Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

685
Vragen van het lid Van der Lee (GroenLinks) aan de Minister van
Economische Zaken en Klimaat over het bericht «ACM: Congestieproblemen
nemen komende jaren verder toe» (ingezonden 5 oktober 2020).
Antwoord van Minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen
3 november 2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021,
nr. 394.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «ACM: Congestieproblemen nemen komende
jaren verder toe»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is uw reactie op het oordeel van de Autoriteit Consument & Markt (ACM)
over de investeringsplannen van de netbeheerders en de inschatting van
ACM dat er onvoldoende wordt geïnvesteerd in het betrouwbaar blijven van
de netten en het bieden van voldoende transportcapaciteit?
Antwoord 2
De ACM heeft de oorzaken van de problematiek met haar toets helder laten
zien. Netbeheerders kunnen op korte termijn niet de algehele transportproblematiek oplossen, ook al doen zij flinke investeringen en werken zij aan
operationele maatregelen zoals congestiemanagement. De inrichting van een
slim, efficiënt en toekomstbestendig elektriciteitsnet vraagt daarom ook om
goede samenwerking tussen alle betrokken partijen. Ik zal daarom in
samenwerking met de netbeheerders, de ACM, decentrale overheden en
marktpartijen blijven inzetten op verlichting van de problematiek.

1

ah-tk-20202021-685
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Energeia, 23 september 2020 «ACM: Congestieproblemen nemen komende jaren verder toe»
(https://energeia.nl/energeia-artikel/40089808/acm-congestieproblemen-nemen-komende-jarenverder-toe)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 3
Deelt u de mening dat, gezien de huidige problemen rondom netcapaciteit,
het op z’n zachtst gezegd vreemd is dat er onvoldoende dreigt te worden
geïnvesteerd in de netcapaciteit waardoor we het komende decennium met
dezelfde problemen blijven kampen?
Antwoord 3
De strekking van het nieuwsbericht van de ACM komt voor mij niet onverwacht. In mijn Kamerbrief van 8 juni jl. (Kamerstuk 29 023, nr. 260) heb ik
beschreven dat de netcapaciteitsproblematiek in algemene zin niet op korte
termijn op te lossen is en de komende jaren zelfs in bepaalde gebieden in
Nederland in omvang kan toenemen. Dit omdat het beeld is dat netcapaciteitsknelpunten de komende jaren steeds vaker voor zullen komen, omdat
bijvoorbeeld de netuitbreiding op sommige plekken de uitbreiding van
hernieuwbare productiecapaciteit niet kan bijbenen.
Ik heb daarnaast geen reden om eraan te twijfelen dat netbeheerders bereid
zijn om meer te investeren. De verwachte investeringen van de netbeheerders
zijn immers fors. Netbeheerders hebben in de investeringsplannen zo
realistisch mogelijk weergegeven welke werkzaamheden zij niet alleen nodig
achten, maar ook uitgevoerd krijgen in deze tijd, ook rekening houdende met
externe factoren als de doorlooptijd van de vereiste planologische procedures
en de beschikbaarheid van technisch personeel.
Vraag 4
Deelt u de mening dat, ook gezien de ontwikkelingen rondom het Europese
klimaatdoel en de mogelijkheid dat ook het Nederlandse klimaatdoel voor
2030 wordt verhoogd, netbeheerders de behoefte aan energie-infrastructuur
ruim moeten inschatten?
Antwoord 4
Het is van belang dat de netbeheerders investeren op plekken waarvan
voldoende zeker is dat in de toekomst netuitbreidingen nodig zijn. Om een
beter zicht op de ontwikkelingen in de verschillende sectoren te krijgen en
daarmee onzekerheden verder weg te nemen, is het Rijk met verschillende
programma’s gestart. Dit om meer regie over de verschillende trajecten heen
en inzicht in de effecten van verschillende keuzes op het elektriciteitssysteem
en daarmee het gehele energiesysteem te verkrijgen en de regie te versterken.
Hierbij gaat het om o.a. de regionale energiestrategieën (RES’en), de
Nationale Agenda Laadinfrastructuur, de Cluster Energie Strategieën (CES’en)
van de industrie en het aanwijzen van energy-hubs in het Programma Energie
Hoofdstructuur (PEH). Dit om te waarborgen dat er voldoende wordt
geïnvesteerd en tegelijkertijd geen onnodige maatschappelijke kosten
gemaakt worden. Hierbij gaat het echter niet alleen om kosten, maar ook om
het snel en zorgvuldig doorlopen van procedures voor het aanwijzen van
ruimte voor de infrastructuur, waar de decentrale overheden een cruciale rol
spelen.
Vraag 5
Kent u de behoefte van netbeheerders om investeringen eenvoudiger te
kunnen classificeren als doelmatige investering, zoals staat omschreven in
het Adviesrapport Taskforce Infrastructuur Klimaatakkoord Industrie? Deelt u
de mening dat dit zou bijdragen aan het realiseren van voldoende netcapaciteit? Bent u bereid dit wettelijk mogelijk te maken? Zo nee, waarom niet?2
Antwoord 5
De behoefte aan meer investeringszekerheid van netbeheerders ken ik. Het
enkel classificeren van investeringen als doelmatig is in mijn optiek niet de
oplossing. Ten eerste is het aan de onafhankelijke toezichthouder, de ACM,
om te beoordelen of investeringen van netbeheerders doelmatig zijn of niet.
Dat is een taak die Europese regels exclusief hebben neergelegd bij de ACM.
Dat laat onverlet dat het van belang is om netbeheerders zo veel mogelijk
duidelijkheid te geven over welke ontwikkelingen in vraag en aanbod van
2

Kamerstuk 32 813, nr. 497, pagina 82.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

energie wanneer en waar verwacht worden. Dat kan via verschillende
samenhangende trajecten.
Voor hernieuwbare elektriciteitsopwekking op land zullen de RES’en hierover
duidelijkheid verschaffen. Voor de industrie zal dit o.a. plaatsvinden via de
CES’en. En de trajecten van de Nationale Agenda Laadinfrastructuur en het
Programma Noordzee voor aanwijzen van locaties voor wind op zee. Mede
op basis van deze strategieën kunnen de netbeheerders hun – tweejaarlijks te
actualiseren – investeringsplannen opbouwen.
Vraag 6
Hoe gaat u ervoor zorgdragen dat de netbeheerders voldoende financiering
hebben voor het uitrollen van voldoende energie-infrastructuur? In hoeverre
ziet u mogelijkheden voor het Groeifonds om hierbij een rol te spelen?
Antwoord 6
Netbeheerders worden bij wet in staat gesteld om de efficiënte kosten
(inclusief redelijk rendement) via de nettarieven voor elektriciteit en aardgas
terug te verdienen. De investeringen worden door netbeheerders voorgefinancierd via een mix van vreemd en eigen vermogen. Daar waar nodig zal
het eigen vermogen door aandeelhouders versterkt moeten worden. Het Rijk
doet dit bijvoorbeeld bij TenneT en ook aandeelhouders van regionale
netwerkbedrijven hebben aangegeven extra eigen vermogen ter beschikking
te (willen) stellen.
Voor het investeren in gereguleerde taken hoeven netbeheerders zodoende
geen gebruik te maken van het Nationaal Groeifonds. Wel kunnen netbeheerders voorstellen indienen die voldoen aan de voorwaarden en criteria van het
Nationaal Groeifonds, bijvoorbeeld om voor de ontwikkeling van waterstof of
andere specifieke projecten.
Vraag 7
Welke concrete acties en plannen worden op dit moment uitgevoerd om het
grote tekort aan technici, die hard nodig zijn bij het uitrollen van energieinfrastructuur, op te lossen?
Antwoord 7
Technici zijn inderdaad bijzonder hard nodig bij het uitrollen van de energieinfrastructuur. Om die reden bevorder ik de aansluiting van het onderwijs op
de technische beroepen om daarmee het tekort aan technisch personeel terug
te dringen via het techniekpact (https://www.techniekpact.nl/). Daarnaast doen
de netbeheerders het nodige om technici te werven, op te leiden en te
behouden.
Allereerst wordt de instroom bevorderd. Naast de regulier afgestudeerden
wordt een brede doelgroep benaderd bij de werving, denk hierbij aan
omscholers, zij-instromers en statushouders. De afgelopen periode zijn er
bijvoorbeeld doorontwikkelprogramma’s voor jongeren en statushouderprogramma’s opgezet. Daarnaast wordt er gewerkt met aanbrengprogramma’s
onder eigen personeel.
Verder investeren de netbeheerders gericht in opleidingsprogramma’s van
nieuwe instroom en wordt getracht de interne opleidingscapaciteit te
vergroten voor zowel nieuw als bestaand personeel. Daarbij is ook aandacht
voor het vergroten van de bestaande capaciteit met bijvoorbeeld de hulp van
robotisering en automatisering.
Ten slotte is er veel aandacht voor behoud van kritieke capaciteit. Hierbij
zetten de netbeheerders onder andere in op arbeidsvoorwaarden, zowel in
loon als in secundaire arbeidsvoorwaarden.
Vraag 8
Bent u bereid om ervoor zorg te dragen dat netbeheerders over het algemeen
zich comfortabel voelen om ruimere investeringsplannen op te stellen zodat
de netcapaciteit geen obstakel blijft voor de energietransitie?
Antwoord 8
Het is belangrijk dat netbeheerders niet belemmerd worden om noodzakelijke
investeringen te doen in het kader van de energietransitie en tevens te
waarborgen dat er geen onnodige maatschappelijke kosten worden gemaakt.
Met een aantal lopende programma’s wordt richting gegeven aan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

maatschappelijke investeringsbehoefte, bijvoorbeeld met het Programma
Energiehoofdstructuur en de RES’en.
Tevens is het belangrijk dat netbeheerders geen onnodige belemmeringen
ervaren om te investeren. Zo moet de reguleringsmethode voldoende ruimte
bieden om noodzakelijke investeringen te kunnen doen. De ACM heeft, in
aanloop naar een nieuwe reguleringsperiode vanaf 2022, onderzocht of de
huidige wijze van regulering proactief investeren ontmoedigt. De conclusie
van dit onderzoek is dat dat de reguleringsmethode proactieve investeringen
niet in de weg hoeft te staan. Dit onderwerp is uitgebreid besproken in
diverse klankbordgroepbijeenkomsten3. De ACM werkt nu aan de uitwerking
van het reguleringskader 2022–2026, waar het belang van de ruimte om te
investeren ook door netbeheerders is aangekaart.

3

https://www.acm.nl/nl/publicaties/reg2022-twaalfde-klankbordgroepbijeenkomst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4