3
Vragenuur: Vragen Rutte
Vragen van het lid Arno Rutte aan de minister voor Medische Zorg en Sport over het bericht dat wachttijden in de
zorg blijven toenemen.
De voorzitter:
Wij gaan verder met het mondelinge vragenuur. Ik geef het
woord aan de heer Arno Rutte die vragen gaat stellen aan
de minister voor Medische Zorg over het bericht dat
wachttijden in de zorg blijven toenemen.

De heer Arno Rutte (VVD):
Voorzitter. Klimaat is een ontzettend belangrijk onderwerp,
dat blijkt maar weer. De premier is daar net al weer drie
kwartier over bevraagd, maar laten wij het ook eens hebben
over de gezondheidszorg in Nederland. Dat is een extreem
aangelegen punt en ook heel belangrijk. Afgelopen zaterdag
berichtte RTL Nieuws over iets wat heel veel patiënten in
de praktijk helaas al wisten: de wachttijden in de Nederlandse ziekenhuizen lopen op. Die wachttijden verschillen
wel heel sterk per aandoening en per regio, maar de trend
is sowieso dat je steeds langer moet wachten bij steeds
meer aandoeningen.
En dan zegt de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen
hierover, kort samengevat: wen er maar aan. Daar kan de
VVD zich niet bij neerleggen. De zorg in de Nederlandse
ziekenhuizen is heel erg goed, maar dat is niet vanzelfsprekend. We moeten er hard aan blijven werken om de zorg
goed, betaalbaar maar ook beschikbaar te houden. Ik heb
er wel begrip voor dat wachttijden in de zorg een lastig en
ook hardnekkig probleem zijn, maar het raakt aan de
essentie van zorg, namelijk de spoedige bereikbaarheid en
de beschikbaarheid van die zorg, en dat is bepaald geen
bijzaak.
Ik wil daarom van de minister weten welke gerichte acties
hij onderneemt om te zorgen dat wachtlijsten niet verder
oplopen maar juist korter worden. Hoe zorgt hij dat ziekenhuizen actief oplossingen vinden voor het terugdringen van
de wachtlijsten? Is de minister het met de VVD-fractie eens
dat een opstelling in de categorie "wen er maar aan" een
opstelling van niks is en dat dat echt niet kan? Welke activiteiten worden er ondernomen om patiënten actief te verwijzen naar zorgaanbieders waar de wachttijd minder lang is?
Op welke manier worden de zorgverzekeraars aangesproken
op hun zorgplicht? Maar misschien wel het allerbelangrijkste
is: hoe zorgen we dat de druk van de ziekenhuizen af gaat,
dat er meer slimme zorg buiten het ziekenhuis, dicht bij
mensen thuis wordt geleverd en dat er alleen maar patiënten in het ziekenhuis terechtkomen die daadwerkelijk daar
moeten zijn voor zorg en die niet ook elders geholpen
hadden kunnen worden?
De voorzitter:
Het woord is aan de minister.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Rutte

Minister Bruins:
Voorzitter, dank u wel. Nee, niet "wen er maar aan" maar
zorgen dat er goede zorg beschikbaar blijft. Misschien even
een opmerking bij de tekst van de uitzending waaraan de
heer Rutte refereert. Het ging hier niet over acute zorg.
Acute patiënten kunnen altijd terecht. Daarmee zijn wij er
helemaal niet, maar dan is in ieder geval zeker gesteld dat
die acute zorg goed is en goed blijft. Dit ging over het eerste
bezoek aan de poliklinische, medisch-specialistische zorg.
Ik denk dat er wel wat te zeggen is over de cijfers, maar
laten we dat ook nog even overslaan. Wat ik belangrijk vind,
is dat sinds 1 januari vorig jaar de zorgaanbieders verplicht
zijn om de patiënt te informeren over de mogelijkheid van
wachtlijstbemiddeling. Als je bij het ziekenhuis waar je
gebruikelijk patiënt bent, niet terecht kunt, kun je altijd bellen met je zorgverzekeraar, om te kijken waar dan wel.
Hier gaat het over de zorgaanbieders die sinds 1 januari
vorig jaar verplicht zijn om patiënten te informeren over de
mogelijkheid van wachttijdbemiddeling. Die wachttijden
moeten worden gepubliceerd op de site van het ziekenhuis
of van het behandelcentrum waar het over gaat. Dat is één.
Twee: sinds augustus vorig jaar zijn die zorgaanbieders ook
verplicht om de gegevens over wachttijden waarover ik net
sprak, volgens een vast format aan te bieden. Wat is daar
het voordeel van? Dat je die gegevens bundelt. De NZa is
in gesprek met de Patiëntenfederatie om bij ZorgkaartNederland een overzicht voor heel Nederland te maken, zodat
je kunt zien waar de wachttijden oplopen. Dat inzicht hoef
je dan niet meer te krijgen door elke keer naar de site van
een ziekenhuis of een behandelcentrum te kijken, maar dan
kun je het op de site van ZorgkaartNederland of van de
Patiëntenfederatie opzoeken. Ik hoop dat dat aan het eind
van dit kwartaal beschikbaar is.
Het is ook goed om te weten dat de NZa kijkt hoe die
wachttijdbemiddeling van de zorgverzekeraars verloopt; of
zij voldoende inzichtelijke informatie geven. Dat is allemaal
informatie die de patiënt kan helpen; als hij niet terechtkan
voor een ingreep bij een ziekenhuis in zijn nabijheid, waar
dan wel?
Ik wil er graag nog twee dingen aan toevoegen, want dit is
niet een vraagstuk dat we effetjes oplossen. De heer Rutte
weet dat. Een alternatief ziekenhuis of een alternatief
behandelcentrum is mooi, maar we moeten meer doen.
Het zijn allemaal stukjes, partjes, puzzelstukjes van de aanpak. Je zou ook kunnen zeggen: dat is taakherschikking. Ik
heb even gekeken bij welke disciplines of specialismen de
wachttijden in sommige regio's echt oplopen. Het gaat dan
om allergologie, maag-darm-lever en oogartsen. Bij alle
drie die disciplines is het soms behulpzaam om door taakherschikking te zorgen dat iemand anders uitkomst kan
bieden. Zo kan bijvoorbeeld soms een dermatoloog of
huisarts in plaats van een allergoloog uitkomst bieden; en
soms kan de oogarts uitkomst bieden, soms de optometrist.
Dus taakherschikking kan ook een stukje van de oplossing
zijn.
De heer Arno Rutte (VVD):
Ik zal eerst ingaan op het laatste wat de minister zegt. Ik
ben het daar zeer mee eens: herschik taken en organiseer
zorg, waar dat kan, dichter bij huis. En zorg dat de patiënt

15 januari 2019
TK 40

40-3-1

die niet per se naar het ziekenhuis hoeft, daar ook niet komt.
Het is een van de allerbelangrijkste stappen die we moeten
zetten: meer slimme zorg, of in huis, of dicht bij huis. Maar
dat schiet nog niet heel erg op. Zeggen dat dit kan is dus
is een. Zeggen dat je voor sommige aandoeningen naar de
optometrist kunt, is mooi. Zeggen dat je voor sommige
aandoeningen wellicht wat met zorg op afstand kunt doen,
is ook mooi. Maar vanuit de praktijk in het ziekenhuis hoor
ik heel vaak: ja, maar dat is moeilijk; ja, maar de financiering
... hoe houden we de boel in de benen, en we hebben die
zorg toch nodig om de boel hier in het ziekenhuis ook te
kunnen laten draaien? Dus op welke manier gaat de minister
nu echt stappen zetten die verder gaan dan alleen maar
praten over het verplaatsen van zorg en die dichter bij huis
krijgen? En is hij ook bereid om echt goed te kijken naar de
manier waarop wij de zorg vanuit het ziekenhuis verplaatst
krijgen richting thuis?

Minister Bruins:
Zeker, en dat zal ik zeker doen. Maar ik denk dat het echt
helpt als we dat op de ZorgkaartNederland landelijk
inzichtelijk hebben voor de patiënt, zodat hij dat zelf kan
zien. Dat helpt hem ook in zijn gesprek met de huisarts,
want hij kan dan bekijken of hij ergens snel terecht kan of
langer moet wachten; daar kan het gesprek dan ook over
gaan. Dus met de ZorgkaartNederland in de hand — en
nogmaals gezegd: ik hoop dat die eind van het eerste
kwartaal gereed is — wil ik het gesprek voeren, onder
andere met de ziekenhuizen, maar ook met de Landelijke
Huisartsen Vereniging.

Minister Bruins:
U weet dat. En ik refereer hier aan de hoofdlijnakkoorden
die we vorig voorjaar hebben gesloten over die beweging:
wat moet er echt in het ziekenhuis, wat kan ook elders in
een andere vorm van zorg georganiseerd worden? En
inderdaad, niks is makkelijk en niks gaat vanzelf. Ik vind dat
het aan mij is om die beweging samen met de veldpartijen
op gang te brengen, als het veld dat niet zelf doet. "De juiste
zorg op de juiste plek" is iets waaronder alle partijen in de
zorg hun handtekening hebben gezet, ook de overheid. En
als het niet vanzelf komt, dan blazen wij het aan en zorgen
we dat er successen worden geboekt. Ik heb u een soortgelijke toezegging gedaan over een voorbeeld dat u bij de
begrotingsbehandeling heeft genoemd. Dat ging niet over
taakherschikking, maar over toepassingen van e-health. We
kijken hoe we dat kunnen bevorderen. Dat is een.

Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Is de minister het met 50PLUS eens dat er veel eerder
ingegrepen had moeten worden? Dan hadden we deze
stijgende wachttijden toch kunnen voorkomen? De vraag
is wat de minister nu gaat doen.

Maar misschien mag ik hier nog, heel kort, een opmerking
bij maken. Ik was gisteren in een ziekenhuis in Delft. Ik sprak
een 82-jarige patiënt die toe was aan een knieoperatie.
Daarvoor moest zij vier maanden wachten. Dat heeft zij
liever dan naar een ander ziekenhuis toe gaan, omdat zij
zich vertrouwd voelt bij die specialist in dat ziekenhuis. Dat
soort aspecten moeten we ook in gedachten houden.
De heer Arno Rutte (VVD):
Tot slot, voorzitter. In zijn eerstetermijnantwoord gaf de
minister heel terecht aan dat die oproep of uitspraak van
de ziekenhuizen, dat "wen maar aan die wachtlijsten", echt
niet kan. We gaan er niet aan wennen. Hier moet hard aan
gewerkt worden. De minister doet vele voorstellen op dat
gebied en die steun ik van harte. We willen in het komende
jaar echt wel stappen zien, vooral voor het verplaatsen van
de zorg het ziekenhuis uit, zodat er weer ruimte komt voor
de patiënt die daar werkelijk thuishoort.
De minister heeft ook een aantal dingen gezegd over
wachtlijstbemiddeling en de inzage daarin. Maar uiteindelijk
is ook de vraag hoe we ervoor zorgen dat iemand bij de
eerste verwijzing door de huisarts al op de juiste plek komt.
Want als iemand al is verwezen naar het ziekenhuis en daar
een lange wachtlijst blijkt te zijn, komt het proces misschien
wel te laat op gang. Is de minister bereid om hierover ook
met de Nederlandse huisartsen in gesprek te gaan?

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Rutte

De voorzitter:
Mevrouw Van Brenk, 50PLUS. Of de heer Raemakers? Nee,
mevrouw Van Brenk, geloof ik.

Minister Bruins:
Wat ik doe, heb ik net gezegd, namelijk zorgen dat er
wachttijdbemiddeling is, dat de wachttijden niet alleen per
ziekenhuis en per zorgaanbieder worden gepubliceerd maar
dat de wachtlijstbemiddeling ook bij de zorgverzekeraars
wordt gepromoot en dat het overzicht voor de patiënt
inzichtelijk is. Dat zijn allemaal dingen die we nu doen. U
herinnert zich misschien nog, zeg ik via de voorzitter, dat
we vorig jaar zomer een debat hebben gehad over dat er
in sommige ziekenhuizen bij sommige specialismen een
tekort is. Dat is geen landelijk beeld. Landelijk gezien hebben
we aan alle specialismen voldoende. Maar per regio verschilt het. De vraag is hoe het komt dat in sommige regio's
bepaalde specialisten zich niet graag meer vestigen. Ik heb
u toen toegezegd dat we daar onderzoek naar zouden doen.
Ook dat hoop ik dit voorjaar gereed te hebben. Ook dat is
een stukje van de puzzel. Het zijn allemaal kleine puzzelstukjes. Ik geloof dus niet dat we er al zijn met deze maatregelen. Er zal altijd nog meer moeten worden opgeleid. We
laten het Capaciteitsorgaan — dat weet mevrouw Van Brenk
— ramen wat de behoefte is aan specialismen, ook voor de
komende jaren. Wij zorgen dat daar financiering bij is. Dat
mag u ook van de overheid vragen; dat is gefikst.
De heer Raemakers (D66):
Het is voor mij een beetje de vraag of het hier gaat over
beschikbaarheid of over betaalbaarheid. De minister zei
heel terecht dat er op enkele plaatsen, heel lokaal, een tekort
is aan sommige specialismen. We weten ook dat het personeelsgebrek een groot probleem is. In de gegevens die tot
ons zijn gekomen zien we dat te lange wachttijden echt op
heel veel plaatsen voorkomen. We kunnen nu niet meer
zeggen dat dit alleen op enkele plaatsen voorkomt. Het is
wijdverspreid over het hele land. We hebben de hoofdlijnenakkoorden gesloten. Die noemde de minister ook. Ik
krijg vanuit het veld weleens signalen dat de uitvoering van
die hoofdlijnenakkoorden, het verplaatsen van de tweede
lijn naar de eerste lijn, iets te snel gaat en dat veldpartners
zich daarin vaak onvoldoende meegenomen voelen. Dat is

15 januari 2019
TK 40

40-3-2

misschien ook een oorzaak van de tekorten. Vindt de
minister het mij van belang dat we de uitvoering van die
hoofdlijnenakkoorden heel goed in samenspraak met
iedereen doen? Krijgt hij ook signalen dat het soms misschien iets te snel gaat?
Minister Bruins:
Er staan vele handtekeningen onder de hoofdlijnenakkoorden. Ik begrijp best dat het bij de uitvoering en de implementatie soms een klein beetje van au gaat, maar het is
gewoon een kwestie van stug doorwerken en goed monitoren wat de consequenties zijn. Dat ten eerste. Ten tweede
geloof ik niet dat de wachtlijsten zozeer oplopen. Naast de
cijfers die ik kreeg bij de voorbereiding van dit debat heb
ik ook NZa-cijfers. Die worden ook ergens in de eerste
maanden van dit jaar openbaar gemaakt. In de kern gaat
het over wachttijdenoverschrijdingen in drie disciplines.
Daarnaast zitten er nog een stuk of zes op, rond of net boven
de norm. Maar het is echt een vraagstuk van allergologie,
maag, darm en lever, en oogheelkunde. Dat zijn dus lang
niet alle specialismen. Het is dus ook niet iets wat oploopt.
Daar ben ik ook blij om. Maar ik hoed mij om daar grote
afspraken over te maken. Ik zie het vooral als een beschikbaarheidsvraagstuk, niet als een betaalbaarheidsvraagstuk.
Je kunt ook zeggen dat alles een betaalbaarheidsvraagstuk
is, maar in dit geval denk ik dat het een beschikbaarheidsvraagstuk is. De opmerkingen die ik zojuist maakte over de
schaarste aan sommige specialismen in de regio staven
dat ook. Daar moeten we ons niet bij neerleggen, maar de
arbeidsmarktproblematiek is wel heel stevig. Daar zijn we
nog lang niet mee klaar.
De voorzitter:
Dank. Dank aan de minister voor zijn komst naar de Kamer.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Rutte

15 januari 2019
TK 40

40-3-3