Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

740
Vragen van het lid Van der Plas (BBB) aan de Minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit en de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat
over het bericht «Klimaatimpact Nederlandse veestapel fors overschat»
(ingezonden 20 september 2021).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit),
mede namens de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat
(ontvangen 16 november 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2021–2022, nr. 91.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Klimaatimpact Nederlandse veestapel fors
overschat»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat de inzichten uit het, door het Intergovernmental Panel
on Climate Change (IPCC) aangedragen rapport, een herbeoordeling vereisen
van de klimaatopgave die aan de melkvee- en rundveehouderij is opgelegd?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Nee deze mening deel ik niet. In het rapport worden bevindingen van een
modelonderzoek aangehaald, waarin een vergelijking wordt gemaakt tussen
de rekenmethode GWP* en GWP100 (de huidige standaard) over het
berekenen van het opwarmende effect van methaan bij constante en bij
stijgende methaanuitstoot over een periode van 20 jaar. De rekenmethode
GWP* wijst niet uit dat de invloed van koeien drie tot vier keer minder is dan
gedacht. Het drukt alleen de invloed van kortlevende broeikasgassen, zoals
methaan, op de opwarming van de aarde anders uit in de tijd dan GWP100.
De rekenmethode GWP* laat zien dat het reduceren van methaan een
efficiënte manier is om op korte termijn de opwarming van de aarde af te
zwakken. Aanpassing van de internationale afspraken door nieuwe inzichten

1

ah-tk-20212022-740
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Telegraaf.nl, 14 september 2021 (https://www.telegraaf.nl/nieuws/106651108/klimaatimpactnederlandse-veestapel-fors-overschat)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

kan doorvertaling krijgen in het klimaatbeleid van Nederland. Dat is vooralsnog niet aan de orde.
Ik licht bovenstaande graag nader toe. Het IPCC bestaat uit drie werkgroepen:
werkgroep 1: Visies en principes «Oorzaken», werkgroep 2: Gevolgen,
kwetsbaarheden en adaptaties en werkgroep 3: Mitigatie «terugdringen van
broeikasgasemissies». Het genoemde IPCC rapport is een product van
werkgroep 1. Dit rapport geeft alleen een weergave van actuele wetenschappelijke inzichten van klimaatonderzoek, waaronder verschillende methodes,
zoals GWP100 en GWP*, voor het berekenen van de bijdrage van kortdurende
broeikasgassen, zoals methaan, aan de mondiale opwarming. Het IPCC doet
daarbij geen uitspraak over welke methode beter zou zijn of welke methode
gebruikt zou moeten worden.
Voor het vergelijken en wegen van de bijdrage van broeikasgassen in de loop
van de tijd maakt het uit met welke rekenmethode gewerkt wordt en over
welke periode deze impact worden vergeleken. Binnen de internationale
klimaatafspraken is door alle landen afgesproken om te werken met de
Global Warming Potential 100 rekenmethode, ook wel GWP100 genoemd.
Daarmee wordt de impact van de broeikasgassen over een periode van
100 jaar berekend en vergeleken met de bijdrage van CO2. Met deze
rekenmethode kan de impact van de broeikasgassen (zoals methaan, lachgas
en CO2) in de loop van de tijd met elkaar vergeleken en verrekend worden in
CO2-equivalenten. Met deze methode kunnen de bijdragen van broeikasgassen en van landen door de tijd heen en ten opzicht van elkaar eenvoudig
worden vergeleken.
In het IPCC rapport worden er naast de GWP100 andere rekenmethoden,
waaronder de zogenoemde GWP*, beschreven. Deze GWP* methode geeft
met name het effect van de kortlevende gassen zoals methaan anders weer
dan bij GWP100. Met GWP* wordt vooral gekeken naar het effect van de
verandering van de emissie van methaan op het opwarmende effect.
De verschillen tussen deze 2 methoden worden met onderstaande grafiek2
geïllustreerd.

Bovenstaande grafiek schetst dat methaanemissie (berekend met GWP*) in
de eerste jaren na de uitstoot een sterk opwarmingseffect heeft en dat deze
relatief snel afneemt. Als met een gemiddelde waarde gerekend wordt, zoals
bijv. bij GWP100, dan is het gemiddelde opwarmingseffect in de eerste jaren
van de uitstoot lager dan het daadwerkelijke opwarmingseffect, en jaren
daarna hoger dan het daadwerkelijke opwarmingseffect. GWP* maakt
inzichtelijk dat bij gelijkblijvend emissies van methaan er een evenwicht
ontstaat in de luchtconcentratie van methaan in de atmosfeer. Bij afnemende
methaanemissie neemt de luchtconcentratie ook af en daarmee ook het
opwarmingseffect. De reductie van methaanemissie moet dan echter wel op
mondiale schaal plaatsvinden. De bijdrage van (toe- of afnemende) nationale
emissies van methaan wordt dan afhankelijk van de mondiale emissietrend.
Beide rekenmethoden geven relevante inzichten over de impact van methaan.
Daarom is het goed dat IPCC beide methoden schetst en deze in samenhang
en op mondiale schaal worden bezien. Welke implicaties deze verschillende
methoden voor mitigatiestrategieën hebben, zal worden behandeld in het
2

Grafiek komt uit artikel: Lynch, J., Cain, M., Pierrehumbert, R., & Allen, M. (2020). Demonstrating GWP*: a means of reporting warming-equivalent emissions that captures the
contrasting impacts of short- and long-lived climate pollutants. Environmental Research
Letters, 15(4), 044023. https://doi.org/10.1088/1748–9326/ab6d7e.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

rapport van werkgroep III (mitigatie) van het IPCC, dat in het voorjaar van
2022 uitkomt.
Na afronding van de 6e assessment cyclus in het derde kwartaal van 2022,
zullen de IPCC inzichten uit deze cyclus in VN-verband worden besproken en
kunnen dan leiden tot aanpassing van de internationale afspraken over de
wijze waarop de bijdrage van (verschillende) broeikasgassen wordt berekend.
Bij aanpassing van deze afspraken zal dit ook doorvertaald worden in het
klimaatbeleid van Nederland. Dat is vooralsnog niet aan de orde.
Vraag 3
Bent u op de hoogte van de passage «nieuwe inzichten ten aanzien van [...]
methaan in de koolstofcyclus zullen ten gunste [...] komen van de opgave van
de zuivelsector» in het klimaatakkoord? Kunt u aangeven op welke wijze u
met deze nieuwe inzichten uitvoering gaat geven aan deze afspraak in het
klimaatakkoord?
Antwoord 3
Ik ben op de hoogte van de genoemde passage en ik vind het belangrijk om
in gesprek te blijven over (wetenschappelijke) inzichten, zo ook met de
melkveesector binnen de klimaattafel Landbouw en Landgebruik. Afspraken
die zijn gemaakt in het kader van het internationale klimaatakkoord blijven
daarbij leidend. Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 2 geeft het
IPCC-rapport de actuele wetenschappelijke inzichten weer en worden de
internationale afspraken in dit rapport niet herzien, noch beoordeeld.
Vraag 4
Erkent u dat er in Nederland melk met een footprint van 1,2 kg CO2 per liter
melk geproduceerd wordt en dat het verplaatsen van melkproductie van
Nederland naar het buitenland kan leiden tot een toename van de uitstoot
van broeikasgassen, omdat de vraag naar zuivel stijgt en de carbon footprint
van melk wereldwijd gemiddeld 2,4 kg CO2 per liter melk bedraagt?
Antwoord 4
Verplaatsing van melkproductie naar een ander land kan leiden tot een
afname of toename van de uitstoot. Dit is afhankelijk van veel factoren en
verschillend per bedrijf.
Vraag 5
Deelt u de mening dat, gezien het feit dat klimaat een mondiaal thema is, dat
ook als zodanig moet worden bezien, het verplaatsen van de productie van
levensmiddelen naar landen waar deze met een hogere footprint geproduceerd worden, negatief bijdraagt aan klimaatverandering?
Antwoord 5
Klimaatverandering is inderdaad een wereldwijde uitdaging. Het voorkomen
van verdere klimaatverandering vergt samenwerking met meerdere landen.
Daarom hecht ik veel waarde aan de internationale afspraken waar Nederland
zich aan verbonden heeft. Deze internationale afspraken moeten leiden tot
een daling van de emissies wereldwijd en niet tot een verplaatsing van
emissies tussen landen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3