Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 570 V

Vaststelling van de begrotingsstaat van het
Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het
jaar 2021

Nr. 22

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 november 2020
Naar aanleiding van het verzoek van lid Omtzigt (CDA) tijdens het AO
Raad Algemene Zaken van 3 november jl., kan ik u het volgende
berichten.
Sancties richting Azerbeidzjan
De situatie en het escalerende conflict in de regio Nagorno-Karabach
baren het kabinet grote zorgen. Het conflict heeft enorme humanitaire
gevolgen, en kent alleen maar slachtoffers. Het is daarom van groot
belang dat beide partijen het staakt-het-vuren, dat nu drie keer is
afgekondigd, honoreren. Nederland, alsook de Europese Unie, blijven
beide partijen oproepen om onmiddellijk de wapens neer te leggen. Een
eensgezind EU optreden is daarbij van belang. De EU schaart zich achter
de Minsk Groep als aangewezen platform voor bemiddeling. Sancties (in
EU-verband) zijn op dit moment niet aan de orde; het kiezen van een kant
in dit lopende conflict zou een vreedzame oplossing niet ten goede
komen.
OPCW onderzoek naar gebruik fosfor
Het kabinet is bekend met de berichten over het gebruik van fosfor. Beide
partijen beschuldigen elkaar hiervan. Fosfor is geen chemisch wapen.
Derhalve zou een OPCW onderzoek in beginsel niet aan de orde zijn. Het
gebruik van fosfor voor het creëren van een rookgordijn of om het
slagveld te verlichten is niet verboden. Het gebruik van fosfor als
brandwapen tijdens gewapend conflict is gereguleerd in Protocol III bij het
CCW-verdrag (Certain Conventional Weapons). Omdat Armenië noch
Azerbeidzjan partij is bij het CCW verdrag, gelden deze verdragsregels
niet voor hen. Wel gelden de algemene regels van het humanitair
oorlogsrecht voor het voeren van vijandelijkheden, zoals de beginselen

kst-35570-V-22
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 V, nr. 22

1

van onderscheid en voorzorgsmaatregelen, die dienen om de burgerbevolking te beschermen.
Pleidooi bij de VN t.b.v. humanitaire hulp voor de burgers van
Nagorno-Karabach
De VN is zeer actief in de regio en doet wat mogelijk is om humanitaire
hulp te bieden. Om deze hulp uit te breiden t.b.v. het huidige conflict is
een formeel internationaal hulpverzoek van het betreffende land nodig.
Armenië noch Azerbeidzjan heeft een dergelijk formeel verzoek ingediend,
volgens onze laatste informatie. Zowel de VN Hoge Commissaris voor
Vluchtelingen, Filippo Grandi, alsook de president van het internationale
Rode Kruis (ICRC), Peter Maurer, waren vrijdag jl. aanwezig in Geneve bij
de onderhandelingen i.h.k.v. de OVSE Minsk Groep. Armenië en Azerbeidzjan zegden daar actieve medewerking toe bij het faciliteren van de
berging van lichamen van dodelijke slachtoffers en het garanderen van de
veiligheid van hulpverleners daarbij. Het is van groot belang dat het ICRC
(veilige) toegang krijgt tot het conflictgebied voor het bieden van
humanitaire hulp. De EU heeft beide landen opgeroepen om humanitaire
hulp toe te laten en de ICRC zijn werk te laten doen. Nederland roept
hiertoe in EU-kader actief op. De EU heeft voor de hulpverlening van ICRC
500.000 Euro beschikbaar gesteld specifiek voor deze crisis. Nederland is
een groot donor met een ongeoormerkte bijdrage van 50 miljoen Euro
voor 2020. Deze manier van bijdragen geeft het ICRC de financiële
stabiliteit en flexibiliteit om meteen hulp te leveren waar nodig. UNHCR
beziet of hulp mogelijk is aan burgers die door het conflict hun huis zijn
ontvlucht. UNHCR opereert mondiaal eveneens met ongeoormerkte steun
vanuit Nederland. Verzoeken om bij te dragen aan aanvullende internationale noodhulpverlening zal Nederland op de gebruikelijke wijze in
overweging nemen.
Pleidooi bij de VN t.b.v. een no-fly-zone
Een militaire no-fly-zone kan door middel van een besluit van de VN
Veiligheidsraad worden ingesteld. Het kabinet zal bij de co-voorzitters van
de Minsk Groep nagaan of deze optie wordt overwogen.
Verzoek onderzoek VN naar genocide
Nederland houdt de situatie nauwlettend in de gaten. Volgens cijfers van
beide landen zijn er tot op heden aan Armeense zijde 49 burgerslachtoffers gevallen en aan Azerbeidzjaanse zijde 91. Vanwege de aanhoudende bombardementen op dorpen en steden in Nagorno-Karabach is
sprake van grote vluchtelingenstromen vanuit Nagorno-Karabach en
omringende districten richting Armenië. Het kabinet is op de hoogte van
het alert van Genocide Watch. Deze waarschuwing bevestigt het belang
dat internationale organisaties zoals OHCHR en OVSE de situatie in
Nagorno-Karabach goed moeten kunnen blijven volgen. De
waarschuwing onderstreept tevens de noodzaak van het bereiken van een
staakt-het-vuren. De VN Veiligheidsraad sprak op 19 oktober over de
situatie. De VN Hoge Commissaris voor Mensenrechten, Michelle
Bachelet, bracht op 2 november jl. een verklaring uit waarin zij
waarschuwt voor willekeurig geweld tegen de burgerbevolking – wat een
schending is van het internationaal recht en een oorlogsmisdrijf kan zijn.
Zij roept de strijdende partijen op om verplichtingen onder het humanitair
oorlogsrecht na te komen en burgers en civiele infrastructuur te
beschermen. De EU heeft de aanvallen op burgers veroordeeld en beide
landen meermalen opgeroepen de burgerbevolking te beschermen, de
wapens neer te leggen en te spreken over een vreedzame oplossing. Het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 V, nr. 22

2

kabinet vindt het belangrijk dat de situatie in Nagorno-Karabach hoog op
de internationale politieke agenda blijft zodat er snel stappen genomen
zouden kunnen worden indien de situatie verder escaleert.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 V, nr. 22

3