Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 592

BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 april 2016
Graag informeren wij u over de uitkomsten van de informele ministeriële
bijeenkomst voor milieu en transportministers, die op 14 en 15 april 2016
onder Nederlands EU-Voorzitterschap plaats vond in Amsterdam. Deze
bijeenkomst stond in het teken van slimme en duurzame mobiliteit. Veel
lidstaten spraken hun waardering uit voor het samenbrengen van de
Europese milieu en transportministers op dit thema. Namens het
Nederlandse kabinet waren wij beiden aanwezig. Namens de Europese
Commissie woonden Eurocommissaris Bulc (Transport), Vella (Milieu,
Maritieme Zaken en Visserij) en Arias Cañete (Klimaat) de bijeenkomst bij.
Tevens was, zoals gebruikelijk, vertegenwoordiging van het Europees
parlement aanwezig.
De bijeenkomst ging op 14 april van start met een sessie over duurzame
mobiliteit (green mobility) voor de Europese milieuministers en een sessie
over connected en automatisch rijden (smart mobility) voor de transportministers. De ministers bezochten daarna de Innovatie Expo. Hier gaf de
Minister de aftrap voor het Cycling Festival Europe. In de namiddag
bespraken milieu en transportministers gezamenlijk toekomstscenario’s
voor slimme en duurzame mobiliteit.
Op 15 april werd de bijeenkomst voortgezet met een gezamenlijke sessie
over de emissies van de internationale lucht- en scheepvaart, als vervolg
op het klimaatakkoord van Parijs. De transportministers spraken naar
aanleiding van recente ontwikkelingen over transport security en tot slot
over de implicaties van grenscontroles voor de transportsector.
Connected and automatisch rijden
Doel van de sessie was, met het vaststellen van de Verklaring van
Amsterdam, een belangrijke stap te zetten in de Europese samenwerking
op het gebied van «connected and automatisch» rijden. De Verklaring van
Amsterdam is in de bijeenkomst positief ontvangen en ontving brede

kst-21501-33-592
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 592

1

steun van de lidstaten, Europese Commissie en industrie. Deze verklaring
bevat onder meer gezamenlijke doelen en stelt een agenda vast op
hoofdlijnen over onderwerpen als regelgeving, privacy en de beveiliging
van data. Zowel de Europese Commissie, lidstaten als de industrie hebben
hierin een rol. De gehele verklaring is bijgevoegd1.
In de discussie onderschreven de lidstaten het belang van samenwerking
op thema’s als; privacy, aansprakelijkheid, bescherming van data,
interoperabiliteit en (de)regulering. De Europese Commissie heeft
aangegeven een visie op connected and automatisch rijden op te stellen
en zich in te zetten de belemmeringen op Europees niveau weg te nemen.
Daarnaast vinden veel lidstaten, Europese Commissie en industrie het
belangrijk meer grensoverschrijdende testen mogelijk te maken om
ervaring op te doen. Waarbij complimenten zijn geuit voor de Nederlandse werkwijze van learning by doing en het in het bijzonder het
Nederlandse initiatief van de European Truck Platoon Challenge; de eerste
grensoverschrijdende proef met platooning trucks. De Europese
Commissie gaf aan de Verklaring van Amsterdam mee te nemen naar de
G7-vergadering op 26/27 mei 2016 in Japan.
Na het overleg in het Scheepvaartmuseum hebben de Europese Ministers
zelfrijdende auto’s kunnen ervaren in een rit naar de Innovatie Expo.
Autofabrikanten BMW, Audi, Jaguar/Landrover, Tesla, Mercedes, Volvo,
Renault, Peugeot/Citroën en onderzoeksinstituten Vedecom en TNO/DAVI
(Dutch Automated Vehicle Initiative) hebben hier auto’s voor beschikbaar
gesteld.
Transitie naar duurzame mobiliteit
Het Nederlands Voorzitterschap wilde met deze sessie de Europese
milieuministers oproepen om de transitie naar laag- en nulemissiemobiliteit te versnellen en op te schalen. Deze transitie is van groot belang om
de klimaatdoelen van Parijs te halen en biedt daarnaast kansen voor
groene groei en het verbeteren van de luchtkwaliteit in Europa.
De belangrijkste conclusies uit het debat waren dat er brede steun is voor
deze transitie; de kansen worden volop erkend door de EU lidstaten. Er is
consistent en ambitieus beleid nodig op zowel nationaal als Europees
niveau. Ook om de benodigde investeringszekerheid voor de private
sector te bieden. Daarnaast concludeerde het Voorzitterschap dat er een
integrale Europese benadering nodig is omdat elke vervoersvorm om een
eigen aanpak vraagt. Scherpere CO2-normen voor auto’s, het formuleren
van CO2-normen voor vrachtwagens, de inzet van geavanceerde
biobrandstoffen gedurende de transitie en investeringen in infrastructuur
voor alternatieve brandstoffen moeten allemaal deel uitmaken van deze
integrale benadering.
De Europese Commissie benadrukte evenals enkele lidstaten dat het
vergroten van de efficiëntie en duurzaamheid van het huidige transportsysteem niet voldoende zal zijn om de doelen op het gebied van
CO2-reductie en luchtkwaliteit te halen. In dit kader is het belangrijk dat
technologische innovaties gefaciliteerd worden. Europese fondsen, zoals
Horizon2020 en het Europees Fonds voor Strategische Investeringen
(EFSI) kunnen hier een belangrijke rol bij spelen.
In het kader van duurzame mobiliteit gaf de Minister op de Innovatie Expo
de aftrap voor het Cycling Festival Europe. Vanaf 14 april vinden, in
samenwerking met alle Nederlandse ambassades, in alle Europese
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 592

2

hoofdsteden talloze fietsactiviteiten plaats. Doel is om in Europa best
practices uit te wisselen om het fietsen te stimuleren en de fiets te laten
zien als deel van de mobiliteitsmix.
De Staatssecretaris tekende op 15 april het Bestuursakkoord Zero Emissie
OV, waar verder het IPO, de Metropoolregio Rotterdam Den Haag en de
Stadsregio Amsterdam partij in zijn. Met dit Bestuursakkoord worden
vanaf nu stapsgewijs steeds meer elektrische bussen en bussen op
waterstof aangeschaft. De energie waar ze op rijden zal in 2030 regionaal
en zonder klimaatuitstoot zijn opgewekt. Vanaf 2025 koopt Nederland
geen enkele openbaar vervoerbus meer met schadelijke uitstootgassen.
Toekomstscenario’s voor slimme en duurzame mobiliteit
In een innovatieve setting verkenden EU transport- en milieuministers
gezamenlijk toekomstscenario’s voor mobiliteit. Het Voorzitterschap
beoogde met deze sessie smart en green mobility samen te brengen. Het
was voor het eerst dat milieu en transportministers op deze manier bij
elkaar werden gebracht.
Tijdens de sessie werden (fictieve) filmbeelden getoond hoe mobiliteit er
in 2025 en in 2035 uit zou kunnen zien. Ministers werd vervolgens
gevraagd naar de drijfveren en obstakels om deze toekomstbeelden te
realiseren, en naar de acties die zowel door lidstaten als op EU niveau
genomen moeten worden om naar een slim en duurzaam mobiliteitssysteem in 2035 toe te werken. Nieuwe wetgeving voor en harmonisatie
van de ontwikkelingen rondom Intelligente Transport Systemen (ITS) was
volgens de aanwezige Ministers een belangrijk element in het toewerken
naar het transportsysteem van de toekomst. Als uitdagingen werden het
faciliteren van innovatie en het opbouwen van de benodigde infrastructuur vaak genoemd.
In de discussie werd door veel lidstaten en de Europese Commissie
benadrukt dat het realiseren van een slim en duurzaam transportsysteem
een uitdaging is waar integraal aan moet worden gewerkt door transporten milieuministers, samen met hun andere collega’s. Ook werd onderstreept dat het toekomstige transportsysteem multimodaal moet zijn;
naast (zelfrijdende) auto’s moeten ook de fiets en het OV er een grote rol
in spelen. Het Voorzitterschap gaf aan dat er ruimte moet zijn en blijven
voor leren en experimenteren in de praktijk in de vorm van living labs.
Follow-up COP21: Emissies van de internationale lucht- en
scheepvaart
Europese transport- en milieuministers bespraken in een gezamenlijke
sessie de mondiale CO2-emissies van de lucht- en scheepvaart. Tijdens
COP21 zijn in Parijs mondiale klimaatafspraken gemaakt. Lucht- en
scheepvaart zijn nu ieder verantwoordelijk voor ongeveer 2% van de
totale CO2-uitstoot. Vanwege de verwachte groei in deze sectoren zal de
uitstoot zonder aanvullende maatregelen aanzienlijk kunnen stijgen. Het
Voorzitterschap kreeg brede waardering dit onderwerp in een gezamenlijke sessie te hebben geagendeerd.
Uit het debat volgde dat de follow-up van het Parijsakkoord vraagt om een
mondiale aanpak van de emissies van lucht- en scheepvaart in zowel de
International Civil Aviation Organisation (ICAO) als de International
Maritime Organisation (IMO). Dit met het oog op de effectiviteit en de
reikwijdte van maatregelen, een gelijk speelveld en het behoud van de
Europese concurrentiekracht. Lidstaten steunen een ambitieuze Europese
inzet in ICAO en IMO. Ook tekenen zij aan dat Europa om tot mondiale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 592

3

afspraken te komen goed moet samenwerken met derde landen, ook juist
met die landen die nog reserves hebben. Langs diplomatieke weg dient
een brug geslagen te worden naar deze landen.
Het Voorzitterschap concludeerde dat een ambitieuze aanpak voor luchten scheepvaart is geboden en dat voor het beperken van emissies in de
lucht- en scheepvaart volop moet worden ingezet op een succesvolle
uitkomst van de onderhandelingen binnen ICAO en IMO. Voor de
luchtvaart is het van belang om in ICAO te komen tot een robuust
mondiaal marktmechanisme voor CO2-emissies. Voor de zeevaart is de
ambitie om op korte termijn in IMO een mondiaal verplicht datacollectiesysteem zeker te stellen. Dit is nodig om de weg vrij te maken voor
heropening van het debat over verdere maatregelen in de maritieme
sector.
Transport security
Mede naar aanleiding van de recente aanslagen in Brussel werd transport
security als onderwerp aan de agenda van deze bijeenkomst toegevoegd.
Veel lidstaten schaalden de fysieke beveiliging van publieke transportsystemen op.
Deze sessie gaf transportministers de mogelijkheid om hun zorgen te
delen over dit onderwerp. Daarnaast was er mogelijkheid tot uitwisseling
van kennis en ervaring. Enkele landen gingen in op door hun getroffen
aanvullende maatregelen zoals verscherpt toezicht en controle van
bagage en personen. Hierbij werd tevens aangegeven dat openbare
transportnetwerken en vrij reizen belangrijke verworvenheden zijn in de
EU.
De Europese Commissie gaf aan dat transport security een topprioriteit
voor hen is en benadrukte hoe belangrijk het is om informatie en best
practices te delen, ook met derde landen. De Europese Commissie wil dit
graag op de agenda houden en vraagt aan de lidstaten welke rol zij
kunnen vervullen. Het Voorzitterschap gaf aan bereid te zijn transport
security op de agenda te zetten van de Transportraad van 7 juni a.s.
Grenscontroles
Naast de problemen bij Calais staan de laatste maanden ook de passages
aan de binnengrenzen van het Schengengebied onder druk vanwege
aangescherpte grenscontroles. Een aantal lidstaten heeft namelijk de
uitzonderingsclausules uit de Schengengrenscode ingeroepen in verband
met de instroom van migranten. Deze sessie gaf lidstaten de gelegenheid
in te gaan op de knelpunten voor de transportsector aan de Europese
binnengrenzen. De meest gehoorde opvatting was dat het behoud van
open grenzen binnen Schengen een wezenlijk onderdeel is van de
Europese interne markt en dat hieraan niet al te licht getornd moet
worden. Dit sluit aan bij de inbreng die de transportsector middels
position papers voor deze sessie had aangereikt.
De Europese Commissie gaf aan dat de grenscontroles belemmeringen
vormen voor het vrije verkeer van goederen en personen in Schengen. Dit
is op korte termijn nadelig voor de transportsector (vooral in het
wegvervoer, blijkt uit een analyse van de Europese Commissie) en
belemmert op langere termijn het functioneren van de interne markt. De
Europese Commissie benadrukte daarom dat zij ernaar streeft om snel
terug te keren naar een normale Schengen situatie, met een roadmap
voor opheffing van de tijdelijke grenscontroles.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 592

4

Verschillende lidstaten gaven aan waar voor in hun land de knelpunten
zaten, zowel aan de binnengrenzen als aan de gemeenschappelijke EU
buitengrenzen over land en zee. Zowel lidstaten als de Europese
Commissie streven naar een spoedig herstel van Schengen. Het Voorzitterschap gaf tot slot aan dat de inbreng van de transportsector wordt
gewaardeerd en bereid te zijn om dit onderwerp op de agenda van de
Transportraad van 7 juni 2016 te zetten.
Vooruitblik EU-Raden
De Transportraad vindt plaats op 7 juni a.s. en de Milieuraad op 20 juni
a.s.
Beiden Raden vinden plaats te Luxemburg onder Nederlands
EU-Voorzitterschap.
De Minister van Infrastructuur en Milieu,
M.H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
S.A.M. Dijksma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 592

5