Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

658
Vragen van de leden Omtzigt en Slootweg (beiden CDA) aan de Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het recht op partnerpensioen op
risicobasis na beëindiging dienstverband (ingezonden 5 oktober 2020).
Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 4 november 2020).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het artikel «Partnerpensioen op risicobasis» d.d.
14 september 2020 op Taxlive?1
Antwoord 1
Ja, ik heb kennisgenomen van dat artikel.
Vraag 2
Klopt het dat met de beschreven uitspraak van het gerechtshof Den Bosch is
vast komen te staan dat een werknemer welbewust moet instemmen met de
overgang van een nabestaandenpensioen op opbouwbasis naar een
nabestaandenpensioen op risicobasis en dat zijn of haar nabestaande anders
recht heeft op een schadevergoeding ter hoogte van het anders opgebouwd
nabestaandenpensioen?
Antwoord 2
In de casus waar het hof Den Bosch2 onlangs uitspraak over heeft gedaan,
betrof het onder andere een wijziging van de verzekering van een nabestaandenpensioen op kapitaalbasis naar een nabestaandenpensioen op risicobasis.
In dit specifieke geval stelde het Hof dat de reglementswijzigingen twee
belangrijke verslechteringen inhouden die niet inzichtelijk zijn gemaakt aan de
deelnemer. In eerdere rechtspraak, het zogeheten CZ-arrest3, heeft de Hoge
Raad reeds vastgesteld dat in geval van belangrijke nadelige wijzigingen
sprake moet zijn van welbewuste instemming van de betrokkene om de
wijzigingen rechtsgeldig te laten zijn. Het hof Den Bosch heeft de uitspraak uit
het CZ-arrest toegepast. Mijns inziens betekent deze uitspraak niet dat in alle
gevallen waarin geen welbewuste instemming is geweest met de overgang

1

https://www.taxlive.nl/nl/documenten/nieuws/partnerpensioen-op-risicobasis/
Hof Den Bosch 8 oktober 2019, ECLI:NL:GHSHE:2019:3663
3
Hoge Raad 12 februari 2010, ECLI:NL:HR:2010:BK3570
2

ah-tk-20202021-658
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

van een nabestaandenpensioen op opbouwbasis naar een nabestaandenpensioen op risicobasis, recht bestaat op een schadevergoeding voor de
nabestaande. De omstandigheden zullen daartoe per casus bekeken moeten
worden.
Vraag 3
Klopt het dat geen sprake is van welbewust instemmen wanneer de wijziging
van het nabestaandenpensioen is opgenomen in een CAO, de vakbonden met
de wijziging hebben ingestemd, maar de ex-werknemer geen lid is van de
vakbond?
Antwoord 3
In beginsel is een werknemer die wel onder een CAO valt, maar geen lid is
van een vakbond, niet gebonden aan een wijziging van de CAO.4 In die
situatie zal de werknemer in beginsel zelf met de wijziging van de CAO
moeten instemmen. Veelal is dit voor werkgevers geen gewenste situatie.
Daarom komt men in de arbeidsovereenkomst met de werknemer vaak een
zogeheten «dynamisch incorporatiebeding» overeen. Het dynamisch
incorporatiebeding zorgt ervoor dat wijzigingen in de CAO ook doorwerken in
de individuele arbeidsovereenkomst van werknemers die geen lid zijn van de
vakbond. Dit ontslaat de werkgever uiteraard niet om een goede voorlichting
te verstrekken over de wijzigingen die worden doorgevoerd.
Vraag 4
Kunt u aangeven op welke wijze nabestaanden aanspraak kunnen maken op
een dergelijke schadevergoedingen, indien zij ook geen nabestaandenpensioen gekregen hebben omdat hun partner overleden is na beëindiging van de
WW-uitkering?
Antwoord 4
In de Pensioenwet5 is bepaald dat na beëindiging van het dienstverband de
dekking voor partnerpensioen (gedeeltelijk) doorloopt gedurende de periode
dat de oud-deelnemer een uitkering ontvangt uit hoofde van de Werkloosheidswet. Na afloop van deze periode komt de partnerpensioen dekking te
vervallen en is er bij overlijden geen recht meer op een uitkering uit hoofde
van de pensioenregeling. De nabestaande kan mogelijk wel recht hebben op
een Anw-uitkering. Of er recht is op een schadevergoeding zoals in de casus
van het hof Den Bosch, hangt af van de omstandigheden van het geval.
Daarover kan ik in algemene bewoordingen geen antwoord geven.
Vraag 5
Klopt het dat nabestaanden zich binnen vijf jaar na het overlijden moeten
melden om, net als in onderhavige zaak6, de verjaring van de vordering van
het nabestaandenpensioen te stuiten?
Antwoord 5
In zijn algemeenheid geldt dat een verjaringstermijn gaat lopen zodra de
schade zich voordoet. In de onderhavige zaak gold als aanvangstermijn van
de verjaring het moment van overlijden van de werknemer. Op dat moment
is de schade voor de weduwe ontstaan, namelijk het niet ontvangen van een
partnerpensioenuitkering van de pensioenuitkering. Voor deze schade geldt
de reguliere verjaringstermijn van in beginsel vijf jaar, waarbinnen de
weduwe actie moet ondernemen richting de pensioenuitvoerder.
Vraag 6
Kunt u aangeven op welke wijze het recht op schadevergoeding afhangt van
het al dan niet hebben van een zogenoemd «dynamisch incorporatiebeding»
in het arbeidscontract en hoe een nabestaande kan weten of een dergelijk
beding in het arbeidscontract is opgenomen?

4

Hiervan zijn uitgezonderd de CAO’s die algemeen verbindend zijn verklaard, dan geldt er een
binding aan de CAO voor werknemers die geen lid zijn van de vakbond.
5
Artikel 55 lid 5 Pensioenwet
6
Hof Den Bosch 8 oktober 2019, nr. 200.225.660_01, rechtsoverweging 3.1.8 en 3.27.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Zie ook antwoord 3
De inhoud van de arbeidsovereenkomst is een verantwoordelijkheid van de
werkgever en werknemer(s). De werkgever mag er vanuit gaan dat de
werknemer kennis heeft genomen van de inhoud van de arbeidsovereenkomst en deze informatie ook heeft begrepen. Zo ook de betekenis en de
gevolgen van een dynamisch incorporatiebeding. De nabestaande is geen
partij in de arbeidsovereenkomst, maar via diens partner, de werknemer,
hebben de wijzigingen van de CAO in de onderhavige casus wel impact op
de nabestaande. Daarnaast
geldt wel dat er ook bij een dynamisch incorporatiebeding sprake moet zijn
van goede voorlichting voor de werknemers. De gevolgen van de wijzigingen
horen duidelijk te zijn voor de werknemers. De vraag of er recht is op een
schadevergoeding zal, ongeacht of er sprake is van een dynamisch incorporatiebeding, afhangen van de specifieke omstandigheden van het geval.
Vraag 7
Bent u bereid om in overleg te treden met de pensioensector om mogelijk te
maken dat mensen op gestandaardiseerde en eenvoudige wijze een
nabestaandenpensioen kunnen opvragen bij de voormalig werkgever van hun
overleden partner?
Antwoord 7
Nee, op dit moment lijkt me dat niet nodig en is in eerste instantie een
kwestie tussen werkgever en nabestaande. De wijziging van arbeidsvoorwaarden is aan diverse randvoorwaarden gebonden, zoals informatieverstrekking
aan werknemers over de wijzigingen. Daarnaast kennen vrijwel alle pensioenregelingen een hardheidsclausule. Een hardheidsclausule geeft het bestuur in
een individueel geval de mogelijkheid om af te wijken van het pensioenreglement. Dat lijkt mij in deze situatie de juiste weg om te bewandelen.
Vraag 8
Kunt u deze vragen binnen drie weken beantwoorden?
Antwoord 8
Dit helaas niet gelukt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3