Interbestuurlijk
toezichtonderzoek
provincie Zeeland inzake
Van Citters Beheer BV

Pagina 2 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland
inzake Van Citters Beheer BV

Datum

10 januari 2018

Pagina 3 van 58

Pagina 4 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

●

Colofon

Uitgegeven door

Inspectie Leefomgeving en Transport
ILT/Afval, Industrie en Bedrijven
Postbus 16191, 2500 BD Den Haag

www.ilent.nl
@inspectieLenT
Projectnummer

145711

Pagina 5 van 58

Pagina 6 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

Inhoud

●

Colofon—5

●

Samenvatting—9

1

Inleiding—11

2

Aanleiding—11

3

Doel van het onderzoek—12

4

Afbakening van het onderzoek—12

5

Werkwijze—12

6

Context—13

7
7. 1
7.2
7.2.1.
7.2.2
7.3
7.3.1
7.3.2
7.3.3
7.4
7.4.1
7.4.2
7.4.3

Waarnemingen en bevindingen—14
Veiligheidsrapport (VR)—14
Toezicht en handhaving—15
Privaatrecht in relatie tot bestuursrecht—15
Handhaving VCB—16
Vergunningverlening—18
Niet-geactualiseerde vergunning—18
Ambtshalve aanpassing vergunning 27 januari 2015 niet doorgezet—19
BRZO-status—19
Overig—20
Melden ongewone voorvallen—20
Provinciaal beleid VTH—20
Organisatie en uitvoering taken—20

8

Conclusies—22

9
9.1
9.2
9.3
9.4
9.5
9.6
9.8
9.9
9.10

Bijlagen—23
Geschiedenis Thermphos—23
Beschrijving gevolgde werkwijze—25
Waarnemingen en bevindingen—26
Bijlage Vergunningenoverzicht—41
Toetsingskader ILT voor IBT-onderzoek—44
Lijst met ontvangen, geraadpleegde documenten—46
Afkortingen—50
Bestuurlijke reactie Gedeputeerde Staten provincie Zeeland—51
Naschrift ILT—57

Pagina 7 van 58

Pagina 8 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

●

Samenvatting

Onderzoek naar de manier waarop de provincie Zeeland haar milieutaken uitvoert
bij de sanering van het failliete bedrijf Thermphos, laat zien dat Zeeland haar taken
op onderdelen niet volgens de regels heeft uitgevoerd. De provincie heeft
ondermeer besloten om toe te staan dat het bedrijf het veiligheidsrapport niet
actualiseerde. Gedeputeerde Staten (GS) legde diverse handhavingmaatregelen op,
waarvan de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) niet heeft kunnen
vaststellen dat deze maatregelen hebben geleid tot het opheffen van de
overtredingen en dus verbetering van de veiligheid.
De ILT onderzocht in het kader van het interbestuurlijk toezicht (IBT) de uitvoering
door GS van Zeeland van de taken vergunningverlening, toezicht en handhaving bij
het bedrijf Van Citters Beheer B.V. (VCB) dat de sanering van het voormalige
Thermphos uitvoert. De Thermphosfabriek is na het faillissement in november 2012
door de curatoren stilgezet. Op tal van plaatsen in de installaties waren toen nog
grote hoeveelheden (gevaarlijke) stoffen aanwezig. Het merendeel van de
gevaarlijke stoffen is nog steeds aanwezig.
Onderzoeksvragen
In het onderzoek heeft de ILT geprobeerd een antwoord te vinden op vragen zoals
‘heeft de provincie beoordeeld of het Veiligheidsrapport van Van Citters Beheer B.V.
actueel is’, ‘is de provincie haar verplichting nagekomen om op te treden tegen
overtredingen van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht’, ‘heeft de
provincie gezorgd voor actuele voorschriften voor de activiteiten van het
saneringsbedrijf’ en ‘heeft de provincie regelmatig beoordeeld of de voorschriften
toereikend zijn gezien de ontwikkelingen op het gebied van de technische
mogelijkheden voor de bescherming van het milieu en de ontwikkelingen met
betrekking tot de kwaliteit van het milieu’.
Risico’s saneringsactiviteiten niet aantoonbaar in kaart
Het Besluit risicovolle zware ongevallen (BRZO) bepaalt dat zogenoemde ‘hoge
drempel bedrijven’ een Veiligheidsrapport (VR) moeten opstellen. De ILT heeft
vastgesteld dat het saneringsbedrijf werkt op basis van het Veiligheidsrapport van
het productiebedrijf Thermphos. Omdat het geen productiebedrijf meer is, zijn de
risico’s veranderd en moeten de risico’s opnieuw in beeld gebracht worden. In een
VR worden ondermeer de risico’s in kaart gebracht voor de omwonenden van een
bedrijf. Het bedrijf heeft de risico’s voor de omwonenden van de
saneringsactiviteiten niet in een actueel Veiligheidsrapport in kaart gebracht.
Overtreding duurt voort
De ILT ziet in het onderzoek dat handhavingactiviteiten van de provincie niet
onverkort leiden tot het opheffen van overtredingen. Na een fosforbrand in
november 2015 stelt de provincie vast dat onvoldoende preventief onderhoud de
basisoorzaak is van de brand. Na een tweede fosforbrand in december in hetzelfde
jaar met dezelfde basisoorzaak, legt de provincie een last onder dwangsom op in
april 2016. In juni van dat jaar vindt een derde fosforbrand plaats. Ook dan is de
conclusie van de provincie dat het ontbreken van preventief onderhoud de
basisoorzaak is. Tijdens een hercontrole in juli 2017 stelt de provincie vast dat de
overtreding van het niet uitvoeren van preventief onderhoud niet is opgeheven.

Pagina 9 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

Vergunningen niet actueel
Het bedrijf Van Citters Beheer B.V. werkt op basis van tal van vergunningen die in
het verleden zijn verleend aan het bedrijf Thermphos. De vergunningen gelden
veelal voor activiteiten die niet (meer) worden uitgevoerd. De provincie Zeeland
heeft VCB in het voorjaar 2017 een veranderingsvergunning verleend voor diverse
saneringsactiviteiten zoals het verwerken van fosforslib in de calciner. In 2014
verzocht de provincie, op straffe van handhaving, om een plan van aanpak voor de
verwijdering van de (afval)stoffen en voor een wijziging van de Wabo-vergunning
(Wet algemene bepalingen omgevingsrecht). Nadat VCB aan deze verzoeken heeft
voldaan heeft de provincie in januari 2015 een ontwerpbeschikking gepubliceerd.
Deze ontwerpbeschikking is door de provincie niet officieel vastgesteld. Dat
betekent dat VCB bleef werken op basis van de vergunning uit 2011. De ILT heeft
bovendien niet kunnen vaststellen dat de provincie het totaal van de
bedrijfsactiviteiten van VCB heeft getoetst aan de actuele regelgeving.

Pagina 10 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

1

Inleiding

Het voormalige bedrijf Thermphos (Vlissingen) is op 12 november 2012 failliet
gegaan. Het bedrijf had als hoofdactiviteit het produceren van fosfor en fosforzuur.
Na faillissement is het bedrijf stilgezet. Op dat moment waren op tal van plaatsen
in de installaties nog allerlei stoffen aanwezig. Vanwege de grote hoeveelheid
gevaarlijke stoffen was er volgens de provincie1 de noodzaak tot een spoedige
sanering. Dit leidt ertoe dat in 2014, nadat een overeenkomst was gesloten tussen
Zeeland Seaports (eigenaar van de grond), de provincie en de curatoren, door
Zeeland Seaports een speciaal bedrijf wordt opgericht, ‘Van Citters Beheer BV’
(VCB), om de sanering van het voormalige Thermphos uit te voeren. De sanering is
de hoofdactiviteit van het bedrijf. De activiteit van VCB valt onder het Besluit
risico’s zware ongevallen (BRZO)2.
Van Citters Beheer BV (VCB) is een BRZO-bedrijf (Besluit risico’s zware ongevallen)
dat als hoofdactiviteit heeft het uitvoeren van de sanering.
Het college van Gedeputeerde Staten (GS) van Zeeland is het bevoegd gezag voor
de vergunningverlening, toezicht en handhaving in het kader van de Wet algemene
bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en coördinerend bevoegd gezag met betrekking
tot de taakuitvoering van het BRZO.
Voor de uitvoering van de VTH-taken op VCB dient GS uitvoering te geven aan de
wettelijke voorschriften in de Wabo en het BRZO. Voorts dient GS uitvoering te
geven aan het vigerende beleid zoals de landelijke handhavingstrategie BRZO.
De ILT kan een interbestuurlijk onderzoek instellen als signalen daar aanleiding
voor geven. Deze signalen waren er. Daarom heeft de ILT een interbestuurlijk
onderzoek ingesteld dat zich richt op de uitvoering van de taken
vergunningverlening, toezicht en handhaving door GS voor de activiteiten van VCB.

2

Aanleiding

De aanleiding voor dit interbestuurlijk toezichtsonderzoek is de optelsom van
berichten in de media, resultaten van de BRZO inspectie die op 19 juli 2016 is
uitgevoerd door een BRZO inspectieteam, de beoordeling door de ILT van de Wabovergunningaanvraag van VCB in 2016, het onderzoek door de Rekenkamer Zeeland

1

Overeenkomst ter zake van de sanering van het Thermphos terrein in Vlissingen (overeenkomst 10 oktober 2014
tussen Provincie Zeeland en NV Zeeland Seaports)
2
Web-site BRZO+ : “Kernboodschap BRZO+ : “Brzo-bedrijven zijn zelf verantwoordelijk voor de veiligheid binnen hun
bedrijf. Zij moeten voldoende maatregelen nemen waardoor zij zware ongevallen voorkomen en gevolgen van een
eventueel ongeval beperken. Want door grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen bij Brzo-bedrijven, is de impact
enorm als er iets mis gaat voor werknemers en omgeving. Brzo-bedrijven moeten zich daarom houden aan strenge
wetgeving. Ze moeten exact weten hoeveel van welk type gevaarlijke stoffen ze in huis hebben, wat de effecten
daarvan kunnen zijn (risico-inventarisatie) en welke maatregelen nodig zijn om de risico's te beheersen”. Hierop
wordt toezicht gehouden en gehandhaafd door één - gezamenlijk- inspectieteam, waarin ieder eigen expertise
inbrengt ten aanzien van specifieke wet- en regelgeving: * Brzo-omgevingsdiensten (in opdracht van bevoegd gezag:
provincie), Wet algemene bepalingen omgevingsrecht * Inspectie SZW, Arbeidsomstandighedenwet
* Veiligheidsregio's, Wet veiligheidsregio's * Rijkswaterstaat of een waterschap is bij een inspectie betrokken als er
kans is op verontreiniging van oppervlaktewater.

Pagina 11 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

in 2016 over de opdrachtverstrekking voor de uitvoering van BRZO taken en
contacten met collega-inspectiediensten ANVS en Inspectie SZW.

3

Doel van het onderzoek

Het doel van het onderzoek is vast te stellen of GS haar taken vergunningverlening,
toezicht en handhaving conform regelgeving en haar eigen vigerende
handhavingsbeleid uitvoert bij het BRZO-bedrijf Van Citters Beheer BV (VCB).

4

Afbakening van het onderzoek

Het onderzoek dat zich richt op de uitvoering van de Wabo-taken
vergunningverlening, toezicht en handhaving door GS op het BRZO-bedrijf Van
Citters Beheer BV, omvat ook de uitvoering van het BRZO door GS.
Het bedrijf Van Citters Beheer BV werkt onder andere onder de
omgevingsvergunningen van het voormalige bedrijf Thermphos en is ontstaan uit
een overeenkomst tussen provinciebestuur, havenbedrijf Zeeland Seaports en de
curatoren van het failliete bedrijf Thermphos. In dit onderzoek worden daarom ook
enkele aspecten uit de periode van het faillissement voorafgaand aan de opzet van
de sanering meegenomen.
Dit onderzoek wordt conform de uitgangspunten van de Wet revitalisering generiek
toezicht sober, selectief en doelmatig uitgevoerd.
Het onderzoek is vanwege de signalen zoals beschreven onder hoofdstuk 2 en
vanuit het Algemeen beleidskader indeplaatsstelling bij taakverwaarlozing3, met
name gericht op wat ‘niet juist’4 wordt uitgevoerd. Hiermee wordt niet benoemd
wat er wel juist uitgevoerd wordt. Een algemeen beeld over de invulling van de
medebewindstaken is eerder gegeven in het algemene IBT onderzoek in 2015 /
2016. De afrondende brief5 met de rapportage is 13 september 2016 aan GS
gestuurd. De overall conclusie van het onderzoek in 2015 / 2016 was “dat de
onderzochte taken inmiddels overwegend conform de wettelijke bepalingen worden
uitgevoerd. Het geeft de ILT dan ook geen aanleiding voor nader onderzoek”.

5

Werkwijze

De gehanteerde werkwijze vloeit voort uit de Wet revitalisering generiek toezicht en
het Algemeen beleidskader indeplaatsstelling bij taakverwaarlozing 6.
3

Uit het Algemeen beleidskader indeplaatstselling bij taakverwaarlozing: “Bij de beslissing door de toezichthouder
over de mate van intensiteit van IBT ten aanzien van een bepaald beleidsveld, spelen factoren als mogelijke risico’s
en gevaren voor de samenleving een belangrijke rol.”
4
Uit het Algemeen beleidskader indeplaatstelling bij taakverwaarlozing: “IBT is geen instrument om het
kwaliteitsniveau van het handelen en de besluitvorming van de provincie- en gemeentebesturen te bevorderen en te
verbeteren, maar strekt er enkel en alleen toe om te beoordelen of het bevoegde bestuursorgaan de sectorwetten al
dan niet juist uitvoert.”
5
Rapportage interbestuurlijk toezicht (IBT) 2015 / kenmerk 124590 / 13 september 2016.
6
Algemeen beleidskader indeplaatsstelling bij taakverwaarlozing aangeboden namens het kabinet aan de voorzitter
van de Tweede Kamer d.d. 7 maart 2011.
Pagina 12 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

Beschikbaar gestelde documenten rondom vergunningverlening, toezicht en
handhaving worden getoetst7 aan het omgevingsrecht en vastgesteld beleid van de
provincie. Op basis van het documentenonderzoek en interviews met medewerkers
van de provincie en de RUD-Zeeland onderzoekt de ILT de taakuitvoering door GS.
Na een feitencheck door de provincie, trekt de ILT conclusies. Een uitgebreide
beschrijving van de gevolgde werkwijze is in bijlage 9.2 opgenomen.

6

Context

In gesprekken met de ILT heeft de provincie aangegeven dat er sprake is van een
complexe situatie zowel voor wat betreft de unieke technische sanering als ook de
veelheid aan betrokken partijen en hun relaties.
De fabriek Thermphos is na het faillissement8 door de curatoren stilgezet terwijl er
op tal van plaatsen in de installaties nog allerlei (gevaarlijke)stoffen aanwezig
waren. Er is geen vergelijkbare sanering waaruit ervaring geput kan worden.
Het college van GS is bevoegd gezag voor de vergunningverlening, het toezicht en
de handhaving op grond van de Wabo voor het BRZO-bedrijf VCB, coördinerend
bevoegd gezag met betrekking tot het toezicht op naleving van het BRZO en is op
diverse manieren betrokken9 bij deze zaak. Het havenbedrijf Zeeland Seaports
(ZSP) is eigenaar van de grond. Om de sanering uit te voeren is door ZSP het
bedrijf Van Citters Beheer BV (VCB) opgericht. VCB neemt de BRZO-inrichting over,
wordt vergunninghouder en daarmee ondertoezichtstaande van het Wabo-bevoegd
gezag.

7

Het door ILT te gebruiken normenkader bij een IBT-onderzoek is opgenomen onder bijlage 9.5
In bijlage 9.1 is een beknopte geschiedenis van Thermphos opgenomen.
Overeenkomst ter zake van de sanering van het Thermphos terrein in Vlissingen (overeenkomst 10 oktober 2014
tussen Provincie Zeeland en NV Zeeland Seaports)
8
9

Pagina 13 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

7

Waarnemingen en bevindingen

In dit hoofdstuk zijn de belangrijkste waarnemingen en bevindingen opgenomen die
gedaan zijn op basis van de ontvangen documenten en de interviews met
medewerkers van de provincie die gehouden zijn op 11 juli 2017.
Aan het begin van ieder hoofdstukje staat cursief het wettelijk kader voor de
taakuitvoering door GS.
In bijlage 9.3 is een overzicht opgenomen van alle waarnemingen en bevindingen.

7. 1

Veiligheidsrapport (VR)
VCB is een zogenaamd hoge drempel10 bedrijf in het kader van het BRZO 2015 en
heeft op basis van artikel 10 lid 1 de verplichting om een veiligheidsrapport (VR) op
te stellen. Het bevoegd gezag, GS dient conform artikel 10 BRZO het VR te
beoordelen.
Het Veiligheidsrapport (VR) van VCB is gebaseerd op een kennisgeving11 conform
het BRZO van het bedrijf Thermphos. Thermphos had als hoofdactiviteit de
productie van fosfor; VCB heeft als hoofdactiviteit de sanering van het bedrijf. De
ILT heeft niet kunnen vaststellen dat er een actueel VR van VCB is beoordeeld door
het bevoegd gezag en heeft daarmee niet kunnen vaststellen dat de risico’s voor
omwonenden in kaart zijn gebracht.
In de rapportages van de milieucontroles naar aanleiding van incidenten met fosfor
van 30 november en 27 december 2015 en van 17 juni 2016 wordt
geconcludeerd12: “De directe oorzaak van deze lekkages is corrosie, het ontbreken
van inspectie en preventief onderhoud is de basisoorzaak.”
Een mogelijk risico bij VCB is het ontbreken van preventief onderhoud.
Door de RUD Zeeland wordt een beeld gevormd met een risico inschatting. Het
werkdocument “Risico-inschatting” van 14 oktober 2016 van de RUD Zeeland
beschrijft een scenario van een plasbrand van fosforslib waarbij 1000 ton fosfor
betrokken is.
Om een beeld te krijgen van het mogelijk effect bij een scenario waarbij grote
hoeveelheden fosfor betrokken zijn, is door de ILT gekeken naar de informatie in
het niet vastgestelde veiligheidsrapport deel 3 van 18 februari 2015 van VCB.
Hierin wordt gesteld dat het effectgebied waar mensen gezondheidsklachten
kunnen oplopen bij het “instantaan falen railwagon gevuld met fosfor (60 ton)”
groter kan zijn dan 10 kilometer.
10

Het BRZO 1999 onderkende twee typen bedrijven: het PBZO-bedrijf en VR-bedrijf. Het onderscheid is afhankelijk
van het overschrijden van een lage of hoge drempelwaarde. Bedrijven die de hoge drempelwaarde overschrijden
worden aangemerkt als VR-bedrijf; bedrijven die de lage drempelwaarde overschrijden zijn een PBZO bedrijf. Het
Brzo 2015 gebruikt de volgende nieuwe begrippen: Lagedrempelinrichting (voorheen PBZO-inrichting) en
Hogedrempelinrichting (voorheen VR-inrichting)
11
Toelichting: In een kennisgeving geeft een BRZO bedrijf aan welke en hoeveel stoffen er zijn en de gevaarsaspecten
van die stoffen. De kennisgeving is verplicht en moet voldoen aan een flink aantal regels.
In een veiligheidsrapport geeft een bedrijf vervolgens aan welke gevaren die deze stoffen hebben bij, handelingen,
transport of opslag. In het VR staat ook op welke wijze het bedrijf deze gevaren ondervangen worden door
maatregelen. Tevens bevat een veiligheidsrapport de berekeningen met risico’s voor de omgeving en het milieu. Het
VR begint dus met de aanwezige gevaarlijke stoffen, die vermeld moeten zijn in de kennisgeving. Het Wabo bevoegd
gezag is verantwoordelijk om te zorgen dat er een actueel VR ligt en dat de andere overheden (Veiligheidsregio,
Rijkswaterstaat, inspectie SZW) het rapport kunnen beoordelen. Ook moeten ze zelf in het kader van art 10 het
rapport beoordelen op volledigheid.
12
Citaat uit het inspectierapport met inspectiedatum 22 juni 2016
Pagina 14 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

Artikel 10 lid 4 onder b van het BRZO 2015 verplicht bestaande bedrijven een
geactualiseerd VR in te dienen bij het bevoegd gezag voor 1 juni 2016. Het college
van Gedeputeerde Staten heeft op 20 juni 2017 besloten dat het VR van VCB niet
geactualiseerd hoeft te worden. “Het college heeft op 20 juni 2017 het besluit
genomen om niet te handhaven op basis van het advies van de RUD Zeeland. Dit
advies luidde: “Het is vanwege de uitzonderlijke situatie waarin VCB zich bevindt
niet opportuun om van haar een volledig geactualiseerd Veiligheidsrapport (VR) te
eisen. Er is op dit moment geen sprake van een volledig operationele
beheersorganisatie. Voorts zijn de kosten van het volledig maken van het VR hoog
en is het tijdrovend. Richting VCB is wel gecommuniceerd dat het
veiligheidsbeheerssyteem up to date dient te worden gehouden en dat het
onderhoudssysteem voor alle systemen en equipment waarmee wordt gewerkt
functioneert. Hierop wordt tijdens de reguliere inspecties toezicht gehouden door de
inspecteurs van de RUD Zeeland.”
Dit besluit impliceert dat GS toestaan dat VCB het BRZO op dit punt niet hoeft na te
leven en dat ze hier niet op zullen handhaven.
Op 9 juli 2013 is door GS de BRZO handhavingstrategie vastgesteld. Deze strategie
biedt niet de mogelijkheid om af te zien van handhaving.

Bevindingen:

De ILT heeft niet kunnen vaststellen dat GS een VR dat door VCB is opgesteld heeft
beoordeeld. De ILT heeft daarmee niet kunnen vaststellen dat de actuele risico’s voor
omwonenden in kaart zijn gebracht.

Het college van GS heeft 20 juni 2017 besloten dat het BRZO bedrijf VCB niet hoeft te
voldoen aan artikel 10 lid 4 onder b van het BRZO 2015 om het VR te actualiseren. Met dit
impliciete besluit van GS om niet te handhaven wordt afgeweken van de door GS
ondertekende landelijke handhavingstrategie BRZO.

7.2

Toezicht en handhaving
Het college van GS is in beginsel verplicht op te treden tegen overtredingen
conform artikel 5.2 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht.
De uitvoering van de toezichttaken en de handhaving zijn kernpunten in dit
onderzoek. Er is gekeken naar de uitgevoerde Wabo- en BRZO-inspecties en de
bestuursrechtelijke handhaving door GS in de vorm van de inzet van het instrument
last onder dwangsom. Daarnaast is de privaatrechtelijke overeenkomst tussen GS,
de curatoren en ZSP in dit kader meegenomen.

7.2.1.

Privaatrecht in relatie tot bestuursrecht
Op 10 oktober 2014 is een privaatrechtelijke overeenkomst gesloten tussen de
curatoren van Thermphos, NV Zeeland Seaports en de provincie Zeeland. In de
overeenkomst is geregeld dat een bedrijf opgericht wordt, Van Citters Beheer BV
(VCB), om de sanering van Thermphos uit te voeren.
In deze overeenkomst is onder andere bepaald dat het bevoegd gezag de eerder
aan de curatoren opgelegde lasten onder dwangsom intrekt.
Op 14 oktober 2014 zijn de vier lasten onder dwangsom13 en een voornemen tot
een last onder dwangsom ingetrokken. Als motivatie voor dit besluit stellen GS dat:

13

a. Last onder dwangsom van 29 oktober 2013, nr 13023725DG voor het verwijderen van een partij veegzand (zoals
bevestigd bij beslissing op bezwaar d.d. 30 juli 2014, kenmerk 14011951/DG).
b. Last onder dwangsom van 30 juli 2014, nr. 14011947/DG, voor het verwijderen van een hoeveelheid fosforslik.
Pagina 15 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

“..curatoren geen drijver meer zijn van de inrichting van Thermphos en dat via de
overeenkomst een gelijkwaardig alternatief voor handhaving is bereikt...”
De lasten onder dwangsom zijn niet ingetrokken vanwege het opheffen van de
overtreding waarvoor ze waren opgelegd.
Tijdens het IBT onderzoek is niet gebleken dat het preventief onderhoud, waar één
van de op 14 oktober 2010 ingetrokken lasten onder dwangsom betrekking op had,
conform het BRZO wordt uitgevoerd.
De ILT heeft geen documenten aangetroffen waaruit blijkt dat deze overeenkomst
is ingezet om het preventief onderhoud bij VCB af te dwingen.
Bevinding:
De ILT heeft niet kunnen vaststellen dat de overeenkomst van 10 oktober 2014 tussen
curatoren, ZSP en de provincie als alternatief voor de handhaving op overtredingen is ingezet.

7.2.2

Handhaving VCB
Het bevoegd gezag heeft het handhavingsbeleid vastgesteld in de nota Oog op
Zeeland uit 2007 en de landelijke handhavingstrategie BRZO.
Het overheidshandelen in het kader van het handhavingsbeleid dient de
bescherming van de burgers en het milieu. Vanuit het oogpunt van externe
veiligheid heeft de ILT voor dit onderzoek de diverse handhavingstrajecten die door
GS zijn gestart voor drie handhavingscases, nader bekeken.
Handhaving op preventief onderhoud
Op 30 november 2015 is er een fosforbrand. De toezichthouder van de RUD
Zeeland constateert op 1 december 2015 dat onvoldoende preventief onderhoud de
basisoorzaak is.
Op 27 december 2015 vindt het tweede incident met fosfor plaats met, volgens de
toezichthouder van de RUD Zeeland, dezelfde basisoorzaak: het ontbreken van
preventief onderhoud.
Onvoldoende preventief onderhoud is een overtreding van Brzo 2015 artikel 7 lid 6,
richtlijn 2012/18/EU bijlage III onderdeel b sub iii.
Het bevoegd gezag handhaaft hierop met een last onder dwangsom op 26 april
2016.
Op 17 juni 2016 is de derde brand door lekkage van fosfor. Tijdens een inspectie op
22 juni 2016 concludeert de toezichthouder dat de basisoorzaak het ontbreken van
preventief onderhoud is. De eerder vastgestelde overtreding ‘het niet naleven van
werkinstructie risico gestuurd onderhoud,’ is hiermee niet ongedaan gemaakt. De
hiervoor opgelegde dwangsom van 26 april 2016 was op dat moment van
rechtswege verbeurd14. Deze verbeurde dwangsom wordt door het bevoegd gezag
niet ingevorderd.
Tijdens een BRZO-inspectie op 19 juli 2016 wordt door de toezichthouder van de
RUD Zeeland niet specifiek ingegaan op de last onder dwangsom van 26 april 2016.
c. Last onder dwangsom van 30 juli 2014, nr. 14011948/DG, n.a.v, geconstateerde overtredingen van een Brzoinspectie. Deze last onderdwangsom van 30 juli 2014 naar aanleiding van de BRZO-inspectie van 4 november 2013 en
de controle op 5 juni 2014 ziet onder andere op de overtreding van het ontbreken van preventief onderhoud.
d. Last onder dwangsom van 30 september 2014, nr. 14014249DG voor het verwijderen van overige afvalstoffen.
14

Bij controle is vastgesteld dat de overtreding voortduurt. De overtreding is niet binnen de gestelde termijn uit de
last onder dwangsom ongedaan gemaakt. Op basis van de wet (Algemene wet bestuursrecht art 5.33) is de
overtreder de opgelegde dwangsom verschuldigd aan het bevoegd gezag.
Pagina 16 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

De last onder dwangsom van 26 april 2016 wordt op 13 september 2016 aangepast
naar aanleiding van bezwaar door VCB. Naar aanleiding van de definitieve last
onder dwangsom van 13 september 2016 heeft op 12 juli 2017 een hercontrole
plaatsgevonden. Met deze hercontrole is vastgesteld dat de overtreding voor het
niet uitvoeren van preventief onderhoud niet is opgeheven. Bij brief van 28 juli
2017 hebben GS vastgesteld dat een dwangsom van € 25.000,= is verbeurd.
Handhaving Veiligheidsbeheersysteem (VBS)
Naar aanleiding van de BRZO-inspectie op 19 juli 2016 stelt het college van GS op
19 november 2016 een concept last onder dwangsom op.
Kern van de overtreding is dat VCB niet kan aantonen dat alle VBS-elementen
systematisch beschouwd worden. Hiervoor stelt GS op 21 juni 2017 de last onder
dwangsom vast met een begunstigingstermijn van 3 maanden. Dit betekent dat de
begunstigingstermijn loopt tot 21 september 2017 om aan de last te voldoen en de
op 19 juli 2016 geconstateerde overtreding ongedaan te maken.
VCB legt de werkzaamheden stil
VCB heeft naar aanleiding van een inspectie op 21 juni 2017 van het Wabo bevoegd
gezag, de Inspectie SZW en de Veiligheidsregio Zeeland, besloten om de
werkzaamheden stil te leggen. Het bevoegd gezag bevestigt deze stillegging met
een brief van 5 juli 2017 en maakt in de brief haar besluit kenbaar om niet te
handhaven.
De reden voor stillegging is dat VCB niet heeft kunnen aantonen dat de risico's van
de installatiedelen die in bedrijf zijn, goed en doelmatig worden beheerst. GS stelt
in haar brief van 5 juli 2017 dat er geen sprake is van: “een overzicht van de
installatiedelen; planmatige inspectie en onderhoud; inzicht in de aanwezige
corrosie en degradatie mechanismen; aantoonbaar inzicht in de aanwezige risico’s”.
Op grond van de Landelijke Handhavingsstrategie BRZO beoordelen GS de ernst
van de overtreding als zijnde categorie 1: "een onmiddellijke dreiging op een
grootschalig en ernstig incident".
VCB mag volgens GS pas weer opstarten nadat de integriteit van de installatie en
de veilige bedrijfsvoering is aangetoond en na een inspectie van de BRZOinspecteurs.
Tijdens een inspectie op 12 juli 2017 komt het inspectieteam tot het oordeel dat
VCB kan doorstarten met het verwerken van het fosforslib. In het inspectierapport
bij de brief van 28 juli 2017 van GS staat onder andere: “vCB stelt een assessment
op over de integriteit van tank 3 en tank 5 op basis van het nieuwe gebruik. Hierin
worden optredende trillingen, wanddiktemetingen en te verwachte
degradatiemechanismes betrokken”.

Bevindingen:

De last onder dwangsom van 26 april 2016 was naar aanleiding van de inspectie op 22 juni
2016 van rechtswege verbeurd.

De ILT heeft niet kunnen constateren dat de opgelegde last onder dwangsom van 26 april
2016 die op 13 september 2016 gewijzigd is, heeft geleid tot naleven van de procedure
risico gestuurd onderhoud, onderdeel van het preventief onderhoud bij VCB.

Pagina 17 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

7.3

Vergunningverlening
Het college van GS dient conform artikel 2.30 van de Wet algemene bepalingen
omgevingsrecht te zorgen voor actuele voorschriften voor de activiteiten. GS
moeten regelmatig bezien of de voorschriften toereikend zijn gezien de
ontwikkelingen op het gebied van de technische mogelijkheden tot bescherming
van het milieu en de ontwikkelingen met betrekking tot de kwaliteit van het milieu.

7.3.1

Niet-geactualiseerde vergunning
Met de sanering als hoofdactiviteit is een andere inrichting ontstaan ten opzichte
van de hoofdactiviteit productie fosfor.
In algemene zin geeft de wetgever aan15 dat het bevoegd gezag een
revisievergunning kan verlangen als een vergunning voor een inrichting in
verschillende stukken te vinden16 is en het vergunningenbestand na verloop van
tijd door de veelheid aan wijzigingsvergunningen en meldingen onoverzichtelijk
wordt.
Uit de interviews op 11 juli 2017 kwam naar voren dat de RUD-Zeeland een
revisievergunning passend bij de huidige activiteiten acht. De RUD Zeeland heeft
bij VCB aangedrongen op het indienen van een aanvraag voor een
revisievergunning. Hiermee ontstaat de mogelijkheid om het veiligheidsrapport te
actualiseren en de activiteiten te toetsen aan actuele regelgeving en de huidige
stand der techniek. Door GS wordt gesteld dat van VCB hiervoor geen aanvraag is
ontvangen.
Er is voor VCB een veelheid aan vergunningen en meldingen van kracht die
verleend zijn voor activiteiten die niet (meer) worden uitgevoerd. Zo werkt VCB
onder andere onder de revisievergunningen van Thermphos voor de sinterfabriek
van 27 april 1993 (Hinderwet), voor de fosforfabriek van 12 september 1994 en
voor de fosforzuurfabrieken van 29 juli 2008.
GS hebben voor de diverse saneringsactiviteiten, zoals het verwerken van fosforslib
in de calciner een veranderingsvergunning aan VCB verleend (april 2017).
Een totaaloverzicht van de vigerende vergunningen en meldingen voor VCB is
opgenomen onder bijlage 9.4.
De ILT heeft niet kunnen vaststellen dat het geheel van de activiteiten van VCB
getoetst is aan actuele regelgeving zoals de stand der techniek zoals vastgelegd in
Europese documenten (BREF’s) en bijlage behorende bij artikel 9.2 Mor.

Bevinding:
De ILT heeft niet kunnen vaststellen dat het geheel aan vergunningen van VCB getoetst zijn
aan de actuele (vigerende) regelgeving en de huidige stand der techniek zoals IPPC, Seveso
III, BEVI, PGS6, BRZO (2015), actueel veiligheidsrapport, actueel QRA en actueel
maatgevende scenario’s.

15

Wabo onder 2.6.1
In een uitspraak van 12 januari 1996 oordeelde de Afdeling van de Raad van State dat het bevoegd gezag in
casu een revisievergunning had moeten verlangen, omdat ‘onvoldoende onderscheid kon worden gemaakt tussen
het oude en het nieuwe vergunde gedeelte van de inrichting’
16

Pagina 18 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

7.3.2

Ambtshalve aanpassing vergunning 27 januari 2015 niet doorgezet
GS hebben in november 2014 het bedrijf VCB opgelegd om een verzoek tot
wijziging van de Wabo vergunning en een plan van aanpak in te dienen voor de
verwijdering van de (afval)stoffen. GS stelden handhaving in het vooruitzicht als
dat niet zou gebeuren. VCB heeft een verzoek tot wijziging van de vergunning met
een plan van aanpak ingediend.
Op 27 januari 2015 wordt door GS een ontwerpbeschikking bekend gemaakt voor
een ambtshalve aanpassing van de vergunning van 5 juli 2011. In deze
ontwerpbeschikking worden de termijnen aangepast die in de vergunning van 5 juli
2011 zijn opgenomen en die handelen over het verwijderen van stoffen na
bedrijfsbeëindiging. De termijnen worden aangepast aan de planning van het
ingediende plan van aanpak van 14 januari 2015. De stoffen dienen verwijderd te
zijn voor 1 juli 2016.
De ILT stelt tijdens dit IBT onderzoek vast dat er geen definitieve beschikking is
genomen. Hiermee is geen nieuwe termijn vastgesteld en blijft de vergunning van 5
juli 2011 en de termijnen die daarin zijn genoemd, van kracht.

Bevinding:
Er is geen definitieve beschikking genomen op de ontwerp vergunning van 27 januari
2015. Hiermee blijft de onderliggende vergunning van 5 juli 2011 en de daarin
opgenomen voorschriften rondom verwijderen van (afval)stoffen na bedrijfsbeëindiging
van kracht.

7.3.3

BRZO-status
Op 5 augustus 2016 dient VCB een aanvraag in die ertoe strekt dat de BRZO-status
van het bedrijf zou komen te vervallen. GS stelt op 27 september 2016 een
ontwerpbeschikking op waarin positief wordt beschikt op de aanvraag.
Het ontwerp van de beschikking wordt door GS op 30 september 2016 voor advies
toegezonden aan de ILT.
De ILT heeft hierop vanuit haar adviestaak conform het Bor op 4 november 2016
een zienswijze17 ingediend waarbij betoogd is dat het bedrijf nog steeds onder het
BRZO valt. Voorafgaand aan deze formele zienswijze is door de ILT zoals
gebruikelijk op ambtelijk niveau contact geweest om de visie en de in te dienen
zienswijze toe te lichten.
Door VCB is op 1 november 2016 een verzoek ingediend om de aanvraag van 5
augustus 2016 op te schorten.

Bevinding:
Door niet alle opgeslagen fosfor mee te nemen in de beoordeling van de aanvraag heeft GS
niet de volledige toetsing uitgevoerd conform BRZO 2015 of bijlage I van de Seveso III
richtlijn om vast te stellen of de BRZO status kon komen te vervallen.

17

Citaat zienswijze ILT 4 november 2016: “In uw ontwerpbeschikking komt u tot de conclusie dat voor VCB de BRZOstatus niet langer aan de orde is (pag. 10: …Hiermee vervalt de BRZO status van VCB.).
Echter, dit is gebaseerd op een onvoldoende en onjuiste beoordeling van de beschikbare informatie, een onjuiste
interpretatie van het BRZO en het niet meewegen van schattingen aangaande aanwezigheid van fosfor in de ovens.”
Pagina 19 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

7.4

Overig

7.4.1

Melden ongewone voorvallen
Het bevoegd gezag moet conform artikel 17.2 Wet milieubeheer ontvangen
meldingen van een ongewoon voorval doorsturen naar onder andere de ILT.
Naar aanleiding van een verzoek van de ILT zijn op 5 juli 2017 meldingen
doorgestuurd naar de ILT die bij het bevoegd gezag bekend waren over 2015 en
2016. Van de 13 meldingen blijken er vijf eerder aan de ILT doorgestuurd te zijn.
Acht meldingen waren onbekend bij de ILT.

Bevinding:
Niet alle ongewone voorvallen die door VCB gemeld waren aan de provincie Zeeland zijn
conform artikel 17.2 Wet milieubeheer doorgestuurd naar de ILT

7.4.2

Provinciaal beleid VTH
GS dienen een handhavingsbeleid op te stellen conform artikel 7.2 van het Bor. GS
dienen verder het handhavingsbeleid jaarlijks te evalueren (Bor 7.7) en bij
noodzaak zo spoedig mogelijk aan te passen.
In 2015/2016 heeft de ILT een IBT onderzoek bij de provincie Zeeland uitgevoerd.
Hierover heeft de ILT op 13 september 2016 (kenmerk 124590) GS met een brief
geïnformeerd. In deze brief stelt de ILT dat op onderdelen de taakuitvoering niet
conform wet- en regelgeving is. Met name het handhavingsbeleid ‘Oog op Zeeland’
uit 2007 toonde tekortkomingen in het ontbreken van de probleemanalyse en
prioriteitstelling zoals in het Besluit omgevingsrecht (Bor) is aangegeven.
Naar aanleiding van dit onderzoek in 2015/2016 heeft de provincie aangegeven dat
hier aan zal worden voldaan met de nota ‘Schoon en veilig Zeeland’. Deze was
nagenoeg gereed en vaststelling was voorzien in 2016. De ILT heeft niet kunnen
vaststellen dat deze nota daadwerkelijk door Provinciale Staten is vastgesteld.
Dat betekent dat de nota ‘Oog op Zeeland’ uit 2007 nu nog van kracht is. Voor
handhaving op het BRZO volgt GS de landelijke BRZO handhavingstrategie die op 9
juli 2013 door GS is vastgesteld.

Bevinding:
De in het vooruitzicht gestelde en in 2016 vast te stellen nota ‘Schoon en Veilig Zeeland’ is op
het moment van het onderzoek niet vastgesteld.

7.4.3

Organisatie en uitvoering taken
GS dienen conform de Algemene wet bestuursrecht artikel 4.84 bij de handhaving
het eigen vastgestelde handhavingsbeleid te volgen.
Bij het besluit van 15 mei 2012 hebben GS een wijziging van de handhavingnota
“Oog op Zeeland” vastgesteld. Het betreft de wijziging van de “Gedragsregel
Openbaarheid Handhavinginformatie”. Deze houdt onder andere in dat
Pagina 20 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

inspectieresultaten actief openbaar gemaakt zullen worden. De ILT heeft niet
kunnen vaststellen dat de informatie rondom VCB openbaar gemaakt is conform het
eigen provinciaal beleid en conform artikel 13 lid 17 van het BRZO 2015.

Bevinding:
De ILT heeft niet kunnen vaststellen dat de toezicht- en handhavinginformatie over VCB
openbaar gemaakt is conform het vastgestelde handhavingsbeleid Oog op Zeeland
(Openbaarheid handhavinginformatie 15 mei 2012) en het BRZO 2015.

Pagina 21 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

8

Conclusies

Op basis van de bevindingen in hoofdstuk 7 en in bijlage 9.3 worden de
onderstaande conclusies getrokken.
De conclusies van het onderzoek afgezet tegen het wettelijk kader zijn:
Veiligheid
Volgens het BRZO artikel 10 moet het bedrijf Van Citters Beheer BV beschikken
over een actueel veiligheidsrapport en moet het college van GS dat beoordelen.
GS hebben toegestaan dat VCB het veiligheidsrapport niet actualiseerde. Hierdoor
heeft het bevoegd gezag geen actueel beeld van de risico’s voor de omgeving.
Toezicht en handhaving
Het college van GS is in beginsel verplicht op te treden tegen overtredingen
conform artikel 5.2 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht.
Het college van GS heeft diverse handhavingsmaatregelen opgelegd bij
overtredingen. Op het onderdeel preventief onderhoud hebben de
handhavingsinspanningen niet geleid tot het opheffen van de overtreding door het
bedrijf Van Citters Beheer BV. Onvoldoende preventief onderhoud is een
overtreding van het BRZO en is de basisoorzaak geweest van een drietal incidenten
met fosfor.
Vergunningen
Het college van GS dient conform artikel 2.30 van de Wet algemene bepalingen
omgevingsrecht te zorgen voor actuele voorschriften voor de activiteiten. GS
moeten regelmatig bezien of de voorschriften toereikend zijn gezien de
ontwikkelingen op het gebied van de technische mogelijkheden tot bescherming
van het milieu en de ontwikkelingen met betrekking tot de kwaliteit van het milieu.
Er is voor VCB een veelheid aan vergunningen van kracht voor activiteiten die niet
(meer) worden uitgevoerd.
Het college van GS heeft niet aangetoond dat het geheel aan vergunningen van
VCB getoetst is aan actuele vigerende regelgeving en de huidige stand der
techniek.

Pagina 22 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

9

Bijlagen

9.1

Geschiedenis Thermphos
Het bedrijf Thermphos was gevestigd aan de Europaweg zuid 4 te Ritthem
(Vlissingen).
In 1966 kocht Hoechst een stuk grond aan bij de monding van de Westerschelde
voor de bouw van een industriecomplex. De aanwezigheid van een goede
energievoorziening en een diepe zeehaven, waardoor grondstoffen goedkoop via
zee aangevoerd konden worden, waren belangrijke pluspunten.
Hoechst Vlissingen produceerde voornamelijk producten op basis van fosfor: witte
fosfor (P4), fosforzuur, natriumtripolyfosfaat (NTPP) en natriumfosfaat.
In 1996 startte de ontmanteling van het Hoechst-concern en ook de vestiging te
Vlissingen werd geconfronteerd met diverse reorganisatieplannen, waarbij vele
tientallen banen verloren gingen.
In 1997 werden de fosforactiviteiten afgesplitst van Hoechst, wat het begin inluidde
van Thermphos International B.V. in Vlissingen. In 2000 was er een
managementbuy-out en in 2003 werd het bedrijf overgenomen door de ItaliaansIsraëlische zakenman Nahum Galmor. De vestiging in Vlissingen maakte daarna
onderdeel uit van Thermphos International. Dit bedrijf had vestigingen in Europa,
Noord- en Zuid-Amerika en Azië. Het totale personeelsbestand bedroeg circa 1.150
medewerkers.
In de Vlissingse fabrieken maakte Thermphos fosfor, fosforzuur, gereinigd nat
fosforzuur en NTPP. Het complex telde acht fabrieken die met elkaar in verbinding
stonden. Bijproducten uit de ene fabriek werden weer ingezet in de andere. De
koolmonoxide die ontstond in de fosforfabriek werd gebruikt als brandstof in de
sinterfabriek en de zoutfabrieken of door de kolencentrale van het nutsbedrijf EPZ.
Het restant werd afgefakkeld.
Per jaar werd er zo'n 600.000 ton fluorapatiet verwerkt. Dit fosfaaterts is een
mineraal dat rijk is aan calciumfosfaat. Andere grondstoffen waren cokes en grind.
Na een proces in de sinter- en fosforfabriek ontstond fosfor, fosforovengas
(voornamelijk koolmonoxide) en een restproduct slak. In het fosfaaterts zit ook
cadmium dat vrijkomt bij de verwerking. Dioxine is een ander bijproduct.
Alle elementaire fosfor die Thermphos produceerde werd verder verwerkt in andere
tussenproducten. Deze tussenproducten werden in tal van eindproducten verwerkt,
zoals vlamvertragers, cosmetica, geneesmiddelen en gewasbeschermingsmiddelen.
Het slak werd gebruikt als ondergrondmiddel in de weg- en waterbouwindustrie.
Thermphos is 12 november 2012 failliet verklaard door de Rechtbank te
Middelburg. Het bedrijf had op dat moment al anderhalve maand uitstel van
betaling. Het bedrijf was onderwerp van strenge controles door de overheid.
In 2009 en 2010 was er een intensieve correspondentie18 tussen GS en de VROM
Inspectie in het kader van IBT. Het onderwerp was de uitstoot van dioxine en zware
metalen en onvoldoende veiligheidscultuur bij Thermphos. De VROM Inspectie
richtte zich op een integrale handhavingsaanpak door GS.
Thermphos moest grote investeringen doen om de uitstoot van afvalstoffen te
minimaliseren en daarbovenop had het bedrijf veel last van concurrentie uit
Kazachstan dat fosfor op de Europese markt dumpte. Bij het faillissement van
Thermphos verloren 450 mensen hun baan. Het bedrijf realiseerde tot voor het
faillissement een omzet van circa € 400 miljoen op jaarbasis.
18

Rapport Thermphos; Commissie Mans; 25 februari 2011
Pagina 23 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

In januari 2013 werd bekend dat Thermphos geen doorstart zou maken. Volgens de
curatoren was de kans minimaal dat er nog een koper geïnteresseerd zou zijn in
het bedrijf. Voor de buitenlandse dochterbedrijven bestond wel belangstelling.
De kosten van de ontmanteling van Thermphos lopen in de tientallen miljoenen.
Volgens de curator was het saldo op de faillissementsrekening € 33 miljoen. Dit is
onvoldoende voor het volledig opruimen van het radioactieve afval, de vervuilde
grond en het ontmantelen van de fabrieksinstallaties van het failliete fosforbedrijf.
Eind september 2013 werd nog eens bevestigd dat een doorstart van Thermphos
definitief van de baan was. Volgens directeur Grossmann van overnamekandidaat
Kalogeo uit Oostenrijk waren de saneringskosten van het vervuilde terrein de
belangrijkste reden voor het mislukken van het proces. Mocht Thermphos na
doorstart alsnog failliet gaan, dan wilde Kalogeo hiervoor niet opdraaien omdat zij
de vervuiling niet hadden veroorzaakt. Ook besprekingen met een Russische
overnamekandidaat leiden niet tot een doorstart. Uiteindelijk wordt duidelijk dat er
geen doorstart gaat plaatsvinden.
De tijdsdruk loopt op mede gelet op de problematiek van het stilgezette bedrijf.
Het leidt ertoe dat in 2014, na besprekingen en een overeenkomst tussen Zeeland
Seaports, de provincie en de curatoren, door Zeeland Seaports een speciaal bedrijf
wordt opgericht ‘Van Citters Beheer BV’ om de sanering van het bedrijf uit te gaan
voeren. In oktober 2014 worden daarvoor overeenkomsten gesloten tussen
Curatoren, Provincie Zeeland en Zeeland Seaports en tussen Provincie Zeeland en
Zeeland Seaports. De curatoren dragen de Turnkey-overeenkomst (TKO) met
Decontamination Services BV voor de veiligstelling van het terrein over aan VCB.
Voor deze opdracht, beheers- en operationele kosten dragen de curatoren 35
miljoen euro bij, de Provincie Zeeland, 3 miljoen euro en het ministerie van I&M 3
miljoen euro.
De opdracht betreft de veiligstelling van het terrein en de sanering zo ver
beschikbare gestelde middelen daartoe reiken. Veiligstellen betrof
fosfoslibverwerking, cleaning van leidingen en systemen, afvoer van gevaarlijke
afvalstoffen en opslag van andere afvoerkosten. De sanering, beheer en organisatie
voor het deel veiligstellen gaat volgens de planning duren tot mei 2016 en kost €
41 miljoen. De veiligstelling blijkt veel langzamer te gaan dan gepland en de
langere duur brengt langer doorlopen van beheers- en organisatiekosten met zich
mee en de sanering blijkt voor DS duurder dan gepland. Volgens de eerste planning
zou de sanering op 9 mei 2016 zijn afgerond. De planning wordt in eerste instantie
aangepast tot december 2016. Nadat dit niet haalbaar blijkt vraagt de Provincie
Zeeland een nieuw Plan van Aanpak, dat door VCB eind maart 2017 wordt
afgerond. Naast de planning werd ook voortdurend de organisatiestructuur
aangepast. In maart 2017 wordt door VCB de TKO met VCB ontbonden voor het
niet uitgevoerde deel van de werkzaamheden.
In juni stelt op verzoek van de Provincie Zeeland het kabinet een onderzoek in
onder leiding van dhr. Samsom naar de problematiek van de sanering van
Thermphos. Op basis van het Plan van Aanpak doet hij aanbevelingen over de
aanpak van de sanering en de kostenverdeling die Rijk, Provincie Zeeland en
Zeeland Seaports gezamenlijk omarmen en vertalen om in samenwerking te zorgen
voor een veilig, schoon en heruitgeefbaar terrein.

Pagina 24 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

9.2

Beschrijving gevolgde werkwijze
De uitgangspunten voor onderzoek in het kader van interbestuurlijk toezicht liggen
in de Provinciewet en het ‘Algemeen beleidskader indeplaatsstelling bij
taakverwaarlozing’. Dit kader beschrijft de verschillende stappen. Deze zijn tijdens
het onderzoek allemaal doorlopen:
1. Signalen wegen en beoordelen
Is er sprake van signalen die vooral te maken hebben met de uitvoering van de
taken van GS als Wabo-bevoegd gezag bij dit bedrijf? Gaat het over een
wezenlijk risicovolle situatie? Zijn de signalen verder te onderbouwen met
informatie uit andere ILT-bronnen of openbare bronnen? Bij vaststelling van
relevante signalen wordt een onderzoek voorbereid. De staatssecretaris van
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat wordt geïnformeerd.
2. Contacten met bevoegd gezag
De directeur Afval, Industrie en Bedrijven (AIB) van de ILT informeert de
gedeputeerde voor vergunningverlening van de provincie Zeeland telefonisch
dat een IBT-onderzoek zal worden uitgevoerd. Aanleiding vormen signalen
waaronder de zienswijze rondom de BRZO-status bij een vergunningaanvraag
in september/oktober 2016.
3. Aankondiging
Het onderzoek is bij brief van 21 april 2017 aan GS aangekondigd met een
motivatie en een primaire uitvraag voor informatie.
4. Gesprek ter toelichting
In een gesprek op 9 mei 2017 van de ILT met de provinciesecretaris is het
onderzoek verder toegelicht.
5. Gegevens verwerken voor de beeldvorming
Informatie wordt verkregen uit de opgevraagde en ontvangen documenten.
Daarnaast wordt gebruik gemaakt van informatie uit openbare bronnen zoals
beleidsdocumenten die op de provinciale website staan.
6. Kernpunten en vragen formuleren
De informatie wordt geordend rondom de kernpunten van onderzoek:
veiligheid, toezicht en handhaving en vergunningverlening. Uit de veelheid
worden enkele specifieke cases, die betrekking hebben op externe veiligheid,
geselecteerd. Er wordt getoetst aan landelijke regelgeving en aan beleid van de
provincie. Vragen worden geformuleerd.
7. Onderzoek op afstand
Op afstand worden constateringen gedaan op basis van ontvangen
documenten.
8. Onderzoek bij de provincie
De kernpunten worden per email kenbaar gemaakt aan Gedeputeerde Staten
en er wordt een afspraak gemaakt om nadere toelichting te verkrijgen. De
onderzoeksvragen worden gesteld aan medewerkers van de provincie Zeeland
en de RUD-Zeeland tijdens gezamenlijke interviews.
9. Vervolgonderzoek op afstand
De informatie uit de interviews wordt verwerkt. Er worden nog enkele nadere
vragen gesteld via telefoon en email. Dit leidt tot een eerste conceptrapport
met waarnemingen en bevindingen.
10. Feitencheck
Het conceptrapport met waarnemingen en bevindingen wordt voor een
feitencheck voorgelegd aan de provincie.
11. Reactie provincie
De reactie van de provincie wordt verwerkt.
12. Eindrapportage
De eindrapportage met conclusies wordt gemaakt en aangeboden aan de
bewindspersoon.

Pagina 25 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

9.3

Waarnemingen en bevindingen
De waarnemingen zijn gedaan op basis van de documenten opgenomen in bijlage 9.6 en op basis van interviews op 11-7-2017 met
medewerkers van de provincie Zeeland en medewerkers van de RUD-Zeeland. In de eerste rij is steeds aangegeven op basis van welk
document de bevindingen zijn gebaseerd.
De termen ‘waarneming’ en ‘bevinding’ zijn ontleend aan een werkmethode van BRZO+ van januari 2012 19.

Veiligheidsrapport (VR)
Veiligheidsrapport 28 januari 2015
norm
Artikel 10 BRZO 2015 of
Artikel 10 BRZO 1999

Waarnemingen
a. De provincie Zeeland kon op verzoek van ILT geen
conform art 10 BRZO 2015 of conform het oude
BRZO 1999 art 10 beoordeeld veiligheidsrapport
voor VCB aanleveren.
Naar aanleiding van een verzoek van de ILT om het
laatst beoordeelde VR van VCB toe te sturen heeft
het bevoegd gezag een niet conform artikel 10 BRZO
2015 beoordeelde versie van het VR toegestuurd.

Artikel 6 BRZO 2015
(kennisgeving)
b.
Artikel 9 RRZO (inhoud
veiligheidsrapport)
Artikel 10 RRZO
(beschrijving scenario’s

In deel 2 van dit VR staat hoe het fosfor wordt
verbrand bij VCB. Deel 2 voldoet niet volledig aan
de eisen van de PGS 6. Zo zijn de procesparameters
van de verbranding niet te vinden en ook niet de
grenzen waarbinnen nog veilig gewerkt kan worden.
Zodat een beschrijving van de scenario’s in een

19

Bevindingen
a. Het bevoegd gezag heeft niet aangetoond
dat het VR van VCB conform artikel 10 BRZO
15 of conform artikel 10 BRZO 1999 is
beoordeeld. De ILT heeft daarmee niet
kunnen vaststellen dat de actuele risico’s
voor omwonenden in kaart zijn gebracht.

b.

ILT kan niet vaststellen dat VCB beschikt
over een actueel Veiligheidsrapport voor
haar bedrijfsactiviteiten dat voldoet aan de
eisen zoals die gesteld zijn in de RRZO.

BRZO+ , Werkwijzer BRZO ‘Van Waarneming tot oordeel’ 5 januari 2012: “Tijdens een inspectie worden de waarnemingen per inspectieonderwerp, mogelijk zelfs meerdere inspectieonderwerpen,
gedaan middels een documentenstudie, interviews en een rondgang door het bedrijf (visuele inspectie). Een waarneming is vrij van een oordeel. Er kunnen bovendien waarnemingen worden gedaan
ten aanzien van een onderwerp dat niet is opgenomen in het inspectieplan. De waarnemingen worden getoetst aan een of meerdere normen en leiden hierdoor tot een bevinding. De normen kunnen
hard en concreet vastgesteld zijn, maar ook gebaseerd zijn op een door de inspecteur gehanteerd referentiekader. Er zijn bovendien meerdere bevindingen mogelijk met betrekking tot één
onderwerp.”
Pagina 26 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

in een risico analyse)

RRZO Artikel 11
(berekening groepsrisico
en plaatsgebonden risico),

RRZO artikel 12
beschrijving risico’s voor
het milieu)

risicoanalyse niet volledig gemaakt kunnen worden.
Deel 3 van het VR is niet geactualiseerd naar de
nieuwe situatie en beschrijft de Thermphos fabriek.
Het brandweerrapport betreft het brandweer rapport
van de Thermphos fabriek (21-9-2011).
De aangetroffen onderliggende risicostudies zijn niet
actueel. De kwalitatieve risicoanalyse (QRA) voor het
berekenen van het groepsrisico en het
plaatsgebonden risico is opgesteld op 20 juni2011 en
beschrijft de situatie van Thermphos. De
beschrijving van de risico’s voor het milieu (MRA) is
opgesteld op 7 november 2011 en beschrijft ook de
situatie bij Thermphos.

Besluit GS 20 juni 2017 ten aanzien van een nieuw op te stellen VR
norm
Artikel 10 lid 4 onder b
BRZO

Landelijke
handhavingstrategie
BRZO

Artikel 17 RRZO

waarnemingen
a. Bedrijven moesten bij het van kracht worden van
het nieuwe BRZO 2015 voor 1 juni 2016 een actueel
veiligheidsrapport aanleveren. Op 20 juni 2017
nemen GS het besluit dat VCB het VR niet hoeft te
actualiseren.
GS motiveert haar besluit om niet te actualiseren als
volgt: “Er is op dit moment geen sprake van een
volledig operationele beheersorganisatie. Voorts zijn
de kosten van het volledig maken van het VR hoog
en is het tijdrovend.”.
Dit besluit impliceert om niet te handhaven op een
niet actueel VR.
De BRZO handhavingstrategie kent geen
mogelijkheid om af te zien van handhaving.
Het Wabo bevoegd gezag is er coördinerend
Pagina 27 van 58

bevindingen
a. Het college van GS heeft op 20 juni 2017
besloten dat het BRZO bedrijf VCB niet hoeft
te voldoen aan artikel 10 lid 4 onder b van
het BRZO 2015 om het VR te actualiseren.
Met dit besluit neemt GS impliciet de
beslissing om niet te handhaven en wijkt
daarmee af van de door het GS
ondertekende landelijke handhavingstrategie
BRZO.

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

verantwoordelijk voor om te zorgen dat het VR
periodiek wordt beoordeeld door de betrokken
bevoegde gezagen (GS, Rijkswaterstaat, Inspectie
SZW en de Veiligheidsregio).

Pagina 28 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

Toezicht en handhaving
Besluit GS 14 oktober 2014 met betrekking tot vier lasten onder dwangsom
a. Last onder dwangsom van 29 oktober 2013, nr 13023725DG voor het verwijderen van een partij veegzand (zoals bevestigd bij beslissing op bezwaar d.d. 30 juli 2014, kenmerk
14011951/DG).
b. Last onder dwangsom van 30 juli 2014, nr. 14011947/DG, voor het verwijderen van een hoeveelheid fosforslik.
c. Last onder dwangsom van 30 juli 2014, nr. 14011948/DG, n.a.v, geconstateerde overtredingen van een Brzo-inspectie.
d. Last onder dwangsom van 30 september 2014, nr. 14014249DG voor het verwijderen van overige afvalstoffen.

norm
Wabo artikel 5.2 lid 1
onder a

Waarnemingen
a. De overeenkomst van 10 oktober 2014 tussen
curatoren, ZSP en provincie wordt in besluit van 14
oktober 2014 door de provincie beschreven als een
voor een last onder dwangsom “gelijkwaardig
alternatief in de handhaving”.

Bevindingen
a. De ILT heeft niet kunnen vaststellen dat de
overeenkomst van 10 oktober 2014 tussen
curatoren, ZSP en de provincie als
alternatief voor de handhaving is ingezet.

De last onder dwangsom van 30 juli 2014 naar
aanleiding van de BRZO-inspectie van 4 november
2013 en de controle op 5 juni 2014 wordt op 14
oktober 2014 ingetrokken. Deze last onder
dwangsom van 30 juli 2014 ziet onder andere op de
overtreding van het ontbreken van preventief
onderhoud. Tijdens het onderzoek is niet gebleken
dat het preventief onderhoud conform het BRZO
wordt uitgevoerd.

Last onder dwangsom van 25 april 2016 naar aanleiding van brand op 27 december 2015
norm
Landelijke
Handhavingsstrategie
BRZO 2015

waarnemingen
a. Niet voldoende preventief onderhoud is de
basisoorzaak van een drietal onderzochte incidenten
met fosfor.

Artikel 5 eerste lid en
artikel 7 zesde lid BRZO

Dit wordt door de toezichthouder op 1 december
2015 geconstateerd naar aanleiding van een
fosforbrand op 30 november 2015.
Pagina 29 van 58

bevindingen
a. De dwangsom van 26 april 2016 was naar
aanleiding van de inspectie op 22 juni 2016
van rechtswege verbeurd.

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

2015
Besluit Last onder
dwangsom 25 april
2016. Met
begunstigingstermijn
van 1 week
AWB artikel 5.33 en
artikel 5.37

Op 27 december 2015 vindt opnieuw een incident
met fosfor plaats. Op basis van de bevindingen van
de daarop volgende inspecties wordt door GS een last
onder dwangsom op 26 april 2016 opgelegd.
Op 17 juni 2016 is er weer brand door lekkage van
fosfor bij VCB. In het inspectierapport van 22 juni
2016 naar aanleiding van deze brand wordt door de
toezichthouder geconstateerd dat het niet uitvoeren
van preventief onderhoud de basisoorzaak is.
De geconstateerde overtreding waar de last onder
dwangsom van 26 april 2016 op ziet wordt niet
genoemd in het inspectierapport of in de
briefwisseling met VCB over de inspectie van 22 juni
2016.
De overtreding van deze last is gebaseerd op:
”Tijdens de inspectie is geconstateerd dat de ex-

Thermphos procedure "werkinstructie risico gestuurd
onderhoud, versie 2012-01-23" niet is gehanteerd, niet
voor de installatie en ook niet voor de fosforhoudende
leidingen. Van de leiding die is gaan lekken is geen
onderhoudshistorie aanwezig. Er zijn geen inspecties
uitgevoerd met betrekking tot deze leiding.” (citaat uit
de dwangsom van 26 april 2016)
De Themphos Werkinstructie risico gestuurd
onderhoud Versie waar hier over gesproken heeft tot
doel:
“1 Identificeren van equipments die bij falen op welke
manier dan ook een ontoelaatbaar veiligheidsrisico
veroorzaken, z.g. Veiligheidskritische equipments
(aanduiding VK);2 Het definiëren van het type toe te
passen onderhoud om bij falen van bedoelde
equipments, in welke vorm dan ook, te voorkomen
Pagina 30 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

dat een ontoelaatbaar veiligheidsrisico ontstaat;3 Het
in systemen vast leggen van de onderhoudsstrategie
en uitvoering.” (bron: werkinstructie risico gestuurd
onderhoud Thermphos d.d. 23 januari 2012)
Wijziging last onder dwangsom van 13 september 2016 met betrekking tot preventief onderhoud
norm

waarnemingen

bevindingen

Landelijke
Handhavingsstrategie
BRZO

b.

b.

BRZO 2015.
Artikel 5 eerste lid en
artikel 7 zesde lid BRZO
2015

Naar aanleiding van bezwaar van VCB is de last onder
dwangsom van 25 april 2016 gewijzigd. De last is
hierbij duidelijker beschreven.
De dwangsom heeft nu de volgende formulering:

“Gelasten wij u artikel 5, eerste lid en/of artikel 7,
zesde lid van het Besluit risico's zware ongevallen
2015 en/of voorschrift 1.6 van de vergunning van 12
september 1994, kenmerk 948760/1613, voor zover
het betreft de procedure "werkinstructie risico
gestuurd onderhoud", (laatste geldende versie) en de
procedure "Leidingsystemen voor fosfor en
fosforhoudend water alsmede cotrellslurry systemen"
(laatste geldende versie), tijdens de saneringsfase 1
A/B, na te leven.”
ILT heeft na deze wijziging van de dwangsom geen
rapporten ontvangen waaruit blijkt dat direct na
afloop van de begunstigingstermijn is gecontroleerd
op deze overtreding.

Pagina 31 van 58

De ILT heeft niet kunnen constateren dat
de opgelegde last onder dwangsom van 26
april 2016 die op 13 september 2016
gewijzigd is, heeft geleid tot naleven van
de procedure risico gestuurd onderhoud,
onderdeel van het preventief onderhoud bij
VCB .

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

Concept last onder dwangsom 29 november 2016 nav BRZO-inspectie 19 juli 2016
norm
Landelijke
handhavingsstrategie
BRZO

waarnemingen
a. In een BRZO-rapport naar aanleiding van een
inspectie op 19 juli 2016 wordt een categorie 2
overtreding vastgesteld.

bevindingen
a. Door een last onder dwangsom op te
leggen op deze overtreding handelt GS
conform de landelijke handhavingstrategie
BRZO.

De overtreding gaat over a. het ontbreken van een
interne planning voor audits, b het niet aantoonbaar
uitvoeren van acties naar aanleiding interne controle
rondes; c het ontbreken van voldoende prestatieindicatoren voor het VBS en het ontbreken van een
(directie) conclusie ten aanzien van de effectiviteit
van het gehele VBS.

artikel 7, zesde lid van
het Besluit risico's
zware ongevallen 2015
juncto bijlage iii,
onderdeel b sub vii, van
de Richtlijn 2012/18/EU

Nieuwe concept last onder dwangsom 17 mei 2017 nav BRZO-inspectie 19 juli 2016
norm
Landelijke
handhavingsstrategie
BRZO
artikel 7, zesde lid van
het Besluit risico's
zware ongevallen 2015
juncto bijlage iii,
onderdeel b sub vii, van
de Richtlijn 2012/18/EU

waarnemingen
b. Naar aanleiding van bezwaar door VCB wordt een
nieuwe concept last onder dwangsom opgesteld.
Motivatie is dat gezien de ontwikkelingen bij VCB en
de wijzingen die hiermee gepaard gaan de last anders
omschreven moest worden.

bevindingen
b. Op grond van de concept last onder
dwangsom van 29 november 2016 met een
zienswijzetermijn van 2 weken wordt naar
aanleiding van de zienswijze van VCB op 17
mei 2017 een nieuwe concept last onder
dwangsom opgelegd.

c.

c.

13 april 2017 stuurt VCB een aantal stukken op. In
de nieuwe concept last onder dwangsom wordt op
basis hiervan de conclusie getrokken dat aan deel a
van de eis is voldaan. Deel b en c blijven openstaan.

Definitieve last onder dwangsom 21 juni 2017 n.a.v. BRZO-inspectie 19 juli 2016

Pagina 32 van 58

VCB heeft na 10 maanden een einde
gemaakt aan deel a van de overtreding.

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

norm
Landelijke
handhavingsstrategie
BRZO
artikel 7, zesde lid van
het Besluit risico's
zware ongevallen 2015
juncto bijlage lil,
onderdeel b sub vii, van
de Richtlijn 2012/18/EU

waarnemingen
d. Op 21 juni 2017 wordt de last onderdwangsom
vastgesteld ten aanzien van de delen: b ‘het niet
aantoonbaar uitvoeren van acties naar aanleiding
interne controle rondes’; c ‘het ontbreken van
voldoende prestatie-indicatoren voor het VBS en het
ontbreken van een (directie) conclusie ten aanzien
van de effectiviteit van het gehele VBS.’

Bevindingen
d. GS laat een overtreding in BRZO categorie
2 circa 14 maanden openstaan. Een
dergelijk lange termijn is niet in de lijn met
de landelijke handhavingsstrategie BRZO.

De begunstigingstermijn van de last is gesteld op 3
maanden. Dit betekent dat het bedrijf nog tijd heeft
tot 21 september 2017 om de overtreding ongedaan
te maken.

Brief RUD Zeeland 27 juli 2016, Niet handhaven overtreding cadmium lozing
norm
Mandaatbesluit:
Vaststelling van het
Besluit ondermandaat
directietaken RUD
Zeeland 2014

waarnemingen
a. De RUD Zeeland stuurt op 27 juli 2016 een brief aan
VCB dat een geconstateerde overschrijding van
cadmium bij een lozing niet wordt gehandhaafd. Deze
brief wordt ondertekend door een medewerker van de
RUD Zeeland namens de directeur van de RUD
Zeeland namens GS. Dit valt niet binnen het
mandaatbesluit.
De ILT heeft niet kunnen vaststellen dat GS hierover
expliciet een besluit hebben genomen.

bevindingen
a. De ILT heeft niet kunnen vaststellen dat GS
het besluit hebben genomen om niet te
handhaven zoals dat in de brief van 27 juli
2016 door de RUD Zeeland aan VCB is
geschreven.

Besluit 5 Juli 2017 niet te handhaven op een ernstige overtreding met als reden eigen stillegging door VCB.
norm
Landelijke
handhavingsstrategie
BRZO

waarnemingen
a. Na een gezamenlijk bezoek op 21 juni 2017 door
Inspectie SZW, veiligheidsregio en het Wabo-bevoegd
gezag is het volgende geschreven in dit besluit:
“Er is …niet aangetoond dat er:
Pagina 33 van 58

bevindingen
a. De BRZO-inspecteurs beoordelen de risico’s
van het niet uitvoeren van onderhoud door
VCB als een overtreding categorie 1: “een
onmiddellijke dreiging van een grootschalig

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

een overzicht is van installatiedelen.
sprake is van planmatig inspectie en
onderhoud.
•
inzicht is in de aanwezige corrosie- en
degradatie mechanismes.
•
aantoonbaar inzicht is in de aanwezige risico's
van de installatie.
Door de installatieonderdelen toch in bedrijf te
houden neemt u bewust het risico op het
ontstaan van een groot incident. Hoewel door het
onmiddellijk eigenstandig stilleggen ervan dit
risico is weggenomen, levert de constatering wel
een overtreding op van artikel 7, zesde lid, van
het Besluit risico's zware ongevallen 2015 juncto
bijlage III, onderdeel b sub iii, van de Richtlijn
2012/18/EU.“

en ernstig incident”.

•
•

artikel 7, zesde lid, van
het Besluit risico's
zware ongevallen 2015
juncto bijlage III,
onderdeel b sub iii, van
de Richtlijn
2012/18/EU,

De overtreding is door GS gecategoriseerd als
categorie 1, namelijk onmiddellijke dreiging op
een grootschalig en ernstig incident.
b.

artikel 5, derde lid
BRZO 2015

Als motivatie niet op deze overtreding te handhaven
wordt door GS genoemd:
“Wij zullen in dit geval af zien van handhavend
optreden, omdat u de werkzaamheden aan
Calciner en de verpomping van tanks naar de
Calciner/filterpersen, de spuitplaats en de
vatenkiep zelf reeds op de dag van de inspectie
heeft gestaakt en ook heeft aangegeven dat de
ingebruikname van installaties pas zal
plaatsvinden na een inspectie van het bevoegde
gezag. Hiermee heeft u invulling gegeven aan
artikel 5, derde lid van het Besluit risico's zware
ongevallen. In de nota van toelichting op het Brzo
2015 staat vermeld "Het derde lid verplicht de
exploitant een activiteit te staken wanneer
duidelijk is dat niet alle veiligheidsmaatregelen
Pagina 34 van 58

b.

VCB heeft besloten de werkzaamheden stil
te leggen en voldoet hiermee aan artikel 5,
derde lid BRZO 2015. Dit is voor het
bevoegd gezag reden om niet handhavend
op te treden.

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

zijn getroffen of deze maatregelen onvoldoende
zijn uitgevoerd". Naar ons oordeel heeft VCB
hiermee een juist besluit genomen.”
Brief 28 juli 2017 verbeuren dwangsom van 13 september 2016
Norm
Landelijke
Handhavingsstrategie
BRZO
BRZO 2015.
Artikel 5 eerste lid en
artikel 7 zesde lid BRZO
2015

Waarnemingen
c. GS delen mee dat n.a.v. de inspectie op 12 juli 2017
de dwangsom van 13 september 2016 van
rechtswege is verbeurd. Op basis van de volgende
waarneming: Tijdens deze inspectie is gebleken dat
de "Werkinstructie risico gestuurd onderhoud" van 23
januari 2012 niet wordt toegepast op het bepalen van
de veiligheidsklasse van de instrumentatie. In de
doelstelling van deze procedure is beschreven "Het
definiëren van het type toe te passen onderhoud om
bij falen van bedoelde equipment. in welke vorm dan
ook, te voorkomen dat een ontoelaatbaar
veiligheidsrisico ontstaat''.

bevindingen
c. Bij VCB is nog geen sprake van naleving
van de procedure preventief onderhoud.
VCB verbeurt de dwangsom van 13
september 2016.

Brief 28 juli 2017 aanbieding inspectierapport 12 juli 2017
norm
Landelijke
handhavingsstrategie
BRZO
Artikel 7, zesde lid, van
het Besluit risico's
zware ongevallen 2015
juncto bijlage III,
onderdeel b sub iii, van
de Richtlijn
2012/18/EU,

waarnemingen
d. Uit het inspectierapport blijkt dat de werkzaamheden
rondom de calciner weer gestart zijn. Het
inspectieteam beoordeelt dat VCB van de calciner kan
aantonen dat de conditie van het nieuw leidingwerk
en insluitsystemen bij de nieuwbouw op orde was.

bevindingen
d. Uit het rapport blijkt niet dat sprake is van
preventief onderhoud, er is volgens het
rapport bij VCB sprake van breakdown
onderhoud en een beperkte kijk op de
degradatiemechanismen.

De overige (oude) delen van het bedrijf zijn niet in
bedrijf. Tank 3 en 5 worden gebruikt voor de opslag
van fosforslib. Voor tank 3 en 5 dienen onder andere
risico inventarisaties opgesteld te worden.

De handhavingsinspanningen van GS
hebben op 12 juli 2017 nog niet geleid tot
preventief onderhoud bij VCB.

In het inspectierapport staat onder andere het
volgende over het onderhoud :
Pagina 35 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

“……De laatste jaren zijn er geen
onderhoudswerkzaamheden aan de tanks uitgevoerd.
Recent zijn er bij tank 3 en 5 een aantal wanddikte
metingen uitgevoerd, de eindrapportage van deze
wanddiktemetingen was nog niet voor handen. ……In
de bespreking kwam naar voren dat van Citters
beheer BV nog geen uitspraak kon doen over de
integriteit van de opslagtanks 5 en 3 en of deze
wanddiktemetingen representatief waren voor
beoordeling van mogelijke corrosievormen op heel de
tank……..
…….Er is bij vCB slechts beperkt kijk op de mogelijk
aanwezige degradatiemechanismes ….. De CEO van
vCB deelde tijdens de inspectie mee dat hij de
integriteit van de opslagtank 5 verder zal aantasten
doordat hij een deel van het dak zal weghalen en er
met een kraan in zal gaan werken in een poging om
de fosforslib te mobiliseren en mogelijk zo te
verwijderen…..
…..Het planmatig onderhoud is er niet, er wordt
gewerkt met zgn. break-down onderhoud. ……… De
risico's die ontstaan bij de bedrijfsvoering van de
calciner zijn niet in een RI&E voor handen….”

Pagina 36 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

Vergunningverlening
Onderzoek bestaande vergunningen van Thermphos en VCB
norm
Wabo artikel 2.30,
actualisatie
vergunningen.

waarnemingen
a. De vigerende onderliggende Wabo vergunningen
waaronder VCB haar saneringsactiviteiten ontplooit
zijn onder andere; de sinterfabriek van d.d.27-41993; de fosforfabriek d.d.12-9-1994; de
fosforzuurfabrieken d.d. 29-7-2008. Voor volledig
overzicht zie bijlage 9.4.

bevindingen
a. De saneringsactiviteiten die VCB ontplooit
vallen deels onder de niet geactualiseerde
vergunningen van Thermphos.
De ILT heeft niet kunnen vaststellen dat het
geheel aan activiteiten op het voormalige
Thermphosterrein (de stilgelegde
Thermphosinstallaties en de
saneringsactiviteiten van VCB) zijn getoetst
aan actuele vigerende regelgeving.
Het ontbreekt onder andere aan een
actueel veiligheidrapport, actueel QRA,
actuele maatgevende scenario’s.

Voor de sinterfabriek samen met de fosforfabriek
(EPP: Elemental Phosphorus Plant) is in 2008 een
deelrevisievergunning opgesteld en in 2009
vernietigd door de Raad van State.
In 2011 is voor het gehele Thermphos-terrein
(sinterfabriek, fosforfabriek en fosforzuurfabrieken)
één revisievergunningaanvraag gestart, maar dat
heeft nooit tot een actuelere vergunning geleid
vanwege faillissement.

Ontwerpvergunning d.d. 27 januari 2015
norm
Wabo, Paragraaf 3.3.

waarnemingen
a. Op 27-1-2015 wordt aan VCB een ontwerpbeschikking gestuurd met een ambtshalve wijziging
van de vergunningen uit 1993, 1994 en 2011 met
betrekking tot het verruimen van de termijnen van
verwijderen afvalstoffen na bedrijfsbeëindiging.
b.

GS hebben 27-11-2014 aan VCB deze wijziging
opgelegd. VCB moet voor 15-1-2015 een verzoek tot
wijziging en een plan van aanpak indienen. Indien
Pagina 37 van 58

bevindingen
a. Er is nimmer een definitieve vergunning
gevolgd. Hiermee blijft de onderliggende
vergunning van 5-7-2011 en de daarin
opgenomen voorschriften rondom
verwijderen van (afval)stoffen na
bedrijfsbeëindiging van kracht.
b.

GS eisen van het bedrijf het indienen van
een aanvraag voor een

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

VCB er geen gehoor aan geeft zal er handhaving
volgen.
c.

Er is geen motivatie teruggevonden om de
ontwerpvergunning niet door te zetten. GS hebben
aangegeven dat de ontwerpbeschikking niet is
opgevolgd door een definitieve vergunning.

veranderingsvergunning. Dit leidt tot een
ambtshalve ontwerpvergunning.
c.

Een ontwerpvergunning heeft geen gevolg
gekregen in een vergunning.

Ontwerpbeschikking voor intrekken BRZO status aangehouden d.d. 27-9-2016
norm
BRZO 2015 artikel 1,
Europese SevesoIIIrichtlijn bijlage I

waarnemingen
a. VCB dient 5-8-2016 een aanvraag in om
fosforproductie, -opslag en verlading in te trekken,
en de BRZO-status te laten vervallen. GS maken 279-2016 een ontwerpbeschikking in lijn met de
aanvraag bekend.
In de ontwerpbeschikking ontbreekt een gedegen
analyse op het door VCB in de aanvraag gegeven
register van gevaarlijke stoffen. GS plegen ook zelf
geen BRZO-analyse op het door VCB in de aanvraag
gegeven register van gevaarlijke stoffen.
Er is geen actuele lijst met gevaarlijke stoffen die
aanwezig zijn met BRZO-categorisering. RUDZeeland verwijst hiervoor naar de aanvraag VCB
(27-9-2016), en naar de lijst die fysiek op de
inrichting aanwezig is.
b.

RUD-Zeeland adviseert (brief 14 september 2016)
GS als bevoegd gezag m.b.t. de vergunningaanvraag
van VCB. In deze brief zit o.a. het advies om de
Veiligheidsregio Zeeland om advies te vragen bij met
name werkzaamheden aan de ovens.
Op basis van de op 30-9-2016 doorgestuurde
Pagina 38 van 58

bevindingen
a. De ILT heeft niet kunnen vaststellen dat GS
alle opgeslagen fosfor heeft meegenomen
in de beoordeling van de aanvraag. Dit is
nodig voor een volledige toetsing conform
BRZO 2015 of bijlage I van de Seveso III
richtlijn om vast te stellen of de BRZO
status kon worden opgeheven.

b.

GS zijn voornemens om de BRZO status
conform de aanvraag van VCB te laten
vervallen. De ILT stelt in haar zienswijze
dat GS niet hebben aangetoond dat de
BRZO status van VCB verlaten kan worden.

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

ontwerpbeschikking naar de wettelijke adviseur
onderhoudt de ILT contact met de
vergunningverlener van de RUD over het
voorgenomen verlaten van de BRZO-status. Door de
ILT wordt op 4-11-2016 een zienswijze ingediend op
het ontwerp van de beschikking.
Op 1-11-2016 dient VCB een verzoek in bij GS om
de aanvraag op te schorten omdat niet duidelijk is
wanneer bepaalde activiteiten kunnen stoppen.

overig

Melden ongewone voorvallen 2015 en 2016; mail 5-7-2017
norm
Wet milieubeheer
artikel 17.2

waarnemingen
a. Tijdens het onderzoek worden op verzoek van de ILT,
in een mail van 5-7-2017 de meldingen van
ongewone voorvallen doorgestuurd die door VCB aan
de provincie Zeeland zijn gedaan in 2015 en 2016.
Van de 13 meldingen blijken er vijf (één in 2015 en
vier in 2016) eerder aan de ILT doorgestuurd te zijn.
Acht meldingen zijn onbekend.

bevindingen
a. Niet alle ongewone voorvallen die door VCB
gemeld waren aan de provincie Zeeland,
zijn, zoals bepaald in artikel 17.2 Wet
milieubeheer doorgestuurd aan de ILT.

waarnemingen
a. In het eerdere algemene IBT-onderzoek bij de
provincie Zeeland in 2015-2016 is vastgesteld dat het
vigerende beleid voor de taken vergunningverlening,
toezicht en handhaving niet conform de relevante

bevindingen
a. De in vooruitzicht gestelde en in 2016 vast
te stellen nota “Schoon en Veilig Zeeland”
is op het moment van het onderzoek in
2017 niet vastgesteld.

Beleid VTH-taken
norm
Besluit omgevingsrecht
art. 7.2

Pagina 39 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

regelgeving is. Hierover heeft de ILT op 13-9-2016
(kenmerk 124590) een afrondende brief gezonden.
Het handhavingsbeleid “Oog op Zeeland” uit 2007 is
niet in overeenstemming met art 7.2 Besluit
Omgevingsrecht (BOR). Tijdens dat onderzoek is
aangegeven dat door de provincie Zeeland voldaan
zal worden met de nieuwe nota “Schoon en veilig
Zeeland”. Deze zou in 2016 worden vastgesteld.
Tijdens de interviews op 11 juli 2017 is door de
provincie aangegeven dat de nota in het najaar van
2017 wordt vastgesteld.
b.
Nota “Oog op
Zeeland”,
‘Openbaarheid
handhavinginformatie’
15 mei 2012

b.

Volgens de aangepaste nota “Oog op Zeeland” uit
2007 (“Openbaarheid handhavinginformatie” 15 mei
2012) is de toezicht en handhavinginformatie te
vinden op de website. Handhavinggegevens over het
bedrijf Van Citters Beheer BV of enig ander bedrijf
zijn niet aangetroffen op de provinciale website.

Pagina 40 van 58

Tijdens het onderzoek heeft ILT niet
kunnen vaststellen dat het bevoegd gezag
de toezicht- en handhavinginformatie op de
website plaatst zoals het vastgestelde
handhavingsbeleid “Oog op Zeeland”
(Openbaarheid handhavinginformatie 15
mei 2012) voorschrijft.

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

9.4

Bijlage Vergunningenoverzicht
Ontvangen van de provincie Zeeland 24 juli 2017

Van Citters Beheer BV vergunningenoverzicht juli 2017
1) Algemeen
Vergunningen
Nr. Beschikkingsdatum
1
14-02-1997
2
12-02-2002

soort
Revisieverg.
Wijzigingsverg.

Meldingen
Nr. Beschikkingsdatum
1
12-02-2004
2
18-09-2009
3
22-09-2009

omschrijving
Wasplaats voor voertuigen
Het formaliseren van een olieopslag in werkplaats P
Het opslaan van LPG flessen bij de Havenloods.

Omschrijving
Vergunning ex-IPV
Ambtshalve wijziging
geluidvoorschriften1)
3
18-03-2008
Wijzigingsverg. Het verwerken van afvalstoffen binnen
de inrichting1)
4
04-08-2012
Reguliere verg
Verwijderen asbesthoudende beplating
5
21-12-2011
Reguliere verg
Verwijderen asbesthoudende beplating
6
20-03-2012
Reguliere verg
Opslag fosforslak
7
26-06-2012
Reguliere verg
Zeven van cokes
8
30-10-2012
Wijzigingsverg. Het verlengen van de lozingsvergunning
1)
Geldt alleen voor de sinter- en fosforfabriek

2) Sinterfabriek
Vergunningen
Nr. Beschikkingsdatum
1
27-04-1993
2
14-07-1995

Soort
Rev.
Wijzigingsverg.

3
4
5
6

07-04-1998
14-12-1998
26-10-1999
21-10-2002

Wijzigingsverg
Wijzigingsverg
Wijzigingsverg
Wijzigingsverg

7

02-11-2010

Wijzigingsverg

8

05-07-2011

Wijzigingsverg

9

23-10-2012

Wijzigingsverg

omschrijving
Revisievergunning Sinterfabriek
Wijzigingen voorschriften m.b.t.
calcinaatopslag
Stofemissie en fosfine
Gritfacilitieten sinterfabriek
Drogen, opslaan calcinaat in containers
Aanpassen emissievoorschriften i.v.m.
ertsproblematiek
Het wijzigen van de voorschriften voor
zware metalen en dioxines
Ambtshalve wijzigen van de
voorschriften mbt geur,
bedrijfsbeeindiging en externe
veiligheid
Ambtshalve wijzigien van de
voorschriften mbt PAK-PCB-Benzeen

Meldingen
Pagina 41 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

Nr.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10

Datum van
kracht
10-12-1992
26-12-1992
26-12-1992
16-12-1994
07-01-1996
10-05-1997
20-04-1998
08-05-2003
04-11-2006
08-01-2008

14-04-20093)
26-06-20093)
3)
beschikkingsdatum
11
12

omschrijving
Silo voor retourproduct
Inzet dicalciumfosfaat als grondstof
Verwerken materiaal uit afvalwaterketels.
Centraal afzuigsysteem
Sinter 3
Cokesdrogen met zoetwatersysteem
Verwerken filterkoek via band 13
Gezamenlijke meetkamer met fosforfabriek
Inzet van vlees- en beendermeelas
Inzetten fosfaathoudend slib dat vrij komt bij de
zuiveringsstations
Het plaatsen van een cokesbreker
Het plaatsen van een cokesbreker

3) Fosforfabriek
Vergunningen
Nr. Beschikkingsdatum
1
12-09-1994

omschrijving
Revisievergunning fosforfabriek plus
AW-station
2
24-03-2005
Wijzigingsverg.2) Verzoek tijdelijke wijziging vergunde
emissies
3
05-12-2006
Uitbreidingsverg. Het uitbreiden met 2 fosfaattanks.
2)
Gedeeltelijk vervallen. Onderdeel betreffende Sinterfabriek
Meldingen
Nr. Datum van
kracht
1
09-01-1995
2
29-02-1996
3
09-04-1996
4
20-02-1998
5
12-09-1999
6
12-04-2002
7
07-08-2003
8
9

05-09-2003
04-07-2007

soort
Rev.

omschrijving
Afvoer zand uit ijzerbedden
Leveren Fosforovengas aan EPZ
Defosfateringsinstalleatie
Rookvrij beladen
Inzet koolstofsteen
Verplaatsing RA-containers.
Lossen van fosfor via spoor- of tankcontainer in een
fosfortank
Aanpassen opslag P-container/vatenopslag aan CPR 15-2
Het plaatsen van een waterbuffertank bij de fosforverlading.

4) PA&PP (Phosphoric Acid & Phosphate Plant)
(natzuurreinigingsfabriek, (fosfor)zuurfabrieken en zoutfabrieken)
Vergunningen
Nr. Beschikkingsdatum
1
29-07-2008

soort
Rev.

omschrijving
Revisievergunning voor de
natzuurreinigingsfabriek, (fosfor)fabrieken
en zoutfabrieken

Pagina 42 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

Meldingen
Nr. Beschikkingsdatum
1
08-07-2009

omschrijving
Uitbreiding opslag retourzuur

5) Vergunningen Van Citters Beheer B.V.
Vergunningen
Nr. Beschikkingsdatum
1
11-05-2015
2
30-07-2015

Soort
Wijzigingsverg.
Wijzigingsverg.

3
4
5

Wijzigingsverg.
Wijzigingsverg.
Wijzigingsverg.

21-10-2016
09-01-2017
26-01-2017

Goedkeuringsbesluiten
Nr. Beschikkingsdatum
1
02-06-2015
2
26-08-2015
3
26-08-2015
4
03-12-2015

soort
Goedkeuringsbesluit
Goedkeuringsbesluit
Goedkeuringsbesluit
Goedkeuringsbesluit

5
6
7

Goedkeuringsbesluit
Goedkeuringsbesluit
Goedkeuringsbesluit

02-05-2016
12-05-2016
21-02-2017

Meldingen
Nr. Beschikkingsdatum
1
08-01-2016
2
divers

omschrijving
Aanpassen indirecte lozing
Stoomketel + aanpassing
inrichtingstekening
Buffertank bij calciner
Functiewijziging tank 12
Calciner om fosforslib weg te
werken

omschrijving
Nadere termijn bodemonderzoek
Goedkeuring verbrandingsproef
Goedkeuring persproef
Goedkeuring aanvulling
persproef
Verlengen termijn persproef
Aanpassen luchtdeel persproef
Afvoeren fosforzuur

omschrijving
Wijzigen activiteit opslag Havenloods
Sloopmeldingen voornamelijk asbest gerelateerd

Pagina 43 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

9.5

Toetsingskader ILT voor IBT-onderzoek
Hieronder staat in der tabel het algemene normenkader zoals dat door de ILT
gebruikt wordt bij IBT onderzoeken. Per onderzoek wordt aangegeven welke
specifieke artikelen zijn getoetst.
Voor dit onderzoek zijn de cursief / vetgedrukte normen leidend.
Daarnaast zijn enkele artikelen opgenomen die in het verlengde liggen van de
hieronder genoemde artikelen.
Toegevoegd zijn:

BRZO artikel 1, 5, 6 en 7.

Algemene wet bestuursrecht artikel 5.33, 5.37 en 4.84

Overzicht relevante wettelijke bepalingen (ILT normenkader en thema’s) 7-2-2017
zoals ook te vinden op de website van de ILT:
https://www.ilent.nl/onderwerpen/toezicht-provincies/documenten/publicaties/2017/2/7/wettelijkebepalingen-ibt-normenkader-en-themas
nr

Thema

Regelgeving
Wm

1

Milieubeleid/Provinciale milieuverordening

2

Handhavingsbeleid

3

Organisatie van de handhaving

4

Uitvoering van vergunningverlening, toezicht en
handhaving

Wabo

BOR

MOR

7.2
7.3
7.4
7.5
7.6
7.7

10.3
10.4
10.5
10.6

4.6
5.4
5.4.a
5.5
5.6
5.7
5.9
5.10
5.12
5.12a
5.13
5.13b
5.15
6.3
6.11
6.12

4.13
9.3
9.4

1.2
1.2a
1.3
1.3c
1.4
4.9
5.5
8.42b

5.3
8.41a
8.42
8.42a
9.5.1
9.5.3
9.5.6
18.2
18.2c
18.2e
18.2.i
21.1

Pagina 44 van 58

5.2
5.3
5.4
5.5
5.7
5.8
5.9
5.10
5.12
2.6
2.7
2.14
2.20
2.22
2.26
2.30
2.31
2.31a
2.33
3.10
3.23
5.19
5.21
5.23
7.6

BRZO

Rb
ev

RRZO

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

nr

Thema

Regelgeving
Wm

Wabo

BOR

MOR

BRZO

Rb
ev

RRZO

6.13
5

Melden ongewone voorvallen

6

Externe veiligheid

7

Luchtemissies

8

BRZO 2015

17.2
17.3
17.4
17.5a
17.5b
17.5c
17.5e
17.9
17.10
17.12
17.13
17.14
17.16
17.18
12.13
12.14
12.17

8
9
10
13
15

5.16
12.23
12.24
12.28a
12.29
6.15
6.16
6.17

RRZO

4
8
10
13
15
2
6
9
10
11
12
13
14
16
17
19

Pagina 45 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

9.6

Lijst met ontvangen, geraadpleegde documenten

doc no ILT

datum
document

onderwerp

toelichting

Naast deze documenten zijn ook documenten geraadpleegd via de provinciale site.
Het gaat hier om beleidsdocumenten.

35

27-0493
12-0994
25-0607
29-0708
2-12-08

GS beschikking Hinderwet aan Van
Hoechst Holland NV
GS beschikking milieubeheer aan
Van Hoechst Holland NV
Incidenten

beschikking op aanvraag van 25-3-1992 (Hinderwet) ;
actualisering vergunningen
beschikking op aanvraag 15-7-1994; actualiseren van
de eerdere vergunningen
Intern draaiboek directie

34
84
33
24
44

10-1208

26

27

20-0410
28-0410
15-0610
22-0610
6-07-10

100

2-11-10

22

65

16-1210
11-0211
20-0611
28-0611
5-07-11

79
80
55

20
28
25

23
96
88

21
97
63
94
70
68
9

GS beschikking milieuvergunning

beschikking op aanvraag deelrevisievergunning 26-102007
opleggen LOD overschrijden lozing Cd

brief dir RMW namens GS aan
Thermphos
brief hfd afd handhaving Natuur
en Milieu namens GS aan
Thermphos
brief dir RMW namens GS aan
Thermphos
brief dir RMW namens GS aan
Thermphos
brief dir RMW namens GS aan
Thermphos
brief dir RMW namens GS aan
Thermphos
brief dir RMW namens GS aan
Thermphos
GS beschikking aan Thermphos

brief ter correctie van een LOD van 2-12-2008; met
een verkeerd voorschrift
opleggen LOD overschrijden lozing zink
voornemen 3 LOD's; gelegenheid tot zienswijze
opleggen LOD nav BRZO inspectie 16-17-18 febr 2010
opleggen LOD overschrijden lozing Cd
opleggen LOD nav BRZO inspectie 16-17-18 febr 2010
besluit wijziging voorschriften

brief dir RMW namens GS aan
Thermphos
brief dir RMW namens GS aan
Thermphos
Save QRA

verbeuren dwangsom 15.000,=; LOD 6-7-2010

rapport SAVE aan Thermphos

Loss of containment-scenario's

brief aan Thermphos door GS

7-11-11 VR VCB MRA

toezenden beschikking ambtshalve wijziging
vergunningen; nadere bepalingen
MRA

7-11-11 VR VCB MRA-bijlage

MRA bijlage

6-01-12 brief dir RMW namens GS aan
Thermphos
18-01- brief dir RMW namens GS aan
12 Thermphos
23-01- Thermphos-werkinstructie
12
24-01- brief dir RMW namens GS aan
12 Thermphos
1-09-12 schema onderhoud en inspecties

concept wijziging last onder dwangsom (ammoniak)
(15-11-2011)
intrekken 3 LOD's (2-12-2008 / 20-4-2010 /15-62010)
Thermphos werkinstructie risicogestuurd onderhoud

11-07- bezoekverslag
13
7-02-14 BRZO inspectierapport Thermphos

verslag op RUD-format

7-03-14 inspectie door RUD Zeeland;
bezoekverslag

Inspectie Thermphos International BV 7 maart 2014,
EPP fabriek (fosforfabriek)

verbeuren dwangsom 15.000,=;
revisie van de eerdere QRA

beschikking wijziging LOD ammoniak
Schema's van Thermphos

inspectie 4-11-2013 / definitief rapport 7-2-2014

Pagina 46 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

6
56
59
15
54
85
49
50
62
29
71
2
67
7
91
95
31
39
72
73
74
75
76
77
11
43
10
32
111
48
5
47
13

4-04-14 inspectie door RUD Zeeland;
bezoekverslag
30-07- brief GS aan Curatoren van
14 Thermphos
30-07- brief GS aan Curatoren van
14 Thermphos;
27-08- inspectie door RUD Zeeland;
14 bezoekverslag
2-09-14 brief GS aan Curatoren van
Thermphos;
22-09- Piket dienst
14
23-09- brief GS aan Curatoren van
14 Thermphos;
23-09- brief GS aan Curatoren van
14 Thermphos
23-09- brief GS aan Curatoren van
14 Thermphos;
30-09- brief GS aan Curatoren van
14 Thermphos;
10-10- overeenkomst ZSP-Porvincie14 Curatoren
14-10- brief GS aan Curatoren van
14 Thermphos
24-11- mail van toezichthouder RUD
14
7-01-15 inspectie door RUD Zeeland;
bezoekverslag
14-01- PvA van VCB aan RUD
15
14-01- PBZO van VCB
15
27-01- brief aan Van Citters Beheer door
15 GS
27-01- brief aan Van Citters Beheer door
15 GS
28-01- VR VCB deel 1
15
18-02- VR VCB deel 2
15
18-02- VR VCB deel 3
15
18-02- VR VCB qra
15
18-02- VR VCB mra
15
18-02- VR VCB scenario's
15
21-04- inspectie door RUD Zeeland;
15 bezoekverslag
21-04- brief aan Van Citters Beheer door
15 GS
12-05- inspectie door RUD Zeeland;
15 bezoekverslag
26-05- brief aan Van Citters Beheer door
15 GS
15-06- RI&E van VCB
15
15-07- brief aan Van Citters Beheer door
15 GS
2-09-15 inspectie door RUD Zeeland;
bezoekverslag
16-09- brief aan Van Citters Beheer door
15 GS
23-09- inspectie door RUD Zeeland;

Inspectie Thermphos International BV 4 april 2014,
PA&PP fabriek
Last onder dwangsom overtredingen n.a.v. Brzoinspectie (3-11-2013)
Lod verwijderen afvalstoffen (fosforslib)inrichting
Thermphos (n.a.v. inspectie 18-11-2013)
Inspectie Thermphos 27-8-2014, EPP fabriek
(fosforfabriek) Inz lod van 30-7-2014
Concept-lod verwijderen overige afvalstoffen (behalve
fosforslib) n.a.v. inspectie 21-8-2014
intern draaiboek piketdient RUD
Begunstigingstermijn LOD 30-7-2014 verwijderen van
fosforslib, verlengd met één maand
Concept LOD Rapport Bodemkwaliteit; kenbaar maken
voornemen
reactie op bezwaar LOD 30-7-2014 en op verzoek om
begunstigingstermijn met 12 weken te verlengen
Last onder dwangsom verwijderen "overige afvalstoffen
inrichting Thermphos
overeenkomst over oprichting SPV; deels ook
handhaving
4 LOD's en een voornemen LOD worden ingetrokken.
mailbericht met een verslag van een gesprek bij VCB
Inspectie opstelplaatsen van de testinstallatie
verwerking fosforslib

VCB-preventiebeleid
Toezenden ontwerp vergunning wijziging termijnen
verwijderen van afvalstoffen;
besluit van 27-11-2014 voor uitvoeren proef testen
verwerkingsmethode verbranden van fosforslib.
VR
VR
VR
VR QRA
VR MRA
VR Loss of containment scenario's
Inspectie naar de voortgang van de nieuwbouw van de
fosforpers en -verbrandingsinstallatie
besluit goedkeuring verzoek van 9-3-2015 om een
verlenging proef tot 1 juli 2015;
Inspectie fosforpers en –verbrandingsinstallatie;
nagaan lekkage P-opslagvaten en lek in watertank-II
Toezenden besluit goedkeuring uitvoeren persproef op
basis van aanvraag 9-3-2015
notitie over intern veiligheidsinstructie
toesturen op 6-5-2015 aangevraagde wijziging
indirecte lozingsvergunning
Inspectie fosforpers en –verbrandingsinstallatie,
evaluatieproef en de RI&E van insluitsystemen
Verzoek (14-7-2015) uitvoeren grootschalige
persproef; verzoek (7-7-2015) verlengen termijn proef
Bespreking RI&E en vervolgacties VCB m.b.t.

Pagina 47 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

15 bezoekverslag
41

3

23-0915
29-0915
1-12-15

1

9-12-15

16
89

29-1215
2-02-16

4

1-03-16

53

1-03-16

37

8-03-16

14

24-0316
15-0416

45

46
57

8

25-0416
25-0516
25-0516
7-06-16

17

7-06-16

99

7-06-16

12

22-0616
27-0716
13-0916
14-0916
27-0916
14-1016
1-11-16

38
90

19
58
114
30
69
42

fosforhoudende insluitsystemen.

brief aan Van Citters Beheer door
GS
brief aan Van Citters Beheer door
team-accounthouder RUD
inspectie door RUD Zeeland;
bezoekverslag
Toestemming aanvulling persproef
Van Citters Beheer
inspectie door RUD Zeeland;
bezoekverslag
mail toezichthouder RUD naar
ANVS
inspectie door RUD Zeeland;
bezoekverslag
brief aan Van Citters Beheer door
GS
brief aan Van Citters Beheer door
GS
inspectie door RUD Zeeland;
bezoekverslag
brief aan VCB door
teamaccounthouder RUD namens
GS
brief aan Van Citters Beheer door
GS
brief aan Van Citters Beheer door
GS
memo van regieteam aan project
leider provincie
inspectie door RUD Zeeland;
bezoekverslag
inspectie door RUD Zeeland;
bezoekverslag
Regieteam

besluit op het verzoek 30-7-2015
veranderingsvergunning
toezenden van 8 inspectierapporten uit 2014 en 2015

inspectie door RUD Zeeland;
bezoekverslag
brief RUD aan VCB namens GS
brief aan Van Citters Beheer door
GS
brief RUD aan GS

Inspectie n.a.v. fosforlekkage 17-6-16 leiding tank 3
naar tank 4, aanleiding en maatregelen
vastgestelde overschrijding lozing Cd; wordt niet
gehandhaafd
Vraag aan VCB of door gewijzigde lod het eerder
ingediende bezwaar ingetrokken wordt
Vergunning VCB intrekken fosforproductie

brief aan Van Citters Beheer door
GS
werkdocument risicoinschatting

toesturen ontwerp beschikking op vergunningaanvraag
5-8-2016
intern werkdocument van de RUD

Bespreking stand van zaken; vervolgacties door VCB
mbt fosforhoudende verwerking- en insluitsystemen
Aanvullen van eerdere toestemming voor een
grootschalige persproef
Bespreking incidenten fosforlekkage; vervolgacties VCB
m.b.t. verwerking- en insluitsystemen

Bespreking stand van zaken Pre Start-up Safety Review
document her-ingebruikname fosforverlading.
concept LOD n.a.v. onderzoek door inspecteurs (6-1 en
3-2-2016) na een brand op 27-12-2015
beschikking op aanvraag van 21-1-2016
Inspectie m.b.t.ingebruikname van de calciner, de
fosfor-slibpersen en de fosforslib-opslagtanks.
toezenden van 4 inspectierapporten uit 2015 en 2016
Definitief LOD n.a.v. onderzoek (6-1 en 3-2-2016) na
een brand op 27-12-2015
besluit op verzoek 2-5-16 om goedkeuring
grootschalige proef filterpersinstallatie aanpassen.
memo over cadmiumoverschrijding
Bespreking arseenemissie, aanleiding en maatregelen
om herhaling te voorkomen.
Inspectie van de calciner en de fosfor- en
fosforslibopslagen, het betreft de volgende onderdelen:
verslag regieteam

brief aan Van Citters Beheer door
GS
7-11-16 brief aan VCB door GS

beslissing op aanvraag 19-8-2016 milieuneutrale
verandering
bezwaarschrift LOD 25-4-2016 is ingetrokken

82

8-11-16 brief aan Van Citters Beheer door
GS
24-11- brief aan Van Citters Beheer door
16 GS
24-11- brief aan Van Citters Beheer door
16 GS
29-11- brief aan Van Citters Beheer door
16 GS
1-01-17 BRZO inspecties

Verzoek opschorten beslistermijn vergunning (5-82016) intrekken fosforproductie
aanbieding inspectierapport BRZO inspectie 19 juli
2016
aanbieding inspectierapport Wabo inspectie 22-6-16;
nav fosforlekkage 17 juni 2016 (en 30-11-2015)
Concept LOD BRZO overtreding (inspectie 19-72016)(functioneren VBS) ; kenbaar maken
overzicht RUD BRZO inspecties 2016

93

9-03-17 VR aan VCB

concept intrekking aanwijzing bedrijfsbrandweer

92

1-04-17 stand van zaken PvA per 4- 2017

40

25-04- brief aan Van Citters Beheer door

87
36
60
61
51

beschikking op aanvraag veranderingsvergunning 26-1Pagina 48 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

17 GS
64
98
86
66
81
78
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
112
113
83
115
116

16-0517
29-0517
9-06-17

2017

brief aan Van Citters Beheer door
GS
VCB

toezenden gewijzigde concept LOD (29-11-2016) n.a.v.
zienswijze VCB
VCB beheerorganisatie en deelprojecten

Advies RUD aan GS

Geen actualisatie VR vragen

20-06- brief aan VCB
17
21-06- brief GS aan Dir RUD
17
5-07-17 brief GS aan VCB stilleggen bedrijf

toezenden def. last onder dwangsom (BRZO-inspectie
19-7-2016 )
instemming geen actualisatie VR

24-0717
24-0717
24-0717
24-0717
24-0717
24-0717
24-0717
24-0717
24-0717
24-0717
28-0717
28-0717
..-..2017
27-0716
27-0716

Planning BRZO 2014

info RUD

Planning BRZO 2015

info RUD

Planning BRZO 2016

info RUD

Planning BRZO 2017

info RUD

Monitoring BRZO 2014

info RUD

Monitoring BRZO 2015

info RUD

Monitoring BRZO 2016

info RUD

Monitoring BRZO 2017

info RUD

117 …..
118 21-1117
119 02-0517

stilleggen bedrijf wegens ontbreken documenten

reactie op enkele vragen in laatste
zending
overzicht vergunningen
Thermphos/VCB
Brief GS aan VCB over inspectie
12-7-2017
Brief GS aan VCB nav inspectie
12-7-2017
BRZO-taken
Brief VCB aan GS kennisgeving
Bijlage brief 27-7-2017 register
gevaarlijke stoffen per 8 juni 2016
Bijlage bij brief 27-7-2017
kennisgeving
Register gevaarlijke stoffen per
21-11-2017
Risico analyse

info RUD
overtreding en mededeling verbeuren lod 25-4-2016 /
13-9-2016
verbeuren lod 25-4-2016 gewijzigd 13-9-2016
RUD intern communicatieprotocol BRZO-taken
Bijlage 3 toezendingsbrief van VCB inzake kennisgeving
27 juli 2016
Bijlage 4 BIJLAGE met register gevaarlijke stoffen per 8
juni 2016 bij brief van VCB inzake kennisgeving 27 juli
2016
Bijlage 5 VCB Kennisgeving met restant stoffen bij Pveilig BRZO'15
Bijlage 6 register gevaarlijk afval VCB 21-11-21017
Bijlage 7 Risico-analyse complete verwerkingsinstallatie
Rev1 02-05-17

Pagina 49 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

9.8

Afkortingen
ANVS
Awb
Bevi
Bor
BREF
BRZO
BRZO-inspecteurs

DCMR
GS
IBT
ILT
I&W / V&R
Inspectie SZW
IPPC
LOD
Mor
MRA
OD
PBZO
PGS 6
PS
QRA
RRZO
RUD Zeeland
Seveso III
VBS
VCB
VTH-taken
Wabo
ZSP

Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming
Algemene wet bestuursrecht
Besluit externe veiligheid inrichtingen
Besluit omgevingsrecht
Best available technics Reference document
Beschrijving van de best beschikbaar technieken
Besluit risico’s zware ongevallen
Inspecteurs van de bevoegde gezagen in het kader van het
BRZO: te weten het Wabo-bevoegd gezag, de Veiligheidsregio en
de Inspectie SZW
DCMR Milieudienst Rijnmond
Gedeputeerde Staten
interbestuurlijk toezicht
Inspectie Leefomgeving en Transport
Infrastructuur & Waterstaat / Veiligheid & Risico
Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid
integrated pollution prevention and control
Last onder dwangsom
Ministeriële regeling omgevingsrecht
Milieurisicoanalyse
omgevingsdienst
Preventiebeleid zware ongevallen
publicatiereeks gevaarlijke stoffen
Provinciale Staten
kwalitatieve risicoanalyse
Regeling risico’s zware ongevallen
regionale uitvoeringsdienst Zeeland
Europese regelgeving; BRZO 2015
Veiligheidsbeheerssysteem
Van Citters Beheer BV
vergunningverlening, toezicht en handhaving
Wet algemene bepalingen omgevingsrecht
Zeeland Seaports

Pagina 50 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

9.9

Bestuurlijke reactie Gedeputeerde Staten provincie Zeeland

Pagina 51 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

Pagina 52 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

Pagina 53 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

Pagina 54 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

Pagina 55 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

Pagina 56 van 58

Interbestuurlijk toezichtonderzoek provincie Zeeland inzake Van Citters Beheer BV
10 januari 2018

9.10

Naschrift ILT
Naschrift ILT naar aanleiding van de bestuurlijke reactie van 12 december 2017.
De ILT heeft begrip voor de complexe situatie van deze zaak en voor de positie van
de provincie Zeeland hierin.
De rol van de ILT zit verankerd in de afbakening van het onderzoek . Dit onderzoek
richt zich op de rol van het Wabo-bevoegd gezag ten aanzien van het bedrijf Van
Citters Beheer BV.
Zoals in het rapport is aangegeven zijn de activiteiten van VCB BRZO-plichtig.
Potentiële impact van die activiteiten op veiligheid en milieu maken dat de eisen die
het BRZO stelt minimaal moeten worden nageleefd.

Pagina 57 van 58

Dit is een uitgave van de
Inspectie Leefomgeving en Transport
Postbus 16191 | 2500 BD Den Haag
088 489 00 00
www.ilent.nl
@inspectieLenT
Januari 2018

Pagina 58 van 58