Rondetafel Chemische Industrie – Voortgang in het afgelopen jaar
Dit is een overzicht ten behoeve van de Rondetafel over het concurrentievermogen van de chemische industrie op 7 december 2015.
Toelichting: Kolom 1 geeft een overzicht van de acties die tijdens de Rondetafel van 17 november 2014 zijn overeengekomen. In kolom twee
staat wat in gezamenlijkheid het afgelopen jaar van deze acties is gerealiseerd.

Afgesproken acties Rondetafel 2014
Energie
Continuering maatregelen om gelijke speelveld voor EII met de
direct omringende landen te borgen:
Het kabinet zal zich in Europa inzetten voor een betere werking
van ETS-systeem

Inzet voor één Europese energiemarkt en verdere uitbreiding
interconnectiecapaciteit door Tennet:
Aan te leggen interconnectoren:

Grens

Interconnector

Duitsland

DoetinchemWesel (nieuw)
Meeden-Diele
(uitbreiding)
COBRA
KreekrakZandvliet

Duitsland
Denemarken
België

[1]

Capaciteit
(megawatt)
1500

Realisatie

500

2018

700
700

2019
2016-19[1]

2017

Realisatie / voortgang

De Nederlandse standpuntbepaling ten aanzien van het
Commissievoorstel ‘Richtlijn bevorderen van kosteneffectieve
en koolstofarme investeringen’ (ETS) is september 2015
toegestuurd aan de Tweede Kamer. Nederland pleit hierin voor
een goede balans tussen aanscherpen van het emissieplafond,
de borging van de internationale concurrentiepositie van de
industrie die gevoelig is voor koolstoflekkage en
vereenvoudiging van het ETS.
Nederland zet zich in Europa in voor één Europese
Energiemarkt.
Op 22 mei 2015 is de Tweede Kamer geïnformeerd over de
ontwikkelingen van de Nederlandse elektriciteitsprijzen ten
opzichte van de omringende landen. Het prijsverschil met de
Duitse groothandelsmarkt zal naar verwachting afnemen tot
circa €2/MWh in 2023. Dit komt door verbeterde koppeling
met markten in andere lidstaten en implementatie van de
afspraken uit het Energieakkoord.
Op 21 mei 2015 is het flow-based marktkoppelingsysteem
ingevoerd. Met dit systeem kan nauwkeuriger berekend
worden hoeveel interconnectiecapaciteit veilig vrijgegeven
kan worden voor marktpartijen. Hierdoor zijn de
grensoverschrijdende handelsmogelijkheden aanzienlijk
vergroot.

In 2016 komt volgens planning 700 MW aan capaciteit voor de markt beschikbaar voor elektriciteitsstromen van Nederland naar België, in 2019 komt
dezelfde capaciteit beschikbaar voor stromen van België naar Nederland.

Stimulering energiebesparing EII. Het kabinet zal met de
brancheverenigingen een raamwerk inrichten voor
bedrijfsspecifieke afspraken, gericht op investeringen in
energie-efficiëntie, die verder gaan dan de reguliere
bedrijfsvoering (1-op-1 afspraken). Met de industrie wordt aan
de hand van concrete investeringsprojecten bezien of
aanvullend financieringsinstrumentarium van toegevoegde
waarde is en hoe het bestaande (nationaal en Europees)
financieringsinstrumentarium optimaal benut kan worden om
deze investeringen in Nederland te realiseren.

Aanpassingen in de SDE+ om de opwekking van duurzame
proceswarmte te stimuleren.

Grondstoffen
Een stimulering voor de hoogwaardige toepassing van biomassa
als grondstof voor de chemische sector is er momenteel niet.
Onderzocht zal worden wat de mogelijkheden zijn. Daarbij ligt
het initiatief bij het bedrijfsleven zelf om aan te tonen wat nodig
is.

Clusterversterking
De inzet van het kabinet t.a.v. de clusterversterking wordt
voortgezet. De clusterversterking wordt gekoppeld met het
(biobased) cluster Amsterdam. De inzet zal waar relevant
verder gekoppeld worden aan andere sectoren zoals biobased,
raffinage, energie, agrifood en ICT.

In juni is een raamwerk voor één op één afspraken afgesloten.
EZ is met diverse bedrijven in de chemische industrie in
gesprek over mogelijke 1-op-1 afspraken.
Een verkenner rapporteert eind 2015 over zijn bevindingen
t.a.v. de vraag of het zinvol is een privaat gefinancierd
revolverend fonds op te richten en zo ja, of dat ook haalbaar
is.
April 2015 is de warmtevisie gepresenteerd. Hierin kondigt het
kabinet aan de komende jaren te stimuleren dat Nederlandse
huizen en bedrijven minder door gas en meer door duurzame
warmte en restwarmte worden verwarmd. Daarvoor zal het
kabinet onder meer de wet- en regelgeving voor
warmtelevering gaan hervormen.
In de SDE+ is per 1 januari 2015 een nieuwe categorie voor
de productie van industriële stoom uit houtpellets opgenomen.
Tevens is per 1 januari 2015 een nieuwe categorie opgenomen
die het mogelijk maakt om een MEP-beschikking voor
hernieuwbare elektriciteit uit thermische conversie van
biomassa in te wisselen voor een SDE+ beschikking voor
gecombineerde opwekking van elektriciteit en warmte. Mede
dankzij deze omzetting zal de biomassa-centrale Bio Golden
Raand (BGR) vanaf december 2016 naast duurzame
elektriciteit ook duurzame stoom gaan produceren ten
behoeve van het chemiecluster in Eemsdelta.
Het kabinet steunt en stimuleert recycling en de inzet van
biomassa als grondstof voor de chemie en andere sectoren via
programma's als biobased economy en Van afval naar
grondstof (VANG). Instrumenten zijn onder meer onderzoek
en innovatie, Green Deals en het kunststofketenakkoord.
Door EZ en bedrijfsleven is een overzicht gemaakt van nieuwe
businessplannen, het effect op CO2 reductie en de
economische haalbaarheid om te bezien om financiële
ondersteuning van biobased businessplannen wenselijk is.

Voor het versterken van de Nederlandse chemische clusters is
er intensief contact met de regio: Eemsdelta (Groningen),
Rotterdam, Chemelot (Sittard-Geleen), Amsterdam, Emmen,
Bergen op Zoom en Terneuzen. Via maatwerk zijn in de
verschillende acties uitgevoerd, o.a.:
Het Actieplan Eemsdelta op Stoom (2014) wordt momenteel

Waar mogelijk wordt de clusterbenadering uitgebreid in
samenwerking met België en Duitsland
Kennis, Innovatie en HCA
Het is zaak nieuwe samenwerkingsverbanden te smeden tussen
wetenschap en bedrijfsleven: hoe hechter en langduriger de
samenwerking tussen beide hoe beter verankerd de chemie in
Nederland is en hoe beter zij in staat is de internationale
concurrentie – ook op wetenschappelijk gebied – aan te gaan.

tot uitvoering gebracht. Dit heeft al geleid tot diverse
investeringen in het cluster.
De Visie Chemelot 2025 wordt momenteel onder leiding van
Emmo Meijer opgesteld.
De werkgroep clusterversterking Rotterdam, onder leiding van
Rein Willems, is november gestart.
In de regio Emmen werkt de commissie Vollebregt/Alberda
van Ekenstein in met bedrijven, Rijk en lokale overheden aan
versterking van de economie in Zuid-Oost Drenthe en NoordOost Overijssel. Chemie en biobased/circulaire kansen worden
hierin meegenomen (economisch actieplan medio 2016
gereed).
In Zuidwest Nederland (Terneuzen/Bergen op Zoom) is het
Smart Delta Resources (SDR) Platform actief om
synergiemogelijkheden tussen energie‐ en grondstof
intensieve industriële bedrijven in de Delta regio tot concrete
business cases uit te werken. Volgend jaar worden, door
intensieve publiek-private samenwerking, de eerste concrete
resultaten verwacht.
Samen met de regio’s wordt de netwerkvorming van bedrijven
rond biobased en circulair ondersteund. Noord4Bio verbindt
chemie en agrobedrijven in het noorden. Biobased Delta
verbindt bedrijven in Zuid/West Nederland.
Zie: internationaal

Er is een innovatiecontract voor de chemische sector
afgesloten voor 2016-17 met voor deze twee jaren een privaat
commitment van € 58 miljoen en een publiek commitment van
€ 42 miljoen.
Lancering van het Chemical Building Blocks Centre. Dit betreft
een grote, meerjarige publiek-private samenwerking op het
gebied van nieuwe chemische bouwstenen voor
energiedragers, coatings, specialties en materialen.
Het Smart Industry Fieldlab Campione is geopend. Doel van
het Fieldlab is onderhoud 100% voorspelbaar maken met
slimme technieken op het gebied van condition monitoring en
big data. Ruim dertig partners nemen deel. In totaal wordt
€12 miljoen geïnvesteerd. Het Europees Fonds voor Regionale
Ontwikkeling EFRO, het ministerie van Economische Zaken, de
provincie Noord-Brabant en de gemeenten Tilburg en GilzeRijen dragen in totaal € 6,7 miljoen, de rest wordt

Herijking door Topsector van Human Capital Agenda en
voortzetting TSC beurzen.

Regeldruk
Inzet op kwantitatieve en kwalitatieve vermindering van
Regeldruk en de samenwerking tussen overheden onderling bij
het aanpakken van problemen rondom regeldruk, vergunningverlening en toezicht versterken.

Internationaal
Het kabinet zal blijven samenwerken met Vlaanderen en NRW
en met de belangrijkste Europese lidstaten en EC om het
concurrentievermogen van de chemische industrie te
versterken.

gefinancierd door het bedrijfsleven.
Het Topteam heeft in 2015 een nieuwe Human Capital Agenda
gepresenteerd. Het Topteam zet in op arbeidsmarktonderzoek
naar instroom van chemie gerelateerde mbo-, hbo- en wostudies, een actieve werving mbo studenten en het
aantrekken van scheikunde leraren;
In 2015 zijn 129 topsector chemiebeurzen uitgereikt.
Vanuit de stuurgroep maatwerkaanpak regeldruk chemie en
de toezichtstafel Chemie is eind 2015 het actieplan
‘Maatwerkaanpak Regeldruk Chemie’ gepresenteerd. Dit is een
actieplan van de ministeries van EZ, I&M, SZW,
uitvoeringsorganisaties en branches (VNCI, NRK en VVVF). De
geplande acties betreffen de oprichting van een Chemieloket,
digitalisering van vergunningen, risico gestuurde aanpak en
vergroting van de uniformiteit van de toepassing en uitvoering
van wet- en regelgeving.
Bij het Chemieloket moeten chemische bedrijven en bedrijven
die actief zijn met chemische stoffen terecht kunnen met
belemmeringen op het gebied van regelgeving, toezicht en
uitvoering. Het beheer van het loket ligt bij het EZ/I&Mprogramma Ruimte in Regels.
I&M en EZ hebben zich ingezet om de regeldruk van onder
meer Reach te beperken en om belemmeringen voor de
circulaire en biobased economie weg te nemen, onder andere
via de interdepartementale programma’s “Van Afval Naar
Grondstof” (VANG) en “ RuimteinRegels”.
Nederland en Vlaanderen hebben een gezamenlijk
chemiestrategie opgesteld, waarin de uitdagingen voor de
chemische industrie zijn geformuleerd. Op basis van nationaal
beleid van zowel Nederland als Vlaanderen wordt een
gezamenlijk actiestrategie voorgesteld. Duitsland (NoordrijnWestfalen) zal na het finaliseren van de strategie ook worden
betrokken.