Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

29 407

Vrij verkeer werknemers uit de nieuwe EU
lidstaten

Nr. 208

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN EN RIJKSDIENST
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 mei 2016
In deze brief informeer ik uw Kamer zoals toegezegd1 over de voortgang
van de huisvestingsafspraken voor EU-arbeidsmigranten in de 9 regio’s en
ga ik in op een aantal nieuwe ontwikkelingen op dit dossier. Op 11 januari
jl. heb ik voortgangsoverleg gevoerd met de bestuurders van de partijen
van de Nationale Verklaring Huisvesting EU-arbeidsmigranten2 en de
portefeuillehouders van de 9 prioritaire regios. In dit overleg is naast de
voortgang in de regios ook gesproken over een aantal inhoudelijke
knelpunten en is de uitvoeringsagenda 2016/2017 vastgesteld.
Ik heb in het bestuurlijk overleg van 11 januari jl., mijn waardering
uitgesproken voor de voortgang die in een groot aantal regio’s rondom de
huisvesting voor arbeidsmigranten is geboekt. Sinds de ondertekening
van de nationale verklaring en het opstellen van regionale convenanten
zijn er de afgelopen periode ruim 22.000 eenheden bijgekomen ten
opzichte van de oorspronkelijke opgave van 31.000. De precieze
voortgang per regio treft u aan in de bijlage3 bij deze brief. Bij de regio
Noord-Veluwe heb ik extra aandacht gevraagd voor de voortgang. De
regio heeft hierop extra inspanning toegezegd en is al begonnen met
intensivering van inzet op pilots om huisvesting mogelijk te maken. Ik heb
afgesproken dat ik de algehele voortgang zal blijven monitoren met de
regio’s.
Verbreding naar Flexwonen
In het bestuurlijk overleg heb ik tevens vastgesteld dat de groep die een
beroep doet op flexibele huisvesting groeit. Daarom is het belangrijk om
te blijven werken aan de verdere ontwikkeling van nieuwe flexibele
huisvestingsvormen, zowel in aantal te realiseren eenheden als in nieuwe
1

Kamerstuk 34 300 XVIII, nr. 5
Kamerstuk 29 407, nr. 146
3
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
2

kst-29407-208
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 407, nr. 208

1

technische oplossingen. In de «Integrale visie op de woningmarkt4» van
het kabinet is het huisvesten van urgente doelgroepen benoemd als
prioriteit van beleid waar gemeenten en corporaties in het opstellen van
woonvisies en prestatieafspraken rekening mee dienen te houden. Tijdens
het bestuurlijk overleg van 11 januari jl. was er breed draagvlak om het
huisvestingsvraagstuk van EU-arbeidsmigranten te verbreden naar
huisvestingsoplossingen voor meerdere doelgroepen; zoals studenten,
starters, vergunninghouders en gescheiden mensen. Veel gemeenten
houden in een woonvisie rekening met deze groeiende groep die een
beroep doet op flexibele huisvesting en zoeken samen met corporaties en
particuliere huisvesters naar creatieve huisvestingsoplossingen.
Ook uit onderzoeken5 blijkt dat een verbreding naar een mix van
doelgroepen meerwaarde oplevert, niet alleen in financiële zin, maar ook
in het draagvlak naar bewoners toe. Zo heeft Platform 31 een verkenning6
uitgevoerd naar reeds bestaande projecten waar deze gemengde
huisvesting van verschillende groepen al plaatsvindt. Vaak gaat het hierbij
om voormalig zorgvastgoed of leegstaande kantoren die zijn getransformeerd naar wonen. De relatief korte verblijfsduur van arbeidsmigranten
op een locatie leidde tot een groter leegstandsrisico. De 18 onderzochte
voorbeelden uit de verkenning van Platform 31 hadden een hogere
bezettingsgraad vanwege de grote vraag naar deze vorm van huisvesting
dan woonvormen die zich specifiek richten op het huisvesten van enkel
arbeidsmigranten. Uit de voorbeelden blijkt wel dat het van belang is om
voldoende diversiteit in de groepen bewoners te bewaken om evenwicht
te vinden in dragende en vragende bewoners. Daarnaast is het belangrijk
om de bewoners ook goed te betrekken bij het sociaal beheer, zoals het
contact tussen bewoners en het voorkomen en aanpakken van overlast.
Naar aanleiding van de eerste resultaten van dit onderzoek zal een vervolg
worden opgezet, met daarbij ook een leerkring voor de verschillende
betrokken partijen.
Om een impuls te geven aan de kwaliteit en de kwantiteit van het
«flexwonen-aanbod», heb ik in december 2015 de «Inspiratieprijsvraag
Flexwonen» uitgereikt aan het meest inspirerende flexwonenproject voor
(o.a.) arbeidsmigranten: de Genderhof in Eindhoven. In dit verzorgingstehuis heeft woningcorporatie Wooninc. vanwege toenemende leegstand
besloten een mix van doelgroepen, in dit specifieke geval arbeidsmigranten en ouderen, te huisvesten wat een inspirerende woonvorm
oplevert en waar bewoners naar tevredenheid wonen.
Ondersteuning op het onderwerp huisvesting van EU-arbeidsmigranten
voor gemeenten blijft nodig. Uit het bestuurlijk overleg kwam echter ook
de vraag naar een meer integrale benadering van het onderwerp
flexwonen. Dat gaf mij aanleiding om te zoeken naar een mogelijkheid om
deze twee wensen bij elkaar te brengen. Deze mogelijkheid heb ik
gevonden in de accountmanagers die vanuit het Ministerie van BZK
gemeenten ondersteunen. Zij komen op verzoek naar gemeenten,
beantwoorden vragen en kunnen, waar nodig, knelpunten terugleggen bij
het beleid of de hulp van experts inschakelen. Enkele voorbeelden hiervan
zijn het expertteam Kantoortransformatie, het expertteam Versnellen en
het expertisecentrum Flexwonen. De accountmanagers worden voor
verschillende onderwerpen ingezet, waaronder voor huisvestingsvraag4

Kamerstuk 32 847, nr. 180
Platform 31 onderzoeksrapport «Huisvesting EU-arbeidsmigranten: een zorg voor iedereen?!»
en het onderzoek van het Expertisecentrum Flexwonen naar de voortgang van huisvesting
arbeidsmigranten in de regio.
6
Platform 31 onderzoeksrapport «De Magic Mix: Een verkenning van wooncomplexen waar
verschillende doelgroepen gemengd wonen», februari 2016.
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 407, nr. 208

2

stukken die samenhangen met de taakstelling van vergunninghouders. Ik
heb afgesproken dat de accountmanagers van BZK ook op het bredere
gebied van Flexwonen gemeenten en de regio’s waar de huisvesting van
EU-arbeidsmigranten aandacht vraagt, zullen ondersteunen.
Verder kan door de betrokkenen ook de verbinding gezocht worden met
het bestuurlijk netwerk dat is ontstaan rondom de uitvoering van de
Nationale Verklaring. Dit netwerk is zeer waardevol gebleken om samen
goede ideeën te bespreken en problemen op te lossen, maar ook voor de
monitoring van de gemaakt afspraken. Het Bestuurlijk Overleg zal worden
voortgezet met vertegenwoordigers van de kernpartijen en belangenverenigingen.
Wet aanpak schijnconstructies
Een belangrijk inhoudelijk knelpunt waarvoor partijen op het bestuurlijk
overleg mijn aandacht hebben gevraagd, is de voorgestelde aanpassing
van de Wet Aanpak Schijnconstructies (WAS) van de Minister van Sociale
Zaken. De Minister van SZW heeft in zijn brief7 aan uw Kamer van 21 april
jl. aangegeven voornemens te zijn om bij AMvB een uitzondering te
maken voor het inhouden van huisvestingskosten en de kosten van de
zorgverzekering. Zonder deze aanpassing zou de werkgever geen
mogelijkheid meer hebben om via inhoudingen op het wettelijk
minimumloon van de werknemer de kosten voor huisvesting in rekening
te brengen. Deze inhoudingen maken het proces voor de werkgevers die
huisvesting realiseren een stuk eenvoudiger, mits het op een transparante
manier gebeurt. De inwerkingtreding van het verbod op inhoudingen en
de uitzondering daarop wordt voorzien op 1 januari 2017.
Registratie
Gemeenten en het Rijk vinden het belangrijk om goed zicht te krijgen op
de EU-arbeidsmigranten die in Nederland verblijven. Daarom startte BZK
in 2014 met een aantal betrokken partijen een pilot over Registratie Eerste
Verblijfsadres (REVA), waarbij het eerste verblijfsadres in Nederland van
EU-arbeidsmigranten wordt geregistreerd. Op die manier krijgen
gemeenten meer zicht op wie er in hun gemeenten verblijven en kan het
eerste verblijfsadres aanknopingspunten bieden voor handhaving. Tot
dusver ervaren betrokken gemeenten de pilot als een succes. Uit een
eerste evaluatie is gebleken dat gemeenten nu veel beter overtredingen
zoals overbewoning, uitbuiting en mensenhandel kunnen signaleren. Op
basis hiervan is besloten de registratie van het eerste verblijfadres
wettelijk te regelen. In zijn brief aan de Tweede Kamer van 16 oktober
2014 met als onderwerp de Basisregistratie Personen (BRP) gaf de
Minister van BZK aan dat er een wetswijziging zal worden voorbereid,
zodat het eerste verblijfsadres van niet-ingezetenen kan worden geregistreerd in de BRP (in het RNI-gedeelte) en kan worden verstrekt aan
gebruikers van de BRP.
Deze wijziging zal pas nadat Operatie BRP is afgerond in werking treden,
naar verwachting begin 2019. Tot die tijd zal de pilot doorlopen.
De Minister voor Wonen en Rijksdienst,
S.A. Blok

7

Kamerbrief van 21 april 2016 over Herziening Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag
met Kamerstuk 29 544, nr. 716

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 407, nr. 208

3