3
Vragenuur: Vragen Kuzu
Vragen van het lid Kuzu aan de minister van Buitenlandse
Zaken over het bericht "Leger Myanmar verkracht stelselmatig Rohingyavrouwen".
De voorzitter:
Dan gaan we nu naar de vraag van de heer Kuzu namens
DENK aan de minister van Buitenlandse Zaken, die ik van
harte welkom heet, over berichtgeving over het stelselmatig
verkrachten van Rohingyavrouwen. Het woord is aan de
heer Kuzu.

De heer Kuzu (DENK):
Voorzitter. Grootschalige schendingen van mensenrechten.
Een schoolvoorbeeld van etnische zuivering. Dit zijn twee
classificaties die in internationaal verband zijn gebruikt om
de walgelijke en duivelse misdaden die door het Myanmarese leger in samenwerking met door radicalen opgehitste
burgermilities worden gepleegd. En dat allemaal onder het
toeziend oog van de regering onder leiding van Aung San
Suu Kyi, Nobelprijswinnares.
De meest vreselijke verhalen over Rohingya die worden
uitgemoord, mishandeld, van wie de huizen worden platgebrand en van wie baby's worden gedood, bereiken ons in
ooggetuigenverslagen in rapporten van internationale
organisaties, waaronder de Verenigde Naties. En alsof dat
niet genoeg is, hoorden we gisteren het nieuws dat het
leger in Myanmar ook stelselmatig Rohingyavrouwen verkracht. Persbureau AP voerde gesprekken met 29 Rohingyavrouwen en -meisjes in vluchtelingenkampen, sommigen
van hen slechts 9 jaar oud. We lezen een ooggetuigenverslag van een vrouw van wie de ouders door het leger zijn
vermoord. Ze werd verkracht door soldaten en die schoten
voor haar ogen haar man dood toen hij om hulp
schreeuwde.
Voorzitter. Op momenten als deze kunnen we als internationale gemeenschap niet toekijken. Het Myanmarese leger
en de regering van Myanmar ontkennen alle aantijgingen.
Op welke manieren zet onze minister, zet onze regering, op
dit moment druk bij de Myanmarese regering om deze
verkrachtingen te stoppen? Via welke internationale structuren gebeurt dit? Welke drukmiddelen, welke pressiemiddelen, worden daarbij gebruikt? Moeten we eigenlijk de
sancties tegen de legerofficials niet ophogen en opvoeren?
Moeten we de tegoeden bevriezen? Welke rol kan Nederland
spelen in het in gang zetten van een internationaal strafproces tegen de daders? Want dit kan niet onbestraft blijven.
Hoe staat het met de nazorg aan de getraumatiseerde
slachtoffers in vluchtelingenkampen? Draagt Nederland bij
met middelen en expertise om nazorg te verlenen aan
slachtoffers van seksueel geweld?
De voorzitter:
Het woord is aan de minister.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Kuzu

Minister Zijlstra:
Dank u, voorzitter. Laat ik eerst, net als de heer Kuzu,
namens de Nederlandse regering uitspreken dat wat daar
gebeurt echt onacceptabel en onwenselijk is. De verhalen
zijn nog niet overal even duidelijk, maar wat wel heel duidelijk is, is dat hier sprake is van zware schendingen van
de mensenrechten. Ik denk dat niemand in dit huis zich kan
voorstellen hoe grootschalige verkrachtingen van meisjes
met leeftijden van soms onder de 10 jaar moeten zijn voor
de betrokkenen en hun familie. Dat kunnen we alleen maar
op de zwaarste manier verwerpen. Laat ook helder zijn dat
Nederland dat doet.
De Nederlandse regering heeft samen met de EU hier in de
VN-Mensenrechtenraad op 5 december aandacht voor
gevraagd. Daar is ook unaniem door de VN een veroordeling op gekomen. In november is in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties mede op initiatief van
Nederland, maar eigenlijk heel breed, ook al een veroordeling gekomen. We hebben een sanctiebeleid richting de
militaire top van Myanmar. Dus wij doen in internationale
structuren zo veel als wij kunnen. Daarbij moeten we ons
ook realiseren dat het uitbreiden van sancties, waar de heer
Kuzu ook naar vroeg, vereist dat daar een breed draagvlak
voor is. De sancties zijn al in eerdere instantie aangescherpt.
Of dat een volgende keer weer gaat lukken, moeten we
even bezien. Bij sancties vindt er altijd een weging plaats.
We willen gerichte sancties op de militaire verantwoordelijken. Die sancties zijn vaak effectief gebleken. We willen
geen brede sancties die de bevolking in brede zin treffen.
Gerichte sancties zijn het beleid dat is neergezet.
We ondersteunen ook slachtoffers. We ondersteunen vooral
fondsen die slachtoffers proberen te helpen. Dat is erg
moeilijk, want bijna niemand heeft toegang tot Myanmar.
Zelfs de fact-finding commissie heeft geen toegang. Wij
roepen op om dat snel te doen, maar we ondersteunen
ondertussen wel de slachtoffers van verkrachtingen op het
gebied van seksuele en reproductieve rechten — dat klinkt
veel positiever dan het in dit geval is — via het UNFPAprogramma. We ondersteunen ook de Multi-Donor Trust
Funds op het gebied van gezondheidszorg, specifiek gericht
op deze slachtoffers. Het internationale Rode Kruis wordt
ook door ons ondersteund om specifiek aan nazorg voor
dit probleem te doen.
Tot slot. Al deze zaken zijn uiteindelijk pleisters op een heel
grote wonde. Die pleisters moeten we blijven plakken, maar
dat laat onverlet — ik kan alleen maar onderstrepen wat de
heer Kuzu zelf op dat punt heeft gezegd — dat wat er op
dat gebied in Myanmar gebeurt, echt buiten elke vorm van
beschaving valt.
De heer Kuzu (DENK):
Ik ben in ieder geval tevreden dat deze minister en deze
regering keihard veroordelen wat daar gebeurt. Daar ben
ik hartstikke blij mee. Ik ben ook tevreden over het sanctiebeleid dat is afgesproken, maar ik zou toch een stapje verder
willen gaan. Ik hoor de minister ook heel nadrukkelijk zeggen dat daar stappen in gemaakt zullen worden, wanneer
daar ruimte toe is, ook in internationaal verband. Dat stemt
mij goed. Ik zou de minister in ieder geval willen vragen
om daar echt mee aan de slag te gaan.

12 december 2017
TK 33

33-3-1

Waar het echter om gaat, is dat de daders van deze wandaden keihard moeten worden bestraft. Ik vroeg ook of het
mogelijk is om deze daders op te sporen en te vervolgen
in internationaal verband. De minister sprak ook over de
fact-finding mission van de Verenigde Naties. Deze heeft
nog geen toegang tot het gebied. Dat betekent eigenlijk dat
alle wandaden die op dit moment worden gepleegd en
materiaal om daders te vinden, nu niet worden gedocumenteerd. Welke andere kanalen kan de minister gebruiken om
ervoor te zorgen dat de daders van deze vreselijke wandaden hun straf niet ontlopen? Zijn er mogelijkheden dat
Nederland in samenwerking met andere landen een arrestatiebevel uitvaardigt tegen Myanmarese individuele
legerofficials, die verantwoordelijk zijn voor de wandaden
van het Myanmarese leger?
Mijn laatste punt gaat over het nieuws dat er een eiland is
waar 100.000 Rohingya-vluchtelingen naartoe verplaatst
zouden worden. Dat is een initiatief van Bangladesh. 60
kilometer van de kust is er een eiland. U moet zich voorstellen: je huis wordt platgebrand, er wordt gemoord, je wordt
verkracht en als klap op de vuurpijl word je gedumpt op
een onbewoond eiland. Dit eiland overstroomt regelmatig,
heeft geen infrastructuur en is ongeschikt om 100.000 personen te huisvesten. Kent de minister dit nieuws? Als dit
plan doorgaat, zijn hij en de regering dan bereid om verantwoordelijkheid te nemen om Rohingya-vluchtelingen op te
nemen in Nederland; op uitnodiging zoals het regeringsbeleid ook voorstelt?
Minister Zijlstra:
Dank voor de aanvullende vragen, zeg ik tegen de heer
Kuzu. Ik had inderdaad waar het de wandaden betreft nog
geen antwoord gegeven. Laat ik dat bij dezen goedmaken.
Het is waar dat de fact-finding commissie nauwelijks of
geen toegang heeft tot Myanmar, waardoor het heel
moeilijk is om precies vast te stellen wat er gebeurt. Maar
er worden gesprekken gevoerd met de Rohingya die uit
Myanmar in Bangladesh aankomen. Hun verhalen worden
gedocumenteerd. Er vindt op dit moment dus wel degelijk
documentatie plaats, juist om ervoor te zorgen dat de puzzel
in de toekomst gelegd kan worden en er ook, waar er voldoende bewijs is tegen individuele personen, tot vervolging
overgegaan kan worden.
Nederland volgt waar het Rohingya's betreft ook initiatieven
van Indonesië. De Indonesische minister van Buitenlandse
Zaken is zeer actief op dit gebied en heeft goede contacten
met de burgerregering van Myanmar. Nederland heeft
richting Indonesië helder aangegeven dat wij ondersteuning
bieden waar dat kan en waar dat helpt. Desgevraagd doen
wij dat. Wij lopen hen niet in de weg, omdat te veel kanalen
ook niet helpen. We hebben Indonesië in dezen een beetje
in the lead geplaatst en waar nodig, nogmaals, schakelen
wij bij.

waar men vluchtelingen onderbrengt, is aan het land zelf.
Vanzelfsprekend dient dat dit in overeenstemming met
internationale verdragen te gebeuren. Een eiland dat een
paar keer per jaar overstroomt, lijkt mij niet aan die verdragen te voldoen. Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan ga ik nu naar de heer Van der Molen,
namens het CDA. O, sorry, de heer Van Ojik. De minister
moet terugkomen. U moet wel een beetje snel naar de
interruptiemicrofoon. De heer Van Ojik, namens GroenLinks.
Minister Zijlstra:
O, sorry. Ik moet even weer wennen, maar je weet maar
nooit, hè.
De heer Van Ojik (GroenLinks):
Ik had kunnen weten dat ik snel moet zijn, voorzitter. We
delen allemaal het gevoel van afschuw en in zekere zin
soms van machteloosheid, dat blijkt ook uit de zeer terechte
vragen van de heer Kuzu. Nederland doet al veel. Ik wilde
het volgende vragen aan de minister. Over een kleine drie
weken zitten we in de VN-Veiligheidsraad. Zou dat niet een
forum en een positie zijn om Nederland nog net in staat te
stellen om er een schepje bovenop te doen?
Minister Zijlstra:
Zeker. Dat is ook een van de voornemens. Ook Indonesië
weet dat. Wij hebben ook aangeboden: wij zitten daar, dat
kan een platform zijn om een kwestie als deze ook actief
aan de orde te stellen. Dat gebeurt overigens regelmatig.
Het is niet zo dat de huidige samenstelling van de VN-Veiligheidsraad dat niet doet. Nederland zal dat ook blijven
doen als wij erin zitten, waar de huidige deelnemers dat
ook al doen.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik kijk nog even rond.
Minister Zijlstra:
Nu mag ik wel?
De voorzitter:
Nu mag u weg. Dank u wel.

Waar het gaat om verdergaande sancties, dat valt eigenlijk
in hetzelfde palet. Als wij in de regio zien dat er behoefte
is om sterker op sancties in te zetten — waarbij dan wel
helder moet zijn tegen wie — dan zullen wij daar niet voor
weglopen. Dat weet ook Indonesië.
Ten slotte: het eiland. Ik heb het verhaal voorbij zien komen
in de media. Wij hebben nog geen feiten die erop wijzen
dat dit daadwerkelijk zal gaan gebeuren. Ook hiervoor geldt:

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Kuzu

12 december 2017
TK 33

33-3-2