Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

29 818

Bepalingen over de medezeggenschap van
werknemers (Wet medezeggenschap
werknemers)

Nr. 35

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 december 2011
Met deze brief informeer ik u over de scholing van ondernemingsraadleden, over het kabinetsstandpunt uit 2009, alsmede over de motie Hamer.
Toekomst scholing en vorming ondernemingsraadleden
In reactie op het unanieme SER-advies «Toekomst scholing en vorming
leden ondernemingsraad» heb ik u geïnformeerd (Kamerstuk 29 818,
nr. 34) dat het kabinet het door de SER voorgestelde systeem van scholing
overneemt. Dit betekent dat de WOR-heffing zal worden afgeschaft.
Werkgevers hoeven dan geen percentage van de bruto loonsom meer af
te dragen als heffing, maar betalen de volledige kosten voor de opleiding
van OR-leden rechtstreeks aan het opleidingsinstituut. Hierdoor kunnen
de administratieve lasten worden gereduceerd. Tegelijkertijd hebben
OR-leden houvast aan het richtbedrag voor scholing per dag(deel) bij het
bespreken van een scholingsprogramma en opleidingsbudget met de
ondernemer.
Sinds de kabinetsreactie heb ik, ter voorbereiding van de wetswijziging,
overleg gevoerd met de SER over de overgang naar het nieuwe systeem.
Daarbij is gebleken dat alle partijen een snelle overgang wensen, mede
vanwege het afgenomen draagvlak voor het huidige systeem. Verder
dient de huidige WOR-heffing beëindigd te worden met ingang van een
nieuw kalenderjaar. De benodigde wetswijziging zal ik daarom met
voorrang ter hand nemen. Ik streef er naar het wijzigingsvoorstel in juni
2012 aan u voor te leggen. De overgang naar het nieuwe systeem kan dan
plaatsvinden op 1 januari 2013.

kst-29818-35
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 818, nr. 35

1

Kabinetsstandpunt medezeggenschap 2009
In december 2009 is door het vorige kabinet een kabinetsstandpunt aan
uw Kamer gezonden (Kamerstukken II 2009/10, 29 818, nr. 32). Dit hield in
dat een fundamentele wijziging van de WOR niet wenselijk is, maar dat de
wet op onderdelen aangepast kan worden om praktische knelpunten te
verhelpen. De voorstellen hiervoor waren gebaseerd op een unanieme
brief van de SER. Sinds publicatie van het kabinetsstandpunt hebben de
vakorganisaties echter hun steun teruggetrokken voor twee voorstellen.
Het eerste had betrekking op de mogelijkheid dat een OR in een specifiek
geval afziet van uitoefening van zijn advies- of instemmingsrecht. Het
tweede had betrekking op de zogenoemde ondernemingsovereenkomst,
waarin OR en bestuur afspraken zouden kunnen maken over de invulling
van bepaalde begrippen uit de WOR.
Door het onttrekken van hun steun aan deze voorstellen is de unanimiteit
aan de brief van de SER komen te ontvallen. Om deze reden en vanwege
de prioriteit die de SER voor het onderwerp scholing heeft uitgesproken
heb ik, in afwijking van mijn eerdere voornemen, besloten aan het
kabinetsstandpunt 2009 geen nadere invulling te geven. Mede in het licht
van de motie Hamer (zie hieronder) zal ik echter wel invulling geven aan
het voorstel uit het kabinetsstandpunt dat betrekking heeft op medezeggenschap in internationaal concernverband.
Motie Hamer
Naar aanleiding van de voorgenomen sluiting van de onderzoeksafdeling
van het bedrijf Abbott te Weesp is de motie Hamer aangenomen
(Kamerstukken 29 544, nr. 264). De motie verzoekt de regering te
onderzoeken «hoe ondernemingsraden intensiever betrokken kunnen
worden bij overnames, fusies, splitsingen of verplaatsingen van in het
bijzonder internationale ondernemingen, en welke mogelijkheden er zijn
om het adviesrecht en het instemmingsrecht te versterken».
Consultatieronde
In het kader van de motie is een expertbijeenkomst georganiseerd en zijn
gesprekken gevoerd met de sociale partners. Zij bleken unaniem van
mening dat de oplossing niet moet worden gezocht in een versterking van
het advies- of instemmingsrecht omdat dit op zich adequate instrumenten
zijn. De bevoegdheden van de ondernemingsraad zijn volgens alle
betrokken partijen substantieel. Ook als het gaat om besluiten als fusie,
overname of verplaatsing van bedrijfsactiviteiten waarbij besluitvorming
plaatsvindt buiten Nederland heeft de Nederlandse ondernemingsraad
invloed op reorganisatiebesluiten die gevolgen hebben voor werknemers
in Nederland. Het probleem is veeleer dat de ondernemingsraad soms
overvallen lijkt te worden door een voorgenomen besluit van de buitenlandse moedervennootschap. In dit verband wordt geconstateerd dat
belangrijke besluiten die worden genomen op internationaal concernniveau zich deels onttrekken aan het bereik van de Nederlandse medezeggenschapsregelingen. De sociale partners zijn echter verdeeld over de
mate waarin dat het geval is en over de vraag in hoeverre dit problematisch is. Dit verschil in beoordeling bleek eerder uit het SER-advies
Evenwichtig ondernemingsbestuur (2008/01).
Analyse
Ik deel de opvatting van experts en sociale partners dat de werknemers
van Nederlandse ondernemingen substantiële invloed kunnen uitoefenen,
ook wanneer besluiten buiten Nederland worden genomen. Ik wijs daarbij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 818, nr. 35

2

ten eerste op het ruim geformuleerde adviesrecht in artikel 25 van de
WOR. Daarnaast heeft de OR spreekrecht in de aandeelhoudersvergadering. Ook kennen de vakbonden het enquêterecht en kunnen zij gebruik
maken van de SER Fusiegedragsregels, met vergaande mogelijkheden om
ook in het kader van fusies met een internationale dimensie de belangen
van Nederlandse werknemers te behartigen.
Hierbij past de kanttekening dat de reikwijdte van de WOR is begrensd tot
Nederlands territoir. Bovendien moet het voor bedrijven aantrekkelijk
blijven zich in Nederland te vestigen. Verder dienen eventuele aanpassingen van de WOR toepasbaar te zijn op alle ondernemingen in
Nederland; ik stel geen specifieke regels voor ten aanzien van internationale concerns.
Voornemens kabinet
In het licht van de gevoerde gesprekken acht ik het zinvol de wet aan te
vullen met een bepaling over de informatieplicht in het kader van
internationale concernverhoudingen. De OR moet op de hoogte zijn hoe
de zeggenschap van het bestuur van de Nederlandse onderneming
binnen het concern is geregeld, want dit bestuur is de gesprekspartner
voor de OR. Ik geef hiermee tevens invulling aan het door de sociale
partners gesteunde voorstel uit het kabinetsstandpunt uit 2009. Daarnaast
acht ik het van belang dat de ondernemingsraad tijdig op de hoogte wordt
gebracht van voorgenomen wijzigingen in het concernbeleid. Ik wil dan
ook bevorderen dat het concernbeleid regelmatig onderwerp van gesprek
wordt tussen ondernemingsraad en bestuurder. De uitwerking van mijn
voornemen moet nog nader vorm krijgen. Hierbij zal ik de sociale partners
betrekken. In overleg met hen zal ik tevens bezien hoe voorlichting over
bestaande rechten en plichten kan worden verzorgd, met als doel de rol
van de ondernemingsraad bij reorganisatiebesluiten – met name in
internationaal concernverband – te verstevigen.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
H. G. J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 818, nr. 35

3