Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2008–2009

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2569
Vragen van het lid Heerts (PvdA) aan
de minister van Justitie over het
betalen van borgsommen in plaats
van voorarrest. (Ingezonden 1 april
2009)
1
Kent u het bericht «Europa dwingt tot
vaker toepassen van de borgsom in
het Nederlandse strafprocesrecht»?1
2
Hoe vaak wordt jaarlijks ter
zekerheidstelling van de voorwaarden
voor schorsing van voorlopige
hechtenis de storting van een
geldsom (borgsom) gevraagd, zoals
bedoeld in artikel 80 van het Wetboek
van Strafvordering? Om welke
bedragen gaat het?
3
Deelt u de mening dat de huidige
borgsomregeling «de borgsom,
omdat het een complex systeem is,
maar zelden [wordt] gebruikt.» en dat
rechters «met duidelijke richtlijnen
[...] eerder geneigd zijn de borgsom
toe te passen»? Zo ja, wat gaat u
hieraan doen? Zo nee, waarom niet?
4
In hoeverre kunnen Europese
verdragen, bijvoorbeeld over het
Europees surveillancebevel, een druk
op Nederland gaan leggen om meer
voor alternatieven voor het
voorarrest te gaan kiezen, waaronder
het opleggen van een borgsom?

KVR36141
2009Z06075
0809tkkvr2569
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

5
In hoeverre laat het Nederlands recht
het opleggen van de bovenbedoelde
borgsom naar draagkracht toe? Zo er
juridische belemmeringen zijn, welke
zijn dat?
6
Deelt u de mening dat het naar
draagkracht opleggen van een
borgsom aan een verdachte van een
vermogensdelict tevens kan dienen
als een vorm van voorschot op een
eventuele maatregel tot terugbetaling
van wederrechtelijk verkregen
voordeel op basis van artikel 36e Sr
of andere wijzen van afromen van
criminele winsten? Zo ja, in hoeverre
ziet u nu al mogelijkheden om de
borgsom op deze wijze in te zetten?
Zijn daarvoor wetswijzigingen nodig?
Zo ja, welke? Zo u geen
mogelijkheden ziet voor een dergelijk
gebruik van de borgsom, waarom
niet?
7
Bestaat nu al de mogelijkheid om ten
behoeve van een mogelijke «pluk
ze-maatregel» of een andere
vordering conservatoir beslag te
leggen op een door een verdachte
betaalde borgsom? Zo nee, waarom
niet? Wat moet er gebeuren om dit
wel mogelijk te maken? Bestaat nu al
de mogelijkheid om ten behoeve van
een «pluk ze-maatregel» conservatoir
beslag te leggen op een door een
derde betaalde borgsom? Zo nee,

waarom niet? Wat moet er gebeuren
om dit wel mogelijk te maken?
1

Erasmus Universiteit, 20 maart 2009
http://www.eur.nl/professionals/
postacademisch_onderwijs/nieuws/detail/
article/10167/

Antwoord
Antwoord van staatssecretaris
Albayrak (Justitie) (ontvangen 4 mei
2009)
Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2008–2009, nr. 2521.
1
Ja.
2
Het College van procureurs-generaal
en de Raad voor de rechtspraak
hebben mij bericht dat over de
frequentie van de toepassing van de
borgsom in het kader van de
schorsing van de voorlopige
hechtenis en de hoogte van die
borgsom geen cijfers beschikbaar
zijn.
Aangenomen mag worden dat de
borgsom zeer zelden, hooguit in een
beperkt aantal gevallen per jaar,
wordt opgelegd. Dat wordt ook
bevestigd in het onderzoek waarnaar
is verwezen in vraag 1.
3
Mij zijn thans geen signalen uit de
praktijk bekend waaruit blijkt dat er
grotere behoefte bestaat aan de
toepassing van de borgsomregeling.
Wel is mij duidelijk dat er behoefte
bestaat aan maatregelen die direct
kunnen ingrijpen op het gedrag van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

5393

de verdachte voorafgaand aan de
berechting, zonder dat deze
maatregelen altijd vrijheidsbeneming
impliceren.
In aansluiting op de implementatie
van het door vragensteller in vraag 4
bedoelde EU-kaderbesluit zal ik de
vaste adviesorganen uit de
strafrechtspleging vragen of zij, en zo
ja onder welke condities, ruimte zien
voor meer toepassing van de
borgsomregeling, mede gelet op de
algemene – mede uit het EVRM
voortvloeiende – verplichting om de
toepassing van vrijheidsbeneming
voor de berechting zo beperkt
mogelijk te houden. Op basis van
deze informatie zal ik een beslissing
nemen over de vraag of nadere
wetgeving – na de implementatie van
het kaderbesluit – wenselijk is.
4
Ter gelegenheid van de JBZ-Raad van
27 en 28 november 2008 is een
politiek akkoord bereikt over een
ontwerpkaderbesluit van de EU
inzake de toepassing, tussen de
lidstaten van de Europese Unie, van
het beginsel van wederzijdse
erkenning op beslissingen inzake
toezichtmaatregelen als alternatief
voor voorlopige hechtenis. In een
eerder stadium werd naar dit
kaderbesluit verwezen met de naam
Europees surveillancebevel, maar het
kaderbesluit heeft inmiddels een
andere naam gekregen vanwege het
feit dat geen sprake meer is van een
Europees bevel, maar van
wederzijdse erkenning van nationale
beslissingen.
Het kaderbesluit maakt het mogelijk,
in geval van schorsing van de
voorlopige hechtenis in het land waar
een strafvervolging plaatsvindt, dat
het toezicht op de naleving van
aan die schorsing te verbinden
voorwaarden plaatsvindt in het land
waar de verdachte naar terugkeert, te
weten het land waar hij zijn vaste en
wettige verblijfplaats heeft. De
verwachting bestaat dat dit
kaderbesluit eraan kan bijdragen dat
in zaken waarin sprake is van een
verdachte die niet in het land van
vervolging woonachtig is, vaker tot
schorsing van de voorlopige
hechtenis kan worden overgegaan.
Het kaderbesluit bevat echter geen
verplichting om tot schorsing van
voorlopige hechtenis over te gaan en
evenmin een recht van de verdachte
op de toepassing van alternatieven
voor voorlopige hechtenis. De
eventuele schorsing van de

voorlopige hechtenis wordt beheerst
door het nationale recht van de
lidstaten van de EU (artikel 2,
lid 2, van het kaderbesluit).
Uit het Kaderbesluit vloeit voor de
lidstaten geen verplichting voort om
de nationale regeling zo aan te
passen dat het gebruik van de
zekerheidstelling bij schorsing van
de voorlopige hechtenis wordt
uitgebreid. Evenmin bevat dit besluit
een verplichting om, op aangeven
van de lidstaat waar de vervolging
plaatsvindt, toezicht te houden op het
storten van een borgsom en de
daaraan verbonden voorwaarden. De
borgsom valt onder de optionele
regeling van artikel 8, lid 2, van het
kaderbesluit.

hun criminele activiteiten zoveel
mogelijk aan het oog van de overheid
(Justitie en Belastingsdienst) te
onttrekken. Het lijkt in dit verband
niet erg waarschijnlijk dat voorlopig
gehechten gauw geneigd zullen zijn
zelf op voorhand hun vermogen bloot
te stellen aan conservatoir beslag
voor de ontneming van het
wederrechtelijk verkregen voordeel
als gevolg van het storten van een
borgsom in het kader van de
schorsing van de voorlopige
hechtenis.

5
Artikel 80, eerste lid, van het Wetboek
van Strafvordering geeft de rechter
de mogelijkheid de voorlopige
hechtenis onder voorwaarden te
schorsen en daarbij al dan niet een
zekerheidstelling voor de nakoming
van de voorwaarden vast te stellen.
In het derde lid van dit artikel is
niet meer bepaald dan dat de
zekerheidstelling kan bestaan uit de
storting van geldwaarden of de
verbintenis van een derde als
waarborg. De rechter kan dus bij het
vaststellen van de hoogte van een
borgsom rekening houden met alle
van belang geachte factoren,
waaronder de draagkracht van de
verdachte.
6 en 7
Uitgangspunt van het beleid is dat
wederrechtelijk verkregen voordeel
zo veel mogelijk wordt ontnomen. Dit
betekent dat in geval van een
strafvervolging ook zoveel
mogelijk wordt gezocht naar
vermogensbestanddelen van de
verdachte en dat, indien deze worden
aangetroffen, conservatoir beslag
wordt gelegd met het oog op de
ontneming van het wederrechtelijke
verkregen voordeel. Conservatoir
beslag kan worden gelegd op alle
zaken en vermogensrechten die de
verdachte toebehoren, maar onder
omstandigheden ook op voorwerpen
die aan anderen toebehoren. Ook op
vorderingen die de verdachte heeft,
kan beslag worden gelegd. Dat geldt
dus ook voor de storting van een
borgsom in het kader van de
schorsing van de voorlopige
hechtenis.
Het is bekend dat criminelen er veel
aan doen om de opbrengsten van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

5394