Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1677
Vragen van het lid Groot (PvdA) aan de staatssecretaris van Financiën over het
opzeggen door Mongolië van het belastingverdrag met Nederland (ingezonden
1 maart 2013).
Antwoord van staatssecretaris Weekers (Financiën) (ontvangen 21 maart
2013).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Mongolië neemt unieke stap en verscheurt het
verdrag»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
In het artikel is sprake van een adviesrapport van het IMF aan Mongolië
waarin het belastingverdrag met Nederland als «problematisch» wordt
gekwalificeerd; klopt deze lezing van de feiten in het artikel? Zo ja, bent u dan
bereid het desbetreffende rapport op te zoeken en aan de Tweede Kamer te
sturen?
Antwoord 2
Het IMF heeft in juni 2012 een rapport opgesteld over technische bijstand
voor Mongolië. Het rapport, opgesteld op verzoek van Mongolië en voorbereid door adviseur belastingrecht van het IMF dr. Michielse, is getiteld
«Safeguarding Domestic Revenue–A Mongolian DTA Model». Het rapport is
gepubliceerd op de website van het IMF (www.imf.org) in november 2012 (zie
bijlage)1.
In het rapport wordt onder meer een overzicht gegeven van de verdragen van
Mongolië met de bronheffingen op dividenden, interest, royalty’s en
vergoedingen voor technische diensten (blz. 12). Daarbij wordt voor de
genoemde categorieën in een noot aangetekend dat de verdragen van
Mongolië met Koeweit, Luxemburg, de VAE en Nederland als problematisch
worden beschouwd, maar enkel voor zover het gaat om één of sommige van
de genoemde categorieën in de vier verdragen. Voor Nederland wordt alleen

1
1

ah-tk-20122013-1677
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

NRC Handelsblad. «Mongolië neemt unieke stap en verscheurt het verdrag» 27 februari 2013.
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

het verdragstarief van 0% voor deelnemingsdividen-den als problematisch
ervaren, niet de andere verdragstarieven (blz. 12).
In de noot bij het overzicht wordt ter zake van het nultarief toegevoegd dat
bescherming van de Mongoolse belastinggrondslag onmiddellijke actie
vereist. Uit de aanbevelingen in het rapport valt evenwel op te maken dat
daaronder niet zonder meer opzegging van verdragen lijkt te worden
verstaan.
De opmerking in het artikel van de NRC dat het IMF-rapport het verdrag met
Nederland (in zijn algemeenheid) als «problematisch» voor Mongolië
kwalificeert, behoeft dus, gezien het vorenstaande, de nodige nuancering.
Bovendien mag de bronheffingskwestie niet los worden gezien van andere
heffingen door Mongolië over de opbrengst van natuurlijke rijkdommen,
zoals ik hierna toelicht.
In aanvulling op het rapport en het NRC-artikel wijs ik er met nadruk op dat
door Mongolië, conform internationaal gebruik, de winsten van bedrijven
(inclusief mijnbouwbedrijf Oyu Tolgoi) worden belast (Vbp-tarieven zijn 10%
en 25%) en dat de staat Mongolië, ingevolge de investeringsovereenkomst in
2009 gesloten tussen de regering van Mongolië en Oyu Tolgoi in samenhang
met de Mineralenwet, een belang van 34% heeft in het mijnbedrijf (66% is in
handen van Oyu Tolgoi)(zie www.ot.mn). Gezien de te verwachten winst zal
het grootste deel worden belast tegen 25% (vóór uitkering van dividend). Het
belang van 34% betekent dat de staat Mongolië in beginsel 34% van de
dividenden zal kunnen ontvangen.
Heffing van bronbelasting over de dividenden naast vennootschapsbelasting
over de winst leidt tot economisch dubbele belasting, wat internationaal in
beginsel als «problematisch» wordt gezien.
Heffing van 5% bronbelasting door Mongolië zal dus economisch dubbele
belasting tot gevolg hebben, ongeacht of deze dividenden via Nederland dan
wel direct naar andere landen toestromen.
Verder ontvangt Mongolië op grond van zijn Mineralenwet royalty’s (5%) over
de bruto verkoopwaarde van de mineralen.
Gezien een en ander kan uit het IMF-rapport van 2012 en het artikel geen
volledig beeld van de Mongoolse belastingheffing worden verkregen,
aangezien beide zich beperken tot de invloed van het Verdrag op heffing over
met name passieve inkomsten. Zie verder het antwoord op vraag 1 van het
lid Klaver (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2012–2013, nr. 1676).
Vraag 3
Op welke gronden heeft Mongolië besloten het belastingverdrag met
Nederland op te zeggen? Heeft de Mongoolse regering hierbij ook aangegeven waaruit het financiële nadeel bestaat bij continuering van het huidige
belastingverdrag met Nederland en om welke concrete fiscale regelingen het
hier ging?
Antwoord 3
De toelichting op het wetsvoorstel voor opzegging van de vier genoemde
verdragen vermeldt dat Mongolië zijn fiscale beleid en het volledige
verdrags-netwerk heeft heroverwogen, en wel omdat men te veel heffingsrechten zou kwijtraken. Het parlement was van oordeel dat de genoemde
verdragen bepalingen bevatten, die conflicteren met het belang van de
Mongoolse staat en niet meer in lijn zijn met latere verdragen, en dat
Mongolië belastinginkomsten zou missen als gevolg van houdsterstructuren
in Nederland.
Mongolië heeft aanvankelijk overwogen om al zijn belastingverdragen te
beëindigen en een nieuw verdragennetwerk op te zetten, gebaseerd op
handels-omvang en wederkerigheid in economische relaties. Uiteindelijk heeft
Mongolië daarvan afgezien en alleen de vier genoemde verdragen opgezegd,
omdat deze volgens Mongolië het meeste financiële nadeel zouden opleveren.
Dit financiële nadeel had voor Nederland met name betrekking op het
nultarief voor deelnemingsdividenden. Dit tarief spoorde niet meer met het
tarief van 5%, dat Mongolië thans als verdragsbeleid hanteert. Volgens een
voorbeeldberekening van het Mongoolse Ministerie van Financiën zou
Mongolië voor 2014 als gevolg van de vier genoemde verdragen een
belastingverlies van ca. 45 miljoen euro in totaal lijden op dividend, interest,
royalty’s en vergoedingen voor technische diensten betaald door Oyu Tolgoi,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

maar daarbij lijkt wel te zijn uitgegaan van een maximale verliespositie,
namelijk het verlies uitgaande van de nationale tarieven (in alle gevallen 20%)
afgezet tegen de verdragstarieven, hetgeen geen realistische voorstelling van
zaken is, omdat in het algemeen onder verdragen nationale tarieven worden
verlaagd. Hoe de berekening precies tot stand is gekomen, is evenwel niet te
achterhalen.
De fiscale regelingen waar het hier om gaat, zien dus op de verdragstarieven
voor bronheffing, die afwijken van de nationale Mongoolse tarieven.
Vraag 4
Is er tussen Mongolië en Nederland overleg geweest over een mogelijke
aanpassing van het belastingverdrag alvorens deze drastische stap is
genomen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Zie hiervoor paragraaf «Verloop tot de opzegging van het Verdrag» in deze
brief.
Vraag 5
Klopt het dat Oyu Tolgoi Netherlands B.V. gevestigd te Amsterdam geen
medewerkers in dienst heeft en zodoende geen loon of sociale premies heeft
afgedragen over het afgelopen belastingjaar? Zo ja, wat waren de redenen
waarom kennelijk wel werd voldaan aan de in Nederland geldende substance
eisen voor buitenlandse bedrijven die gebruik maken van het Nederlandse
verdragennetwerk? Is de casus Mongolië voor u reden om aanvullende
substance eisen te stellen aan hier gevestigde bedrijven? Welke concrete
voorstellen wilt u daarvoor doen?
Antwoord 5
Op grond van artikel 67 AWR kan ik niet ingaan op concrete gevallen. In het
algemeen kan echter niet verdedigd worden dat een voorwaarde om gebruik
te mogen maken van (de voordelen in) een belastingverdrag bestaat uit het in
dienst hebben van medewerkers en het afdragen van loonbelasting of sociale
premies.
Het feit dat Mongolië het Verdrag heeft opgezegd, is voor mij geen aanleiding
voorstellen te doen om Nederlandse wet- of regelgeving aan te passen. Bij
verschillende gelegenheden heb ik duidelijk gemaakt dat ik mij ervan bewust
ben dat vragen worden gesteld bij de mogelijkheden voor in Nederland
gevestigde vennootschappen om gebruik te maken van verdragen. Ik heb
daarbij ook duidelijk gemaakt dat dit in eerste instantie een zaak is van onze
verdragspartner, die op grond van het Verdrag terugtreedt bij de uitoefening
van zijn heffingsrechten. Daarnaast heb ik duidelijk gemaakt dat Nederland
altijd bereid is gerichte en proportionele antimisbruikbepalingen in verdragen
op te nemen. In de brief van juni 2011 is daarom Mongolië aangeboden om
in het Verdrag een antimisbruik-bepaling op te nemen.
Bij de beoordeling van de vraag of het verstandig is aanvullende substanceeisen te stellen, wil ik de conclusies betrekken die zullen blijken uit het
onderzoek dat SEO doet naar de betekenis van de non-bank financial sector
voor de Nederlandse economie. Het opzeggen van het Verdrag door
Mongolië geeft mij geen aanleiding daar nu op vooruit te gaan lopen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3