5
Vragenuur: Vragen Groothuizen
Vragen van het lid Groothuizen aan de minister voor
Rechtsbescherming over het bericht "Gerechtshof kampt
met grote achterstand".
De voorzitter:
Dan ga ik nu naar de heer Groothuizen namens D66. Hij
heeft vragen over het bericht dat het gerechtshof kampt
met een grote achterstand. De vraag is gericht aan de
minister voor Rechtsbescherming.

De heer Groothuizen (D66):
Dank u wel, voorzitter. Onafhankelijke rechtspraak neemt
een cruciale plaats in in onze rechtsstaat. Daarbij zijn heel
veel elementen in een proces van belang, waaronder zorgvuldigheid en onpartijdigheid. Een ander belangrijk element
is het recht op een behandeling en een beslissing binnen
een redelijke termijn. En daar gaat mijn vraag vandaag over.
Bij de begrotingsbehandeling van het ministerie van Justitie
en Veiligheid, een aantal weken geleden, heb ik het al aangekaart: duren de procedures in Nederland niet te lang?
Voorzitter. Gisteren stelde de president van het gerechtshof
Arnhem-Leeuwarden dat zijn hof kampt met grote achterstanden. In totaal liggen er 5.000 strafzaken bij het
gerechtshof te wachten op behandeling in hoger beroep.
Normaal worden zaken binnen negen maanden behandeld,
maar nu duur het langer dan een jaar. En lang wachten is
vervelend voor alle betrokkenen, niet alleen voor het
slachtoffer en eventuele nabestaanden maar ook voor de
verdachte. Mijn eerste vraag aan de minister is hoe de
minister de grote achterstand bij het gerechtshof beoordeelt. Is de minister het met D66 eens dat deze achterstand
uiterst onwenselijk is voor het adequaat functioneren van
onze rechtsstaat?
Voorzitter. Verder vraag ik mij af hoe zo'n achterstand kan
ontstaan. De president van het gerechtshof spreekt over 14
vacatures bij zijn hof. Is de minister het met mij eens dat
dat erg veel is? Mij bereiken ook geluiden uit de praktijk dat
gerechtshoven, omdat zij een tekort hebben aan rechters,
actief gaan werven bij de rechtbanken. Ik begrijp dat ze dat
doen, maar zo wordt het probleem van die tekorten aan
rechters potentieel wel verschoven van de hoven naar de
rechtbanken. Hoe gaat de minister voorkomen dat dat gaat
gebeuren? En hoe gaat hij zich er in het algemeen voor
inzetten dat het tekort aan rechters wordt opgelost? Graag
een reactie.
De voorzitter:
Het woord is aan de minister.

Minister Dekker:
Voorzitter. Ik ben het met de heer Groothuizen eens dat het
onwenselijk is als de behandeling van strafzaken vertraging
oploopt. Dat is niet alleen slecht voor het rechtsgevoel van
mensen, maar ook slecht voor de effectiviteit van de recht-

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Groothuizen

spraak. Het klopt inderdaad dat er bij het hof ArnhemLeeuwarden sprake is van achterstanden. De vraag van de
heer Groothuizen is hoe die zijn ontstaan. Dat heeft onder
andere te maken met een tekort aan raadsheren, maar er
spelen ook een aantal andere zaken mee. Complexere
rechtszaken kosten meer tijd, het inplannen van rechtszaken
is met name hier ingewikkeld in verband met verschillende
zittingslocaties en zo zijn er nog een paar redenen. De vraag
is wat eraan gedaan wordt om de achterstand in te lopen.
Vorig jaar zijn in ieder geval 21 nieuwe raadsheren aangesteld. Er is ook een afspraak gemaakt dat er in 2018 aan de
zittingsplaats Utrecht bijstand wordt verleend vanuit het
Amsterdamse hof, om de achterstand aan zaken in te lopen.
Wat het actief van elkaar werven betreft, begrijp ik het punt
van de heer Groothuizen dat dit misschien het ene probleem
oplost, maar dat het ergens anders juist weer gaten trekt.
Dat is in ieder geval voor mij nieuw. Ik zal dat in het periodieke gesprek dat ik heb met de Raad voor de rechtspraak
aan de orde stellen. Het is natuurlijk aan hen om daar goede
afspraken over te maken, maar het lijkt mij goed als wij
elkaar een beetje helpen om deze tekorten in te lopen.
De heer Groothuizen (D66):
Dank aan de minister voor de beantwoording. Goed dat hij
het punt van de concurrentie, want dat is het eigenlijk, aan
de orde wil stellen. Ik hoor toch echt veelvuldig geluiden
dat er vooral getrokken wordt aan de meer ervaren rechters
bij de rechtbanken door de hoven. Ik denk inderdaad dat
dat een onwenselijke situatie is.
Ik wil graag nog twee andere zaken aan de minister voorleggen. Ruim 10% van alle strafzaken wordt nu, zo begrijp
ik, vlak voor de zitting ingetrokken door een van de procespartijen. Dat mag conform de huidige wetgeving tot één
dag voor de zitting. Gerechtshoven geven aan dat die termijn eigenlijk niet praktisch is. Als een veroordeelde of een
officier van justitie een dag voor de behandeling zijn zaak
intrekt, dan hebben een hoop mensen hun werk voor niks
gedaan en kan er ook geen andere zaak meer worden
gepland. De gerechtshoven pleiten er dan ook voor, zo
begrip ik, dat die termijn wordt aangepast. Mijn vraag aan
de minister is wat hij vindt van dat voorstel en of hij bereid
is om daaraan uitvoering te geven.
Het tweede punt: ik kan het toch niet laten om ook het rapport dat we gisteren kregen over de herziening van de
gerechtelijke kaart vandaag te behandelen. In 2013 is het
aantal gerechten en parketten teruggebracht, en een aantal
rechtbanken en het gerechtshof Arnhem en Leeuwarden
zijn toen gaan fuseren. We hebben daarvan de evaluatie
gezien en het oordeel is niet mis. Uit die evaluatie blijkt
namelijk dat het gemiddelde rapportcijfer dat werknemers
van gerechten en het Openbaar Ministerie aan die herziening geven, een magere 5,3 is. En de doelen van de wet,
zoals het bevorderen van specialistische kennis bij gerechten of het verbeteren van de bestuurlijke slagkracht, worden
door veel mensen in de praktijk niet gezien. Kan de minister
ook op dat rapport reageren en is hij het met mij eens dat
hier werk aan de winkel is?
Minister Dekker:
Het eerste is een suggestie die gedaan is door de president
van het hof, maar die ook in de herziening van de Wetboek
van Strafvordering al aan de orde is geweest. Er heeft

19 december 2017
TK 36

36-5-1

informele consultatie plaatsgevonden en op dit moment
ligt de tekst formeel ter consultatie voor. Toen is er vanuit
de rechtspraak breed gezegd dat dat intrekkingsverbod voor
twee weken uiteindelijk misschien toch minder effect gaat
hebben dan je zou denken. Als zaken dan namelijk toch
zouden voorkomen en iemand komt tot de conclusie dat
die alsnog zijn zaak wil intrekken, zou de rechter zo'n zaak
uiteindelijk niet-ontvankelijk verklaren. Er zijn toen vraagtekens geplaatst bij de effectiviteit van die maatregel. Uiteindelijk is in het wetsvoorstel dat nu ter consultatie voorligt
wel een andere maatregel voorgesteld, namelijk om het
proces meer te faseren. Daarbij is er eerst de kennisgeving
van het vonnis. Vervolgens ontstaat de mogelijkheid voor
bezwaren, waardoor een verdachte wat meer tijd heeft om
te kijken of hij daar bezwaar tegen wil maken. Als er andere
suggesties komen in deze consultatiefase, wellicht ook
vanuit de rechtspraak zelf, dan nemen wij die uiteraard mee.
Het tweede is de evaluatie die gisteren is gelanceerd door
de commissie die de wetsevaluatie heeft gedaan. Ik kom
daar in het voorjaar op terug. Ik wil wel meegeven aan de
heer Groothuizen dat een van de kernconclusies in dat
rapport was dat deze wet ook de tijd moet hebben om uiteindelijk het beoogde effect in de praktijk te kunnen sorteren. Dat heeft wellicht nog niet overal gebracht wat we
hadden gehoopt, maar we moeten misschien ook kiezen
voor rust en tijd voor de uitvoering.
De heer Groothuizen (D66):
Wederom dank aan de minister voor de beantwoording. Ik
moet zeggen dat ik het antwoord over de intrekkingstermijn
niet helemaal kon volgen. Ik begreep namelijk de president
van het hof wel. Als je een zaak hebt voorbereid en een dag
of een paar dagen van tevoren hoort dat de zitting niet
doorgaat, kan ik mij voorstellen dat je heel moeilijk nog een
andere zaak kunt plannen. Hij spreekt over 10% ruimte. Als
de minister toch gaat spreken met de rechtspraak, kan hij
dan dit punt nog eens meenemen om te kijken of er niet
meer in zit dan je op het eerste gezicht zou zeggen? Ik ben
wel benieuwd wat de rechtspraak daar in bredere zin van
vindt.
Voorzitter. Nogmaals dank aan de minister voor de beantwoording. Wat mij betreft is en blijft het een zorgelijke
situatie voor slachtoffers, voor verdachten en voor nabestaanden, als zaken niet op tijd kunnen worden afgehandeld.
Volgens mij is tijdige afdoening van een zaak belangrijk
voor het adequaat functioneren van onze rechtsstaat. Ik zal
de minister dan ook blijven volgen op dit dossier.
De heer Van Dam (CDA):
Ik wil even terug naar het originele punt van collega
Groothuizen, de capaciteitsproblematiek bij de gerechtshoven. Ook bij de rechtbanken speelt dit probleem. Ik hoorde
de minister zeggen dat hij in gesprek gaat met de voorzitter
van de Raad voor de rechtspraak. Zou de minister ook
bereid zijn om in dat gesprek de problematiek bij de rechtbank in Breda aan de orde te stellen, die vanwege een groot
aantal ondermijningszaken een behoorlijke achterstand
heeft? Ondermijning is een zeer belangrijk onderwerp. Als
dat zich ophoopt bij de rechtbank, zou hij dan bereid zijn
ook dat onderwerp daar bespreekbaar te maken?

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Groothuizen

Minister Dekker:
Zeker, dat doe ik graag. Het hangt een beetje van hof tot
hof af. In het specifieke geval waar de heer Groothuizen
aandacht voor vroeg, gaat het om strafzaken. U doelt op
ondermijningszaken, maar er zijn ook hoven waar bijvoorbeeld achterstanden in civiele zaken zijn. Ik vind het ook
voor het gevoel van rechtvaardigheid belangrijk dat doorlooptijden zo kort mogelijk zijn, dus ik neem dat zeker mee
in de gesprekken die ik voer met de rechtspraak. Sterker
nog, wij zijn nu ook bezig, specifiek voor het strafrecht, om
te kijken wat wij door de hele keten kunnen doen om
doorlooptijden te verkorten. In het voorjaar komen collega
Grapperhaus en ik daarop terug in een brief. Het is ook een
specifieke ambitie geweest in het regeerakkoord.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Er liggen verschillende problemen aan ten grondslag. Een
probleem is inderdaad de wijze van organiseren door de
rechtbank zelf. Een ander probleem is het grote aantal
vacatures, zoals al eerder door een aantal collega's werd
genoemd. Ik begreep dat er in de komende twee jaar een
tekort aan 227 rechters zou zijn. Is de minister bereid om
een brief te schrijven over de problemen? Vorig jaar had
uw voorganger het nog over een tekort van slechts negentien rechters. Volgens mij is het van belang om het probleem goed op tafel te hebben en daarna aanzetten te geven
tot een oplossing. Kan de minister daarbij bijvoorbeeld
meenemen of de leeftijdsgrens van rechters soms kan
worden verhoogd? Als er een brief komt over al deze
onderwerpen, dan kunnen we die integraal bespreken.
Minister Dekker:
Ik twijfel een beetje over een aparte brief. Dat heeft ook te
maken met de specifieke positie van de rechtspraak. Bij dit
soort zaken gaat het ook om personeelsbeleid. Dat vraagt
natuurlijk enorme terughoudendheid van onze kant om ons
daar direct in te mengen. Als wij in het voorjaar komen met
mogelijke maatregelen om doorlooptijden te verbeteren,
is dat wellicht ook het moment om te kijken wat er specifiek
speelt bij de rechtspraak en in hoeverre dat te maken heeft
met tekorten of andersoortige vraagstukken. Dan kom ik
daarop terug.
De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee zijn we aan het einde gekomen van
dit vragenuur. Ik dank de minister voor zijn beantwoording.
Ik schors de vergadering voor enkele ogenblikken en dan
gaan we stemmen.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

19 december 2017
TK 36

36-5-2