Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 997

Vliegramp MH17

Nr. 17

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 2 september 2014
De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de Minister van Buitenlandse Zaken over de brief van
15 augustus 2014 inzake het verslag Buitengewone Raad Buitenlandse
Zaken van 15 augustus 2014 (Kamerstuk 21 501-02, nr. 1407), de brief van
6 augustus 2014 inzake de repatriëringsmissie MH17 (Kamerstuk 33 997,
nr. 9) en over de brief van 14 augustus 2014 inzake de stand van Zaken
vliegramp MH17 (Kamerstuk 33 997, nr. 10).
De Minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 29 augustus 2014.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Eijsink
De griffier van de commissie,
Van Toor

kst-33997-17
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 997, nr. 17

1

MH-17 en Oekraïne/Rusland
1
a. Is het inderdaad zo dat, zoals de separatisten in de media stellen, alle
lichamen op de crashsite inmiddels geborgen zijn?
Antwoord van het kabinet:
Het is op dit moment nog niet bekend of alle lichamen zijn
geborgen. Het kabinet stelt daarom alles in het werk om zo snel
mogelijk terug te keren naar het rampgebied.
b. In uw brief geeft u aan: «Er bestaat een kleine kans (...) dat alle
slachtoffers uiteindelijk kunnen worden geïdentificeerd». In hoeverre
verkleint de opschorting van de missie deze kansen?
Antwoord van het kabinet:
De missie is opgeschort vanwege de veiligheidssituatie in het
rampgebied. Aanwezigheid op de rampplek kan de kans op het
vinden van stoffelijke resten vergroten. De kans op het vinden
van stoffelijke overschotten en de identificatie hiervan wordt met
de tijd kleiner. Niettemin blijft het nuttig om verder onderzoek uit
te voeren wanneer de veiligheidssituatie dit voor langere tijd
mogelijk maakt.
c. Heeft iemand reeds de plekken waar grote wrakstukken (zoals de romp
en de cockpit) zijn neergekomen grondig doorzocht op de aanwezigheid van (verkoolde) slachtoffers? Zo nee, waarom is dat niet gebeurd?
Antwoord van het kabinet:
De lokale bevolking heeft een rol gespeeld bij de berging van de
slachtoffers en hun persoonlijke bezittingen. De missiepartners
hebben op basis van een eerste scan de nadruk gelegd op zes
plaatsen in het rampgebied: daar waar de kansen stoffelijke
overschotten en persoonlijke bezittingen te vinden het grootst
werden geacht, waar de veiligheidssituatie het zoeken toeliet en
waar toegang kon worden verkregen. De politie wil bij een veilige
situatie nog een keer terugkeren om gericht te zoeken om uit te
sluiten dat stoffelijke overschotten achterblijven.
d. In welke mate is door de lokale bevolking reeds gebruik gemaakt van
de mogelijkheden informatie over stoffelijke overschotten en persoonlijke bezittingen te geven? Kunnen deze mogelijkheden ook gebruikt
worden voor het delen van informatie die relevant is voor het
onderzoek naar de toedracht van de ramp? Zo nee, waarom niet?
Antwoord van het kabinet:
De bevolking is opgeroepen vondsten te melden maar zoals
onlangs ook in de stand van zaken brief gemeld is, heeft de
interim- missie nog geen meldingen van stoffelijke resten of
persoonlijke eigendommen ontvangen. De eventuele mogelijkheden en informatie die hieruit voortkomen zijn ook beschikbaar
voor het onderzoek naar de toedracht. Zie ook de stand van
zaken brief van 27 augustus jl. (Kamerstuk 33 997, nr. 16).
e. Heeft de interactie van de interim-missie met de lokale bevolking
geleid tot concrete aanwijzingen?
Antwoord van het kabinet:
Ja. Er zijn aanwijzingen verkregen over plaatsen waar vooral
persoonlijke bezittingen te vinden zouden zijn. Door opschorting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 997, nr. 17

2

van de missie in verband met de veiligheidssituatie kon (nog) niet
op alle plekken worden gezocht.
f. Wordt het werk van de interim-missie voortgezet? Zo ja, wat is de
stand van zaken?
Antwoord van het kabinet:
De interim- missie continueert haar inspanningen in Oekraïne in
de samenstelling zoals die in de stand van zaken brief van
14 augustus jl. is uiteengezet (Kamerstuk 33 997, nr. 10).
De bevolking in het gebied wordt nog steeds actief benaderd. Via
pers en het netwerk van de ambassade zijn telefoonnummers
bekend gesteld. De bevolking kan daarvan gebruik maken om
melding te maken van de vondst van stoffelijke overschotten en
persoonlijke bezittingen. Op 13 augustus jl. is hierover een
bericht gepubliceerd door Oekraïense media en ANP.
De missie legt eveneens contacten met lokale autoriteiten in (de
nabijheid van) het rampgebied, zoals gemeentehuizen, ziekenhuizen, politiebureaus en maatschappelijke instellingen die nog
aanwezig zijn. Via hun netwerken kunnen zij de bevolking in het
rampgebied oproepen vondsten via de telefonische meldpunten
door te geven. Via de telefonische meldpunten zijn op het
moment van verzending van deze antwoorden, geen meldingen
binnengekomen. Daarbij speelt mee dat de veiligheidssituatie in
het rampgebied onverminderd slecht is. Dit maakt dat de
bevolking, voor zover nog aanwezig in het gebied, andere zorgen
heeft.
g. Hoe snel kan de repatriëringsmissie weer worden opgestart?
Antwoord van het kabinet:
Nederland is in staat om snel de missie te hervatten zodra de
veiligheidssituatie dat toelaat. Samen met de missiepartners is
hiertoe een plan opgesteld.
h. Welke diplomatieke acties lopen op dit moment om wederom toegang
tot de rampplek te verkrijgen? Heeft Oekraïne afspraken over medewerking geschaad? Wat verwacht u concreet op dit moment van
Oekraïne en Rusland?
Antwoord van het kabinet:
Voor het kabinet is en blijft een adequate afwikkeling van de
vliegramp – dat wil zeggen, snelle hervatting van de repatriëringsmissie, vooruitgang van het technische en strafrechtelijke
onderzoek en berechting van de direct en indirect verantwoordelijken – de hoogste prioriteit. Het kabinet blijft dit streven hoog
op de Europese en internationale agenda houden.
Tijdens zijn bezoek aan Kiev op 21 augustus jl. heeft de Minister
van Buitenlandse Zaken deze prioriteiten nogmaals onderstreept.
Oekraïne zegde hierbij toe alle medewerking te blijven verlenen.
Tijdens de gesprekken tussen de Ministers van Buitenlandse
Zaken van Oekraïne, de Russische Federatie, Frankrijk en
Duitsland in Berlijn op 17 augustus jl. hebben alle partijen
onderschreven dat een staakt-het-vuren van het grootste belang
is. Hierdoor wordt een veiligheidssituatie gecreëerd die ook
adequate afzetting van de rampplek mogelijk maakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 997, nr. 17

3

Het kabinet verwacht dat zowel Oekraïne en de Russische
Federatie zich houden aan de bepalingen van VN Veiligheidsraadresolutie 2166. Daarin worden alle partijen opgeroepen tot het in
acht nemen van een staakt-het-vuren rondom het rampgebied. In
het verlengde daarvan heeft Nederland, net als andere Westerse
bondgenoten herhaaldelijk bij Rusland aangedrongen om zijn
invloed aan te wenden de separatisten hiertoe te bewegen.
Nederland en de EU blijven bij Rusland aandringen op
de-escalatie van het conflict in Oost-Oekraïne.
i.

Staan de belangen van Nederland (bijvoorbeeld toegang tot rampplek,
medewerking aan onderzoek) nog steeds op de internationale
agenda’s, bijvoorbeeld op de agenda van het overleg van de Russische, Oekraïense, Duitse en Franse Ministers van Buitenlandse Zaken?

Antwoord van het kabinet:
Er is binnen de EU veel aandacht voor MH17. Verschillende
EU-lidstaten zijn getroffen door deze ramp. Het kabinet verwacht
dat de aandacht van de EU mede hierdoor nog langere tijd op de
vliegramp gevestigd blijft.
Het kabinet verwijst voorts naar de beantwoording op vraag 1 (h)
hiervoor.
2
a. Klopt het dat het terrein in eerste dagen is onderzocht door groot
aantal bewoners van het rampgebied, door 800 mensen?
Antwoord van het kabinet:
Het is correct dat het terrein in de eerste dagen is onderzocht
met een team van ca. 800 vrijwilligers uit de omgeving van het
rampgebied.
b. Is het eveneens waar dat de leider van deze lokale zoekactie pas op
5 augustus door de Nederlandse autoriteiten is gesproken en dat toen
de debriefing heeft plaatsgevonden? Zo ja, op wiens gezag en onder
wiens verantwoordelijkheid heeft deze eerste zoekactie plaatsgevonden? Vanwaar deze lange periode tot de debriefing?
Antwoord van het kabinet:
De eerste zoekactie heeft plaatsgevonden op gezag van de State
Emergency Service, de nationale rampendienst van Oekraïne. Op
4 augustus jl. werd duidelijk dat het districtshoofd rampenbestrijding (State Emergency Service) van het district Grabova
leiding aan de lokale zoekactie had gegeven.
De volgende dag, op 5 augustus, hebben de Nederlandse autoriteiten ter plaatse met dit districtshoofd gesproken. Dit gesprek
vond plaats in Rospyne; een plek waar de missiepartners
vanwege de veiligheidsomstandigheden niet eerder dan
5 augustus waren geweest.
c. Is op 5 augustus 2014 nog informatie naar voren gekomen die in een
eerder stadium relevant was geweest?
Antwoord van het kabinet:
Ja, in zoverre dat het districtshoofd inzicht heeft gegeven in de
wijze waarop de zoekactie heeft plaatsgevonden. Er is volgens
hem gezocht naar stoffelijke resten en – in mindere mate – naar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 997, nr. 17

4

persoonlijke bezittingen. Alle gevonden stoffelijke resten zijn in
de trein gelegd die vervolgens is overgedragen.
d. Heeft de wijze waarop deze eerste zoekactie heeft plaatsgevonden nog
gevolgen voor het strafrechtelijk onderzoek, het bewijsmateriaal of de
bruikbaarheid bij latere juridische procedures?
Antwoord van het kabinet:
Vooropgesteld staat dat de lokale zoekactie een belangrijke
bijdrage heeft geleverd aan het repatriëren van de lichamen en de
bezittingen. Er moet, gelet op de lokale omstandigheden, echter
vanuit worden gegaan dat deze zoekactie niet heeft plaatsgevonden volgens de standaarden die gebruikelijk zijn in Nederland.
Op lichamen en bezittingen vindt forensisch onderzoek in
Nederland plaats. Dit onderzoek is nog in volle gang.
e. Werpt de kennis van een systematische zoekactie van 800 mensen in
de dagen na de vliegramp in uw ogen een ander licht op de afwezigheid van Nederlandse en internationale onderzoekers op de grond op
dat moment, zeker omdat nu blijkt dat de zoekactie werd geleid door
het districtshoofd rampenbestrijding van Grabova.
Antwoord van het kabinet:
Het is de inschatting van de bij het onderzoek betrokken partijen
dat het zoeken weliswaar niet conform de Nederlandse normen
heeft plaatsgevonden, maar dat gelet op de omstandigheden het
hoogst haalbare is gedaan. Het feit dat de onderzoekers van de
repatriëringsmissie weinig stoffelijke overschotten hebben
gevonden, lijkt erop te wijzen dat de Oekraïense inspanningen
direct na de ramp doelmatiger waren dan aanvankelijk werd
gedacht. Men heeft zoveel mogelijk lichamen geborgen en deze
later overgedragen aan het identificatieteam.
f. Klopt het dat de pro-Russische separatisten hierbij geen directe rol
speelden? Zo nee, welke rol speelden de opstandelingen met
betrekking tot de zoekacties van de 800 lokale mensen? Hoe stelden zij
zich op?
Antwoord van het kabinet:
De lokale bevolking heeft bijgedragen aan het zoeken op de
rampplek. De repatriëringsmissie onderhandelde via de OVSE met
de pro-Russische separatisten over de plaatsen waar kon worden
gezocht. De separatisten bepaalden op welke plaatsen mocht
worden gezocht.
g. Op welk moment wist u dat 800 mensen systematisch het gebied
doorzocht hadden?
Antwoord van het kabinet:
Op 20 juli heeft de Oekraïense regering bekend gemaakt dat er
een zoekactie in het gebied werd uitgevoerd met 800 vrijwilligers. De systematiek van deze zoekactie is pas duidelijk
geworden bij de eerste gesprekken, op 5 en 6 augustus jl., tussen
het districtshoofd van de State Emergency Service en de
konvooi-commandant van de Nederlandse politie ter plaatse.
h. Waarom heeft u deze zoekactie, waar u op 4 augustus 2014 van op de
hoogte was, alleen maar aan de Kamer gemeld met de volgende zin op
6 augustus 2014: «In de eerste dagen na de ramp is met behulp van
achthonderd lokale vrijwilligers intensief gezocht»?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 997, nr. 17

5

Antwoord van het kabinet:
Gedetailleerde informatie over de uitvoering van de de zoekactie
werd op 5 en 6 augustus jl. door het districtshoofd gedeeld met
de konvooi -commandant van de Nederlandse politie ter plaatse.
Er is in de brief van 6 augustus jl. (Kamerstuk 33 997, nr. 9)
bericht over de zoekactie met de tot dan toe bekende informatie.
i.

j.

Deelt u de mening dat het opvallend is dat de Kamer pas op
11 augustus 2014, van de Korpschef Nationale Politie, meer te horen
kreeg over aard en omvang van een lokale zoekactie die door 800
mensen werd uitgevoerd direct na het neerstorten van het vliegtuig?
Waarom heeft u tien dagen gewacht specifiekere informatie over de
zoekactie te melden aan de Kamer?

Antwoord van het kabinet op de vragen 2 (i) en (j):
Op 11 augustus jl. vond een technische briefing plaats. Dit was
de eerste gelegenheid na de Kamerbrief van 6 augustus jl. waarbij
nadere details aan uw Kamer konden worden gegeven over de
zoekactie.
k. Wanneer heeft u de nabestaanden op de hoogte gebracht van deze
lokale zoekactie?
Antwoord van het kabinet:
Het bekend worden van de details van de zoekactie door de
bevolking en het informeren van de nabestaanden daarover viel
samen met de brief van 6 augustus jl. over het besluit tot
opschorting van de missie.
l.

Op welk moment ontving Nederland de kaarten van het gebied dat
systematisch door 800 Oekraïners doorzocht is? Kunt u die kaarten
delen met de Kamer?
m. Had de repatriëringsmissie de beschikking over de kaarten waar
gezocht was door Oekraïners, toen zij planden waar zij zouden
zoeken? Op welke dag had de repatriëringsmissie de relevante
kaarten?
Antwoord van het kabinet (l) en (m):
De missiepartners hebben de kaarten nog niet ontvangen. Het
verzoek is uitgezet bij de Oekraïense regering en door tussenkomst van de OVSE bij de State Emergency Service. De Nederlandse Head of Mission is thans in Oekraïne, onder meer om te
bevorderen dat wij in bezit komen van de kaarten.
n. Kunt u de kaarten, die uitgereikt zijn tijdens de technische briefing in
de Kamer d.d. 11 augustus 2014, met de satellietbeelden en de
doorzochte gebieden, voegen bij de beantwoording van deze vragen?
Antwoord van het kabinet:
Ja. Zie bijlage1.
o. Om welke redenen mocht de Nederlandse missie de rode gebieden op
die kaarten niet doorzoeken? Wie heeft hen dat verboden of het
werken onmogelijk gemaakt?

1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 997, nr. 17

6

Antwoord van het kabinet:
De pro-Russische separatisten hebben de repatriëringsmissie de
toegang tot die gebieden ontzegd, naar hun zeggen vanwege de
veiligheid van de missie.
p. In hoeverre is er – voordat de trein met slachtoffers in Charkov
aankwam – contact geweest met de bestuurders van de trein en met
degenen die over de trein gingen over de zoekactie die nodig was om
de mensen in de trein te krijgen?
Antwoord van het kabinet:
Het kabinet heeft de trein met slachtoffers en gevonden bezittingen overgedragen gekregen van de Maleisische missiepartners.
Er is niet gesproken met de bestuurders van of andere betrokkenen bij deze trein.
3
a. Wat is de precieze stand van zaken met betrekking tot de wrakstukken?
Antwoord van het kabinet:
Het kabinet verwijst naar de beantwoording op vraag 3(e).
b. Waar bevinden die zich nu?
Antwoord van het kabinet:
Het kabinet verwijst naar de beantwoording op vraag 3(e).
c. Welk percentage van de wrakstukken is geborgen?
Antwoord van het kabinet:
Het kabinet verwijst naar de beantwoording op vraag 3(e).
d. Hebben de 800 lokale mensen ook wrakstukken geborgen? Zo ja, waar
zijn die nu?
Antwoord van het kabinet:
De lokale bevolking heeft een rol gespeeld bij de berging van de
slachtoffers en hun persoonlijke bezittingen. Voor zover bekend
heeft de lokale bevolking geen rol gespeeld bij de berging van
wrakstukken.
e. Zijn er wrakstukken geborgen met schade die van buiten is aangebracht? Waar bevinden zich op dit moment de wrakstukken met de
inslagen (van raketten of kogels) die op foto’s duidelijk zichtbaar
waren? Zijn deze wrakstukken veilig gesteld voor het onderzoek en de
vervolging? Zo ja, zijn er al voorlopige conclusies getrokken over de
oorzaak van die schade?
Antwoord van het kabinet:
Alles wat bijdraagt aan de waarheidsvinding, kan in het
onderzoek worden meegenomen. Dit geldt ook voor
wrakstukken. In het belang van beide onderzoeken kunnen op dit
moment geen inhoudelijke mededelingen over (de staat van)
wrakstukken worden gedaan.
4
a. Hoe is de nazorg geregeld voor alle medewerkers van de repatriëringsmissie?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 997, nr. 17

7

Antwoord van het kabinet:
Er is voorzien in opvang voor alle medewerkers van de repatriëringmissie, onder andere via het team collegiale opvang en
bedrijfsmaatschappelijk werk. Hiervoor is een zorgplan
opgesteld. Daarin bestaat aandacht voor psychosociale ondersteuning voor personen die in opdracht van de politie betrokken
zijn bij repatriëring en identificatie van de slachtoffers. Het gaat
daarbij vooral om traumaopvang en begeleiding. Er wordt hierbij
nauw samengewerkt met het Ministerie van Defensie. Voor
familie is een telefoonnummer opgezet samen met de Landmacht,
het zorgplan PTSS en het 24/7 loket (onderdelen van het
programma versterking weerbaarheid) zijn opgesteld met kennis
en ervaring van Defensie en er wordt gebruik gemaakt van de
geneeskundige post van Defensie in Oekraïne. Ook is er een
terugkomdag voor politie en Defensie, met een politie-specifiek
nazorgprogramma.
b. Kunt u een overzicht geven van al het materieel dat sinds de ramp met
de Nederlandse militaire vliegtuigen naar Oekraïne is gevlogen? Betrof
dit alleen goederen die nodig waren voor onderzoek en repatriëring?
Antwoord van het kabinet:
Het materieel dat door Defensie voor deze MH 17 operatie is
gebruikt, was materieel ter ondersteuning van de repatriëring, de
zoekactie en de logistieke ondersteuning van de beveiliging en
van de gehele operatie. In totaal gaat het over 34 (20 voet)
containerladingen en circa 65 voertuigen.
c. In hoeverre is dit materieel inmiddels weer terug in Nederland?
Antwoord van het kabinet:
Al het materieel is terug, met uitzondering van 3 containerladingen en 15 voertuigen ten behoeve van de interim- missie.
5
a. Wat zijn de gevolgen voor het onderzoek naar de ramp, nu de
repatriëringsmissie niet voorgezet kan worden, terwijl eerder het
belang benadrukt is van onmiddellijke en onvoorwaardelijke toegang
tot het rampgebied?
Antwoord van het kabinet:
Voor wat betreft het onderzoek naar de oorzaak van de crash
geeft de Onderzoeksraad voor Veiligheid aan dat het de voorkeur
heeft om ook onderzoek te doen op de rampplek zelf, maar dat
het niet onmogelijk is om op basis van andere bronnen goed
onderzoek te doen en tot een definitief rapport te komen.
b. Hoe is het gesteld met de toegang van het OM / Joint Investigation
Team tot alle relevante locaties in Oekraïne?
Antwoord van het kabinet:
De deelnemende landen geven in het belang van het strafrechtelijk onderzoek zoals gebruikelijk geen inhoudelijke informatie
over het onderzoek. Het kabinet kan geen inhoudelijke mededelingen doen over toegang tot relevante locaties.
c. Wat betekent de fysieke ontoegankelijkheid van het rampgebied in
concrete zin voor het strafrechtelijk onderzoek?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 997, nr. 17

8

Antwoord van het kabinet:
Dit betekent dat er via andere wegen getracht wordt om de
feitelijke toedracht en mogelijk verantwoordelijken voor de crash
te achterhalen. Dat houdt onder meer in via digitaal onderzoek,
getuigenverklaringen of forensisch onderzoek.
d. Is alle relevante informatie voor het strafrechtelijk onderzoek en het
onderzoek van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) beschikbaar
gesteld? Zo nee, wat is niet beschikbaar gesteld en waarom?
Antwoord van het kabinet:
In het belang van het strafrechtelijk onderzoek kan het kabinet
geen inhoudelijke mededelingen doen over informatie die al dan
niet beschikbaar is gesteld.
De Onderzoeksraad voor Veiligheid doet in zijn eindrapportage
verslag van zijn onderzoeken. De Onderzoeksraad heeft aangegeven op dit moment geen inzicht te kunnen geven in de status
en inhoud van het onderzoeksmateriaal en de onderzoeksinformatie.
e. Over welke informatiebronnen beschikken de officieren van justitie en
rechercheurs?
Antwoord van het kabinet:
Hierover kunnen in het belang van het strafrechtelijk onderzoek
geen nadere mededelingen worden gedaan.
f. Welke landen zijn door het onderzoeksteam om informatie en
assistentie gevraagd, waaronder het toevoegen van experts aan het
team? Wat zijn de voorwaarden waaronder buitenlandse experts aan
het onderzoeksteam deelnemen?
Antwoord van het kabinet:
Met de andere getroffen landen wordt ten behoeve van het
strafrechtelijk onderzoek nauw samengewerkt. In dat kader is
door de landen tevens afgesproken om in de informatievoorziening over die samenwerking terughoudend te zijn. Het kabinet
kan daarom geen mededelingen doen over de rolverdeling van
landen en de wijze waarop het opsporingsonderzoek in internationaal opzicht is ingericht.
Het onderzoek naar de oorzaak van de crash wordt conform het
Burgerluchtvaartverdrag (1944), en de daarbij behorende Annex
13 uitgevoerd. Aan het internationaal onderzoeksteam nemen de
volgende landen deel: Oekraïne, Maleisië, Rusland, Verenigd
Koninkrijk, Verenigde Staten. Daarnaast hebben de organisaties
ICAO en het Europese Agentschap voor de veiligheid van de
luchtvaart (EASA) bijgedragen aan het onderzoek.
g. Hoe beoordeelt u de medewerking van verschillende staten aan het
onderzoek door de OvV en het strafrechtelijk onderzoek? Verschaffen
landen als Rusland en Oekraïne op adequate wijze de informatie waar
men om verzoekt?
Antwoord van het kabinet:
In het belang van het strafrechtelijk onderzoek en daaraan
verbonden veiligheidsaspecten kan het kabinet geen mededelingen doen over de informatie die al dan niet beschikbaar is
gesteld door verschillende staten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 997, nr. 17

9

Het internationaal onderzoeksteam dat onder leiding staat van de
Onderzoeksraad ondervindt geen noemenswaardige problemen
bij het verkrijgen van informatie.
Rusland en Oekraïne participeren in het onderzoek.
h. Wordt er in het onderzoek ook samengewerkt met de militaire
autoriteiten van de verschillende betrokken landen, zoals de
NAVO-lidstaten?
Antwoord van het kabinet:
Er wordt samengewerkt met de getroffen landen evenals
Oekraïne.
i.

Krijgt het onderzoeksteam toegang tot de elektronische waarnemingsdata van de NAVO, zoals verzameld door de AWACS-vliegtuigen?

Antwoord van het kabinet:
Het kabinet verwijst naar het antwoord op vraag 5d.
j.

Krijgt het onderzoeksteam ook toegang tot de oorspronkelijke data van
de Oekraïense regering, inclusief die afkomstig van de sociale media?

Antwoord van het kabinet:
Het kabinet verwijst naar het antwoord op vraag 5d.
k. Kunt u een overzicht geven (inclusief de documenten zelf) van alle
verdragen, «Memoranda of Understanding», uitvoeringsovereenkomsten en andere schriftelijke overeenkomsten, die Nederland in het
kader van het onderzoek naar de MH-17 gesloten heeft met andere
landen of andere internationale organisaties?
Antwoord van het kabinet:
In verband met de MH 17 ramp is allereerst op 28 juli 2014 in
Kiev, het verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en
Oekraïne inzake de internationale missie tot bescherming van het
onderzoek gesloten (Kamerstuk 33 997, nr. 4). Dit verdrag, met
een looptijd van maximaal één jaar, is gepubliceerd in Trb. 2104,
135.
Kort daarop is op 1 augustus 2014 in Den Haag het verdrag
tussen het Koninkrijk der Nederlanden en Australië inzake de
aanwezigheid van Australisch overheidspersoneel in Nederland
ten behoeve van de reactie op het neerhalen van vlucht MH17 van
Malaysia Airlines tot stand gekomen (Kamerstuk 33 997, nr. 8).
Ook dit verdrag heeft een maximale looptijd van één jaar en is
gepubliceerd in Trb. 2014, 142.
Daarnaast zijn twee Memoranda of Understanding (MoU’s)
gesloten. Dit betreft een MoU tussen Nederland en Oekraïne
«concerning investigations regarding the incident of downing the
civilian aircraft, Malaysia airlines flight MH 17 on July 17, 2014»,
en een MoU in de vorm van een briefwisseling tussen Nederland
en Australie houdende «Arrangements concerning the Australian
contribution to the International Mission for Protection of
Investigaion in Ukraine».
In verband met de overname van het onderzoek door Nederland
zijn verder door de Onderzoeksraad voor Veiligheid afspraken
gemaakt met de Oekraïense onderzoeksraad NBAAI. Deze
documenten zijn vertrouwelijk en kunnen niet zonder instemming
met de wederpartij worden gepubliceerd. Van enkele partners is
reeds bekend dat zij zeer hechten aan deze vertrouwelijkheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 997, nr. 17

10

Voor het overige wordt in de samenwerking tussen de betrokken
Staten uiteraard gebruik gemaakt van reeds bestaande verdragen
en bestaande samenwerkingsrelaties. In dat verband is in het
bijzonder van belang Annex 13 bij het Burgerluchtvaartverdrag
(Verdrag van Chicago 1944, Stb. 1947, H 65) waarin regels voor
het onderzoek naar luchtvaartincidenten zijn uitgewerkt. Annex
13 geeft aan welke eisen en specificaties onderzoek naar
voorvallen moeten voldoen, welke landen betrokken moeten
worden en hoe er gerapporteerd dient te worden.
l.

Klopt het er een schriftelijke overeenkomst is tussen Oekraïne, België,
Nederland en/of Australië over het openbaar maken van het onderzoek
naar de toedracht? Klopt het dat elk land de openbaarmaking daarvan
kan blokkeren door een non-disclosure-overeenkomst?

Antwoord van het kabinet:
Neen. Op 24 juli jl. hebben Nederland en Oekraïne het hierboven
genoemde MoU gesloten waarin Oekraïne de verantwoordelijkheid voor het onderzoek naar de ramp aan Nederland
delegeert. In het MoU heeft Nederland zich verbonden de
uitvoering van het onderzoek in overeenstemming met de
bepalingen van hoofdstuk 5 van Annex 13 bij het Burgerluchtvaartverdrag (1944) Daarin is vastgelegd dat de onderzoekende
staat het eindrapport van het onderzoek dient te sturen aan de
«state of registry», «state of operator», «state of design», «state
of manufacture», «state having interest because of fatalities»,
«state providing information, significant facilities or experts» en
ICAO. Nederland heeft zich daaraan te houden en in het MoU is
daarom vastgelegd dat het rapport en de bevindingen zullen
worden toegezonden aan de betrokken landen.
Er is geen sprake van een non-disclosure overeenkomst. Dit zou
ook strijdig zou zijn met de voorschriften over de rapportage
zoals neergelegd in Deel 4 «Reporting» van de «Manual of
Aircraft Accident and Incident Investigation» van ICAO (ICAO
DOC 9756 part IV). De onderzoekende staat (in dit geval
Nederland) dient de staten die betrokken zijn geweest bij het
onderzoek en via hen ook de operator van het toestel en de
producent van het toestel, het ontwerp van het eindrapport toe te
zenden en hen uit te nodigen voor commentaar.
Indien binnen 60 dagen na toezending van het ontwerprapport
commentaar wordt ontvangen, zal de onderzoekende staat het
ontwerp eindrapport daarop aanpassen óf de commentaren
toevoegen aan het eindrapport.
m. Hoe verhouden het strafrechtelijke onderzoek en de inlichtingenpositie
van de veiligheidsdiensten zich voor het kabinet in diplomatieke zin tot
elkaar?
Antwoord van het kabinet:
De Nederlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten kunnen
ambtsberichten sturen aan het OM als dit in het belang van het
strafrechtelijk onderzoek is.
n. Is het mogelijk – dan wel wenselijk – dat de Kamer (vertrouwelijk) op
de hoogte wordt gehouden van de ontwikkelingen in het strafrechtelijk
onderzoek?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 997, nr. 17

11

Antwoord van het kabinet:
Zoals bij elk lopend strafrechtelijk onderzoek geldt ook in deze
zaak dat opsporing- en vervolgingsbelangen zich verzetten tegen
het naar buiten brengen van informatie over het onderzoek.
Bovendien is het niet gebruikelijk om mededelingen te doen over
lopend strafrechtelijk onderzoek, ook niet vertrouwelijk. Uitzondering vormen de inlichtingen van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten in overleggen met de Commissie Inlichtingen- en
Veiligheidsdiensten. Vanwege de complexiteit en de omvang van
het strafrechtelijk onderzoek is het van het grootste belang dat
het OM zich maximaal daaraan kan wijden. Het kabinet heeft het
volste vertrouwen dat geen mogelijkheid onbenut wordt gelaten
om het onderzoek tot een goed einde te brengen.
o. Wat wordt bedoeld met «een leidende rol» van Nederland? Is die rol
niet eenduidig?
Antwoord van het kabinet:
Onder de getroffen landen bestond overeenstemming dat het
Nederlandse Openbaar Ministerie in de onderlinge samenwerking
ten behoeve van het strafrechtelijk onderzoek het voortouw zou
hebben.
De Onderzoeksraad voor de Veiligheid heeft de leiding over het
internationaal onderzoek naar de oorzaak van de crash. Deze taak
wordt uitgevoerd conform het Burgerluchtvaartverdrag (1944),
het recente verdrag tussen het Koninkrijk en Oekraine, en de
afspraken tussen de Onderzoeksraad voor de Veiligheid en de
Oekraïense onderzoeksraad (zie onder k)).
6
a. Wanneer komt de eerste tussenrapportage van de OvV naar de
toedracht van de vliegramp? Mag de OvV zelf bepalen wanneer zij de
tussenrapportage met voorlopige bevindingen publiceert of moet zij
die rapportage eerst nog aan iemand voorleggen? Zo ja, aan wie en
mag die schrappen of aanwijzingen tot wijzigingen geven?
Antwoord van het kabinet:
De Raad verwacht begin september een rapport met voorlopige
bevindingen te publiceren. Het staat de partij die de leiding heeft
over het onderzoek (i.c de Onderzoeksraad voor de Veiligheid) vrij
om andere landen inzage te verlenen in het concept preliminary
report. De Onderzoeksraad beslist uiteindelijk zelf welke informatie al dan niet in het preliminary report wordt opgenomen
b. Heeft de OvV op enig moment de rampplek mogen bezoeken?
Antwoord van het kabinet:
De Onderzoeksraad voor Veiligheid is nog niet op de rampplek
geweest omdat de veiligheid van de onderzoekers hier niet
gewaarborgd kon worden. Bovendien had het bergen van
slachtoffers en het zoeken naar persoonlijke eigendommen de
absolute prioriteit.
c. Is er een overeenkomst over hoe de externe deelnemers aan het
OvV-onderzoek meedoen? Kunt u die doen toekomen aan de Kamer?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 997, nr. 17

12

Antwoord van het kabinet:
Het kabinet verwijst naar het antwoord op de vraag 5k.
d. Hebben de VS en Rusland de radargegevens en de satelietgegevens
op de dag van de aanslag al helemaal gedeeld met de OvV en/of
openbaar gemaakt?
Antwoord van het kabinet:
Het kabinet verwijst naar het antwoord op vraag 5d.
7
a. Hoeveel gevechten hebben er sinds het neerstorten van het vliegtuig
plaatsgevonden in gebied waar wrakstukken liggen? Welke gevolgen
hebben deze gevechten voor de situatie op de rampplek?
Antwoord van het kabinet:
Het gebied rond de rampplek is zowel voor de Oekraïense
strijdkrachten als voor de separatistische groeperingen van
militair strategisch belang. Sinds het neerstorten van het
vliegtuig hebben de Oekraïense strijdkrachten verscheidene
pogingen ondernomen om dit gebied met militaire acties te
veroveren op de separatisten. Tot op heden zijn dergelijke acties
mislukt, doordat de daar aanwezige separatistische strijders over
zware wapens beschikken en vastberaden zijn de controle over
het terrein te behouden.
Als gevolg hiervan wordt nog geregeld hevig gevochten in de
omgeving van de rampplek en is de veiligheidssituatie ter plaatse
zeer fluïde.
b. In hoeverre is het voor het onderzoek naar de toedracht en het
strafrechtelijk onderzoek noodzakelijk om de wrakstukken van het
vliegtuig te bergen en naar Nederland over te brengen?
Antwoord van het kabinet:
Zoals gebruikelijk worden alle bronnen benut die in een strafrechtelijk onderzoek tot waarheidsvinding kunnen bijdragen. In het
belang van het strafrechtelijk onderzoek kunnen, zoals eerder
aangegeven, geen inhoudelijke mededelingen worden gedaan
over wrakstukken.
c. Hoe komt het dat de informatie van de zwarte dozen nog niet openbaar
is terwijl dit bij andere rampen soms veel sneller is gebeurd?
Antwoord van het kabinet:
De Onderzoeksraad voor Veiligheid acht het van belang om
onderzoeksinformatie afkomstig uit diverse bronnen in onderlinge samenhang te beoordelen en te publiceren. Dit is conform
het Burgerluchtvaartverdrag (1944), en de daarbij behorende
Annex 13.
d. Is het juist dat gesprekken tussen de piloten in het vliegtuig en de
verkeerstoren in beslag zijn genomen door de Oekraïense autoriteiten
of zijn deze beschikbaar gesteld aan het onderzoeksteam?
Antwoord van het kabinet:
Het kabinet verwijst naar het antwoord op vraag 5d.
e. Is het juist dat de MH17-vlucht een andere dan gebruikelijke route
volgde? Waarom was dit?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 997, nr. 17

13

Antwoord van het kabinet:
Het is onjuist dat vlucht MH17 op 17 juli 2014 een andere route
vloog dan gebruikelijk. Op zowel 15, 16 als 17 jul jl. diende
Malaysia Airlines hetzelfde vliegplan in bij Eurocontrol. Zo volgde
vlucht MH17 op 17 juli jl. de vliegroute conform het door
Eurocontrol goedgekeurde vliegplan.
Enige wijziging van de gevlogen route ten opzichte van het
vluchtplan, is de vlieghoogte boven het Oosten van de Oekraïne
(in de Dnepropetrovsk Flight Information Region).Vlucht MH17
zou daar volgens het vluchtplan op 11km hoogte vliegen (flight
level 350), maar kreeg van de Oekraïense luchtverkeersleiding
een vlieghoogte van 10km toegewezen (flight level 330). Deze
wijziging in vlieghoogte had een operationele achtergrond: zo
was voldoende afstand geborgd tussen vlucht MH17 en een ander
toestel dat al op 11km hoogte vloog.
f. Hoe beoordeelt u de bevindingen van de Oekraïense veiligheidsdienst
SBU over de vliegramp (www.sbu.gov.ua/sbu/control/uk/publish/
article?art_id=129834&amp;cat_id=39574)?
Antwoord van het kabinet:
Het kabinet maakt een eigen afweging over de vliegramp.
Daarnaast vindt er een onderzoek naar de toedracht en een
strafrechtelijk onderzoek plaats. Het is niet zinvol om op dit
moment – en zeker niet voor de afronding van het onderzoek van
de Onderzoeksraad voor Veiligheid – in te gaan op specifieke
analyses, zoals die van de Oekraïense veiligheidsdienst.
8
a. In hoeverre zijn Oekraïne en de rebellen de verplichtingen nagekomen
voortvloeiend uit VN Veiligheidsraadresolutie 2166 en de relevante
overeenkomsten ten aanzien van de vliegramp, zoals onmiddellijke en
ongehinderde toegang tot het rampgebied, nu de repatriëringsmissie
vooralsnog niet voortgezet kan worden? Is de resolutie geschonden?
Antwoord van het kabinet:
Op dit moment is VN Veiligheidsraadresolutie 2166 nog niet
volledig geïmplementeerd. Het kabinet betreurt dit en blijft alle
betrokkenen aansporen om te zorgen voor ongehinderde en
veilige toegang tot het gebied rond de rampplek.
b. Nederland heeft de VN-Veiligheidsraad (VNVR) schriftelijk geïnformeerd over Nederlandse en internationale inspanningen in het kader
van de implementatie van VN-Veiligheidsraadresolutie 2166. De VNVR
heeft volgens de regering niet officieel gereageerd op de brief. Welke
diplomatieke en politieke conclusie moet worden verbonden aan het
niet officieel reageren van de VNVR op de brief?
Antwoord van het kabinet:
De brief van 1 augustus 2014 aan de voorzitter van de
VN-Veiligheidsraad heeft een informatief karakter. Het geeft een
feitelijk overzicht van de manier waarop Nederland uitvoering
geeft aan resolutie 2166 nadat het formeel de verantwoordelijkheid voor het onderzoek naar de oorzaak van de crash heeft
overgenomen van de Oekraïne. De VN-Veiligheidsraad heeft deze
brief ter kennisgeving aangenomen. Hieraan zijn geen diplomatieke of politieke conclusies te verbinden. Het kabinet zal de
VN-Veiligheidsraad binnenkort wederom informeren met een
overzicht van de laatste stand van zaken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 997, nr. 17

14

c. Aan wie is de oproep van de Raad dat «de verantwoordelijken voor het
neerschieten van MH-17 hiervoor aansprakelijk zullen worden
gehouden en dat het recht zijn beloop dient te krijgen.» gericht? Wat is
de betekenis van deze oproep en welk effect wordt met deze oproep
beoogd?
Antwoord van het kabinet:
In resolutie S/RES/2166 (2014) onderstreept de VN-Veiligheidsraad de noodzaak de verdachten van het neerhalen van MH
17 te vervolgen en benadrukt dat daartoe de samenwerking van
alle staten noodzakelijk is. Hoe de vervolging ter hand wordt
genomen en door wie, wordt niet aangegeven, het is aan de
betrokken staten de vervolging vorm te geven. Straffeloosheid is
in de ogen van de Veiligheidsraad geen optie, dit is een belangrijke boodschap voor nabestaanden en een steun in de rug van de
betrokken staten en het kabinet.
d. Het opsporen, vervolgen en berechten van de daders van «Lockerbie»
kostte 11 jaar. Op welke wijze wordt de inlichtingen- en justitiële
capaciteit ingericht opdat gedurende een vergelijkbaar lange periode
met volle inzet wordt gewerkt aan het achterhalen van de daders?
Antwoord van het kabinet:
Na de ramp met vlucht MH17 van Malaysia Airlines heeft het OM
een uitgebreid strafrechtelijk onderzoek ingesteld. Het is het
grootste strafrechtelijk onderzoek in de Nederlandse geschiedenis. Bij het onderzoek zijn inmiddels een tiental officieren van
justitie betrokken en het onderzoek wordt uitgevoerd door
ongeveer 200 rechercheurs vanuit verschillende disciplines. Door
het OM zal de komende periode gekeken worden hoe de lange
termijn inzet wordt vormgegeven. Op dit moment wordt bezien
welke capaciteit nodig is voor het opsporen, vervolgen en
berechten van de daders.
e. Zal het kabinet direct na het onderzoek van de Onderzoeksraad voor
Veiligheid en het strafrechtelijk onderzoek politieke conclusies trekken
met betrekking tot de verdachten?
Antwoord van het kabinet:
Nu de uitkomsten van beide onderzoeken nog niet bekend zijn,
acht het kabinet het weinig zinvol thans vooruit te lopen op
eventuele politieke conclusies. Afhankelijk van de conclusies van
beide onderzoeken zal het kabinet zich beraden op de vervolgstappen. Uw Kamer wordt uiteraard zo spoedig mogelijk hierover
geïnformeerd.
9
a. In uw brief stelt u: «Uitgangspunt is dat de zorg nu en op de langere
termijn (mogelijk tot jaren na de ramp) zo goed mogelijk aansluit bij de
specifieke wensen van de nabestaanden». Welke instantie coördineert
nu deze zorg en is het de bedoeling dat deze instantie de zorg ook de
komende jaren zal blijven coördineren?
Antwoord van het kabinet:
De Minister van Veiligheid en Justitie is vanuit zijn coördinerende
rol bij de crisisbeheersing verantwoordelijk voor het proces
Vervolgfase, ongeacht de tijdsduur en zal hierbij nauw samenwerken met de Ministers, onder wie de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de Minister van Buitenlandse
Zaken. Daarnaast zijn nu direct betrokken de Nationale Politie (de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 997, nr. 17

15

familierechercheurs en het LTFO), Slachtofferhulp Nederland,
Stichting Impact, de Onderzoeksraad voor Veiligheid en het
Openbaar Ministerie.
b. Malaysia Airlines heeft direct na de ramp toegezegd dat zij van elk
slachtoffer de reiskosten van maximaal vier nabestaanden zal
vergoeden om aanwezigheid bij herdenking en uitvaart mogelijk te
maken. Ondanks eerdere toezeggingen van Malaysia Airlines blijkt nu
dat het geld hiervoor op is en dat Malaysia Airlines niets zal vergoeden. Kunt u nagaan of dit klopt?
Antwoord van het kabinet:
Malaysia Airlines biedt maximaal vier vliegtickets aan directe
nabestaanden van individueel reizende passagiers of groepen
passagiers (zoals gezinnen), die naar Nederland willen reizen
vanwege de in Nederland plaatshebbende identificatie en/of om
de lichamen van de overledenen te vergezellen op de terugreis.
Dit aanbod staat nog steeds.
c. Malaysia Airlines geeft de nabestaanden/erfgenamen een vergoeding.
Hoe wordt deze vergoeding gekwalificeerd voor de inkomstenbelasting? Hoe wordt deze vergoeding gekwalificeerd in de Successiewet?
Met andere woorden: moeten zij hier inkomstenbelasting en/of
erfbelasting over betalen?
Antwoord van het kabinet:
Op grond van internationale regelgeving (waaronder de Europese
verordeningen (EG 2027/97 en EG 889/2002) en het Verdrag van
Montreal) hebben de nabestaanden van slachtoffers van vlucht
MH17 aanspraak op schadevergoeding. In dat kader ontvangen de
nabestaanden één of meer voorschotuitkeringen. Over deze
voorschotuitkeringen door Malaysia Airlines wordt geen inkomstenbelasting en/of erfbelasting geheven. Bij eventuele vervolguitkeringen beoordeelt de Belastingdienst per geval of en in
hoeverre die uitkeringen gevolgen hebben voor de belastingheffing. Hetzelfde geldt voor andere uitkeringen, zoals een
uitkering uit een levens- of ongevallenverzekering die een
slachtoffer had afgesloten. Een ontvangen voorschotuitkering
behoort tot de rendementsgrondslag van box 3 bij de
nabestaanden voor zover die uitkering op de peildatum nog
aanwezig is.
d. Als een auto wordt geërfd dan moet deze binnen vijf weken na het
overlijden op naam van een nieuwe eigenaar worden gezet. De ramp
met de MH-17 is nu ruim vier weken geleden. Hoe gaat de Rijksdienst
voor het Wegverkeer (RdW) hier mee om?
Antwoord van het kabinet:
In het algemeen geldt dat iemand die als erfgenaam eigenaar is
geworden van een voertuig, binnen vijf weken nadat hij eigenaar
is geworden, het voertuig op zijn naam moet zetten. Het moment
waarop een erfgenaam eigenaar wordt, is in de regel na de
afwikkeling van de gehele nalatenschap (boedel). De termijn van
vijf weken gaat aldus lopen nadat is bepaald wie het voertuig van
een overleden persoon heeft geërfd. Na de vliegramp heeft de
RdW afspraken gemaakt met Slachtofferhulp Nederland over de
communicatie aan de nabestaanden over de voertuigen die op
naam staan van slachtoffers, zodat de afwikkeling van verplichtingen ten aanzien van deze voertuigen zo weinig mogelijk
zorgen oplevert voor de nabestaanden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 997, nr. 17

16

e. De nabestaanden zijn vaak niet op de hoogte van de financiële situatie
van de overleden slachtoffers. Bijvoorbeeld: een heel gezin is
omgekomen; de erfgenamen zijn vaak de broers en zussen van de
ouders van het omgekomen gezin. In de relatie broer/zussen zijn
financiën vaak niet bekend. Kan een notaris namens erfgenamen, die
voor de keuze staan aanvaarden dan wel beneficiair aanvaarden, een
bevoegdheid tot inzage krijgen in de relevante bestanden van het
Bureau Kredietregistratie (BKR)? Beneficiair aanvaarden om «het
zekere voor het onzekere te nemen» kan, maar kost 120 euro.
Antwoord van het kabinet:
Een eventuele bevoegdheid tot inzage voor de notaris in de
bestanden van het BKR, in het bijzonder het Centraal Krediet
Informatiesysteem, biedt geen oplossing voor het ontbreken van
voldoende inzicht in de nalatenschap. Zelfs na inzage in deze
bestanden zal namelijk nog niet met volle zekerheid kunnen
worden vastgesteld dat er geen redenen zijn om een erfenis
alsnog te verwerpen. Zo worden hypothecaire leningen,
huurschulden, belastingschulden of schulden bij het energiebedrijf niet in het Centraal Krediet Informatiesysteem opgenomen.
Ook kunnen er andere omstandigheden spelen (bijvoorbeeld rond
een eigen onderneming van een overledene) die niet te overzien
of te voorzien zijn.
In algemene zin geldt, dus niet alleen in het kader van de ramp
met de MH17, dat het in erfenissen waarbij de erfgenamen
onvoldoende inzicht hebben in de boedel, het verstandig is om
beneficiair te aanvaarden.
Daarnaast is het in het geval dat de notaris het BKR moet inzien,
aannemelijk dat naast eventuele kosten die de notaris moet
voldoen aan het BKR, ook de werkzaamheden van de notaris met
betrekking tot het inzien in rekening zullen worden gebracht.
Het beneficiair aanvaarden van een erfenis op zich kost inderdaad
120 euro aan griffierechten. Dit griffierecht kan door alle
erfgenamen worden gedeeld door gezamenlijk in een akte de
verklaring van beneficiaire aanvaarding af te leggen.
Een erfgenaam die onvoldoende financiële draagkracht heeft als
bedoeld in de Wet op de rechtsbijstand, kan in aanmerking
komen voor vrijstelling van de heffing van griffierecht (artikel 1,
eerste lid, onderdeel j, van de Regeling griffierechten in burgerlijke zaken).
f. De Nederlandse Vereniging van Banken heeft een digitaal loket
geopend voor slapende tegoeden. Hiermee kunnen erfgenamen
onderzoeken of er tegoeden zijn bij alle aangesloten banken. Erfgenamen die niet de partner van de overledene zijn, hebben hiervoor een
verklaring van erfrecht nodig, tenzij er in het testament een executeur
is aangewezen. Als er een verklaring van erfrecht is, dan is er door de
erfgenamen al een keuze gemaakt en kan het loket dus niet worden
gebruikt om onderzoek te doen naar hoe de erfenis er financieel ervoor
staat. Hoe kunnen erfgenamen toch onderzoeken of er tegoeden zijn?
Antwoord van het kabinet:
Om informatie van het digitaal loket te krijgen, moet een
erfgenaam aantonen dat hij daadwerkelijk een erfgenaam van de
overledene is. Dit kan hij doen door middel van een verklaring
van erfrecht. Voor de executeur is dit een verklaring van
executele.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 997, nr. 17

17

Bij het aanvragen van een verklaring van erfrecht hoeft een
erfgenaam overigens nog geen keuze te maken voor zuivere of
beneficiaire aanvaarding van de nalatenschap. Een notaris kan in
de verklaring opnemen dat er nog geen keuze is gemaakt. Een
erfgenaam die niet weet waar de overledene een bankrekening
aanhoudt, zal hoogstwaarschijnlijk ook niet weten waaruit de
nalatenschap bestaat. Deze erfgenaam doet er dan goed aan om
de nalatenschap beneficiair te aanvaarden om te voorkomen dat
hij met privévermogen moet instaan voor eventuele schulden van
de overledene.
Het digitaal loket geeft overigens geen inzicht in hoe de erfenis
er financieel voor staat. Dit zal de erfgenaam altijd zelf moeten
onderzoeken door onder andere de administratie van de
overledene te raadplegen. Het loket is uitsluitend bedoeld voor
erfgenamen die niet weten bij welke bank of banken de
overledene tegoeden aanhield, omdat dit bijvoorbeeld niet uit de
administratie van de overledene blijkt.
10
Welke concrete stappen eist de Nederlandse regering / de EU op dit
moment van Rusland in het kader van de door de EU opgelegde sancties?
Antwoord van het kabinet:
Het kabinet volgt met zorg het recente optreden van Rusland. De
EU heeft voortdurend bij Rusland aangedrongen op beëindiging
van de steun aan de separatisten in Oost-Oekraïne en beëindiging
van de annexatie van de Krim. Na de crash van MH17 was de
hoop dat Rusland deze boodschap ter harte zou nemen. Het land
blijft echter actief de separatisten steunen, onder meer door
bevoorrading met zware wapens en andere militaire middelen.
Ook de presentie van een aanzienlijk aantal Russische troepen
aan de grens draagt bij aan spanning in de regio. In dat licht kon
een reactie van de EU niet uitblijven en heeft de Raad besloten
om sectorale sancties af te kondigen. Deze sancties beogen
gedragsverandering teweeg te brengen. Zodra Rusland zich ten
volle inspant voor een de-escalatie van het conflict en een einde
maakt aan de illegale annexatie van de Krim, kan er gesproken
worden over terugschaling van de sancties.
11
Wat is bekend over de Russische troepenontwikkeling rondom het
grensgebied?
Antwoord van het kabinet:
Rusland heeft nog altijd een substantieel aantal bataljonstaakgroepen geconcentreerd in diverse gebieden nabij de grens met
Oekraïene. De afgelopen weken is deze aanwezigheid globaal
gelijk gebleven. Het zwaartepunt bevindt zich tegenover
Loegansk-Donetsk. Hiermee heeft Rusland voldoende gevechtskracht aanwezig voor een beperkte militaire operatie in
Oost-Oekraïne. Berichten van de afgelopen twee weken over
Russische troepen afbouw kunnen niet worden bevestigd.
Waargenomen bewegingen houden waarschijnlijk verband met de
reguliere aflossing van eenheden in het gebied. Momenteel is de
Russische Federatie zijn militaire capaciteit aan de RussischOekraïense grens zelfs aan het versterken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 997, nr. 17

18

12
Wat wordt bedoeld met «spanningen in het gebied» en «instabiele
omgeving»? Gaat het om de gevechten gevoerd tussen het Oekraïens
regeringsleger en de rebellen? Zo ja, waarom worden die niet genoemd?
Antwoord van het kabinet:
De repatriëringsmissie moest het werk doen terwijl er in
Oost-Oekraïne gevechten plaatsvonden. Frontlijnen waren min of
meer dagelijks aan verschuivingen onderhevig hetgeen de
omgeving waarin gewerkt moest worden vanzelfsprekend
instabiel maakte en de spanning rond de rampplaats steeds
verder deed toenemen.
13
Kunt u bevestigen dat onlangs op het Oekraïense Hromadske TV openlijk
werd opgeroepen tot het uitroeien van een deel van de bevolking van
Oost-Oekraïne (zie: http://slavyangrad.org/2014/08/01/ukrainian-journalistopenly-calls-for-genocide-on-hromadske-tv-financed-by-us-andnetherlands/)? Wordt dit internetplatform nog steeds mede door
Nederland gefinancierd?
Antwoord van het kabinet:
Enkele Russische zenders hebben gemanipuleerde beelden van
een gesprek tussen Nastya Stanko (een journalist van Hromadsky
TV) en journalist Bogdan Boetkjevitsj uitgezonden. Het is – na
bestudering van het gehele interview – inmiddels duidelijk dat het
een verzameling van gespreksfragmenten betreft. De heer
Boetkjevitsj doelt niet op het uitroeien van een deel van de
Oost-Oekraïense bevolking.
De Nederlandse ambassade in Kiev steunt via het Matra fonds de
onafhankelijke online TV-zender Hromadsky TV (vertaald:
Publieke TV). Hromadsky TV heeft sindsdien een groot kijkersaantal verworven vanwege onafhankelijke nieuwsvoorziening
(onder meer over de Maidan beweging), diversiteit van berichten
en transparantie.
14
In welke mate worden rechts-extremisten ingezet door Oekraïne voor de
strijd in het oosten van het land? Worden of zijn rechts-extremistische
milities geïncorporeerd in het leger? Vechten er ook (rechts-extremistische) huurlingen voor Oekraïne in het oosten? Zitten of zaten hier ook
Nederlanders bij?
Antwoord van het Kabinet
Een aantal Euromaidan-demonstranten is geïncorporeerd in
verschillende (para-) militaire eenheden en organisaties. Onder
deze Euromaidan-demonstranten bevinden zich ook (ultra)nationalisten en rechts-extremisten. Dit zijn deels personen die
afkomstig zijn van of zich verbonden voelen met de politieke
partij Pravy Sektor. Het is bekend dat de recent opgerichte
Nationale Garde bataljons (onder bevel van het Ministerie van
Binnenlandse Zaken) voor een deel bestaan uit Euromaidandemonstranten. Een deel van deze bataljons wordt ingezet in
Oost-Oekraïne.
Rechts-extremistische milities zijn waarschijnlijk niet geïncorporeerd in de reguliere strijdkrachten. Er is wel een aantal territoriale bataljons actief in Oost-Oekraïne (Donbass-, Azov- en
Ukraina-bataljon) die direct verbonden worden met rechts-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 997, nr. 17

19

extremistisch of ultranationalistisch gedachtegoed. Territoriale
bataljons zijn formeel een onderdeel van de Oekraïense krijgsmacht maar moeten worden beschouwd als milities (uitgerust
door en in principe onder bevel van de Oekraïense krijgsmacht,
maar betaald door lokale oligarchen).
Het is onbekend of (rechts-extremistische) huurlingen
meevechten in Oost-Oekraïne en het is ook onbekend of hier
Nederlanders bij zitten of zaten.
15
In uw brief stelt u: «Unilaterale militaire actie door Rusland (...) zal worden
gezien als een schending van het internationaal recht». Is hier – met
terugwerkende kracht – sprake van?
Antwoord van het kabinet:
Neen. Naar het oordeel van het kabinet is er op dit moment geen
sprake van feiten op grond waarvan dit oordeel geveld zou
kunnen worden.
16
a.

b.

In uw brief stelt u: «De EU moet een grotere verantwoordelijkheid
nemen voor haar eigen achtertuin»? Kunt u deze zin toelichten?
Aangaande welke beleidsterreinen is dit onvoldoende gebeurd? Hoe
moet de «grotere verantwoordelijkheid» volgens Nederland worden
ingevuld en welke voorstellen zullen hiertoe worden gedaan?
In hoeverre wordt met de stelling dat de EU een grotere verantwoordelijkheid moet nemen voor haar eigen achtertuin bedoeld dat de
lidstaten van de Europese Unie meer dan nu het geval is, bereid
moeten zijn militair in die eigen achtertuin te grijpen?

Antwoord van het kabinet:
De ring van instabiliteit die de Europese Unie omgeeft, heeft
directe gevolgen voor onze veiligheid en economie. Wij kunnen
niet van de Verenigde Staten verwachten in ieder denkbaar geval
klaar te staan om onze belangen te verdedigen of ons daar in bij
te staan. Om een antwoord te bieden op de – soms snelle en
onvoorspelbare – ontwikkelingen in onze directe buurregio
moeten wij, samen met Europese partners, voortdurend het
beschikbare instrumentarium tegen het licht houden zonder op
voorhand instrumenten uit te sluiten. Dit is een doorlopend
proces, waarbij effectiviteit van het externe optreden van
Nederland en de Europese Unie voor het kabinet centraal staat.
Irak
17
Kunt u aangeven of de aanvankelijke inschatting van de dreiging tegen de
Yezidi’s, die opgesloten leken op het gebergte in Irak, juist was of dat deze
dreiging in de praktijk minder acuut was?
Antwoord van het kabinet:
Het kabinet verwijst naar de brief die uw Kamer op 19 augustus
jl. is toegestuurd, met Kamerstuk 23 432, nr. 390.
18
In uw brief stelt u: «Sommige van deze (...) gepleegde daden moeten
voortvarend worden onderzocht (...)». Zijn er al concrete ideeën over hoe
dit kan aangepakt kan worden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 997, nr. 17

20

Antwoord van het kabinet:
Het kabinet verwijst naar antwoord 99 van de brief inzake het
Schriftelijk Overleg informele Raad Buitenlandse Zaken die uw
Kamer op 26 augustus 2014 is toegestuurd met Kamerstuk
21 501-02, nr. 1410.
19
«Nederland gaf aan niet uit te sluiten ook op de verzoeken van de
Koerdische autoriteiten in te gaan (...)», zo geeft u aan in uw brief. Welk
concreet verzoek is er van de Koerdische autoriteiten gekomen? Welke
andere landen hebben dezelfde welwillendheid getoond?
Antwoord van het kabinet:
Het kabinet verwijst naar de brief die uw Kamer op 21 augustus
2014 is toegestuurd, met Kamerstuk 27 925, nr. 495. Verder
hebben de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk,
Duitsland en Italië aangegeven militaire ondersteuning te (willen)
bieden.
Midden-Oosten Vredesproces en Gaza
20
Wat zijn de belangrijkste redenen dat het tot op heden (21 augustus 2014)
niet mogelijk is gebleken tot een duurzaam staakt-het-vuren te komen
aangaande de situatie in Gaza? Is Israël bereid de blokkade volledig op te
heffen? Worden er door Israël voorwaarden aan opheffing gesteld?
Antwoord van het kabinet:
Op 26 augustus jl. werd een staakt-het-vuren voor onbepaalde
tijd van kracht. Volgens de informatie die op het moment van
schrijven beschikbaar is, bestaat het staakt-het-vuren uit twee
fasen. Per direct worden vijandelijkheden beëindigd. Daarnaast
worden grenzen geopend voor humanitaire hulp en bouwmaterialen. Voorts is de visserijzone uitgebreid naar 6 mijl. Binnen een
maand worden verdere indirecte onderhandelingen in Cairo
gestart over uitstaande kwesties als vrijlating gevangenen, haven
en vliegveld, demilitarisering van Gaza, verdere opening van
grenzen, overdracht van lichamen van Israëlische soldaten,
uitbetaling van salarissen aan ambtenaren aangenomen door het
Hamas-bestuur. Of Israël bereid is de grenzen volledig te openen,
zal uit deze onderhandelingen moeten blijken. Dat zal mede
afhangen van de veiligheidsgaranties die Israël zullen worden
geboden.
21
Vindt u het Israëlische offensief proportioneel
Antwoord van het kabinet:
Het kabinet verwijst naar antwoord 70 van de brief die uw Kamer
op 26 augustus 2014 inzake het Schriftelijk Overleg informele
Raad Buitenlandse Zaken is toegestuurd met Kamerstuk
21501–02, nr. 1410 .
22
Welke Nederlandse beleidsstandpunten ten aanzien van de Palestijnen en
Israël gaat u wijzigen, gezien uw volgende constatering: «De situatie in de
Gaza-strook is reeds enkele jaren onhoudbaar en terugkeer naar de status
quo van voor het laatste conflict is geen optie»?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 997, nr. 17

21

Antwoord van het kabinet:
Het kabinet verwelkomt het staakt-het-vuren dat op 26 augustus
jl. van kracht werd (zie antwoord op vraag 20). Het roept partijen
op zich aan het staakt-het-vuren te houden en op basis hiervan
werk te maken van de vervolgonderhandelingen over een
duurzaam staakt-het-vuren.
Het kabinet is van mening dat een duurzame oplossing moet
worden gevonden, die de humanitaire- en sociaaleconomische
situatie in Gaza structureel verbetert, recht doet aan Israëlische
veiligheidseisen en de kansen op het bereiken van een twee
statenoplossing dichterbij brengt. Het kabinet vindt een
terugkeer naar de situatie voor het laatste conflict onwenselijk
en dringt aan op een akkoord over een duurzaam staakt-het-vuren
op basis waarvan een duurzame bijdrage van de EU aan de
wederopbouw van Gaza mogelijk is. Tevens is het van groot
belang dat de Palestijnse Autoriteit kan terugkeren naar Gaza en
dat Gaza en de Westoever weer politiek en economisch met
elkaar verbonden worden. Deze lijn wordt bevestigd door de
EU-Raadsconclusies van juli en augustus jl.
23
Bent u bereid harde voorwaarden te koppelen aan de Nederlandse en
EU-relatie met de Palestijnen wanneer zij onvoldoende doen om
«terugkeer naar de status quo voor het laatste conflict» te doorbreken?
Antwoord van het kabinet:
Op 26 augustus jl. werd een staakt-het-vuren van kracht (zie
antwoord op vraag 20). Het kabinet en de EU dringen bij partijen
aan op een akkoord over een duurzaam staakt-het-vuren op basis
waarvan een duurzame bijdrage van de EU aan de wederopbouw
van Gaza mogelijk is. Het kabinet wacht de uitkomsten van de
vervolgonderhandelingen daarover af.
24
Bent u bereid harde voorwaarden te koppelen aan de Nederlandse en
EU-relatie met Israël wanneer Israël onvoldoende doet om «terugkeer
naar de status quo voor het laatste conflict» te doorbreken?
Antwoord van het kabinet:
Het kabinet verwijst naar het antwoord op vraag 23.
Libië
25
In hoeverre is EUBAM Libië in staat zijn werk uit te voeren en Libië te
ondersteunen met de uitdagingen op het gebied van grensbewaking?
Antwoord van het kabinet:
Als gevolg van de toegenomen onveiligheid in Libië hebben zowel
EUBAM Libië, als de EU Delegatie in Tripoli eind juli het land
verlaten. Hiermee zijn de werkzaamheden van EUBAM in Libië tot
nader order gestaakt. EUBAM werkt op andere locaties verder
aan het ontwikkelingen van mogelijke activiteiten binnen het
mandaat.
26
Welke maatregelen zal de EU kunnen nemen om de dreiging die het
toenemende geweld in Libië vormt voor de regionale veiligheid en voor
de EU te verminderen? Waar liggen de prioriteiten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 997, nr. 17

22

Antwoord van het kabinet:
De prioriteiten liggen momenteel bij het bereiken van een
staakt-het-vuren tussen de verschillende partijen in Libië gevolgd
door vredesonderhandelingen. De EU roept de partijen op tot
dialoog en steunt de inspanningen van de VN. De EU speciale
gezant voor Libië, Dhr. Bernadino León, die op 1 september a.s.
aantreedt als de nieuwe Speciale Vertegenwoordiger van de VN
Secretaris Generaal en hoofd van UNSMIL, zal hieraan een
bijdrage kunnen leveren.
Pas na een bestand zal het mogelijk zijn voor de EU om een
duurzame bijdrage te leveren aan de wederopbouw van Libië. Een
van de prioriteiten voor de EU ligt in de versterking van de
grensbewaking, een belangrijke voorwaarde voor regionale
veiligheid, waartoe EUBAM een mandaat heeft.
27
Is er zicht op het effect van de hulpprogramma’s van de EU in Libië? Hoe
wordt dit effect gemeten en wat is het effect van deze programma’s?
Antwoord van het kabinet:
ECHO (European Commission Humanitarian Aid Office) heeft op
22 augustus jl. een bedrag van 215.000 euro beschikbaar gesteld
aan de Internationale Federatie van het Rode Kruis (IFRC). Deze
fondsen zullen worden aangewend voor voedsel voor 15.000
ontheemden en kwetsbare gastgezinnen, basis huishoudelijke
artikelen zoals dekens, matrassen en keukenuitrusting voor 1.000
gezinnen, alsmede psychosociale steun voor 4.000 gezinnen in
Libië. Het is nog te vroeg om iets te zeggen over het resultaat en
het effect van dit humanitaire hulpprogramma.
Voor de lange termijn steunt de EU Libië onder andere via het
Europees Nabuurschapsbeleid (ENB). In de Raadsconclusies van
15 augustus jl. werd benadrukt dat de EU de Libische transitie
ondersteunt via verschillende programma’s, onder meer op het
gebied van veiligheid, economisch herstel, gezondheidszorg en
bescherming van kwetsbare groepen. De Commissie en EDEO
rapporteren jaarlijks over de voortgang van de activiteiten. Deze
gaan ook toe aan uw Kamer.
28
Wat zijn de (mogelijke) regionale gevolgen van het toenemende geweld in
Libië voor de regionale veiligheid? Welke acties, van welke actoren, zijn
nodig om de gevolgen van dit geweld te beperken?
Antwoord van het kabinet:
Het toenemende geweld in Libië heeft navenante gevolgen voor
de regionale veiligheid. Vanwege het gebrek aan een effectieve
grensbewaking kunnen de omvangrijke wapenarsenalen die zich
in het land bevinden nu ook voor andere conflicten in de regio
worden gebruikt. Strijders van en naar Libië kunnen zich hierdoor
vrijelijk bewegen. Sinds de val van Kaddafi heeft de EU geïnvesteerd in de wederopbouw van Libië en het opbouwen van
staatsstructuren, zoals grensbewaking door EUBAM. Gezien de
huidige omstandigheden is een duurzaam bestand nodig voordat
de programma’s weer hernomen kunnen worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 997, nr. 17

23

29
Is het voldoende mogelijk de burgerbevolking in Libië te bereiken via de
EU- hulpprogramma’s? Zo ja, waar blijkt dit uit? Zo nee, welke maatregelen worden genomen om er voor te zorgen dat hulp de burgerbevolking
beter bereikt?
Antwoord van het kabinet:
Zolang de veiligheid onvoldoende is gegarandeerd, hebben de
hulpprogramma’s niet het beoogde effect en kan de burgerbevolking onvoldoende worden bereikt. Het kabinet verwijst ook
naar het antwoord op vraag 27.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 997, nr. 17

24