Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

30 079

VMBO

Nr. 113

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BASIS- EN VOORTGEZET
ONDERWIJS EN MEDIA
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 november 2020
Zoals toegezegd tijdens de begrotingsbehandeling OCW van 15 oktober jl.
(Handelingen II 2020/21, nr. 15, debat over de Begroting Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap 2021) informeer ik uw Kamer hierbij over de stand
van zaken rond de eindexamens in het voortgezet onderwijs in het
schooljaar 2020–2021. Ik schets in deze brief het proces dat tot nu toe is
doorlopen, de uitbreiding van het maatregelenpakket dat ik op dit
moment inzet en het vervolgproces voor de rest van het schooljaar.
Impact corona op examen 2020–2021
Het coronavirus heeft nog steeds een grote impact op het onderwijs.
Daardoor is er sprake (geweest) van aanpassingen in de vormgeving van
het onderwijs en ook van lesuitval. Dit leidt begrijpelijkerwijs tot vragen
over de eindexamens vo in 2021. Daarom ben ik in de afgelopen periode
actief in gesprek gegaan met vertegenwoordigers van leerlingen,
docenten, scholen en ouders uit het vo, vso en het vervolgonderwijs om
samen te bepalen wat de situatie voor eindexamenkandidaten nu is, en
om samen scherp te krijgen wat er ten aanzien van het eindexamen nodig
en mogelijk is, op welk moment. Ik heb hierover gesproken met de
volgende partijen: VO-raad, PO-raad, AOb, CNV, FvOV, AVS, LAKS, Ouders
& Onderwijs, LESCO, Simea, Vivis, SPV, landelijk vavo-netwerk, NRTO,
MBO Raad, VH, VSNU, CvTE, inspectie, Cito, DUO(.
Het beeld op dit moment
Over de bredere situatie in het onderwijs komt op korte termijn meer
informatie beschikbaar. Deze informatie is een aanvulling op het beeld dat
ik tot nu toe heb opgebouwd in de gesprekken met de betrokken partijen.
Het gaat daarbij om de covid-19 monitor van de inspectie, de periodieke
peiling onderwijscontinuïteit en de rapportage over de stand van zaken bij
het meldpunt schoolsluiting van de inspectie. Er is bij de verschillende
veldpartijen, van leerlingen, tot docenten, scholen en ouders, een breed

kst-30079-113
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 079, nr. 113

1

gedeelde behoefte om deze informatie te betrekken bij de afweging of het
nodig is om maatregelen te nemen.
Over de situatie in het vmbo is nu al meer inzicht middels het bij deze
brief bijgevoegde specifieke rapport «Op koers? Onderzoek naar inlopen
van (onderwijs)achterstanden in vmbo beroepsgericht onderwijs, oktober
2020»1. Stichting Platforms Vmbo en de VO-raad hebben het initiatief
genomen om docenten en leidinggevenden in het beroepsgericht vmbo te
bevragen over de achterstanden bij deze vakken. Uit de enquête komt
naar voren dat veel vmbo-scholen hun beroepsgerichte programma’s in
de bovenbouw niet hebben kunnen uitvoeren zoals ze dat gepland
hadden. Momenteel geeft meer dan de helft van de bevraagde docenten
en leidinggevenden aan dat alle of een aanzienlijk deel van de vierdejaars
leerlingen in de beroepsgerichte leerwegen een achterstand heeft. Dit
geldt voor alle leerwegen en profielen. Dit beeld past bij het beeld dat
betrokken veldpartijen al langer schetsen over de specifieke complexiteit
van het kunnen geven van goed onderwijs in beroepsgerichte leerwegen
onder de huidige omstandigheden.
Besluit examinering beroepsgerichte vakken in het vmbo
Zoals hierboven beschreven komt uit het onderzoek van SPV en de
VO-raad naar voren dat er sprake is van brede achterstanden bij de
beroepsgerichte vakken in de bovenbouw van het vmbo. Op basis van de
huidige situatie heeft een significant deel van de docenten twijfels over de
haalbaarheid van het centraal schriftelijk en praktisch examen (hierna:
cspe).
Daarom heb ik in goede afstemming met de verschillende partijen,
inclusief de MBO Raad, besloten dat het beroepsgerichte profielvak dit
jaar zal worden afgesloten met een schoolexamen in plaats van een
centraal examen. De complete set eindtermen voor dit vak blijft verplicht,
maar zal in het schoolexamen moeten worden getoetst. Door de vorm van
het examen dit jaar op deze manier aan te passen is er meer flexibiliteit
om de afname op een gepast moment te plannen en wordt het tijdsbestek
verkleind waarin lokalen en materialen voor eindexamenkandidaten
beschikbaar moeten zijn. In combinatie met de verruiming van de
afnametermijn voor de digitale flexibele examens in het vmbo ontstaat er
aanzienlijk meer ruimte en flexibiliteit voor scholen in de jaarplanning en
kan deze tijd worden benut voor het geven van onderwijs aan zowel
eindexamenkandidaten als leerlingen uit andere leerjaren. Scholen
kunnen voor de schoolexaminering wel gebruik maken van het examenmateriaal van het cspe, dat via het CvTE beschikbaar zal worden gesteld
en ik adviseer scholen om daar ook gebruik van te maken. In samenwerking met het CvTE stuur ik parallel aan deze brief informatie over deze
maatregel aan de scholen.
De maatregel omtrent het cspe komt bovenop de maatregelen die ik reeds
had genomen om de afname- en aanlevertermijnen te verlengen. Scholen
hebben hierdoor meer tijd om de digitale, flexibele examens in het
vmbo-bb en -kb af te nemen. En er ontstaat meer ruimte om herkansingen
voor het schoolexamen in te plannen of om achterstanden in de examinering bij individuele leerlingen in te lopen.
Vervolg
Met de omzetting van het cspe naar een schoolexamen bied ik verlichting
en duidelijkheid in het beroepsgericht vmbo, waarmee alvast een
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 079, nr. 113

2

belangrijke zorg van leerlingen en docenten wordt geadresseerd.
Daarnaast ben ik in overleg met alle partijen, inclusief de leerlingen, tot de
conclusie gekomen dat het beter is om de informatie die in de komende
weken beschikbaar komt af te wachten met het oog op verdere besluitvorming. In de komende maand, voor de kerst, volgt dan duidelijkheid
over de volle breedte van het eindexamen, de avo-vakken en het
staatsexamen. Hierin neem ik ook de bevindingen van het CvTE mee over
de normering voor de centrale examens van 2021. Scholen en leerlingen
kunnen met deze duidelijkheid de onderwijstijd effectief benutten en zich
goed voorbereiden op de examens. Uit de afstemming met partijen uit het
veld kwam naar voren dat een besluit voor de kerstvakantie scholen
voldoende ruimte laat om indien nodig pta’s aan te passen of het
schoolexamen anders in te richten. Mochten de ontwikkelingen rond het
coronavirus daar op een later moment in het schooljaar aanleiding toe
geven, zal ik vanzelfsprekend bezien of de dan geldende maatregelen voor
de eindexamens nog voldoende zijn.
De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media,
A. Slob

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 079, nr. 113

3