Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 1371

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 april 2014
Hierbij bied ik u de geannoteerde agenda aan van de Raad Buitenlandse
Zaken over handel op 8 mei 2014 waaraan EU-Ministers verantwoordelijk
voor handelspolitiek zullen deelnemen. Voorts informeer ik u over een
bijeenkomst voor een aantal Lidstaten over investeerder-staatgeschillenbeslechtingsmechanisme in TTIP, die ik samen met mijn
Portugese collega organiseer voorafgaand aan de Raad.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.M.J. Ploumen

kst-21501-02-1371
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-02, nr. 1371

1

Geannoteerde agenda van de Raad Buitenlandse Zaken over
handel op 8 mei 2014
De agenda van de Raad Buitenlandse Zaken over handel (RBZ) op 8 mei
2014 staat in het teken van de afronding van de onderhandelingen tussen
de EU en Canada. Verder zullen de lopende onderhandelingen tussen de
EU en Japan en de werkagenda van de WTO en gerelateerde plurilaterale
onderhandelingen over groene goederen worden besproken. Daarnaast
wordt tijdens de Raad als A-punt de Verordening over financiële aansprakelijkheid voor investeringsgeschillen vastgesteld. Algerije is door Kroatië
als AOB-punt opgebracht.
De kerncijfers van het Centraal Economisch Plan (CEP) 2014, die op
4 maart jl. door het Centraal Planbureau gepubliceerd zijn laten zien dat
de Nederlandse economie in het kielzog van het eurogebied langzaam uit
het dal klimt.
De aantrekkende wereld- en Europese economie vormen de stuwende
kracht achter de groei van de Nederlandse economie via een toenemende
uitvoer.
De wereldeconomie groeit, de wereldhandel neemt toe. Dit schept kansen
voor Nederland – als open economie – om meer te exporteren. Handel is
daarmee één van de belangrijkste factoren voor economische groei en de
creatie van werkgelegenheid. De bespreking van de onderwerpen van
deze RBZ levert een bijdrage aan duurzame economische groei hier en in
andere landen.
Verordening financiële aansprakelijkheid
Tijdens de RBZ zal als A-punt worden vastgesteld dat de Verordening over
financiële aansprakelijkheid is afgerond. De onderhandelingen tussen
Raad, Europees Parlement (EP) en de Europese Commissie over de
Verordening voor de financiële aansprakelijkheid bij investeringsgeschillen zijn begin april succesvol afgerond. De Verordening regelt wie (de
Unie of de lidstaat) als verweerder op mag treden in een arbitrageprocedure van een investeerder uit een derde land tegen de Unie of een
lidstaat. Ook bepaalt de Verordening wie een eventuele schadevergoeding
dient te betalen.
Uitgangspunt van het voorstel van de Europese Commissie is dat degene
die de betwiste maatregel genomen heeft, zich moet verdedigen en ook
een eventuele schadevergoeding moet betalen. Hierover bestaat
overeenstemming. Maar het kan nodig zijn dat in zeer uitzonderlijke
gevallen en als het in het belang van de Unie is, de Europese Commissie
de verdediging van een Lidstaat overneemt, terwijl de Lidstaat financieel
aansprakelijk blijft. Bovendien kan de Europese Commissie – zelfs tegen
de wil van een Lidstaat – een Lidstaat vragen om een bepaald standpunt
in te nemen, of tegen een arbitrage-uitspraak een vernietigings- of
beroepsprocedure aanhangig te maken. Tot slot, kan de Europese
Commissie ook tegen de wil van een Lidstaat een zaak schikken.
Dit laatste punt was tot het eind toe niet geregeld op een wijze waarmee
Nederland en een aantal andere Lidstaten konden instemmen. Zoals
eerder met u besproken heeft Nederland zich ervoor ingezet dat een
Lidstaat nooit in een schikking kan worden gedwongen die financiële
gevolgen heeft voor die Lidstaat. In de eindfase is het gelukt de
Commissie en het Europees parlement te overtuigen van deze inzet.
Het verheugt mij dan ook zeer dat het gelukt is om voor het verkiezingsreces van het Europees Parlement een compromis te bereiken dat recht
doet aan onze inzet van de afgelopen jaren. De tijdige afronding van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-02, nr. 1371

2

Verordening is ook van belang voor implementatie van de afgeronde
akkoorden met Canada en Singapore.
EU-Canada vrijhandelsakkoord (CETA)
Tijdens de RBZ zal gevraagd worden om akkoord te gaan met het
vrijhandelsakkoord tussen de EU en Canada. De onderhandelingen met
Canada zijn gestart in 2009 en op 18 oktober 2013 jl. bereikten de EU en
Canada een principeakkoord. Sindsdien wordt gewerkt aan de laatste
technische details.
Verwachting is dat alle Lidstaten dit akkoord inhoudelijk kunnen steunen.
De ambitieuze inzet van beide partijen heeft geresulteerd in een per saldo
gebalanceerd en hoogwaardig resultaat. In dit voorlopige resultaat komen
de voor Nederland belangrijke punten goed tot uitdrukking. De nog
openstaande (technische) punten betreffen vooral de onderdelen diensten
en investeringen. Voor landbouwmarkttoegang wordt nog onderhandeld
over het beheer van het EU-tariefquotum voor vlees. De verwachting is
dat ook deze onderdelen binnenkort worden afgerond, vóór de RBZ. De
inzet van Nederland in deze laatste fase is er op gericht dat de Europese
Commissie een zorgvuldige belangenafweging blijft maken bij de
uitwerking van de technische details waarbij rekening wordt gehouden
met de Nederlandse belangen in o.a. de vlees-, de zuivel-, bagger- en de
financiële dienstensector.
CETA akkoord: gemengde competentie?
Tijdens de RBZ zal worden besproken of dit akkoord als een «gemengd
akkoord» is aan te merken of als een akkoord dat volledig onder de
exclusieve competentie van de EU valt. Nederland is evenals alle andere
Lidstaten van mening dat dit akkoord ook beleidsterreinen raakt die
binnen de gedeelde of zelfs exclusieve competentie van de Lidstaten
vallen. Dit is vooral het geval voor specifieke onderdelen op het gebied
van diensten, transport en investeringsbescherming. Dat betekent dat alle
nationale parlementen van de Lidstaten dit handelsverdrag moeten
goedkeuren. Commissaris De Gucht heeft recent aangekondigd in het EP
dat hij CETA of het EU-Singapore akkoord zal voorleggen aan het
Europees Hof van Justitie om een oordeel te krijgen over dit competentievraagstuk.
EU-Japan vrijhandelsakkoord
De Commissie zal verslag doen van de stand van zaken in onderhandelingen met Japan over een vrijhandelsakkoord. Naar verwachting zal zij
daags voor de bijeenkomst van de Raad een schriftelijke appreciatie
geven van de voortgang bij de aanpak door Japan van non-tarifaire
belemmeringen, in het bijzonder in de sectoren motorvoertuigen en
spoormaterieel. Het onderhandelingsmandaat voorziet in zo’n appreciatie
na een jaar onderhandelen. Wat Nederland betreft, is de voortgang
bevredigend. Kalfsvlees werd vorig jaar weer toegelaten tot Japan, terwijl
ook bij medische apparatuur en additieven voor diervoeding en voedsel
resultaten worden geboekt. Naar verwachting zal ook de Europese
Commissie het beeld van de onderhandelingen voldoende positief
beoordelen om voortzetting daarvan aan te bevelen.
WTO (onder meer groene goederen)
De Raad zal stilstaan bij het handelsoverleg in WTO-verband. Op korte
termijn staat hierbij centraal hoe opkomende landen uitvoering zullen
geven aan het tijdens de ministeriële WTO-bijeenkomst afgelopen
december bereikte akkoord over handelsfacilitatie. In het verlengde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-02, nr. 1371

3

hiervan zal eind dit jaar een werkprogramma tot stand moeten komen
voor de Doha-ronde. De Raad zal ook kennis kunnen nemen van ontwikkelingen in plurilaterale onderhandelingen, waaraan veel maar niet alle,
WTO-landen meedoen, onder andere over groene goederen. Op de lijst
van groene goederen staan nu hernieuwbare energie (panelen, turbines),
afvalwatertechnologie, luchtvervuilingstechnologie (filters, katalysatoren),
afvalverwerking (ovens, compacteer- en sorteermachines) en meetapparatuur. Het is de bedoeling dat deze lijst gaandeweg zal worden uitgebreid
en dat naast tarieven, ook non-tarifaire belemmeringen aan de orde zullen
komen. Nederland steunt de inzet op vrijmaking van de handel in groene
goederen. Wel is zorgvuldigheid geboden bij uitbreiding van de lijst
daarvan, bijvoorbeeld omdat gebruik van voedselgewassen als basis voor
chemische producten niet onomstreden is.
EU-VS vrijhandelsakkoord (TTIP)
Tijdens de lunch zal de Raad spreken over het Transatlantic Trade &
Investment Partnership (TTIP). Sinds de start van de onderhandelingen in
juli 2013 hebben vier onderhandelingsrondes plaatsgevonden. De
eerstvolgende ronde staat gepland voor 19–23 mei in Washington D.C.
Ook tijdens de EU-VS top op 26 maart jl. is in aanwezigheid van President
Obama gesproken over TTIP. President Obama heeft nogmaals zijn
toewijding aan een ambitieus akkoord, waarbij het verlagen van
standaarden niet aan de orde is, benadrukt.
De EU en Nederland zetten uiteraard ook in op een ambitieus akkoord.
Een ambitieus handelsakkoord met de VS kan de Nederlandse economie
structureel jaarlijks tot 4,1 miljard Euro opleveren.
Naast de offensieve belangen is het echter ook van belang om de
bestaande zorgen in de samenleving over de mogelijke impact van TTIP
serieus te nemen. Transparantie en participatie van alle stakeholders zijn
cruciaal voor het welslagen van de onderhandelingen. Nederland heeft
van begin af aan breed geconsulteerd over TTIP. Zo heeft er op 25 februari
jl. een brede consultatie plaatsgevonden over een aantal onderwerpen in
de onderhandelingen. Hierbij waren zo’n 40 aanwezigen vanuit bedrijfsleven en het maatschappelijk middenveld. In het kader van het Nederlandse onderzoek (naar aanleiding van motie Van Ojik) naar de positieve
en negatieve impact van Investor-to-State Dispute Settlement (ISDS) in
TTIP heeft op 17 april jl. een rondetafel plaatsgevonden met belanghebbenden. Nederland zal deze consultaties gedurende het hele proces
voortzetten. Deze consultaties moeten leiden tot een maatschappijbrede
dialoog, gebaseerd op feiten, over hoe dit verdrag er wel of niet uit zou
moeten zien.
In het kader van transparantie dient ook een structurele oplossing
gevonden te worden om de VS-documenten met Lidstaten te delen. De
aangekondigde reading room is een stap in de goede richting, maar op
lange termijn onacceptabel. Ook Lidstaten hebben immers de plicht om
hun nationale parlementen te informeren, net zoals de VS administratie
het Congres moet informeren. Ik heb dit punt ook zelf benadrukt tijdens
mijn gesprek met United States Representative (USTR) Froman op 11 april
jl.
Ik heb deze raad ook aangegrepen om samen met mijn Portugese collega
Maçães een aantal Ministers uit te nodigen om van gedachten te wisselen
over ISDS in TTIP. Daartoe organiseren wij op 7 mei – de avond voorafgaand aan de RBZ – een bijeenkomst met collega’s in Brussel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-02, nr. 1371

4

Uw Kamer gaat op korte termijn de eerder toegezegde TTIP-brief toe
waarin ik uitgebreid inga op de onderhandelingen in dit verband.
Economische Partnerschapsakkoorden (EPA’s)
De RBZ zal de stand van zaken bespreken in de EPA-onderhandelingen. De
komende maanden zijn cruciaal, gezien de Markttoegangsverordening die
stelt dat landen, die op 1 oktober 2014 nog geen stappen hebben gezet
een (interim-) EPA te ratificeren, terugvallen op het voor hen geldende
APS-tarief of het buitentarief van de WTO (most favoured nation - MFN).
Sinds de vorige Raad hebben er in Oost-, West- en Zuidelijk Afrika en de
andere EPA-regio’s nieuwe onderhandelingsronden plaatsgevonden.
Nederland zet zich blijvend in voor snelle afronding van akkoorden met
deze regio’s.
Het algemene beeld geeft reden tot optimisme. In Oost-Afrika lijkt een
akkoord met de East African Community-landen binnen handbereik. Eind
maart is op hoog ambtelijk niveau een doorbraak bereikt, met overeenstemming over oorsprongsregels en de «MFN-clausule». Op een
ministeriële bijeenkomst in mei 2014 vinden de partijen elkaar hopelijk
ook op de nog openstaande punten, die exportbelastingen en de
opschortingsclausule betreffen. Ook in de South African Development
Community-regio in Zuidelijk Afrika is in maart aanzienlijke vooruitgang
geboekt. Over de MFN-clausule is een compromis bereikt dat tegemoet
komt aan de specifieke positie van de minst ontwikkelde landen, door hen
uit te zonderen zolang zij nog de status van minst ontwikkeld land hebben.
Ook zijn de partijen het eens geworden over bepalingen rondom
geografische indicaties en belastingen. Overeenstemming over exportbelastingen en landbouwvrijwaringsmaatregelen lijkt nabij. Oorsprongsregels en de markttoegang voor landbouwproducten vormen de nog
openstaande punten. Het politiek bekrachtigen van de overeenkomst die
eind januari op technisch niveau in West-Afrika met ECOWAS is bereikt, is
voorlopig uitgesteld, vanwege politieke voorbehouden bij het akkoord aan
Nigeriaanse zijde.
En marge van de vorige informele RBZ in Athene op 27 februari jl. heeft
Nederland een bijeenkomst met gelijkgezinde Lidstaten georganiseerd om
ook in EU-verband een discussie over EPA’s op politiek niveau te
entameren.
De aanwezige Ministers onderstreepten het belang samen op te trekken
om het EPA-proces vooruit te helpen en de onderhandelingspartijen waar
mogelijk dichter bijeen te brengen.
Algerije
Op verzoek van Kroatië is een AOB-punt aan de agenda toegevoegd over
de weigering van Algerije om producten uit het recent tot de EU toegetreden Kroatië als EU-producten te behandelen. Algerije hanteert bij de
handel vanuit Kroatië standaard WTO-tarieven. Nederland steunt Kroatië
in de oproep aan de Europese Commissie om de onderhandelingen met
Algerije zo spoedig mogelijk af te ronden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-02, nr. 1371

5