Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

32 847

Integrale visie op de woningmarkt

Nr. 97

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN EN RIJKSDIENST
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 november 2013
Met deze brief wil ik de toezegging die ik aan uw Kamer heb gedaan
tijdens het algemeen overleg over het woononderzoek op 6 juni om u te
berichten over belemmeringen voor investeringen in de vrije huursector,
nakomen. Tevens bericht ik u over de voortgang van de Commissie
Alternatieve Financiering Woningarrangementen-II, zoals toegezegd
tijdens het mondeling vragenuur van 8 oktober.
Tijdens het algemeen overleg heb ik met u gesproken over mijn reactie1
op de motie2 van de leden Monasch en Visser. In deze motie werd de
regering verzocht om met DNB te spreken over mogelijke belemmeringen
vanuit het toezichtkader om te investeren in woningen in de vrije
huursector en te onderzoeken welke overige belemmeringen vanuit weten regelgeving dergelijke investeringen bemoeilijken en deze zo spoedig
mogelijk weg te nemen. In mijn reactie hierop gaf ik over de rol van DNB
aan dat het wettelijk kader en het toezicht geen beperkingen stellen aan
beleggingen in vrije sector huurwoningen, mits de beleggingen
voldoende gediversifieerd zijn en de liquiditeit in de beleggingsportefeuille wordt gewaarborgd, de beheersing op orde is en voldoende
deskundigheid aanwezig is. De heer Monasch gaf toen aan dat hij
signalen ontvangt van institutionele beleggers over beperkingen die DNB
zou opleggen. Ik heb naar aanleiding daarvan de vraag voorgelegd aan de
heer Kroes of en in hoeverre ten gevolge van het toezicht door DNB de
investeringen van pensioenfondsen in de vrije huursector worden
belemmerd. Het antwoord hierop dat Kroes heeft opgesteld heb ik
inmiddels ontvangen en doe ik u bij dezen toekomen3.
De brief geeft een beschrijving van het toezichtkader en de wijze waarop
dit in de praktijk wordt ervaren door pensioenfondsen. Daarnaast wordt er
ingegaan op de ruimte die het toezichtskader biedt voor investeringen
1

Kamerstuk 32 847, nr. 62
Kamerstuk 33 400 VII, nr. 37
3
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
2

kst-32847-97
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 847, nr. 97

1

door pensioenfondsen in Nederland, respectievelijk de voorwaarden
waaronder die ruimte kan worden benut. Hierbij wordt ook specifiek
aandacht besteed aan de vrije huursector.
Grofweg is er sprake van twee sporen waarlangs pensioenfondsen
belemmeringen kunnen ervaren voor investeringen in de vrije huursector.
In de eerste plaats stelt Kroes dat de wet een ruime verantwoordelijkheid
en vrijheid biedt aan pensioenfondsen om het beleggingsbeleid zelf in te
richten (namelijk via de prudent person-regel, PPR) en dat de PPR op zich
nadrukkelijk niet als belemmerend wordt beschouwd, maar dat die
vrijheid ook weer niet als onbegrensd wordt ervaren. Zo zijn met
betrekking tot zowel de vorm als de inhoud van toezichtaangelegenheden
verschillen van inzicht mogelijk tussen DNB en pensioenfondsen. Daarbij
wordt erkend dat DNB weliswaar slechts in enkele gevallen een formele
aanwijzing heeft gegeven ten aanzien van beleggingsbeleid, maar wordt
tevens aangehaald dat een aanwijzing van de toezichthouder kan worden
gezien als de hoogste trede van een escalatieladder. In de praktijk kan het
toezicht volgens de pensioenfondsen daarom restrictiever zijn dan het
beperkte aantal formele aanwijzingen suggereert. Desalniettemin
benadrukt Kroes dat verschillen van inzicht en het hebben van een debat
hierover tussen de toezichthouder en onder toezicht gestelde een logische
consequentie is van regelgeving via een open, maar geen lege, norm als
de prudent person-regel. Deze norm biedt betrokken partijen volgens
Kroes de mogelijkheid om met elkaar een constructieve dialoog aan te
gaan. Hierbij wordt het gebruik van interne risicobeheersingsmodellen
genoemd als mogelijke oplossing om een brug te slaan tussen de
inzichten van de toezichthouder en pensioenfondsen. Binnen dit, door de
toezichthouder te accorderen, beheersingskader zouden pensioenfondsen
hun precieze beleggingsallocatie vrij moeten kunnen bepalen. DNB heeft
in reactie aangegeven het gesprek omtrent de (on)mogelijkheden van
interne risicobeheersingsmodellen zeker aan te willen gaan.
In de tweede plaats stelt Kroes dat er vanuit het oogpunt van een optimale
beleggingsmix grenzen bestaan aan het aandeel dat kan worden belegd in
Nederland. Dit in verband met de behoefte vanuit zowel de pensioenfondsen als de toezichthouder om een te grote risicoconcentratie tegen te
gaan. Pensioenfondsen beleggen nu al voor een belangrijk deel van de
balans in Nederland (14%) en dat betekent dat elke verdere uitbreiding
van dat aandeel aan steeds sterkere toetsing wordt onderworpen.
Desalniettemin is het huidige beleggingsoptimum wel met enige
flexibiliteit omgeven en geven pensioenfondsen aan dat zij onder
voorwaarden verdergaand in Nederland zouden kunnen beleggen. Zo
wordt bijvoorbeeld aangegeven dat er binnen de noordelijke landen van
de eurozone substitutie mogelijk is ten aanzien van vele activa categorieën, waaronder vastgoed. Echter, hiervoor is het voor pensioenfondsen
en vanuit toezichtoogpunt van belang dat verantwoorde, marktconforme
beleggingsproposities worden gecreëerd, waardoor een grotere beleggingsexposure naar Nederland niet ten koste gaat van het belang van de
deelnemer. De overheid zou hiervoor randvoorwaarden kunnen scheppen
volgens Kroes. Tegelijkertijd wordt erkend dat voor de overheid van
belang is dat dit geen vergroting van de risico-exposure en uitgaven
betekent. Om meer beleggingen in Nederland mogelijk en aantrekkelijk te
maken is het volgens hem dus zaak om te zoeken naar initiatieven waarbij
alle betrokken partijen iets te winnen hebben.
Kroes noemt hiervoor ten aanzien van de vrije huursector enkele
aangrijpingspunten die hij naast andere betrekt in de verkenning die
wordt uitgevoerd door de Commissie AFW-II. Het feit dat inkomsten uit
geïnde huren vaak inflatiegerelateerd zijn, maakt van de Nederlandse
huursector een (potentieel) interessante beleggingscategorie voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 847, nr. 97

2

pensioenfondsen, omdat dit kan bijdragen aan het realiseren van
waardevastheid van pensioenen. Tegelijkertijd kan inflatiegekoppelde
financiering meerwaarde hebben voor verhuurders omdat de huurinkomsten en uitgaven dan beide afhankelijk zijn van dezelfde beweging
(inflatie). Daarnaast constateert Kroes dat er, ondanks de versoepeling van
de verkoopregels per 1 oktober, nog knelpunten resteren die de verkoopbaarheid van woningcomplexen kunnen beïnvloeden. De Commissie
AFW-II is momenteel diverse routes aan het onderzoeken die een bijdrage
zouden kunnen leveren aan de toekomstige (her)financieringsbehoefte in
de huurmarkt.
Ik constateer dat ook Kroes geen wettelijke beperkingen vaststelt die
vanuit het toezicht een belemmering vormen pensioenfondsen om te
beleggen in de huurwoningmarkt. Hij bepleit dat ten behoeve van een
optimale interpretatie van de open toezichtsnorm betrokken partijen met
elkaar in gesprek gaan. DNB heeft aangegeven dit gesprek zeker aan te
willen gaan. Ik juich dit toe.
Daarnaast geeft Kroes aan dat pensioenfondsen het wenselijk vinden
wanneer er nieuwe beleggingsproposities worden ontwikkeld die hen in
staat stellen om meer in Nederland te beleggen zonder dat dit ten koste
gaat van het belang van pensioendeelnemers. Ook in het licht van de
motie Monasch/Visser is een verdere verkenning van routes van belang
die ertoe leiden dat pensioenfondsen en andere beleggers meer ruimte
krijgen om te investeren in huurwoningen in de vrije sector. Zoals ik ook al
eerder met uw Kamer heb gewisseld, constateert Kroes ook dat het een
kwestie is van het zoeken naar initiatieven waarbij alle partijen te winnen
hebben. Hierbij stelt het kabinet de randvoorwaarde dat er geen materiële
toename van de risicoexposure van de staat mag zijn en dat er geen
sprake mag zijn van drang of dwang richting institutionele beleggers.
Binnen dit kader is de Commissie AFW-II aan de slag om tot concrete
initiatieven te komen die zowel bijdragen aan de ontwikkeling van het
middensegment van de huurmarkt als het belang van pensioendeelnemers dienen. Zodra de Commissie AFW-II haar rapport oplevert,
informeer ik u uiteraard over de resultaten.
De Minister voor Wonen en Rijksdienst,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 847, nr. 97

3