Reservisten binnen
de Krijgsmacht Ambitie, Doel & Noodzaak
Bureau Reservisten en Samenleving (BReS)

Contactgegevens
Bureau Reservisten en Samenleving (BReS)
Plein Kalvermarktcomplex
Gebouw C
Kalvermarkt 32
2511 CB Den Haag
+31 70 318 7271
www.bres-defensie.nl
www.facebook.com/reservistzeghetmaar
reservist2020@mindef.nl (dat wordt straks BReS@mindef.nl)

Bureau Reservisten en Samenleving (BReS)

IK DIEN
‘Op de bres voor de Krijgsmacht van morgen’

Inhoudsopgave
				

blz

Voorwoord, Jeanine Hennis-Plasschaert, minister van Defensie

3

Inleiding, generaal Tom Middendorp, Commandant der Strijdkrachten

5

Terugblik

6

Wat moeten we veranderen?

7

Wat willen we bereiken?

8

Uitgangspunten modernisering reservistenbeleid

9

Waar gaan we naar toe?

10

Hoe gaan we veranderen?

11

Dit doen we al...

13

Dit gaan we doen...

18

Conclusie

23

Aan de slag, kolonel drs. Dick Scherjon, Hoofd BReS

24

Foto omslag:
Landelijke conferentie modernisering reservistenbeleid, 2 december 2013.

Najaar 2014

Voorwoord
In de nota “In het belang van Nederland” is de koers uiteen gezet voor een krijgsmacht die operationeel en
financieel duurzaam is. In een onzekere wereld zijn vrede, veiligheid en stabiliteit niet vanzelfsprekend. Defensie
moet daarom steeds snel en adequaat kunnen reageren op veranderende omstandigheden, in Nederland en
daarbuiten. Dit vraagt om een flexibele krijgsmacht met een groot aanpassingsvermogen.
Reservisten kunnen helpen om het adaptieve vermogen van de krijgsmacht te versterken. Door de inzet van
meer reservisten kunnen we de capaciteit van de krijgsmacht uitbreiden en verbreden. Een modern en actueel
reservistenbeleid zal bijdragen aan een toekomstbestendige krijgsmacht. Daarmee is Defensie beter voorbereid
op een veranderende veiligheidssituatie, een transformerende arbeidsmarkt en de invloed van complexe
technologieën. Reservisten dienen overigens niet ter vervanging van het beroepspersoneel. Zij vormen een
verdere verrijking van onze organisatie en zijn bovendien onmisbaar om bepaalde piekbelastingen langer en
beter op te kunnen vangen.
De inzet van meer reservisten is alleen mogelijk als we goede afspraken maken met de werkgevers. Zij moeten
immers toestemming geven aan hun werknemers om zich in te zetten voor Defensie.
Er wordt daarom veel tijd en aandacht besteed aan de samenwerking met werkgevers.
In het najaar van 2013 is het Bureau Reservisten en Samenleving (BReS) opgericht om een modern en flexibel
reservistenbeleid vorm te geven. Binnen BReS werken beroepsmilitairen en reservisten, onder leiding van een
reservist, zij aan zij. De ‘S’ van samenleving benadrukt het belang van goede contacten met de buitenwereld
(bedrijfsleven, overheidsinstellingen, opleidingsinstituten etc.).
De komende jaren gaan de defensieonderdelen een groot aantal pilots uitvoeren. Op deze manier kunnen er
modellen worden ontwikkeld voor de inzet van reservisten die rekening houden met de unieke taakstelling,
organisatie, werkwijze en cultuur van de vier krijgsmachtdelen, de Defensie Materieel Organisatie (DMO), het
Commando DienstenCentra (CDC) en de Bestuursstaf.
In deze brochure wordt kort teruggeblikt op de ontwikkelingen in 2013. Tevens worden de belangrijkste
overwegingen, uitgangspunten en doelstellingen achter de intensivering van het reservistenbeleid beschreven.
Ook schetst de brochure een beeld van bovengenoemde pilots.

Jeanine Hennis-Plasschaert
minister van Defensie

2 | Reservisten binnen de Krijgsmacht

Ambitie, Doel & Noodzaak | 3

Inleiding door de Commandant der Strijdkrachten
Reservisten dienen – net als beroepsmilitairen – de
Nederlandse samenleving. Zij dragen bij aan onze
vrede, veiligheid en economie. Dat moeten we
koesteren. Ik heb dat eind vorig jaar benadrukt tijdens
het Reservistensymposium en ik doe het nu weer,
want als de nood aan de man is dan hebben we onze
reservisten hard nodig. Zowel in eigen land als
wereldwijd.
Ik denk bijvoorbeeld aan de reservisten die onze
chirurgische teams versterken bij de antipiraterijmissies voor de kust van Somalië; de
reservisten die hun expertise gebruiken om in Mali
informatie te verzamelen over leefpatronen in de
dorpen; de adviseurs in de Nederlandse Veiligheidsregio’s die de krijgsmacht helpen om politie,
brandweer en hulpdiensten te ondersteunen; alle
Natres-militairen die in eigen land oefenen en trainen
om hier vitale objecten te kunnen beschermen.

doen bij ons ervaring op met complexe vraagstukken,
leren werken onder moeilijke omstandigheden en
omgaan met stressvolle situaties.
Kortom: ook werkgevers zijn gebaat bij de inzet van
reservisten. We zoeken daarom nu in een dialoog met
werkgevers en reservisten naar een situatie waarvan
alle partijen de vruchten kunnen plukken; zowel de
werkgever, de reservist als Defensie. Ik ben ervan
overtuigd dat werkgevers in de toekomst – nog méér
dan nu al het geval is - bereid zijn om hun medewerkers tijdelijk aan ons ter beschikking te stellen.
Samen kunnen we de contouren van het reservistenbeleid van morgen tot stand brengen. Dat is in ons
aller belang.

Generaal Tom Middendorp,
Commandant der Strijdkrachten

In al die gevallen, voor al die missies en activiteiten,
hebben we reservisten nodig! Het streven is een
defensieorganisatie waarvan reservisten integraal
onderdeel uitmaken en waarbinnen hun inzet
vanzelfsprekend is.
We gaan experimenteren met de optimale inzet van
reservisten bij de verschillende defensieonderdelen. In
deze brochure wordt alvast een toekomstbeeld
geschetst en wordt meer inzicht gegeven in pilots en
proefprojecten voor de inzet van reservisten.
Defensie kan het echter niet alleen. De medewerking
van de werkgevers van reservisten -uit het bedrijfsleven én de overheid- is bij het moderniseren van ons
reservistenbeleid cruciaal. Duidelijk moet dan ook zijn
dat werkgevers er veel voor terug krijgen. Opleidingen
en kennisuitwisseling is daarvan een deel. Reservisten

4 | Reservisten binnen de Krijgsmacht

Ambitie, Doel & Noodzaak | 5

Terugblik
Anno 2014 kent de Nederlandse krijgsmacht
ongeveer 5000 reservisten. Zij zijn ondergbracht bij
de vier krijgsmachtdelen: de Koninklijke Marine
(waaronder het Korps Mariniers), de Koninklijke
Landmacht (vooral bij het Korps Nationale Reserve,
het 400 Geneeskundig Bataljon en het 1 Civiel Militair
Interactie Commando), de Koninklijke Luchtmacht
(de Groep Luchtmachtreserve) en de Koninklijke
Marechaussee. Zij zijn ingedeeld als Reservist
Militaire Taken of als Reservist Specifieke
Deskundigheid. Reservisten worden ingezet bij
missies wereldwijd, bij de uitvoeringen van nationale
taken, bij oefeningen en bij ceremoniële
gelegenheden.

Bureau Reservisten en Samenleving (BReS)

IK DIEN
‘Op de bres voor de Krijgsmacht van morgen’
In het afgelopen jaar zijn verschillende stappen gezet
in de doorontwikkeling van het reservistenbeleid. Zo is in oktober 2013 het Bureau Reservisten
en Samenleving (BReS) opgericht om een modern en
flexibel reservistenbeleid vorm te geven.

Waarom moeten we veranderen?
De naam BreS is gekozen om de wisselwerking tussen
reservisten en samenleving te onderstrepen. Het
Bureau is ondergebracht bij de Defensiestaf, bij de
Directie Aansturen Operationele Gereedstelling. De
initiatieven van BReS worden besproken met alle
defensieonderdelen en verwerkt in de opdrachten van
de Commandant der Strijdkrachten.
Boegbeelden: aanjagers van verandering
De krijgsmachtdelen hebben vorig jaar boegbeelden
benoemd om de ontwikkeling van het reservistenbeleid mede vorm te geven. Deze boegbeelden zullen
- als speciale stafofficier - de veranderingen binnen
hun krijgsmachtdeel aanjagen. Zij stemmen onderling
af wat interne en externe ontwikkelingen zijn en
dragen bij aan de implementatie van het nieuwe
beleid. Ook vertegenwoordigen zij de reservist naar
binnen en buiten.
Constructieve dialoog
In het najaar van 2013 organiseerde BReS samen met
de krijgsmachtdelen regionale discussiebijeenkomsten over het nieuwe reservistenbeleid. Het
doel van deze bijeenkomsten was ideeën en inzichten
te verzamelen om het reservistenbeleid gestalte te
geven en ook om binnen en buiten Defensie, bijvoorbeeld bij werkgeversorganisaties en vakbonden, een
brede bewustwording en steun te genereren. De reeks
discussiebijeenkomsten werd op 2 december 2013
afgesloten met een landelijke werkconferentie
waaraan onder andere sprekers van werkgevers- en
werknemersorganisaties en buitenlandse krijgsmachten hebben bijgedragen.

De omgeving waarin de krijgsmacht opereert is
complex en veranderlijk. Alleen een flexibele krijgsmacht kan daar op inspelen. Elke missie kent haar
bijzondere kenmerken - zo is de afgelopen jaren
gebleken - en vraagt steeds om andere deskundigheden. Stijgende kosten leiden tot nieuwe
uitdagingen. Het flexibiliseren van de
organisatiestructuur is noodzakelijk om een goede
aanpak van alle taken te kunnen blijven garanderen.
Het vermogen van de krijgsmacht om zich aan te
passen aan veranderingen hangt in belangrijke mate
af van de kennis en kunde van de medewerkers van
Defensie. Door onder meer de demografische
ontwikkelingen neemt het risico toe dat er in de
toekomst onvoldoende (gekwalificeerd)
defensiepersoneel is.
Een hernieuwde blik op de inzet van reservisten vormt
een belangrijke bouwsteen voor de vormgeving van
ons personeelsbeleid. Hierbij gaat het nadrukkelijk
niet om vervanging van het beroepspersoneel, maar
om een verdere verrijking van de organisatie.

Veranderende arbeidsmarkt
Volgens onderzoek van TNO in opdracht van uitzendkoepel ABU zal in 2020 drie op de tien werkenden op
de Nederlandse arbeidsmarkt een flexibel contract
hebben.
In vrijwel alle sectoren stijgt het aantal flexwerkers
omdat bedrijven en instellingen zich in toenemende
mate flexibel willen inrichten. Deze flexwerkers
bieden extra capaciteit bij piekbelasting, maar zorgen
ook voor specialistische kennis die anders niet of
onvoldoende voorhanden is.
Flexibel werken bepaalt in toenemende mate het
beeld van de arbeidsmarkt in ons land. Meer en meer
werknemers willen part-time of flexibel werken.
Defensie moet hier rekening mee houden om ook in
de toekomst een aantrekkelijke werkgever te zijn voor
jonge mannen en vrouwen en toegang te blijven
hebben tot specialistische (technische) kennis.
De krijgsmacht zal het voorbeeld van de rest van
Nederland volgen en nieuwe constructies/mogelijkheden bedenken omtrent flexibel werken. Het spreekt
voor zich dat reservisten - flexwerkers bij uitstek - in
deze constructies/mogelijkheden een voorname rol
kunnen spelen.

Reservisten bij de Koninklijke Marine

De bijeenkomsten en de werkconferentie hebben een
groot aantal ideeën en concrete voorstellen voor het
reservistenbeleid opgeleverd die bij de verdere
intensivering wordt betrokken.

Grote betrokkenheid bij het onderwerp.

6 | Reservisten binnen de Krijgsmacht

Ambitie, Doel & Noodzaak | 7

Wat willen we bereiken?

Uitgangspunten modernisering reservistenbeleid

Overwegingen om het reservistenbeleid te vernieuwen
Vergroting operationele capaciteit
De afgelopen jaren constateren we in een aantal
functionaliteiten en specialismen een tekort aan
personeel. Deze schaarste leidt tot verstoringen in het
werk van alledag, maar ook in bepaalde fasen van het
gereedstellingsproces en de inzet.
Er is een fluctuerende behoefte zowel in kwantiteit
(aantallen militairen) als in kwaliteit (kennis en
ervaring). Diversificatie van kennis is voor de
krijgsmacht in toenemende mate een succesfactor.
Reservisten kunnen een bijdrage leveren om waar en
wanneer nodig de capaciteiten en het
voortzettingsvermogen van Defensie te versterken.
Reservisten beschikken bovendien over de vereiste én
actuele kennis, gerelateerd aan een zich steeds sneller
ontwikkelende technologische omgeving.
Flexibiliteit
De arbeidsmarkt en de budgettaire kaders
veranderen. In een dergelijke omgeving is het van
belang om te beschikken over een flexibel opgebouwd
personeelsbestand en de bijbehorende capaciteiten.
Met een flexibele structuur vlakken we pieken in de
personeelsbelasting af en zijn we in staat om niches in
de personeelsbehoefte te vullen. Bovendien bieden
veranderende demografische omstandigheden in
algemene zin aanleiding voor aanpassing en
flexibilisering van de arbeidscapaciteit.
Gesloten personeelssysteem
Defensie kent nog steeds een betrekkelijk gesloten
personeelssysteem. De behoefte wordt voornamelijk
opgevuld door instroom aan de onderkant.
Instromende militairen worden vervolgens getraind
en opgeleid.

Voor goed opgeleid personeel, dat tussentijds
uitstroomt, is het vinden van adequate vervanging
dan ook geen sinecure. Door mensen die uitstromen
als reservist te binden aan de krijgsmacht blijft hun
kennis en expertise behouden voor Defensie.
Draagvlak
Reservisten zijn belangrijke ambassadeurs voor de
krijgsmacht. Dankzij hun civiele werkzaamheden en
netwerken kunnen reservisten op verschillende
locaties en in wisselende gezelschappen het defensieverhaal vertellen. Zo verstevigen zij de band tussen
Defensie en de samenleving, en dat is van belang voor
het maatschappelijk draagvlak voor de krijgsmacht.
Deze binding is bovendien van waarde vanwege de
kennis die de reservist zelf toevoegt aan Defensie en
voor een effectieve kennisuitwisseling en samenwerking met externe organisaties en instellingen.
Aanpassingsvermogen
De komende jaren zal de krijgsmacht zich blijven
ontwikkelen tot een organisatie waarbinnen beroepsmilitairen, reservisten en burgermedewerkers efficiënt
en effectief samenwerken. Door de inzet van
reservisten voorziet de organisatie in de behoefte aan
hoogwaardige specialistische kennis en is veel extra
militaire capaciteit beschikbaar.
De krijgsmacht van 2025 beschikt - mede dankzij
reservisten- over een groter aanpassingsvermogen en
een grote mate van flexibiliteit om snel en adequaat in
te kunnen spelen op veranderende omstandigheden.
Bovendien is de organisatie duurzaam en modern.
Defensie ‘fit voor de toekomst’.

Geen verdringing
Een groter beroep op reservisten zal niet ten koste
gaan van de werkgelegenheid van het huidige
personeel binnen de krijgsmacht. De krijgsmacht is
continu in ontwikkeling waardoor de mix van
beroepsmilitairen, reservisten en burgerpersoneel
wijzigt.

werkgever als de individuele reservist baat bij heeft.
Employer Support wordt de komende jaren, mede op
basis van de ervaringen in een aantal partnerlanden
nader vormgegeven.

Substantiële toename
We spreken over grotere aantallen reservisten die in
alle functies en rangen benoemd kunnen worden.
Momenteel bestaat de Nederlandse Krijgsmacht
voor nog geen 10% uit reservisten. Dat worden er
meer. In een aantal NAVO-landen hanteert men
bijvoorbeeld al percentages van tussen de 15- 30% .
Defensie wil zich niet vastleggen op een dergelijk
streefcijfer, maar streeft wel groei na. De uitkomsten
van de pilots zullen hierin meer inzicht geven.

Organisatie, aansturing en financiering
Door reservisten decentraal te koppelen aan
eenheden en organisaties, kan de band en de inzet
van de reservist (lees flexibele medewerker)
kwalitatief worden ingevuld. Reservisten worden
betaald vanuit de staande begroting. Commandanten
van defensieonderdelen krijgen meer ruimte om
flexibel om te gaan met hun budget zodat zij
effectiever en sneller in kunnen spelen op actuele
behoeftes.

Verrijking
Met de inzet van reservisten wordt de basis van de
organisatie breder en is de organisatie gevuld tot op
het gewenste niveau. Bovendien is het
voortzettingsvermogen gewaarborgd en zijn de
gewenste specialismen in voldoende mate aan de
krijgsmacht gebonden. Er is sprake van verrijking.

Aanstellingsprocedure
Er is op dit moment onvoldoende capaciteit om
aspirant reservisten binnen een redelijke termijn
gekeurd - inclusief het antecedentenonderzoek van de
MIVD - en opgeleid te krijgen. BReS gaat samen met
de defensieonderdelen bekijken hoe we
opleidingscapaciteit kunnen vergroten, bijvoorbeeld
door reservisten en personeel dat met functioneel
leeftijdsontslag is gegaan een rol te laten spelen bij
opleidingen, zodat aspirant reservisten sneller kunnen
worden aangesteld.

Employer support
Defensie moet een goede band opbouwen met zowel
de reservist en met diens civiele werkgever. Dit is niet
alleen van belang uit hoofde van goed werkgeverschap maar biedt tevens mogelijkheden om goede
afspraken over de beschikbaarheid van de reservist
voor Defensie te maken. We zoeken hierbij naar een
win-win-win situatie, waar zowel Defensie, de civiele

In 2015 is Defensie gastheer voor een internationale
conferentie over dit onderwerp.

Generaal Tom Middendorp,
Commandant der Strijdkrachten,
overhandigt de award voor de
Reservistenwerkgever 2013.

Instroom

8 | Reservisten binnen de Krijgsmacht

Doorstroom

Uitstroom

Ambitie, Doel & Noodzaak | 9

Waar gaan we naar toe?
De komende jaren zal de krijgsmacht zich blijven
ontwikkelen tot een organisatie waarbinnen
beroepsmilitairen, reservisten en burgermedewerkers
efficiënt en effectief samenwerken. De krijgsmacht
van 2025 beschikt -mede dankzij reservisten- over een
groter aanpassingsvermogen en een grote mate van
flexibiliteit om snel en adequaat in te kunnen spelen
op veranderende omstandigheden.
Door werknemers (reservisten) te delen en uit te
wisselen ontstaat er meer synergie tussen Defensie,
bedrijfsleven en overheidsinstellingen. Defensie zal in
de toekomst goede, duidelijke afspraken hebben met
het bedrijfsleven en met overheidsinstellingen over de
voorwaarden en regels voor inzet van reservisten.
Met werkgevers zal een relatie van wederkerigheid
ontstaan: zij bieden ruimte aan hun medewerkers om
als reservist op te treden en zij krijgen er een
medewerker voor terug die heeft geleerd om in
bijzondere omstandigheden een stap extra te doen en
-in teamverband- resultaat te boeken. Bij Defensie
maken leidinggeven en teamwork het verschil.
Reservisten gaan een integraal onderdeel van de
defensieorganisatie uitmaken. Bij alle defensieonderdelen, inclusief de Bestuursstaf, zullen
reservisten straks een nuttige bijdrage leveren aan
de taken van de krijgsmacht. Door een bredere inzet

Hoe gaan we veranderen?
van reservisten voorziet de organisatie in de
toekomstige behoefte aan hoogwaardige
specialistische kennis en is veel extra militaire
capaciteit beschikbaar die zowel binnen als buiten
Nederland kan worden ingezet. Reservisten spelen in
de toekomst een grotere rol in de toenemende
behoefte aan nationale steun en bijstand.
Reservisten zullen straks nog meer mogelijkheden
krijgen om zich binnen de krijgsmacht te ontwikkelen
en te verbeteren. Met behulp van cursussen,
trainingen en loopbaanbegeleiding leren reservisten
de defensieorganisatie nog beter kennen, waardoor zij
op meer plaatsen kunnen ondersteunen. De inzet is
om opleidingen en certificaten wederzijds te
erkennen. Bovendien biedt de samenwerking
werknemers de mogelijkheid om ervaring op te doen
in verschillende werelden. Ervaring in een andere
context werkt over het algemeen stimulerend.
Commandanten van eenheden op alle niveaus zullen
in de toekomst de vruchten plukken van het nieuwe
beleid. Door een bredere inzet van reservisten wordt
de schaarste aan specifieke kennis opgevangen.
Bovendien is bij alle defensieonderdelen sprake van
een groter operationeel aanpassingsvermogen.
Piekbelastingen bij inzet van de krijgsmacht kunnen
dan beter worden opgevangen.

Beroepsmilitairen en reservisten zij aan zij.

Pilots voor de inzet van reservisten
Reservisten kunnen bij alle defensieonderdelen van
meerwaarde zijn. Er zijn echter wel grote verschillen
tussen de vier krijgsmachtdelen, de Bestuursstaf, de
Defensie Materieel Organisatie (DMO) en het
Commando DienstenCentra (CDC). Een al te generieke
benadering van de inzet van reservisten binnen deze
onderdelen zal daarom niet werken. Wat bij het ene
onderdeel werkt is niet per definitie ook van
toepassing op andere onderdelen en vice versa. De
komende jaren leveren alle defensieonderdelen een
aantal suggesties voor pilots aan voor een bredere,
nieuwe inzet van reservisten van Defensie. Zo wil de
krijgsmacht experimenteren en ervaring opdoen met
de mix van reservisten en beroepsmilitairen.
Schillenstructuur
Het basismodel dat wordt gebruikt is de zogenaamde
schillenstructuur. De kern van de personele capaciteit
van Defensie bestaat uit vast beroepspersoneel.
Daar omheen kan een aantal flexibele schillen worden
opgebouwd bestaande uit reservisten, inhuurcapaciteit en externe capaciteiten van civiele en internationale militaire partners (zoals op de afbeelding
hieronder).
Bij de vier krijgsmachtdelen zal de aandacht vooral
uitgaan naar de twee categorieën reservepersoneel:
Reservisten Militaire Taken (o.a. het Korps Nationale
Reserve en de Groep Luchtmacht Reserve), Reservisten, Specifieke Deskundigheid (o.a. 1-Civiel Militair
Interactie Commando en de Zeeverkeersorganisatie)
en verschillende vormen van inzet, zoals backfill
functies (tijdelijke vervanging van uitgezonden
beroepsmilitairen).

Maatwerk is het sleutelwoord
De omvang en de samenstelling van de schillen zal per
defensieonderdeel en per functiegebied anders zijn
naar gelang behoeften, prioriteiten, financiële kaders,
arbeidsmarkt, etc..
BReS gaat samen met de defensieonderdelen
modellen uitwerken voor een passende inzet van
reservisten om Defensie effectiever en efficiënter te
maken. Hierbij zoeken we naar een mix tussen Combat
(gevechtseenheden), Combat Support (gevechtsondersteunende eenheden die zorgen voor
specialistische operationele ondersteuning zoals
vuursteun, constructietaken, inlichtingen etc.)
en Combat Service Support (ondersteunende
eenheden die diensten leveren die het werk van de
gevechtseenheden mogelijk maken, zoals onderhoud,
transport, logistiek, bevoorrading en geneeskundige
diensten).
Natuurlijk houden we rekening met de unieke
taakstelling, organisatie, werkwijze en cultuur van de
vier krijgsmachtdelen, de Bestuursstaf, DMO en CDC.
E.e.a. moet resulteren in modellen per defensieonderdeel (binnen de krijgsmachtdelen kunnen
namelijk verschillen bestaan tussen eenheden) die de
mogelijkheden en meerwaarde van de inzet van
reservisten inzichtelijk maken.

Basismodel schilstructuur

10 | Reservisten binnen de Krijgsmacht

Ambitie, Doel & Noodzaak | 11

Dit doen we al....
Er is het afgelopen jaar al veel ervaring opgedaan met de inzet van reservisten.
Hieronder staat een lijst met pilots die BReS en de defensieonderdelen reeds uitvoeren
of die al zijn voltooid.
Beoogd wordt het aantal reservisten en de
inzetmogelijkheden te vergroten door onder meer
recente dienstverlaters te benaderen, gesprekken met
werkgevers aan te gaan over uitwisselingsmodellen
en te overleggen met de krijgsmachtdelen en de
andere defensieonderdelen over op maat gesneden
inzet van reservisten.
Binnen de krijgsmacht bestaan meerdere categorieën
reservisten variërend van Natres tot specialist en
meerdere inzetvormen zoals backfill en frontfill
(uitzending). Hierdoor kan het aantal reservisten per
eenheid verschillen. Zo kennen eenheden met een
accent op gevechtstaken beduidend minder
reservisten dan eenheden die zich richten op
ondersteunende taken, zoals medici of civiel-militaire
samenwerking.

In het kader van de intensivering van het reservistenbeleid gaan we bij een beperkt aantal eenheden
kijken naar het functioneren van reservisten. De vraag
komt dan ook aan de orde of er in de toekomst méér
taken aan reservisten overgedragen kunnen worden.
Omdat reservisten parttime taken vervullen, geeft dit
ruimte om méér reservisten aan te stellen. Een aantal
eenheden wordt zo boven de 100% gevuld en kan
daarmee zowel hun inzet bij piekbelasting als hun
voortzettingsvermogen vergroten.
Binnen de krijgsmacht bestaan vacatures die soms
moeilijk gevuld kunnen worden. Reservisten kunnen
natuurlijk een rol spelen bij het vervullen van die
vacatures voor de periode dat zoiets wenselijk/nodig
is.

• Bij de Koninklijke Marine is de Zeeverkeers-		
organisatie (volledig gevuld door reservisten)
omgevormd naar een organisatie die - meer dan
voorheen - is toegesneden op de hedendaagse
behoefte van de maritieme sector in de volle
breedte. Dit betreft dus niet meer uitsluitend de
begeleiding van de koopvaardij bij grootschalig
conflicten.

• De Marine onderzoekt wat de mogelijkheden zijn

Reservist van 1 CMI Co in Afrika

Raiding Squadrons. Het streven is de reguliere
eenheden te ondersteunen en hen te ontlasten
tijdens het gereedstellingsproces.

• De Marine onderzoekt een flexibele koppeling van
het reservistenbestand aan de behoefte bij de
industrie voor z.g. training support packages bij de
verkoop van Nederlandse militaire producten
(marineschepen en systemen) aan buitenlandse
klanten.

om de drie detachementen Reservisten Militaire
Taken te koppelen aan de operationele marinierseenheden en de organisatie van deze detachementen gelijk te schakelen met die van de operationele
Reservist-marinier

12
12 || Reservisten
Verslag Conferentie
binnen de
‘De
Krijgsmacht
reservist in 2020’

Ambitie, Doel & Noodzaak | 13

• In het kader van de samenwerking tussen civiele
transportbedrijven en de Koninklijke Landmacht
wordt onderzocht in hoeverre het mogelijk is de
transport- en dienstencapaciteit flexibeler te maken
door bijvoorbeeld uitwisseling van personeel.
Hierbij zoeken we naar een win-win situatie zoals
de uitwisseling van personeel van transportbedrijven dat als reservist beschikbaar is voor
daadwerkelijke inzet bij missies of oefeningen.

• Naar aanleiding van een eerder afgeronde en
beperkt succesvolle pilot voor het opwerken van
reservisten tot pantserinfanterist, bekijken we of het
mogelijk is per bataljon een reservisteneenheid of
pool te formeren van oud-beroepsmilitairen.

• Bij diverse eenheden van de Koninklijke Luchtmacht
bestaat grote behoefte aan specialistische 		
kennis. Personeel dat de dienst verlaat is goed
opgeleid en vaak zeer ervaren. Op Vliegbasis
Eindhoven start een pilot om beroepsmilitairen die
de dienst verlaten te werven als reservist. Zij blijven
zo betrokken bij ‘hun’ eenheid en Defensie kan nog
steeds een beroep doen op de kennis en kunde van
deze mensen. De betrokkenheid van de reservist bij
de eenheid zorgt voor een hoge betrouwbaarheid
op gewenste opkomstmomenten. Als deze pilot
succesvol blijkt dan kan het principe binnen de
gehele Luchtmacht worden toegepast.

• Veel onderdelen van de Koninklijke Luchtmacht
worden regelmatig ingezet bij ceremonieële
diensten, zoals het aanbieden van geloofsbrieven,
erewachten bij staatsbezoeken, herdenkingen
etc.. De Groep Luchtmachtreserve heeft
momenteel een klein contingent medewerkers die
gespecialiseerd zijn in vaandelwacht en uitvaarten
met (beperkte) militaire eer. Door meer reservisten
aan te stellen voor ceremonieële taken kan de
werklast bij reguliere onderdelen aanzienlijk worden
verlicht.

Reservisten van de Natres

Groep Luchtmacht Reserve

14 | Reservisten binnen de Krijgsmacht

Ambitie, Doel & Noodzaak | 15

• De Landelijke Meldkamer van de Koninklijke
Marechaussee heeft bij grote evenementen (open
dagen, internationale conferenties, Nederlandse
Veteranendag e.d.) vaak behoefte aan ondersteuning, niet zijnde opsporingsambtenaren. De
KMar onderzoekt of en hoe voor deze taken
reservisten zonder militaire achtergrond kunnen
worden geworven en ingezet.

Ere-escorte KMar

• Een soortgelijke pilot zal mogelijk ook worden
gestart voor de recherche afdeling van de
Koninklijke Marechaussee.

• BReS start in samenwerking met de 43e

• BReS coördineert een onderzoek naar ervaringen

• Op de vliegbasis Gilze-Rijen wordt een pilot gestart

met de inzet van reservisten in andere (NAVO)
landen.

om te onderzoeken of opslagcapaciteit van
Defensie gebruikt kan worden door civiele partijen
waarbij civiele werknemers op deze locatie 		
functioneren als reservist.

• Cyberreservist: Het Cyber Commando) en 1 CMI
Commando werken samen aan de opzet van een
pool van cyberreservisten. Deze specialisten komen
uit allerlei sectoren (o.a. overheid, banken, telecom,
energie, consultancy, kennisinstituten) en kunnen
afhankelijk van hun achtergrond voor diverse
cybertaken worden ingezet.
Bij oefeningen zijn al diverse cyberreservisten
ingezet. Tevens zijn cyberreservisten beschikbaar
voor ondersteuning van civiele autoriteiten in het
kader van civiel-militaire samenwerking. In samenwerking met civiele partners wordt aan een
acquisitietool gewerkt om cyberspecialisten als
reservist te kunnen werven.

16 | Reservisten binnen de Krijgsmacht

• Samen met Nieuwspoort in Den Haag wordt een

Gemechaniseerde Brigade en de faculteit ‘Vrede &
Veiligheid’ van de Rijksuniversiteit Groningen, en in
een later stadium tevens met de Universiteit
Leiden, een project om studenten te interesseren
voor een carrière als academisch gevormd 		
reserveofficier.

debat georganiseerd om bewustwording te creëren
bij o.a. communicatiemedewerkers en beleidsontwikkelaars ten aanzien van Defensie in het
algemeen en de reservist in het bijzonder.

• Er is een Service Centrum Employer Support
Reservisten (SCESR) opgezet. Daarnaast
ontmoeten Defensie en werkgevers (VNO-NCW)
elkaar in het Platform Defensie-Bedrijfsleven (PDB).
Het belang van ESR en PDB maar ook de
samenhang/samenwerking met BReS vraagt
mogelijk om een intensivering en herijking. De
mogelijkheden worden onderzocht.

• Sinds april 2014 onderzoeken Defensie en het Rijk
als werkgever samen de mogelijkheden om de inzet
van reservisten werkzaam bij de Rijksoverheid te
vereenvoudigen en te bevorderen.

• BReS onderzoekt of en in welke mate zelfstandigen
(ZZP’ers) bereid en geschikt zijn om reservist te
worden binnen onze krijgsmacht.

Ambitie, Doel & Noodzaak | 17

Dit gaan we doen....
Momenteel werken BReS en de defensieonderdelen aan nieuwe suggesties en ideeën
voor de inzet van reservisten. Hieronder staan een aantal nieuwe pilots, die binnenkort
van start gaan. Dit overzicht is niet uitputtend, maar het geeft wel een indruk van de
recente ontwikkelingen.

• Het zoeken en matchen van specifieke behoeften

• De ondersteuning van de operationele eenheden
door walondersteuning bij de Koninklijke Marine
staat regelmatig onder druk. Reservisten kunnen
hierin een rol spelen door bijvoorbeeld te assisteren
bij onderhoud, waar te nemen voor staande
bemanningsleden of ondersteuning te leveren in de
vorm van nautische capaciteit.

• De afdeling Opleidingen Koninklijke Marine 		
ontwikkelt en verzorgt loopbaan- en functieopleidingen binnen de Marine. De behoefte aan
opleidingen is echter groter dan het aanbod.
Reservisten kunnen - na enige opleiding - de
instructiecapaciteit uitbreiden en helpen bij 		
onvoorziene behoeften en bij zogenaamde 		
opleidingspieken.

Reservist bij operatie Atalanta

18 | Reservisten binnen de Krijgsmacht

• Het onderhoud van onderzeeboten is zeer 		
specialistisch werk op technisch gebied. Het kost
veel geld om dit uit te laten voeren door het
bedrijfsleven of door personeel dat geen ervaring
heeft met onderzeeërs. Bovendien wordt niet altijd
de gewenste en benodigde kwaliteit geleverd.
Door onderzeebootpersoneel dat de dienst verlaat
aan te stellen als reservist, kan de Marine gebruik
blijven maken van hun kennis en expertise.

• Momenteel heeft het Maritime Warfare Centre
onvoldoende capaciteit om alle recente 		
ontwikkkelingen op het gebied van maritiemmilitair optreden in doctrines te vatten. Het 		
samenstellen van een ‘schrijfteam’ uit Reservsisten
Specifieke Deskundigheid kan deze leemte 		
opvullen.

• De Staf van het Eerste Duits-Nederlands Korps is
onder meer verantwoordelijk voor het voorbereiden
en inzetten van een Head Quarter Land Component
Command. NAVO en EU doen periodiek een beroep
op het Korps om deze functionaliteit te leveren. Dat
vraagt veel aanvullende kwaliteit en capaciteit die
niet regulier voorhanden is. Reservisten kunnen met
hun kennis en ervaring -na wat opleiding- wellicht
een bijdrage leveren.

• De Task Force Nationale Inzet onderzoekt -samen
met het Korps Nationale Reserve- welke rol
reservisten van de Natres kunnen spelen bij de
algemene ondersteuning van het civiele gezag bij
ramp- en/of incidentbestrijding.

• Momenteel wordt geëxperimenteerd met de
mogelijkheden van individuele inzet van reservisten,
bijvoorbeeld bij tijdelijke projecten, de tijdelijke
invulling van vacatures of bij het opvangen van
piekbelasting.

(uitvragen) met beschikbare en geschikte reservisten
is arbeidsintensief. Momenteel voert het 1 Civiel
Militair Interactie Commando een pilot uit met een
zogenaamde matchingtool. Een applicatie waarin
reservisten hun cv, ambitie en beschikbaarheid
vastleggen. Na afloop van de pilot wordt bekeken of
dit systeem defensiebreed kan worden ingevoerd.

• Bij nationale inzet geeft Defensie op verschillende
niveaus militair advies aan civiele crisispartners,
bijvoorbeeld over de inzet van defensiecapaciteiten.
Er bestaat behoefte aan meer specialistische kennis
voor deze ondersteuning. Reservisten-specialisten
met ervaring in het civiele veiligheidsdomein
kunnen deze behoefte vervullen.

• Het blijkt voor Defensie moeilijk om vacatures voor
artsen te vullen. Een militair arts die de dienst
verlaat heeft specifieke kennis en ervaring waar de
organisatie in de reguliere bedrijfsvoering en bij
operationele inzet veel behoefte aan heeft. Door de
arts bij dienstverlating aan te stellen als reservist,
blijft deze kennis voor Defensie behouden en
inzetbaar.
Ondersteuning civiele autoriteiten

Ambitie, Doel & Noodzaak | 19

• Door de invoering van de Reaper UAV is een forse
uitbreiding van de data-analysecapaciteit
noodzakelijk. De mogelijkheid wordt onderzocht
om naast een vaste component van beroepsanalisten bij de Koninklijke Luchtmacht enkele
tientallen reservisten te werven die vooral de eerste
analyseslag van de data moeten gaan uitvoeren.
Met name ICT-studenten lijken een interessante
doelgroep.

• De staf van de Luchtmacht werkt momenteel aan
een studie naar onder meer de rol die reservisten
kunnen spelen in het (tijdelijk) vullen van Air
Command & Control functies binnen multinationale
hoofdkwartieren.

• De Brigade Den Haag beveiliging is belast met de
beveiliging van Koninklijke paleizen en andere
objecten in Den Haag. Ook heeft de brigade 		
specifieke beveiligingstaken en voert ze ceremonieële taken uit. Door deze brede taakstelling is er
regelmatig meer capaciteit nodig dan de brigade
kan leveren. Door meer reservisten in te zetten kan
de KMar deze tekorten makkelijker opvangen,
waardoor de ‘slagkracht’ toeneemt.

• De KMar heeft grote behoefte aan strategische
analisten die beschikken over uitgebreide civiele
(ICT en cyber) ervaring. Reservisten passen 		
uitstekend in deze rol/functie.
De strategische analisten zullen het informatiegestuurd optreden van de KMar ondersteunen.
Door inzet van reservisten is uitwisseling van civiele
en militaire kennis mogelijk waardoor efficiëntie en
effectiviteit toenemen.

Schietinstructie reservisten

Inzet reservisten bij bluswerkzaamheden

20 | Reservisten binnen de Krijgsmacht

Ambitie, Doel & Noodzaak | 21

Conclusie
Organisaties passen zich voortdurend aan in
veranderende omstandigheden. Dat geldt ook voor de
samenstelling van het personeel van de krijgsmacht.
Civiele organisaties in Nederland (bedrijfsleven,
overheidsinstellingen) zijn in toenemende mate
gebruik gaan maken van flexkrachten. De vraag is of
dit ook passend is - en in welke mate - voor Defensie.

• Bij het voorzieningsproces van de Defensie 		
Materieel Organisatie (DMO) speelt project-		
management een belangrijke rol. DMO heeft een
aantal vaste projectleiders, maar voorziet de
komende jaren ook steeds meer behoefte aan een
flexibele schil om specifieke kennis toe te voegen en
piekbelasting op te vangen. De inzet van reservisten
zal resulteren in verdere professionalisering van
projectmanagement bij Defensie.

• In zowel de civiele als militaire gezondheidszorg is
sprake van een toename in differentiatie en 		
specialisatie van medische professionals. Niet alle
kennis is beschikbaar binnen Defensie. In deze pilot
wordt het bestaande concept Instituut 		
samenwerking Defensie en Relatieziekenhuizen
(IDR) verder uitgebouwd. Door de inzet van 		
reservisten kan het Commando DienstenCentra de
bestaande capaciteit en nieuwe medisch specialistische kennis uitbreiden.

• Veel eenheden van het Commando DienstenCentra
zijn recentelijk gereorganiseerd, zijn aan het 		
reorganiseren of gaan reorganiseren. Om deze
reorganisaties te evalueren en begeleiden is er
grote behoefte aan meer capaciteit op 		
deze terreinen.

Het is een gegeven dat de krijgsmacht zich moet
voorbereiden op de toekomst. Ook op personeelsgebied moeten we meer adaptief worden. Reservisten
spelen daarin een sleutelrol, omdat zij voor extra
vulling kunnen zorgen in lastig te werven
functiegebieden. Bovendien zorgen zij voor veel extra
capaciteit wanneer daar behoefte aan is. Hier in
Nederland of buiten onze landsgrenzen. Zo vormen
reservisten een belangrijke bouwsteen voor de
flexibele en adaptieve krijgsmacht van de toekomst.

De vernieuwing gaan we stapsgewijs doorvoeren.
De komende jaren gaat Defensie bij alle onderdelen
onderzoeken hoe de praktische uitwerking vorm
gegeven kan worden. Het gaat hierbij nadrukkelijk om
een mix van gevechts- en ondersteunende eenheden
en staven.
Door te experimenteren en ervaring op te doen met
de inzet van reservisten gaan we van ‘ist’ naar ‘soll’.
Hierbij zullen we regelmatig een pas op de plaats
maken en evalueren of we op koers liggen.

Er ontstaat straks een nieuw model voor de in-,
door- en uitstroom van personeel. Medewerkers
stromen niet alleen uit, maar kunnen als reservist
opnieuw instromen en op een andere wijze deel uit
maken van de defensieorganisatie.

Groep luchtmachtreserve

Inzet van reservisten kan van grote meerwaarde zijn
bij evaluaties, doorlichtingen, advies en assistentie.
Bovendien zorgen reservisten voor waardevolle
maatschappelijke reflectie.

• De Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst
(MIVD) onderzoekt mogelijkheden voor een poule
reservisten voor (met name) uitzendingen. De inzet
van reservisten kan helpen om het werk van
burgerpersoneel bij de MIVD beter te reguleren.

22 | Reservisten binnen de Krijgsmacht

Ambitie, Doel & Noodzaak | 23

Aan de slag!
De doelstellingen die omschreven staan in deze
brochure zijn ambitieus, maar tegelijkertijd ook
realistisch, haalbaar en – naar mijn stellige overtuiging noodzakelijk. Een nieuw modern
reservistenbeleid vergroot de flexibiliteit en het
aanpassingsvermogen van Defensie. Reservisten
kunnen en willen bijdragen wanneer hun directe
omgeving (werk en thuis) hen daartoe in staat stelt en
de krijgsmacht een structuur biedt waarin reservisten
hun talenten en capaciteiten in kunnen zetten.
In het ideaalbeeld van onze minister én de CDS
vormen reservisten straks een integraal en
vanzelfsprekend onderdeel van de krijgsmacht. Dat is
ook mijn verwachting. Ik denk dat we in 2025 een
organisatie zullen hebben waarbinnen de schotten
tussen categorieën werknemers: reservisten,
beroepsmilitairen en burgermedewerkers, grotendeels zijn verdwenen. Mensen zullen straks
eenvoudig kunnen overstappen tussen categorieën.
De infanterist ,marinier of vlieger van 2025 zal - na
een aantal jaren als militair - Defensie op een
gegeven moment inruilen voor een civiele baan.
Ook na het beëindigen van de actieve loopbaan kan
hij of zij als reservist nog steeds een bijdrage leveren
aan vrede en veiligheid.

Generaal Middendorp, kolonel (R) Scherjon,
minister Hennis-Plasschaert

24 | Reservisten binnen de Krijgsmacht

BReS gaat zich de komende jaren inzetten om de
ambitie van de minister én de CDS zoals verwoord in
deze brochure te verwezenlijken door middel van
bestaande en nieuwe pilots. De komende jaren gaan
wij ook de relatie en de samenwerking met civiele
werkgevers verbeteren om afspraken te kunnen
maken over de inzet van reservisten. We zorgen voor
uitwisseling van (internationale ) kennis en ervaring
waardoor we het wiel niet opnieuw gaan uitvinden.
Wij ontwikkelen nieuw beleid zonder dat we vooraf
weten hoe het er precies gaat uit zien. Dat is best
lastig.
Maar we doen het gelukkig niet alleen. Tijdens onze
landelijke conferentie over het reservistenbeleid bleek
al dat heel veel mensen zich willen inzetten voor
Defensie en mee willen denken over dit vraagstuk.
Ons gemeenschappelijk doel is een duurzame,
moderne en toekomstgerichte defensieorganisatie.
Ook u kunt hier aan bijdragen.
Kolonel (R) drs. Dick P. Scherjon
Hoofd BReS