Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

35 010

Wijziging van de Wet op het kindgebonden
budget in verband met het verhogen van de
inkomensgrens van het kindgebonden budget
voor paren

Nr. 18

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 18 juni 2019
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Financiën over de brief van
12 maart 2019 over Ambtshalve toekenning kindgebonden budget
(Kamerstuk 35 010, nr. 16).
De vragen en opmerkingen zijn op 27 maart 2019 aan de Staatssecretaris
van Financiën voorgelegd. Bij brief van 14 juni 2019 zijn de vragen
beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Anne Mulder
De adjunct-griffier van de commissie,
Freriks

kst-35010-18
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 010, nr. 18

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Staatssecretaris over de ambtshalve toekenning van het kindgebonden
budget en de antwoorden op de door de vaste commissie voor Sociale
Zaken en Werkgelegenheid gestelde vragen over deze problematiek. Deze
leden hebben hier nog enkele vragen over.
De leden van de CDA-fractie constateren dat de antwoorden op de
gestelde vragen namelijk nog een onduidelijke schatting geven over het
totaalbedrag aan kindgebonden budget dat alsnog zal worden uitgekeerd.
Van welk totaalbedrag, inclusief rente, kan daarbij worden uitgegaan? Kan
de Staatssecretaris aangeven hoeveel jaar de betreffende ouders
gemiddeld nog recht hebben op kindgebonden budget? Kan hij een
schatting maken van het gemiddelde bedrag per gezin aan kindgebonden
budget dat met terugwerkende kracht zal worden uitgekeerd? In hoeveel
gevallen gaat het om een totaalbedrag van meer dan € 1.000? Hoe hoog
kan dit bedrag oplopen in uitzonderingsgevallen?
Wordt er door de Belastingdienst ook al nagedacht over op welke wijze er
goed en duidelijk gecommuniceerd kan worden over de uitbetaling?
De Staatssecretaris geeft aan dat de Belastingdienst slechts juridisch
verplicht is om tot vijf jaar terug het kindgebonden budget alsnog uit te
keren en dat daarom vanaf het jaar 2013 wordt hersteld. Is hierbij ook een
morele afweging gemaakt, zo vragen de leden van de CDA-fractie. Ook in
de jaren voor 2013 kunnen ouders recht gehad hebben op kindgebonden
budget. Kan de Staatssecretaris aangeven wat het eerste jaar is waarin
ouders onterecht geen kindgebonden budget kunnen hebben ontvangen?
Klopt het dat de onvolkomenheid pas speelt als er weer opnieuw recht is
op kindgebonden budget na een stopzetting en dat dit dus niet voor 2010
kan spelen?
De Staatssecretaris schrijft in de brief dat de uitbetaling van het onterecht
niet uitgekeerde kindgebonden budget geen doorwerking heeft naar
andere toeslagen, maar dat de nabetaling na ontvangst wel meetelt voor
het vermogen. De leden van de CDA-fractie gaan er dan ook vanuit dat het
(latente) recht op kindgebonden budget dat de desbetreffende ouders al
die jaren gehad hebben, niet meetelt in box 3 en dus ook geen effect kan
hebben op het toetsingsvermogen voor de huurtoeslag. Deze leden
vragen de Staatssecretaris dit nadrukkelijk te bevestigen.
De leden van de CDA-fractie vragen de Staatssecretaris hoe wordt
beoordeeld aan welke ouder het kindgebonden budget moet worden
uitgekeerd. Wanneer de gezinssituatie sinds 2013 niet veranderd is, kan de
Belastingdienst het kindgebonden budget zelf uitkeren. Maar bij scheiden,
overlijden, emigratie e.d. gaat de Belastingdienst nader onderzoek doen.
Klopt het dat het kindgebonden budget juridisch toekomt aan de ouder
die de kinderbijslag heeft aangevraagd? Kan de Belastingdienst nagaan
door welke ouder de kinderbijslag is aangevraagd? De leden van de
CDA-fractie wijzen erop dat ouders recht hebben op kindgebonden budget
totdat de kinderen 18 jaar zijn en dat de aanvraag van kinderbijslag dus
meer dan 18 jaar geleden kan zijn. Deze leden vragen tevens wat de
gevolgen zijn voor het recht op kindgebonden budget wanneer één of
beide ouders zijn overleden, naar het buitenland zijn verhuisd of geen
gezag meer hebben over het kind.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 010, nr. 18

2

Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
De leden van de fractie van D66 danken de Staatssecretaris voor zijn
verhelderende brief over de ambtshalve toekenning van het kindgebonden budget.
Deze leden zijn blij dat de Staatssecretaris dit probleem samen met zijn
collega van SZW meteen bij de kop heeft gepakt en dat de ouders
gecompenseerd worden. Wel hebben zij nog een vraag. Welke checks en
balances bouwt de Staatssecretaris in om dit soort omissies in de
toekomst te voorkomen?
II Reactie van de Staatssecretaris
Vraag 1
De leden van de CDA-fractie constateren dat de antwoorden op de
gestelde vragen namelijk nog een onduidelijke schatting geven over het
totaalbedrag aan kindgebonden budget dat alsnog zal worden uitgekeerd.
Van welk totaalbedrag, inclusief rente, kan daarbij worden uitgegaan? Kan
de Staatssecretaris aangeven hoeveel jaar de betreffende ouders
gemiddeld nog recht hebben op kindgebonden budget? Kan hij een
schatting maken van het gemiddelde bedrag per gezin aan kindgebonden
budget dat met terugwerkende kracht zal worden uitgekeerd? In hoeveel
gevallen gaat het om een totaalbedrag van meer dan € 1.000? Hoe hoog
kan dit bedrag oplopen in uitzonderingsgevallen?
Antwoord
Het totaal uit te keren bedrag ligt tussen € 375 en € 445 miljoen. Het uit te
keren bedrag aan rente bedraagt ongeveer € 25 miljoen. De gemiddelde
periode van het na te betalen recht op het kindgebonden budget bedraagt
ongeveer 21 maanden. In enkele uitzonderingsgevallen betreft het recht
de maximale periode van 7 jaar (inclusief 2018 en 2019) en gaat het om
ongeveer maximaal € 30.000 (exclusief rente). Het gemiddeld uit te keren
bedrag bedraagt ongeveer € 1.700 (exclusief rente). Dit is het gemiddelde
totaalbedrag over meerdere jaren. In ongeveer 110.000 gevallen is het
bedrag hoger dan € 1.000 (exclusief rente).
Vraag 2
Wordt er door de Belastingdienst ook al nagedacht over op welke wijze er
goed en duidelijk gecommuniceerd kan worden over de uitbetaling?
Antwoord
Op dit moment communiceert de Belastingdienst via de website over de
nabetaling. Op de website is uitgebreide informatie te vinden over de
omissie en op welke wijze de omissie wordt hersteld. Daarnaast beantwoordt de Belastingtelefoon vragen van ouders. De ouders die recht
hebben op een nabetaling worden daarvan met een brief op de hoogte
gebracht.
Vraag 3
De Staatssecretaris geeft aan dat de Belastingdienst slechts juridisch
verplicht is om tot vijf jaar terug het kindgebonden budget alsnog uit te
keren en dat daarom vanaf het jaar 2013 wordt hersteld. Is hierbij ook een
morele afweging gemaakt, zo vragen de leden van de CDA-fractie.
Antwoord
Zoals de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en ik aan
uw Kamer hebben gemeld op 19 februari 2019 (Kamerstuk 35 010, nr. 7), is
de systematiek van de Wet Kindgebonden Budget (WKB) op het punt van
de rechtstreeks uit de wet vloeiende aanvragen uniek. Het is bovendien
uitzonderlijk dat achteraf bezien sinds het begin van de WKB sprake is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 010, nr. 18

3

geweest van een omissie in de uitvoering. Deze uitzonderlijke situatie
roept de vraag op vanaf wanneer het herstel vormgegeven dient te
worden. Uit rechtspraak van de Centrale Raad van Beroep volgt dat
financiële aanspraken jegens de overheid op grond van de rechtszekerheid na een termijn van vijf jaar niet meer in rechte afdwingbaar zijn.
Het kabinet sluit hierbij aan.
Op basis hiervan neemt Toeslagen tot een periode van vijf jaar terug een
beslissing op de uit artikel 5, tweede lid, WKB voortvloeiende aanvragen.
Concreet wordt er over de periode 2013–2017 hersteld.
Vraag 4
Ook in de jaren voor 2013 kunnen ouders recht gehad hebben op
kindgebonden budget. Kan de Staatssecretaris aangeven wat het eerste
jaar is waarin ouders onterecht geen kindgebonden budget kunnen
hebben ontvangen? Klopt het dat de onvolkomenheid pas speelt als er
weer opnieuw recht is op kindgebonden budget na een stopzetting en dat
dit dus niet voor 2010 kan spelen?
Antwoord
Er is sprake van het mogelijk ten onrechte niet ontvangen van kindgebonden budget vanaf de invoering van de kindertoeslag in 2008. De
kindertoeslag is in 2009 opgevolgd door het kindgebonden budget. Een
ouder kan bijvoorbeeld in 2008 zelf de voorschotten kindertoeslag hebben
stopgezet, omdat hij of zij verwachtte een te hoog inkomen te hebben
over dat jaar. Als dat later niet het geval bleek te zijn, is de toeslag al in het
eerste jaar niet automatisch opnieuw opgestart in situaties waarin dat wel
had moeten gebeuren.
Vraag 5
De Staatssecretaris schrijft in de brief dat de uitbetaling van het onterecht
niet uitgekeerde kindgebonden budget geen doorwerking heeft naar
andere toeslagen, maar dat de nabetaling na ontvangst wel meetelt voor
het vermogen. De leden van de CDA-fractie gaan er dan ook vanuit dat het
(latente) recht op kindgebonden budget dat de desbetreffende ouders al
die jaren gehad hebben, niet meetelt in box 3 en dus ook geen effect kan
hebben op het toetsingsvermogen voor de huurtoeslag. Deze leden
vragen de Staatssecretaris dit nadrukkelijk te bevestigen.
Antwoord
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft eerder
aan uw Kamer bevestigd dat een nabetaling op een toeslag geen effect
heeft op het toetsingsinkomen voor de andere toeslagen1. Reeds
toegekende toeslagen worden als gevolg van de nabetaling niet herzien.
Na toekenning van de nabetaling telt het bedrag wel mee voor het
vermogen (box 3). Als het totale vermogen meer bedraagt dan het
heffingsvrije vermogen2 is het meerdere belast in box 3 en kan het effect
hebben op het toetsingsinkomen en de vermogensgrens voor toeslagen.
Het kindgebonden budget, de huurtoeslag en de zorgtoeslag kennen een
vermogensgrens waarboven geen recht op toeslag meer bestaat.
Bepalend daarvoor is het vermogen op 1 januari van het betreffende
toeslagjaar. In de brief waarin ouders op de hoogte worden gesteld van de
nabetaling, worden zij ook geattendeerd op deze vermogensgrenzen.
Vraag 6
De leden van de CDA-fractie vragen de Staatssecretaris hoe wordt
beoordeeld aan welke ouder het kindgebonden budget moet worden
1
2

Kamerstuk 35 010, nr. 6
In 2019 bedraagt het heffingvrije vermogen € 30.360 en voor fiscale partners € 60.720

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 010, nr. 18

4

uitgekeerd. Wanneer de gezinssituatie sinds 2013 niet veranderd is, kan de
Belastingdienst het kindgebonden budget zelf uitkeren. Maar bij scheiden,
overlijden, emigratie e.d. gaat de Belastingdienst nader onderzoek doen.
Klopt het dat het kindgebonden budget juridisch toekomt aan de ouder
die de kinderbijslag heeft aangevraagd? Kan de Belastingdienst nagaan
door welke ouder de kinderbijslag is aangevraagd?
Antwoord
Het klopt dat het kindgebonden budget toekomt aan de ouder die over de
periode waarop het recht op kind gebonden budget betrekking heeft ook
de aanvrager van de kinderbijslag is. Aangezien Toeslagen beschikt over
de gegevens van de aanvragers van de kinderbijslag, zal die ouder (de
nabetaling van) het kindgebonden budget ontvangen.
Vraag 7
De leden van de CDA-fractie wijzen erop dat ouders recht hebben op
kindgebonden budget totdat de kinderen 18 jaar zijn en dat de aanvraag
van kinderbijslag dus meer dan 18 jaar geleden kan zijn. Deze leden
vragen tevens wat de gevolgen zijn voor het recht op kindgebonden
budget wanneer één of beide ouders zijn overleden, naar het buitenland
zijn verhuisd of geen gezag meer hebben over het kind.
Antwoord
Toeslagen wordt door de Sociale Verzekeringsbank (SVB) geïnformeerd
over welke ouder de aanvrager is van de kinderbijslag. Het recht op het
kindgebonden budget wordt door Toeslagen toegekend aan de ouder die
over de periode waarop het recht op kind gebonden budget betrekking
heeft de aanvrager is van de kinderbijslag. Dat geldt ook voor situaties
waarin één of beide ouders zijn overleden, zijn verhuisd naar het
buitenland of geen gezag meer hebben over het kind. In het geval beide
ouders zijn overleden wordt het bedrag uitbetaald aan de erven.
Vraag 8
De leden van de D66-fractie vragen welke checks en balances de Staatssecretaris inbouwt om dit soort omissies in de toekomst te voorkomen.
Antwoord
Toeslagen richt zich op het zo goed mogelijk herstellen van deze fout voor
de ouders in kwestie. Om naar de toekomst toe vergelijkbare omissies te
voorkomen wordt de vaktechnische inbedding van Toeslagen versterkt.
Dit is ook relevant waar het gaat om de implementatie van nieuwe
wetgeving, zie daarvoor ook mijn brief van 11 oktober 2018.3 Daarnaast
moet ook het proces dat is ingericht voor uitvoeringstoetsen bijdragen
aan het op juiste wijze invoeren van wetswijzigingen.

3

Kamerstuk 31 066, nr. 434.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 010, nr. 18

5