Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 350 A

Wijziging van de begrotingsstaat van het
Mobiliteitsfonds voor het jaar 2023 (wijziging
samenhangende met de Voorjaarsnota)

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

1

INHOUDSOPGAVE
A.

ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

3

B.

BEGROTINGSTOELICHTING

4

1

Leeswijzer

4

2
2.1
2.2

De Producten
Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutaties
Overzicht Coalitieakkoordmiddelen Rutte IV

6
6
9

3
3.1

10

3.2
3.3
3.4
3.5
3.6
3.7
3.8

Productartikelen
Artikel 11 Verkenningen, reserveringen en
investeringsruimte
Artikel 12 Hoofdwegennet
Artikel 13 Spoorwegen
Artikel 14 Regionaal, lokale infrastructuur
Artikel 15 Hoofdvaarwegennet
Artikel 17 Megaprojecten Verkeer en Vervoer
Artikel 18 Overige uitgaven en ontvangsten
Artikel 19 Bijdragen andere begrotingen Rijk

10
16
24
29
30
36
39
40

4
4.1
4.2

Bijlagen
Bijlage 1: Verdiepingsbijlage
Bijlage 2: Projectoverzichten

41
41
49

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

2

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikelen 1 tot en met 3
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzon­
derlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige
wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2023 wijzigingen aan te brengen
in:
1. De begrotingsstaat van het Mobiliteitsfonds
De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in
onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begro­
tingstoelichting).
De Minister van van Infrastructuur en Waterstaat,

M.G.J. Harbers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

3

B. BEGROTINGSTOELICHTING
1 Leeswijzer
De opzet en structuur van de onderliggende eerste suppletoire begroting
voor het Mobilteitsfonds is gebaseerd op de rijksbegrotingsvoorschriften
van het Ministerie van Financiën. Naar aanleiding van de motie van de leden
Van Helvert en Van Veldhoven (Kamerstukken II 2015–2016 34 475 XII, nr.
12) worden bij alle begrotingsar tikelen op het Mobiliteitsfonds en
Deltafonds groter dan € 1 miljard de begrotingsmutaties boven de
€ 5 miljoen toegelicht. Dit heeft als praktische uitwerking dat bij de artikelen
tussen de € 200 miljoen en € 1 miljard de ondergrens voor technische
mutaties ook neerwaarts is bijgesteld. Voor beleidsmatige mutaties was er
bij de artikelen van deze omvang reeds sprake van een ondergrens van
€ 5 miljoen.
Tabel 1 Ondergrenzen conform RBV
Omvang begrotingsartikel (stand Beleidsmatige mutaties
ontwerpbegroting) in € miljoen (ondergrens in € miljoen)

Technische mutaties
(ondergrens in € miljoen)

< 50

1

2

=> 50 en < 200

2

4

=> 200 < 1000

5

10

=> 1000

10

20

Mede naar aanleiding van overleg met uw Kamer zijn in aanvulling op deze
regelgeving voor dit fonds de onderstaande punten verwerkt voor de eerste
suppletoire begroting.
• Het opnemen van gedetailleerde projectinformatie in de suppletoire
begrotingen conform begroting en jaarverslag (brief van 4 november 2009
naar aanleiding van toezegging verbetering informatievoorziening bij WGO
van 24 juni 2009); Kamerstukken II 2009–2010, 32 123 A, nr. 8)
• Het inzicht in de budgetten van de verkenningen en planuitwerkingpro
gramma’s wordt vergroot door begrotingsmutaties expliciet in de MIRT
tabellen zichtbaar te maken op projectniveau (toezegging WGO van 22 juni
2011);
• Mutaties op de beschikbare budgetten worden in de (niet voorge schreven)
verdiepingsbijlage op artikelonderdeelniveau voor de volledige looptijd tot
en met 2036 inzichtelijk gemaakt.
Opbouw
Dit wetsvoorstel kent een opbouw waarbij afhankelijk van de informatie
vraag- en behoefte verder kan worden ingezoomd. Deze verdiepingsslag is
als volgt opgebouwd.
• Allereerst is de begrotings(wet)staat voor het Mobiliteitsfonds voor het
jaar 2023 opgenomen. Deze dient ter autorisatie van de mutaties die op
artikelniveau in de verplichtingen-, uitgaven- en ontvangstenramingen
worden voorgesteld.
• Daarna is eerst op hoofdlijnen (paragraaf 2.1) inzicht verstrekt in de
belangrijkste budgettaire voorstellen die leiden tot wijziging van de
begroting. Hiermee kan snel een indruk worden verkregen van de inhoud
van dit wetsvoorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

4

• Via de artikelsgewijze toelichting (paragraaf 3) worden alle beleidsmatig
relevante meerjarige mutaties op het niveau van het artikelonder-deel
zichtbaar gemaakt, en waar zinvol en relevant, ook toegelicht. Dit rekening
houdend met de norm zoals hierboven is aangegeven.
• Als onderdeel van de artikelsgewijze toelichting is in de verdiepings bijlage
(paragraaf 4.1) door middel van een meerjarige mutatietabel op artikelon­
derdeelniveau de aansluiting gemaakt tussen de vorige stand van de
begroting en de nu voorgestelde stand. Dit voor de volledige looptijd van
het fonds.
• Tenslotte zijn in de verdiepingsbijlage (paragraaf 4.2) van dit wetsvoorstel
de MIRT projecttabellen met de realisatieprojecten alsmede de verken­
ningen en planuitwerking programma’s opgeno-men waarin de begrotings­
mutaties op projectniveau zichtbaar zijn gemaakt. Deze (meerjarige) MIRTtabellen zijn in ieder geval voorzien van toelich tingen indien sprake is: - van
een wijziging (anders dan door de verwerking van prijsbijstelling) in het
taakstellend projectbudget groter dan 10% of meer dan € 10 miljoen; - van
een wijziging groter dan 1 jaar in de oplevering van het project.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

5

2 De Producten
2.1 Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutaties
Tabel 2 Overzicht belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2023 (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x
€ 1.000)
Artikel­
nummer
Vastgestelde begroting 2023

Uitgaven
2023

Uitgaven
2024

Uitgaven
2025

Uitgaven
2026

Uitgaven
2027

Uitgaven
2028-2036

8.723.649

17.871.259

9.780.687

8.824.525

8.382.671

65.427.419

‒ 134.927

‒ 135.078

‒ 137.887

‒ 137.062

‒ 1.345.140

Belangrijkste suppletoire mutaties
1. Taakstelling MF

11

‒ 97.284

2. Saldo 2022

divers

498.967

3. Overboekingen Hoofdstuk XII

divers

‒ 104.629

‒ 9.771

‒ 15.616

‒ 12.023

‒ 8.244

11.015

4. Programma actualisaties

divers

‒ 43.778

‒ 37.075

‒ 36.111

‒ 37.367

‒ 50.059

204.390

5. Overboekingen andere begrotingen

12/13/15

10.942

9.685

9.932

9.982

9.923

55.674

6. Bijdragen derden

divers

98.259

947

578

‒ 1.037

‒ 800

30.855

7. Verrekenen middelen hoogwater Limburg

12/15

‒ 18.699

11

62.735

69.813

71.560

64.522

61.062

580.716

28.001

23.742

24.044

715.839

699.083

8.566.780

707.563

699.083

8.566.780

11/12/13

14.559

22.184

24.044

c. Schoon en emissieloos bouwen

12

13.442

1.558

10. NGF: Tolvrije Westerscheldetunnel

11
9.158.163

17.793.673

8. Prijsbijstelling 2022 nacalculatie
9. CA-middelen
a. Instandhouding
b. Prijsbijstelling CA-middelen 2022

11

Stand 1e suppletoire begroting 2023

8.276

28.000

28.000

28.000

56.000

9.727.996

9.454.554

8.984.574

73.587.709

Tabel 3 Overzicht belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2023 (Eerste suppletoire begroting) (bedragen
x € 1.000)
Artikel­ Ontvangsten Ontvangsten Ontvangsten Ontvangsten Ontvangsten
nummer
2023
2024
2025
2026
2027
Vastgestelde begroting 2023

Ontvangsten
2029-2036

8.723.649

17.871.259

9.780.687

8.824.525

8.382.671

65.427.419

‒ 134.927

‒ 135.078

‒ 137.887

‒ 137.062

‒ 1.345.140

Belangrijkste suppletoire mutaties
1. Taakstelling MF

19

‒ 97.284

2. Saldo 2022

divers

498.967

a. Saldo ontvangsten

divers

207.729

b. Voordelig saldo 2022

18.10

291.238

3. Overboekingen Hoofdstuk XII

divers

‒ 104.629

‒ 9.771

‒ 15.616

‒ 12.023

‒ 8.244

11.015

4. Programma actualisaties

divers

‒ 43.778

‒ 37.075

‒ 36.111

‒ 37.367

‒ 50.059

204.390

5. Overboekingen andere begrotingen

19,00

10.942

9.685

9.932

9.982

9.923

55.674

6. Bijdragen derden

divers

98.259

947

578

‒ 1.037

‒ 800

30.855

7. Verrekenen middelen hoogwater Limburg

19

‒ 18.699

8. Prijscompensatie 2022

19

62.735

69.813

71.560

64.522

61.062

580.716

28.001

23.742

24.044

715.839

699.083

8.556.780

707.563

699.083

8.556.780

24.044

9. CA-middelen
a. Instandhouding

19

b. Prijsbijstelling CA-middelen 2022

19

14.559

22.184

c. Schoon en emissieloos bouwen

19

13.442

1.558

10. NGF: Tolvrije Westerscheldetunnel

19
9.158.163

17.793.673

Stand 1e suppletoire begroting 2023

8.276

28.000

28.000

28.000

56.000

9.727.996

9.454.554

8.984.574

73.577.709

Toelichting
1. Taakstelling MF: Bij deze eerste suppletoire begroting wordt invulling
gegeven aan de taakstelling ten behoeve van de rijksbrede opgave.
Het aandeel van IenW bedraagt in 2023 € 136 oplopend naar
€ 191 miljoen per jaar met structurele doorwerking vanaf 2028. Verdeeld
over de drie begrotingen gaat het om € 149 miljoen per jaar voor het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

6

2.

3.

4.

5.

6.

7.

Mobiliteitsfonds, € 24 miljoen per jaar voor het Deltafonds en
€ 18 miljoen per jaar voor Hoofdstuk XII. De taakstelling ten laste van
het Mobiliteitsfonds bedraagt t/m 2037 ruim € 2.137 miljoen.
Conform eerder gemeld aan de Kamer (verwijzing naar brief BKN en
MIRT van d.d. 17 maart 2023) vindt momenteel een herprioriterings­
opgave plaats binnen het Mobiliteitsfonds. Er zal een verschuiving van
capaciteit en middelen plaatsvinden van aanleg naar instandhouding
van de netwerken hoofdwegen en hoofdvaarwegen mede als gevolg van
stikstof. Een deel van het MIRT-portfolio heeft niet te maken met stikstof­
problematiek, maar kent financiële risico’s en tekorten. Ook binnen de
aanlegportefeuille van het Mobiliteitsfonds moeten we daarom een
beweging maken en middelen tussen MIRT-projecten verschuiven. In
de aankomende maanden worden, in overleg met regio’s, de plannen
van de herprioriteringsopgave concreet uitgewerkt en worden de
gevolgen besproken met de regio’s. Onderdeel van de herprioriterings­
opgave is het invullen van de Rijksbrede dekkingsopgave. De minister
van IenW informeert u nader over de concrete invulling van de herprio­
riteringsopgave in zijn begroting. De budgettaire verwerking volgt
parallel bij de Miljoenennota en Ontwerpbegroting 2024. Volgend jaar
zal naar analogie bij de netwerken die RWS beheert, ook een Basiskwa­
liteitsniveau voor het hoofdspoornetwerk worden vastgesteld. Volgend
jaar informeren we de Kamer hierover inclusief de financiële conse­
quenties.
Saldo 2022: De begroting van het Mobiliteitsfonds vertoont over het jaar
2022 een voordelig saldo van € 291 miljoen. Dit saldo wordt gevormd
door de saldering van de in dat jaar gerealiseerde uitgaven en
ontvangsten. Op de uitgaven is € 499 miljoen in 2022 niet tot realisatie
gekomen en via het saldo doorgeschoven naar 2023. Op de ontvangsten
is € 207,8 miljoen niet ontvangen in 2022. Daarmee is een voordelig saldo
ontstaan van € 291 miljoen. Het voordelig saldo wordt in 2023
toegevoegd aan artikelonderdeel 18.10, zodat de middelen beschikbaar
blijven voor het Mobiliteitsfonds;
Overboekingen Hoofdstuk XII: Voor de uitvoering van verschillende
programma's is in 2023 in totaal € 104,6 miljoen overgeboekt naar de
beleidsbegroting van IenW. Het gaat om diverse overboekingen. Deze
overboekingen worden in de artikelsgewijze toelichting nader toegelicht.
Programma actualisaties: In 2023 zijn zowel de uitgavenramingen als
de ontvangstenramingen geactualiseerd. In totaal schuift € 43,8 miljoen
ontvangsten door naar latere jaren. De voornaamste schuif vindt plaats
op het project ZuidasDok. Daar schuift in de jaren 2023 t/m 2027 in totaal
€ 142,2 miljoen ontvangsten naar latere jaren. In de artikelsgewijze
toelichting zullen de actualisaties van de ramingen nader toegelicht
worden.
Overboekingen andere begrotingen: Dit betreft de overboekingen van
en naar andere begrotingshoofdstukken binnen de Rijksbegroting (per
saldo € 10,9 miljoen naar het Mobiliteitsfonds). In de artikelsgewijze
toelichting worden deze overboeking nader in beeld gebracht;
Bijdragen derden: In 2023 wordt aan verschillende projecten binnen
het Mobiliteitsfonds een bijdrage van derden toegevoegd (€ 98 miljoen).
Het gaat voornamelijk om de afrekening voorschotten ProRail over het
laatste halfjaar 2022 (€ 62,8 miljoen). In de artikelsgewijze toelichting
worden alle bijdragen derden toegelicht;
Verrekenen middelen hoogwater Limburg: De maatregelen om de
schade als gevolg van het hoogwater van juli 2021 te herstellen is
uitgevoerd. In totaal zijn er 2.801 meldingen door RWS geregistreerd
waar mogelijk sprake was van schade. Vrijwel alle meldingen zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

7

afgehandeld en betaald. Er resteert een bedrag van € 26,9 miljoen,
waarvan € 18,7 miljoen op het Mobiliteitsfonds, dat zal worden terug­
geboekt naar de generale middelen;
8. Nacalculatie prijsbijstelling 2022: In de najaarsnota 2022 is aange­
kondigd dat er een nacalculatie zou komen op de prijsbijstelling. Deze
middelen zijn toegevoegd bij eerste suppletoire begroting en verdeeld
over de projecten. in 2023 is dit € 62,7 miljoen. Hiermee wordt een deel
van de prijsstijgingen gedekt. Bij ontwerpgegroting 2024 wordt de loon
en prijsbijstelling voor het jaar 2023 toegevoegd;
9. CA-middelen: voor de onderwerpen instandhouding en schoon en
emissieloos bouwen zijn middelen overgeboekt vanaf de aanvullende
post naar het Mobiliteitsfonds. Daarnaast is er prijsbijstelling
overgeboekt naar het Mobiliteitsfonds die was achtergebleven op de
aanvullende post. Zie onderdeel 2.2 voor een uitgebreide toelichting;
10. NGF Tolvrije Westerscheldetunnel: Naar aanleiding van de motie van der
Staaij (Kamerstukken 2022-2023, 36 200, nr. 42.) is er voor de periode
2025 tot en met 2029 in totaal € 140 miljoen vanuit het Nationaal
Groeifonds toegevoegd aan de reservering Westerscheldetunnel. Met
deze middelen kan de Westerscheldetunnel eerder tolvrij worden
gemaakt voor personenauto's en motoren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

8

2.2 Overzicht Coalitieakkoordmiddelen Rutte IV
In het Coalitieakkoord kabinet Rutte IV zijn middelen gereserveerd voor
verschillende doelen van het Mobiliteitsfonds. Bij 1e suppletoire begroting
2023 is er in totaal € 9,3 miljard toegevoegd aan het Mobiliteitsfonds. Het
gaat om middelen voor instandhouding infrastructuur en schoon en
emissieloos bouwen.
Tabel 4 Overzicht toegekende middelen Coalitieakkoord (bedragen x € 1 miljoen)
2023

2024

2025

Instandhouding infra­
structuur
Schoon en emissieloos
bouwen

Instandhouding
infrastructuur

2026

2027

2028

2029

708

699

699

614

13

2

2030

2031

2032

2033

2034

2035

2036 totaal

762

944

986

1.071

1.167

1.140

1.185

Schoon en emissieloos
bouwen

9.975
15

Instandhouding infrastructuur
In het Coalitieakkoord zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor
exploitatie, onderhoud en vernieuwing van de Rijksinfrastructuur. De
komende jaren groeit de extra bijdrage voor het Mobiliteitsfonds
stapsgewijs toe naar jaarlijks € 1,125 miljard extra vanaf 2026 en structureel
€ 1,25 miljard extra vanaf 2038 voor de instandhouding van onze wegen,
spoor, bruggen, viaducten en vaarwegen, ook met het oog op de verkeers­
veiligheid. De extra middelen uit het Coalitieakkoord voor de jaren 2026structureel zijn bij deze eerste suppletoire begroting voor RWS aan het
Mobiliteitsfonds en Deltafonds toegevoegd om de programmering van
exploitatie en onderhoud in deze jaren op te hogen.
Schoon en emissieloos bouwen
In de Kamerbrief (LGS / 22558512) ‘Voortgang integrale aanpak landelijk
gebied en opvolging uitspraak Raad van State over Porthos’ van
25 november 2022 is €400 miljoen aan aanvullende middelen beschikbaar
gesteld voor het programma Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB), met als
doel om in samenspraak met de bouwsector, medeoverheden, aanbeste­
dende rijksdiensten en verschillende ministeries de verduurzaming van de
bouw te versnellen. Deze aanvullende middelen worden ingezet voor de
Subsidieregeling Schoon en Emissieloos Bouwen (SSEB), het in staat
stellen van rijksdiensten om hogere aanbestedingseisen te stellen, een
Kennis-, Opschaling- en Praktijkervaringsprogramma en een Specifieke
Uitkering (SPUK) voor medeoverheden.
Vanuit deze reservering van € 400 miljoen wordt in 2023 en 2024 cumulatief
€ 15 miljoen toegevoegd aan het Mobiliteitsfonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

9

3 Productartikelen
3.1 Artikel 11 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimte
Budgettaire gevolgen van uitvoering
Tabel 5 Budgettaire gevolgen van uitvoering art. 11 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimte (bedragen
x € 1.000)
OntwerpMutaties
begroting via NvW en
2023 (1)
amende­
menten (2)

Vast- Mutaties 1e
gestelde
supplebegroting
toire
2023 begroting
(3)=(1+2)
(4)

Verplichtingen

1.085.825

‒ 36.601

1.049.224

Uitgaven

1.096.826

‒ 36.601

1.060.225
2.750

3.041

5.791

672

672

11

Verkenningen, reserve­
ringen en investerings­
ruimte

Stand 1e
suppletoire
begroting
(5)=(3+4)

Mutatie
2024

Mutatie
2025

Mutatie
2026

Mutatie
2027

‒ 942.375

106.849 ‒ 759.317

‒ 579.609

‒ 174.215

‒ 149.991

‒ 870.566

189.659 ‒ 820.040

‒ 757.561

‒ 78.259

‒ 437.687

‒ 6.126

54.730

‒ 171.069

‒ 448.862

183.196 ‒ 986.582

waarvan juridisch verplicht
11.01

Verkenningen

11.02

Korte termijn
mobiliteitsmaatregelen

11.03

Reserveringen

1.081.434

‒ 898.238

‒ 863.338

236.268

175.142

11.03.01

Gebiedsprogramma's

3.501

3.501

3.500

7.001

15.788

26.788

182.788

104.387

11.03.02

Overige reserveringen

169.692

169.692

‒ 25.383

144.309

‒ 40.456

24.231

53.700

42.845

11,03.03 Reserveringen
Coalitieakkoord
11.04

Generieke
investeringsruimte

2.750

1.088.035

‒ 6.601

914.842

‒ 6.601

908.241

‒ 876.355

31.886

‒ 961.914

‒ 914.357

‒ 220

27.910

6.041

‒ 30.000

‒ 23.959

23.959

0

172.668

51.047

‒ 143.458

‒ 163.967

Ontvangsten

‒ 47.500

11.09

‒ 47.500

Ontvangsten

Toelichting
Verplichtingen
Voor de verplichtingen sluiten de mutaties één-op-één aan bij de toelich­
tingen op de uitgaven op een paar verschillen na:
– Het saldo 2022 is op de verplichtingen € 46,5 miljoen hoger dan op de
uitgaven. Dit komt voornamelijk doordat er op artikel 11.03 minder
verplichtingen in 2022 benodigd waren dan voorzien;
– De actualisering programmering van de verplichtingen op artikel 11.01
en 11.03 op de verplichtingen wijkt iets af van de actualisering op de
uitgaven. Dit komt voornamelijk doordat er op een aantal verkenningen
en reserveringen de verplichtingen in een ander ritme benodigd zijn dan
geraamd.
Uitgaven
11.01 Verkenningen
Dit artikelonderdeel wordt met € 3 miljoen verhoogd in 2023. Dit komt met
name door de technische verwerking van het saldo 2022 (€ 2 miljoen),
bijdragen derden (€ 1,5 miljoen) actualisering van de programmering (€ 1,6 miljoen) en een overboeking van de woningbouwmiddelen
(€ 1 miljoen).
Saldo 2022
Op het project A2 Den Bosch-Deil is € 2 miljoen minder uitgegeven dan
verwacht in 2022. Dit schuift door naar 2023 via het saldo, zodat het totaal
aan uitgaven op dit artikel over de jaren gelijk blijft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

10

Bijdragen derden
Voor de verkenning OV en Wonen Utrecht is een bijdrage van ProRail
verwerkt van € 1,5 miljoen in 2023. Het betreft de afrekening voorschotten
2022 voor de tweede helft van het jaar.
Actualisering programmering
Voor diverse verkenningen is de programmering aangepast. Dit resulteert
een een kasschuif naar achteren op het artikelonderdeel 11.01. Het gaat om
diverse projecten.
– OV en Wonen Utrecht: Op deze verkenning is € 1,5 miljoen van 2023 naar
2024 geschoven;
– OV-verbinding Amsterdam-Haarlemmermeer: Op deze verkenning is
€ 45 miljoen naar de jaren 2025 en 2026 geschoven. Uit de jaren 2027
t/m 2029 is vervolgens € 380 miljoen naar latere jaren geschoven. Dit als
gevolg van een actuele raming op dit project;
– Amsterdam Zuid derde perron: In de jaren 2026 t/m 2028 is
€ 169,5 miljoen verschoven naar latere jaren als gevolg van een actuele
raming;
– Oeververbinding Rotterdam: Op deze verkenning zijn de middelen uit
de jaren 2026 t/m 2029 naar latere jaren geschoven. Het gaat om totaal
€ 153,5 miljoen wat doorschuift naar 2030-2033;
– A2 Den Bosch-Deil: De middelen voor dit project worden voor een groot
deel naar achteren geschoven. Het gaat om een schuif van
€ 403,3 miljoen uit de jaren 2026 t/m 2029 naar de jaren 2030 t/m 2033;
– A15 Papendrecht-Gorinchem: Op deze verkenning schuiven de middelen
uit de jaren 2026 t/m 2031 naar latere jaren. Het gaat in totaal om een
schuif van € 419,3 miljoen;
– A50 Bankhoef-Paalgraven: Op dit project vinden twee schuiven plaats.
de middelen voor het jaar 2024 schuiven door naar 2025 (€ 13,8 miljoen).
Daarnaast schuiven de middelen uit 2027 en 2028 door naar 2029 en 2030
(€ 27,6 miljoen);
– A58 Breda-Tilburg: De middelen die in 2026 t/m 2028 stonden geraamd
schuiven door naar de jaren 2029 en 2030. In totaal gaat het om
€ 45,1 miljoen;
– N35 Wijthmen-Nijverdal: Er schuif € 25 miljoen uit 2027 en € 7,6 miljoen
uit 2030 naar 2031.
Overboeking woningbouwmiddelen
Vanuit de reservering ontsluiting woninbouw op 11.03.03 worden middelen
overgeboekt naar de verkenning OV en Wonen Utrecht (€ 600 miljoen) in
het kader van schaalsprongen en bovenlokaal en naar het project
verkenning Den Bosch (€ 60 miljoen) in het kader van de netwerkopgaven
spoor.
11.03 Reserveringen
Dit artikelonderdeel wordt in 2023 met ruim € 898 miljoen verlaagd als
gevolg van overboekingen woningbouwmiddelen (- € 925 miljoen), overige
overboekingen uit 11.03 (- € 45,6 miljoen), de verwerking van het saldo 2022
(€ 44,5 miljoen), overboekingen naar Hoofdstuk XII (- € 19,6 miljoen), actua­
lisering van de programmering (€ 25,4 miljoen), toevoeging prijsbijstelling
Coalitieakkoordmiddelen 2022 vanuit de Aanvullende Post (€ 14 miljoen) en
toevoeging van de nacalculatie prijsbijstelling 2022 (€ 8 miljoen).
Overboeking woningbouwmiddelen
De middelen uit de reservering ontsluiting woningbouw op 11.03.03 worden
verdeeld over desbetreffende reserveringen en projecten. In totaal gaat
het om € 7,5 miljard aan middelen uit het Coalitieakkoord. Deze invulling is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

11

eerde gecommuniceerd in de kamerbrief voor het BO MIRT van het najaar
2022 (Kamerbrief BO MIRT (overheid.nl)). De middelen worden overgeboekt
naar:
– de reservering voor versnellingsafspraken op 12.03.03 (€ 1.483 miljoen).
Vanuit de reservering worden de specifieke uitkeringen gerealiseerd
voor de versnellingsafspraken;
– de verkenning OV en Wonen Utrecht op artikel 11.01 (€ 600 miljoen), naar
de reservering Stedelijk OV Den Haag en Rotterdam op artikel 11.03.01
(€ 213 miljoen), naar de reservering Hoogwaardig OV Rotterdam op
11.03.01 (€ 625 miljoen), naar de reservering voor Brainport Eindhoven
op 11.03.01 (€ 469 miljoen) en naar artikel 12.03.03 (€ 561 miljoen). Deze
overboekingen zijn in het kader van schaalsprongen en bovenlokaal;
– het project Spoorcapaciteit 2030 op artikel 13.03 (€ 585 miljoen), naar
het project Spoor Zuid-Nederland op artikel 13.03 (€ 75 miljoen) en het
project verkenning Den Bosch op artikel 11.01 (€ 60 miljoen). Er worden
ook middelen overgeboekt naar 11.03.01 voor het project RegioExpress
(€ 80 miljoen), Groningen Suiker (€ 88,6 miljoen) en EurregioRail
(€ 30 miljoen). Deze overboekingen zijn in het kader van de netwerkop­
gaven spoor;
– het project Oeververbinding Rotterdam op 11.01 (€ 55 miljoen) en de
reservering bereikbaarheid WOMO op art. 11.03.02 (€ 360 miljoen).
Daarnaast worden middelen overgeboekt naar artikel 12.03 voor optima­
lisatie ring metropoolregio Amsterdam (€ 50 miljoen), optimalisatie ring
A12-Utrecht (€ 50 milijoen), optmalisatie ring metropoolregio UtrechtUned (€ 50 miljoen), optimalisatie ring metropoolregio Den Haag
(€ 50 miljoen), optimalisatie ring Eindhoven (€ 50 miljoen), het project
InnovA58 Eindhoven Tilburg (€ 126 milijoen), de A7/A8 Coentunnel
(€ 150 miljoen), de A6 Almere Oostvaarders-Lelystad (€ 30 miljoen) en
de A4-N14 Burgerveen (€ 80 miljoen). Deze overboekingen zijn in het
kader van de netwerkopgaven wegen;
– de reservering risicobeheersing (€ 50 miljoen) in het kader van risico­
beheersing van de woningbouwmiddelen.
Overige overboekingen
Voor diverse projecten en programma's zijn middelen overgeboekt uit 11.03
reserveringen.
– Vanuit de reservering modaliteitspecifieke keuzes is € 22,8 miljoen
overgeboekt naar het project Toegankelijkheid stations (€10 miljoen),
naar korte termijn maatregelen voor de N50 Kampen-Kampen Zuid
(€ 4,3 miljoen), naar de specifieke uitkering voor VDL Nedcar
(€ 5 miljoen), spoorviaduct A15 (€ 0,6 miljoen), verkenning brug
Kootstertille (€ 1,1 miljoen) en verruiming Twentekanalen fas II
(€ 1,8 miljoen);
– Vanuit de reservering stikstof is € 4,7 miljoen overgeboekt in 2023 voor
Schoon en emmissieloos bouwen (€ 7,4 miljoen in totaal);
– Voor spoorgoederenvervoer is € 4,2 miljoen in 2023 overgeboekt naar
artikel 13 voor modal shift (€ 0,7 miljoen), naar artikel 15 voor modal shift
(€ 0,8 miljoen voor 2023 en € 0,6 miljoen in 2024), overboeking naar
het project Lage Zwaluwe (€ 1,2 miljoen in 2023 en € 7,3 miljoen in 2025)
en € 0,5 miljoen voor het project Indigo;
– Vanuit de reservering Pakket Zeeland is in 2023 € 4,3 miljoen
overgeboekt naar studie- en innovatiebudget (€ 2,3 miljoen) en naar art.
13 voor de planuitwerking (€ 2 miljoen in 2023 en € 4,1 miljoen in 2024).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

12

Saldo 2022
Op diverse reserveringen zijn in 2022 middelen op dit artikelonderdeel niet
tot besteding gekomen. Het gaat om € 44,5 miljoen in totaal. De middelen
zijn in 2023 toegevoegd aan dezelfde reserveringen om de meerjarige
omvang van de budgetten te behouden. Grootste overschotten zijn ontstaan
op:
– Reservering slimme en duurzame mobiliteit (€ 21,2 miljoen);
– Programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid (€ 6,8 miljoen);
– Reservering BenO Caribisch Nederland (€ 4,3 miljoen);
– Reservering Lelylijn (€ 4,1 miljoen);
– Reservering Schone Luchtakkoord (€ 3,7 miljoen);
– Reservering pakket Zeeland (€ 1 miljoen);
– Reservering goederenvervoer (€ 0,1 miljoen).
Overboeking Hoofdstuk XII
Voor diverse projecten en beleidsonderwerpen zijn middelen overgeboekt
naar Hoofdstuk XII. De grootste overboekingen zijn:
– overboeking naar de BDU vanuit het programma Stedelijk OV Den Haag
en Rotterdam en de reservering Lelylaan (€ 6,6 miljoen);
– overboekingen uit de reserving slimme en duurzame mobiliteit
(€ 7,2 miljoen uit 2023) voor de BDU, inhuur voor de uitvoeringskosten
van het programma, opdrachten en diensten, serviceproviders en
subsidie parkeren. In totaal gaat het om een overboeking van
€ 43,6 miljoen meerjarig;
– overboeking vanuit de reservering Schone Luchtakkoord van
€ 1,8 miljoen ten behoeve van de specifieke uitkering Schone Luchtak­
koord;
– overboeking van € 1,8 miljoen in 2023 voor RWS vanuit de reservering
woningbouwmiddelen (€ 5,1 miljoen in totaal);
– overboekingen uit de reservering BenO Caribisch Nederland van
€ 1,8 miljoen voor diverse opdrachten (totaal van € 7,5 miljoen
meerjarig).
Actualisering programmering
Op artikelonderdeel 11.03 zijn verschillende kasschuiven doorgvoerd om
aan te sluiten bij de actuele programmering. Er is € 25,4 miljoen naar 2023
toe geschoven. Dit komt met name door:
– Een kasschuif op de reservering Ontsluiting Woningbouw (€ 39,3 miljoen
naar 2023): dit betreft de schuif om de overboekingen naar diverse
projecten en programma's mogelijk te maken. Meerjarig is naast de
schuif naar 2023 sprake van een schuif naar achteren. In de jaren 2024 t/
m 2031 schuift € 1.250,7 miljoen naar de jaren 2032 t/m 2036;
– Een kasschuif op de reservering Goederenvervoer (- € 11,3 miljoen in
2023): in totaal schuift er € 12,8 miljoen uit de jaren 2023 en 2024 naar
2026 om aan te sluiten bij de actuele raming;
– Diverse kleine schuiven op de overige reserveringen.
Toevoeging prijsbijstelling AP-middelen
Vanuit de AP zijn Coalitieakkoordmiddelen voor instandhouding,
woningbouw en het Nationaal Groeifonds vorig jaar toegevoegd aan het
Mobiliteitsfonds. Vervolgens is in de begroting 2023 een minimale prijsbij­
stelling voor 2022 toegevoegd aan de Aanvullende Post. De prijsbijstelling
2022 voor deze Coalitieakkoordmiddelen worden met de eerste suppletoire
begroting toegevoegd aan het Mobiliteitsfonds. Voor de periode 2023 tot en
met 2026 is het bedrag opeenvolgend: € 27,5 miljoen; € 23,1 miljoen;
€ 23,6 miljoen en € 7,9 miljoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

13

Toevoeging prijsbijstelling 2022 nacalculatie
In de najaarsnota 2022 is aangekondigd dat er een nacalculatie zou komen
op de prijsbijstelling. Deze middelen zijn toegevoegd bij eerste suppletoire
begroting en is voor 2023 € 8 miljoen op dit artikelonderdeel.
Toevoeging CA-middelen instandhouding
Voor Instandhouding worden de middelen vanaf 2026 voor RWS structureel
overgeheveld naar het Mobiliteitsfonds. Voor de periode 2026 tot en met
2036 gaat het om circa € 10 miljard.
Tolvrije Westerscheldetunnel
Naar aanleiding van de motie van der Staaij (Kamerstukken 2022-2023, 36
200, nr. 42.) is € 140 miljoen vanuit het Nationaal Groeifonds toegevoegd
aan de reservering Westerscheldetunnel. Met deze middelen kan de Wester­
scheldetunnel eerder tolvrij worden gemaakt voor personenauto's en
motoren. De middelen zijn toegevoegd in de jaren 2025 t/m 2029.
11.04 Generieke investeringsruimte
Dit artikelonderdeel is verhoogd met € 24 miljoen in 2023. Dit komt met
name door de taakstelling die ligt op het Mobiliteitsfonds (- € 97 miljoen),
de prijsbijstelling 2022 nacalculatie (€ 7 miljoen), verwerking van schuiven
op dit artikelonderdeel om diverse risicoreserveringen in het juiste ritme te
zetten (€ 359,1), overboekingen naar andere artikelen (- € 233 miljoen),
overboekingen naar Hoofdstuk XII (- € 77,3 miljoen) en verwerking van het
saldo 2022 (€ 5 miljoen).
Taakstelling Mobiliteitsfonds
Bij deze eerste suppletoire begroting wordt invulling gegeven aan de
taakstelling ten behoeve van de rijksbrede opgave. Het aandeel van IenW
bedraagt in 2023 € 136 oplopend naar € 191 miljoen per jaar met structurele
doorwerking vanaf 2028. Verdeeld over de drie begrotingen gaat het
om € 149 miljoen per jaar voor het Mobiliteitsfonds, € 24 miljoen per jaar
voor het Deltafonds en € 18 miljoen per jaar voor Hoofdstuk XII. De
taakstelling ten laste van het Mobiliteitsfonds bedraagt t/m 2037 ruim
€ 2.137 miljoen.
Toevoeging prijsbijstelling 2022 nacalculatie
In de najaarsnota 2022 is aangekondigd dat er een nacalculatie zou komen
op de prijsbijstelling. Deze middelen zijn toegevoegd bij eerste suppletoire
begroting en is € 7 miljoen voor 2023.
Actualisering programmering
Er is in 2023 € 359,1 naar voren geschoven om verschillende budgetten in
de juiste ritme te zetten. Dit komt met name door:
– Een kasschuif op de risicoreserveringen waarbij € 278,2 miljoen naar
2023 schuift;
– Een kasschuif voor de verwerking van de taakstelling op het MF waarbij
er € 45,7 miljoen naar 2023 is geschoven;
– Een kasschuif van € 30 miljoen vanuit 2033 naar 2023 voor de verwerking
van de amendementen;
– Overige schuiven (€ 5,3 miljoen).
Overboekingen over artikelen
Vanuit dit artikelonderdeel hebben er diverse overboekingen in 2023 plaats­
gevonden: (- € 233 miljoen):
– Er is aanvullend budget beschikbaar gesteld voor DBFM-projecten die
kampen met prijsstijgingen (- € 177,2 miljoen);

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

14

–

Ook is een deel gebruikt voor de prijsbijstelling 2022 nacalculatie
(€ 55,8 miljoen).

Overboeking Hoofdstuk XII
In 2023 worden er middelen (€ 75 miljoen) voor het Transitievangnet OV
(TVOV) en voor de Opdracht nieuwe concessies HSL (€ 25 miljoen) naar HXII
overgemaakt.
Saldo 2022
Dit artikelonderdeel kende in 2022 een saldo van € 5 miljoen, mede door
de toevoeging van de prijsbijstelling. Dit bedrag schuift door naar 2023.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

15

3.2 Artikel 12 Hoofdwegennet
Budgettaire gevolgen van uitvoering
Tabel 6 Budgettaire gevolgen van uitvoering art. 12 Hoofdwegennet (bedragen x € 1.000)
Ontwerpbegroting
2022 (1)

Mutaties
Vast- Mutaties Stand 1e
via NvW gestelde
1e suppleenbegroting
suppletoire
amende­
2023
toire begroting
menten (3)=(1+2) begroting (5)=(3+4)
(2)
(4)

Verplichtingen

3.405.345

‒ 90.5003.314.845 3.971.941 7.286.786 1.543.139

192.276 ‒ 920.325 ‒ 203.863

Uitgaven

3.145.350

‒ 90.5003.054.850 1.343.777 4.398.627

752.654

264.200

320.898

458.644
33

12

Hoofdwegennet

Mutatie
2024

Mutatie
2025

Mutatie
2026

Mutatie
2027

waarvan juridisch verplicht
12.01
12.02

Exploitatie

4.478

4.478

143

4.621

141

139

33

- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

4.478

4.478

143

4.621

141

139

33

33

1.135.979

1.135.979

54.000 1.189.979

40.687

14.719

69.257

72.323

837.575

837.575

30.691

868.266

1.268 ‒ 13.500

‒ 16.164

‒ 7.094

837.575

837.575

30.691

868.266

1.268 ‒ 13.500

‒ 16.164

‒ 7.094

298.404

298.404

23.309

321.713

39.419

28.219

85.421

79.417

561.432

‒
166.978 ‒ 129.093

66.629

Onderhoud en vernieuwing

12.02.01Onderhoud
- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS
12.02.04Vernieuwing
12.03

Ontwikkeling
714.418

12.03.01Aanleg
- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS
12.03.02Planning en studies
- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

501.639

‒ 90.500 623.918 1.062.106 1.686.024
501.639

197.228

698.867
21.550

‒ 77.865 ‒ 487.517 ‒ 499.701 ‒ 329.525

21.379

21.379

171

212.779

‒ 90.500 122.279

‒ 57.169

14.322

14.322

20

14.342

115

112

112

‒ 3.842

922.047

922.047

915.980

387.139

226.591

150.000

12.03.03Optimalisering gebruik

16

15

65.110 ‒ 276.683 ‒ 66.600

22

144.017

246.154

12.04

Geïntegreerde contractvormen/PPS

514.098

514.098

218.478

732.576

143.892

413.006

379.096

318.198

12.06

Netwerkgebonden kosten HWN

776.377

776.377

9.050

785.427

6.502

3.314

1.605

1.461

582.103

582.103

3.819

585.922

1.656

1.085

779

627

582.103

582.103

3.819

585.922

1.656

1.085

779

627

194.274

194.274

5.231

199.505

4.846

2.229

826

834

185.774

185.774

5.231

191.005

4.846

2.229

826

834

Ontvangsten

8.307

8.307

136.033

144.340

1.445

‒ 8.153

894

‒ 310

12.09

Ontvangsten

8.307

8.307

136.033

144.340

1.445

‒ 8.153

894

‒ 310

12.09.01Ontvangsten

8.307

8.307

136.033

144.340

1.445

‒ 8.153

894

‒ 310

12.06.01Apparaatskosten RWS
- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS
12.06.02Overige netwerkgebonden kosten
- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

12.09.02Tolopgave

Toelichting
Verplichtingen
De verplichtingenophoging van € 3,9 miljard in 2023 wordt voornamelijk
veroorzaakt door:
– De technische verwerking van het saldo over 2022 (€ 2,3 miljard). Dit
betekent dat verplichtingenbudget via het saldo van 2022 naar 2023 is
geschoven. Dit komt met name door in 2022 opgetreden vertragingen
op artikelonderdeel 12.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS. De
saldomutaties zijn nader toegelicht onder de uitgaven;
– Overboekingen vanuit de reservering Woningbouwmiddelen op artikel
11.03 Reserveringen naar artikel 12 (€ 924 miljoen in 2023 en € 4,2 miljard
cumulatief over de periode 2023-2035). Deze overboekingen zijn nader
toegelicht onder de uitgaven;
– Daarnaast zijn diverse verplichtingenschuiven doorgevoerd waarbij
verplichtingen op de planning- en studiebudgetten vertragen en
verplichtingen op onder andere de woningbouwmiddelen en realisatie­
budgetten juist versnellen. In 2023 wordt het verplichtingenkader met
€ 463,4 miljoen verhoogd als gevolg van verplichtingenschuiven. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

16

aard van de verplichtingenschuiven hangen vaak samen met de actua­
lisatie van de programma's. Deze zijn nader toegelicht onder de
uitgaven.
Uitgaven
12.02 Onderhoud en vernieuwing
Het budget op dit artikelonderdeel is in 2023 met € 54 miljoen verhoogd. Dit
wordt met name veroorzaakt door de technische verwerking van het saldo
over 2022 (€ 97,9 miljoen) en actualisatie van het programma (- € 66 miljoen).
Daarnaast hebben overboekingen plaatsgevonden van en naar dit artike­
londerdeel (per saldo € 22,1 miljoen).
Saldo 2022
In 2023 is het voordelig saldo uit 2022 (€ 97,9 miljoen) technisch verwerkt.
Dit betekent dat in 2022 € 97,9 miljoen minder is uitgegeven dan oorspron­
kelijk begroot. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door nieuwe inzichten in
groot en variabel onderhoud (GVO) waarbij bijvoorbeeld nieuwe (concept)
termijnstaten ontvangen zijn die leiden tot een nieuw kasritme. Dit is onder
andere van toepassing voor de projecten A12 IJsselbruggen (€ 14,1 miljoen)
en de Haringvlietbrug (€ 16,6 miljoen). Daarnaast resteerde er in 2022
€ 30,8 miljoen op de reservering Vervanging en Renovatie als gevolg van
het uitstellen van de realisatiefase voor de renovatie van de Haringvlietbrug
en de vervanging van de tuien van de Galeceopperbrug.
Overboekingen artikel 12
In totaal is in 2023 per saldo € 22,1 miljoen toegevoegd aan artikel 12.02.
Meerjarig is er juist in de periode 2023-2036 € 127,4 miljoen overgeboekt
naar andere artikelonderdelen. De verhoging in 2023 wordt voornamelijk
veroorzaakt door de toevoeging (€ 25 miljoen in 2023 en € 0,6 miljoen in
2024) van het gereserveerde planning- en studiebudget voor de verbetering
van de verkeersveiligheid op Rijks-N-wegen (onderdeel van de Coalitieak­
koordmiddelen). Hiermee kan uitvoering gegeven worden aan het maatre­
gelenpakket zoals in tranche 1 is opgenomen. In tranche 1 is een
maatregelenpakket uitgewerkt waarbij snelle uitvoerbaarheid een
belangrijk criterium is geweest. Het betreft maatregelen op de N9, N99, N33,
N18 en N57-59. Daarnaast is in 2023 € 11 miljoen (meerjarig 2023-2026
€ 83 miljoen) overgeboekt naar artikel 12.04 zodat de vervanging van
Kunstwerk 58 binnen het project A16 Rotterdam kan worden uitgevoerd. Uw
Kamer is hierover in december 2022 geïnformeerd (Kamerstukken 36 200A, nr. 61).
Actualisatie programma
Bij de 1e suppletoire begroting zijn de programma's voor onderhoud en
vernieuwing geactualiseerd. Uit de jaren 2034-2036 is € 664,5 miljoen naar
voren geschoven naar de jaren 2024-2033. In 2023 is juist € 66 miljoen naar
latere jaren geschoven als gevolg van vertraging. Het gaat hierbij voorna­
melijk om de volgende programma's:
– Actualisatie van het programma GVO (- € 59,8 miljoen in 2023): dit wordt
voornamelijk veroorzaakt door een nieuwe inschatting van de geplande
aanbesteding bij de van Brienenoordbrug. Zodra er een contract met
de aannemer is en duidelijkheid is over de fasering van de werkzaam­
heden en bijbehorende termijnstaat kan een meer robuuste raming
worden afgegeven;
– Actualisatie van de voorziening brandwerendheid tunnels (€ 13,2 miljoen in 2023): de verwachting is dat de herstelwerkzaamheden
brandwerendheid 2e Coentunnel deels in 2024 zullen plaatsvinden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

17

–

(Oost-1 buis) en deels in 2025 of mogelijk 2026 (Oost-2 buis). In 2023 zal
duidelijk zijn of de werkzaamheden in de Oost-2 buis in 2025 of 2026
zullen plaatsvinden;
Actualisatie van de reservering Vervanging en Renovatie (€ 2,2 miljoen
in 2023): om aan te sluiten met de programmering van RWS is de
reservering geactualiseerd. Er is in totaal € 511,7 miljoen uit de jaren
2032-2036 naar 2024-2031 geschoven. Op de reservering brandwe­
rendheid tunnels is € 132,1 miljoen uit de jaren 2030-2034 naar 2023-2028
geschoven. Daarnaast is € 150 miljoen uit de jaren 2034 en 2035 naar
de periode 2029-2033 geschoven ten behoeve van renovatie van de
Rozenoordbrug.

12.03 Ontwikkeling
Het budget op dit artikelonderdeel is in 2023 met € 1 miljard verhoogd. Dit
wordt met name veroorzaakt door de technische verwerking van het saldo
over 2022 (€ 48,2 miljoen) en overboekingen vanuit de reservering Woning­
bouwmiddelen (€ 924 miljoen) en investeringsruimte (€ 127,5 miljoen).
Daarnaast zijn overboekingen doorgevoerd naar aanleiding van amende­
menten (- € 90,5 miljoen).
Saldo 2022
In 2023 is het voordelig saldo uit 2022 (€ 48,2 miljoen) technisch verwerkt.
Dit betekent dat in 2022 € 48,2 miljoen minder is uitgegeven dan oorspron­
kelijk begroot. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door programma GeluidWeg (€ 43,9 miljoen), er is vertraging in de uitvoering van maatregelen met
betrekking tot gevelisolatie en bronmaatregelen. Daarnaast is er vertraging
op het project A12/A27 Ring Utrecht (€ 15,3 miljoen) als gevolg van stikstof­
problematiek.
Overboekingen vanuit artikel 11 reserveringen inzake woningbouw
Om invulling te geven aan de Coalitieakkoord-middelen voor de ontsluiting
van woningbouwlocaties is vanuit de reservering Woningbouwmiddelen op
artikel 11.03 Reserveringen in totaal € 4,2 miljard (over de periode 2023-2035)
overgeboekt naar artikel 12. Hiervan heeft € 924 miljoen betrekking op het
uitvoeringsjaar 2023. De overboekingen worden hieronder afzonderlijk
toegelicht:
– Versnellingsafspraken (cumulatief € 1,4 miljard over de periode
2023-2026): dit bedrag is gereserveerd voor investeringen in ontsluiting
en bereikbaarheid waardoor binnen 3 tot 5 jaar kan worden gestart met
de woningbouw;
– Mobiliteitspakketten (cumulatief € 818 miljoen over de periode
2024-2032): er wordt € 818 miljoen gereserveerd voor mobiliteitspak­
ketten ten behoeve van een goede bereikbaarheid en ontsluiting van
17 grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties. Deze pakketten bestaan
uit kleine bereikbaarheidsmaatregelen zoals aanpassingen van
(regionale) wegen, mobiliteitshubs, fietspaden, rotondes en verkeers­
veiligheidsmaatregelen;
– Netwerkopgaven wegen (cumulatief € 1,1 miljard over de periode
2024-2035): voor het hoofdwegennet wordt € 300 miljoen gereserveerd
voor mobiliteitsmaatregelen om het hoofdwegennet rond Amsterdam,
Utrecht, Rotterdam/Den Haag en Eindhoven in beweging te houden en
€ 801 miljoen voor uitbreiding van de wegcapaciteit op stedelijke
corridors. Op deze wegen wordt de grootste toename van het
autoverkeer vanuit de grootschalige woningbouwlocaties en daarbuiten
verwacht;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

18

–

–

Schaalsprongen en bovenlokaal (cumulatief € 561 miljoen in 2024 en
2025): voor de ontsluiting van de nieuw te bouwen woningen zijn in
sommige regio bovenlokale bereikbaarheidsinvesteringen en/of OVschaalsprongen nodig. Voor Amsterdam IJburg/Zuidoost en Almere
Pampus/Oosterwold en de HOV4 in Eindhoven is € 561 miljoen gereser­
veerd;
Risicobeheersing en onverdeeld risicobeheersing (cumulatief
€ 61,8 miljoen over de periode 2023-2031): er wordt een programmaplan
opgesteld voor de landelijke sturing en beheersing van het programma
Woningbouw en Mobiliteit voor de programmabeheersing; de
uitvoering van het plan.

Overboeking vanuit artikel 11 verkenningen inzake gunning knooppunten
De Nieuwe Meer
In de MIRT-brief van november 2022 (Kamerstukken 36 200 A-9) is gemeld
dat het project knooppunten De Nieuwe Meer voorlopig zou worden gegund
en dat ten opzichte van de prognose in de Eerste Halfjaarraportage 2022
aanvullend circa € 100 miljoen benodigd is voor de gunning. Tevens is
gemeld dat in de Voorjaarsnota 2023 de gevolgen worden afgewikkeld met
inachtneming van de afspraken uit de afsprakenlijst. Met de regio
Amsterdam worden afspraken gemaakt over de financiële bijdrage vanuit
de regio Amsterdam. Met inachtneming van de bestuurlijke afspraken en
vooruitlopend op de bijdrage van de regio, is in 2036 € 99 miljoen
overgeboekt vanuit artikel 11.01 Verkenningen OV Amsterdam-Haarlem­
mermeer en toegevoegd aan artikel 12 (€ 47 miljoen inzake knooppunten)
en artikel 17 (€ 52 miljoen inzake Zuidasdok). Bij de Ontwerpbegroting 2024
worden de kas- en verplichtingenreeks in het juiste ritme geplaatst. De
bijdrage van de regio wordt later hiermee verrekend.
Overboekingen vanuit artikel 11 investeringsruimte inzake excessieve
prijsstijgingen
– A2 Het Vonderen-Kerensheide (€ 109 miljoen): dit project is het laatste
grote aanlegproject met een onherroepelijk Tracébesluit (TB) dat geen
last ondervindt van de stikstofproblematiek. De gunning staat gepland
in het derde kwartaal van 2023. Op basis van een geactualiseerde kosten­
raming wordt een tekort op het budget geprognosticeerd van
€ 109 miljoen. Om conform planning tot gunning over te kunnen gaan
dient het volledige budget beschikbaar te zijn. Hiervoor is vanuit een
risicoreservering op de investeringsruimte op artikel 11.04 voorlopig
€ 109 miljoen beschikbaar gesteld en overgeboekt naar artikel 12. Dit
aanvullende budget is apart gereserveerd binnen het artikel en wordt
pas vrijgegeven na besluitvorming over de voorlopige gunning. Gezien
de zeer beperkte beschikbare investeringsruimte op het Mobiliteitsfonds
zal definitieve dekking meelopen in de noodzakelijke herprioritering op
het aanlegprogramma. De afweging en verwerking hiervan geschiedt
via de Ontwerpbegroting 2024 en wordt op Prinsjesdag aan uw Kamer
aangeboden. Over het gunningsbesluit wordt uw Kamer separaat
geïnformeerd.
– A7 Zuidelijke Ringweg Groningen (€ 18,5 miljoen): door excessieve
prijsstijgingen als gevolg van de oorlog in Oekraïne is € 18,5 miljoen
vanuit de risicoreservering op artikel 11.04 toegevoegd aan het project­
budget. Met dit aanvullende budget kan middels een specifieke compen­
satieregeling de aannemerscombinatie gecompenseerd worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

19

Overboeking vanuit artikel 11 (Subsidie DITM)
Als onderdeel van het Nationaal Groeifonds (NGF) is € 30 miljoen gereser­
veerd voor Digitale Infrastructuur voor Toekomstbestendige Mobiliteit
(DITM). Afgelopen najaar is de eerste tranche beschikbaar gesteld. Hierbij
is aangegeven dat de meerjarige tranches bij de 1e suppletoire begroting
van 2023 zouden worden overgeboekt. Middels deze overboeking wordt
het restant (cumulatief € 27,3 miljoen over de periode 2023-2026)
overgeboekt naar artikel 12.03.02 Optimalisering gebruik zodat de subsidie
via het RVO beschikbaar kan worden gesteld.
Overboekingen binnen artikel 12
Vanuit artikel 12.03 zijn budgetten overgeboekt naar andere artikelonder­
delen binnen artikel 12 (- € 117,8 miljoen). Zo is er in 2023 in totaal
€ 83 miljoen overgeboekt vanuit het aanlegbudget van de A27 HoutenHooipolder naar artikelonderdeel 12.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS
in verband met het deels uitvoeren van het project in een DBM-contract
(Design, Build, Maintain). Daarnaast wordt in 2023 en 2024 in totaal
€ 25,6 miljoen overgeboekt vanuit het gereserveerde planning- en studie­
budget voor verkeersveiligheid Rijks-N-wegen (onderdeel van de Coalitie­
akkoordmiddelen) naar artikel 12.02 Onderhoud en vernieuwing om
uitvoering te geven aan het maatregelenpakket zoals in tranche 1 is
opgenomen. In tranche 1 is een maatregelenpakket uitgewerkt waarbij
snelle uitvoerbaarheid een belangrijk criterium is geweest. Het betreft
maatregelen op de N9, N99, N33, N18 en N57-59.
Actualisatie programma
De actualisatie van het ontwikkelingsprogramma zorgt voor een verhoging
van het kasbudget in 2023 met € 91 miljoen. Dit wordt mede-veroorzaakt
door budgetneutrale schuiven op diverse onderdelen met als tegenboeking
de overprogrammering op de artikelonderdelen 12.03.01 en 12.03.02. Het
gaat hierbij om de volgende schuiven die inhoudelijk worden toegelicht bij
het desbetreffende artikelonderdeel:
– Meerdere kasschuiven op artikel 11.03 Reserveringen (€ 23,1 miljoen in
2023);
– Een kasschuif op artikel 11.04 Generieke investeringsruimte (€ 122,1 miljoen in 2023);
– Een kasschuif op artikel 12.02 Onderhoud en vernieuwing (€ 68,2 miljoen
in 2023);
– Een kasschuif op artikel 12.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS
(€ 23,9 miljoen in 2023);
– Een kasschuif op artikel 17.08 Zuidasdok (€ 79,4 miljoen in 2023);
– Een kasschuif op artikel 17.09 Ontvangsten (- € 36,2 miljoen in 2023).
Binnen het aanlegprogramma (12.03.01) zijn in 2023 diverse actualisaties (€ 349 miljoen) doorgevoerd met een direct budgettair effect van
€ 130 miljoen. Hierdoor neemt de overprogrammering af met € 479 miljoen.
Het gaat hierbij voornamelijk om de volgende projecten:
– Reservering A2 Het Vonderen-Kerensheide: het benodigde kas- en
verplichtingenbudget is vanuit artikel 11.04 in 2023 overgeboekt naar
artikel 12. Het kasbudget (€ 100 miljoen) is grotendeels pas in latere jaren
benodigd en is derhalve naar latere jaren geschoven (2026 tot en met
2028);
– A12/A15 Ressen-Oudebroeken (ViA15): er is aanhoudende onzekerheid
in afwachting van de uitspraak van de Raad van State (RvS) over het
Tracébesluit (TB). Hierdoor schuift budget (- € 25,9 miljoen in 2023) door
naar latere jaren. Pas na de volledige uitspraak van de RvS is meer
zekerheid over dit project;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

20

–

–

–

–

–
–

–

Programma Schiphol-Amsterdam-Almere: het kasritme van dit project
is geactualiseerd (€ 14,2 miljoen in 2023) doordat de risicoreservering
die er is voor het deelprojecct A9 Badhoevedorp-Holendrecht in lijn is
gebracht met de uitvoering van de A9;
Programma Geluid-Weg: het kasritme van dit programma is geactuali­
seerd (hierbij schuift € 22,4 miljoen in 2023 door naar latere jaren) naar
aanleiding van het opschuiven van de beroepstermijnen van diverse
saneringsplannen;
A7 Zuidelijke Ringweg Groningen: om meerkosten te kunnen betalen als
gevolg van Covid-19 en de oorlog in Oekraïne en gestegen bouwkosten
schuift budget naar voren (€ 12,3 miljoen in 2023 en € 11,9 miljoen in
2024);
A12/A27 Ring Utrecht: als gevolg van onzekerheid vanwege de stikstof­
problematiek schuift budget door naar latere jaren (€ 23,9 miljoen in 2023
en € 47,5 miljoen uit 2024 en 2025 naar latere jaren);
A10 Knooppunt Nieuwe Meer en Amstel: door vertraging van de
realisatie van knooppunt Amstel schuift € 21 miljoen van 2023 naar 2025;
A1 Apeldoorn-Azelo: in 2022 is fase 2 gegund waardoor meer inzicht is
verkregen in de termijnstaat van de opdrachtnemer waardoor het
kasritme is aangepast. Hierdoor schuift € 36,1 miljoen naar 2024 en 2025;
A4-A44 Rijnlandroute: in 2022 heeft op het bouwterrein een brand
plaatsgevonden. Hierbij zijn verschillende bouwmaterialen, machines en
tunnelonderdelen verloren gegaan. Dit heeft tot vertraging geleid
waarbij € 87,1 miljoen van 2023 naar 2024 en 2025 is geschoven.

Binnen de programma’s planning en studies (12.03.02) zijn in 2023 diverse
actualisaties (- € 14,9 miljoen) doorgevoerd met een direct budgettair effect
van ‒ € 39,1 miljoen. Hierdoor neemt de overprogrammering af met
€ 24,2 miljoen. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door het in het juiste
rimte plaatsen van de tolreservering om de amendementen naar aanleiding
van de begrotingsbehandeling van IenW (Kamerstukken 36 200-A, nr. 49-55)
in 2023 over te kunnen boeken. Hierbij is € 107,5 miljoen uit de jaren
2026-2032 naar 2023 geschoven.
Daarnaast zijn diverse actualisaties doorgevoerd zonder direct budgettair
effect. In totaal wordt € 1,8 miljard van 2023-2028 naar 2029-2036
geschoven. Gedurende 2022 is meer inzicht verkregen in de lijst met
prioritaire projecten met de bijbehorende cohortenplanning voor de
stikstofcapaciteit. Hieruit zijn op basis van onderstaande aannames de
kasschuiven in beeld gebracht:
– Tracébesluit (TB) in jaar x, dan start realisatie in x + 2 jaar;
– Ontwerp Tracébesluit (OTB) in jaar x, dan start realisatie in x + 3 jaar;
– Uit cohortenplanning volgt een verwacht jaar voor (O)TB.
Het gaat hierbij voornamelijk om de volgende projecten:
– A12/A27 Ring Utrecht (cumulatief € 459,4 miljoen uit 2023-2027 naar
latere jaren);
– A7/A8 Corridor Amsterdam-Hoorn (cumulatief € 337,8 miljoen uit
2025-2030 naar latere jaren);
– InnovA58 (cumulatief € 303,5 miljoen uit 2024-2028 naar latere jaren);
– A28 Knooppunt Hoevelaken (cumulatief € 287,8 miljoen uit 2023-2028
naar latere jaren);
– A4 Burgerveen-N14 (cumulatief € 179,8 miljoen uit 2026-2030 naar latere
jaren);
– A20 Nieuwerkerk aan den IJssel-Gouda (cumulatief € 123,4 miljoen uit
2025-2028 naar latere jaren);

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

21

–
–
–
–
–
–
–
–

A4 Haaglanden-N14 (cumulatief € 102 miljoen uit 2025-2027 naar latere
jaren);
N35 Nijverdal-Wierden (cumulatief € 95,1 miljoen uit 2024-2027 naar
latere jaren);
A67 Leenderheide-Geldrop (cumulatief € 93,2 miljoen uit 2023-2030 naar
latere jaren);
N33 Zuidbroek-Appingedam (cumulatief € 68 miljoen uit 2027-2030 naar
latere jaren);
A1-A30 Barneveld (cumulatief € 35,4 miljoen uit 2024-2026 naar latere
jaren);
Regionale impuls Strategisch plan verkeersveiligheid (€ 25,1 miljoen van
2023 naar 2024);
Geluidsaneringsprogramma (€ 24,9 miljoen uit 2023 naar latere jaren);
N35 Knooppunt Raalte (€ 14,2 miljoen van 2024 naar 2025).

Binnen de projecten optimalisering gebruik (12.03.03) zijn geen actualisaties
doorgevoerd.
12.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS
De verhoging van dit artikelonderdeel in 2023 met per saldo € 218,5 miljoen
wordt veroorzaakt door de technische verwerking van het saldo over 2022
(€ 74,7 miljoen), overboekingen binnen artikel 12 (€ 104 miljoen), overboe­
kingen vanuit de investeringsruimte (€ 58,7 miljoen) en actualisatie van
het programma (- € 23,9 miljoen in 2023).
Saldo 2022
In 2023 is het positief saldo uit 2021 (€ 74,7 miljoen) technisch verwerkt. Dit
betekent dat in 2022 € 74,7 miljoen minder is uitgegeven dan oorspronkelijk
begroot. De grootste vertragingen hebben vorig jaar opgetreden bij de A16
Rotterdam (€ 36,2 miljoen) als gevolg van het niet volledig betalen van de
vaststellingsovereenkomst met de aannemer. Daarnaast is er op het project
A15 Maasvlakte-Vaanplein (€ 13,2 miljoen) minder uitgegeven in 2022 als
gevolg van diverse vertragingen op kleinere deelprojecten. De grootste
betreft een vertraging van € 4,2 miljoen op de realisatie afbouw spoor. Tot
slot was er op het project A9 Badhoevedorp-Holendrecht (€ 9,8 miljoen)
sprake van lagere uitgaven in 2022 door het niet uitblijven van de betaling
van de vaststellingsovereenkomst met de aannemer.
Overboekingen binnen artikel 12
In totaal is in 2023 € 103,9 miljoen overgeboekt vanuit artikel 12.02 en 12.03
naar dit artikelonderdeel. Hiervan heeft € 85,4 miljoen betrekking op de A27
Houten-Hooipolder (totaal meerjarige overboekingen 2023-2036:
€ 2 miljard). Het project wordt uitgevoerd in een DBM (Design, Build,
Maintain) contract. Daarin wordt ook voor het bestaande areaal onderhoud
uitgevoerd op de korte termijn. Daarnaast wordt na oplevering van het
project voor 15 jaar onderhoud opgedragen aan de aannemer. Van de
€ 103,9 miljoen heeft in 2023 € 11 miljoen betrekking op de A16 Rotterdam
(totaal meerjarig 2023-2026: € 83 miljoen). Hierbij wordt aanvullend budget
beschikbaar gesteld vanuit de reservering Vervanging en Renovatie op
artikel 12.02 ten behoeve van de vervanging van Kunstwerk 58 binnen het
project A16 Rotterdam. Uw Kamer is hierover in december 2022 geïnfor­
meerd (Kamerstukken 36 200-A, nr. 61).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

22

Overboekingen vanuit artikel 11 investeringsruimte inzake excessieve
prijsstijgingen
Vanuit de risicoreservering op de investeringsruimte artikel 11.04 is
cumulatief € 85 miljoen overgeboekt naar dit artikelonderdeel zodat
meerkosten op de A16 Rotterdam (€ 45 miljoen) en A24 Blankenburgver­
binding (€ 40 miljoen) vanwege excessieve prijsstijgingen als gevolg van
de oorlog in Oekraïne kunnen worden afgedekt. Met dit aanvullende budget
kan middels een specifieke compensatieregeling de aannemerscombinatie
gecompenseerd worden.
Actualisatie programma
De actualisatie van het aanlegprogramma zorgt voor een verlaging van
het kasbudget met € 23,9 miljoen in 2023 en met € 142,8 miljoen in 2024. Dit
bedrag (€ 166,7 miljoen) wordt naar latere jaren geschoven. Dit wordt
voornamelijk veroorzaakt door de volgende projecten:
– A24 Blankenburgverbinding (in 2035 en 2036 schuift € 52,7 miljoen naar
eerdere jaren waarbij het kasbudget in 2023 en 2024 met € 48,7 miljoen
wordt opgehoogd): in verband met compensatie van kostenstijgingen
en verlegging van het basisjaar van de GWW-index is budget naar voren
gehaald;
– A16 Rotterdam (in 2035 en 2036 schuift € 21,9 miljoen naar eerdere jaren
waarbij kasbudget ter hoogte van € 69,8 miljoen in de periode 2023-2025
juist naar latere jaren schuift): in verband met onder andere het
verschuiven van de vaststellingsovereenkomst en beschikbaarheidsver­
goeding is de raming geactualiseerd;
– A9 Badhoevedorp-Holendrecht (in de periode 2023-2026 schuift per
saldo € 20 miljoen naar 2027 en 2028): dit betreft de risicoreservering;
– A27 Houten-Hooipolder (in de jaren 2032-2036 schuift € 308,9 miljoen
naar de jaren 2025-2031 waarbij het kasbudget van € 135 miljoen uit 2023
en 2024 naar dezelfde periode 2025-2031 wordt geschoven): met deze
actualisatie van de raming wordt rekening gehouden met de meest
actuele termijnstaat van de aannemer. Daarnaast wordt dit project
(deels) uitgevoerd als een geïntegreerd contract (DBM) waarin ook
beheer en onderhoud is opgenomen. Het toegevoegde beheer- en
onderhoudbudget is eveneens in het juiste ritme geplaatst.
12.06 Netwerkgebonden kosten HWN
Het budget op dit artikelonderdeel is in 2023 per saldo met € 9 miljoen
verhoogd. Doordat de individuele mutaties kleiner zijn dan de voorge­
schreven norm zijn deze niet nader toegelicht.
12.09 Ontvangsten
De hogere ontvangst van € 136 miljoen wordt voornamelijk veroorzaakt
door de technische verwerking van het saldo over 2022 (€ 146,5 miljoen).
Dit betekent dat in 2022 € 146,5 miljoen minder is ontvangen dan oorspron­
kelijk begroot. Dit komt voornamelijk door de volgende projecten:
– A1/6/9 Schiphol-Amsterdam- Almere (€ 23,3 miljoen);
– A7 Zuidelijke ringweg Groningen (€ 87,6 miljoen);
– A24 Blankenburgverbinding (€ 13,6 miljoen);
– Programma aansluitingen (€ 8 miljoen).
Het saldo is in 2023 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang
van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

23

3.3 Artikel 13 Spoorwegen
Budgettaire gevolgen van uitvoering
Tabel 7 Budgettaire gevolgen van uitvoering art. 13 Spoorwegen (bedragen x € 1.000)
Ontwerp- Mutaties
Vast- Mutaties Stand 1e
begroting via NvW gestelde
1e
suppleenbegroting
2023 (1)
suppletoire
amende­
2023
toire begroting
menten (3)=(1+2) begroting (5)=(3+4)
(2)
(4)

Mutatie
2024

Verplichtingen

2.520.017

163.0002.683.017

252.920 2.935.937

72.459

411.207

192.804

281.914

Uitgaven

2.699.747

138.000 2.837.747

‒ 26.816 2.810.931

‒ 463

295.227

330.231

475.095

1.990.766

1.990.766

‒ 18.735 1.972.031

53.043

57.404

10.532

11.051

506.053

138.000 644.053

‒ 9.018

635.035

‒ 77.499

222.320

311.579

454.399

13.03.01Aanleg personenvervoer

286.268

286.268

153.682

439.950

107.354

146.755

100.200

127.381

13.03.02Aanleg goederenvervoer

112.785

112.785

‒ 27.967

84.818

‒ 40.366

‒ 26.393

56.946

19.802

13.03.03Optimalisering gebruik

2.000

2.000

705

2.705

666

1.173

13.03.04Planning en studies personenvervoer

98.745

138.000 236.745 ‒ 154.463

82.282 ‒ 153.524

82.075

122.268

271.366

13.03.05Planning en studies goederenvervoer

6.255

6.255

19.025

25.280

8.371

18.710

32.165

35.850

202.928

202.928

937

203.865

23.993

15.503

8.120

9.645

Ontvangsten

209.263

209.263

67.174

276.437

‒ 1.000

‒ 1.000

‒ 1.000

‒ 1.000

13.09

209.263

209.263

67.174

276.437

‒ 1.000

‒ 1.000

‒ 1.000

‒ 1.000

13

Spoorwegen

Mutatie
2025

Mutatie
2026

Mutatie
2027

waarvan juridisch verplicht
13.02

Exploitatie, onderhoud en vernieuwing

13.03

Ontwikkeling

13.04

Geïntegreerde contractvormen/PPS

13.07

Rente en aflossing
Ontvangsten

Toelichting
Verplichtingen
De verplichtingenophoging van € 252,9 miljoen in 2023 is voornamelijk
het gevolg van:
– de technische verwerking van het saldo over 2022 (€ 475,7 miljoen);
– de actualisatie van de programmering (- € 353,7 miljoen);
– de afrekening voorschotten ProRail over het tweede deel van 2022
(€ 41,2 miljoen);
– overboekingen vanuit de reservering Woningbouwmiddelen op artikel
11.03 Reserveringen naar artikel 13 (€ 21 miljoen in 2023 en € 660 miljoen
cumulatief over de periode 2023-2033). Deze overboekingen zijn nader
toegelicht onder de uitgaven;
– een overboeking vanuit artikel 17 (programma ERTMS) naar artikel
13 (€ 11,8 miljoen). Deze overboeking wordt nader toegelicht onder de
uitgaven;
– een overboeking van het beleidshoofdstuk XII naar het MF voor het
programma Minder Hinder (€ 10 miljoen);
– over de periode van 2023 tot en met 2028 neemt het verplichtingen­
budget jaarlijks met € 6,2 miljoen toe als gevolg van een overboeking uit
het Provinciefonds. Deze overboeking is verwerkt als gevolg van
ontvangen prijsbijstelling door BZK over de reeds teruggeboekte decen­
tralisatie-uitkering naar IenW. Deze reeks wordt met terugwerkende
kracht overgeboekt naar IenW;
– een prijsbijstelling op basis van nacalculatie over 2022 (€ 30,7 miljoen).
In 2025 neemt het verplichtingenbudget met € 16,4 miljoen toe n.a.v. een
overboekingen vanuit artikel 11 naar artikel 13 voor de verkenning Oude Lijn
(€ 9,2 miljoen) en n.a.v. een BO MIRT 2022 besluit voor de verlening twee
sporen op Lage Zwaluwe waardoor de sporen geschikt worden gemaakt
voor 740 meter treinen (€ 7,2 miljoen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

24

Uitgaven
13.02 Exploitatie, onderhoud en vernieuwing
Dit artikelonderdeel is in 2023 verlaagd met € 18,7 miljoen. Dit wordt met
name veroorzaakt door de verwerking van het saldo 2022 (€ 42,4 miljoen),
een kasschuif van 2023 naar 2024 en 2025 (- € 76,6 miljoen), een overboeking
naar hoofdstuk XII (- € 8 miljoen), een overboeking vanuit artikel 17.07
ERTMS (€ 6,5 miljoen) en de verwerking van de nacalculatie prijsstijging van
2022 (€ 15,9 miljoen).
Saldo 2022
In 2023 is het voordelig saldo uit 2022 (€ 42,4 miljoen) technisch verwerkt.
Dit betekent dat er in 2022 € 42,4 miljoen minder is uitgegeven dat oorspron­
kelijk begroot. Dit is onder andere veroorzaakt door een lagere realisatie
voor onderhoud sporen Tweede Maasvlakte en een betaling van de BTW
gebruiksvergoeding die niet eind 2022 betaald is maar begin 2023. Het saldo
wordt in 2023 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van
de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.
Actualisatie programma exploitatie, onderhoud en vernieuwing
Naar aanleiding van het doorschuiven van productie door ProRail van 2023
naar 2024 en 2025 wordt € 76,6 miljoen vanuit 2023 doorgeschoven naar
2024 (€ 33,4 miljoen) en 2025 (€ 43,2 miljoen).
Overboeking naar HXII
De middelen voor de Tijdelijke subsidieregeling opstellen en rangeren
spoorgoederenvervoer 2023–2025 worden overgeboekt naar HXII. Het gaat
om € 8 miljoen. De middelen worden gerealiseerd op HXII.
Overboeking artikel 17.07 ERTMS
Conform de afspraak dat EOV kosten van beschikbare projecten in de eerst
komende begrotingsindiening na het afgeven van de realisatiebeschikking
worden overgeboekt van het aanlegprogramma naar beheer en onderhoud,
zijn de BOV-kosten ERTMS met betrekking tot de Toets-Visualisatietool naar
het programma EOV overgeheveld. Het gaat hierbij om € 11,8 miljoen,
waarvan € 6,5 miljoen in 2023 en € 5,3 miljoen in 2024.
Prijsbijstelling 2022
Dit betreft de nacalculatie op de toegekende prijsbijstelling tranche 2022 die
zijn overgeheveld naar de generieke investeringsruimte 11.04 van het
Mobiliteitsfonds. Vanuit de investeringsruimte zijn de artikelonderdelen
verhoogd met de nacalculatie prijsbijstelling 2022 (€ 15,9 miljoen).
13.03 Ontwikkeling
De verlaging van dit artikelonderdeel in 2023 met € 9 miljoen wordt voorna­
melijk veroorzaakt door de technische verwerking van het voordelige saldo
over 2022 (€ 142,2 miljoen), actualisatie programma ontwikkeling (€ 115 miljoen), actualisering programmering amendementen Mobiliteits­
fonds (- 138 miljoen), afrekening voorschotten ProRail (€ 41,2 miljoen),
overboekingen vanuit andere artikelen en artikelonderdelen
(€ 44,6 miljoen), een overboeking uit beleidsbegroting Hoofdstuk XII
(€ 9,6 miljoen) en een overboeking vanuit het Provinciefonds (€ 6,2 miljoen).
Saldo 2022
In 2023 is het voordelig saldo uit 2022 (€ 142,2 miljoen) technisch verwerkt.
Dit betekent dat in 2022 € 142,2 miljoen minder is uitgegeven dan oorspron­
kelijk begroot. Dit komt doordat de planning van de werkzaamheden binnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

25

de programma's en deelprojecten zijn geactualiseerd. De grootste saldom­
utaties van 2022 naar 2023 hebben plaatsgevonden bij de projecten in de
realisatiefase:
• Programma Overwegen (€ 46,5 miljoen);
• Spoorcapaciteit 2030 (€ 42,5 miljoen);
• Project Callandbrug (€ 17,5 miljoen);
• Behandelen en opstellen (€ 16,2 miljoen);
• Programma Fietsparkeren (€ 12,1 miljoen);
• Maaslijn (€ 11,7 miljoen).
Het saldo wordt in 2023 aan dit artikel toegevoegd, zodat de omvang van
de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.
Actualisatie programma ontwikkeling
De actualisatie van de programmering op artikel 13 leidt tot een afname van
€ 115 miljoen in 2023 op artikelonderdeel 13.03. Dit wordt veroorzaakt door
budgetneutrale schuiven op diverse onderdelen binnen artikel 13 en andere
artikelen met als tegenboeking de overprogrammering op artikelonderdeel
13.03. Hierbij gaat met name het om de volgende schuiven:
– De schuiven op artikel 11 (- € 194,3 miljoen in 2023) in het kader van de
actualisering van de budgetten voor de woningbouwopgave, voor
verschillende reserveringen (prijsstijgingen, compensatie Zeeland,
schuif voor TVOV en de UK terminal) en de verkenning OV verbinding
Amsterdam - Haarlemmermeer. Meerjarig neemt het budget over de
jaren 2024 tot en met 2027 toe met € 454 miljoen. Dit hangt samen met
de hiervoor genoemde schuiven op artikel 11 in 2023.
– Schuiven op artikel 13.02 (€ 76,6 miljoen in 2023) in het kader van de
actualisering van het productie programma van ProRail. Als gevolg
hiervan nemen de budgetten in 2024 (- € 33,4 miljoen) en 2025 (€ 43,2 miljoen) op 13.03 af.
– Schuif op artikel 14 (€ 0,2 miljoen in 2023) op HOV net Zuid Holland
Noord.
– Schuif op artikel 13.04 (€ 2,9 miljoen in 2023) op de programmering PPS.
Deze wordt in het juiste ritme gezet.
Verder zijn er binnen het aanlegprogramma en planning en studies actua­
lisaties in de programma's doorgevoerd die budgetneutraal zijn. Het gaat
voornamelijk om de volgende projecten binnen het aanlegprogramma
personenvervoer (13.03.01), waarbij de uitgavenplanning is aangepast aan
de recente planning van de werkzaamheden:
– Maaslijn (- € 66,1 miljoen in 2023);
– Spoorcapaciteit 2030 (- € 55,9 miljoen in 2023);
– Behandelen en opstellen (- € 31,7 miljoen in 2023);
– Fietsparkeren (- € 22,2 miljoen in 2023);
– Grensoverschrijdende spoorvervoer (€ 20,4 miljoen in 2023).
Binnen aanleg goederenvervoer (13.03.02) gaat het voornamelijk om de
volgende schuiven:
– Emplacement op orde (- € 10,6 miljoen in 2023): De uitgavenplanning is
aangepast aan de recente planning van de werkzaamheden.
– Kleine projecten goederenvervoer (- € 4,5 miljoen in 2023): De uitgaven­
planning is aangepast aan de recente planning van de werkzaamheden.
Binnen planning en studie personenvervoer (13.03.04) gaat het met name
om de volgende schuiven:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

26

–

–

Programma Overwegen (- € 38,8 miljoen in 2023): de planning van de
werkzaamheden zijn geactualiseerd en de uitgavenstroom is daarop
aangepast. In de jaren 2024 tot en met 2027 neemt het budget met per
saldo € 32 miljoen toe.
Kleine projecten personenvervoer (- € 7,6 miljoen in 2023): De uitgaven­
planning is aangepast aan de recente planning van de werkzaamheden.

Binnen planning en studie goederenvervoer (13.03.05) gaat het met name
om de volgende schuiven:
– 2de fase Maasvlakte (- € 8,4 miljoen in 2023): de planning van de
werkzaamheden zijn geactualiseerd en de uitgavenstroom is daarop
aangepast.
– Calandbrug (- € 3 miljoen in 2023): de planning van de werkzaamheden
zijn geactualiseerd en de uitgavenstroom is daarop aangepast.
Actualisering programmering amendementen Mobiliteitsfonds
Het betreft een technische kasschuif (- € 138 miljoen in 2023) naar aanleiding
van het verwerken van de amendementen op de Ontwerpbegroting 2023.
De dekking die genoemd werd in de amendementen stond niet in de juiste
jaren. Er is een technische kasschuif doorgevoerd om deze dekking in de
juiste jaren te zetten. De € 138 miljoen is verschoven naar 2026 t/m 2033.
Afrekening voorschotten ProRail
Dit betreft een terugbetaling van de voorschotten Prorail over de tweede
helft van 2022. Hierdoor wordt dit artikelonderdeel met € 41,2 miljoen
verhoogd.
Overboekingen andere artikelen en artikelonderdelen
Vanwege diverse overboekingen naar andere artikelen en artikelonderdelen
neemt het budget in 2023 met € 44,6 miljoen toe. De grootste overboekingen
zijn daarbij:
– overboekingen vanuit de reservering Woningbouwmiddelen op artikel
11.03 Reserveringen naar artikel 13 (€ 21 miljoen in 2023 en € 660 miljoen
cumulatief over de periode 2023-2033). Deze middelen zijn bedoeld voor
verkenningen op HU Den Bosch en OV en Wonen Utrecht. De middelen
zijn onderdeel van de BO MIRT afspraken 2022;
– een overboeking van de modaliteitspecifieke reservering op artikel 11.03
naar artikel 13 (€ 10 miljoen). Het bedrag wordt naar aanleiding van
een bestuursakkoord toegevoegd aan het budget voor toegankelijkheid
stations;
– een overboeking van artikel 11 naar artikel 13 (€ 4,3 miljoen) in verband
met een aanvraag van Prorail voor Schoon en Emissieloos Bouwen;
– een overboeking vanuit de reservering Lelylijn op artikel 11.03 naar
projectbudet Lelylijn op artikel 13 (€ 3 miljoen).
Overboeking HXII
Er vindt een overboeking plaats tussen HXII artikel 16 en het Mobiliteits­
fonds voor het programma Minder Hinder van € 10 miljoen in 2023. Dat
pakket is bedoeld om de toenemende overlast door omgeleide goederen­
treinendoor Zuid- en Oost-Nederland te beperken.
Overboeking Provinciefonds
Over de periode van 2023 tot en met 2028 is er € 6,2 miljoen per jaar
overgeboekt vanuit het Provinciefonds. Deze overboeking is verwerkt als
gevolg van ontvangen prijsbijstelling door BZK over de reeds terugge­
boekte decentralisatie-uitkering naar IenW. Deze reeks wordt met terugwer­
kende kracht overgeboekt naar IenW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

27

13.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS
In de jaren 2024 t/m 2027 neemt dit artikelonderdeel toe met € 57,3 miljoen.
Dit komt door de actualisering van de programmering. De middelen zijn
naar voren gehaald als gevolg van de actuele programmering op het
contract Infraspeed. De middelen stonden in zijn geheel in het kasjaar 2031.
Aangezien de middelen bestemd zijn voor de jaren 2024 t/m 2031 is een deel
van de middelen middels een kasschuif naar voren gehaald.
13.09 Ontvangsten
Het artikelonderdeel is in 2023 met € 67,2 miljoen verhoogd. Dit wordt met
name veroorzaakt door de afrekening voorschotten ProRail (€ 42,7 miljoen)
en de technische verwerking van het saldo over 2022 (€ 25,5 miljoen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

28

3.4 Artikel 14 Regionaal, lokale infrastructuur
Budgettaire gevolgen van uitvoering
Tabel 8 Budgettaire gevolgen van uitvoering art.14 Regionale infrastructuur en bereikbaarheidsprogramma's
(bedragen x € 1.000)
14

Regionale infrastructuur en bereikbaarheids­ Ontwerp- Mutaties
Vast- Mutaties Stand 1e
programma's
begroting via NvW gestelde
1e
suppleenbegroting
2023 (1)
suppletoire
amende­
2023
toire begroting
menten (3)=(1+2) begroting (5)=(3+4)
(2)
(4)

Mutatie
2024

Mutatie
2025

Mutatie
2026

Verplichtingen

2.677

12.500

15.177

1.092

16.269

Uitgaven

3.290

‒ 10.899

‒ 7.609

18.045

10.436

1.992

3.347

‒ 21.971

Regionale infrastructuur

3.290

‒ 10.899

‒ 7.609

18.037

10.428

1.992

3.347

‒ 21.971

14.01.02 Planning en studies prg reg/lok

2.677

6.601

9.278

496

9.774

0

241

‒ 17.500 ‒ 16.887

1.992

3.106

Mutatie
2027

waarvan juridisch verplicht
14.01

14.01.03 Aanleg reg/lok

17.541

654

Bereikbaarheidsprogramma's

8

8

14.03.01Concrete bereikbaarheidsprojecten

5

5

14.03.02Regionaal Mobiliteitsprojecten

2

2

14.03.03Ruimtelijke economisch programma

1

1

Ontvangsten

42

42

14.09

42

42

14.03

Ontvangsten

613

‒ 21.971

Toelichting
Uitgaven
14.01 Regionale Infrastructuur
Het artikelonderdeel wordt in 2023 met € 18 miljoen verhoogd. Dit is met
name het gevolg van de actualisering programmering amendementen
Mobiliteitsfonds (€ 17,5 miljoen), de technische verwerking van het saldo
over 2022 (€ 0,3 miljoen) en actualisatie van het programma grote regionaal/
lokale projecten (€ 0,2 miljoen).
Actualisering programmering amendementen Mobiliteitsfonds
Het betreft een technische kasschuif (€ 17,5 miljoen) naar aanleiding van
het verwerken van de amendementen op de Ontwerpbegroting 2023. De
dekking die genoemd werd in de amendementen stond niet in de juiste
jaren. Er is een technische kasschuif doorgevoerd om deze dekking in de
juiste jaren te zetten. De € 17,5 miljoen is uit 2026 naar 2023 geschoven.
Saldo 2022
Dit artikelonderdeel wordt in 2023 met € 0,3 miljoen verhoogd als gevolg
van de technische verwerking van het saldo over 2022. Dit betekent dat in
2022 € 0,5 miljoen minder is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Het
saldo wordt in 2023 toegevoegd op het arktikelonderdeel.
Actualisatie programma
Om de aanlegbudgetten aan te laten sluiten op de actuele programmering
zijn middelen naar voren geschoven op grote regionaal/lokale projecten. Dit
betreft een schuif op het hoogwaardig openbaar vervoer (HOV) netwerk
Zuid-Holland Noord waarbij € 5,3 miljoen uit het jaar 2026 naar 2023
(€ 0,2 miljoen), 2024 (€ 2 miljoen) en 2025 (€ 3,1 miljoen) verschoven wordt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

29

3.5 Artikel 15 Hoofdvaarwegennet
Budgettaire gevolgen van uitvoering
Tabel 9 Budgettaire gevolgen van uitvoering art. 15 Hoofdvaarwegennet (bedragen x € 1.000)
15

Hoofdvaarwegennet

Ontwerp- Mutaties
Vast- Mutaties Stand 1e
begroting via NvW gestelde
1e
suppleenbegroting
2023 (1)
suppletoire
amende­
2023
toire begroting
menten (3)=(1+2) begroting (5)=(3+4)
(2)
(4)

Mutatie
2024

Mutatie
2025

Mutatie
2026

Mutatie
2027

Verplichtingen

1.286.102

1.286.102

‒ 19.359 1.266.743

62.275

‒ 26.331

‒ 63.807

‒ 69.789

Uitgaven

1.351.229

1.351.229

22.298 1.373.527

‒ 4.624

‒ 23.188

2.783

10.620

Exploitatie

10.152

10.152

81

10.233

79

77

77

77

- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

10.152

10.152

81

10.233

79

77

77

77

Onderhoud en vernieuwing

591.958

591.958

‒ 49.598

542.360

‒ 12.538

33.959

39.975

28.603

455.603

455.603

‒ 12.436

443.167

4.083

3.909

1.290

1.266

454.710

454.710

‒ 16.522

438.188

4.083

3.909

1.290

1.266

136.355

136.355

‒ 37.162

99.193

‒ 16.621

30.050

38.685

27.337
‒ 21.210

waarvan juridisch verplicht
15.01
15.02

15.02.01Onderhoud
- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS
15.02.04Vernieuwing
- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

1

1

219.577

219.577

51.651

271.228

5.385

‒ 58.301

‒ 46.581

15.03.01Aanleg

139.535

139.535

‒ 40.251

99.284

18.963

6.058

‒ 7.766

‒ 5.414

15.03.02Planning en studies

70.642

70.642

91.468

162.110

‒ 12.092

‒ 67.956

‒ 42.164

‒ 18.672

8.019

8.019

‒ 428

7.591

14

15

10

9

9.400

9.400

434

9.834

‒ 1.486

3.597

3.349

2.876

15.03

Ontwikkeling

- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS
15.03.03Optimalisering gebruik

1

15.04

Geïntegreerde contractvormen/PPS

117.961

117.961

18.459

136.420

1.400

50

8.366

2.196

15.06

Netwerkgebonden kosten HVWN

411.581

411.581

1.705

413.286

1.050

1.027

946

954

353.302

353.302

1.241

354.543

790

766

682

685

353.302

353.302

1.241

354.543

790

766

682

685

58.279

58.279

464

58.743

260

261

264

269

58.279

58.279

464

58.743

260

261

264

269

Ontvangsten

5.587

5.587

42.830

48.417

1.636

1.315

40

‒ 249

15.09

5.587

5.587

42.830

48.417

1.636

1.315

40

‒ 249

15.06.01Apparaatskosten RWS
- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS
15.06.02Overige netwerkgebonden kosten
- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS
Ontvangsten

Toelichting
Verplichtingen
De verlaging van het verplichtingenbudget in 2023 met € 19,4 miljoen wordt
voornamelijk veroorzaakt door:
– De technische verwerking van het saldo 2022 (€ 107,8 miljoen);
– De actualisatie van de programmering (- € 143,6 miljoen): Door de
schuiven op VenR (- € 77,3 miljoen) en PUV-schuiven (- € 66,3 miljoen).
Restant betreffen separate kleine verschuivingen;
– Aanvullend budget project Nieuwe Sluis Terneuzen ( € 19,1 miljoen)
vanwege extra kosten in het kader van PFAS en bodemsanering.
– Diverse overboekingen van en naar ministeries (- € 16,6 miljoen):
Waarvan een betaling van € 20,2 miljoen aan het Ministerie van
Financiën voor de verrekening van de herstelmaatregelen hoogwater
Lumburg en een betaling van € 3,3 miljoen vanuit het ministerie van
Economische Zaken en Klimaat voor het in 2022 vastgestelde
Programma Noordzee. Daarnaast draagt het ministerie van IenW
€ 0,9 miljoen bij aan EZK ten behoeve van onderzoeksprojecten op het
gebied van VenR.;
– Diverse overboekingen over artikelen (€ 3,3 miljoen): Waaronder een
overboeking voor aanvulling van de opdracht Verruiming Twenteka­
nalen fase II (€ 1,8 miljoen);

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

30

–

–

Diverse overboekingen tussen het MF en de beleidsbegroting HXII (€ 2,6 miljoen): Dit betreft extra middelen voor de Kustwacht
(€ 2,7 miljoen), de bekostiging van het project Digitale Transport
Strategie (- € 1,7 miljoen), de bekostiging van de doorlopende betaal­
verplichting voor Topsector Logistiek (- € 2,2 miljoen) en de bekostiging
van extra benodigd Beleidsondersteuning en Advies RWS (€ 1,1 miljoen).
Nacalculatie prijsbijstelling 2022 (€ 7,9 miljoen). Dit betreft de nacalcu­
latie op de toegekende prijsbijstelling tranche 2022 die zijn overgeheveld
naar de generieke investeringsruimte 11.04 van het Mobiliteitsfonds.
Vanuit de investeringsruimte zijn de artikelonderdelen verhoogd met
de nacalculatie prijsbijstelling 2022.

Uitgaven
15.02 Onderhoud en Vernieuwing
Dit artikelonderdeel wordt in 2023 met € 49,6 miljoen verlaagd. De belang­
rijkste mutaties op dit artikelonderdeel zijn: de verwerking van het saldo
2022 (€ 39,6 miljoen), actualisatie van de programmering (- € 73 miljoen),
een overboeking naar het Ministerie van Financiën (- € 20,2 miljoen), de
verwerking van de nacalculatie prijsbijstelling 2022 (€ 4,2 miljoen), een
overboeking naar EZK (- € 0,9 miljoen), en een overboeking naar artikel 12 (€ 0,3 miljoen).
Saldo 2022
Dit artikelonderdeel wordt in 2023 met € 39,6 miljoen verhoogd als gevolg
van de technische verwerking van het saldo over 2022. Dit betekent dat in
2022 € 39,6 miljoen minder is uitgegeven dan oorspronkelijk was begroot.
Het saldo wordt in 2023 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de
omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.
Actualisatie programma
Om de budgetten voor het programma vervanging en renovatie aan te laten
sluiten op de huidige programmering is er € 73 miljoen vanuit 2023,
€ 18,2 miljoen vanuit 2024 en € 7 miljoen vanuit 2032 naar de jaren 2023 tot
en met 2027 geschoven. Dit is het resultaat van de volgende schuiven:
– De kasraming voor de beleidsreservering VenR is geactualiseerd. Dit
heeft geleid tot vertraagde planning, waardoor er € 73,4 miljoen van 2023
en € 18,5 miljoen van 2024 naar de jaren 2025-2027 wordt geschoven,
met een respectievelijke reeks van € 30 miljoen, € 38 miljoen en
€ 24 miljoen;
– Naar huidige inzichten is een actualisatie gemaakt van de program­
mering van het realisatieprogramma RWS. Dit heeft geleid tot
vertraagde planning in verschillende projecten, met name het project
Krammersluizen. Dit heeft ertoe geleid dat er middelen (€ 7 miljoen) uit
2032 naar de jaren 2023-2027 worden geschoven.
Nacalculatie prijsbijstelling 2022
Dit betreft de nacalculatie op de toegekende prijsbijstelling tranche 2022 die
zijn overgeheveld naar de generieke investeringsruimte 11.04 van het
Mobiliteitsfonds. Vanuit de investeringsruimte zijn de artikelonderdelen
verhoogd met de nacalculatie prijsbijstelling 2022. Voor artikelonderdeel
15.02 betreft dit een ophoging van € 4,2 miljoen in 2023 en € 21,4 miljoen
cumulatief over de jaren 2023 t/m 2027.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

31

Overboeking naar artikel 12
Dit is een opdracht om de realisatiefase (beslismoment 2) van het VenRproject A7-draaibruggen Den Oever te starten en daarmee de te realiseren
definitieve voorkeursvariant (VKA). Zodoende gaat er € 0,3 miljoen budget
van VenR vaarwegen naar VenR wegen op artikel 12.
Overboeking ministeries
– Er wordt € 20,2 miljoen overgeboekt naar de generale middelen bij het
Ministerie van Financiën. Het gaat om de verrekening van de middelen
voor de herstelmaatregelen n.a.v. de schade door het hoogwater van juli
2021 in Limburg. De maatregelen om de schade als gevolg van het
hoogwater te herstellen zijn uitgevoerd. Het bedrag wat resteert wordt
teruggeboekt naar de generale middelen.
– Het ministerie van IenW draagt € 0,9 miljoen bij aan EZK ten behoeve
van onderzoeksprojecten op het gebied van VenR.
15.03 Ontwikkeling
Het artikelonderdeel wordt in 2023 per saldo met € 51,7 miljoen verhoogd.
De belangrijkste mutaties op dit artikelonderdeel zijn: verwerking van het
saldo 2022 (€ -10,9 miljoen), extra ontvangsten bijdragen derden
(€ 14,5 miljoen), actualisering van de programmering (€ 42,5 miljoen),
overboekingen naar EZK (€ 3,5 miljoen), overboeking over artikelen
(€ 3,2 miljoen), overboekingen van het MF naar HXII (- € 2,6 miljoen) en de
verwerking van de nacalculatie prijsbijstelling 2022 (€ 1,5 miljoen)
Saldo 2022
Dit artikelonderdeel wordt in 2023 met € 10,9 miljoen verlaagd als gevolg
van de technische verwerking van het saldo over 2022. Dit betekent dat in
2022 € 10,9 miljoen meer is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Het
saldo wordt in 2023 van dit artikelonderdeel afgetrokken, zodat de omvang
van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.
Bijdragen derden
Dit artikelonderdeel wordt in 2023 met € 14,5 miljoen verhoogd. Dit is
voornamelijk de oorzaak van:
– Nieuw Sluis Terneuzen: Er zijn extra ontvangsten vanuit Vlaanderen
binnengekomen in de vorm van incidentele bijdrage ten behoeve van
prijsherzieningen (€ 10 miljoen);
– Totaal Waal/Toekomstvisie (€ 4,2 miljoen):Dit komt omdat de EUsubsidie voor overnachtingshaven Spijk hoger is dan gepland.
Actualisatie programma
De actualisatie van de programmering op artikel 15 leidt tot een toename
van € 42,5 miljoen in 2023 op artikelonderdeel 15.03. Dit wordt veroorzaakt
door budgetneutrale schuiven op diverse onderdelen binnen artikel 15 en
andere artikelen met als tegenboeking de overprogrammering op artike­
londerdeel 15.03. Hierbij gaat het om de volgende schuiven:
– De bovengenoemde schuif op vervanging en renovatie (€ 73 miljoen in
2023);
– De schuiven doorgevoerd op geïntegreerde contractvormen (15.04) van
€ 2,7 miljoen in 2023;
– De schuiven op artikel 11 voor vaarwegen (- € 31,2 miljoen in 2023);
– De schuif naar artikel 17.06 (€ 0,5 miljoen in 2023);
– De schuif op de ontvangsten 15.09 (- € 2,4 miljoen in 2023).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

32

Verder zijn er binnen het aanlegprogramma en planning en studies actua­
lisaties in de programma's doorgevoerd die budgetneutraal zijn. Het gaat
om de volgende projecten binnen het aanlegprogramma (15.03.01):
– Toekomst Visie Waal (€ 17,6 miljoen in 2023): door de sterk gestegen
staalprijzen zijn er bepaalde wijzigingen in het contract waardoor de
uitgaven eerder plaatsvinden. Budget uit de jaren 2024 (€ 6,6 miljoen),
2026 (€ 0,5 miljoen) en 2028 (€ 10,5 miljoen) worden naar 2023
geschoven;
– Twentekanalen fase 2 (€ 46 miljoen in 2023): door de stijging van de
huidige staalprijzen krijgt het staal-intensieveproject Verruiming Twente­
kanalen fase 2 te kampen met een forse exogene tegenvaller, hierdoor
schuift er budget naar 2023;
– Regeling Kademuren (- € 4,7 miljoen in 2023): Betreft actualisatie van
de kasreeks op basis van de eerste beschikkingen en verwachting.
Budget uit 2022 en 2023 wordt naar de jaren 2024-2027 geschoven.
– Nieuw Sluis Terneuzen (€ 17,3 miljoen in 2023): In 2023 zal er meer werk
en daardoor ook hogere uitgaven optreden i.v.m. opruimen van onder
andere met PFAS vervuilde gronden en ondergrondse onverwachte
obstakels. Budget uit de jaren 2024 (€ 12,9 miljoen) en 2025
(€ 4,3 miljoen) wordt naar 2023 geschoven.;
– Lemmer-Delfzijl 2: De prognose is gebaseerd op de huidige voorkeurs­
variant waarvan de kosten fors hoger liggen dan het beschikbaar budget.
Er moet nog ingestemd worden met de nieuwe voorkeursvariant.
Hierdoor vertraagd het project en daarmee de kasreeks. Er is budget van
het jaar 2023 (€ 13,3 miljoen) en het jaar 2025 (€ 4,5 miljoen) naar de
jaren 2024 (€ 10,2 miljoen) en 2026 (€ 7 miljoen) geschoven.
Binnen planning en studies 15.03.02 gaat het om de volgende schuiven:
– Vaarweg IJsselmeer (- € 17 miljoen in 2023): Er wordt vertraging van
de uitvoering verwacht vanwege stikstof. De voorgestelde kasschuif is
om het budget beter aan te sluiten op de te verwachte projectplanning.
Er worden middelen van 2023 (- € 17 miljoen) en 2024 (- € 12,6 miljoen)
geschoven naar respectievelijk 2029 en 2030;
– Reservering Kornwerderzand (- € 20 miljoen in 2023): Er wordt vertraging
van de uitvoering verwacht. De voorgestelde kasschuif is om het budget
beter aan te laten sluiten op de te verwachte projectplanning. Er worden
middelen van 2023 (- € 20 miljoen) en 2024 (- € 50 miljoen) geschoven
naar de jaren 2025 (€ 12,2 miljoen, 2026 (€ 30 miljoen) en 2027
(€ 27,8 miljoen);
– Reservering Areaalgroei (- € 20,7 miljoen in 2023): Door middel van de
voorgestelde kasschuif wordt het budget naar achteren geschoven en
verdeeld over de jaren 2028-2036;
– Reservering Wilhelminakanaal (- € 11,5 miljoen in 2023): Dit betreft de
actualisatie van de kasreeks. Er worden middelen van 2023 (€ 11,5 miljoen), 2024 (- € 18 miljoen) en 2025 (- € 7,8 miljoen) geschoven
naar de jaren 2026 (€ 14,4 miljoen) en 2027 (€ 22,9 miljoen).
Overboeking EZK
Er vinden twee overboekingen plaats vanuit het Ministerie van
Economische Zaken en Klimaat naar het MF (€ 3,5 miljoen), waarvan
€ 3,3 miljoen ten grondslag ligt aan het in 2022 vastgestelde Programma
Noordzee. Het gaat om opdrachtgeverschap en beleidsformulering vanuit
DGLM en coördinerende en uitvoerende taken door RWS (uitrol maatregel­
enpakket inclusief beheertaken), die voortvloeien uit de realisatie van
windenergie op zee voor 2030 en de impact op de veiligheid van de
zeescheepvaart.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

33

Overboeking over artikelen
Er vinden drie overboekingen plaats naar dit artikelonderdeel van in totaal
(€ 3,2 miljoen). Deze bestaan uit:
– Een overboeking voor de opdracht aanvullende Verruiming Twenteka­
nalen fase II (€ 1,8 miljoen) afkomstig van DGLM;
– Een overboeking van artikel 11 (€ 0,8 miljoen) ten aanzien van een deel
van de uitname van het BO MIRT pakket GVV;
– Een overboeking in het kader van de opdracht aan RWS voor het
uitvoeren van de MIRT-project Verkenning brug Kootstertille
(€ 0,6 miljoen).
Overboekingen HXII
In 2023 gaat er ‒ € 5,3 miljoen vanuit het MF via overboekingen naar HXII
toe en wordt er € 2,7 miljoen vanuit HXII naar het MF overgeboekt. Deze
middelen worden voornamelijk ingezet voor de bekostiging van de
volgende projecten:
– Voor de bijdrage vanuit IenW aan de Kustwacht voor het aanpakken van
de disbalans tussen middelen en opdrachten wordt vanuit het IenW
brede beeld € 2,7 miljoen toegevoegd aan het budget voor de Kustwacht
op artikel 15. De middelen worden door de Kustwacht ingezet voor het
in balans brengen van middelen en benodigdheden voor bedrijfs­
voering, handhaving, security en dienstverlening.
– Voor bekostiging van het project Digitale Transport Strategie gaat er
budget naar artikel 18 van HXII toe (- € 1,7 miljoen);
– Voor bekostiging van de doorlopende betaalverplichting van Topsector
Logistiek (TSL) wordt het benodigde budget overgeboekt naar artikel
18 van HXII (- € 2,2 miljoen);
– Voor bekostiging van extra benodigd Beleidsondersteuning en Advies
(BOA) RWS wordt budget overgeboekt naar artikel 18 van HXII (€ 1,1 miljoen).
Nacalculatie prijsbijstelling 2022
Dit betreft de nacalculatie op de toegekende prijsbijstelling tranche 2022 die
zijn overgeheveld naar de generieke investeringsruimte 11.04 van het
Mobiliteitsfonds. Vanuit de investeringsruimte zijn de artikelonderdelen
verhoogd met de nacalculatie prijsbijstelling 2022. Voor artikelonderdeel
15.03 betreft dit een ophoging van € 1,5 miljoen in 2023 en € 11,5 miljoen
cumulatief over de jaren 2023 t/m 2027.
Nieuwe Sluis Terneuzen
In 2024 wordt het budget op dit artikelonderdeel met € 14,4 miljoen
verhoogd met aanvullend budget voor het project Nieuwe Sluis Terneuzen
i.v.m. extra kosten PFAS. Er is PFAS aangetroffen in het werkgebied van
project Nieuwe Sluis Terneuzen. Specifieke partijen grond en baggerspecie
zijn i.v.m. PFAS apart afgevoerd. Dit leidt tot hogere kosten waardoor
aanvullend budget benodigd is.
15.04 Geïntegreerde contractvormen
Het artikelonderdeel wordt in 2023 per saldo met € 18,5 miljoen verhoogd.
De belangrijkste mutaties op dit artikelonderdeel zijn: de verwerking van
het saldo 2022 (€ 20,2 miljoen) en de actualisatie van de programmering
(€ -2,7 miljoen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

34

Saldo 2022
Dit artikelonderdeel wordt in 2023 met € 20,2 miljoen verhoogd als gevolg
van de technische verwerking van het saldo over 2022. Dit betekent dat in
2022 € 20,2 miljoen minder is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Het
saldo wordt in 2023 bij dit artikelonderdeel in opgeteld, zodat de omvang
van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.
Actualisatie programma
Om de budgetten voor geïntegreerde contractvormen aan te laten sluiten
op de actuele programmering is er € 2,7 miljoen van 2023 naar latere jaren
toe geschoven. Dit is het gevolg van de volgende schuiven:
– Zeetoegang IJmond (€ -25,9 miljoen) en Selectieve onttrekking
Zeetoegang IJmond (€ 24,5 miljoen): Betreft een tegenvaller en overhe­
veling tussen Zeetoegang Ijmond en Selectie Onttrekking doordat de
realisatiefase van Zeesluis IJmuiden zijn einde nadert. Hier vloeien een
aantal zaken uit voort waarvan het logischer is dat de beheersing de
komende jaren bij het team van Selectieve Onttrekking komt te liggen.
Dit zijn verplichtingen die nog voortvloeien uit de realisatie van Zeesluis
IJmuiden, maar niet eerder kunnen worden uitgevoerd dan tijdens of na
de realisatie van het project Selectieve Onttrekking.
– Overige schuiven (€ 1,3 miljoen).
15.09 Ontvangsten
De ontvangsten worden in 2023 per saldo met € 42,8 miljoen verhoogd. Dit
heeft drie oorzaken. Ten eerste zijn er via de bijdragen derden meer
ontvangsten binnengekomen (€ 19,1 miljoen). Dit komt voornamelijk door
de extra ontvangsten in het kader van verkeersbegeleiding VBS tarief
(€ 4,6 miljoen), de bijdrage vanuit Vlaanderen bij het project Nieuwe Sluis
Terneuzen (€ 10 miljoen) en een EU-subsidie bij het project Twentekanalen
voor de overnachtingshaven Spijk (€ 4,2 miljoen). Ten tweede hebben er
budgettair neutrale ontvangstenschuifen plaatsgevonden van in totaal
‒ € 2,4 miljoen.
Tot slot is er op het Hoofdvaarwegennet in 2023 een hogere ontvangst door
de technische verwerking van het saldo over 2022 (€ 26,1 miljoen). Dit komt
met name door:
– Een lagere ontvangst in 2022 op het project Ontvangsten Zeetoegang
IJmond (42,2 miljoen);
– Een hogere ontvangst in 2022 ten behoeve van het VBS-tarief
(€ 4,6 miljoen;
– Een hogere ontvangst in 2022 ten aanzien van het project Nieuwe Sluis
Terneuzen (€ 10 miljoen);
– Overige ontvangsten (€ 1,8 miljoen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

35

3.6 Artikel 17 Megaprojecten Verkeer en Vervoer
Budgettaire gevolgen van uitvoering
Tabel 10 Budgettaire gevolgen van uitvoering art. 17 Megaprojecten verkeer en vervoer (bedragen x € 1.000)
17

Megaprojecten Verkeer en Vervoer

Ontwerp- Mutaties
Vast- Mutaties Stand 1e
begroting via NvW gestelde
1e
suppleenbegroting
2023 (1)
suppletoire
amende­
2023
toire begroting
menten (3)=(1+2) begroting (5)=(3+4)
(2)
(4)

Mutatie
2024

Mutatie
2025

Mutatie
2026

Mutatie
2027

Verplichtingen

857.315

27.545 884.860

287.446 1.172.306

898.342 ‒ 244.146

121.485

145.890

Uitgaven

399.662

27.545 427.207

‒ 77.374

‒ 7.105

165.284

76.347

95.231

8

14

94.375

349.833

waarvan juridisch verplicht
17.06

Project Mainportontwikkeling Rotterdam

799

799

888

1.687

201

112

17.07

ERTMS

46.074

46.074

‒ 22.356

23.718

‒ 3.849

18

17.07.01 Aanleg ERTMS

44.864

44.864

‒ 23.283

21.581

‒ 4.690

18

1.210

1.210

927

2.137

841

17.07.02 Planning en studies ERTMS
17.08

Zuidasdok

183.980

27.545 211.525

‒ 41.995

169.530

‒ 4.588

164.793

76.310

17.10

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer

168.809

168.809

‒ 13.911

154.898

1.131

361

29

842

162.118

162.118

‒ 2.780

159.338

56.921

54.355

37.029

26.842

17.10.01 Aanleg PHS
17.10.02 Planning en studies PHS

6.691

6.691

‒ 11.131

‒ 4.440

‒ 55.790

‒ 53.994

‒ 37.000 ‒ 26.000

Ontvangsten

56.232

27.545

83.777

‒ 3.177

80.600

‒ 38.209

‒ 27.695

‒ 38.338

‒ 1.800

17.09

56.232

27.545

83.777

‒ 3.177

80.600

‒ 38.209

‒ 27.695

‒ 38.338

‒ 1.800

Ontvangsten

Toelichting
Verplichtingen
De verplichtingenophoging van € 287,4 miljoen in 2023 wordt voornamelijk
veroorzaakt door:
– Het ophogen van het verplichtingenkader in 2023 met € 236,4 miljoen
als gevolg van verplichtingenschuiven. De aard van de verplichtingens­
chuiven hangen vaak samen met de actualisatie van de programma's.
Die zijn nader toegelicht onder de uitgaven;
– De technische verwerking van het saldo over 2022 (€ 10,1 miljoen). Dit
betekent dat het verplichtingenbudget via het saldo van 2022 naar 2023
is geschoven. Dit komt met name door overschotten. De saldomutaties
zijn nader toegelicht onder de uitgaven.
Uitgaven
17.07 ERTMS
De verlaging van het artikelonderdeel in 2023 van € 22,4 miljoen is hoofd­
zakelijk het gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2022 (€ 20,5 miljoen), een overboeking tussen artikelen (- € 6,5 miljoen) en de
afrekening voorschotten ProRail (€ 3,2 miljoen).
Saldo 2022
In 2023 is het saldo uit 2022 technisch verwerkt (- € 20,5 miljoen). Dit
betekent dat in 2022 € 20,5 miljoen meer is uitgegeven dan oorspronkelijk
begroot. De hogere realisatie in 2022 wordt veroorzaakt doordat eind mei
een subsidiebeschikking is afgegeven voor de ontwikkel- en testfase van
project Aanbesteding Snellere Aanpak ERTMS (ASAP). Dit project was niet
in de raming voor het jaar 2022 opgenomen. Daarnaast heeft in april 2022
de definitieve gunning voor de systeemleverancier van het Central Safety
System (CSS) plaatsgevonden. Dit heeft geleid tot hogere uitgaven in 2022
dan gepland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

36

Overboeking tussen artikelen
Conform de afspraak dat EOV kosten van beschikbare projecten in de eerst
komende begrotingsindiening na het afgeven van de realisatiebeschikking
worden overgeboekt van het aanlegprogramma naar beheer en onderhoud,
zijn de EOV-kosten ERTMS met betrekking tot de Toets-Visualisatietool naar
het programma EOV overgeheveld. Het gaat hierbij om in totaal
€ 11,9 miljoen, waarvan € 6,5 miljoen in 2023 en € 5,3 miljoen in 2024.
Afrekening voorschotten ProRail
Het betreft hier de terugbetaling van de te hoge bevoorschotting aan ProRail
van het 2e halfjaar in 2022. Dit wordt in 2023 als ontvangst verantwoord.
Om het uitgavenbudget in stand te houden worden tegelijkertijd de
uitgaven met € 3,2 miljoen opgehoogd.
17.08 Zuidasdok
Het budget op dit artikelonderdeel is in 2023 met € 42 miljoen verlaagd. Dit
wordt met name veroorzaakt door de technische verwerking van het saldo
over 2022 (€ 36,2 miljoen) en actualisatie van het programma (€ 79,4 miljoen in 2023).
Saldo 2022
In 2023 is het voordelig saldo uit 2022 (€ 36,2 miljoen) technisch verwerkt.
Dit betekent dat in 2022 € 36,2 miljoen minder is uitgegeven dan oorspron­
kelijk begroot. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door overschotten als
gevolg van verschuiven van gunning van deelproject Openbaar Vervoer
Terminal 2 naar 2023.
Overboeking vanuit artikel 11 verkenningen inzake gunning knooppunten
De Nieuwe Meer
In de MIRT-brief van november 2022 (Kamerstukken 36 200 A-9) is gemeld
dat het project knooppunten De Nieuwe Meer voorlopig zou worden gegund
en dat ten opzichte van de prognose in de Eerste Halfjaarraportage 2022
aanvullend circa € 100 miljoen benodigd is voor de gunning. Tevens is
gemeld dat in de Voorjaarsnota 2023 de gevolgen worden afgewikkeld met
inachtneming van de afspraken uit de afsprakenlijst. Met de regio
Amsterdam worden afspraken gemaakt over de financiële bijdrage vanuit
de regio Amsterdam. Met inachtneming van de bestuurlijke afspraken en
vooruitlopend op de bijdrage van de regio, is in 2036 € 99 miljoen
overgeboekt vanuit artikel 11.01 Verkenningen OV Amsterdam-Haarlem­
mermeer en toegevoegd aan artikel 12 (€ 47 miljoen inzake knooppunten)
en artikel 17 (€ 52 miljoen inzake Zuidasdok). Bij de Ontwerpbegroting 2024
worden de kas- en verplichtingenreeks in het juiste ritme geplaatst. De
bijdrage van de regio wordt later hiermee verrekend.
Actualisatie programma
De actualisatie van het programma zorgt voor een verlaging van het
kasbudget met € 79,4 miljoen in 2023 en met € 6 miljoen in 2024. Dit bedrag
(€ 85,3 miljoen) is naar latere jaren geschoven. Daarnaast is uit de jaren
2030-2035 per saldo juist € 390,3 miljoen naar de periode 2025-2029
geschoven. De schuiven worden voornamelijk veroorzaakt door actuali­
saties van planningen voor de OV-Terminal 1,2 en 3 en vanwege de aanbe­
stedingen Knooppunt De Nieuwe Meer en voorbereidingen op de start
aanbestedingen van Tunnel A10 en Knooppunt Amstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

37

17.10 Programma Hoogfrequent Spoorvervoer
De verlaging van het artikelonderdeel in 2023 van € 13,9 miljoen wordt met
name veroorzaakt door de technische verwerking van het saldo over 2022
(- € 34,2 miljoen) en de afrekening voorschotten ProRail (€ 19,8 miljoen).
Saldo 2022
In 2023 is het nadelig saldo uit 2022 (- € 34,9 miljoen) technisch verwerkt.
Dit betekent dat in 2022 € 34,9 miljoen meer is uitgegeven dan oorspron­
kelijk begroot. Op de projecten is per saldo € 2,2 miljoen meer uitgegeven.
Er stond een overprogrammering van € 32,7 miljoen op dit artikelonderdeel,
waardoor het nadelig saldo op € 34,9 miljoen is uitgekomen.
Afrekening voorschotten ProRail
Het betreft de terugbetaling van de te hoge bevoorschotting aan ProRail
over de tweede helft van 2022. In lijn met comptabele wetgeving wordt dit
in 2023 als ontvangst verantwoord. Om het uitgavenbudget in stand te
houden worden tegelijkertijd de uitgaven opgehoogd.
In de jaren 2023 tot en met 2027 vinden er overboekingen plaats van het
planstudiebudget naar het aanlegbudget. Dit heeft te maken een
faseovergang van planuitwerking naar realisatie van de deelprojecten
Nijmegen en West-entree. In 2023 gaat het om een bedrag van € 10 miljoen,
in 2024 om € 49 miljoen, in 2025 om € 54,1 miljoen, in 2026 om € 37 miljoen
en in 2027 om € 26 miljoen.
17.09 Ontvangsten
De lagere ontvangsten van € 3,2 miljoen in 2023 wordt voornamelijk
veroorzaakt door actualisatie van de ontvangsten (- € 36 miljoen), de
technische verwerking van het saldo over 2022 (€ 9,7 miljoen) en terugbe­
talingen van ProRail (€ 23,4 miljoen).
Saldo 2022
In 2023 is het saldo uit 2022 (€ 9,7 miljoen) technisch verwerkt. Dit betekent
dat in 2022 € 9,7 miljoen minder is ontvangen dan oorspronkelijk begroot.
Dit wordt onder andere veroorzaakt doordat een bijdrage van de gemeente
Amsterdam en de stadsregio Amsterdam is gekoppeld aan de daadwerke­
lijke uitgaven. Door de lagere uitgaven in 2022 zijn de ontvangsten
neerwaars bijgesteld met € 5 miljoen en doorgeschoven naar 2023 en
verder. Daarnaast wordt het ontvangstenbudget opgehoogd met
€ 4,8 miljoen naar aanleiding van EU subsidies die in 2022 werden verwacht,
maar niet in 2022 zijn ontvangen. De verwachte ontvangsten schuiven
daardoor door naar 2023.
Actualisatie ontvangsten
Bij de 1e suppletoire begroting is de raming van de ontvangsten Zuidasdok
geactualiseerd. Het gaat hierbij om een correctieverdeling van de
ontvangsten tussen Amsterdam en de Stadsregio Amsterdam. De cijfers
zijn geactualiseerd op basis van de meest recente overeenkomsten met de
gemeente en stadsregio. Er schuift in de jaren 2023-2027 per saldo
€ 142,2 miljoen naar latere jaren.
Afrekening voorschotten ProRail
Het betreft hier de terugbetaling van de te hoge bevoorschotting aan ProRail
van het 2e haljaar 2022 (€ 23,4 miljoen). In lijn met CW2001 wordt dit in 2023
als ontvangst verantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

38

3.7 Artikel 18 Overige uitgaven en ontvangsten
Budgettaire gevolgen van uitvoering
Tabel 11 Budgettaire gevolgen van uitvoering art. 18 Overige uitgaven en ontvangsten (bedragen x € 1.000)
18

Overige uitgaven en ontvangsten

Ontwerp- Mutaties
Vast- Mutaties Stand 1e
begroting via NvW gestelde
1e
suppleenbegroting
2023 (1)
suppletoire
amende­
2023
toire begroting
menten (3)=(1+2) begroting (5)=(3+4)
(2)
(4)

Verplichtingen

25.268

25.268

Uitgaven

25.150

25.150

Mutatie
2024

Mutatie
2025

Mutatie
2026

Mutatie
2027

waarvan juridisch verplicht
18.06

Externe veiligheid

3.335

3.335

18.08

Netwerkoverstijgende kosten

21.815

21.815

21.815

21.815

Ontvangsten

310.546

310.546

18.09

Ontvangsten

19.308

19.308

18.10

Saldo van de afgesloten rekeningen

291.238

291.238

18.08.01Apparaatskosten RWS
18.08.02Overige netwerkoverstijgende kosten
18.08.03Afroming eigen vermogen Rijkswaterstaat
18.12

Nader toe te wijzen BenO en Vervanging

18.12.01Beheer en onderhoud
18.12.02Vervanging

Toelichting
Verplichtingen
Het verplichtingenbudget is in 2023 verhoogd met € 25,3 miljoen als gevolg
van de toevoeging van het surplus Eigen vermogen RWS 2023
(€ 19,3 miljoen). Daarnaast is het saldo 2022 technisch verwerkt
(€ 5,8 miljoen). In 2022 zijn er voor externe veiligheid € 3,5 miljoen minder
verplichtingen aangegaan. Daarnaast is het surplus van het eigen vermogen
van RWS over 2022 afgeroomd met € 2,5 miljoen.
Uitgaven
18.06 Externe veiligheid
Dit artikelonderdeel is in 2023 verhoogd met € 3,3 miljoen als gevolg van
de technische verwerking van het saldo 2022. In 2022 waren er lagere
uitgaven ten behoeve van externe veiligheid, waardoor er € 3,3 miljoen is
doorgeschoven naar 2023. Dit saldo wordt in 2023 aan dit artikelonderdeel
toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd
blijven.
18.08 Netwerkoverstijgende kosten
Dit artikelonderdeel is verhoogd met € 21,8 miljoen. Dit betreft de afroming
van het surplus van het eigen vermogen RWS over 2022 (€ 19,3 miljoen).
Daarnaast zijn de afgeroomde middelen over 2021 niet tot besteding
gekomen in 2022 (€ 2,5 miljoen). Deze middelen schuiven met de technische
verwerking door naar 2023, zodat de meerjarige budgetten gelijk blijven.
18.09 Ontvangsten
18.10 Saldo van de afgesloten rekeningen
Het saldo van de afgesloten rekeningen over 2023 bedraagt € 291,2 miljoen.
Dit betreft de verrekening van het saldo 2022 en wordt toegevoegd aan de
begroting 2023, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd
blijven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

39

3.8 Artikel 19 Bijdragen andere begrotingen Rijk
Budgettaire gevolgen van uitvoering
Tabel 12 Budgettaire gevolgen van uitvoering art. 19 Bijdragen andere begrotingen Rijk (bedragen x € 1.000)
19

Bijdragen andere
begrotingen Rijk

Ontvangsten
19.09

Ten laste van
begroting IenW

Ontwerp- Mutaties via
Vast- Mutaties 1e
Stand 1e
NvW en gestelde supple-toire supple-toire
begroting
amende­ begroting begroting begroting
2022 (1)
menten (2)
2022
(4)
(5)=(3+4)
(3)=(1+2)

Mutatie
2023

Mutatie
2024

Mutatie
2025

Mutatie 2026

8.416.715

8.416.715

‒ 118.934

8.297.781

‒ 41.458

‒ 17.158

668.433

652.762

8.416.715

8.416.715

‒ 118.934

8.297.781

‒ 41.458

‒ 17.158

668.433

652.762

Toelichting
De neerwaartse bijstelling van de ontvangsten wordt voornamelijk
veroorzaakt door overboekingen naar de beleidsbegroting Hoofdstuk XII.
De belangrijkste overboekingen worden toegelicht in paragraaf 2.1
Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

40

2.750

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

41

Verwerking nota van
wijziging en amendementen
OB 2023

10.974

‒ 6.126

5.000

1.000

130

2026

2027

2028

2029

99.793

2032

2033

20.000

3.119

10.000

2.585

13.750

3.000

798

13.750

119.413 275.525 769.591 975.831 1.040.962 985.996

‒
619.211 ‒ 44.926 266.830 480.246 586.203

15.000

4.838

6.000

6.000

7.000

721.117

‒ 6.601

‒
‒
‒ 8.495 ‒ 60.000 ‒ 80.000 200.000 250.000

‒
‒
301.700 348.250

‒
‒
‒
361.265 300.000 554.904

2.959

35.000

117.028

417.000 365.052

106.837

‒ 45.000 ‒ 45.000

0

141.578

7.300

8.000 258.215

42.413 409.000

80.000

0

2035

8.000 258.215

2034

322.911 462.655 ‒ 43.587 412.000

6.000

10.000 100.000 125.000 125.000 100.000

5.000

3.446

13.750

98.961

6.000

10.000

2.000

2.740

13.750

‒
178.514

709.001 560.716 399.793 678.704

‒
‒
171.069 448.862

5.000

2.000

1.545

‒
‒
179.614 463.602 ‒ 637.657

103.937 132.834

54.730

5.000

1.000

26

48.704

2031

409.001 260.716

2030

80.000 200.000 250.000 260.000 300.000 300.000 300.000 678.704

49.207 303.903 568.275 894.736 814.517

45.096

4.111 223.903 368.275 644.736 554.517

2025

1.088.035 1.178.607 1.472.970 1.192.247 1.288.102 1.322.560 1.261.358 1.442.800 1.279.208 919.208 732.208 224.370

672

Ontwerpbegroting 2023
artikelonderdeel 11.03
Reserveringen

672

Stand eerste suppletoire wet
2023 artikelonderdeel 11.02
Korte termijn
mobiliteitsmaatregelen

672

Mutaties Voorjaarsnota 2023

Saldo 2022 Korte termijn
mobiliteitsmaatregelen
672

5.791

Ontwerpbegroting 2023
artikelonderdeel 11.02 Korte
termijn
mobiliteitsmaatregelen

3.041

Stand eerste suppletoire wet
2023 artikelonderdeel 11.01
Verkenningen

600.000

1.000

2.019

22

35

Mutaties Voorjaarsnota 2023

60.000

Woningbouwmiddelen Schaalsprongen en
Bovenlokaal

‒ 90.000

2.019

42.996

35

55.000

Woningbouwmiddelen Netwerkopgaven Spoor

Vervanging Rozenoordbrug

Saldo 2022 Verkenningen

Prijsbijstelling 2022
nacalculatie

Overboeking planuitwerking
naar verkenningen

Netwerkopgaven Wegen

Kasschuiven 2023
Verkenningen

17.100

0

17.100

2024

‒ 1.579 ‒ 12.256

1.544

Afrekening H2 2022 ProRail
38.300

2.750

Stand Ontwerpbegroting
2023 artikelonderdeel 11.01
Verkenningen na verwerking
nota van wijziging en
amendementen OB 2023

Bijdrage derden 2023
Verkenningen

0

Verwerking nota van
wijziging en amendementen
OB 2023

1.544

2023

Ontwerpbegroting 2023
artikelonderdeel 11.01
Verkenningen

Tabel 13 Artikel 11

11 Verkenningen, reserve­
ringen en investeringsruimte Totaal mutatie

136.216

202.788

50.788

20.788

30.000

152.000

152.000

2036

4 Bijlagen

4.1 Bijlage 1: Verdiepingsbijlage

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

42

7.452

1.461

Verrekening herstelmaatregelen hoogwater
Limburg MF

4.201

33

33

4.168

2026

25.000

579

277

3.361

2.255

87.502

40.687

9.673

14.719

11.220

‒ 1.348
‒ 1.943

Beheer Talking Traffic 2023

Bijdragen derden 2023 Ontwikkeling

1.243

19.250

1.243

‒ 5.177

‒ 1.348

118.500

127.500

Alternatieve tank- en laadinfra

2.000

9.000

‒ 579

1.035

19.250

623.918 1.113.186 1.124.159 1.159.608
‒ 25.579 ‒ 25.000

‒ 90.500

Stand Ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel
12.03 Ontwikkeling na verwerking nota van
wijziging en amendementen OB 2023

Aanvullend budget Projecten voor prijsstijgingen
2022

714.418 1.113.186 1.124.159 1.159.608

Aanpak verkeersveiligheid Rijks-N-wegen naar
Onderhoud en vernieuwing

1.346

75.932

72.323

5.129

4.201

33

33

4.168

2029

4.134

‒ 4.068

124.522

199

891.570 1.225.505 809.373

4.201

33

33

4.168

2031

4.201

33

33

4.168

2032

4.201

33

33

4.168

2033

4.201

33

33

4.168

2034

4.201

33

33

4.168

2035

96.863

4.551

‒ 434

92.746

21.964

6.244

5.371

10.349

12.437

6.535

5.210

692

587.039 832.067 396.672

587.039 832.067 396.672

863.689

863.689

4.201

33

33

4.168

2036

45.000

7.079

‒ 5.073

6.909

‒ 11.694

561.506 1.022.902 830.354

257.000

561.506 1.022.902 573.354

551.253

267.489

267.489

806.825

‒
‒
174.797 333.589 ‒ 56.864

45.000

6.784

5.210

‒
‒
231.791 380.595 ‒ 52.079

818.113 802.514 829.425 673.241

37.563

6.244

4.273

27.046

618.164 780.550 780.550 816.988 848.038 944.842

60.000

618.164 780.550 780.550 816.988 848.038 884.842

4.201

33

33

4.168

2030

927.670 715.151 715.027

185.094 124.588

5.121

‒ 9.882

189.855

742.576 590.563

742.576 590.563

4.192

33

33

4.159

2028

891.570 1.225.505 809.373

567.752 1.443.390

69.257

6.387

Verwerking nota van wijziging en
amendementen OB 2023

BTW-Compensatiefonds: Terugbetalingsverzoek
A58 Goes

4.192

33

33

4.159

2027

‒ 6.540 ‒ 20.636 ‒ 19.150 ‒ 10.084

213

66.774

1.189.979 1.269.463 713.532

54.000

1.461

97.854

8.856

‒ 2.470

55.043

‒ 7.737

Ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 12.03
Ontwikkeling

Stand eerste suppletoire wet 2023
artikelonderdeel 12.02 Onderhoud en
vernieuwing

90.000

97.854

‒ 69.967

Saldo 2022 Onderhoud en Vernieuwing

Mutaties Voorjaarsnota 2023

4.298

139

33

106

4.159

2025

1.135.979 1.228.776 698.813 498.495 1.371.067

0 ‒ 65.996

94.866

Vervanging Rozenoordbrug

4.407

141

34

107

4.266

2024

1.135.979 1.228.776 698.813 498.495 1.371.067

4.621

143

36

107

4.478

2023

‒ 83.000 ‒ 10.982 ‒ 18.281 ‒ 46.000

Prijsbijstelling 2022 nacalculatie

Overboekingen BenO 2023

Overboeking VenR project A7-draaibruggen Den
Oever

Kasschuiven 2022 Onderhoud en Vernieuwing

Aanvullend budget A16 Rotterdam

Aanpak verkeersveiligheid Rijks-N-wegen

Stand Ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel
12.02 Onderhoud en vernieuwing na verwerking
nota van wijziging en amendementen OB 2023

Verwerking nota van wijziging en
amendementen OB 2023

Ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 12.02
Onderhoud en vernieuwing

Stand eerste suppletoire wet 2023
artikelonderdeel 12.01 Exploitatie

25.579

466

Prijsbijstelling 2022 nacalculatie

Mutaties Voorjaarsnota 2023

320

Totaal
mutatie

HXII: Feedbackloop NTM

Ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 12.01
Exploitatie

12 Hoofdwegennet

Tabel 14 Artikel 12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

43

195.137
42.352

Prijsbijstelling 2022 nacalculatie

Saldo 2022 Exploitatie onderhoud en
vernieuwing

‒ 8.000

8.148

‒ 1.000

‒ 169

1.400
‒ 95

Overboeking Beschikbaarheidsvergoeding

Overboeking Lelylijn

3.006
9.213

Overboeking Verkenning Oude Lijn

10.000

Overboeking Studie- en Innovatie

90.000

Overboeking Spijkerpot

‒ 35

Overboeking Programma 740 meter

Overboeking planuitwerking naar verkenning

‒ 1.640

8.960
3.000

Overboeking Lage Zwaluwe en Indigo

Overboeking naar PHS Planuitwerking

4.116

20.000

‒ 45

Overboeking HSL Zuid

Overboeking Eurostar UK-terminal

Overboeking EOV-kosten

‒ 1.416

4.275

30

Overboeking Beter Benutten Last Mile Spoor

Overboeking BOV

10.000

‒ 169

‒ 197

6.186

3.006

10.000

‒ 35

‒ 551

3.000

1.700

‒ 45

‒ 1.416

‒ 95

1.000

4.275

30

‒
0 253.024

Schoon Emissieloos Bouwen ProRail

Meekoppelkans ProRail

Kasschuiven 2023 Ontwikkeling

10.000

HXII: Lelylijn

HXII: Programma Minder Hinder

‒ 197

86.604

HXII: BDU 2023

BZK: indexering terugstorting DU Provincies

644.053
41.165

138.000

Stand Ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel
13.03 Ontwikkeling na verwerking nota van
wijziging en amendementen OB 2023
41.165

506.053

Verwerking nota van wijziging en
amendementen OB 2023

Afrekening H2 2022 ProRail

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2035

2036

53.043

15.799

‒ 1.029

484

33.446

5.343

‒ 1.000

57.404

15.750

‒ 1.029

484

43.199

‒ 1.000

10.532

12.561

‒ 1.029

‒ 1.000

11.051

13.080

‒ 1.029

‒ 1.000

10.518

11.518

‒ 1.000

10.716

11.716

‒ 1.000

11.884

12.884

‒ 1.000

12.040

13.040

‒ 1.000

12.377

13.377

‒ 1.000

13.090

14.090

‒ 1.000

13.886

14.886

‒ 1.000

13.672

14.672

‒ 1.000

14.838

15.838

‒ 1.000

‒ 1.089

1.029

400

‒
140.337

6.186

9.213

7.260

1.029

116.512

6.186

444.210 349.614

444.210 349.614

1.029

190.402

6.186

1.029

333.019

6.186

322.018 278.638

322.018 278.638

6.186

170.206

170.206

400.108 ‒ 25.643

6.186

251.042

251.042

‒ 6.451

6.186

134.112

134.112

6.186

103.625

87.143

6.186

111.190

‒ 123800

103.625 234.990

‒
16.386 465.425

6.186

83.145

83.145

6.186

20.000

‒
451.399 ‒ 32.816

6.186

64.995 120.878

64.995 120.878

90.000

231.525

6.186

66.977

66.977

1.972.031 2.027.936 2.026.094 1.580.717 1.646.095 1.450.330 1.475.271 1.622.407 1.642.075 1.684.532 1.774.376 1.874.585 1.847.713 1.994.551

‒ 18.735

42.352

15.926

484

Ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 13.03
Ontwikkeling

Stand eerste suppletoire wet 2023
artikelonderdeel 13.02 Exploitatie onderhoud en
vernieuwing

Mutaties Voorjaarsnota 2023

‒ 4.116

1.452

Overboeking HSL Zuid

Overboeking apparaatskosten ProRail

2024

1.990.766 1.974.893 1.968.690 1.570.185 1.635.044 1.439.812 1.464.555 1.610.523 1.630.035 1.672.155 1.761.286 1.860.699 1.834.041 1.979.713

2023

0 ‒ 76.645

‒ 8.000

HXII: Spoorgoederenvervoer

Kasschuif 2023 Exploitatie onderhoud en
vernieuwing

13.491

‒ 14.000

Totaal
mutatie

Overboeking EOV-kosten

Afkoopsom Havenbedrijf Rotterdam

Ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 13.02
Exploitatie onderhoud en vernieuwing

13 Spoorwegen

Tabel 15 Artikel 13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

44

Tabel 16 Artikel 14

42

Totaal Ontvangsten stand eerste suppletoire wet
2023 Regionale infrastructuur en
bereikbaarheidsprogramma's

42

42

Stand eerste suppletoire wet 2023
artikelonderdeel 14.09 Ontvangsten

Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting
2023 Regionale infrastructuur en
bereikbaarheidsprogramma's

42

Mutaties Voorjaarsnota 2023

Saldo 2022 Ontvangsten

42

10.436

Totaal Uitgaven stand eerste suppletoire wet
2023 Regionale infrastructuur en
bereikbaarheidsprogramma's

Ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 14.09
Ontvangsten

‒ 7.609

Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2023
Regionale infrastructuur na verwerking nota van
wijziging en amendementen

3.290

8

Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2023
Regionale infrastructuur en
bereikbaarheidsprogramma's

8

Stand eerste suppletoire wet 2023
artikelonderdeel 14.03
Bereikbaarheidsprogramma's

8

Mutaties Voorjaarsnota 2023

Saldo 2022 Bereikbaarheidsprogramma's

8

10.428

Ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 14.03
Bereikbaarheidsprogramma's

18.037

331

Stand eerste suppletoire wet 2023
artikelonderdeel 14.01 Regionale infrastructuur

331

Mutaties Voorjaarsnota 2023

Saldo 2022 Regionale infrastructuur

1.507

17.706

Prijsbijstelling 2022 nacalculatie

‒ 7.609

‒ 10.899

3.290

2023

Kasschuiven 2023 Regionale infrastructuur

0

Totaal
mutatie

Stand Ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel
14.01 Regionale infrastructuur na verwerking
nota van wijziging en amendementen OB 2023

Verwerking nota van wijziging en
amendementen OB 2023

Ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 14.01
Regionale infrastructuur

14 Regionale infrastructuur en bereikbaarheids­
programma's

48.227

46.235

37.740

48.227

1.992

1.992

46.235

8.495

37.740

2024

69.070

69.070

2026

833

88.820

85.473

70.569

88.820

47.099

69.070

69.070

47.099

3.347 ‒ 21.971

241

3.106 ‒ 22.804

85.473

14.904

70.569

2025

10.408

10.408

10.408

10.408

10.408

10.408

2027

17.825

17.392

17.392

17.825

433

433

17.392

17.392

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2035

2036

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

45

44.121
39.622

Saldo 2022 Onderhoud en Vernieuwing

39.622

4.168

‒ 277

‒ 312

Reservering pontje Ter Aa

Ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 15.04

Stand eerste suppletoire wet 2023
artikelonderdeel 15.03 Ontwikkeling

Mutaties Voorjaarsnota 2023

Verkenning brug Kootstertille

608

9.738

77

77

9.661

2026

9.738

77

77

9.661

2027

28.603

2.307

‒ 1.346

27.642

2.700

‒ 117

3.499

600

14.400

2.700

‒ 78

3.746

578

1.490

1.800

608

271.228

51.651

2.700

3.796

2.700

3.737

1.006

5.962

2.015

215.917

231.843 646.755 240.858

5.385 ‒ 58.301 ‒ 46.581 ‒ 21.210

987

9.738

77

77

9.661

2030

1.956

1.956

1.664

1.664

1.597

1.597

241.556 224.286 202.278

9.738

77

77

9.661

2029

6.682

3.572

410

2.700

318.402 263.895

21.570

979

17.891

2.700

257.213

92.108

4.611

1.545

366

2.700

87.497

9.738

77

77

9.661

2032

9.738

77

77

9.661

2033

9.738

77

77

9.661

2034

9.738

77

77

9.661

2035

2.544

2.544

86.865

4.468

1.471

297

2.700

82.397

2.806

2.806

3.165

3.165

3.165

3.165

93.421

11.023

1.480

6.843

2.700

82.398

59.289

352

56.237

2.700

93.065

85.940 152.354

3.392

580

112

2.700

82.548

103.274

4.760

395

1.665

2.700

98.514

328.105 353.538 426.465 398.807

‒ 4.332

2.660

‒ 6.992

317.978 332.437 350.732 423.300 395.642

9.738

77

77

9.661

2031

392.113 298.954 243.512 225.950 203.875 320.522

39.975

3.086

‒ 2.255

39.144

9.738

77

77

9.661

2028

210.532 290.144 693.336 262.068 296.832

738.014

33.959

5.915

‒ 3.361

31.405

42.485 ‒ 16.684 ‒ 66.253 ‒ 59.039 ‒ 29.662

‒ 2.216

2.700

‒ 290

‒ 1.600

‒ 117

‒ 1.100

3.346

167

750

‒ 10.877 ‒ 10.877

22.229
20.000

Prijsbijstelling 2022 nacalculatie

Saldo 2022 Ontwikkeling

47.800

Opdracht Verruiming Twentekanalen fase II

0

‒ 2.216

HXII: Topsectoren Logistiek

Kasschuiven 2023 Ontwikkeling

‒ 290
37.800

HXII: Kustwacht

‒ 1.600

HXII: Inhuur projectleider buisleidingen

HXII: Digitale Transport Strategie

HXII: Detacheringskosten DTS

18.124
‒ 1.100

HXII: BOA-budget en capaciteit RWS

167

1.350

15.083

EZK: Programma Noordzee Veiligheid
Zeescheepvaart

EZK: Projectleider Buisleidingen

Deel uitname BO MIRT Goederenvervoer

Bijdragen derden Ontwikkeling

Aanvullend budget Beneden-Lek
14.505

219.577

Ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 15.03
Ontwikkeling
600

542.360

731.989

‒ 49.598 ‒ 12.538

14.400

‒ 213
5.923

Stand eerste suppletoire wet 2023
artikelonderdeel 15.02 Onderhoud en
vernieuwing

Aanvullend budget NST kosten PFAS

9.738

77

77

9.661

2025

744.527 704.055 352.138 270.351

9.905

79

79

9.826

2024

Mutaties Voorjaarsnota 2023

‒ 20.160 ‒ 20.160

‒ 7.452

Prijsbijstelling 2022 nacalculatie

Verrekening herstelmaatregelen hoogwater
Limburg MF

591.958

10.233

81

81

10.152

2023

0 ‒ 72.951 ‒ 18.248

1.084

Totaal
mutatie

Overboeking voor VenR project A7-draaibruggen
Den Oever

Kasschuiven 2023 Onderhoud en Vernieuwing

Ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 15.02
Onderhoud en vernieuwing

Stand eerste suppletoire wet 2023
artikelonderdeel 15.01 Exploitatie

Mutaties Voorjaarsnota 2023

Prijsbijstelling 2022 nacalculatie

Ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 15.01
Exploitatie

15 Hoofdvaarwegennet

Tabel 17 Artikel 15

213.040

115.027

20.000

395

46.000

45.332

2.700

600

98.013

398.807

3.165

3.165

395.642

9.738

77

77

9.661

2036

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

46

‒ 6.500

‒ 53

1.113

3.551

46.074

1.687

888

1.342

‒ 455

1

799

2023

211.525

1.195

19.801
‒ 187
1.640

Afrekening H2 2022 ProRail

Overboeking EOV-kosten

Overboeking naar PHS Planuitwerking

Ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 17.10
Programma Hoogfrequent Spoorvervoer

922

112

111

1

810

2025

698

8

7

1

690

2026

824

14

13

1

810

2027

1.824

14

13

1

1.810

2028

698

8

7

1

690

2029

551

‒ 187

19.801

698

8

7

1

690

2030

18

18
413

413

2.048

162.745

104.810

27.545

77.265

76.310

1.740

74.570

147.304

27.545

277.056

94.375

2.176

92.198

1

182.681

27.545

278.766

101.280

2.207

99.073

177.486

27.545

119.759 155.136 149.941

180.169 269.603 223.614

‒ 4.588 164.793

1.362

‒ 5.950

184.757

27.545

157.212

1.089

183.255

107.531

5.322

5.322

319.153

698

8

7

1

690

2032

27.868
196.270 135.005

44.223

276.330 324.475

276.330

698

8

7

1

690

2031

1.560

1

218.990

48.780

1.783

1.827

151.938

113.677

177.019 229.586

‒
113.767 ‒ 10.907

1.431

46.996 ‒ 116.758 ‒ 12.735

1

1

317.005

317.005

50.537

50.537

57.781

595

83

512

57.186

2033

1.455

106.885

187.348

78.865

180.610

‒
24.475 136.395

1.461

23.013 ‒ 137.851

1

170.210 290.786 240.493 162.873

69.245

100.965

50.377 123.372 125.816 158.998 250.280 456.615 314.896

‒ 3.849

‒ 5.343

1.494

54.226 123.354 125.816 158.998 249.867 456.615 314.896

901

201

200

1

700

2024

168.809 139.159 208.484 270.482 302.400 408.461 338.338

169.530

Stand eerste suppletoire wet 2023
artikelonderdeel 17.08 ZuidasDok

36.166
‒ 41.995

36.166

Mutaties Voorjaarsnota 2023

18.685

Saldo 2022 Zuidasdok

0 ‒ 79.356

1.565

27.545

183.980

23.718

‒ 22.356

‒ 20.467 ‒ 20.467

18.543

‒ 11.843

Prijsbijstelling 2022 nacalculatie

Kasschuiven Megaprojecten Verkeer en Vervoer

Bijdragen derden Zuidasdok

Stand Ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel
17.08 Zuidasdok na verwerking nota van
wijziging en amendementen OB 2023

Verwerking nota van wijziging en
amendementen OB 2023

Ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 17.08
ZuidasDok

Stand eerste suppletoire wet 2023
artikelonderdeel 17.07 ERTMS

Mutaties Voorjaarsnota 2023

Saldo 2022 ERTMS

Prijsbijstelling 2022 nacalculatie

Overboeking EOV-kosten

‒ 53

2.607

HXII: Apparaat ERTMS

HXII: RVO

3.551

1.342

0

522

Totaal
mutatie

Afrekening H2 2022 ProRail

Ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 17.07
ERTMS

Stand eerste suppletoire wet 2023
artikelonderdeel 17.06 Project
Mainportontwikkeling Rotterdam

Mutaties Voorjaarsnota 2023

Saldo 2022 Project Mainportontwikkeling
Rotterdam

Kasschuiven 2023 artikel 1706 PMR

Prijsbijstelling 2022 nacalculatie

Ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 17.06
Project Mainportontwikkeling Rotterdam

17 Megaprojecten Verkeer en Vervoer

Tabel 18 Artikel 17

37.785

37.785

25.537

25.537

2035

36.753

36.756

‒
108.160 ‒ 37.785

‒
108.160 ‒ 37.785

108.160

108.160

25.537

25.537

2034

36.753

38.326

12.790

12.790

25.536

2036

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

47

Totaal Ontvangsten stand eerste suppletoire wet
2023 Overige uitgaven en ontvangsten

Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting
2023 Overige uitgaven en ontvangsten
310.546

291.238

Stand eerste suppletoire wet 2023
artikelonderdeel 18.10 Saldo van de afgesloten
rekeningen

291.238
291.238

291.238

Mutaties Voorjaarsnota 2023

Voordelig saldo 2022

Ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 18.10
Saldo van de afgesloten rekeningen

19.308

Stand eerste suppletoire wet 2023
artikelonderdeel 18.09 Ontvangsten

‒1

19.309
19.308

‒1

19.309

25.150

Mutaties Voorjaarsnota 2023

Saldo 2022 afrondingen

Afroming surplus eigen vermogen RWS

Ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 18.09
Ontvangsten

Totaal Uitgaven stand eerste suppletoire wet
2023 Overige uitgaven en ontvangsten

Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2023
Overige uitgaven en ontvangsten

21.815

Stand eerste suppletoire wet 2023
artikelonderdeel 18.08 Netwerkoverstijgende
kosten

2.506
21.815

2.506

Saldo 2022 Netwerkoverstijgende kosten

Mutaties Voorjaarsnota 2023

19.309

Afroming surplus eigen vermogen RWS

19.309

3.335

Ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 18.08
Netwerkoverstijgende kosten

3.335

3.335

2023

Stand eerste suppletoire wet 2023
artikelonderdeel 18.06 Externe veiligheid

3.335

Totaal
mutatie

Mutaties Voorjaarsnota 2023

Saldo 2022 Externe veiligheid

Ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 18.06
Externe veiligheid

18 Overige uitgaven en ontvangsten

Tabel 19 Artikel 18
2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2035

2036

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

48

HXII: Agentschapsbijdrage RWS

‒ 312

HXII: Detacheringskosten DTS
320

‒ 169

HXII: Lelylijn

‒ 1.680

HXII: Personele uitgaven MenG

‒ 1.750
‒ 8.000
‒ 2.044

HXII: Schone Lucht Akkoord

HXII: Spoorgoederenvervoer

HXII: Subidies Fiets

‒ 350

‒ 5.000

HXII Opdrachten MenG

HXII: RWS - Programmering Rijkswegen

‒ 289
‒ 4.100

HXII: Opdrachten RVO

‒ 10.500

HXII: Schoon Emissieloos Bouwen

HXII: Serviceproviders

10.000

‒ 13.930

HXII: Programma Minder Hinder

HXII: RWS bijdrage aan aandeel GDI

‒ 2.610

267

HXII: Opdracht nieuwe concessies

7.350

HXII: Opdracht NDW netwerkregistratie

‒ 22.000

1.055

HXII: Opdracht Heavy Duty Laadpleinen

HXII: Opdracht Data en Diensten

HXII: Nationaal Programma Landelijk Gebied

600

37.800

HXII: Kustwacht

HXII: MONO zakelijk 2023

6.000

‒ 3.584

2.800

HXII: Klimaatenveloppe tranche 2022-2024

HXII: Inhuur

HXII: Hergebruik en recyclaat Bouwmateriaal

HXII: Feedbackloop NTM

‒ 1.600

‒ 300

HXII: Container Achterland Verbinding

HXII: Digitale Transport Strategie

‒ 7.524
‒ 1.100

HXII: BOA-budget en capaciteit RWS

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2035

2036

‒ 2.513

‒ 2.000

‒ 1.782

1.113

‒ 1.544

‒ 977

167

3.346

13.442

6.186

1.243

‒ 511

‒ 8.000

‒ 1.750

‒ 350

‒ 500

‒ 600

‒ 289

‒ 3.700

‒ 210

10.000

‒ 995

‒ 2.250

267

2.280

211

200

‒ 169

2.700

3.000

‒ 834

342

107

‒ 1.600

‒ 117

‒ 300

‒ 1.100

‒ 1.830

‒ 511

‒ 1.500

‒ 700

‒ 3.500

‒ 210

‒ 995

‒ 360

4.780

‒ 2.500

211

200

2.700

3.000

1.250

107

‒ 117

‒ 5.694

‒ 2.754

‒ 3.000

1.494

‒ 1.490

3.499

1.558

6.186

‒ 511

‒ 1.500

‒ 700

‒ 3.300

‒ 210

‒ 995

290

‒ 7.000

211

200

2.700

‒ 1.000

1.208

106

‒ 78

‒ 3.000

‒ 1.855

3.746

6.186

6.186

6.186

‒ 511

‒ 1.500

‒ 700

‒ 210

‒ 995

‒ 7.000

211

2.700

‒ 1.000

‒ 3.000

3.796

‒ 700

‒ 210

‒ 995

‒ 5.500

211

2.700

‒ 750

‒ 3.000

3.737

‒ 700

‒ 210

‒ 995

2.700

‒ 3.000

707.563 699.083 699.094

6.186

‒ 210

‒ 995

2.700

614.460

6.186

6.186

6.186

6.186

6.186

6.186

6.186

‒ 210

‒ 995

2.700

‒ 995

2.700

‒ 995

2.700

‒ 995

2.700

‒ 995

2.700

‒ 995

2.700

‒ 995

2.700

761.956 943.542 985.704 1.070.545 1.166.817 1.140.025 1.184.637

6.186

8.416.71517.491.916 9.272.269 8.463.853 7.986.526 8.466.736 7.786.269 7.101.524 7.378.693 6.328.411 6.242.725 5.961.587 6.544.080 6.766.784

2023

‒ 13.548 ‒ 13.548

HXII: Bijdrage CN

HXII: BDU 2023

‒ 5.267

HXII: Apparaat Vrachtwagenheffing

‒ 1.782
‒ 17.000

HXII: Apparaat WOMO

HXII: Apparaat Tijdelijke Tolheffing

2.607

‒ 977
‒ 4.889

HXII: Agentschapsbijdrage RVO

HXII: Apparaat ERTMS

167

18.124

EZK: Projectleider Buisleidingen

15.000

EZK: Programma Noordzee Veiligheid
Zeescheepvaart

9.973.426

86.604

1.243

Totaal
mutatie

CA-middelen - Schoon Emissieloos Bouwen

CA-middelen - Instandhouding

BZK: indexering terugstorting DU Provincies

BTW-Compensatiefonds: Terugbetalingsverzoek
A58 Goes

Ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 19.09
Ten laste van begroting IenW

19 Bijdragen andere begrotingen Rijk

Tabel 20 Artikel 19

4.2 Bijlage 2: Projectoverzichten
In deze bijlage zijn de MIRT projecttabellen met de aanlegprojecten alsmede
de programma’s voor planning en studies opgenomen waarin de begro­
tingsmutaties op projectniveau zichtbaar zijn gemaakt. Deze MIRT-tabellen
zijn in ieder geval voorzien van toelichtingen indien sprake is:
– van een wijziging (anders dan door de verwerking van prijsbijstelling) in
het taakstellend projectbudget groter dan 10% of meer dan € 10 miljoen;
– van een wijziging groter dan 1 jaar in de oplevering van het project. De
stand «vorig projectbudget» betreft de stand in de Slotwet 2022. De
stand «vorig kasbudget» betreft de stand Ontwerpbegroting 2023.
Artikel 11 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimte
Tabel 21 Projectoverzicht behorende bij 11.01: Verkenningen (bedragen x € 1 miljoen)
Verkenningen (11.01)

Projectbudget

Projectomschrijving

huidig

Voorkeursbeslissing

Toelichting

vorig

huidig

vorig

Projecten Noordwest-Nederland
A9 Rottepolderplein

34

35

2021

2021

Amsterdam Zuid 3e perron

372

181

nnb

nnb

1

OV Wonen Utrecht

765

162

nnb

nnb

2

23

23

nnb

nnb

A15 Papendrecht-Gorinchem

778

772

2021

2021

Oeververbinding Rotterdam

268

211

Regio

Regio

A16 Van Brienenoordcorridor

55

OV Verbinding Amsterdam - Haarlemmermeer
A27 Zeewolde-Eemnes

2.439

3

Projecten Zuidwest-Nederland
4

Projecten Zuid-Nederland
A2 Den Bosch-Deil

891

984

2021

2021

A58 Breda-Tilburg

59

59

2021

2021

Spoorhub Den Bosch

130

69

nnb

nnb

5

Projecten Oost-Nederland
A50 Bankhoeven-Paalgraven

75

74

nnb

nnb

N35 Wijthmen-Nijverdal

109

108

nnb

nnb

Totaal verkenningsprogramma

5.998

2.678

Begroting (MF 11.01)

5.998

2.678

1. Amsterdam Zuid 3e perron: In de BO MIRT brief (TK 36 200, nr. 9) is aan
de Kamer gemeld dat € 148,8 miljoen van Multimodale Knoop Schiphol
(MKS) over wordt geheveld naar het project derde perron Amsterdam
Zuid. Tevens is de bijdrage van de regio ad € 55,3 miljoen toegevoegd
alsmede € 9,2 miljoen vanuit de generieke investeringsruimte. Ten
behoeve van de planuitwerkingskosten is € 25 miljoen overgeboekt naar
het planuitwerkingsprogramma (MF 13.03.04).
2. OV Wonen Utrecht: Op basis van de BO MIRT afspraken 2022 is uit de
reservering woningbouwmiddelen ten behoeve van de ontsluiting Groot
Merwede € 600 miljoen toegevoegd. De regio reserveert aanvullend
een taakstellend budget van € 245 miljoen. Het totaal te reserveren
bedrag komt dan uit op € 1,2 miljard.
3. OV Verbinding Amsterdam - Haarlemmermeer: In de Kamerbrief BO
MIRT november 2022 en moties en toezeggingen MIRT (Kamerstuk
36200-A, nr. 9) is gemeld dat er afspraken zijn gemaakt over onder
andere de OV-verbinding Amsterdam - Haarlemmermeer en de Metro­
ringlijn Amsterdam tot de Hemknoop. Dit betreft een dekking uit het
Nationaal Groeifonds ad € 2,3 miljard en de vrije investeringsruimte van
€ 392 miljoen. Er is € 90 miljoen aan deze reservering onttrokken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

49

Daarnaast is bestuurlijk de afspraak gemaakt dat de kosten voor
vervanging van de huidige Rozenoordbrug (€ 90 miljoen) wordt gedekt
uit de reservering voor de Verkenning OV-verbinding AmsterdamHaarlemmermeer. Ook wordt er (tijdelijk) € 99 miljoen onttrokken voor
het oplossen van de spanning op de aanbesteding Knooppunt Nieuwe
Meer (KNM). Daarnaast wordt voor de bijdrage Transitievangnet OV
(TVOV) € 75 miljoen onttrokken. Dit wordt tijdelijk voorgefinancierd uit
de beschikbare middelen voor de OV-verbinding Amsterdam-Haarlem­
mermeer.
4. Oeververbinding Rotterdam: conform BO MIRT afspraken is er
€ 55 miljoen toegekend.
5. Spoorhub Den Bosch: Op basis van de BO MIRT afspraken 2022 is uit
de reservering woningbouwmiddelen € 60 miljoen toegevoegd aan de
verkenning Den Bosch. Voor ’s-Hertogenbosch is inmiddels de
verkenning gestart voor aanpassing en uitbreiding van het station, de
spoorcapaciteit, een nieuwe fietsenstalling en aansluitend busvervoer.
Tabel 22 Projectoverzicht behorende bij 11.02: Korte termijn maatregelen (bedragen x € 1 miljoen)
Korte termijn maatregelen (11.02)
Projectomschrijving

Budget

Voorkeursbeslissing

huidig

vorig

Korte termijn aanpak files

1

1

Totaal korte termijn maatregelen

1

1

Begroting (MF 11.02)

1

1

huidig

Toelichting
vorig

Projecten Nationaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

50

Tabel 23 Projectoverzicht behorende bij 11.03: Reserveringen (bedragen x € 1 miljoen)
Reserveringen en gebiedsprogramma's (11.03)

Projectbudget

Projectomschrijving

huidig

vorig

Voorkeursbeslissing
huidig

vorig

Toelichting

Gebiedsprogramma Amsterdam

0

153

nnb

nnb

1

Programma SBaB

7

7

313

104

nnb

nvt

2

Beheer en onderhoud Caribisch Nederland

64

77

nvt

nvt

3

Spoorgoederenvervoer

6

6

nvt

nvt

ERTMS

695

583

nvt

nvt

Slimme en duurzame mobiliteit

140

187

nvt

nvt

6

8

nvt

nvt

Strategisch Plan Verkeersveiligheid

196

194

nvt

nvt

Maatregelenpakket Zeeland

59

66

nvt

nvt

Knooppuntontwikkeling Lelylaan

47

48

nvt

Robuuste Hoofdvaarwegen

162

161

nvt

Goederenvervoercorridors

40

71

nvt

Reservering Stikstof

134

150

nvt

Modaliteitspecifieke keuzes

22

45

nvt

Gebiedsprogramma's
Projecten Noordwest-Nederland

Projecten Zuidwest-Nederland
Stedelijk Openbaar Vervoer Den Haag-Rotterdam
Reserveringen

Schone Lucht Akkoord

Internationaal spoorvervoer

4

5

nvt

Strategisch Capaciteitsmanagement

6

nvt

Reserveringen Coalitieakkoord
Lelylijn

6

9

nvt

1.699

3.350

nvt

Ontsluiting woningbouw

88

7.485

nvt

Oude lijn

680

RegioExpres

80

9

EurregioRail

30

10

Rotterdam HOV verbinding

625

11

Station Groningen Suiker

89

12

Brainport Eindhoven

469

13

Bereikbaarheid WOMO HWN

355

Instandhouding

988

961

Totaal reserveringen

7.000

13.665

Begroting (MF 11.03)

7.000

13.665

Peiler Infrastructuur (voormalig NGF)

7

8

nvt

14

Afrondingen

1. Gebiedsprogramma Amsterdam: er is € 153 miljoen conform afspraken
Nota van wijziging (Kamerstukken, 36200-A-13) overgeheveld naar het
project Zuidasdok.
2. Stedelijk Openbaar Vervoer Den Haag-Rotterdam: Er is € 213 miljoen uit
de reservering woningbouwmiddelen toegevoegd aan de verkenning
stedelijk OV Den Haag Rotterdam. Daarnaast is er € 5,4 miljoen
overgeboekt naar HXII ten behoeve van de bijdrage BDU aan de Metro­
poolregio Rotterdam Den Haag.
3. Beheer en onderhoud Caribisch Nederland: Er is € 11 miljoen
overgeboekt naar Hoofdstuk XII voor beheer en onderhoud op Bonaire
(€ 7 miljoen) en Saba (€ 4 miljoen).
4. Slimme en duurzame mobiliteit: er is € 47 miljoen overgeboekt naar
Hoofdstuk XII ten behoeve van opdrachten, specifieke uitkeringen en
BDU-bijdragen op het gebied van slimme en duurzame mobiliteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

51

5. Maatregelenpakket Zeeland: Er is € 2,3 miljoen uit de reservering
Maatregelenpakket Zeeland overgeboekt naar het studie- en innovatie­
budget ter dekking van een aanvullende subsidieaanvraag voor de
startkosten van het project Rail Gent Terneuzen. Daarnaast is er voor
het programma Wind in de Zeilen € 6,8 miljoen, overgeboekt vanuit de
reservering naar planuitwerking in verband met een ingediende subsi­
dieaanvraag.
6. Reservering Stikstof: er is € 16 miljoen overgeheveld worden naar een
nieuwe budgetplaats om de reserveringen van het Stikstof budget
overzichtelijk te houden.
7. Lelylijn: Ten behoeve van de voorbereidingskosten is € 3 miljoen
overgeboekt naar het planuitwerkingsprogramma (MF 13.03.04).
8. Oude lijn: In het BO-MIRT van 10 november 2022 hebben Rijk en regio
afgesproken dat de MIRT-Verkenning Oude Lijn wordt gestart
(€ 680 miljoen).
9. RegioExpres: Dit betreft de toevoeging van € 80 miljoen uit de
reservering woningbouwmiddelen. In het BO MIRT van november 2022
hebben Rijk en regio naar aanleiding het vastgestelde voorkeursalter­
natief (december 2021) afspraken gemaakt over realisatie van de
RegioExpres per 2027.
10. EurregioRail: Dit betreft de toevoeging van € 30 miljoen uit de
reservering woningbouwmiddelen. In het BO MIRT van november 2022
hebben Rijk en regio afspraken gemaakt voor de opdrachtverlening aan
ProRail voor de uitvoering van een verkenning naar de benodigde (infra­
structurele) aanpassingen voor verbetering van de grensoverschrij­
dende spoorverbinding Zwolle-Twente-Münster.
11. Rotterdam HOV verbinding: Dit betreft de toevoeging van € 625 miljoen
uit de reservering woningbouwmiddelen. In het BO MIRT van november
2022 hebben Rijk en regio het Voorkeursalternatief vastgesteld
bestaande uit een multimodale brugverbinding met een nieuwe HOVverbinding met tramkwaliteit van Kralingse Zoom naar Zuidplein;
Station Stadionpark; een hoogwaardige busverbinding van Centraal
Station naar Zuidplein via de Maastunnel.
12. Station Groningen Suiker: Dit betreft de toevoeging van € 88,6 miljoen
uit de reservering woningbouwmiddelen. In het BO MIRT van november
2022 hebben Rijk en regio in het kader van de woningbouwgelden
afspraken gemaakt over de ontsluiting van de woningbouwrealisatie in
Groningen bij De Suikerzijde.
13. Brainport Eindhoven: Dit betreft de toevoeging van € 469 miljoen uit
de reservering woningbouwmiddelen. Rijk en regio zijn inmiddels voor
de OV-knoop brainportregio Eindhoven een integrale MIRT-verkenning
gestart voor de aanpak van het spoorknooppunt en de daar direct aan
grenzende multimodale knoop.
14. Instandhouding: dit betreft de reservering instandhouding voor het
restdeel BenO 2025 en VenR voor de jaren 2026 t/m 2030. De middelen
zijn overgeboekt vanuit de Aanvullende Post.
Artikel 12 Hoofdwegennet
Tabel 24 Projectoverzicht behorende bij 12.03.01 Aanlegprogramma (bedragen x € 1 miljoen)
Aanlegprogramma hoofdwegennet (12.03.01)

Kasbudget 2023

Projectbudget

Openstelling

Projectomschrijving

huidig

vorig

huidig

vorig

huidig

Kleine projecten / Afronding projecten

27

10

78

65

Programma snelheidsaanpassing

0

1

55

55

Programma aansluitingen

5

0

132

132

Toelichting

vorig

Projecten Nationaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

1

52

Aanlegprogramma hoofdwegennet (12.03.01)

Kasbudget 2023

Projectbudget

Openstelling

Projectomschrijving

huidig

vorig

huidig

huidig

vorig

Quick Wins Wegen

0

0

12

12

ZSM 1+2 (spoedwet wegverbreding)

1

1

1.477

1.477

2016

2016

2018

2018

vorig

Toelichting

Projecten Noordwest-Nederland
A10 Amsterdam praktijk-proef FES

0

0

41

41

A10 Knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel (Zuidas)

18

30

652

590 2032-2036 2032-2036

A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere

34

23

1.199

1.197

2027

2027

A1 Bunschoten-Knooppunt Hoevelaken

0

0

19

19

2015

2015

A2 Holendrecht - Oudenrijn

0

0

1.210

1.210

2012

2012

A9 Badhoevedorp

21

21

306

305

2017

2017

N50 Ens - Emmeloord

0

0

19

19

2016

2016

2

Projecten Zuidwest-Nederland
A15 Papendrecht-Sliedrecht

2

0

22

22

2021

2021

A4-A44 Rijnlandroute

9

96

550

549

Regio

Regio

A4 Burgerveen - Leiden

0

0

541

541

2015

2015

A4 Delft - Schiedam

0

0

642

642

2015

2015

A4 Vlietland / N14

0

0

16

16

2020

2020

N57/N59 EuroRAP (verkeersveiligheid)

12

9

18

18

n.t.b.

2024

N61 Hoek-Schoondijke

0

0

111

111

2015

2015

A2 Passage Maastricht

1

1

685

685

2016

2016

A4 Dinteloord-Bergen op Zoom

0

0

260

260

2014

2014

A76 Aansluiting Nuth

0

0

61

61

Regio

Regio

A27 Houten Hooipolder

0

79

0

A2 Het Vonderen-Kerensheide

23

13

341

Reservering A2 Het Vonderen-Kerensheide

0

0

109

0

Projecten Zuid-Nederland

1.932 2029-2031 2029-2031

3

337 2025-2027
4

Projecten Oost-Nederland
A12-A15 Ressen - Oudenbroeken (ViA15)

8

51

656

658

n.t.b.

n.t.b.

64

86

478

479

20232025

20232025

A1 Apeldoorn Zuid - Beekbergen

0

0

29

29

2017

2017

A50 Ewijk - Valburg

0

0

269

269

2017

2017

N35 Combiplan Nijverdal

1

1

319

319

2015

2015

N35 Wijthmen - Nijverdal

4

4

23

23

2018

2018

N35 Zwolle - Wijthmen

1

1

50

50

2018

2018

117

92

868

855

2025

2025

1

0

221

221

2014

2014

Fileaanpak

2

1

61

61

Meer kwaliteit leefomgeving

1

1

157

157

Meer veilig

18

18

114

115

Afrondingen

1

1

371

540

11.801

13.534

A1 Apeldoorn - Azelo: fase 1 en fase 2a

Projecten Noord-Nederland
A7 Zuidelijke Ringweg Groningen, fase 2
N31 Leeuwarden (De Haak)

5

Overige maatregelen

Totaal aanlegprogramma
Uitgaven aanlegprogramma op MF 12.03.01 mbt planning- en
studieprogramma

150

124

Totaal aanlegprogramma

521

664

Budget Aanleg (MF 12.03.01)

699

502

Overprogrammering

178

‒ 162

2

Toelichting
1. Het projectbudget is verhoogd als gevolg van het toevoegen van twee
nieuwe opdrachten. Het betreft een opdracht voor onderzoek en aanleg
van Heavy Duty Laadpleinen (€ 6,7 miljoen) en een opdracht toegevoegd
voor tijdelijke maatregelen op de N50 (€ 4,3 miljoen). Het restant zijn
overige kleine opdrachten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

53

2. Het projectbudget is verhoogd als gevolg van het gunnen van het project
knooppunten De Nieuwe Meer. Hiervoor is aanvullend € 99 miljoen
beschikbaar gesteld vanuit artikel 11.01 Verkenningen OV AmsterdamHaarlemmermeer. Van de € 99 miljoen heeft € 47 miljoen betrekking op
artikel 12 (inzake knooppunten). Daarnaast is € 10 miljoen toegevoegd
omdat ook beheer- en onderhoudsmaatregelen in de uitvoering worden
meegenomen.
3. Het volledige projectbudget wordt opgenomen onder artikel 12.04. De
reden hiervoor is dat het een DBM-contract betreft (Design, Build,
Maintain), waarin ook onderhoud is opgenomen.
4. Er is een aanvullende reservering van € 109 miljoen getroffen binnen
artikel 12.03.01 vanwege de geplande gunning van de A2 Het VonderenKerensheide en het door RWS geprognosticeerde tekort ten opzichte van
het beschikbare projectbudget.
5. Er is € 18,5 miljoen overgeboekt vanuit de investeringsruimte op artikel
11.04 vanwege een overboeking inzake excessieve prijsstijgingen als
gevolg van de oorlog in Oekraïne. Daartegenover staat een verlaging van
het projectbudget met € 6 miljoen als gevolg van een niet ontvangen
ontvangst vanwege een Btw-dispuut.
Tabel 25 Projectoverzicht behorende bij 12.03.02 Planning en studies (bedragen x € 1 miljoen)
Planning en studies hoofdwegennet (12.03.02)

Projectbudget

Openstelling

Projectomschrijving

huidig

vorig

huidig

vorig

Toelichting

Aanleguitgaven op MF 12.03.01 mbt planning en studies

‒ 1.336 ‒ 1.264

nvt

nvt

Projecten Nationaal
Beter Benutten

95

95

nvt

nvt

Geluidsaneringprogramma – weg

531

528

nvt

nvt

Kosten voorbereiding tol

109

112

nvt

nvt

2

2

nvt

nvt

361

458

nvt

nvt

2

2

nvt

nvt

Lucht - weg (NSL hoofdwegennet)
Reservering voor LCC
Snelfietsroutes
Tolreservering Blankenburgverbinding en ViA15

13

121

nvt

nvt

Voorbereiding vrachtheffing

361

367

nvt

nvt

Strategisch plan Verkeersveiligheid

267

266

nvt

nvt

Verkeersveiligheid Rijks-N-wegen

185

207

nvt

nvt

Bijdrage aan agentschap t.b.v. externe kosten planuitwerkingen

321

197

nvt

nvt

1
2

3

Projecten Noordwest-Nederland
A1/A28 Knooppunt Hoevelaken

1.145

1.137

A12/A27 Ring Utrecht

1.651

1.640

*

*

A7/A8 Corridor Amsterdam-Hoorn

505

353

ntb

2030-2032

4

A6 Almere Oostvaarders - Lelystad

137

107

*

*

5

Rijksbijdrage aan de Noordelijke Randweg Utrecht

198

196

Regio

Regio

Stedelijke Bereikbaarheid Almere

30

30

Regio

Regio

Projecten Zuidwest-Nederland
A20 Nieuwerkerk a/d IJssel – Gouda

146

145

ntb

2028-2030

A4 Leiden/Knooppunt Burgerveen - N14

330

248

ntb

2029-2031

A4 Haaglanden - N14

732

726

ntb

ntb

6

Projecten Zuid-Nederland
A67/A73 Knooppunt Zaarderheiken

6

5

N65 Vught - Haaren

88

88

Regio

Regio

Programma SmartwayZ.NL: A67 Leenderheide-Geldrop

211

210

ntb

2030-2032

Programma SmartwayZ.NL: InnovA58

585

459

nvt

2028-2030

Programma SmartwayZ.NL: ITS en Smart Mobility

10

10

nvt

nvt

SmartWayZ.NL programmaorganisatie

1

0

nvt

nvt

90

89

ntb

ntb

7
8

Projecten Oost-Nederland
A1/A30 Barneveld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

54

Planning en studies hoofdwegennet (12.03.02)

Projectbudget

Openstelling

Projectomschrijving

huidig

vorig

huidig

Toelichting

N35 Nijverdal - Wierden

120

119

*

*

N35 Raalte

14

14

nvt

nvt

vorig

N50 Kampen – Kampen Zuid

16

16

*

*

Reservering terugbetaling voorfinanciering A1 Apeldoorn - Azelo

36

32

nvt

nvt

Verkeersmaatregelen A28

32

32

nvt

nvt

A1/A35 Azelo-Buuren

5

5

nvt

nvt

*

*

Projecten Noord-Nederland
N33 Zuidbroek-Appingedam

110

110

Overige projecten en reserveringen

308

173

7.417

7.035

Projecten in voorbereiding
Projecten Nationaal
Studiebudget Verkenningen / MIRT onderzoeken
Programma DUMO
Programma Fiets
Strategisch plan Verkeersveiligheid
Afrondingen
Totaal programma planning en studies
Begroting (MF 12.03.02)

Toelichting
1. Dit betreft een overboeking van de gereserveerde onderhoudsbudgetten
voor areaalgroei ten behoeve van projecten die in realisatie zijn gegaan.
Het gaat hierbij om de A27 Houten-Hooipolder, A2 Het VonderenKerensheide, A1 Apeldoorn -Azelo (Fase 2) en A15 PapendrechtSliedrecht.
2. Tijdens de begrotingsbehandeling zijn meerdere amendementen
ingediend met als dekkingsbron de tolreservering op artikel 12.03.02
(Kamerstukken 36 200-A, nr. 49-55). Als gevolg hiervan is de reservering
afgenomen tot € 13 miljoen.
3. Dit betreft de overboeking naar artikel 12.02 ten behoeve van de eerste
tranche in het kader van het verbeteren van de verkeersveiligheid op
Rijks-N-wegen (Coalitieakkoordmiddelen).
4. Dit betreft een overboeking vanuit de middelen Woningbouw en
Mobiliteit conform de gemaakte BO MIRT afspraken (najaar 2022).
5. Dit betreft een overboeking vanuit de middelen Woningbouw en
Mobiliteit conform de gemaakte BO MIRT afspraken (najaar 2022).
6. Dit betreft een overboeking vanuit de middelen Woningbouw en
Mobiliteit conform de gemaakte BO MIRT afspraken (najaar 2022).
7. Dit betreft een overboeking vanuit de middelen Woningbouw en
Mobiliteit conform de gemaakte BO MIRT afspraken (najaar 2022).
8. Dit betreft een overboeking vanuit de gereserveerde middelen voor
een aanvulling van de programmakosten Programma SmartWayz.
Voor de volgende projecten zijn de mijlpalen - die in de Ontwerpbegroting
2023 nog een concrete planning kenden - niet geconcretiseerd vanwege
vertragingen veroorzaakt door de stikstofproblematiek. Het gaat hierbij om
de volgende projecten:
– A7/A8 Corridor Amsterdam-Hoorn;
– A20 Nieuwerkerk a/d IJssel Gouda;
– Programma SmartwayZ.NL: A67 Leenderheide- Geldrop;
– A4 Leiden/Knooppunt Burgerveen - N14.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

55

Tabel 26 Projectoverzicht behorende bij 12.03.03 Optimalisering gebruik hoofdwegennet (bedragen x € 1 miljoen)
Optimalisering gebruik hoofdwegennet (12.03.03)

Projectbudget

Indienststelling

Projectomschrijving

huidig

vorig

huidig

vorig

Digitale Infrastructuur voor Toekomstbestendige Mobiliteit
Ontsluiting Woningbouwmiddelen
Regeling Schoon en emmisieloos bouwen

Toelichting

30

30

nvt

nvt

3.125

0

nvt

nvt

15

0

nvt

nvt

Versnellingsafspraken

1.438

1

Mobiliteitspakketten

818

1

Schaalsprongen en bovenlokaal M&G

561

1

Mobiliteitsmaatregelen Ring Eindhoven

50

1

Mobiliteitsmaatregelen Ringen MRA

50

1

Infra-Optimalisatie Ringen MRA

50

1

Infra-Optimalisatie A12 Zone - Ring Utrecht

50

1

Mobiliteitsmaatregelen Ringen MRU-UNED

50

1

Mobiliteitsmaatregelen Ringen MRDH

50

1

Risicobeheersing

41

1

Totaal programma optimalisering gebruik

6.328

30

nvt

nvt

Begroting (MF 12.03.03)

6.328

30

nvt

nvt

Toelichting
1. Dit betreft een overboeking vanuit de middelen Woningbouw en
Mobiliteit conform de gemaakte BO MIRT afspraken (najaar 2022).
Tabel 27 Projectoverzicht behorende bij 12.04 Geïntegreerde contractvormen (bedragen x € 1 miljoen)
Geïntegreerde contractvormen Hoofdwegennet (12.04)

Kasbudget 2023

Projectbudget

Openstelling

Toelichting

huidig

vorig

huidig

vorig

huidig

vorig

eind
contract

A10 Tweede Coentunnel

57

57

2.215

2.209

2013

2013

2037

A12 Lunetten - Veenendaal

29

26

710

705

2012

2012

2033

A1/A6/A9 SA Badhoevedorp-Holendrecht

29

28

1.320

1.296

2027

2027

2040

A1/A6/A9 Schiphol - Amsterdam - Almere (deeltraject A1/A6)

65

63

1.875

1.867

2019

2019

2042

A1/A6/A9 Schiphol - Amsterdam - Almere (deeltraject A6
Almere)

18

18

388

384

2019

2019

2040

A1/A6/A9 Schiphol - Amsterdam - Almere (deeltraject A9
Gaasperdammerweg)

54

50

1.192

1.196

2020

2020

2038

2019

2019

2044

Projectomschrijving
Projecten Noordwest-Nederland

1

2

A27/A1 Utrecht-Eemnes-Bunschoten

18

15

378

371

Aflossing tunnels

31

29

969

968

A15 Maasvlakte - Vaanplein

74

59

2.313

2.307

2015

2015

2035

A16 Rotterdam

112

67

1.907

1.748

2025

2025

2043

3

A24 Blankenburgverbinding

123

65

2.121

2.017

2024

2024

2043

4

A59 Rosmalen - Geffen

0

0

272

272

2005

2005

2020

A27 Houten-Hooipolder

72

0

2.239

2 2029-2031 2029-2031

2046

Projecten Zuidwest-Nederland

Projecten Zuid-Nederland
5

Projecten Oost-Nederland
A12-A15 Ressen - Oudenbroeken (ViA15)

10

0

211

204

n.t.b.

n.t.b.

A12 Ede - Grijsoord

10

10

185

184

2016

2016

2032

N18 Varsseveld – Enschede

14

11

455

450

2018

2018

2043

Projecten Noord-Nederland
N31 Leeuwarden - Drachten

3

2

169

169

2007

2007

2022

N33 Assen - Zuidbroek

15

14

353

350

2014

2014

2034

0

0

532

532

Tolgefinancierde uitgaven (NCW)
Tolgefinancierde uitgaven A12/A15 Ressen - Oudbroeken
(ViA15)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

56

Geïntegreerde contractvormen Hoofdwegennet (12.04)
Projectomschrijving

Kasbudget 2023

Projectbudget

huidig

vorig

huidig

vorig

Afrondingen

‒1

0

‒2

‒3

Totaal

733

514

19.802

17.228

Begroting (MF 12.04)

733

514

Openstelling
huidig

vorig

Toelichting
eind
contract

Toelichting
1. Er heeft een vrijval van de risicoreservering op het deeltraject A9
Gaasperdammerweg plaatsgevonden, welke is toegevoegd aan dit
deeltraject. Dit betreft € 11,3 miljoen. Daarnaast heeft een vrijval van
restbudget (€ 2,2 miljoen) plaatsgevonden op het deeltaject A1-A6. Dit
is eveneens toegevoegd aan dit project.
2. Er heeft een vrijval van de risicoreservering op het deeltraject A9
Gaasperdammerweg plaatsgevonden, welke is toegevoegd aan
deeltraject Badhoevedorp-Holendrecht.
3. Er is in totaal € 64,6 miljoen overgeboekt vanuit de investeringsruimte
op artikel 11.04 als gevolg van het verleggen van het basisjaar in de
GWW-index (€ 19,6 miljoen) en vanwege een overboeking inzake
excessieve prijsstijgingen als gevolg van de oorlog in Oekraïne
(€ 45 miljoen). Daarnaast is € 83 miljoen overgeboekt vanuit het
Vervanging en Renovatie-budget (VenR) op artikel 12.02. Dit betreft
aanvullend budget voor de vervanging van Kunstwerk 58 binnen het
project A16 Rotterdam.
4. Er is in totaal € 90,6 miljoen overgeboekt vanuit de investeringsruimte
op artikel 11.04 als gevolg van het verleggen van het basisjaar in de
GWW-index (€ 30,6 miljoen) en vanwege twee overboekingen inzake
excessieve prijsstijgingen als gevolg van de oorlog in Oekraïne
(€ 60 miljoen). Het restant wordt verklaard vanwege prijsbijstelling over
2022.
5. Het volledige projectbudget wordt opgenomen onder artikel 12.04. De
reden hiervoor is dat het een DBM-contract betreft (Design, Build,
Maintain), waarin ook onderhoud is opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

57

Artikel 13 Spoor
Tabel 28 Projectoverzicht behorende bij 13.03.01 Aanlegprogramma personenvervoer (bedragen x € 1 miljoen)
Aanlegprogramma Personenvervoer (13.03.01)

Kasbudget 2023

Projectbudget

Indienststelling

Projectomschrijving

huidig

vorig

huidig

vorig

huidig

vorig

20

21

172

168

divers

divers

Geluidsanering Spoorwegen

29

22

586

582

divers

divers

Programma Behandelen en Opstellen

12

27

164

163

divers

divers

Uitvoeringsprogramma geluid emplacementen (UPGE)

2

3

28

28

2011/
20182024

2011/
20182024

Toelichting

Projecten Nationaal
Maatregelenpakket HSL-Zuid
Benutten, betrouwbaarheid en capaciteit

Verbeteraanpak stations

0

1

12

12

2020

2020

Spoorcapaciteit 2030

90

85

830

250

divers

divers

Innovatieprogramma spoortrillingen

5

6

21

21

divers

divers

1

Stations en stationsaanpassingen
Kleine stations

0

0

12

12

divers

divers

Toegankelijkheid stations

28

22

515

514

divers

divers

Overige projecten/lijndelen etc.
Aanleg ATBvv

1

5

76

75

divers

divers

Fietsparkeren bij stations

25

35

481

478

divers

divers

Kleine projecten personenvervoer

56

30

253

137

divers

divers

2

Nazorg gereedgekomen lijnen/halten

6

5

39

28

divers

divers

3

Overwegenaanpak

90

91

913

908

divers

divers

Programma aanpak suïcidepreventie

3

2

21

21

2021

2021

Programma kleine functiewijzigingen

15

15

390

389

divers

divers

Maaslijn

3

57

157

156

Schoon en emissieloos bouwen

2

4

Projecten Noordwest-Nederland
Zwolle - Herfte

0

5

257

266

2017/
2021

2017/
2021

6

4

27

27

2022

2022

2

0

7

1

15

10

75

74

2023‒
2025

2023‒
2025

3

2

221

220

divers

divers

Sporendriehoek Noord-Nederland

26

20

144

144

divers

divers

Afrondingen

1

4

Stations en stationsaanpassingen
Amsterdam CS, Cuypershal
Overige projecten/lijndelen etc.
Projecten Zuidwest-Nederland
Wind in de Zeilen

5

Stations en stationsaanpassingen
Den Haag emplacement
Overige projecten/lijndelen etc.
Projecten Oost Nederland
Traject Oost
Projecten Noord Nederland

Totaal uitvoeringsprogramma

440

468

5.404

4.672

Planuitwerkingsuitgaven binnen het realisatieprogramma

‒ 46

‒ 37

‒ 214

‒ 207

248

205

431

5.438

4.670

Afrekening voorschotten

30

Programma Aanleg

424

Aanleguitgaven binnen het planuitwerkingsprogramma

34

10

60

36

Budget Aanleg (MF 13.03.01)

463

285

5.498

4.706

5

‒ 156

Overprogrammering (-)

1. Spoorcapaciteit 2030: In het BO MIRT van november 2022 heeft het
kabinet besloten € 585 mln. te investeren in het spoornetwerk onder
de noemer ‘Spoorcapaciteit 2030’. Dit investeren we in een verschillende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

58

2.

3.

4.

5.

soorten infrastructuurmaatregelen waaronder baanstabiliteit,
uitbreiding van de tractie-energievoorziening en geluidsmaatregelen
voor omwonenden. Hiermee verandert het programma deels van
karakter, waardoor ook opgave, planning en politiek/bestuurlijke context
zijn gewijzigd;
Kleine projecten personenvervoer: Door het Ministerie van Binnen­
landse Zaken is de indexering 2021 t/m 2028 ad € 37,1 miljoen
toegevoegd aan het projectbudget van Reservering Terugstorting DUProvincies. Daarnaast is middels Amendement 36200-A-50 € 20 miljoen
beschikbaar gesteld voor het verbeteren van de toegankelijkheid van
het openbaar vervoer voor mensen met een handicap;
Nazorg gereedgekomen lijnen/halten: Conform het MIRT spelregelkader
is één jaar na de indienstelling de subsidie van de projecten Maastricht
Visé, Verbeteraanpak Stations, Zwolle Herfte, AKI Programma en veilig­
heidsknelpunten vastgesteld. In totaal is € 11 miljoen toegevoegd aan
de post Nazorg voor de resterende nazorgwerkzaamheden van de
genoemde projecten;
Wind in de Zeilen: In verband met de subsidieaanvraag door ProRail ten
behoeve van het Programma Wind in de Zeilen is € 6,7 miljoen
overgeboekt van de reservering Compenserende maatregelen Zeeland
(MF 11.03.02) naar MF 13.03;
Zwolle - Herfte: Conform het MIRT spelregelkader is één jaar na de
indienstelling de subsidie van dit project vastgesteld. Er is € 8,5 miljoen
toegevoegd aan de post nazorg voor de resterende nazorgwerkzaam­
heden van dit project.

Tabel 29 Projectoverzicht behorende bij 13.03.02 Aanlegprogramma goederenvervoer (bedragen x € 1 miljoen)
Aanlegprogramma Goederenvervoer (13.03.02)

Kasbudget 2023

Projectbudget

Indienststelling

Projectomschrijving

huidig

vorig

huidig

vorig

huidig

vorig

Kleine projecten goederenvervoer

12

5

22

10

divers

divers

Optimalisering Goederencorridor Rotterdam-Genua

1

1

171

170

divers

divers

Programma Emplacementen op orde

66

97

199

198

divers

divers

Calandbrug

19

0

183

182

2020/
2025

2020/
2025

Geluidmaatregelen Zeeuwselijn

1

1

22

22

divers

divers

Spooraansluiting 2e Maasvlakte achterlandverbinding

2

4

240

239

divers

divers

4

7

143

143

divers

divers

0

1

8

7

divers

divers

Totaal uitvoeringsprgramma

105

116

988

973

Planuitwerkingskosten aanlegprogramma t.l.v. MF 13.03.05

‒ 21

‒3

‒ 303

‒ 299

Toelichting

ProRail Projecten
Projecten Nationaal
1

Projecten Zuidwest-Nederland

Projecten Zuid-Nederland
Projecten Oost Nederland
Uitv.progr Goederenroute Elst-Deventer-Twente (NaNov)
Overige projecten
Nazorg gereedgekomen projecten
Afrondingen

Afrekening voorschotten

1

21

20

Programma Aanleg

85

113

706

694

Aanleguitgaven binnen het planuitwerkingsprogramma

0

0

0

0

Budget Aanleg (MF 13.03.02)

1. Kleine projecten goederenvervoer: In BO MIRT 2022 is besloten
€ 1,4 miljoen beschikbaar te stellen ten behoeve van het project Beter
benutten Last mile spoor. Daarnaast is van de niet benodigde middelen
op HXII artikel 16 voor de subsidieregeling maatregelenpakket

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

59

spoorgoederenvervoer, door het eerder stopzetten van de regeling,
€ 10 miljoen overgeboekt naar MF 13.03.02 voor het programma Minder
Hinder.
Tabel 30 Projectoverzicht behorende bij 13.03.03 Optimalisering gebruik spoorwegen (bedragen x € 1 miljoen)
Optimalisering gebruik spoorwegen (13.03.03)

Projectbudget

Indienststelling

Projectomschrijving

huidig

vorig

huidig

vorig

Toelichting

Modal shift van Weg naar Spoor

8

8

nvt

nvt

Totaal programma optimalisering gebruik

8

8

nvt

nvt

Begroting (MF 13.03.03)

8

8

nvt

nvt

Tabel 31 rojectoverzicht behorende bij 13.03.04 planuitwerkingsprogramma personenvervoer (bedragen x
€ 1 miljoen)
Planuitwerkingsprogramma Personenvervoer (13.03.04)

Projectbudget

Indienststelling

Projectomschrijving

huidig

vorig

huidig

vorig

214

207

Realisatieuitgaven op MF 13.03.01 mbt planuitwerkingsprojecten

Toelichting

Projecten Nationaal
Beter Benutten Decentraal Spoor (fase 2)

10

10

divers

divers

Grensoverschrijdend Spoorvervoer

113

115

divers

divers

Kleine projecten personenvervoer

48

42

divers

divers

Regionale Knelpunten

16

15

divers

divers

Reizigersfonds

3

3

nvt

nvt

HRMK Spoorbrug

76

0

Knooppunt Den Bosch

1

1

divers

divers

185

107

divers

divers

25

0

12

12

divers

divers

Spoor perron Meppel

35

0

4

Lelylijn-Deltaplan

3

1

5

Oude Lijn

9

Paspoort en beveiligingsfaciliteiten op Amsterdam CS

20

Multimodale knoop Schiphol

130

276

Overige projecten en reserveringen

900

789

Studie en innovatiebudget

60

53

Afrekening voorschotten

20

11

1

Projecten Zuid-Nederland

Toekomstvast Spoor Zuid NL

2
3

Projecten Zuidwest-Nederland
Amsterdam Zuid Derde Perron
Projecten Oost-Nederland
Quick scan decentraal spoor Gelderland
Projecten Noordwest-Nederland

6
2024/2025

Totaal programma planuitwerking en verkenning

980

853

Aanleguitgaven binnen planning en studies

‒ 60

‒ 36

Begroting (MF 13.03.04)

920

817

7

divers

divers

8

nvt

nvt

9

1. Kleine projecten personenvervoer: ProRail heeft in juli 2022 de Uitvoe­
ringsagenda Klimaatadaptatie spoor aan Stas IenW aangeboden. Om
vervolg te geven aan de huidige werkzaamheden op dit vlak (monitoring
van impact en onderzoek mitigatie klimaateffecten) ligt een subsidie­
aanvraag voor met een omvang van (maximaal) € 10 miljoen.;
2. HRMK-spoorbrug: Middels Amendement 36200-A-53 is € 75 miljoen
euro beschikbaar gesteld voor de vervanging van de HRMK-spoorbrug
voor een spooraquaduct. Dekking voor dit amendement wordt
gevonden door € 30 miljoen in mindering te brengen op MF 11.04 en
€ 45 miljoen op MF 12.03 (reservering Blankenburgverbinding en VIA15);

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

60

3. Toekomstvast Spoor Zuid NL: Woningbouwmiddelen BO MIRT 2022
omvat de spoorknoop en vormt met de MMK één verkenning. De tekst
hiervoor staat onder de toelichting van art. 11 onder Eindhoven.
4. Spoor perron Meppel: Middels Amendement 36200-A-49 is € 35 miljoen
euro beschikbaar gesteld voor het verbeteren van de spoor- en perron­
capaciteit van Meppel. Dekking voor dit amendement is gevonden door
€ 35 miljoen euro in mindering te brengen op MF 12.03 Hoofdwegennet
(reservering Blankenburgverbinding en VIA15);
5. Lelylijn-Deltaplan: In verband met de geschatte voorbereidingskosten
voor dit project is € 3,4 miljoen overgeboekt vanuit de reservering op
MF11.03.03 naar MF13.03.04. De bijdrage vanuit het Ministerie van
Binnenlandse Zaken ad € 0,2 miljoen is hieraan toegevoegd. Vanuit het
beschikbare budget is daarna € 0,2 miljoen overgeboekt naar de Beleids­
begroting HXII ten behoeve van de participatiedrachten Lelylijn;
6. Oude Lijn: Het voor de Oude Lijn gereserveerde budget op MF 11.03.03
bedroeg € 1 miljard (stand begroting 2023). Naar aanleiding van de
gemaakt afspraken in het BO MIRT 2022 is hieraan € 680 miljoen
toegevoegd waardoor het beschikbaar budget € 1,7 miljard bedraagt.
Hiervan is € 9,2 miljoen overgeboekt naar MF 13.03.04 ten behoeve van
de kosten van de verkenning;
7. Paspoort en beveiligingsfaciliteiten op Amsterdam: Vanwege de
verbouwing van Amsterdam Centraal wordt in 2023 de huidige terminal
voor de Eurostar-aanlanding verwijderd. De nieuwe terminal is pas rond
2038 gereed klaar. Om die reden is € 20 miljoen vrijgemaakt vanuit de
generieke investeringsruimte om een tijdelijke oplossing te realiseren
voor de Eurostar-aanlanding;
8. Multimodale knoop Schiphol: Het project Multimodale Knoop Schiphol
(MKS) heeft als doel om maatregelen te nemen om de verwachte reizi­
gersgroei voor de middellange termijn op te vangen. In de BO MIRT brief
(TK 36 200, nr. 9) is aan de Kamer gemeld dat een budget ad
€ 148,8 miljoen van MKS over wordt geheveld naar het project derde
perron Amsterdam Zuid (MF 11.01.01);
9. Studie en innovatiebudget: Er is € 2 miljoen beschikbaar gesteld om
pilots op te starten voor het vervoerssysteem Bus Rapid Transit (BRT).
Er is € 3 miljoen beschikbaar gesteld voor een pilot in het kader van de
toegankelijkheid van deelmobiliteit. Daarnaast zijn de middelen uit de
reservering Pakket Zeeland overgeboekt naar studie- en innovatie ter
dekking van een aanvullende subsidieaanvraag voor de startkosten van
het project Rail Ghent Terneuzen (€ 2 miljoen).
Tabel 32 Projectoverzicht behorende bij 13.03.05 planuitwerkingsprogramma goederenvervoer (bedragen x
€ 1 miljoen)
Planuitwerkingsprogramma Goederenvervoer (13.03.05)

Projectbudget

Projectomschrijving

huidig

vorig

303

299

4

2

Planuitwerkingskosten van realisatieprogramma MF 13.03.02

Indienststelling
huidig

Toelichting
vorig

Projecten Nationaal
Kleine projecten goederenvervoer

divers

divers

1

Overige projecten en reserveringen
740 meter treinen

98

Totaal programma planuitwerking en verkenning

405

2
301

Afrekening voorschotten

2

1

Begroting (MF 13.03.05)

222

123

1. Kleine projecten goederenvervoer: Van het programma Goederenver­
voercorridors (GVC) is € 1,2 miljoen toegevoegd ten behoeve van de
bekostiging, uitvoering van de planstudie en realisatie van het verlengen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

61

van twee sporen op het emplacement Lage Zwaluwe (Noord-Brabant).
Dit in het kader van het aanpassen van de sporen op de goederencor­
ridor voor (verlengde) 740 meter goederentreinen;
2. 740 meter treinen: Er is besloten om € 90 miljoen uit het IR ter
beschikking te stellen voor het programma 740 meter treinen (planuit­
werking). Daarnaast is in het BO MIRT 2022 besloten om € 7,3 miljoen
realisatiebudget beschikbaar te stellen waarmee in 2027 de twee sporen
op Lage Zwaluwe worden verlengd om deze geschikt te maken voor 740
meter lange treinen.
Tabel 33 Projectoverzicht behorende bij 13.04 Geïntregeerde contractvormen (bedragen x € 1 miljoen)
Geïntegreerde
contractvormen Spoorwegen
(13.04)

Kasbudget 2023

Projectomschrijving

huidig

vorig

huidig

vorig

huidig

202

201

3.778

3.779

2007

2

2

‒ 138

‒ 138

204

203

3.640

3.641

Begrotingsbijdrage ProRail
(beschikbaarheidsvergoeding
en overige afrekeningen)
Rente- en
belastingaanpassingen
Totaal

Projectbudget

Indienststelling

Toelichting

vorig eind contract
2007

2031

Artikel 14 Regionaal, lokale infrastructuur
Tabel 34 Projectoverzicht behorende bij 14.01.02 planuitwerkingsprogramma regionaal, lokale infrastructuur
(bedragen x € 1 miljoen)
Planuitwerkingsprogramma Regionaal, lokale infrastructuur (14.01.02)
Projectomschrijving

Budget
huidig

Indienststelling

vorig

huidig

Toelichting
vorig

Overige projecten en reserveringen
Projecten in voorbereiding

19

18

Overige projecten in voorbereiding

36

36

Totaal programma planuitwerking en verkenning

54

54

Planuitwerkingskosten m.b.t. verkenningen 11.01

30

Begroting (IF 14.01.02)

84

Gesignaleerde risico's

54

1. OV Verbinding Amsterdam - Haarlemmermeer: In 2023 wordt voorzien
dat een deel van de verplichtingen op dit project vastgelegd moeten
worden. Middels een nota van wijziging is de financiële uitwerking van
het totaalpakket verwerkt en wordt er budget overgeboekt uit verken­
ningen naar planuitwerking.
Tabel 35 Projectoverzicht behorende bij 14.01.03 aanlegprogramma regionaal, lokale infrastructuur (bedragen x
€ 1 miljoen)
Aanlegprogramma Regionaal, lokale infra-structuur (14.01.03)

Kasbudget 2023

Projectbudget

Indienststelling

Projectomschrijving

huidig

huidig

vorig

huidig

vorig

83

83

2020/
2022

2020/
2022

divers

divers

vorig

Toelichting

Projecten Noordwest-Nederland
Amstelveenlijn
Projecten Zuidwest-Nederland
HOV-NET Zuid-Holland Noord (vh Rijn-Gouwelijn)

1

1

208

225

1

1

291

308

1

Afrondingen
Totaal
Begroting (MF 14.01.03)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

62

1. HOV-NET Zuid-Holland Noord (vh Rijn-Gouwelijn): De dekking ad € 17,5
mln voor de amendementen spoorwegemplacement Leeuwarden,
vervoerssysteem Bus Rapid Transit (BRT) ov/handicap en pilot toegan­
kelijkheid van deelmobiliteit (nr 36200-47,-48,-50 en ‒ 51) is gevonden in
het aanlegprogramma Regionaal/Lokaal budget voor HOV-NET ZHNoord.
Tabel 36 Projectoverzicht behorende bij 14.03 Regiospecifiek pakket Zuiderzeelijn (bedragen x € 1 miljoen)
Projectoverzicht Regiospecifiek Pakket Zuiderzeelijn (14.03)

Kasbudget 2023

Projectbudget

Indienststelling

Projectomschrijving

huidig

vorig

huidig

vorig

huidig

51

592

592

14.03.02 Regionale Mobiliteit
Afronding
Begroting (MF 14.03)

0

51

0

0

592

592

Toelichting

vorig

Totale rijksbijdrage Noord-Nederland

Artikel 15 Hoofdvaarwegennet
Tabel 37 Projectoverzicht behorende bij 15.03.01 Aanlegprogramma hoofdvaarwegennet (bedragen x € 1 miljoen)
Aanlegprogramma Hoofdvaarwegennet
(15.03.01)
Projectomschrijving

Kasbudget 2023
huidig

Projectbudget

vorig

huidig

Openstelling
vorig

huidig

vorig

2018

2018

Projecten Nationaal
Beter Benutten

0

0

16

16

Impuls Dynamisch Verkeersmanagement
Vaarwegen

0

0

101

101

Regeling Kademuren

2

2

10

10

Walradarsystemen

2

0

29

29

Walstroom

0

0

0

0

De Zaan (Wilhelminasluis)

0

0

14

13

2020

2020

Lichteren Buitenhaven IJmuiden en
Energiehaven

3

1

38

38

2023

2023

2

Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen BenedenLek

4

0

15

14

2023

2023

3

Capaciteitsuitbreiding overnachtingshavens
Merwedes

0

0

10

10

2021

2021

132

104

1089

1.064

2023

2023

4

Maasroute, modernisering fase 2

18

16

685

684

2023

2023

5

Wilhelminakanaal Tilburg

0

0

98

98

2019

2019

Herbouw Sluis II Wilhelminakanaal

4

1

7

7

2025

2025

Zuid-Willemsvaart; aanleg Maximakanaal en
opwaardering tot Veghel

0

0

431

431

2015

2015

Toekomstvisie Waal

36

29

146

142

2024

2024

Vaarweg Meppel-Ramspol (keersluis
Zwartsluis)

1

0

59

59

2017

2017

Verruiming Twentekanalen fase 2

56

10

241

188

2023

2023

8

Vaarweg Lemmer - Delfzijl fase 1;
verbetering tot klasse Va

11

0

293

293

2019

2019

9

Verruiming vaarweg Eemshaven-Noordzee

0

0

39

39

2017

2017

Kleine projecten / Afronding projecten

0

0

191

191

Afrondingen

1

0

2

1

Projecten Noordwest-Nederland

Projecten Zuidwest-Nederland

Nieuwe Sluis Terneuzen
Projecten Zuid-Nederland

6

Projecten Oost Nederland
7

Projecten Noord-Nederland

Overige projecten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

63

Aanlegprogramma Hoofdvaarwegennet
(15.03.01)
Projectomschrijving

Kasbudget 2023
huidig

Projectbudget

vorig

Totaal uitvoeringsprogramma

270

163

6

8

276

171

Aanleguitgaven op MF 15.03.01 mbt
planuitwerking
Programma Aanleg

Openstelling

huidig

vorig

3.514

3.427

huidig

vorig

Planuitwerkingsuitgaven op MF 15.03.02
mbt het realisatieprogramma
Budget Realisatie (MF 15.03.01)
Overprogrammering (-)

98

139

‒ 178

‒ 32

1. Het effect van de toevoeging nacalculatie
IBOI 2022 aan projectbudget.

1. Het effect van de toevoeging nacalculatie IBOI 2022 aan projectbudget.
2. Het effect van een kasschuif n.a.v. de aangekondigde tegenvaller
Averijhaven. Doordat er veel grotere hoeveelheden staalslakken en
vervuild slib zijn aangetroffen dan vooraf verwacht, zijn de kosten hoger
uitgevallen en is het kasbudget voor 2023 verhoogd.
3. Dit is het effect van een kasschuif van 2027 naar 2023 i.v.m. extra
uitgaven door extra baggerwerkzaamheden en sterk gestegen staal­
prijzen.
4. Het kasbuget in 2023 neemt toe door de extra ontvangsten vanuit
Vlaanderen (€ 10 miljoen). Daarnaast zal er in 2023 meer werk plaats­
vinden waardoor er hogere uitgaven (€ 17 miljoen) zullen zijn. Er zijn
extra kosten i.v.m. het opruimen van onder andere met PFAS vervuilde
gronden, ondergrondse onverwachte obstakels en de sanering van de
onderlaag Schependijk. Het budget voor deze uitgaven wordt gehaald
uit de risicoreservering van het project en die staan in 2024 en 2025.
Daarnaast is de nacalculatie IBOI 2022 toegevoegd.
5. Kasbudget 2023 stijgt met € 2 miljoen door een saldomutatie uit 2022 en
projectbudget stijgt door toevoeging nacalculatie IBOI 2022.
6. Kasbudget 2023 stijgt met € 3 miljoen door saldomutaties uit 2022
(€ 1,8 miljoen) en een budgettair neutrale kasschuif van € 1,4 miljoen
omdat in 2023 meer werkt wordt uitgevoerd dan verwacht.
7. De EU subsidie voor overnachtinghaven Spijk is hoger dan gepland
(€ 4,2 miljoen) en er is een (kasschuif) versnelling in de uitgaven. Door
de sterk gestegen staalprijzen zijn er bepaalde wijzigingen in het contract
waardoor de uitgaven eerder plaatsvinden.
8. Het kas- en projectbudget is verhoogd i.v.m. opvangen van hogere
kosten voor staal. De staalprijs heeft een effect op het staal-intensieve­
project Verruiming Twentekanalen fase 2 met een vervangingsopgave
van o.a. 35 km aan stalen damwanden.
9. Kasbudget 2023 stijgt door een saldomutatie uit 2022.
Tabel 38 Projectoverzicht behorende bij 15.03.02 Verkenningen en planuitwerkingen hoofdvaarwegennet
(bedragen x € 1 miljoen)
Verkenningen en planuitwerkingen Hoofdvaarwegennet (15.03.02)

Projectbudget

Projectomschrijving

huidig

vorig

‒ 47

‒ 41

nvt

nvt

15

15

nvt

nvt

Aanleg uitgaven op MF15.03.01 mbt planning en studies
Uitgaven mbt planning en studies op MF 15.03.02 mbt het programma
aanleg

Openstelling
huidig

Toelichting
vorig

Projecten Nationaal
Bijdrage aan agentschap t.b.v. externe kosten planuitwerkingen

29

37

nvt

nvt

Reservering voor LCC

349

346

nvt

nvt

7

7

2025 ‒ 2027

2025 ‒ 2027

1

Projecten Noordwest-Nederland
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen Amsterdam-Lemmer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

64

Verkenningen en planuitwerkingen Hoofdvaarwegennet (15.03.02)
Vaarweg IJsselmeer-Meppel

Projectbudget

Openstelling

Toelichting

30

30

ntb

ntb

Capaciteit Volkeraksluizen

167

165

2025 ‒ 2027

2025 ‒ 2027

Verkeerssituatie splitsing Hollandsch Diep-Dordtsche Kil

10

10

2025 ‒ 2027

2025 ‒ 2027

Bovenloop IJssel (IJsselkop tot Zutphen)

39

39

2026 ‒ 2028

2026 ‒ 2028

Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen IJssel

30

30

2023 ‒ 2024

2023 ‒ 2024

Vaarweg Lemmer-Delfzijl fase 2

299

231

2024 ‒ 2028

2024 ‒ 2028

Verbreding sluiscomplex Kornwerderzand

103

102

2025 ‒ 2028

2025 ‒ 2028

Overige projecten en reserveringen

1496

1483

Projecten Zuidwest-Nederland

Projecten Oost-Nederland

Projecten Noord-Nederland
2
3

Projecten in voorbereiding
Projecten Noordwest-Nederland
Vaarweg Lemmer-Delfzijl fase 2; reservering verkenning bruggen (AP)
Projecten Zuidwest-Nederland
Kreekraksluizen
Projecten Oost-Nederland
Verkenning IJssel fase 2
Overige projecten in voorbereiding
Gesignaleerde risico's
afrondingen

0

‒1

Totaal programma planuitwerking en verkenning

2.527

2.453

Begroting (MF 15.03.02)

2.527

2.453

1. Door het verminderen met de realisatie 2022 is de bijdrage met
€ 8 miljoen afgenomen.
2. De reservering voor de drie Friese bruggen Oude Schouw, Schuilenburg
en Uitwellingerga is toegevoegd aan het MIRT budget Vaarweg LemmerDelfzijl fase 2.
3. Op grond van het begin 2022 vastgestelde Programma Noordzee stelt
het ministerie van Economische Zaken en Klimaat voor 2023-2027
€ 20 miljoen beschikbaar aan IenW en Rijkswaterstaat (RWS), ten
behoeve van de financiering van de structurele kosten voor IenW, RWS
en het ministerie van Defensie-Kustwacht (via IenW). Het gaat om
opdrachtgeverschap en beleidsformulering vanuit IenW en coördine­
rende en uitvoerende taken door RWS (uitrol maatregelenpakket
inclusief beheertaken), die voortvloeien uit de realisatie van 21 gigawatt
aan windenergie op zee voor 2030 en de impact op de veiligheid van
de zeescheepvaart. Hiervan is € 1,9 miljoen overgeboekt naar het IenW
salarisbudget op HXII.
Vanuit artikel 11 is € 20 miljoen overgeboekt om een reservering aan te
maken voor pontje Ter Aa.
Dekking voor het project Digitale Transport Strategie staat gereserveerd
op het artikelonderdeel planning en studies Hoofdvaarwegennet.
Uitvoering en realisatie vindt plaats op de beleidsbegroting HXII.
Hiervoor is € 1,9 miljoen overgeboekt naar HXII.
De reservering voor de drie Friese bruggen Oude Schouw, Schuilenburg
en Uitwellingerga (€ 66 miljoen) is toegevoegd aan het MIRT budget
Vaarweg Lemmer-Delfzijl fase 2.
Uit het IenW brede beeld is vanuit HXII € 38 miljoen overgeboekt naar
het MF budget voor de Kustwacht op artikel 15 voor een bijdrage vanuit
IenW aan de Kustwacht voor het aanpakken van de disbalans tussen
middelen en opdrachten. De middelen worden door de Kustwacht
ingezet voor het in balans brengen van middelen en benodigdheden
voor bedrijfsvoering, handhaving, security en dienstverlening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

65

N.B. De overige budgettaire aanpassingen zijn mutaties ten aanzien van
een nacalculatie prijsbijstelling
Tabel 39 Projectoverzicht behorende bij 15.03.03 Optimalisering gebruik hoofdvaarwegennet (bedragen x
€ 1 miljoen)
Optimalisering gebruik hoofdvaarwegennet (15.03.03)

Projectbudget

Indienststelling

Projectomschrijving

huidig

vorig

huidig

vorig

Toelichting

Modal shift van weg naar water

36

36

nvt

nvt

Totaal programma optimalisering gebruik

36

36

nvt

nvt

Begroting (MF 15.03.03)

36

36

nvt

nvt

Tabel 40 Projectoverzicht behorende bij 15.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS hoofdvaarwegennet (bedragen
x € 1 miljoen)

Geïntegreerde contractvormen Hoofdvaarwegennet (15.04)
Projectomschrijving

Kasbudget 2023
huidig

vorig

Projectbudget

Openstelling

huidig

vorig

huidig

EindToelichting
contract

vorig

Projecten Noordwest-Nederland
Lekkanaal: 3e kolk Beatrixsluis en verbreding kanaalzijde/
uitbreiding ligplaatsen

16

15

409

406

2019

2046

1

Zeetoegang IJmond

45

93

1.061

1.182

2022

2045

2

Selectieve Onttrekking

65

0

153

0

6

6

158

157

2020

2047

4

4

3

93

92

2018

2048

5

‒1

1

3

Projecten Oost Nederland
Capaciteitsuitbreiding sluis Eefde
Projecten Zuid-Nederland
Keersluis Limmel
Afrondingen

1

1. Het kasbudget 2023 neemt toe met € 1 miljoen door lagere uitgaven in
2022 dan eerder verwacht.
2. Kasbudget en projectbudget dalen door overheveling naar nieuw project
Selectieve Onttrekking.
3. Nieuw project Selectieve Onttrekking. Budget is opgebouwd uit overhe­
veling budget van Zeetoegang Ijmond en tegenvaller (€ 25,3 miljoen)
door sterk gestegen prijzen van staal en overige bouwstoffen.
4. Het effect van de toevoeging nacalculatie IBOI 2022 aan projectbudget.
5. Het kasbudget 2023 neemt toe met € 1 miljoen door lagere uitgaven in
2022 dan eerder verwacht.
Artikel 17 Megaprojecten Verkeer en Vervoer
Tabel 41 Projectoverzicht behorende bij 17.06 PMR (bedragen x € 1 miljoen)
Project Mainportontwikkeling Rotterdam
(17.06)

Kasbudget 2023

Projectbudget

Oplevering

Toelichting

Projectomschrijving

huidig

vorig

huidig

vorig

huidig

vorig

0

0

nnb

Project Mainportontwikkeling Rotterdam
Uitvoeringsorganisatie

20

20

nnb

750 ha

30

30

nnb

nnb

Groene verbinding

31

31

2011

2011

2021

2021

2007

2007

nnb

nnb

Bestaand Rotterdams Gebied (BRG)
Landaanwinning
Voorfinanciering FES
monitoringsprogramma
Voorfinanciering FES natuurcompensatie

1

1

104

104

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

66

Project Mainportontwikkeling Rotterdam
(17.06)

Kasbudget 2023

Projectomschrijving

huidig

Projectbudget

Toelichting

huidig

vorig

huidig

vorig

Landaanwinning

742

742

2013

2013

BTW Buitencontour

138

138

2013

2013

nnb

nnb

Onvoorzien

vorig

Oplevering

1

0

103

103

Programma

2

1

1.168

1.168

Begroting (MF 17.06)

2

1

1.168

1.168

Afrondingsverschillen

Tabel 42 Projectoverzicht behorende bij 17.07 ERTMS (bedragen x € 1 miljoen)
ERTMS (17.07)

Kasbudget 2023

Projectbudget

Indienststelling

Projectomschrijving

huidig

vorig

huidig

vorig

huidig

vorig

188

109

2.590

2.577

divers

divers

2

1

92

96

divers

divers

190

110

2.683

Realisatiefase
Planuitwerkingsfase
Afrondingsverschillen
Programma

Toelichting
1

1

Afrekening voorschotten

4

Begroting (MF 17.07)

24

46

Overprogrammering (-)

‒ 170

‒ 64

2.673

27

24

2.710

2.697

1. Realisatiefase: Er is € 3,6 miljoen toegevoegd vanuit ERTMS Planstudie­
kosten. De scope van de planuitwerkingsfase ERTMS EoG pilot en
rangeren is nagenoeg afgerond, het restant valt vrij en is overgeboekt
naar de realisatiefase ERTMS. Daarnaast is er € 2,7 miljoen toegevoegd
vanuit de beleidsbegroting HXII in verband met niet benodigd
apparaatsbudget. Verder is € 11,8 miljoen overgeboekt naar het
programma Exploitatie, onderhoud en vernieuwing (EOV) voor in
beheer genomen systemen.
Projectoverzicht behorende bij 17.08 ZuidasDok (bedragen x € 1 miljoen)1
Zuidasdok (17.08)

Kasbudget 2023

Projectbudget

Openstelling

Projectomschrijving

huidig

huidig

huidig

vorig

20322036

20322036

vorig

vorig

Toelichting

ZuidasDok
Generiek en ruimtelijke inrichting

8

0

73

86

Projectorganisatie en voorbereiding

44

38

538

559

Tunnel en A10

14

48

1.450

1.449

OVT incl. keerspoor

104

98

990

921

Programma

170

184

3.051

3.014

Begroting (MF 17.08)

170

184

3.051

3.014

Afrondingen

‒1
1

1 Abusievelijk is bij de Slotwet en jaarverantwoording 2022 een foutieve stand opgenomen in het projectbudget. De juiste stand «vorig» van het programma Zuidasdok
betreft 2.979.

1. Het projectbudget is verhoogd als gevolg van het gunnen van het project
knooppunten De Nieuwe Meer. Hiervoor is aanvullend € 99 miljoen
beschikbaar gesteld vanuit artikel 11.01 Verkenningen OV AmsterdamHaarlemmermeer. Van de € 99 miljoen heeft € 52 miljoen betrekking op
artikel 17. Het resterende verschil wordt verklaard door de toevoeging
van prijsbijstelling over 2022.
Tabel 43 Projectoverzicht behorende bij 17.10 PHS (bedragen x € 1 miljoen)
Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (17.10)

Kasbudget 2023

Projectbudget

Indienststelling

Projectomschrijving

huidig

huidig

huidig

vorig

vorig

Toelichting

vorig

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

67

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (17.10)

Kasbudget 2023

Projectbudget

Indienststelling

Projectomschrijving

huidig

huidig

vorig

huidig

3.598

3.392

253

vorig

Realisatiefase
PHS: Doorstroomstation Utrecht

Toelichting

vorig

259

2017

2017

PHS: Spooromgeving Geldermalsen

4

1

150

141

2021

2021

PHS: Meteren - Boxtel

41

28

686

681

20282029

20282029

PHS: Rijswijk - Rotterdam

53

49

377

375 2023-2025 2023-2025

PHS: Amsterdam

58

43

876

870 2030-2032 2030-2032

PHS: Ede

12

14

61

61

PHS: Amsterdam-Alkmaar

9

16

27

27 2027-2028 2027-2028

PHS: Maatregelen TEV

15

26

103

77

divers

divers

1

PHS: Nijmegen West-entree

4

4

172

10

2027

2027

2

630

630

2016

2016

OV-SAAL korte termijn
OV-SAAL middellange termijn

1

PHS: Overige maatregelen (projecten < € 50 miljoen)

37

39

2021

2021

99

98 2026-2028 2026-2028

164

164

Afrondingen

divers

divers

‒1

Planuitwerkingsfase

733

923

4.331

4.315

3

Corridor Alkmaar-Amsterdam
Corridor Amsterdam-Utrecht-Eindhoven
Corridor Schiphol-Utrecht-Arnhem/Nijmegen
Corridor Breda-Eindhoven
Corridor Den Haag– Rotterdam
Corridor OV SAAL middellange termijn
Routering goederenvervoer Zuid-Nederland
Overige (planstudiekosten)
Afrekening voorschotten
Programma

232

Afrekening voorschotten

19

220

Begroting (MF 17.10.01)

146

162

Overprogrammering (-)

‒ 105

‒ 58

82

73

4.413

4.388

1. PHS: Maatregelen TEV: In verband met fase overgang PHS TEV is
€ 25,1 miljoen overgeboekt naar het realisatie-programma.
2. PHS: Nijmegen West-entree: In verband met de afgifte van de realisatie­
beschikking is € 160,8 miljoen toegevoegd vanuit het PHS budget
planuitwerking waarbinnen ook de nog te beschikken realisatie-uitgaven
zijn geraamd.
3. Planuitwerkingsfase: In verband met fase overgang PHS TEV is
€ 25,1 miljoen overgeboekt naar het realisatie-programma. Daarnaast is
€ 160,8 miljoen overgeboekt in verband met de faseovergang PHS
Nijmegen en West entree en € 9,3 miljoen ter dekking van de kosten­
stijging bij PHS Spooromgeving Geldermalsen. Er is € 0,2 miljoen
overgeboekt naar het programma Exploitatie, onderhoud en
vernieuwing (EOV) voor in beheer genomen aangelegde infrastructuur.
Tenslotte is € 1,1 miljoen toegevoegd vanuit het programma Spoorca­
paciteit 2030 ter dekking van de hogere realisatiekosten van de
werkzaamheden voor Spoor 12 te Rotterdam en de € 0,5 miljoen zijnde
de vrijval van PHS Overweg Klompersteeg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 A, nr. 2

68