Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 405

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 juli 2010
In deze brief informeer ik u over de onderwerpen die op de agenda staan
van de Landbouw- en Visserijraad van 12 juli 2010 in Brussel.
Het Belgisch Voorzitterschap zal zijn werkprogramma voor het komend
half jaar presenteren. De Raad zal van gedachten wisselen over het
rapport van de High Level Group Zuivel en de Europese Commissie zal
een terugmelding verzorgen over een specifiek alcoholmonopolie in
Duitsland.
Werkprogramma van het Belgisch Voorzitterschap
(Presentatie door het Voorzitterschap)
Van juli tot en met december 2010 is België voorzitter van de Raad. Het
Belgische Voorzitterschap zal tijdens deze Raad het officiële werkprogramma presenteren, getiteld «Samen voor een Europa in actie». Op
landbouwgebied heeft het Belgische Voorzitterschap de volgende
prioriteiten aangewezen: de toekomst van het Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid (GLB) na 2013, het verslag van de High Level Group
Zuivel, kwaliteitsbeleid voor landbouwproducten en de concurrentiepositie van landbouw en de agro-industrie. Op het gebied van fytosanitaire,
veterinaire en voedselveiligheidsaangelegenheden zal het Belgisch
Voorzitterschap het auditrapport van de Commissie over de herziening
van het plantengezondheidsbeleid agenderen. Ook zal het Belgisch
Voorzitterschap het Europese standpunt afstemmen over de voortzetting
van de onderhandelingen met derde landen over sanitaire en fytosanitaire
voorwaarden bij in- en uitvoer. België zal tevens de nodige aandacht
besteden aan de opvolging van de werkzaamheden van de Raad over
genetisch gemodificeerde organismen.
Op visserijgebied zal het komend half jaar met name aandacht worden
besteed aan de herziening van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid

kst-21501-32-405
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-32, nr. 405

1

(GVB), de vangstmogelijkheden 2011 en het oprichten van nieuwe
meerjarenbeheerplannen.
Rapport van de High Level Group Zuivel
(Presentatie door de Commissie en gedachtewisseling)
De Commissie zal aan de Raad het rapport van de High Level Group
Zuivel (HLG) presenteren met daarin zeven aanbevelingen. Deze treft u
volledigheidshalve, en conform mijn toezegging in het Algemeen Overleg
van 24 juni jl., als bijlage aan.1
De HLG die in oktober 2009 door de Europese Commissie werd ingesteld
en waar alle 27 lidstaten deel van uitmaken, had als opdracht de mogelijkheden tot stabilisatie van de zuivelmarkt voor de middellange en lange
termijn te onderzoeken, mede met het oog op de afschaffing van de
melkquotering in 2015. Het was het antwoord van de toenmalige
Commissaris Fischer Boel op de vraag van 22 lidstaten onder leiding van
Duitsland en Frankrijk om vergaande maatregelen te nemen ter ondersteuning van de zuivelmarkt.
De HLG heeft ondermeer gezocht naar oplossingen om te grote schommelingen in de zuivelprijzen in de toekomst te kunnen ondervangen.
Inmiddels heeft de zuivelmarkt zich hersteld en zijn de marktprijzen flink
gestegen. De HLG bestond uit hoogambtelijke vertegenwoordigers van de
lidstaten en werd voorgezeten door de directeur-generaal Landbouw en
Plattelandsontwikkeling van de Europese Commissie. Het eindrapport is
aangeboden aan Commissaris Cioloş.
Verwacht mag worden dat Commissaris Cioloş de aanbevelingen van de
HLG zwaar laat meewegen bij het opstellen van wetgevingsvoorstellen
voor de zuivelsector, die hij voor het einde van dit jaar wil presenteren aan
de Raad en het Europese Parlement.
In het eindrapport staan zeven aanbevelingen die moeten leiden tot een
meer stabiele zuivelmarkt in de toekomst en tot meer stabiele inkomens
van de melkveehouders. De aanbevelingen vormen een compromis van
de verschillende opvattingen die in de lidstaten leven over de aanpak van
de instabiliteit van de zuivelmarkt op de middellange en lange termijn. In
deze brief licht ik elk van de aanbevelingen toe en voorzie ik deze van een
oordeel.
Aanbeveling 1:
De HLG stelt allereerst dat versterking van de contractuele relaties in de
zuivelketen noodzakelijk is om beter in te kunnen spelen op de signalen
van de markt en het aanbod aan de vraag aan te passen. Daartoe wordt de
Commissie uitgenodigd te onderzoeken op welke manier leveringscontracten tussen melkveehouders en zuivelverwerkers het beste vorm
kunnen krijgen, ofwel door het opstellen van richtlijnen, ofwel door
wettelijke regelingen. Nederland heeft zich doorlopend uitgesproken voor
vrijwilligheid van contracten en voor erkenning van de bijzondere positie
van zuivelcoöperaties.
Dit laatste omdat het Nederlandse systeem van afspraken van de
zuivelcoöperaties met hun ledeneigenaren goed werkt. Zowel het
vrijwillige karakter van de contracten als de speciale status van coöperaties wordt mede op verzoek van Nederland daarom uitdrukkelijk erkend
in de aanbeveling.
1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-32, nr. 405

2

Aanbeveling 2:
In de zoektocht naar versterking van de onderhandelingspositie van
producenten vraagt de HLG aan de Commissie een voorstel te doen voor
een wettelijke regeling met een bepaling die het melkproducenten
toestaat via producentenorganisaties gezamenlijk te onderhandelen met
een zuivelverwerker over contractvoorwaarden. Een dergelijke bepaling
kan blijvend of tijdelijk van aard zijn, maar moet wel kunnen worden
herzien. De huidige regelgeving op het gebied van het mededingingsbeleid biedt slechts beperkte ruimte om als groep prijsafspraken te maken
met zuivelverwerkers. Ik ben geen voorstander van een versterking van de
uitzonderingspositie van de zuivel in het mededingingsrecht en de
aanbeveling maakt daarvan ook melding. Ook enkele andere lidstaten zijn
die mening toegedaan. Wel ben ik van oordeel dat een optimaal gebruik
van de bestaande interpretatieruimte noodzakelijk is. In de aanbeveling is
voorts op verzoek van Nederland en enkele andere lidstaten aangegeven
dat de speciale positie van de zuivelcoöperatie niet mag worden ondermijnd. Bovendien zou de eventuele aanpassing van de regelgeving ook
slechts van tijdelijke aard moeten zijn.
Aanbeveling 3:
Ook inter-brancheorganisaties hebben de aandacht van de HLG gehad.
Gesuggereerd wordt in deze aanbeveling dat de Commissie verder
onderzoekt of de huidige bepalingen voor de inter-brancheorganisaties in
de groenten- en fruitsector ook toepasbaar kunnen zijn in de zuivelsector.
Gesteld is wel dat het goed functioneren van de interne markt moet
worden gewaarborgd.
Aanbeveling 4:
Transparantie in de zuivelketen is van groot belang, zo onderschrijft ook
de HLG. In deze aanbeveling wordt de Commissie uitgenodigd de
prijstransparantie te vergroten via het European Food Price Monitoring
Tool en Eurostat. De nationale statistische bureaus wordt gevraagd te
kijken naar de mogelijkheden voor meer informatieverstrekking, waarbij
wel moet worden gelet op effectiviteit en kosten. Ik ondersteun deze
aanbeveling.
Aanbeveling 5:
In deze aanbeveling(en) wordt gesteld dat het huidige vangnet aan
marktmaatregelen als adequaat wordt beschouwd. Dit beleid heeft in 2009
goed gewerkt en een de val van de melkprijzen gestuit. De Commissie
wordt gevraagd te zoeken naar nieuwe instrumenten om inkomensschommelingen op te vangen onder de voorwaarde dat ze moeten passen in de
definitie van de groene box in de WTO (niet handelsverstorend). Zoals ik
diverse malen in uw Kamer heb aangegeven, heeft Nederland zich
uitgesproken tegen de wens van een groep van 22 lidstaten, geleid door
Frankrijk en Duitsland, om de afgesproken quotumgroei terug te draaien.
Ook heb ik mij geen voorstander getoond van de inzet van exportrestituties. In weerwil van de wens van de genoemde 22 lidstaten heeft de
HLG-voorzitter conform de Nederlandse wens vastgehouden aan
handhaving van de in de Health Check gemaakte afspraken over een
afgeslankt vangnet in de vorm van (in duur en volume) beperkte interventiemaatregelen en handhaving van de quotumverruiming.
Aanbeveling 6:
Het belang van een goede etikettering om imitatieproducten te onderscheiden van zuivelproducten is door de HLG erkend. De Commissie
wordt tegelijkertijd gevraagd de haalbaarheid te onderzoeken van
verschillende opties van een verplichte of vrijwillige etikettering van de
plaats van herkomst van zuivelproducten. Ik ben geen voorstander van
verplichte oorsprongsetikettering voor zuivelproducten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-32, nr. 405

3

Aanbeveling 7:
De HLG onderstreept het belang van innovatie en onderzoek in de
zuivelsector en nodigt de Commissie uit voorstellen te doen voor een
versterking van het plattelandsbeleid. De landbouwsector inclusief de
zuivelsector moet meer en beter gebruik maken van de fondsen die ter
beschikking staan.
Ik zal in de Raad aangeven dat ik over het geheel genomen positief ben
over de aanbevelingen. Ik zal o.a. benadrukken dat het van belang is dat
de High Level Group heeft vastgehouden aan de besluiten van de Health
Check en dat met de jaarlijkse verruiming van de melkquota moet worden
doorgegaan zodat er een zachte landing van de melkquotering tot stand
komt in Nederland. Ik zal verder nogmaals aangeven geen voorstander te
zijn van een wettelijke verplichting voor melkveehouders en afnemers om
schriftelijke contacten af te sluiten en aangeven geen voorstander te zijn
van nieuwe uitzonderingen van mededingingsregels voor de zuivelsector.
Duits alcoholmonopolie
(Presentatie door de Commissie en gedachtewisseling)
Sinds 1918 kent Duitsland een staatsmonopolie voor ethylalcohol ten
behoeve van landbouwkundig gebruik. Dit staatsmonopolie is in 2007
onderdeel geworden van artikel 184(3) van de Gemeenschappelijke
Marktordening (Vo. 1234/2007). Naar verwachting zal de Commissie
rapporteren over de marktontwikkelingen in Duitsland en mogelijk zal zij
voorstellen tot een tijdelijke verlenging van de derogatie die Duitsland op
dit terrein van oudsher heeft. Ik zal kennisnemen van de Commissierapportage en eventuele Commissievoorstellen terzake.
De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
G. Verburg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-32, nr. 405

4