Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

28 684

Naar een veiliger samenleving

Nr. 272

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 maart 2010
In een algemeen overleg op 14 januari jongstleden (kamerstuk 28 684,
nr. 265) over het rapport «Overlast en verloedering ontsleuteld» van het
Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), heeft mijn ambtsvoorgangster u
een nadere uitwerking van het instrument preventieve dwangsom in het
kader van de aanpak van notoire overlastgevers tijdens de jaarwisseling
toegezegd.
Raddraaiers die tijdens de viering van «Oud en Nieuw» overlast hebben
veroorzaakt en strafbare feiten hebben begaan, worden thans veelal
aangepakt via de strafrechtelijke weg. Het bestaand wettelijk kader biedt
het gemeentebestuur dat belast is met de uitvoering van voorschriften –
zoals bijvoorbeeld de voorschriften als opgenomen in de Algemeen
Plaatselijke Verordening (APV) – ook diverse bestuurlijke instrumenten om
ervoor te zorgen dat een voorschrift op de juiste wijze wordt nageleefd.
De (preventieve) last onder dwangsom is een dergelijk instrument.
De (preventieve) last onder dwangsom is een bestuursrechtelijke
herstelsanctie die onder meer strekt tot het voorkomen van herhaling van
een overtreding. Een dwangsom kan ook preventief worden opgelegd
zodra het gevaar voor een overtreding klaarblijkelijk dreigt, dat wil
zeggen, indien met grote mate van waarschijnlijkheid vaststaat dat de
overtreding zal plaatsvinden. De last onder dwangsom heeft als beoogd
effect dat wordt afgezien van het begaan van een overtreding of een
herhaling daarvan.

Het verbod geldt niet voorzover in het
geregelde onderwerp wordt voorzien door
artikel 429, aanhef en onder 1 of 3, van het
Wetboek van Strafrecht of de provinciale
milieu verordening (zie model-APV van de
VNG).

Door middel van de (preventieve) last onder dwangsom kan (hernieuwd)
ordeverstorend gedrag van notoire raddraaiers worden aangepakt door
hen in de portemonnee te treffen. Concreet komt het er dan op neer dat
raddraaiers een dwangsom verbeuren als zij (een volgende keer opnieuw)
de fout in gaan. Zo’n (preventieve) dwangsomaanschrijving zou bijvoorbeeld kunnen inhouden: «Potentiële daders, u verbeurt een dwangsom
van 500 euro, als u zich tijdens de jaarwisseling schuldig maakt aan
(bijvoorbeeld) het verbod om vuur te stoken1».

kst-28684-272
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 28 684, nr. 272

1

1

Hierbij past wel de kanttekening dat het gebruik van de (preventieve) last
onder dwangsom voor de aanpak van overlastsituaties een nieuwe
ontwikkeling is. Voor zover thans bekend, is hierover nog geen jurisprudentie. Daarom kunnen de randvoorwaarden nog niet exact worden
aangegeven.
De (preventieve) last onder dwangsom wordt door het gemeentebestuur
regelmatig ingezet ter handhaving van (bouw- en of gebruiks)voorschriften, bijvoorbeeld in het kader van loze brandweermeldingen. In een
enkele gemeente is de last onder dwangsom ingezet in de strijd tegen
woonoverlast. Ook is gebleken dat een gemeente voornemens is om het
middel in te zetten tegen carbidschieters in de periode rond de komende
jaarwisseling.
Uit een verkenning met een aantal gemeenten en de Vereniging voor
Nederlandse Gemeenten (VNG) blijkt dat zij in beginsel positief oordelen
over de inzet en het beoogde effect van de (preventieve) last onder
dwangsom. De inzet van de (preventieve) dwangsom zou dan ook een
aanvulling kunnen zijn op het instrumentarium van gemeenten dat thans
wordt ingezet in de aanpak van overlast rondom de jaarwisseling.
Het initiatief bij de toepassing van de (preventieve) last onder dwangsom
ligt bij gemeenten. Zij dienen bereid te zijn om het middel in voorkomende gevallen in te zetten. Deze brief wordt in afschrift aan de VNG
gezonden en via de VNG beschikbaar gesteld aan hun leden om
gemeenten nader te informeren over de toepassingsmogelijkheid van de
(preventieve) last onder dwangsom.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
E. M. H. Hirsch Ballin

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 28 684, nr. 272

2