Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1971
Vragen van Jasper van Dijk (SP) aan de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over overheidssteun aan de Grijze Wolven (ingezonden
11 februari 2020).
Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 6 maart 2020).
Vraag 1
Wat is uw oordeel over het rapport: «De hand van de overheid voedt nog
altijd de Grijze Wolven», waarbij 22 gemeenten zijn onderzocht op hun
banden met de Grijze Wolven?1
Antwoord 1
Ik ben bekend met de inhoud van het rapport. In algemene zin geldt dat
gemeenten een subsidie ter beschikking kunnen stellen als onderdeel van
hun beleid. Ter beoordeling van deze aanvragen hanteren zij subsidiekaders.
Organisaties waarvan volgens de gemeenten de aanvraag aan de gestelde
criteria voldoet, ontvangen subsidies.
Ik ben me ervan bewust dat de Turkse Federatie Nederland (TFN) bekend
staat om haar (nationalistische) gedachtegoed2.
In de Nederlandse samenleving is ruimte voor een grote diversiteit van
beschouwingen, opvattingen, waardepatronen en leefstijlen. Dit betekent dat
mensen de vrijheid hebben hun eigen keuzes te maken binnen de kaders van
de democratische rechtsorde. De overheid staat voor deze verworvenheden
van onze democratische rechtsstaat. Onze vrijheden zijn echter geen vrijbrief
voor antidemocratisch en onverdraagzaam gedrag. Indien dit laatste
aantoonbaar het geval is, wordt daar tegen opgetreden.
Vraag 2
Deelt u de conclusie dat er tien gemeenten zijn die direct of indirect steun
verlenen aan de Grijze Wolven?

1

Doorbraak.eu, 5 februari 2020 «De hand van de overheid voedt nog altijd de Grijze Wolven»
(https://www.doorbraak.eu/de-hand-van-de-overheid-voedt-nog-altijd-de-grijze-wolven/)
2
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 2547

ah-tk-20192020-1971
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Navraag bij deze tien gemeenten leert ons dat bij de gemeenten die voor het
versturen van de beantwoording hebben gereageerd, er sprake is (geweest)
van een directe of indirecte subsidierelaties tussen gemeenten en de TFN.
Deze subsidies zijn verstrekt volgens de daarvoor geldende subsidiekaders,
vaak ten behoeve van sociale cohesie of integratiebeleid.
Binnen organisaties valt niet uit te sluiten dat er leden zijn met ideologieën
die in strijd zijn met de rechtstaat. De gemeenten die hebben gereageerd,
geven aan dat zij de ontwikkelingen met betrekking tot antidemocratisch of
onverdraagzaam gedrag, extremisme en radicalisering nauwlettend volgen.
Indien blijkt dat leden van de TFN zich hieraan schuldig maken, is dat een
zeer kwalijke zaak en zal daar tegen worden opgetreden.
Vraag 3, 4
Vindt u het aanvaardbaar dat een extreemrechtse organisatie subsidie en/of
andere diensten ontvangt van gemeenten? Zo nee, hoe gaat u deze steunverlening stopzetten?
Deelt u de conclusie van het rapport dat: «gemeenten Turkse Federatie
Nederland lidorganisaties niet langer moeten beschouwen als onschuldige
clubjes, maar hen moet herkennen als ultranationalisten en de ondersteuningskraan onmiddellijk moet dichtdraaien»?
Antwoord 3, 4
Het is aan gemeenten om subsidies beschikbaar te stellen en deze toe te
kennen aan de subsidieaanvrager.
Het stimuleren van onverdraagzaamheid, haat zaaien en het belemmeren van
de integratie en participatie van bevolkingsgroepen door extremistische
groeperingen tast de grondrechten van anderen aan. Door dergelijke,
mogelijk verhulde, boodschappen en/of gedragingen ontstaat op de lange
termijn het risico dat de Nederlandse sociale en politieke stabiliteit wordt
aangetast. Dit ziet het Kabinet als ronduit onwenselijk.
Wanneer het Kabinet constateert dat er grenzen overschreden worden op dit
gebied, zal het via de daartoe geëigende kanalen actie ondernemen.
Vanzelfsprekend wensen Nederlandse gemeenten hieraan niet bij te dragen
middels subsidieverlening. Indien er sprake is van verstoring van openbare
orde dan zal de burgemeester daar tegen optreden. De politie is alert op
strafbare feiten in woord of gedragingen en treedt in deze gevallen op. De
beoordeling hiervan ligt bij het Openbaar Ministerie.
Mijn ministerie zet bovendien in op proactieve signalering, trendanalyse en
de inzet van kennis en expertise richting gemeenten en gemeenschappen, om
ervoor te zorgen dat beginnende maatschappelijke onrust niet escaleert en op
de korte termijn (crisis) en lange termijn in goede banen wordt geleid. Zo wil
mijn ministerie bijdragen aan handelingsvaardigheid bij de omgang met
polarisatie, radicalisering, discriminatie en problematisch gedrag.
Vraag 5
Bent u bereid om de steun van overheden aan de Grijze Wolven verder te
onderzoeken en zo nodig maatregelen te nemen?
Antwoord 5
Subsidieverstrekking is een eigenstandige bevoegdheid van gemeenten.
Hierin mengt het kabinet zich in principe niet. Echter wanneer het kabinet
constateert dat er sprake is van gedragingen die de kaders van de democratische rechtsorde overschrijden, dan zal via de daartoe geëigende kanalen actie
worden ondernomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2