Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3387
Vragen van het lid Becker (VVD) aan de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over het afbreken van het overleg over een nieuwe
inburgeringswet in de week dat het aantal statushouders in bijstand
onverminderd groot blijkt (ingezonden 3 juni 2019).
Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid), mede
namens de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
(ontvangen 5 juli 2019).
Vraag 1
Kent u het bericht «Overleg nieuwe wet inburgering afgebroken»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3, 6
Kunt u aangeven wat volgens u de aanleiding is van het afbreken van het
overleg door de VNG en wat dit betekent voor de voortgang van het
wetstraject van de nieuwe Wet inburgering?
Deelt u de mening dat het onwenselijk zou zijn als de beoogde inwerkingtreding van de nieuwe Wet inburgering nogmaals zou opschuiven, zeker gezien
het feit dat de integratie-opgave in Nederland onverminderd groot is zoals
ook het meest recente SER-rapport aangeeft?2 Kunt u aangeven welke
stappen u gaat ondernemen om de gesprekken met de gemeenten zo snel
mogelijk te hervatten en te voorkomen dat er opnieuw vertraging optreedt?
Deelt de Minister de mening dat definitieve toezeggingen over financiën aan
gemeenten niet gedaan kunnen worden zolang er nog geen inhoudelijke
overeenstemming is over de opdrachten die vanuit de nieuwe Wet inburgering bij gemeenten worden belegd?
Antwoord 2, 3, 6
Zoals ik uw Kamer tijdens het AO Veranderopgave Inburgering van 27 juni jl.
al mondeling heb toegelicht (Kamerstuk 32 824, nr. 282), heeft de VNG zorgen
over de financiële onderbouwing van het nieuwe inburgeringsstelsel. Zowel

1

https://vng.nl/onderwerpenindex/asiel/asielbeleid-en-integratie/nieuws/overleg-nieuwe-wetinburgering-afgebroken
2
https://fd.nl/economie-politiek/1302284/statushouders-blijven-hardnekkig-in-de-bijstand

ah-tk-20182019-3387
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

gemeenten als ik hechten er aan dat gemeenten in het nieuwe stelsel
voldoende middelen krijgen om de nieuwe taken goed uit te kunnen voeren.
Tijdens het bestuurlijk overleg op 27 juni jl. heb ik met de VNG afgesproken
om samen het CPB te vragen om een onafhankelijke toets te doen, o.a. op
basis van veldwerk, op de financiële gevolgen van de taken van gemeenten
in het nieuwe inburgeringsstelsel en de invoering daarvan. We streven ernaar
om de uitkomsten half oktober te bespreken in een nieuw bestuurlijk overleg,
indien nodig gekoppeld aan een gesprek over de ambities voor het nieuwe
stelsel. Intussen werk ik o.a. samen met de VNG verder aan de inhoudelijke
vormgeving van het stelsel.
Bovenstaande ontwikkelingen hebben vooralsnog geen invloed op de
beoogde datum van inwerkingtreding van het nieuwe stelsel. Gezien de
constructieve wijze waarop ik het afgelopen anderhalf jaar met de VNG heb
samengewerkt, zie ik de verdere samenwerking met vertrouwen tegemoet.
Vraag 4
Hoe beoordeelt u de recente cijfers uit het SER-rapport over het grote aantal
statushouders in de bijstand en kunt u aangeven of u bijvoorbeeld het uit het
rapport gestelde feit dat gemeenten onvoldoende van elkaars ervaringen
leren, meeneemt in de gesprekken met gemeenten om dit te voorkomen in
het huidige- en straks in het nieuwe inburgeringsstelsel?
Antwoord 4
De Staatssecretaris en ik hebben kennisgenomen van de aanbevelingen uit
het SER-rapport. Uit cijfers blijkt dat 42 maanden na verkrijging van de
vergunning nog 67% van de statushouders een bijstandsuitkering heeft. Deze
cijfers baren ons zorgen. Er is echter een kanttekening te maken: uit dezelfde
CBS cijfers blijkt dat het aandeel dat bijstand als voornaamste inkomensbron
heeft, lager ligt. Op het meest actuele moment waarover gegevens beschikbaar zijn – namelijk 36 maanden na verkrijging vergunning – gaat het om iets
meer dan de helft. Het verschil heeft ermee te maken dat statushouders vaak
een deeltijdbaan hebben.
Om de zorgen uit het rapport aan te pakken en de doelen van het nieuwe
stelsel, een hoger taalniveau, meer en snellere (arbeids)participatie, te
bereiken is het belangrijk dat de Inburgeringswet en de Participatiewet goed
op elkaar afgestemd zijn en elkaar versterken. Zolang er een bijstandsrecht is,
kunnen gemeenten alle instrumenten uit de participatiewet inzetten en gelden
ook de verplichtingen uit de participatiewet. Wanneer gemeenten straks ook
kunnen sturen op het inburgeringsaanbod kunnen inburgering en
re-integratie tegelijkertijd en in samenhang plaatsvinden. Goede uitvoering
van de participatiewet door gemeenten is dan ook belangrijk. Juist ook voor
degenen die de inburgering zonder diploma afronden. De Staatssecretaris
van SZW is met gemeenten in gesprek over de uitvoering van de taaleis en
de tegenprestatie die deel uitmaken van de Participatiewet. Toegezegd is dat
de Tweede Kamer voor de begrotingsbehandeling geïnformeerd wordt over
deze gesprekken, de nu lopende evaluatie van de taaleis en de eventuele
vervolgstappen die hieruit voortkomen. Gemeenten zijn erop gewezen dat het
niet slagen voor het inburgeringsexamen geen standaard vrijstelling voor de
verplichting van de taaleis inhoudt.
Binnen het evidence-based programma Verdere Integratie op de Arbeidsmarkt (VIA) worden een aantal aanbevelingen van het SER-rapport (ten
aanzien van onder meer maatwerk door gemeenten op regionaal niveau)
meegenomen in een kleinschalig opgezette aanpak van leren en werken met
statushouders, zodat het in 2020 mogelijk wordt om over deze ervaringen te
rapporteren.
Voor de nieuwe Wet Inburgering geldt dat vanaf de fase van gedachtevorming een zeer brede groep stakeholders en experts betrokken is geweest om
van elkaars ervaringen te leren. Daarnaast werken we aan een adaptief stelsel
waarin er mogelijkheden bestaan om ook na invoering van de wet aanpassingen door te voeren naar aanleiding van ervaringen uit de praktijk. Het
opgezette pilotprogramma is een van de manieren om ervaring op te doen
met de nieuwe instrumenten en werkwijzen die het nieuwe stelsel zal gaan
omvatten. In aanvulling hierop stel ik in 2019 € 4,5 mln. beschikbaar voor
ondersteuning van gemeenten door regiocoördinatoren van Divosa. Zij zullen
gemeenten mede door middel van kennisuitwisseling op een zo goed

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

mogelijke manier ondersteunen en faciliteren in aanloop naar de implementatie van de nieuwe Wet inburgering.
Vraag 5
Kunt u aangeven of er over de kaders die de Kamer aan u heeft meegegeven
in de onderhandeling met gemeenten over de nieuwe Wet inburgering,
bijvoorbeeld over de niet-vrijblijvende afspraken met gemeenten over de
prestatiebekostiging en de mogelijke consequenties bij verwijtbaar niet
inburgeren zoals besproken in de motie-Becker/Heerma3, inhoudelijk
overeenstemming is bereikt met gemeenten om uiteindelijk te komen tot een
concept wetstekst? Zo nee, kunt u aangeven over welke onderdelen nog
discussie bestaat? Kunt u de Kamer hierover informeren voor het algemeen
overleg Veranderopgave Inburgering op 27 juni 2019? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Over het uitgangspunt dat verwijtbaar niet inburgeren moet leiden tot een
sanctie bestaat inhoudelijk overeenstemming met gemeenten. In de VOI-brief
heb ik aangegeven dat ik momenteel nog met DUO, de VNG, DIVOSA en
diverse gemeenten in gesprek ben over mijn voornemen dat DUO verantwoordelijk blijft voor het handhaven van de inburgeringsplicht. Van gemeenten, de VNG en DIVOSA heb ik begrepen dat zij vinden dat deze voorgestelde
wijze van handhaving zich moeilijk verhoudt tot de regierol van gemeenten in
het nieuwe stelsel. In het afgelopen AO VOI (27 juni) ben ik uitgebreid
ingegaan op prestatiebekostiging. Tijdens de consultatieperiode verwacht ik
hierop een inhoudelijke reactie van de VNG.
Zoals u in mijn antwoord op vraag 4 heeft kunnen lezen is de Staatssecretaris
met de gemeenten in gesprek over de uitvoering van de taaleis en de
tegenprestatie in de participatiewet. Uw Kamer wordt voor de begrotingsbehandeling geïnformeerd over de uitkomst van de gesprekken, de evaluatie
van de taaleis en de mogelijke vervolgstappen.

3

Kamerstuk 32 824, nr. 228

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3