Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

952
Vragen van het lid Kops (PVV) aan de Minister van Economische Zaken en
Klimaat over de schadelijke gezondheidseffecten van windmolens en
biomassacentrales (ingezonden 2 november 2020).
Antwoord van Staatssecretaris Van Veldhoven-Van der Meer (Infrastructuur
en Waterstaat), mede namens de Minister van Economische Zaken en Klimaat
(ontvangen 30 november 2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2020–2021, nr. 882.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Op vlucht voor klimaatherrie – Omwonenden
van windpark en biomassacentrales nemen de wijk door geluids- en
rookoverlast»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 3
Wat vindt u ervan dat omwonenden van windmolenparken en biomassacentrales – zichzelf klimaatvluchtelingen noemend – letterlijk op de vlucht slaan
vanwege onhoudbare geluids- en rookoverlast? Deelt u de mening dat dit de
omgekeerde wereld is en dat niet de omwonenden maar de overlastgevende
windmolens en biomassacentrales moeten wijken?
Erkent u dat windmolens en biomassacentrales schadelijk voor de gezondheid van omwonenden kunnen zijn? Zo ja, waarom staan die ondingen er dan
nog? Deelt u de conclusie dat schadelijke gezondheidseffecten als gevolg van
windmolens en biomassacentrales ondergeschikt zijn aan het behalen van de
klimaatdoelen?
Antwoord 2 en 3
Met de energietransitie staat Nederland voor een enorme opgave. We werken
aan de collectieve klimaatdoelen waar iedereen baat bij heeft. Windparken
zijn essentieel om de klimaatdoelen te halen, maar hebben een impact op de
leefomgeving. Ik heb dan ook begrip voor zorgen over geluidsoverlast als
gevolg van windturbines. Om het woon- en leefklimaat te beschermen van

1

ah-tk-20202021-952
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

De Telegraaf, 31 oktober 2020 «Op vlucht voor klimaatherrie – Omwonenden van windpark en
biomassacentrales nemen de wijk door geluids- en rookoverlast»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

inwoners die nabij een windturbine wonen, zijn wettelijke normen vastgelegd
voor de geluidbelasting van windturbines op woningen of andere gevoelige
objecten. In het wetenschappelijk onderzoek naar effecten van het geluid van
windturbines zijn verbanden gevonden met hinder en mogelijk slaapverstoring, maar geen duidelijke aanwijzingen voor een direct verband met andere
gezondheidseffecten.
De huidige geluidsnormering is gericht op het beperken van hinder en
slaapverstoring.
Het kabinet heeft begrip voor de zorgen van omwonenden over biomassacentrales en het effect daarvan op de luchtkwaliteit. Voor biomassacentrales
gelden er strenge eisen ten aanzien van de emissies naar de lucht. Met de
ondertekening van het Schone Lucht Akkoord (SLA) begin dit jaar zet het
kabinet nog een extra stap. Onder het SLA werkt het kabinet namelijk
maatregelen uit voor een permanente verbetering van de luchtkwaliteit om
gezondheidswinst te realiseren. Ten aanzien van biomassacentrales wordt er
gewerkt aan het opnieuw invoeren van de vergunningplicht voor biomassacentrales < 15MW en het aanscherpen van de emissiegrenswaarden voor
kleinere en middelgrote biomassacentrales.
In mijn beantwoording van vragen van het Kamerlid Baudet (Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 619, antwoord op vraag 5) heb ik
aangegeven dat bij het realiseren van klimaatdoelstellingen een integrale
afweging plaatsvindt, waarbij meerdere belangen worden betrokken. Ook het
belang van gezondheid wordt meegenomen in deze afweging. De geldende
milieunormen vormen het uitgangspunt voor het kunnen realiseren van
windmolens of biomassacentrales. Ik deel de conclusie dat gezondheidseffecten ondergeschikt zouden zijn aan het behalen van de klimaatdoelen dan ook
niet.
Vraag 4
Bent u ervan op de hoogte dat «de overheid een dwangsom kan opleggen of
een windmolen kan laten stilzetten als de geluidsnormen worden overschreden»? Kunt u een overzicht verstrekken van waar en wanneer dat tot dusverre
is gebeurd?2
Antwoord 4
Ik ben op de hoogte van de mogelijkheden van een last onder dwangsom en
het stilzetten van een turbine. Voorop staat dat exploitanten vanwege het
naleven van wet- en regelgeving, goed nabuurschap en maatschappelijk
verantwoord ondernemen, altijd aan de normen zullen willen voldoen.
Daartoe kunnen zij met een monitor bijhouden in hoeverre zij nog binnen de
jaarlijkse geluidsruimte opereren zodat zij tijdig hun turbines kunnen
terugschakelen in een geluidsarme modus als dat nodig is.
Gemeenten, die meestal vertegenwoordigd worden door de regionale
omgevingsdiensten, zijn bevoegd gezag voor de handhaving van de
geluidsnormen voor windturbines. Sommige omgevingsdiensten vragen de
draaigegevens en daarmee de geluidsproductiegegevens op van windturbines, maar dit is niet overal in Nederland het geval. In bepaalde gevallen zal
dit ook minder relevant zijn als er sprake is van grote afstanden tot en
daardoor lage geluidbelastingen op de dichtstbijzijnde geluidgevoelige
objecten zoals woningen (bijvoorbeeld achter op de Maasvlakte). Het
opvragen van de draaigegevens gebeurt steeds vaker.
Om een last onder dwangsom op te leggen, moet er eerst een overtreding
(overschrijding van de jaarlijkse gemiddelde geluidsnorm) worden geconstateerd en dan kan voor een eventuele herhaling van deze overtreding in het
jaar daarna een last onder dwangsom worden opgelegd. Een last onder
dwangsom is ook mogelijk als de exploitant geen medewerking verleent of
blijft verlenen bij het verstrekken van gevraagde gegevens. Stilleggen is een
(zwaar) laatste dwangmiddel als er directe gezondheids- of veiligheidsrisico’s
zijn. Er zijn bij mij geen gevallen bekend dat dit vanwege windturbinegeluid is
gebeurd.
Mij zijn slechts drie gevallen bekend waarbij een last onder dwangsom is
opgelegd vanwege windturbinegeluid:

2

Wind op Land «Geluit van een windmolen» (https://www.windenergie.nl/leefomgeving/geluidvan-een-windmolen)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

In december 2016 is een last onder dwangsom opgelegd vanwege het geluid
van een windturbine in Kollum.3
In september 2014 is een last onder dwangsom opgelegd vanwege het geluid
van windpark Hartelbrug II in Rotterdam.4
In april 2013 is een last onder dwangsom opgelegd vanwege het geluid van
een windturbine in Sint Maartensbrug.5
Voor de volledigheid merk ik op dat in deze drie gevallen een last onder
dwangsom was opgelegd wegens overtreding van maatwerkvoorschriften
voor geluid. Deze dwangsommen hadden geen betrekking op de geluidsnorm
uit het Activiteitenbesluit.
Vraag 5
Hoe kunt u stellen dat «de overlast als gevolg van laagfrequent geluid [van
windmolens] nog in onderzoek is» en tegelijkertijd besluiten dat er volop
windmolens moeten worden bijgebouwd?
Antwoord 5
In mijn beantwoording van vragen van het Kamerlid Baudet (Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 619, antwoord op vraag 6) heb ik
aangegeven dat kennisvergaring over laagfrequent geluid een continu proces
is. Laagfrequent geluid is een complex onderwerp en meer onderzoek naar
de gezondheidseffecten is gewenst. Ik heb het RIVM gevraagd om de
bestaande kennis omtrent laagfrequent geluid in het algemeen, dus ook
afkomstig van andere bronnen dan windmolens, beter toegankelijk te maken
en na te gaan naar welke aspecten van laagfrequent geluid nader onderzoek
gewenst is. Binnen het onderzoeksprogramma wordt ook aandacht besteed
aan de omvang van de problematiek. Ik verwacht u voor de zomer van 2021
nader te kunnen informeren over dit onderzoeksprogramma. Er is momenteel
geen indicatie dat het laagfrequente deel van windturbinegeluid andere
effecten heeft op omwonenden dan geluid in het algemeen.
Vraag 6
Hoe kan het dat houtstook door particulieren steeds verder wordt ontmoedigd en er voor hen zelfs zogeheten «stookalerts» worden afgegeven, terwijl
biomassacentrales complete woonwijken in de rook mogen zetten?
Antwoord 6
Met het Schone Lucht Akkoord werk ik samen met provincies en gemeenten
aan een permanente verbetering van de luchtkwaliteit. Ter verbetering van de
luchtkwaliteit worden er maatregelen genomen op het gebied van zowel
particuliere houtstook als biomassacentrales. Voor wat betreft biomassacentrales bereid ik momenteel regelgeving voor waarin de emissie-eisen verder
worden aangescherpt. Luchtvervuiling uit woningen, waaronder door
houtrook, levert 9% van de gezondheidsschade uit binnenlandse bronnen.6
Om deze reden neem ik ook maatregelen op het gebied van particuliere
houtstook, zoals het ontwikkelen van het stookalert en voorlichtingsmateriaal.
Vraag 7
Deelt u de conclusie dat uw klimaatbeleid niet alleen onzinnig en onbetaalbaar is, maar óók schadelijk voor de gezondheid? Bent u ertoe bereid
onmiddellijk te stoppen met deze waanzin?
Antwoord 7
Nee, die conclusie deel ik niet. Het beleid heeft als doel de CO2-uitstoot terug
te dringen en zo klimaatverandering tegen te gaan.

3

https://uitspraken.rechtspraak.nl/
inziendocument?id=ECLI:NL:RVS:2017:3308&showbutton=true&keyword=dwangsom+geluid+windmolen
4
https://www.grootnissewaard.nl/nieuws/actueel/16987/dwangsom-xl-wind-wegensgeluidsoverlast
5
https://uitspraken.rechtspraak.nl/
inziendocument?id=ECLI:NL:RVS:2014:544&showbutton=true&keyword=dwangsom+geluid+windturbine
6
https://www.schoneluchtakkoord.nl/over+schone+lucht+akkoord/default.aspx

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3