Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

31 265

Adoptie

Nr. 35

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 juli 2010
Tijdens het Algemeen Overleg over interlandelijke adoptie met uw Kamer
op 6 oktober 2009 (kamerstuk 31 265, nr. 28) is onder meer gesproken
over adoptie uit China. Ik heb bij die gelegenheid aangekondigd dat een
delegatie van mijn ministerie China zou bezoeken om met de autoriteiten
aldaar te spreken over de adoptie situatie in dat land en de uitkomst van
het onderzoek dat aan Chinese zijde is verricht naar aanleiding van de
berichtgeving over mogelijke misstanden in het tehuis te Zhenyuan,
provincie Guizhou.
Op 12 oktober 2009 is door het ministerie van Justitie een delegatie van
het China Centre of Adoption Affairs (CCAA) ontvangen, die een bezoek
bracht aan enkele landen in Europa. In dit gesprek is onder meer
gesproken over de verwachting dat in de toekomst de aandacht in
toenemende mate zal moeten gaan naar de adoptie van kinderen met een
psychosociale en/of medische achtergrond (zgn. special needs).
Een delegatie van mijn Ministerie, onder leiding van de directeur Justitieel
Jeugdbeleid, heeft begin juni jl. een bezoek aan China gebracht. Tijdens
dit bezoek is onder meer gesproken met CCAA dat onder de verantwoordelijkheid valt van het Ministerie voor «Civil Affairs», en met het Chinese
Ministerie van Openbare Veiligheid. Daarnaast zijn gesprekken gevoerd
met Chinese vertegenwoordigers van de Amerikaanse organisatie
Children’s Home International, die tehuizen in China heeft en met een
advocaat/vrijwilliger van de Chinese organisatie «Baby Come Home».
Laatstgenoemde organisatie komt voort uit een burgerinitiatief van
Chinese ouders van wie een kind is gestolen. Voorts is deelgenomen aan
een consulair overleg met vertegenwoordigers van de ambassades van
Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Canada en de VS.
Inzet van de gesprekken was om, in vervolg op het bezoek dat door een
delegatie van mijn ministerie in mei 2008 aan China is gebracht, duidelijkheid te verkrijgen over de vragen of er een verband is tussen kinderhandel in China en interlandelijke adoptie en wat de inzet van China is om

kst-31265-35
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 265, nr. 35

1

kinderhandel te bestrijden. Voorts was inzet van de gesprekken om een
beeld te krijgen van de kans dat kinderen in het kader van de één-kindpolitiek bij hun ouders worden weggehaald en daarna op onrechtmatige
wijze in het adoptiecircuit terechtkomen. Hiervan zou volgens berichtgeving in Chinese en internationale media sprake zijn geweest in het
geval van het tehuis te Zhenyuan. Van belang was voorts opnieuw te
bespreken op welke wijze de Chinese autoriteiten hiermee omgaan en hier
in voorkomende gevallen tegen optreden.
Vooruitlopend op het bezoek heeft afstemming plaatsgevonden met de
vergunninghouders die werkzaam zijn in China over de te bespreken
onderwerpen. Daarnaast zijn voor de vergunninghouders relevante
andere bespreekpunten geïnventariseerd. Tot slot heeft, ter voorbereiding
van het bezoek, afstemming plaatsgehad met de Centrale autoriteiten van
de Europese landen die adopteren uit China.
Het bezoek vond plaats van 1 tot en met 4 juni jl. en werd actief ondersteund door de Nederlandse ambassade. Het gesprek met CCAA was
deels een voortzetting van een eerder overleg dat plaats had tijdens een
bezoek van een delegatie van CCAA aan Nederland op 12 oktober 2009.
Bevindingen
1.
2.

3.
4.
5.

Ja, in China vindt kinderhandel plaats.
De Chinese overheid treedt hier hard en adequaat tegen op. Er wordt
serieus werk gemaakt van de bestrijding van mensenhandel en
kinderhandel in het bijzonder.
De kinderhandel is gericht op de binnenlandse vraag naar kinderen.
Er is geen verband tussen de handel in kinderen die in China
plaatsheeft en interlandelijke adoptie;
De kans dat kinderen bij hun ouders worden weggehaald en op
onrechtmatige wijze in het interlandelijke adoptiecircuit terechtkomen
is uiterst klein.

Het verband tussen handel in kinderen en interlandelijke adoptie
Zowel met CCAA, het Ministerie van Openbare Veiligheid als alle andere
gesprekspartners is de vraag of er een verband is tussen kinderhandel en
interlandelijke adoptie aan de orde geweest. Zonder uitzondering werd
aangegeven dat dit verband er niet is. Aangegeven werd dat de handel in
kinderen binnen China zich richt op kinderen tussen de 3 en 6 jaar omdat
deze kinderen gemakkelijk kunnen worden bereikt (zij spelen op straat en
zijn eenvoudig te beïnvloeden). Deze kinderen worden vooral gestolen
omdat er vraag naar is door Chinese echtparen die zelf geen kinderen
kunnen krijgen. Met de handelspraktijken houden zich criminele organisaties bezig. Ook worden kinderen door deze organisaties ingezet om te
bedelen. Betrof het tot voor kort voornamelijk jongetjes die geroofd
werden, tegenwoordig zijn het ook meisjes omdat daar, gezien de huidige
scheve verhoudingen, meer vraag naar is. Jonge meisjes en vrouwen
worden vooral geroofd om later te dienen als huwelijkspartner.
De bestrijding van mensenhandel en kinderhandel in het bijzonder
Uit het met het Ministerie van Openbare Veiligheid gevoerde gesprek
komt naar voren dat in 2007 op het niveau van de State Council een
conferentie is georganiseerd die als startmoment diende voor een
nationaal actieplan ter bestrijding van ontvoering van en handel in
vrouwen en kinderen. Onderdeel daarvan is een task force onder regie
van het Ministerie van Openbare Veiligheid ter bestrijding van mensenhandel (voornamelijk vrouwen en kinderen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 265, nr. 35

2

In 2009 heeft het Volkscongres besloten om de bestrijding van kinderhandel te verbeteren. Een van de besluiten was het opzetten van een
nationale DNA-databank. In deze databank worden de gegevens
opgeslagen van de ouders uit heel China die aangifte hebben gedaan van
vermissing van hun kind, alsmede van kinderen die worden aangetroffen
en van wie men het vermoeden heeft dat zij zijn gestolen. Als resultaat
wordt gemeld dat de task force van april 2009 tot april 2010 13.000 zaken
van mensenhandel heeft opgelost.
Daarnaast is door het Ministerie van Openbare Veiligheid een speciale
politie-eenheid opgericht die zich met de bestrijding van mensenhandel
bezig houdt. Deze eenheid zou 4800 kinderen hebben gered, waarvan 480
via de database.
Door het Ministerie van Openbare Veiligheid is tijdens de gesprekken de
suggestie gedaan om in de toekomst alle kinderen die in de tehuizen
verblijven in de database op te nemen en te checken, teneinde er zeker
van te zijn dat kinderen die voor adoptie naar het buitenland gaan, niet
zijn gestolen.
Uit het vorenstaande mag de conclusie worden getrokken dat in China
serieus
werk wordt gemaakt van de bestrijding van mensenhandel en kinderhandel in het
bijzonder. Dit blijkt ook uit het feit dat China begin dit jaar is toegetreden
tot het VN-verdrag ter bestrijding van transnationale georganiseerde
misdaad, waarin het protocol voor preventie, bestrijding en vervolging
van mensenhandel, in het bijzonder van vrouwen en kinderen, is
opgenomen. Dat de problematiek ook leeft onder de Chinese bevolking
blijkt uit vele krantenartikelen in de Chinese media.
De kans dat kinderen bij hun ouders worden weggehaald en op onrechtmatige wijze in het adoptiecircuit terechtkomen

1
Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008,
31 265, nr. 9.
2
Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010,
31 265, nr. 31.

Zoals ik hiervoor al heb aangegeven, bestaat er geen verband tussen
kinderhandel en interlandelijke adoptie. In mijn brief aan uw Kamer van
10 september 20081, waarin ik verslag deed van het bezoek van een
delegatie van mijn ministerie aan China in mei 2008, heb ik al gememoreerd dat het geen Chinees overheidsbeleid is om kinderen van ouders af
te nemen in het kader van de één-kindpolitiek. Dat een incident toch kan
voorkomen kan door CCAA niet worden uitgesloten en wordt onderkend.
CCAA meldde tijdens het huidige bezoek dat de legale binnenlandse
adoptie de afgelopen jaren enorm is toegenomen door de toegenomen
welvaart in China. Gevolg daarvan is dat interlandelijke adoptie bijna
volledig bestaat uit zogenoemde special needs kinderen. In zijn
algemeenheid geldt de één-kindpolitiek niet in het geval van de geboorte
van een gehandicapt kind. CCAA is alert op het zuivere verloop van de
adoptieprocedure, maar is niet verantwoordelijk voor de identificatie van
de kinderen die op straat worden gevonden en via het Ministerie van
«Civil Affairs» bij de Child Welfare Institutes (CWI’s) of Social Welfare
Institutes (SWI’s) worden geplaatst. CCAA dient erop te kunnen
vertrouwen dat de procedures juist worden uitgevoerd. Niettemin staat
men open voor iedere aanwijzing voor mogelijke misstanden en is men
bereid die direct te onderzoeken. Dit is ook het geval geweest naar
aanleiding van de berichtgeving over mogelijke misstanden bij het tehuis
te Zhenyuan in juli 2009. Ik heb u over de uitkomst van het onderzoek
door CCAA bericht in mijn brief van 15 februari 20102.
Indien wordt geconstateerd dat de regels zijn overtreden wordt dit als
misdrijf beschouwd en wordt er tegen opgetreden, zo benadrukten
diverse gesprekspartners.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 265, nr. 35

3

Conclusie
Met mijn brief aan uw Kamer van 13 januari 20101 zond ik u de (deel)rapporten «Aandacht voor de matching», het rapport «Achtergrond
onbekend» en de notitie «Knelpunten in het stelsel» van de Inspectie
jeugdzorg. De Inspectie constateert in haar notitie dat er sprake is van een
spanningsveld tussen het vertrouwensbeginsel in het Haags Adoptieverdrag en de controletaak die de vergunninghouders ingevolge het
Kwaliteitskader hebben. In mijn hiervoor genoemde brief van 13 januari jl.
heb ik mijn reactie gegeven op de rapporten en de notitie.
De opmerkingen van de Inspectie jeugdzorg indachtig, heeft de delegatie
tijdens het bezoek met CCAA gesproken over de relatie tussen de Chinese
en de Nederlandse Centrale autoriteit, het vertrouwen dat ieder datgene
doet wat van haar wordt verwacht en over de wenselijkheid van uitwisseling van informatie.
Van Chinese zijde is overigens nogmaals benadrukt dat men oog heeft
voor het feit dat adoptie een gevoelig onderwerp is en dat daar in de
media in Nederland, maar ook in China en andere landen veel aandacht
voor is. Geconstateerd werd dat beide landen er veel aan gelegen is het
belang van het kind als primair doel voor ogen te houden, maar daarbij
ook oog te hebben voor de onzekerheid die berichten over misstanden bij
de adoptiefouders teweeg kan brengen. CCAA wil voorkomen dat
adoptiefouders telkens bij nieuwe berichten over mogelijke misstanden
zich steeds weer onnodig ongerust maken of hun kind bij die misstanden
betrokken is. Men staat open voor frequent contact om de ontwikkelingen
met elkaar door te spreken. De reeds gemaakte afspraak om elkaar
jaarlijks te ontmoeten is herbevestigd. Indien er aanwijzingen zijn voor
mogelijke misstanden, wil CCAA graag op de hoogte gesteld worden.
Men is bereid dan onderzoek in te stellen, zoals men naar aanleiding van
de berichtgeving over mogelijke misstanden in Zhenyuan heeft laten zien.
Ik beschouw de wederzijdse wens tot intensivering van de contacten en
de afspraken die tijdens het bezoek van de delegatie zijn gemaakt als
positief. Ik zie de voortzetting van de samenwerking met China ook als een
middel om de ontwikkelingen met betrekking tot adoptie in dit land te
blijven volgen en waar mogelijk positief te beïnvloeden.
De minister van Justitie,
E. M. H. Hirsch Ballin

1
Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010,
31 265, nr. 29.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 265, nr. 35

4