romke de Jong c.s.2
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
M.A.M. Adriaansens

2

Kamerstuk 32 637, nr. 485.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 637, nr. 506

2

TOETSINGSKADER RISICOREGELINGEN RIJKSOVERHEID
Conform het beleidskader risicoregelingen (dat onderdeel uitmaakt van de
begrotingsregels 2018–2021) vindt besluitvorming over een nieuwe
risicoregeling (garantie, lening en achterborgstelling) en/of aanpassing
van een bestaande risicoregeling plaats aan de hand van het «Toetsingskader Risicoregelingen». Na besluitvorming in de ministerraad wordt het
toetsingskader verstuurd aan het parlement.
Dit toetsingskader betreft de introductie van een groen luik in Borgstelling
MKB-kredieten (BMKB), de BMKB-Groen.
Inleiding
Beschrijving regeling en voorgestelde wijzigingen
De BMKB geeft een borgstelling van 90% op een borgstellingskrediet
(BSK) van maximaal € 1,5 miljoen. per onderneming. Het aandeel van de
borgstelling is afhankelijk van de bedrijfscategorie:
– regulier: maximaal de helft van het krediet bedraagt BSK (waardoor
per saldo 45% overheidsborgstelling);3
– starter: maximaal 3/4e deel bedraagt BSK met een maximum van
€ 0,2 miljoen (per saldo max. 67,5% overheidsborgstelling);4
– innovatief: maximaal 2/3e deel is BSK (per saldo max. 60% overheidsborgstelling).5
De borgstelling dekt het tekort aan bancaire zekerheden af. Het BSK
draagt een hoger risico dan het niet geborgde deel van het krediet.
Onder het BMKB-Groen-luik worden borgstellingen gebracht voor
bedrijven met een looptijd van maximaal 12 jaar voor duurzame investeringen in bedrijfspanden voor eigen gebruik en verduurzaming van
bedrijfsmiddelen. Een hoger borgstellingspercentage van per saldo 67,5%
wordt gehanteerd, 90% garantie op 75% borgstellingskrediet. Een hoger
borgstellingspercentage biedt meer mogelijkheden om meer ondernemers te kunnen financieren. Een hoger borgstellingspercentage draagt
bij aan een positieve(re) krediettoets bij de financier, waardoor de
BMKB-Groen investeringen mogelijk maakt die een financier anders te
risicovol vindt dan wel dat de financier meer kan financieren dan zonder
deze hogere garantie.
De kredietverstrekker is altijd verplicht een deel van het krediet te
verstrekken voor eigen risico. De ondernemer betaalt een eenmalige
provisie bij de verkrijging van een borgstellingskrediet. Indien een
borgstellingskrediet leidt tot een verliesdeclaratie controleert de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) onder andere of bij de
kredietverstrekking aan de voorwaarde van voldoende zicht op rentabiliteit en continuïteit van de onderneming was voldaan.6

3

Maximaal 50% van het gehele krediet is BSK. Borg van de overheid op het BSK is 90% (10%
eigen risico voor kredietverstrekker). Per saldo is de overheidsborg op het gehele krediet dus
50% maal 90% = 45%. 2 Maximaal 75% van het gehele krediet is BSK. Per saldo is de
overheidsborg op het gehele krediet dus 75% maal 90% = 67,5%.
4
Maximaal 75% van het gehele krediet is BSK. Per saldo is de overheidsborg op het gehele
krediet dus 75% maal 90% = 67,5%.
5
Maximaal 67% (afgerond) van het gehele krediet is BSK. Per saldo is de overheidsborg op het
gehele krediet dus 67% maal = 60%.
6
RVO.nl krijgt van de financiers o.a. de volgende stukken: 1) kredietvoorstel• plus -toelichting, 2)
kredietovereenkomst, 3) verliesdeclaratie waarbij: proces verbaal tav gang van zaken na
verlening en bij uitwinning, opgave actuele standen. Aan de hand van deze stukken wordt
beoordeeld: was de verlening juist? geen fouten in beheer? klopt het te declareren bedrag?
welke verhaalsmogelijkheden resteren er?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 637, nr. 506

3

Voorgesteld wordt om te beginnen met de volgende scope aan duurzame
investeringen.
• Verduurzamen bedrijfspanden voor eigen gebruik (geen commercieel
vastgoed):
– Nieuwe en bestaande bedrijfspanden.
– Met BMKB-Groen kunnen investeringen worden gefinancierd die
leiden tot een verbetering van het energielabel naar minimaal label
C.
– bewijs voor BMKB-Groen:
- huidige (geschat)energielabel.
- afgifte nieuw afgemeld energielabel door een gecertificeerde
instelling binnen een jaar na realisatie verbouwing.
• Verduurzamen van bedrijfsmiddelen:
– Duurzame investeringen zijn investeringen die zijn vermeld op de
EIA (Energie-investeringsaftrek) Energielijst.
– De bank doet de toets of >50% van de investering op de dan
geldende EIA Energielijst staat.
– Het beheer van de EIA Energielijst is in handen van RVO.nl. Een
EIA-verklaring vooraf is niet noodzakelijk want die kan alleen
achteraf worden aangevraagd door de ondernemers.
– De ondernemer tekent een ondernemersverklaring dat de financiering voor tenminste 50% duurzame investeringen zal worden
ingezet.
Probleemstelling en rol van de overheid
1. Wat is het probleem dat aanleiding is voor het beleidsvoorstel?
In het Coalitieakkoord Rutte IV (Bijlage bij Kamerstuk 35 788, nr. 77) is een
nationale wettelijke CO2-reductie afgesproken van 55% in 2030 en
klimaatneutraliteit in 2050, een versnelling van de doelen en afspraken uit
het Klimaatakkoord (Kamerstuk 32 813, nr. 342). In 2020 heeft KPMG
onderzoek gedaan naar de potentiële financiële impact van de maatregelen uit het Klimaatakkoord op het mkb. Uit deze impacttoets blijkt dat
het mkb een grote bijdrage kan en wil leveren aan de transitie, maar dat
het mkb daarbij wel goede ondersteuning nodig heeft. De uitkomsten
hiervan zijn opgenomen in het KPMG-rapport «MKB-impacttoets
Klimaatakkoord». Een aanbeveling in het KPMG-rapport is om voor
mkb-ondernemers voldoende financiële middelen beschikbaar te stellen
tegen aantrekkelijke voorwaarden.7
Recent onderzoek laat zien dat de verduurzaming van het mkb stagneert
en dat de doelen zonder aanvullende maatregelen niet worden gehaald.
De wil is er bij mkb-ondernemers, maar de mogelijkheden om verduurzaming uit eigen middelen te financieren ontbreken steeds vaker vanwege
diverse oorzaken (o.a. corona, gestegen energieprijzen en inflatie).
Mkb-ondernemers moeten vaker een beroep doen op bankfinanciering.
Daarnaast worden investeringen uitgesteld en teruggeschroefd vanwege
onzekerheid op de markt door diverse macro-economische factoren,
waaronder de huidige geopolitieke onrust.8
De verwachting is dat het mkb, mede door de coronacrisis, de gestegen
energieprijzen en de geopolitieke situatie, de aankomende periode extra
hulp nodig zal hebben bij het (verder) verduurzamen van haar bedrijfsvoering. Het gaat hierbij om het stimuleren en financieren van de transitie
naar duurzaamheid. Verduurzamen gaat immers veelal gepaard met

7
8

KPMG, MKB Impacttoets Klimaatakkoord p. 171 en p. 179.
Onderzoek ING, 30 maart 2022: «Verduurzaming Nederlandse bedrijfsleven stagneert».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 637, nr. 506

4

relatief hoge investeringsbedragen en lange terugverdientijden.9 Het is
niet wenselijk dat ondernemers investeringen gaan uitstellen of afstellen.
Investeren in verduurzaming van onroerend goed en bedrijfsmiddelen is
noodzakelijk om te voldoen aan de doelen en afspraken die voortvloeien
uit het Klimaatakkoord en om voldoende toekomstbestendig te zijn.
Bovendien zal een belangrijk deel van de huidige problematiek mogelijk
een meer permanent karakter krijgen, zoals de gestegen energieprijzen.
Echter, vanwege de relatief hoge investeringsbedragen en lange terugverdientijden krijgen verduurzamingsinvesteringen bij het mkb een hoger
risicoprofiel. Financiers zien dit hogere risicoprofiel als een obstakel om
voldoende financiering te verstrekken.
In tegenstelling tot de reguliere BMKB (inclusief diverse luiken) is het
borgstellingspercentage voor de BMKB-Groen vanwege het hogere
kredietrisico bij deze doelgroep hoger. Dit hogere risico ontstaat ten eerste
door een relatief grote onzekerheidsmarge bij verduurzamingsinvesteringen waardoor de dekkingswaarde laag uitvalt. Er ontbreken doorgaans
betrouwbare ervaringsgegevens met betrekking tot uitwinningsopbrengst
en er is veelal sprake van techniek in ontwikkeling wat een groter
verouderingsrisico kent. Ten tweede geldt dat door de verslechterde
terugbetaalcapaciteit, rentabiliteit en solvabiliteit, de zekerheid een
belangrijke factor wordt in kredietbeoordeling. Ten derde geldt dat bij
verduurzamingsinvesteringen de schuldpositie toeneemt en in eerste
instantie de vrije kasstroom veelal daalt. Er is geen positief effect op de
omzet, terwijl de financieringskosten toenemen. De energiebesparingseffecten zijn afhankelijk van marktprijzen en daardoor veelal niet exact van
te voren in te schatten. De terugverdienperiodes kunnen lang zijn en dit
heeft een negatieve impact op de ratio’s die bepalend zijn voor het risico.
Dit is ook een belangrijke reden voor het feit dat het borgstellingspercentage hier hoger ligt dan bij andere luiken.
De BMKB-Groen is een tijdelijk (extra) instrument vanuit de overheid
naast een subsidie en fiscale stimulering/Groenregeling om het brede
mkb te stimuleren om nu echt werk te maken van verduurzaming. De
bestaande regelingen maken het voor ondernemers aantrekkelijker om te
verduurzamen. BMKB-Groen maakt het voor financiers aantrekkelijker om
mkb-ondernemingen te financieren die nu onvoldoende middelen hebben
om te investeren in verduurzaming. Zo bestaat er op dit moment slechts
één subsidieregeling die mkb’ers helpt in verduurzaming, de Subsidieregeling Verduurzaming MKB (SVM). Deze subsidie van maximaal € 2.500
(totaalbudget van de regeling € 28 miljoen) biedt alleen de mogelijkheid
tot het inschakelen van advies. Daarnaast bestaat er de Groenregeling die
toeziet op het fiscale voordeel dat investeerders genieten als zij in een
groenfonds investeren. Belastingvoordeel ligt hier bij spaarders en
beleggers. Daarnaast worden onder deze regeling grotere groenprojecten
gefinancierd, waarbij slechts tweemaal per jaar een Adviescommissie
samenkomt om deze groenprojecten te beoordelen. De aard van deze
regeling wijkt daarmee sterk af van een groen luik onder de BMKB en
voorziet ook niet in de behoefte van snelle financiering voor mkb’ers.
Bovenstaande regelingen richten zich daarmee op de ondernemers (ook
de rentekorting).Terwijl de BMKB-Groen zich richt op bereidheid bij
financiers vergroten, daarmee is deze additioneel. Daarmee is de
BMKB-Groen tevens een faciliterende regeling. Stimuleren van ondernemers word deels gedaan via de SVM-regeling en bij normeren en
beprijzen zou sprake zijn van een impact op de gehele sector, ook als dit
financieel niet haalbaar zou zijn. BMKB is bij uitstek een regeling die
gemakkelijk aangepast kan worden, daarom wordt nu gekozen voor dit
Groene luik in plaats van de introductie van een nieuwe regeling.
9

Evaluatie BMKB 2015–2020 Panteia, p. 80. Bijlage bij Kamerstuk 32 637, nr. 502.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 637, nr. 506

5

Recent is de motie van het lid Romke de Jong c.s. (D66, 12 april 2022)
aangenomen waarin wordt opgeroepen om te onderzoeken wat nodig is
voor het opzetten van BMKB-Groen. Daarnaast wordt de BMKB-Groen
aanbevolen in de BMKB Evaluatie 2015–2020 van Panteia d.d. 21 april
2022. Zo wordt gesteld dat de BMKB bij uitstek geschikt is voor een groen
luik vanwege de snelheid waarmee deze kan worden ingezet en de
eenvoud van de regeling. De regeling is bekend bij financiers en het
instrumentarium ligt er. De snelheid is belangrijk vanwege de urgentie die
de problematiek met zich meebrengt. Via een verduurzamingsvariant van
de BMKB kan het mkb het investeringsbedrag uitspreiden over een
langere termijn en liquiditeit behouden voor primaire bedrijfsactiviteiten.
Hierbij dient rekening gehouden te worden met de noodzaak tot een
langere looptijd. Dit met een hoger borgstellingspercentage dan regulier
en zonder toets op het zekerhedentekort tot € 250.000. Naast de evaluatie
staat ook in het regeerakkoord dat het mkb gestimuleerd zal worden bij
het verduurzamen en regelingen versimpeld moeten worden.10 Het
bestaande instrumentarium voorziet daar niet voldoende in en daarmee
sluiten de huidige regelingen niet aan bij de ambities van dit kabinet op
het gebied van klimaat. De BMKB-Groen is daaraan een belangrijke
toevoeging.
2. Waarom rekent de centrale overheid het tot haar verantwoordelijkheid om het probleem op te lossen?
Mkb-ondernemingen die willen verduurzamen kunnen tegen een
financieringsprobleem aanlopen. BMKB-Groen verbetert de toegang tot
financiering. Het doel van de BMKB-Groen is het stimuleren van
duurzame investeringen. Recent onderzoek laat zien dat de verduurzaming van het mkb stagneert en dat de doelen zonder aanvullende
maatregelen niet worden gehaald.11 Het gaat hierbij om het stimuleren en
financieren van de transitie naar duurzaamheid. Verduurzamen gaat
immers veelal gepaard met relatief hoge investeringsbedragen en lange
terugverdientijden.12 Het is niet wenselijk dat ondernemers investeringen
gaan uitstellen of afstellen. Investeren in verduurzaming van onroerend
goed en bedrijfsmiddelen is bovendien noodzakelijk om op de lange
termijn te overleven en daarmee het internationale concurrentievermogen
te behouden.
Mkb-ondernemers hebben op dit moment enerzijds onvoldoende eigen
middelen om te verduurzamen en/of zijn terughoudend vanwege
macro-economische onzekerheden, waaronder de huidige geopolitieke
situatie. Anderzijds zijn financiers terughoudend met het financieren van
verduurzamingsinvesteringen vanwege het hoge risicoprofiel. De
overheid kan door het mogelijk maken van deze verduurzamingsinvesteringen beide knelpunten adresseren. Het beschikbaar maken van
voldoende financiering vanuit financiers vormt daarbij, naast het huidige
instrumentarium zoals subsidies, een belangrijke basis. Door het
wegnemen van een belangrijk deel van het risico bij deze type investeringen middels de BMKB-Groen, onder andere door een hoger borgstellingspercentage, maakt de centrale overheid meer financiering voor
verduurzaming mogelijk.

10

Coalitieakkoord 2021–2025 p. 7.
Onderzoek ING, 30 maart 2022: «Verduurzaming Nederlandse bedrijfsleven stagneert».
12
Evaluatie BMKB 2015–2020 Panteia, p. 80.
11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 637, nr. 506

6

3. Is het voorstel voor de risicoregeling:
a. ter compensatie van risico’s die niet in de markt kunnen
worden gedekt, en/of
b. het beste instrument waarmee een optimale doelmatigheidswinst kan worden bewerkstelligd ten opzichte van andere
beleidsinstrumenten? Maak een vergelijking met alternatieve
beleidsinstrumenten.
Het Nederlandse mkb is van oudsher sterk afhankelijk van bancair krediet.
Op dit moment zijn er – zeker voor de kleinere bedragen – onvoldoende
vergelijkbare alternatieven voor deze bancaire financiering. Sinds 2017
zijn acht non-bancaire financiers geaccrediteerd voor de BMKB,
waaronder Qredits en enkele kredietunies. Van alle BMKB-leningen in
2020 is ruim 90% verstrekt via de banken, waardoor kan worden geconstateerd dat de inzet van de regeling via de non-bancaire financiers nog
relatief beperkt is.
Banken zijn van nature risico-avers, in de zin dat ze zich primair richten op
uitzettingen die gekenmerkt worden door (relatief) beperkte risico’s (en
genoegen nemen met een (relatief) lager rendement), in plaats van zoeken
naar uitzettingen met een hoog rendement (en daarbij een hoog risico
accepteren). Daarbij is het de bancaire praktijk om voor uitzettingen zoveel
mogelijk zekerheden te vestigen.
De organisatie/bedrijfsvoering van de banken is dan ook ingericht op het
verstrekken van kredieten met een beperkt risicoprofiel tegen een
gematigde rente. Het verstrekken van leningen met een hoog risicoprofiel
(en bijbehorende hoge rente) is voor banken ongebruikelijk en past niet in
de reguliere kredietverlening naar hun klanten.13 Het past ook niet bij de
wijze van financiering van de banken, met o.a. direct opvraagbare
middelen. De BMKB-Groen is zodanig ingericht dat bedrijven met
voldoende zicht op rentabiliteit en continuïteit, maar die vanuit de optiek
van de financier een te hoog risico kennen vanwege een tekort aan
zekerheden, toch in staat zijn krediet aan te trekken, omdat risico en
rendement voor de bank daarmee in overeenstemming komen. Controle
op rentabiliteit en continuïteit zijn onderdeel van de gangbare methode bij
kredietverlening, RVO.nl sluit hierop aan en zal bij een verliesdeclaratie
een controle doen op de voorwaarden.
De regeling heeft vanwege de hoge hefboomwerking (op basis van
vergelijkbare regelingen is de verwachte uitkering aan schades
waarschijnlijk vele malen lager dan het totaalbedrag waarvoor borg wordt
gestaan en dus gefinancierd wordt aan het mkb) een duidelijke
meerwaarde boven een kasstroom of subsidie. Een borgstelling richting
financiers geeft een optimale operationele efficiency: financiers zijn veel
beter dan de overheid in staat risico’s van mkb-financiering te beoordelen
en nemen de operationele kosten van bedrijfsfinanciering (feitenonderzoek, bedrijfsanalyse) voor hun rekening; deze taakverdeling en de
daarop afgestemde inrichting van de BMKB-Groen maakt het mogelijk
tegen relatief geringe kosten op de expertise van de financier mee te
liften. Bij het voorbereiden van het beleid ten aanzien van microfinanciering is de mogelijkheid van een subsidie onderzocht; het bleek echter
niet mogelijk om deze zodanig vorm te geven dat daarvan een prikkel
uitging om de gewenste leningen te verstrekken zonder dat dit bijzonder
13

Het maximale risico en bijbehorende rente die de bank accepteert verschilt per bank en
behoort tot het bedrijfsgeheim. Verschillende EIM MKB financieringsmonitors, en interviews
met banken in het kader van de BMKB beleidsevaluatie 2005–2010 door Carnegie Consult,
maken echter duidelijk dat banken zich begeven in het segment met relatief beperkte risico’s
en bijbehorende lagere rentepercentages.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 637, nr. 506

7

forse financiële consequenties voor de overheid zou hebben, die
aanzienlijk omvangrijker zijn dan de kosten van garantie of kredietverlening. De reguliere BMKB is daarnaast met name in de laatste jaren ook
in toenemende mate een kostendekkende regeling geworden. Het is
daarom ook de verwachting dat de BMKB-Groen ook kostendekkend zal
zijn.
De BMKB is een al lang bestaande regeling, waarmee de banken met hun
kantorennet vertrouwd zijn en weten hoe deze in de praktijk door RVO.nl
wordt uitgevoerd. Dat maakt het gebruik van de aangepaste regeling
laagdrempelig en snelle invoering mogelijk. De BMKB-Groen kan relatief
snel worden geïntroduceerd als extra luik onder de bestaande BMKB op
basis van grotendeels reeds bestaande processen bij RVO.nl, banken en
andere financiers.
4. Op welke wijze wordt het nieuw aan te gane risico gecompenseerd door risico’s vanuit andere risicoregelingen binnen de
begroting te verminderen?
Dit gebeurt niet. Het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK)
kent verschillende instrumenten (zowel garanties als leningen) die zich
richten op bedrijfsfinanciering, maar de BMKB-Groen is met ingang van
de startdatum de enige regeling die zich specifiek richt op de duurzame
vreemdvermogen-financiering van het mkb met een financieringsbehoefte
van kleine kredieten tot kredieten van € 3 miljoen.
Risico’s en risicobeheersing
5. Wat zijn de risico’s van de regeling voor het Rijk:
a. Wat is het totaalrisico van de regeling op jaarbasis? Kent de
regeling een totaalplafond?
Voor de BMKB-Groen is de verwachting dat het gebruik zal oplopen over
de jaren omdat het gebruik dan ook zal toenemen. De hoogte van het
eventuele gebruik van de BMKB-Groen is nog niet goed in te schatten. De
banken schatten in dat het benodigde garantiebudget voor de
BMKB-Groen € 50 miljoen in het eerste jaar is en € 100 miljoen in het
tweede jaar, dat is ook in lijn met eerdere evaluaties. Aangenomen wordt
dat zodra de regeling bekender wordt, er meer vraag zal zijn. In de periode
2022–2023 zal de huidige financiële ruimte van de BMKB (garantieruimte
€ 765 miljoen per jaar) gebruikt worden. In 2022 zal daarvan € 50 miljoen
garantieruimte gealloceerd worden aan de BMKB-Groen en in 2023
€ 100 miljoen. Dit totaal van € 150 miljoen zal in mindering worden
gebracht op het totale garantieplafond van de reguliere BMKB. Hierdoor
wordt het garantieplafond van de reguliere BMKB € 715 miljoen in 2022
en € 665 miljoen in 2023. Het risico hiervan is dat de ruimte van de BMKB
zelf lager wordt. De huidige risicovoorziening bedraagt op dit moment ca.
€ 125 miljoen voor de reguliere BMKB. Voor de BMKB-Groen wordt een
separate risicovoorziening van ca. 5% van het plafond voor de
BMKB-Groen ad € 7,5 miljoen ingesteld. Deze wordt gedekt vanuit de
begroting van EZK.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 637, nr. 506

8

b. Hoe staan risico en rendement van de regeling tot elkaar in
verhouding?
c.
d. Wat is de inschatting van het risico voor het Rijk in termen van
waarschijnlijkheid, impact, blootstellingduur en beheersingsmate?
Gezien het lange bestaan van de regeling (sinds 1915) is er ruime ervaring
met het omgaan en beheersen van risico bij het afgeven van borgstellingskredieten. Het feit dat de regeling altijd een deel van het risico bij de
financier laat, maakt dat deze een belang heeft bij het zo goed mogelijk
inschatten en beheersen van het risico. Het belang van een goede
risico-inschatting is bij een BMKB-Groen variant niet anders dan bij de
reguliere BMKB. Ook bij de BMKB-Groen zal de financier een deel van het
risico zelf blijven dragen, waardoor een goede risicobeheersing ook bij
deze type investeringen van belang blijft. Daarnaast geldt dat hier wordt
uitgegaan van een populatie die sterke gelijkenissen vertoont met de
bestaande BMKB, waardoor hierbij uitgegaan kan worden van dezelfde
uitgangspunten als bij de reguliere BMKB.
Risico wordt met volgende elementen beheerst: 1) Kredietverstrekking
alleen door financiers met gerichte expertise, 2) Financiers nemen aandeel
in het risico van kredietverstrekking, ondernemers dienen zich eveneens
te committeren 3) Bij claim controleert RVO.nl de kredietverlening op
risicoacceptatie, bij onvolkomenheden wordt claim afgewezen. Daarnaast
ontvangt de Staat een provisie voor elke BMKB-Groen lening en wordt
een begrotingsreserve aangehouden voor eventuele verliezen.
Als wordt gekeken naar het langjarig gemiddelde van schades per jaar
van verstrekking bij de reguliere BMKB, is dit gerelateerd aan een
gemiddeld verwacht uitstaand obligo van € 2,15 miljard. Met een netto
verliespercentage van 1,57% levert dit een jaarlijkse schade op van
€ 34 miljoen. Eind 2021 lag het obligo overigens lager op ca.
€ 1,6 miljard. Langjarig kent de Staat meer uitgaven dan ontvangsten in
het kader van de regeling. De borgstellingsprovisie is gebaseerd op de
bestaande begrotingsruimte van ca. € 9,2 miljoen en derhalve niet
volledig kostendekkend. In de begroting is al rekening gehouden met de
uitvoeringskosten van deze regeling. Vanaf 2016 is de regeling wel
kostendekkend, o.a. door de provisieverhoging in 2017 en de gunstige
economische conjunctuur. Het is onzeker of deze trend zich voortzet.
6. Welke risico-beheersende en risico-mitigerende maatregelen
worden getroffen om het risico voor het Rijk te minimaliseren?
Heeft de budgettair verantwoordelijke Minister voldoende
mogelijkheden tot beheersing van de risico’s, ook als de regeling
op afstand van het Rijk wordt uitgevoerd?
7. Bij complexe risico’s: hoe beoordeelt een onafhankelijke expert
het risico van het voorstel en de risico-beheersende en risicomitigerende maatregelen van Rijk?
Financiers zijn zeer bepalend bij het risicobeheer; zij lopen voor een deel
zelf risico voor de verstrekte kredieten en zullen daarom de kredietwaardigheid van de ondernemingen conform professionele standaarden
beoordelen. Zij dienen net als bij iedere andere financiering die ze
verstrekken actie te ondernemen als dat nodig is. Financiers moeten
daarbij niet alleen voldoen aan hun eigen voorschriften (toezicht door De
Nederlandse Bank) maar worden ook achteraf bij de indiening van
verliesdeclaraties onder de borgstelling door het RVO.nl gecontroleerd.
Een verliesdeclaratie van de financier bij RVO.nl wordt pas gehonoreerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 637, nr. 506

9

als de financier gedurende het hele financieringsproces juist – als een
goed financier en volgens de voorwaarden van de regeling – heeft
gehandeld. Jaarlijks wordt circa 10% van het ingediende bedrag aan
verliesdeclaraties afgekeurd, afkeuring houdt tevens de herberekening
van het ingediende bedrag in. Daarnaast kan de Minister aanpassingen
doen in de regeling. Om de effectiviteit van de regeling te waarborgen
gebeurt dit in nauwe afstemming met de uitvoerende financiers.
Aanpassingen hebben echter geen effect op al afgegeven borgstellingen.
Vormgeving
8. Welke premie wordt voorgesteld en hoeveel wordt doorberekend aan de eindgebruiker? Is deze premie kostendekkend en
marktconform. Zo nee, hoeveel budgettaire ruimte wordt door
het vakdepartement specifiek ingezet?
De hoogte van de voorgestelde provisie voor de BMKB-Groen is gelijk aan
die van de reguliere BMKB.
a. 3,90 procent indien de overeenkomst van borgtocht een bedrijfsborgstellingskrediet betreft met een looptijd van niet langer dan twee jaar,
b. 4,25 procent indien de overeenkomst van borgtocht een bedrijfsborgstellingskrediet betreft met een looptijd van meer dan twee jaar, maar
niet langer dan zes jaar,
c. 5,85 procent indien de overeenkomst van borgtocht een bedrijfsborgstellingskrediet betreft met een looptijd van meer dan zes jaar, maar
niet langer dan twaalf jaar.
De gedachte achter het koppelen van de premie aan de looptijd is dat de
ondernemer een vergoeding betaalt voor de periode dat deze middels het
verkrijgen van een borgstellingskrediet een beroep doet op de Staat.
Aangezien deze provisie vanwege het beperken van de administratieve
lasten bij de financier eenmalig bij de verstrekking van de borgstelling
wordt geïnd, loopt deze op naar mate de looptijd langer is.
Gekozen is voor een looptijd van maximaal 12 jaar omdat de terugverdientijd van investeringen vaak veel langer is. Daarnaast geldt een
maximale grace periode 8 kwartalen (onder de reguliere BMKB is dit 6
kwartalen). Deze grace periode is nodig aangezien er vaak een lange
investeringsaanloop is. De keuze van de looptijd zal afhangen van de
economische levensduur van de financiering, de keuze voor de looptijd is
altijd aan de financier.
Ten aanzien van de provisie: bij de coronamodule van de BMKB is bewust
gekozen voor een lagere provisie om deze toegankelijker te maken voor
ondernemers. Dit geldt temeer voor BMKB-leningen met langere
looptijden en dus ook hogere upfront provisies. Echter, om het groene luik
kostendekkend te houden is besloten om vast te houden aan de provisie
van het reguliere luik. Deze provisie wordt doorgaans als relatief hoog
ervaren, voor 2016 was deze ook altijd lager. Een hogere provisie maakt
de regeling naar verwachting niet meer toegankelijk. Met een provisie die
gelijk is aan de reguliere provisie wordt een balans gevonden tussen
kostendekkendheid van de regelingen de toegankelijkheid en daarmee
effectiviteit van de regeling.
Daarnaast geldt dat een hogere provisie dan de reguliere BMKB niet
werkbaar is. Als de provisie te sterk afwijkt van de benchmark data van de
financiers dan geeft dat gedragseffecten. De regeling wordt dan niet meer
ingezet, of zeer selectief voor alleen de hoogste risico’s. Met de nodige
nadelige effecten voor de doelstelling maar ook het financiële resultaat.
En ook aan de kant van de ondernemers zijn er gedragseffecten als de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 637, nr. 506

10

initiële kosten bij een financiering erg hoog worden, dan wordt BMKB
mogelijk alleen iets voor bedrijven die in acute nood zitten. Er zijn
aanwijzingen dat zelfs bij de provisie van de reguliere BMKB veel
ondernemers afhaken. Tot slot bevindt Nederland zich in Europa aan de
bovenkant als het om provisie aankomt bij borgstellingen, dat kan invloed
hebben op het concurrentievermogen van het Nederlandse mkb.
Bij de gekozen provisiestructuur nemen de ontvangsten voor de Staat toe
ten opzichte van de provisiestructuur bij de reguliere BMKB. De provisie
wordt namelijk berekend over het gegarandeerde deel van de deling.
Doordat het gegarandeerde bedrag namens de Staat hoger is, ontvangt
de Staat ook hogere provisie inkomsten.
9. Hoe wordt de risicovoorziening vormgegeven?
Voor de BMKB-Groen wordt tevens aparte een risicovoorziening geopend.
Deze wordt gevuld door zowel een storing van EZK van 5% van het totale
plafond als de afgesproken provisie. Deze middelen blijven meerjarig
bewaard om eventuele schades die voortvloeien uit BMKB-Groen te
kunnen dekken.
10. Welke horizonbepaling wordt gehanteerd (standaardtermijn is
maximaal 5 jaar)?
Vooruitlopend op de opvolging van de aanbevelingen uit de
BMKB-evaluatie is er een horizonbepaling gehanteerd van 1 jaar voor de
BMKB-Groen, net zoals bij de reguliere BMKB. Dat betekent dat de
regeling tot 1 juli 2023 zal lopen. Voorts bestaat de intentie om de
reguliere BMKB-regeling langer te verlengen. Nu de evaluatie is
opgeleverd, wordt samen met stakeholders de aanbevelingen gewogen
en een nieuw toetsingskader opgesteld met een nieuwe horizonbepaling.
Voor de BMKB-Groen zal in het eerste jaar de voortgang gemonitord
worden en gekeken worden naar het gebruik van de regeling en of deze
haar doel haalt. Indien nodig, zal de regeling aangepast worden.
11. Wie voert de risicoregeling uit en wat zijn de uitvoeringskosten van de regeling?
De uitvoering wordt gedaan door RVO.nl. De totale uitvoeringskosten (alle
luiken) voor de BMKB is ca. € 2 miljoen per jaar.
12. Hoe wordt de regeling geëvalueerd, welke informatie is
daarvoor relevant en hoe wordt een deugdelijke evaluatie
geborgd?
De BMKB is als geheel over de periode 2010–2014 geëvalueerd door een
werkgroep bestaande uit vertegenwoordigers van Economische Zaken,
Financiën, RVO.nl, DNB, CPB en onafhankelijke leden, de heer C.
Koopmans (SEO, tevens voorzitter) en de heer A. Verberk (UvA).
Daarnaast heeft Panteia de BMKB geëvalueerd over de periode
2015–2020. In de evaluatie is informatie verwerkt van RVO.nl, de uitvoerende financiers, enquêtes onder ontvangende ondernemers en interviews met marktpartijen. Daarnaast is een kwantitatieve analyse uitgevoerd zodat een beeld over de doelmatigheid en doeltreffendheid van de
gehele regeling gemaakt kon worden. De BMKB-Groen zal na introductie
gemonitord worden en zal meelopen in de evaluatie 2021–2025 van de
gehele BMKB-regeling. Gelet op het tijdelijke karakter wordt de
BMKB-Groen gemonitord na 1 jaar en geëvalueerd na 5 jaar en wordt de
toekomst van de regeling na de evaluatie opnieuw gewogen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 637, nr. 506

11