Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

705
Vragen van het lid Bisschop (SGP) aan de Minister van Justitie en Veiligheid
over antisemitisme (ingezonden 16 oktober 2023).
Antwoord van Minister Yeşilgöz-Zegerius (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
22 december 2023). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2023–2024,
nr. 354.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Vrees groeit binnen Joodse gemeenschap
voor antisemitisme en geweld» van het NRC van 12 oktober 2023?1
Antwoord 1
Ja, daarmee ben ik bekend.
Vraag 2
Wat is uw reactie op dit bericht?
Antwoord 2
Het gewelddadige conflict in Israël en de Palestijnse gebieden is van grote
invloed op veel mensen in Nederland. In het bijzonder geldt dit voor mensen
uit de Joodse Gemeenschap. Zij hebben familie of vrienden in het conflictgebied en maken zich zorgen over de situatie daar, maar voelen zich zelfs niet
zeker over hun veiligheid hier. Dit mag natuurlijk niet zo zijn. Zoals ook
aangegeven de Kamerbrief van 24 oktober 2023, moeten we er in Nederland
zorg voor blijven dragen dat gelovigen in veiligheid hun religieuze diensten
kunnen bijwonen en dat kinderen zich veilig voelen om naar school te gaan.
We weten dat Joodse leerlingen als gevolg van de gebeurtenissen in het
Midden-Oosten gepest worden of zich om andere redenen onveilig voelen, en
in sommige gevallen zelfs niet meer naar school durven. Laat ik hier heel
duidelijk over zijn: dat past niet in een land als Nederland. Onderwijsinstellingen moeten een plek zijn waar álle leerlingen en studenten zich vrij en veilig
voelen – ongeacht hun achtergrond of overtuigingen. Daar is absoluut geen
plek voor antisemitisme.

1

ah-tk-20232024-705
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

NRC, 12 oktober 2023, Vrees groeit binnen Joodse gemeenschap voor antisemitisme en geweld
(www.nrc.nl/nieuws/2023/10/12/vrees-groeit-binnen-joodse-gemeenschap-voor-antisemitismeen-geweld-a4177066).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

Vraag 3, 4 en 5
Is het eerder voorgekomen dat alle Joodse scholen in Amsterdam zijn
gesloten in verband met terreurdreiging?
Klopt het dat het sluiten van de scholen het gevolg is van ontoereikende
capaciteit bij de beveiliging?
Hoe rijmt dit met de uitspraak van Minister president Rutte in het Vragenuur
van dinsdag 10 oktober jongstleden waarin hij stelde dat Joodse gemeenschappen extra beveiligd zullen worden?
Antwoord 3, 4 en 5
Het is niet eerder voorgekomen dat alle Joodse scholen in Amsterdam zijn
gesloten in verband met een dreiging. Het recente sluiten van de scholen in
Amsterdam is een besluit van het betreffende schoolbestuur zelf geweest
vanwege zorgen over de veiligheid. Daarbij is aan de burgemeester gevraagd
om aanvullende zichtbare beveiligingsmaatregelen. De op moment van
sluiten geldende maatregelen werden en worden echter passend geacht bij
het dreigingsbeeld. Dit is door de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding
en Veiligheid (NCTV) ook gecommuniceerd aan het lokaal bevoegde gezag.
We zijn extra alert sinds de gebeurtenissen in Israël. Waar nodig nemen we
extra veiligheidsmaatregelen, zichtbaar en onzichtbaar. Dat geldt ook voor
Joodse instellingen en bijeenkomsten in het hele land. Over de aard van de
maatregelen kan ik geen uitspraken doen.
Vraag 6
Hebben de veiligheidsdiensten voldoende inzichtelijk vanuit welke groepen
van de samenleving de dreiging ten aanzien van Joodse gemeenschappen
vandaan komt?
Antwoord 6
De ontwikkelingen in het buitenland en de eventuele uitstraling daarvan in
Nederland hebben vanzelfsprekend de aandacht van de NCTV, de politie en
de inlichtingen- en veiligheidsdiensten.
Vraag 7
Hoe is voorzien in begeleiding en nazorg van personeel en leerlingen?
Antwoord 7
Voor zowel leerlingen als leerkrachten heeft het schoolbestuur van de
(Stichting) Joods Bijzonder Onderwijs (JBO), het bevoegd gezag van
Maimonides en Rosj Pina, contact met verschillende instanties om psychosociale hulp aan te bieden, zowel in de vorm van nazorg als preventief. De
gemeente vervult via de Ouder- en Kindteams een coördinerende rol in het in
kaart brengen van de signalen en behoeften onder de scholen. Om in
preventieve psychosociale hulp te voorzien heeft JBO contact met de
gemeente en het samenwerkingsverband passend onderwijs. De Stichting
Joodse Kindergemeenschap Cheider werkt met een vergelijkbare aanpak. De
besturen en scholen trekken hierin ook gezamenlijk op. Waar nodig ondersteunt het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap hen hierin. Ook
hebben de scholen contact met de Inspectie van het Onderwijs.
Vraag 8
Deelt u de mening dat het onacceptabel is dat in Nederland gevreesd wordt
voor aanslagen op Joodse scholen en gemeenschappen terwijl er in Israël
oorlog woedt nadat zij aangevallen zijn door Hamasterroristen?
Antwoord 8
Elke vorm van antisemitisme is onacceptabel. In Nederland moeten Joden
veilig kunnen leven en moeten Joodse kinderen met een veilig gevoel naar
school kunnen. Waar nodig zullen er daarom beveiligingsmaatregelen
getroffen worden. Om die noodzaak blijvend te monitoren, hebben de recente
ontwikkelingen in het buitenland en de eventuele uitstraling daarvan op
Nederland vanzelfsprekend de aandacht van de NCTV, de politie en de
inlichtingen- en veiligheidsdiensten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2

Vraag 9
Bent u bereid maatregelen te treffen die het mogelijk maken antisemitisme
sneller en strenger aan te pakken?
Antwoord 9
Indien het nodig is om sneller in te grijpen dan zullen we de geëigende
maatregelen nemen. Overigens meen ik dat het huidige stelsel van wetten en
maatregelen als zodanig afdoende is om antisemitisme snel en streng aan te
pakken. Antisemitisme valt onder de reikwijdte van de (discriminatie-)artikelen van het Wetboek van Strafrecht. Organisaties als de lokale antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s), maar ook het CIDI en Meld. Online Discriminatie
(voorheen Meldpunt internet Discriminatie) bieden een platform om melding
te maken van antisemitische uitingen of incidenten. Bij de politie is het
expertisecentrum ECAD-P ingericht, waar het Joods Politie Netwerk contact
mee onderhoudt, om op de juiste wijze opvolging te geven aan meldingen en
aangiftes. Het Landelijk Expertise Centrum Discriminatie vervult een
soortgelijke functie ten behoeve van de beoordeling van aangiften door het
Openbaar Ministerie.
Het aanpakken van antisemitisme is echter ook een kwestie van publieke
normstelling en preventie. Het kabinet heeft zich in de afgelopen tijd niet
onbetuigd gelaten waar het onze gemeenschappelijke afkeer van antisemitisme aangaat. De initiatiefnota van uw Kamer over de aanpak van antisemitisme – de volgende stap bevat verschillende handvatten om hier vorm aan te
geven. Daarnaast committeert het kabinet zich aan de uitvoering van het
werkplan van de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding.
Vraag 10
Wat is uw reactie op de pro-Palestinademonstraties die afgelopen weekend
plaatsvonden in Rotterdam, Amsterdam en Leiden waarbij antisemitische
leuzen zijn geroepen en het geweld van Hamas werd verheerlijkt?
Antwoord 10
Het recht op demonstratie en de vrijheid van meningsuiting zijn grondrechten. Ik speculeer niet over motieven van iemand om te demonstreren, maar
ga er vanuit dat dit over het algemeen vanuit een oprechte zorg voor een
bepaalde kwestie gebeurt. Op het moment dat tijdens een demonstratie
(mogelijke) strafbare feiten worden gepleegd, zoals opruiing of het aanzetten
tot haat, discriminatie of geweld, kan altijd worden opgetreden.
Antisemitische leuzen zijn te allen tijde onacceptabel.
Vraag 11
Deelt u de mening dat het demonstratierecht eindigt wanneer het strafrecht
wordt overtreden?
Antwoord 11
Als individuen of een (klein) deel van de demonstranten strafbare feiten
plegen vervalt aan de actie in beginsel niet de bescherming van het
demonstratierecht. Het demonstratierecht is echter geen vrijbrief voor het
plegen van strafbare feiten. Tegen strafbare feiten gepleegd ten tijde van een
demonstratie kan (ter plaatse of achteraf) worden opgetreden door de politie
en het Openbaar Ministerie.
Vraag 12
Bent u het met de stelling eens dat de mogelijkheden die artikel 7 van de Wet
Openbare Manifestaties biedt aangegrepen moeten worden om in geval van
gevaar voor het verstoren van de openbare orde of een gevaar voor de
veiligheid een demonstratie te kunnen verbieden?
Antwoord 12
De mogelijkheden van het aangehaalde artikel 7 van de Wet Openbare
Manifestaties houden geen verplichting in. Het is aan het lokaal gezag om te
bepalen of de mogelijkheden van de Wet Openbare Manifestaties aangegrepen moeten worden om bijvoorbeeld wanordelijkheden te voorkomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

3

Vraag 13
Bent u bekend met het feit dat in Frankrijk, Duitsland en Hongarije proPalestinademonstraties verboden zijn met het oog op het risico van verstoring van de openbare orde?
Antwoord 13
Ja, ik ben er mee bekend dat enkele van dergelijke demonstraties in
genoemde landen verboden zijn.
Vraag 14
Bent u bekend met het feit dat in Wenen deze week een Palestijnse demonstratie verboden werd omdat de organisatie gebruikmaakte van de leus
«From the river to the sea, Palestine will be free», omdat deze slogan
gebruikt wordt door Hamas en gezien wordt als een «duidelijke oproep tot
geweld» welke zou betekenen dat Israël van de kaart geveegd moet worden?
Antwoord 14
Ja, daar ben ik mee bekend.
Vraag 15
Bent u bereid dit voorbeeld te volgen indien van tevoren blijkt dat bij
pro-Palestinademonstraties antisemitische leuzen zoals «From the river to the
sea, Palestine will be free» geuit zullen worden?
Antwoord 15
Het is niet aan mij om demonstraties toe te staan of te verbieden.
Zie ook het antwoord op vraag 11. Daarbij merk ik op dat aan de inhoud van
demonstraties vooraf geen beperkingen kunnen worden gesteld.
Vraag 16
Wat is de status van het handelingsperspectief voor gemeenten waarin een
kader wordt gesteld om in te kunnen grijpen bij demonstraties? Kunnen
burgemeesters hiervan afwijken?
Antwoord 16
Bij brief van 16 oktober jl. heb ik de Tweede Kamer geïnformeerd over een
handelingsperspectief dat door de NCTV op 11 oktober jl. aan alle burgemeesters is gezonden. In het handelingsperspectief is vermeld dat de
informatie in het document als input kan worden gebruikt door (onder
andere) burgemeesters. Het document dient dus uitsluitend ter ondersteuning
van het lokale gezag, dat uiteraard zelf volledig verantwoordelijk is en blijft
voor de afwegingen die worden gemaakt bij het faciliteren en reguleren van
demonstraties.
Vraag 17
Heeft u er vertrouwen in dat bij het volgen van dit kader voorkomen wordt
dat er antisemitische demonstraties gehouden zullen worden?
Antwoord 17
Het faciliteren en reguleren van demonstraties is een lokale verantwoordelijkheid. Het handelingskader dient als gezegd ter ondersteuning van het lokale
gezag, waar ik het volste vertrouwen in heb. Doel is om zoveel mogelijk
escalatie te voorkomen en een eenduidig overheidsoptreden te bevorderen.
Vraag 18
Hoe waarborgt u dat het bevoegd gezag zich blijvend zal inzetten voor de
veiligheid van Joodse gemeenschappen als zij weglopen voor het veroordelen van Jodenhaat?2

2

AD, 12 oktober 2023, Raadsleden lopen weg tijdens stemming en kritiek op Aboutaleb: emoties
lopen op tijdens debat in stadhuis (www.ad.nl/rotterdam/raadsleden-lopen-weg-tijdensstemming-en-kritiek-op-aboutaleb-emoties-lopen-op-tijdens-debat-in-stadhuis~a25261a6/).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

4

Antwoord 18
Bij mijn weten zet het bevoegde gezag op lokaal niveau zich blijvend in voor
de veiligheid van de Joodse gemeenschap waarvoor zij verantwoordelijk is. Ik
heb geen reden om aan te nemen dat het bevoegd gezag weg zou lopen voor
het veroordelen van Jodenhaat.
Vraag 19
Bent u bereid om met de Minister van Binnenlandse Zaken in overleg te
treden om in navolging van de Duitse Minister Faesen «Alle instrumenten die
onder de parlementaire wet vallen, te gebruiken om demonstraties van
solidariteit met Hamasterreur zo vroeg mogelijk te voorkomen»?
Antwoord 19
Ik ben en blijf met mijn collega in gesprek over onderhavige thema’s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

5