Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

27 924

Pachtbeleid

Nr. 58

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 april 2013
De vaste commissie voor Economische Zaken heeft op 12 maart 2013
gesproken over de evaluatie van het pachtrecht en verzoekt mij de stand
van zaken met betrekking tot deze evaluatie aan de Kamer te zenden.
Met deze brief informeer ik u over de voortgang van de evaluatie en
tevens over de nieuwe pachtnormen die op 1 juli 2013 van kracht worden.
Het Landbouw Economisch Instituut (LEI) heeft de hoogst toelaatbare
pachtprijzen voor 2013 berekend conform de uitgangspunten van het
Pachtprijzenbesluit 2007. Tevens zal ik toelichten op welke wijze het
voorgenomen huurprijsbeleid van invloed is op de pachtprijzen voor
agrarische woningen.
Evaluatie
In de tweede helft van 2012 heeft mijn voorganger in overleg met de
minister van Veiligheid en Justitie de voorbereidingen van een evaluatie
van het pachtstelsel in gang gezet. In de schriftelijke beantwoording van
uw vragen gesteld bij de behandeling van de begroting van Economische
Zaken op 23 januari 2013 heb ik aangegeven dat het tijd is te onderzoeken
welke pachtvormen er nodig zijn in het kader van schaalvergroting, een
gezonde bedrijfsstructuur en verantwoord grondgebruik in de agrarische
sector. Om voldoende pachtareaal voor de agrarische sector in stand te
houden moet het tevens aantrekkelijk zijn voor grondeigenaren om grond
te verpachten.
De heer prof. mr. D.W. (Willem) Bruil, voorzitter van de Vereniging voor
Agrarisch Recht, heb ik bereid gevonden deze evaluatie op zich te nemen.
De evaluatie zal niet alleen juridisch van aard zijn, maar juist ook een
economische invalshoek hebben. Diverse (belangen-) partijen hebben
visies en artikelen gepubliceerd over de op handen zijnde evaluatie,
waaruit blijkt dat het veld om een brede evaluatie roept. Deze visies en
uiteraard alle bij de pacht belang hebbende partijen zullen bij de evaluatie
worden betrokken.

kst-27924-58
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 924, nr. 58

1

De kernvraag van evaluatie luidt vooralsnog: «Zijn de huidige pachtvormen1 een adequaat financieringsinstrument2 voor de landbouw?».
Deze vraag valt uiteen in drie deelgebieden die in de evaluatie aan de orde
dienen te komen, te weten:
1. breng de ontwikkelingen met betrekking tot de financiering van het
grondgebruik in de landbouw in beeld
2. onderzoek of de huidige pachtvormen daar bij passen
3. herbezin op de rol die de Grondkamers daarbinnen vervullen.
De heer Bruil zal deze evaluatievragen nog nader specificeren. Over de
uitkomsten van de evaluatie en eventuele vervolgstappen zal ik u te zijner
tijd informeren.
Pachtnormen 2013
Het ministerie van Economische Zaken stelt jaarlijks de maximale
pachtprijzen voor akkerbouw- en grasland, agrarische gebouwen en
agrarische woningen vast. Pachters en verpachters kunnen afspraken
maken binnen de door het ministerie bepaalde maximale pachtprijzen. Dit
past in het pachtstelsel dat in 2007 met de instemming van uw Kamer is
vastgesteld. Met deze brief informeer ik u over de voorgenomen pachtprijswijzigingen die ingaan op 1 juli 2013.
In de bijlage staan in tabel 13 per pachtprijsgebied de nieuwe regionorm,
de oude regionorm en het veranderpercentage voor los bouw- en
grasland vermeld. De pachtnormen zijn gebaseerd op de bedrijfsresultaten van middelgrote en grote akkerbouw- en melkveebedrijven in de
periode 2007–2011. De belangrijkste ontwikkelingen zijn:
– Daling van de regionorm in de belangrijkste akkerbouwgebieden als
gevolg van zeer slechte bedrijfsresultaten in 2011. Dit jaar is aan de
berekening toegevoegd, terwijl het vervallen jaar 2006 juist een heel
goed jaar was. Deze daling geldt overigens niet voor de Veenkoloniën
en Oldambt waar de resultaten voor fabrieksaardappelenbedrijven in
2011 heel redelijk waren.
– Stijging van de regionorm in de melkveehouderijgebieden. De betere
bedrijfsresultaten van het jaar 2011 zijn aan de berekening toegevoegd
en het jaar 2006, dat minder goed was dan 2011, is komen te vervallen.
– De reële rente, die mede aan de basis ligt van de rendementseis van
verpachters, bereikte eind 2012 een historisch dieptepunt. Dit zorgt
ervoor dat de grondbeloning in twaalf gebieden met 10% en in twee
gebieden met 5% naar beneden gaat. De rendementseis vlakt daarmee
de stijging in de melkveegebieden iets af en verscherpt de daling in de
akkerbouwgebieden.
Duidelijk is dat de pachtnormen van los bouw- gras- en tuinland nu met
regelmaat substantieel naar beneden gaan. Dit in tegenstelling tot de
eerste jaren na invoering van de huidige pachtsystematiek, waarin de
pachtnormen vooral stegen.
De pachtnormen voor de twee pachtprijsgebieden van los tuinland staan
in de tweede tabel vermeld. Voor Westelijk Holland is het veranderper-

1

Reguliere pacht, reguliere pacht kortlopend, eenmalige pacht, teeltpacht, pacht van geringe
oppervlakten, verpachting binnen reservaten, geliberaliseerde pacht langer dan 6 jaar en
geliberaliseerde pacht 6 jaar of korter.
2
In deze context is een financieringsinstrument een middel om exploitatie van grond of
gebouwen mogelijk te maken. Verschillende vormen zijn financiering door familie of burgers,
pachten, huren, erfpacht, grondbanken en landschapsfondsen, fondsen en sponsoren,
vermogende investeerders, subsidies.
3
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 924, nr. 58

2

centage minus 12%, voor de rest van Nederland is het minus 20%. In
beide gebieden vervalt het goede jaar 2006 en komt er een matig jaar voor
terug.
De systematiek voor de hoogst toelaatbare pachtprijzen voor agrarische
bedrijfsgebouwen bedoeld in artikel 16, eerste lid van het Pachtprijzenbesluit 2007 is per 1 juli 2012 gemoderniseerd. De hoogst toelaatbare
pachtprijzen in de vernieuwde tabel stijgen ten opzichte van 2012 met de
bouwkostenindex van 2% (zie tabel 3 in bijlage).
Agrarische woningen
De pacht voor agrarische woningen volgt het huurprijzenbeleid
woonruimte. Met ingang van 1 juli 2013 is de Uitvoeringswet huurprijzen
woonruimte gewijzigd. Voor inkomens tot € 33.614,- geldt een
huurstijging met maximaal 4%. Voor hogere inkomens geldt een hogere
maximale huurstijging, dit om de doorstroming te bevorderen. Ik acht het
argument van «doorstroming» in geval van pacht van een agrarische
woning niet aan de orde, want agrariërs wonen op hun bedrijf.
De wijziging van de pachtprijs voor agrarische woningen met pachtovereenkomsten van vóór 1 september 2007, stel ik daarom vast op 4%. De
hoogst toelaatbare pachtprijs van overeenkomsten voor agrarische
woningen die op of na 1 september 2007 zijn aangegaan, wordt bepaald
aan de hand van het puntenstelsel en zal daarom – overeenkomstig de
Uitvoeringswet huurprijzen woonruimte – stijgen met het inflatiepercentage over 2012 van 2,5%.
De staatssecretaris van Economische Zaken,
S.A.M. Dijksma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 924, nr. 58

3