2014D03547

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport bestond er
bij enkele fracties behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te
leggen aan de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
over de brief van 11 december 2013 inzake Investeren in palliatieve zorg
(Kamerstuk 29 509, nr. 46).
De voorzitter van de commissie,
Neppérus
Adjunct-griffier van de commissie,
Sjerp

nds-tk-2014D03547

1

Inhoudsopgave
I.

II.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
1.
Inleiding
2.
Visie op palliatieve zorg
3.
Nationaal Programma Palliatieve Zorg
4.
Regeling palliatieve terminale zorg
5.
Uitrol en borging van goede voorbeelden op de werkvloer
6.
Zorgmodule palliatieve zorg (norm voor goede zorg)
7.
Inkoop Zorgzwaartepakket Verpleging en Verzorging 10
Reactie van de staatssecretaris

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief inzake investeren in palliatieve zorg. Palliatieve zorg is een
bijzondere en zeer waardevolle vorm van zorg. Genoemde leden erkennen
dan ook de toegevoegde waarde van het Nationaal Programma Palliatieve
Zorg. De wensen en behoeften van het individu moeten leidend zijn bij het
vormgeven van palliatieve zorg. Deze leden hebben nog een aantal
vragen en opmerkingen.
Tussen de 70.000 en 105.000 mensen overlijden jaarlijks als gevolg van
een ongeneeslijke ziekte of chronische aandoening. Hoeveel van deze
mensen ontvangen palliatieve zorg?
De leden van de PvdA-fractie hebben de brief waarin de staatssecretaris
zijn visie op palliatieve zorg schetst met belangstelling gelezen.
Genoemde leden staan voor toegankelijke, tijdige en kwalitatief goede
zorg. Zorg moet in de vertrouwde omgeving van mensen georganiseerd
worden en rekening houden met de wensen van de patiënt. Dat geldt
zeker voor palliatieve zorg; juist als mensen hun laatste levensfase
bereiken is menswaardige zorg van oneindige waarde.
Deze leden zijn verheugd dat de palliatieve zorg in Nederland inmiddels
van hoog niveau is. Tot een aantal jaar geleden was zij immers nog een
ondergeschoven kindje. Zij vinden wel dat er blijvend ingezet moet
worden op het verder verbeteren en verstevigen van palliatieve zorg, met
name betreffende de menselijke en spirituele kant.
Genoemde leden delen de uitgangspunten van de staatssecretaris voor de
extra investering in palliatieve zorg, voortvloeiend uit het Begrotingsakkoord. Verdere kennisontwikkeling en deskundigheidsbevordering bij
professionals zal er toe leiden dat patiënten en naasten zich nog
waardiger gesteund voelen in de laatste levensfase, de juiste keuzes
kunnen maken en dat de continuïteit tussen reguliere- en palliatieve zorg
beter wordt gewaarborgd. Daarbij merken de leden van de PvdA-fractie
graag op dat zij veel bewondering hebben voor de vele zorgverleners die
met veel gevoel, geduld en kunde dagelijks patiënten en hun naasten
bijstaan in de laatste levensfase. Het betreft hier niet alleen professionele
zorg, maar zeker ook de vele vrijwilligersinitiatieven.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de brief met
betrekking tot het investeren in palliatieve zorg. De staatssecretaris geeft
aan dat mensen mogen rekenen op adequate palliatieve zorg die erop
gericht is om de kwaliteit van leven van de patiënten en hun naasten te
verbeteren. Deze leden vragen hoe deze adequate zorg gegeven kan
worden, als de drastische bezuinigingen van deze regering verder
doorgang krijgen. Wil de staatssecretaris garanderen dat mensen die

2

palliatieve zorg nodig hebben, geenszins te maken krijgen met de
bezuinigingen op de zorg?
De leden van de PVV-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief en de voorgenomen investeringen in de palliatieve zorg. Deze
leden zijn verheugd dat het belang van een goede palliatieve zorg wordt
onderkend en dat dit zo veel mogelijk onderdeel moet uitmaken van het
gewone leven, maar hebben hierover nog wel een aantal kritische vragen.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief inzake palliatieve zorg. Aangezien de staatssecretaris
voornemens is de extramurale palliatieve zorg over te hevelen naar de
aanspraak thuisverpleging maken genoemde leden van de gelegenheid
gebruik enkele aanvullende vragen te stellen.
De leden van de SGP-fractie hebben met veel interesse kennisgenomen
van de brief van de staatssecretaris, waarin hij zijn visie en inzet beschrijft
voor de palliatieve zorg. Genoemde leden voelen zich erg betrokken op dit
thema. Zij vragen daar al jaren de aandacht voor en hebben hun inzet
bekrachtigd middels diverse moties. Deze leden zijn verheugd in de brief
te lezen dat de moties een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan het
versterken van de palliatieve zorg. Daarnaast zijn zij blij met het extra geld
dat beschikbaar is voor de palliatieve zorg.
2. Visie op palliatieve zorg
De leden van de PvdA-fractie zijn verheugd met de opname van
extramurale palliatieve zorg in de Zorgverzekeringswet onder de
aanspraak thuisverpleging. Deze aanspraak maakt het een verzekerd recht
dat mensen de keuze hebben om thuis of in een hospice te sterven. Op die
manier kan beter tegemoet worden gekomen aan de wensen van de
patiënt. Deze leden vragen of er omstandigheden zijn waarin palliatieve
zorg niet onder het Zvw-stelsel valt. Hoe kan de zorg in die gevallen nog
wel tegemoet komen aan de behoeften van de patiënt?
Genoemde leden zijn blij dat met de zorgmodule palliatieve zorg voldaan
wordt aan de palliatieve zorgvraag van een groter aantal ziektebeelden.
Bovendien wordt palliatieve zorg hiermee beter geborgd in reguliere
organisaties. Genoemde leden vragen wanneer de zorgmodule palliatieve
zorg is afgerond. Welke partijen hebben gewerkt aan de module? Was het
patiënten perspectief voldoende vertegenwoordigd? Per wanneer kunnen
zorgverzekeraars met het inkopen van zorg gebruik maken van de
module? Verder vragen genoemde leden op welke wijze de module
zorgverzekeraars ondersteunt om kwalitatief goede palliatieve zorg in te
kopen. Is de module ook geschikt om de kwaliteit van door zorgverzekeraars ingekochte zorg door te vertalen zodat deze inzichtelijk en begrijpelijk wordt voor patiënten?
De leden van de PvdA-fractie steunen de staatssecretaris in zijn stelling
dat palliatieve zorg zo dichtbij mogelijk moet worden georganiseerd. Dit
betekent dat onder andere een belangrijke rol is weggelegd voor
eerstelijnszorgverleners. In hoeverre maakt de benodigde kennis en kunde
voor het verlenen van goede palliatieve zorg vast onderdeel uit van de
opleidingen van deze zorgverleners? In hoeverre komt samenwerking met
mantelzorgers en vrijwilligers aan bod in de opleidingen?
De staatssecretaris geeft aan dat er nog verbeteringen moeten worden
aangebracht in de palliatieve zorg. De leden van de SP-fractie vragen de
staatssecretaris nader in te gaan op de problemen die er momenteel zijn
en willen een uitgebreide reactie ontvangen, hoe dit nu precies wil wordt
oplost. De staatssecretaris spreekt mooie woorden over het opzetten van

3

programma’s ter verbetering van de palliatieve zorg, maar deze leden
willen weten hoe de palliatieve zorg op korte termijn verbeterd wordt.
De leden van de PVV-fractie vinden echter het verankeren van extramurale palliatief terminale zorg in de Zvw geen goede stap. Zij vinden dat
er een aparte aanspraak palliatieve zorg in de nieuwe wet Langdurige
Intensieve Zorg (LIZ) opgenomen moet worden. Ook dan is sprake van
een verzekerd recht, dat waarborgt dat mensen de keuze hebben om thuis
of in een zelfstandig hospice palliatief terminale zorg te ontvangen. Maar
met deze keuze wordt de financiering van palliatieve zorg helemaal onder
één stelsel gebracht, conform de wens van de Kamer, terwijl bij het
onderbrengen in de Zvw, de palliatieve zorg voor bewoners van een
verpleeghuis hierbuiten zal vallen. Deelt de staatssecretaris de mening
van deze leden dat de verschillende vormen van palliatieve zorg, te weten
palliatieve thuiszorg, bijna-thuis-huizen en high-care hospices, zich niet
lenen voor een enkele zorgmodule? De coördinatie van de zorg ligt
immers bij iedere variant anders.
De leden van de CDA-fractie lezen dat in het Begrotingsakkoord 2013 is
afgesproken om € 8,5 miljoen per jaar voor de komende 6 jaar in te zetten
voor een nieuw nationaal programma palliatieve zorg. Kan de staatssecretaris uiteenzetten hoe deze middelen worden ingezet? Wat is het verschil
met het eerdere programma palliatieve zorg?
Kan de staatssecretaris aangegeven of er zicht is op het aantal hospices of
bijna thuis plaatsen in Nederland? Met andere woorden de leden van de
CDA-fractie willen graag inzicht hebben of er voldoende plaatsen zijn, in
sommige delen van Nederland meer plaatsen dan in andere gebieden of
dat er wachtlijsten zijn.
Genoemde leden lezen dat de zorgmodule palliatieve zorg zich in de
afrondende fase bevindt. Is deze inmiddels gereed en zo ja, kan deze naar
de Kamer worden gezonden? Hoe ver staat het met het ontwikkelen van
de aanspraak thuisverpleging waar extramurale palliatieve zorg ook onder
gaat vallen. Wanneer wordt deze aanspraak naar de Kamer gezonden?
Kan hierbij ook worden aangegeven hoeveel mensen er langer en korter
dan een jaar aanspraak maken op extramurale verpleging en verzorging?
De staatssecretaris stelt in zijn brief dat uitgangspunten voor palliatieve
zorg ook aandacht voor spirituele zorg bevat. Genoemde leden vragen
hoe dit terugkomt in de aanspraak thuisverpleging. Voor veel mensen is
geestelijke zorg, in het bijzonder in de laatste levensfase, van groot of
zelfs groter belang.
Als extramurale palliatieve zorg overgeheveld wordt naar het basispakket
van de zorgverzekeringswet begrijpen deze leden het dan goed dat de
intramurale palliatieve zorg in de nieuwe AWBZ/WLZ blijft? Nu kunnen
deze leden zich voorstellen dat mensen in de palliatieve fase van
extramurale naar intramurale zorg gaan of andersom. Is hier zicht op en in
hoeverre sluiten de nieuwe AWBZ, aanspraak thuisverpleging en nieuwe
Wmo op elkaar aan?
De leden van de SGP-fractie lezen dat de staatssecretaris palliatief
terminale zorg, die extramuraal wordt geleverd, wil laten vallen onder de
nieuwe aanspraak thuisverpleging. Genoemde leden menen begrepen te
hebben dat ook de zorg die in hospices geboden wordt onder de
zorgverzekeringswet gaat vallen, maar lezen dat in deze brief niet duidelijk
terug. Als dat inderdaad zo is, kan de staatssecretaris nader toelichten
waarom hij hiervoor heeft gekozen? Wat is volgens hem het verschil met
palliatieve zorg die in verpleeghuizen wordt geboden, waarvan het
voornemen is dat die uit de Wet langdurige zorg betaald gaat worden?
De leden van de SGP-fractie zien het risico dat er tussen verpleeghuizen
met een unit palliatieve zorg en de high care hospices een groot verschil
in prijs zal ontstaan, wat veroorzaakt kan worden door het verschil in

4

deskundigheid van de medewerkers en de verschillende financieringsstromen. Ziet de staatssecretaris dit risico ook? Hoe wordt de kwaliteit van
de zorg domein overstijgend bewaakt? Wordt er ook gezorgd voor een
borging voor de bestaande kwaliteitssystemen, bijvoorbeeld van het
kwaliteitssysteem zoals dat ontwikkeld is door de Associatie palliatieve
zorg?
Zoals bekend hechten de leden van de SGP-fractie zeer aan keuzevrijheid
voor cliënten en patiënten. Deze leden zien het risico dat patiënten in de
laatste levensfase als gevolg van een selectief inkoopbeleid van verzekeraars mogelijk niet kunnen kiezen voor een hospice naar keuze. Dat
zouden genoemde leden een ongewenst gevolg vinden van de overheveling naar de zorgverzekeringswet. Hoe borgt de staatssecretaris de
keuzevrijheid van palliatief terminale patiënten?
Het komt voor dat patiënten die eerst thuis verpleegd worden alsnog
worden opgenomen in een verpleeghuis en daar overlijden. Tot nu toe is
de financiering voor beide zorgvormen vanuit de AWBZ gefinancierd,
maar daar wil de staatssecretaris nu verandering in brengen met een knip
tussen de Zvw en de Wet langdurige zorg (Wlz). Hoe zorgt de staatssecretaris ervoor dat dit integrale, doorlopende zorg niet in de weg staat? In de
motie-Van der Staaij c.s. (32 500 XVI, nr. 65) heeft de Kamer de regering
opgeroepen om zorg thuis of dicht bij huis voor patiënten niet (financieel)
ongunstiger is dan in reguliere instellingszorg of ziekenhuiszorg, zoals nu
soms wel het geval is. Kan de staatssecretaris aangeven hoe de voorgenomen situatie financieel uitwerkt voor patiënten?
Het blijkt regelmatig dat patiënten in de laatste levensfase, vaak onnodig
en ongewenst, opgenomen moeten worden in een ziekenhuis of een
andere zorginstelling, omdat de zorg thuis voor een groot deel neerkomt
op onvoldoende toegeruste mantelzorgers. De leden van de SGP-fractie
waarderen daarom de extra aandacht van de staatssecretaris voor de
mantelzorgers van mensen in de terminale fase (uitgangspunt 4). Zij
onderschrijven de mening van de staatssecretaris dat de aandacht voor,
en de ondersteuning van de naasten een integraal onderdeel moet
uitmaken van de zorg. De leden van de SGP-fractie vragen de staatssecretaris nog wel hoe hij dat in de praktijk voor zich ziet. Primair zijn immers
de gemeenten aan zet bij de ondersteuning van mantelzorgers? Welke rol
ziet de staatssecretaris weggelegd voor zorgverzekeraars? Hoe zorgt hij
voor samenwerking en goede afspraken tussen gemeenten en zorgverzekeraars op het terrein van palliatieve zorg? Hoe zorgt de staatssecretaris er
voor dat zorgaanbieders door verzekeraars worden gestimuleerd om werk
te maken van goede mantelzorgondersteuning? Hoe wordt de positie van
de mantelzorger benoemd en ingevuld in de aanspraak op palliatieve
zorg?
De staatssecretaris merkt terecht op dat vrijwilligers een belangrijke rol
kunnen vervullen ter ontlasting van de mantelzorgers. Dit lijkt de leden
van de SGP-fractie echter lastig te organiseren vanuit de positie van
zorgverzekeraars. Natuurlijk kunnen zij er bij zorgaanbieders op
aandringen dat zij werk maken van een goed vrijwilligersbeleid, maar de
gemeente heeft vanuit de Wmo veel meer mogelijkheden en zicht op
vrijwilligers. Welke oplossingen ziet de staatssecretaris voor dit probleem?
Hoe wil/gaat de staatssecretaris een betere synergie bevorderen tussen de
beroepsmatige zorg en de vrijwillige zorg? Welke prikkels krijgt een
verzekeraar om hier werk van te maken?
De staatssecretaris stelt bij zijn vijfde uitgangspunt dat palliatieve zorg
onderdeel is van de reguliere zorgverlening en dat waar nodig specialistische kennis snel beschikbaar moet zijn. In dit kader hebben deze leden
kennisgenomen van een artikel van Quill & Abernathy in het gezaghebbende New England Journal of Medicine, waarin ervoor gepleit wordt dat
generalistische zorgverleners dienen te beschikken over basiskennis over
palliatieve zorg en dat op het moment dat de problematiek de basiskennis
overstijgt een specialist c.q. specialistisch team ingeschakeld moet

5

worden. De achtergrond daarvan is dat generalistische zorgverleners te
weinig met palliatieve zorg in aanraking komen om de opgedane kennis in
praktijk toe te passen. Is de staatssecretaris bereid kennis te nemen van
dit artikel? Is hij het met de onderzoekers eens dat overal deskundige
multidisciplinaire samengestelde teams beschikbaar dienen te zijn voor
ondersteuning van de huisarts? Hoe gaat hij dat bevorderen? Is de
staatssecretaris van oordeel dat dit verder gaat dan alleen de telefonische
consultatieteams van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL)?
Op pagina 3 schrijft de staatssecretaris dat het kabinet de opwaartse
bijstelling van de middelen voor de vrijwillige palliatieve terminale zorg in
de regeling palliatieve terminale zorg continueert. De leden van de
SGP-fractie vragen de staatssecretaris waar dit geld in de toekomst wordt
ondergebracht. Blijft dit een landelijke regeling, of is de staatssecretaris
voornemens het geld per 2015 over te hevelen naar gemeenten? Als hij
het laatste voornemens is, hoe gaat hij de continuïteit van bestaande
initiatieven borgen?
3. Nationaal Programma Palliatieve Zorg
De leden van de VVD-fractie lezen dat het doel van het Nationaal
Programma Palliatieve Zorg is om in 2020 voor de patiënt die palliatieve
zorg ontvangt en zijn naasten te voorzien in optimale palliatieve zorg van
een integraal multidisciplinair team van mantelzorgers, vrijwilligers en
professionals, dat zoveel mogelijk geïntegreerd is in de reguliere
zorgverlening. Wat verstaat de staatssecretaris onder «optimale palliatieve
zorg»? Op welke wijze komt er extra aandacht voor mantelzorgers?
Genoemde leden vinden het een goede zaak dat het lopende ZonMwverbeterprogramma in het Nationaal Programma Palliatieve Zorg wordt
opgenomen. Op deze wijze wordt dubbel werk voorkomen en kunnen
reeds verkregen inzichten worden ingezet? ZonMw zal een programmavoorstel opstellen en het programma uitvoeren. Wordt de Kamer nog
nader geïnformeerd over dit programmavoorstel, inclusief de tijdsplanning van het programma?
Het Nationaal Programma Palliatieve Zorg beoogt in 2020 alle Nederlandse palliatieve patiënten en hun naasten te voorzien van optimale,
integrale palliatieve zorg. De leden van de PvdA-fractie vinden dit een
mooi streven, maar dit roept wel de vraag op waar het nu dan concreet
aan ontbreekt. Daarnaast vragen zij of er tussentijdse doelstellingen zijn
vastgesteld. Genoemde leden vragen verder hoe de € 8,5 miljoen die
jaarlijks geïnvesteerd wordt in het programma wordt verdeeld over
ontwikkelings-, doelmatigheids- en implementatieprojecten. Is er budget
gereserveerd om mooie onderzoeksresultaten te implementeren of moet
financiering uit andere middelen komen?
De staatssecretaris schetst dat onder andere patiënten, mantelzorgers en
vrijwilligers de agendering van het programma gaan bepalen. Belooft de
staatssecretaris daarmee ook dat de programmacommissie die projectvoorstellen voor het programma beoordeelt uit voldoende praktijkwerkers
en ervaringsdeskundigen zal bestaan? Verder vragen zij hoe de menselijke
en spirituele kant van palliatieve zorg expliciet terug gaan komen in
thema’s die centraal staan in het Nationaal Programma Palliatieve Zorg.
De leden van de PVV-fractie zien in dit kader meer in het Nationaal
Programma Palliatieve Zorg en de uitrol en borging van goede
voorbeelden op de werkvloer en vragen de staatssecretaris hierin een rol
weg te leggen voor het kwaliteitsinstituut.
In de brief noemt de staatssecretaris een groot aantal bedragen die voor
de leden van de SGP-fractie niet altijd even duidelijk zijn. Op bladzijde 3
wordt bijvoorbeeld beschreven dat het Nationaal Programma Palliatieve

6

Zorg (NPPZ) een jaarlijks budget krijgt van € 8,5 miljoen gedurende 6 jaar.
In de tweede alinea op bladzijde 6 staat echter dat het programma een
budget heeft van € 7,8 miljoen en loopt tot en met 2016. De leden van de
SGP-fractie nemen aan dat hiermee het Verbeterprogramma Palliatieve
Zorg wordt bedoeld? Komt dit geld (6*8,5 miljoen) bij het eerder
genoemde bedrag van het NPPZ?
De leden van de SGP-fractie vragen de staatssecretaris ook of hij kan
toelichten op welke manier besluitvorming heeft plaatsgevonden over de
besteding van de extra gelden voor palliatieve zorg. Deze leden krijgen
namelijk signalen dat niet alle bewezen initiatieven, die veelbelovend zijn
en groeipotentie hebben, hiervoor in aanmerking konden komen. Kan
worden toegelicht waarom wel/niet voor potentiële projecten is gekozen?
Recent is een onderzoeksrapport verschenen van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL), waarin onder meer gepleit wordt om structureel te registreren hoe de palliatieve zorg in Nederland wordt verleend.
Wat is de reactie van de staatssecretaris op dit rapport? Worden de
aanbevelingen van dit rapport opgepakt in het Nationaal Programma
Palliatieve Zorg?
Het IKNL geeft aan dat bestaande onderzoeken erop lijken te wijzen dat bij
beslissingen rond het levenseinde, het laatste deel van palliatieve zorg,
meer kennis en samenwerking nodig is. Zo blijkt uit het onderzoek dat niet
alle artsen met weinig ervaring een palliatief expert raadplegen. Hoe gaat
de staatssecretaris ervoor zorgen dat de richtlijnen, waarin artsen wordt
aanbevolen om dat wel te doen, beter worden nageleefd? Hoe zorgt hij
voor consensus over wat verstaan wordt onder «basiskennis palliatieve
zorg» voor (huis)artsen en verpleegkundigen?
4. Regeling palliatieve terminale zorg
De leden van de VVD-fractie lezen dat met de uitvoering van de Regeling
palliatieve terminale zorg is voorzien in een borging van de positie van
hospices en bijna-thuis-huizen, alsmede in de mogelijkheid om palliatieve
zorg thuis te ontvangen. Aan welke eisen moeten hospices en bijna-thuishuizen voldoen om in aanmerking te komen voor deze subsidie? Hospices
en bijna-thuis-huizen werken nu voornamelijk met vrijwilligers. Hoe kijkt
de staatssecretaris aan tegen een verdere professionalisering van deze
instellingen? De staatssecretaris wil onderzoeken hoe de regeling een
structureel karakter kan krijgen. Welke opties overweegt hij hiervoor en
wanneer verwacht hij de Kamer hier nader over te informeren?
De leden van de PvdA-fractie zijn verheugd met de verhoging van tien
procent van het subsidieplafond voor vrijwilligersinitiatieven palliatieve
zorg uit het Begrotingsakkoord 2013 via de Regeling palliatieve terminale
zorg. Met deze regeling wordt de positie van hospices en palliatieve
thuiszorg versterkt, zodat iedere patiënt de mogelijkheid heeft om zo veel
mogelijk in vertrouwde omgeving te sterven. Met de regeling wordt ook
geborgd dat patiënten uit een verpleeghuis zoveel mogelijk in vertrouwde
omgeving kunnen blijven als de laatste levensfase aanbreekt. Genoemde
leden zijn erg benieuwd naar de groei van het aantal hospices en
bijna-thuis-huizen in de afgelopen vijf jaar. Hoe hebben deze aantallen
zich ontwikkeld en hoe is het gesteld met de spreiding over het land?
Verwacht de staatssecretaris, gezien het ingestoken beleid, een verdere
toename van het aantal hospices en bijna-thuis-huizen? Genoemde leden
zijn blij dat de staatssecretaris onderzoekt hoe de Regeling palliatieve
terminale zorg een structureel karakter kan krijgen. Wanneer verwacht hij
de Kamer te informeren?
De leden van de SP-fractie vinden het vreemd dat hospices de eerste
twee jaar zelfstandig moeten draaien, voordat zij in aanmerking komen
voor financiering. Kan de staatssecretaris aangeven waarom dit op deze

7

wijze is geregeld? Kan de staatssecretaris aangeven hoeveel hospices zijn
gestart zonder structurele financiering en hoeveel hospices momenteel
zonder financiering zitten? Voorts willen deze leden weten hoeveel
hospices aanvragen hebben gedaan voor financiering. Genoemde leden
vragen de staatssecretaris hiervan een overzicht te sturen. Verder willen
zij weten of er een landelijke dekking is voor hospices? Vindt deze
staatssecretaris dat wenselijk? Zij vragen om een toelichting hierover.
5. Uitrol en borging van goede voorbeelden op de werkvloer
Het NIVEL is onlangs gestart met de evaluatie van het verbeterprogramma, zo constateren de leden van de VVD-fractie. Hieruit zal blijken
welke resultaten zijn bereikt met de verbeterprojecten. Worden eventuele
aanbevelingen uit deze evaluatie meegenomen in de integratie van het
verbeterprogramma van ZonMw in het nationaal programma?
Enkele instellingen, zoals ziekenhuizen, hebben palliatieve teams ingesteld
die de patiënt en zijn naasten adviseren en ondersteunen tijdens een
palliatief traject. Hoe beoordeelt de staatssecretaris dergelijke teams?
Wordt er aan deze teams ook aandacht besteed in het programma? Zo ja,
op elke wijze? Zo nee, waarom niet? Acht de staatssecretaris het van
belang dat alle zorginstellingen waar palliatieve zorg wordt geboden
dergelijke teams hebben?
De leden van de SP-fractie vinden goed en vredig sterven van groot
belang. Zij vinden dat dit thuis moet kunnen, maar ook in een
verpleeghuis, ziekenhuis en in een hospice. Kan de staatssecretaris
aangeven hoe de begeleiding in deze zorginstellingen momenteel is
geregeld? Wat is het zicht hierop van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) en wat zegt de patiëntenbeweging hierover?
De leden van de PVV-fractie vragen hoe de kwaliteit van de palliatieve
zorg in verpleeghuizen zonder palliatieve unit gewaarborgd gaat worden?
Er is nu al een dramatisch tekort aan handen aan het bed en palliatieve
zorg is een continu proces, waarbij op ieder moment bijsturing van de
zorg noodzakelijk kan zijn. «Even wachten» of een foutje kan in de
palliatieve fase vaak grote gevolgen hebben en in vele gevallen niet te
herstellen.
De leden van de SGP-fractie constateren dat het Verbeterprogramma
Palliatieve Zorg van ZonMw een verzameling van een aantal «goede
voorbeelden» is. Deze leden ontvangen signalen dat bij het grootste
aantal niet onderzocht c.q. aangetoond is wat de bijdrage is aan de
verbetering van de palliatieve zorg. Herkent de staatssecretaris dat beeld,
en zou het gevolg daarvan kunnen zijn dat er (te) veel variatie ontstaat van
geïmplementeerde voorbeelden? De staatssecretaris schrijft dat het
Verbeterprogramma Palliatieve Zorg een belangrijke taak krijgt in het
verspreiden van goede voorbeelden. Kan de staatssecretaris aangeven
hoe hij gaat bevorderen dat dit programma de bewezen goede
voorbeelden breed implementeert?
De leden van de SGP-fractie hebben ook kennisgenomen van de resultaten van een enquête over palliatieve zorg in ziekenhuizen, die door
Leerhuizen Palliatieve Zorg en IKNL is uitgevoerd. Genoemde leden zijn
verheugd dat uit deze inventarisatie blijkt dat palliatieve zorg in ziekenhuizen de toenemende aandacht krijgt die het verdient. Uit de enquête
blijkt dat er in 39% van de ziekenhuizen een eigen consultatieteam
palliatieve zorg aanwezig is en nog eens (40%) geeft aan dat een team in
ontwikkeling is. Het aantal verleende consulten varieerde in 2011 wel
sterk: van 30 tot 650. Kan de staatssecretaris aangeven hoe hij tegen deze
variatie aankijkt en welke beleidsconclusies hij daaraan verbindt?

8

Uit de genoemde enquête blijkt ook dat de consultatieteams op verschillende wijzen worden bekostigd. Veel teams draaien bovendien op
tijdelijke financiering: 14 ziekenhuizen maken gebruik van de
DOT-financiering, 22 van interne financiering door het ziekenhuis zelf,
1 door het IKNL en 1 uit eigen beurs van de consulenten. Kan de staatssecretaris aangeven wat de oorzaken van deze variatie in financiering zijn?
De onderzoekers doen de aanbeveling om op korte termijn een structureel
aanbod van palliatieve zorg in het ziekenhuis mogelijk te maken door een
verbetering van de financieringsregel (DOT). Hoe beoordeelt de staatssecretaris deze aanbeveling? Is de staatssecretaris bereid hier werk van te
maken?
6. Zorgmodule palliatieve zorg (norm voor goede zorg)
De staatssecretaris geeft aan dat de zorgmodule palliatieve zorg zich in de
afrondende fase bevindt. De leden van de SGP-fractie zijn verheugd dat
in de zorgmodule ook aandacht is voor verbreding van de palliatieve zorg
naar meerdere ziektebeelden, waarmee uitvoering is gegeven aan de
motie-Van der Staaij c.s. (29 509, nr. 40). Uit de enquête over palliatieve
zorg in ziekenhuizen blijkt dat het beleid bij 19% van de ziekenhuizen
(vooralsnog) alleen palliatieve zorg heeft die gericht is op kankerpatiënten.
Hoe gaat de staatssecretaris bevorderen dat alle ziekenhuizen palliatieve
zorg bieden voor andere doelgroepen?
De leden van de SGP-fractie vragen de staatssecretaris of hij meer inzicht
kan geven in de inhoud van de zorgmodule. Wordt de rouwzorg van de
patiënten en de naasten ook een onderdeel van de te leveren prestatie
door zorgverzekeraars (uitgangspunt 1)? De insteek van de ingediende
motie-Van der Staaij (30 595, nr. 344) was om een integrale financiering
van de palliatieve zorg tot stand te brengen. Daarmee werd in de optiek
van de leden van de SGP-fractie ook mee bedoeld dat psychosociale zorg
met aandacht voor spirituele zorg (uitgangspunt 2) integraal deel uit
zouden gaan maken van de palliatieve zorg. Zal dit ook onderdeel
uitmaken van de te leveren prestatie door zorgverzekeraars?
7. Inkoop Zorgzwaartepakket Verpleging en Verzorging 10
Tot slot willen de leden van de SP-fractie weten of het nog steeds
voorkomt dat mensen in een verpleeghuis voor hun laatste dagen
verhuisd moeten worden, als er door gebrek aan personeel geen
zorgzwaartepakket 10 kan worden geboden. Kan de staatssecretaris
aangeven hoe vaak dit voorkomt? Voorts willen zij weten welke maatregelen de staatssecretaris neemt om dit te voorkomen.
II. Reactie van de staatssecretaris

9