Introductie
Kanselarij der Nederlandse Orden, Kapittel voor de Civiele Orden en Kapittel der
Militaire Willems-Orde

200 jaar: terugblikken, stilstaan en vooruitkijken

In kalenderjaar 2015 is het 200-jarig bestaan van het Nederlandse decoratiestelsel gevierd
door de Kanselarij der Nederlandse Orden, het Kapittel voor de Civiele Orden en het
Kapittel der Militaire Willems-Orde. Zowel de Militaire Willems-Orde als de Orde van
de Nederlandse Leeuw zijn in 1815 ingesteld door Koning Willem I en bestaan 200 jaar.
Speciaal ter ere van het 200-jarig bestaan van het decoratiestelsel is het symposium
Moed, talent en maatschappelijke verdiensten georganiseerd, dat door meer dan
vierhonderd genodigden werd bezocht waaronder de grootmeester van de Nederlandse
ridderorden, Zijne Majesteit de Koning.
In opdracht van beide kapittels werd het jubileumboek ‘Een hele eer’ geschreven door
socioloog dr. C.J.M. Bruin. Het eerste exemplaar van het boek werd op het symposium
aan Zijne Majesteit de Koning aangeboden. Daarnaast heeft de Kanselarij der
Nederlandse Orden een expositie georganiseerd in het Nationaal Militair Museum en is
door de Kanselarij deelgenomen de Nationale Monumentendag in samenwerking met het
Kabinet van de Koning.
Vrijwilligerswerk is een belangrijk onderwerp bij de toekenning van Koninklijke
Onderscheidingen, met name bij de toekenning van de onderscheiding Lid in de Orde
van Oranje Nassau. De Kanselarij der Nederlandse Orden en het Kapittel voor de Civiele
Orden hebben zich verdiept in de actuele uitvoering van vrijwilligerswerk. Zo heeft er
een gesprek en discussie plaatsgevonden met professor Meijs, hoogleraar
vrijwilligerswerk.
Het afgelopen jaar is aangevangen met het meer onder de aandacht brengen van de
oudste civiele dapperheidsonderscheiding, de Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon,
die in 1822 is ingesteld voor moedig en beleidvol optreden met gevaar voor eigen leven.
Wegens onbekendheid is deze erepenning de laatste jaren slechts incidenteel uitgereikt.
In 2016 zal deze onderscheiding vaker onder de aandacht worden gebracht.
De Kanselarij der Nederlandse Orden heeft het afgelopen jaar digitalisering en
professionalisering van de werkprocessen verder vormgegeven. De website

www.lintjes.nl is uitgebreid met een online voorstelformulier voor het aanvragen van een
Koninklijke onderscheiding en met een spreekbeurtpakket voor kinderen. Voor het eerst
is het papieren jaarverslag vervangen door een digitaal jaarverslag. Voorbereidingen zijn
getroffen voor de vervanging van het systeem waarin Koninklijke onderscheidingen door
gemeenten worden aangevraagd. Voorts zijn talloze bedrijfsvoeringsprocessen en onderwerpen verder geprofessionaliseerd en geoptimaliseerd.

Ik hoop dat u het jaarverslag van dit jubileumjaar met plezier zult lezen.
Martine van Grieken
Directeur Kanselarij der Nederlandse Orden

Kapittel voor de Civiele Orden

Het Kapittel voor de Civiele Orden is de adviescommissie die een zwaarwegend advies
uitbrengt aan de minister over de toekenning van civiele onderscheidingen.

Algemeen
Het Nederlandse decoratiestelsel kent twee ridderorden voor maatschappelijke
verdiensten, de Orde van de Nederlandse Leeuw en de Orde van Oranje-Nassau. Het
Kapittel voor de Civiele Orden adviseerde in het verslagjaar over 4807 aanvragen tot
benoeming in een van deze orden. Ook vanuit het Caribisch deel van het Koninkrijk zijn
aanvragen ingediend, ook vanuit Saba en Sint Eustatius, waar dit enkele jaren niet meer
was gebeurd.

Orde van de Nederlandse Leeuw
De Orde van de Nederlandse Leeuw is in 1815 ingesteld. Het is de oudste civiele
ridderorde in Nederland. In de Orde van de Nederlandse Leeuw worden personen
benoemd vanwege verdiensten van zeer exceptionele aard voor de samenleving. Het gaat
hierbij meestal om verdiensten op het terrein van kunst en wetenschap. Ook wordt de
Orde van de Nederlandse Leeuw toegekend aan buitenlandse staatshoofden tijdens een
staatsbezoek. De orde kent drie graden: ridder grootkruis, commandeur en ridder.
Jaarlijks worden enkele tientallen personen benoemd in deze orde.
Bijzondere benoemingen
In het verslagjaar zijn 34 personen benoemd in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Het
ging in alle gevallen om de graad ridder. Voorbeelden van gedecoreerden zijn
stedenbouwkundige mevrouw prof. H.E. Bakker, toneelregisseur J.T. Doesburg,
hoogleraar Wiskundige Analyse van Grootschalige Modellen prof. dr. ir. A.W. Heemink,
hoogleraar Rechtsgeschiedenis prof. mr. L.C. Winkel en architect van onder meer de
Rotterdamse Markthal prof. ir. W.G.M. Maas.

Orde van Oranje-Nassau
De Orde van Oranje-Nassau is ingesteld in 1892 en wordt toegekend aan personen die
zich bijzonder verdienstelijk hebben gemaakt voor de samenleving. Dit zijn voor het

grootste deel vrijwilligers en daarnaast personen die op bijzondere wijze invulling
hebben gegeven aan hun (betaalde) hoofdfunctie, topsporters en
volksvertegenwoordigers. De Orde van Oranje-Nassau kent sinds 1996 zes graden: ridder
grootkruis, grootofficier, commandeur, officier, ridder en lid.
Bijzondere benoemingen
In het verslagjaar zijn 4344 personen benoemd in de Orde van Oranje-Nassau. Ten
opzichte van het jaar 2014 is dit aantal aanzienlijk minder. Dit komt door de
gemeenteraadsverkiezingen in 2014, hetgeen altijd vele honderden extra voorstellen met
zich brengt vanwege afscheid nemende volksvertegenwoordigers. Voorbeelden van
gedecoreerden in de Orde van Oranje-Nassau zijn couturier F.C. Hoogendoorn,
cabaretier J.H. Raymann, directeur van Omroep Max J. Slagter en directeur van het
Philipsburg Community and Culture op Sint Maarten U.A. Dormoy. Bijzonder was de
uitreiking van de hoogste graad in de orde door de minister-president aan oud Europees
Commissaris mevrouw N. Kroes. Zij werd benoemd tot ridder grootkruis. Verder werden
tal van vrijwilligers geridderd die zich inzetten bij zorginstellingen, welzijnsorganisaties,
voor de scouting, sportverenigingen, carnaval, schutterijen, het gildewezen, maar ook
pleegouders en mantelzorgers.

Erepenning voor Menslievend hulpbetoon
De Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon in brons, zilver of goud is ingesteld in
1822 en is na de Militaire Willems-Orde de oudste Nederlandse
dapperheidsonderscheiding. De penning wordt toegekend aan personen die een
menslievende daad hebben verricht die kenmerken draagt van moed, beleid en
zelfopoffering.
Het Kapittel voor de Civiele Orden heeft in het verslagjaar vier voorstellen ontvangen
voor het toekennen van de Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon en van een advies
voorzien. Twee voorstellen zijn voorzien van een positief advies. Het betreft twee
militairen, die door de burgemeester van Assen zijn onderscheiden met de erepenning
voor menslievend hulpbetoon in brons, vanwege de hulp die zij op 8 december 2014

hebben verleend tijdens een ongeval op de A28 bij Zwolle en daarmee bij hebben
gedragen aan het redden van het leven van een slachtoffer. Er vond in 2015 ook een
uitreiking van de Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon in brons plaats naar
aanleiding van een eerder ingediend voorstel. De uitreiking werd gedaan door de
Minister-president tijdens Veteranendag, aan een militair die in 2009 in Afghanistan
levensreddende handelingen verrichtte aan een Filippijns echtpaar in een gebouw dat op
instorten stond.
Aandacht
Op de website www.lintjes.nl is een nieuw voorstelformulier opgenomen om aanvragen
voor de Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon te faciliteren. In het Vademecum voor
burgemeesters is nadere informatie opgenomen voor burgemeesters en medewerkers
teneinde meer inzicht te bieden in de achtergrond van deze onderscheiding en de criteria
die het Kapittel voor de Civiele Orden hanteert bij de beoordeling van aanvragen.

Kapittel voor de Civiele Orden
Het Kapittel voor de Civiele Orden is in 1994 ingesteld en sinds 1996 actief. Het Kapittel
brengt een zwaarwegend advies uit aan de minister die het aangaat over het verlenen van
onderscheidingen in een van de civiele orden. Het Kapittel betrekt in zijn advies de
adviezen van de burgemeester en van de commissaris van de Koning. Het Kapittel heeft
tevens de taak de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Minister
van Defensie te adviseren over het toekennen van de Erepenning voor Menslievend
Hulpbetoon. Tot slot heeft het Kapittel de taak om voorlichting te geven over de werking
van het decoratiestelsel.
Leden van het Kapittel voor de Civiele Orden
De leden van het Kapittel voor de Civiele Orden worden bij Koninklijk Besluit benoemd
voor de duur van vier jaar. Zij kunnen eenmaal worden herbenoemd. Dit geldt niet voor
de Kanselier der Nederlandse Orden, die lid is van dit Kapittel en tevens voorzitter van
het Kapittel der Militaire Willems-Orde. In het verslagjaar hebben zich verschillende
wijzigingen voorgedaan binnen het Kapittel voor de Civiele Orden.
Het Kapittel voor de Civiele Orden heeft in januari afscheid genomen van J.H. de Kleyn,
Kanselier der Nederlandse Orden en lid van het Kapittel van 1 september 2002 tot 1
januari 2015.

Vanaf 1 januari 2015 is een nieuwe Kanselier aangetreden, generaal-majoor b.d. H.
Morsink. Ook de heer P.A.C.M. van der Velden is met ingang van het verslagjaar
aangetreden als lid van het Kapittel voor de Civiele Orden, na het vertrek van de heer mr.
J.J.H. Pop in het najaar van 2014.
Met ingang van 1 januari 2015 luidt de samenstelling van het Kapittel voor de Civiele
Orden:
•
•
•
•
•
•
•

Voorzitter: prof. mr. J.G. de Hoop Scheffer
Vicevoorzitter: mevr. drs. J.M. de Vries
Lid: H. Morsink, generaal-majoor b.d., Kanselier der Nederlandse Orden
Lid: mr. A.W.H. Meij
Lid: P.A.C.M. van der Velden
Secretaris: mevr. drs. M.A.K. van Grieken
Plv. secretaris: mr. M.J. Vos

Jubileumboek 200 jaar
Het Kapittel voor de Civiele Orden en het Kapittel der Militaire Willems-Orde hebben
opdracht gegeven voor het schrijven van een jubileumboek ter gelegenheid van het 200jarig bestaan van de Nederlandse Orden. Het boek met de titel ‘Een hele eer’ is
geschreven in door, de socioloog dr. C.J.M. Bruin, die in 2015 een aantal maanden vanuit
zijn werkgever de Algemene Rekenkamer hiervoor bij de Kanselarij der Nederlandse
Orden gedetacheerd geweest. De heer Bruin is in 1989 gepromoveerd op de ontwikkeling
en werking van de decoratiestelsel. Hij heeft een onderzoek dat hij destijds deed in het
verslagjaar herhaald met een enquête onder 1.000 gedecoreerden. De resultaten hiervan
zijn verwerkt in dit jubileumboek waarvan het eerste exemplaar aan de grootmeester van
de orden, Zijne Majesteit de Koning tijdens het symposium Moed, Talent en
Maatschappelijke verdiensten, is overhandigd.

Beleid
Het Kapittel voor de Civiele Orden volgt ontwikkelingen in de maatschappij en heeft om
die reden gesproken met prof. dr. L.C.P.M. Meijs, hoogleraar Volunteering, Civil Society
and Businesses aan de vakgroep Business-Society Management aan de Rotterdam School
of Management, Erasmus University en professor Strategic Philanthropy bij het Erasmus
Centre for Strategic Philanthropy. De heer Meijs heeft het Kapittel geïnformeerd over
ontwikkelingen in het vrijwilligerswerk.

Voorlichting
Ook in 2015 is er inzet gepleegd om aan bestuurders, medewerkers en andere
belangstellenden voorlichting te geven over het decoratiestelsel. Er hebben stages bij de
Kanselarij der Nederlandse Orden plaatsgevonden voor kabinetsmedewerkers van de
provincies Overijssel, Groningen en Zeeland. Er zijn voorlichtingsbijeenkomsten
verzorgd voor kabinetsmedewerkers van gemeenten in de provincies Overijssel, NoordHolland, Groningen, Limburg en Drenthe en hebben er informatieve bijeenkomsten
plaatsgevonden voor de Rijksvoorlichtingsdienst, de Kring van Kabinetsmedewerkers,
het Beraad Operationeel Commandanten Defensie, de directie Bestuursondersteuning van
het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en tijdens de jaarlijkse
burgemeestersbijeenkomst van de Limburgse burgemeesters. Voorts is een bijeenkomst
met de kabinetschefs van de provincies bijgewoond en heeft er een bijeenkomst met
kabinetsmedewerkers van alle ministeries plaatsgevonden.
Vademecum voor burgemeesters
Het Kapittel voor de Civiele Orden heeft in het verslagjaar het Vademecum voor
burgemeesters geactualiseerd en verspreid onder alle burgemeesters en onder de
(kabinets)medewerkers van de gemeenten belast met Koninklijke onderscheidingen. Het
Vademecum geeft de burgemeester handvatten voor het uitvoeren van zijn taak binnen
het decoratiestelsel. Ook de commissarissen van de Koning hebben het Vademecum
ontvangen.

Kapittel der Militaire Willems-Orde
Het Kapittel der Militaire Willems-Orde is de adviescommissie die een zwaarwegend
advies uitbrengt aan de minister over de toekenning van de Militaire Willems-Orde.

Algemeen
De Militaire Willems-Orde is de oudste en tegelijk de hoogste onderscheiding van het
Koninkrijk der Nederlanden. Zij werd op 30 april 1815 bij wet ingesteld.

De Militaire Willems-Orde bestaat uit vier klassen:
•
•
•
•

Ridders der 1e Klasse of Ridders Grootkruis
Ridders der 2e Klasse of Commandeurs
Ridders der 3e Klasse
Ridders der 4e Klasse

De eerste Ridders zijn benoemd voor hun rol in de Slag bij Waterloo op 18 juni 1815,
waar Napoleon definitief is verslagen. Verreweg het grootste aantal ordekruizen is vóór
1940 in Nederlands-Indië verleend. Na mei 1940 vinden nog ongeveer 200 benoemingen
plaats, voor verdiensten in de Tweede Wereld Oorlog, in het voormalig Nederlands-Indië
en in de Koreaoorlog (1950-1953). Na 1955 is de orde nog driemaal uitgereikt. In 2006
aan de 1e Zelfstandige Poolse Parachutistenbrigade die in september 1944 een
belangrijke rol heeft gespeeld tijdens de Slag om Arnhem. Door de deelname van
Nederland aan vredesoperaties en interventies in Afghanistan is in 2009 aan kapitein
Marco Kroon en in 2014 aan majoor Gijs Tuinman de Militaire Willems-Orde
uitgereikt.
Sinds 1815 werd de Militaire Willems-Orde ruim 6.000 maal verleend.

Ridders
Op 31 december 2015 zijn er vier Ridders Militaire Willems-Orde:
•
•
•
•

Mr K.G. Mayhew (UK, 1917)
Mr E.S. Fulmer (USA, 1919)
Majoor M.J. Kroon (NL, 1970)
Majoor G.P. Tuinman (NL, 1979)

Vaandels
In 2015 zijn er acht militaire eenheden die de Militaire Willems-Orde aan het Vaandel
voeren. In volgorde van uitreiking(sjaar) zijn dit:
Het Regiment Van Heutsz van de Koninklijke Landmacht
Het Regiment Van Heutsz zet de traditie voort van het Koninklijke Nederlands-Indisch
Leger. In respectievelijk 1849, 1877 en 1930 werd aan drie eenheden van dit Koninklijk
Nederlands-Indisch Leger de Militaire Willems-Orde toegekend.

De Koninklijke Luchtmacht
De Koninklijke Luchtmacht zet de traditie voort van zowel het Wapen der Militaire
Luchtvaart als het Wapen der Militaire Luchtvaart van het Koninklijk NederlandsIndisch Leger. Beide Wapens werden respectievelijk in 1940 en 1942 de Militaire
Willems-Orde toegekend voor de inzet tijdens de Tweede Wereldoorlog.
De Marine Luchtvaartdienst van de Koninklijke Marine
De Marine Luchtvaartdienst werd in 1942 onderscheiden met de Militaire Willems-Orde
voor de inzet in de Tweede Wereldoorlog.
Het Garderegiment Fuseliers ‘Prinses Irene’ van de Koninklijke Landmacht
Het Garderegiment Fuseliers ‘Prinses Irene’ zet de traditie voort van de Koninklijke
Nederlandse Brigade ‘Prinses Irene’. De Koninklijke Nederlandse Brigade ‘Prinses
Irene’ werd in juli 1945 onderscheiden met de Militaire Willems-Orde voor de inzet
tijdens de Tweede Wereldoorlog.
De Amerikaanse 82nd “All American” Airborne Division
De Amerikaanse 82nd Airborne Division werd in oktober 1945 geëerd voor haar rol in
operatie Market Garden in 1944.
Het Korps Mariniers van de Koninklijke Marine
Het Korps Mariniers kreeg de Militaire Willems-Orde in 1946 voor haar inzet in de
Tweede Wereldoorlog.
De Onderzeedienst van de Koninklijke Marine
De Onderzeedienst werd in 1947 onderscheiden met de Militaire Willems-Orde voor de
inzet in de Tweede Wereldoorlog.
De Poolse 6e Air Assault Brigade
De Poolse 6e Air Assault Brigade zet de traditie voort van de 1e Zelfstandige Poolse
Parachutistenbrigade. De 1e Zelfstandige Poolse Parachutistenbrigade werd in 2006
onderscheiden met de Militaire Willems-Orde voor haar rol in operatie Market Garden in
1944.
NB: Op 15 maart 2016 heeft Zijne Majesteit de Koning de Militaire Willems-Orde aan
het Korps Kommandotroepen uitgereikt.

Activiteiten

200-jarig bestaan Militaire Willems-Orde
Op 30 april 2015 hebben de Kanselarij der Nederlandse Orden en het Kapittel der
Militaire Willems-Orde stilgestaan bij het 200-jarig bestaan van de door Koning Willem
I ingestelde Militaire Willems-Orde, de hoogste dapperheidsonderscheiding van
Nederland.
Na de totstandkoming van het Koninkrijk der Nederlanden, is door Koning Willem I op
30 april 1815 de Militaire Willems-Orde ingesteld. Deze Orde is ‘ter beloning van
uitstekende daden van moed, beleid en trouw, bedreven door die genen, welke, zoo ter
zee als te lande, in welke betrekking ook en zonder onderscheid van stand of rang, Ons
en het Vaderland dienen’. Zowel militairen als burgers komen in aanmerking voor de
Militaire Willems-Orde.
Ontmoeting Ridders Militaire Willems-Orde
Op 23 november 2015 vond het symposium 200 jaar Decoratiestelsel in het Nationaal
Militair Museum plaats. Tijdens deze dag heeft Zijne Majesteit de Koning onder meer
gesproken met de Ridders der Militaire Willems-Orde, de commandanten van de
eenheden met de Militaire Willems-Orde aan het vaandel en met de Defensie attachés
van de Verenigde Staten en Polen.

Kapittel der Militaire Willems-Orde
Het Kapittel der Militaire Willems-Orde heeft de volgende taken en bevoegdheden:
•
•
•
•

het adviseren van de minister van Defensie over de voordrachten of aanvragen
voor benoeming, bevorderingen binnen de Orde, of ontslag eruit;
het verstrekken van inlichtingen aan de minister van Defensie over zaken die de
Militaire Willems-Orde betreffen;
het aanhouden van registers voor de vier klassen van de Militaire Willems-Orde;
het houden van aantekening van verlening van decoraties aan onderdelen van de
krijgsmacht.

De Kanselier der Nederlandse Orden is uit hoofde van zijn functie voorzitter van het
Kapittel der Militaire Willems-Orde, dat in totaal uit tien leden bestaat; zeven vaste leden
en drie plaatsvervangers. Alle vier de Krijgsmachtdelen (Koninklijke Marine,
Koninklijke Landmacht, Koninklijke Luchtmacht, Koninklijke Marechaussee) zijn in het
Kapittel vertegenwoordigd. Momenteel wordt het toekennen van
dapperheidsonderscheidingen, inclusief de Militaire Willems-Orde, in het licht van de
huidige inzet van de Krijgsmacht nader bezien. Hiertoe is bij het ministerie van Defensie

de Commissie Dapperheidsonderscheidingen opnieuw in het leven geroepen. Ook het
Kapittel buigt zich over deze kwestie.
Leden van het Kapittel der Militaire Willems-Orde
De huidige samenstelling van het Kapittel der Militaire Willems-Orde is:
•
•
•
•
•
•
•
•
•

Voorzitter: Generaal-majoor der Cavalerie b.d. H. Morsink
Plv. voorzitter: Generaal-majoor der Koninklijke Luchtmacht b.d. F.J.M.
Vogelpoel,
Lid: Brigade-generaal der Mariniers b.d. mr. W. Hekman
Lid: Schout bij Nacht der Koninklijke Marine b.d. J.G.A. Brandt
Lid: Generaal-majoor der Koninklijke Landmacht b.d. B. Dedden
Lid: Kolonel der Koninklijke Marechaussee b.d. mr. B.W. Hopperus Buma
EMPH
Lid: Generaal-majoor der Koninklijke Luchtmacht b.d. A. Tieland
Lid: Kolonel der Koninklijke Marechaussee mr. C.P.C. Kuijs
Secretaris: Luitenant-kolonel der Koninklijke Luchtmacht b.d. G. Pijpers

Kanselarij der Nederlandse Orden
Algemeen

De Kanselarij der Nederlandse Orden is de organisatie die:
•

•
•
•

het Kapittel voor de Civiele Orden en het Kapittel der Militaire Willems-Orde
huisvest en ambtelijk ondersteunt in hun advisering over de voorstellen tot
decoratieverlening;
zorg draagt voor het beheer van de versierselen van de onderscheidingen en voor
de correcte verzending ervan aan de betrokken ministeries;
zorgt dat registers worden aangehouden van in het Koninkrijk der Nederlanden
onderscheiden personen;
in de persoon van de Kanselier der Nederlandse Orden de zuiverheid en
waardigheid van de orden bewaakt.

De dagelijkse aansturing van de Kanselarij is in handen van de directeur.

Medewerkers
Afdeling Decoraties en Advies
De afdeling Decoraties en Advies is verantwoordelijk voor het schrijven van adviezen op
decoratievoorstellen voor de Civiele Orden en de Erepenning voor Menslievend
Hulpbetoon, de beleidsontwikkeling en jurisprudentievorming omtrent
decoratievoorstellen. Per jaar worden er tussen de 5.000 en 6.000 voorstellen behandeld.
Binnen deze afdeling bevinden zich de volgende functies (10 fte):
•
•
•

Hoofd Decoraties en Advies, tevens plaatsvervangend secretaris Kapittel voor de
Civiele Orden
Coördinerend medewerker Decoraties en Advies
Medewerker Decoraties en Advies

Afdeling Bedrijfsvoering
De afdeling Bedrijfsvoering is verantwoordelijk voor de facilitaire ondersteuning van de
Kanselarij der Nederlandse Orden en de beide Kapittels. Daarnaast worden er door de
afdeling Bedrijfsvoering circa 15.000 (Koninklijke) onderscheidingen en oorkondes
uitgegeven per jaar. Binnen deze afdeling bevinden zich de volgende functies (11,5 fte):
•
•
•
•
•
•
•
•
•

Senior adviseur Bedrijfsvoering
Directiesecretaresse
Senior medewerker Informatie & Automatisering
Medewerker Informatie & Automatisering
Financieel medewerker
Administratief medewerker
Beheerder decoraties
Huishoudelijk medewerker
De voorlichter wordt rechtstreeks aangestuurd door de directeur

Wisselingen
In 2015 heeft er één tijdelijke medewerker van de Kanselarij der Nederlandse Orden
afscheid genomen en zijn er drie tijdelijke medewerkers in dienst genomen. Daarnaast is
er een medewerker van de Nationale ombudsman voor anderhalf jaar bij de Kanselarij

komen werken. Een medewerker van het ministerie van Veiligheid en Justitie heeft een
re-integratieplaats bij de Kanselarij gekregen. Vanuit de Kanselarij zijn er in 2015 vier
medewerkers gedetacheerd naar andere organisaties: Twee medewerkers naar het
ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, één medewerker naar de
Tweede Kamer en één medewerker naar de Nationale ombudsman.

Integriteit
De Kanselarij der Nederlandse Orden is in 2014 gestart met een integriteitstraject onder
begeleiding van het Bureau Integriteit Openbare Sector (BIOS). Doel van dit traject was
om met elkaar integriteitsrisico's te herkennen bij de Kanselarij opdat er vervolgens
maatregelen en beleid op kon worden geformuleerd. In 2015 zijn we aan de slag gegaan
met de maatregelen en het beleid. Er is een interne werkgroep Integriteit ingesteld
bestaande uit een representatieve vertegenwoordiging van medewerkers uit de beide
afdelingen van de Kanselarij. Zij hebben een inhoudelijke brainstormsessie met het
voltallige personeel voorbereid over kernwaarden. Als uitkomst van deze
brainstormsessie zijn er vier kenmerkende kernwaarden vastgesteld: 'Betrouwbaar,
Deskundig, Objectief en Dienstverlenend. Daarnaast heeft de werkgroep Integriteit een
gedragscode en een integriteitsbeleidsplan opgesteld, passend bij de Kanselarij. De
werkgroep is hierin bijgestaan door een externe begeleider en waar nodig is er input
opgehaald bij de medewerkers via de afdelingsoverleggen, het Personeelsoverleg
(vervanging van de ondernemingsraad) en bij het Management Team. Inhoudelijk is er
gebruik gemaakt van de vernieuwde gedragscode van het Rijk en de
integriteitsbeleidsplannen en gedragscodes van diverse andere Hoge Colleges van Staat.
Daarnaast hebben alle medewerkers en de leden van het Management Team in 2015
dilemmatrainingen gevolgd met als doel het vergroten van het bewustzijn van het belang
van integriteit voor de dagelijkse werkpraktijk.

Activiteiten
Viering 200 jaar
In 2015 bestond het Koninkrijk der Nederlanden 200 jaar. Dat gold eveneens voor de
twee staatsorden, de Militaire Willems-Orde en de Orde van de Nederlandse Leeuw. Al
200 jaar spreken deze Koninklijke onderscheidingen, later aangevuld met de
onderscheidingen van de Orde van Oranje-Nassau, tot de verbeelding. Elk jaar worden
vele Nederlanders vereerd met een Koninklijke onderscheiding in genoemde orden,
meestal rond Koningsdag tijdens de lintjesregen, soms bij een bijzondere gelegenheid.

Uit onderzoek van socioloog dr. C.J.M. Bruin in 2014 is gebleken dat de Koninklijke
onderscheidingen zeer gewaardeerd worden en dat de gedecoreerden grote steun en
waardering genieten in de Nederlandse samenleving.
Om dit jubileumjaar niet stilzwijgend voorbij te laten gaan is er door de Kanselarij der
Nederlandse Orden een aantal activiteiten ontplooid in samenwerking met het Kapittel
voor de Civiele Orden en het Kapittel der Militaire Willems-Orde. Enkele voorbeelden
hiervan zijn het symposium 200 jaar decoratiestelsel, het jubileumboek ‘Een hele eer’,
een expositie in het Nationaal Militair Museum, een receptie ter gelegenheid van 200 jaar
Militaire Willems-Orde bij de Kanselarij en diverse communicatie- en media-uitingen.
Symposium 200 jaar decoratiestelsel
Op 23 november 2015 heeft de Kanselarij der Nederlandse Orden een symposium voor
400 genodigden georganiseerd in het Nationaal Militair Museum te Soesterberg,
genaamd: ‘Moed, talent, maatschappelijke verdiensten. 200 jaar decoratiestelsel’. De
opening is verzorgd door minister Plasterk van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties. Daarnaast hebben drie sprekers de thema’s Moed , Talent en
Maatschappelijke verdiensten belicht en werd het congres afgesloten met een betoog van
prof. dr. Herman Pleij die onderscheidingen op ludieke wijze in een (geschiedkundig)
perspectief plaatste. Eregast op het symposium was Zijne Majesteit de Koning die als
Grootmeester van de Nederlandse Orden de eerste uitgave van het jubileumboek ‘Een
hele eer’ in ontvangst heeft genomen.
Expositie in het Nationaal Militair Museum te Soesterberg
Van september tot en met december 2015 is er in het Nationaal Militair Museum een
tijdelijke expositie '200 jaar Koninklijk onderscheiden' ingericht met onderscheidingen
van de Kanselarij der Nederlandse Orden, ter gelegenheid van het 200-jarig bestaan van
het Nederlands decoratiestelsel.
Nationale Monumentendag
Op Nationale Monumentendag in september 2015 heeft de Kanselarij der Nederlandse
Orden een aantal vitrines met onderscheidingen tentoongesteld bij het Kabinet van de
Koning te Den Haag waarbij medewerkers van de Kanselarij aan de bezoekers (1.000+)
uitleg hebben gegeven over het decoratiestelsel in Nederland, samen met medewerkers
van het Kabinet van de Koning die uitleg gaven over hun monument.

Communicatie en Media

Nieuwe huisstijl
In 2015 is er een nieuwe huisstijl voor de Kanselarij der Nederlandse Orden, voor het
Kapittel voor de Civiele Orden en voor het Kapittel der Militaire Willems-Orde
geïmplementeerd. Deze huisstijl is niet alleen op de papieren uitingen van de Kanselarij
terug te vinden, maar ook zijn er diverse digitale aanpassingen gemaakt opdat er vanuit
de Kanselarij ook digitaal herkenbaar gecommuniceerd kan worden.
Website www.lintjes.nl
In 2015 heeft de Kanselarij der Nederlandse Orden voor het eerst een digitaal jaarverslag
uitgebracht. Het papieren jaarverslag is daarmee komen te vervallen. Ook is in 2015 een
online spreekbeurtpakket ontwikkeld met informatie over Koninklijke onderscheidingen,
speciaal voor kinderen. Daarnaast biedt het spreekbeurtpakket verschillende extra’s en
staat er een wedstrijd op de website voor het beste werkstuk. Tot slot is het
voorstelformulier waarmee een Koninklijke onderscheiding kan worden aangevraagd bij
gemeenten gedigitaliseerd. Door middel van een webformulier kan een Koninklijke
onderscheiding geheel digitaal worden aangevraagd.

Media
Ieder jaar is er veel media-aandacht voor de uitreiking van Koninklijke onderscheidingen
tijdens de lintjesregen. Een aantal dagen voorafgaand aan de lintjesregen wordt in
samenwerking met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een
persbericht onder embargo verstrekt. Het persbericht bevatte onder meer informatie over
het aantal Koninklijke onderscheidingen, de verdeling per orde en per graad en de
verhouding man/vrouw. Ook werd een overzicht van de gedecoreerden uit de
Staatscourant onder embargo verstrekt. Tijdens de lintjesregen heeft de directeur van de
Kanselarij der Nederlandse Orden medewerking verleend aan een radio-interview met
RTV Noord-Holland, Radio 1/EO en een televisie-interview met Vandaag De
Dag/WNL.
In 2015 was er veel aandacht voor het 200-jarig bestaan van het Nederlandse
decoratiestelsel en voor het verschijnen van het jubileumboek ‘Een hele eer’. De
Kanselier der Nederlandse Orden en de directeur van de Kanselarij der Nederlandse
Orden hebben (gezamenlijk) meerdere interviews gegeven, onder andere aan NRC, het
Reformatorisch Dagblad, de Telegraaf en aan het blad Royalty.

Overige onderscheidingen
De Kanselarij der Nederlandse Orden is behalve voor de versierselen behorende bij de
Militaire Willems-Orde, de Orde van Oranje-Nassau en de Orde van de Nederlandse
Leeuw ook verantwoordelijk voor het beheer en de uitgifte van diverse andere
onderscheidingen. Deze onderscheidingen kennen in sommige gevallen aanvullende
toebehoren zoals jaartekens, batons en oorkondes.
In 2015 zijn er circa 8.950 andere onderscheidingen dan de onderscheidingen in de
Militaire Willems-Orde, de Orde van de Nederlandse Leeuw en de Orde van OranjeNassau uitgegeven. Hiervan waren circa 3800 stuks onderscheidingstekens ten behoeve
van de Nationale Politie, zijnde politiemedailles, jaartekens en batons. Daarnaast betrof
het circa 2.500 Onderscheidingstekens voor Langdurige en Trouwe Dienst bij Defensie
en circa 1.930 Vrijwilligersmedailles en jaartekens voor vrijwilligers in repressieve
dienst.
Overzicht overige onderscheidingen
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

Overzicht van de overige onderscheidingen die de Kanselarij der Nederlandse
Orden beheert:
de Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon in Goud
de Bronzen Leeuw
de Verzetsster Oost – Azië
het Bronzen Kruis
het Kruis van Verdienste
het Vliegerkruis
de Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon in Zilver
de Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon in Brons
de Medaille van het Rode Kruis (Regeringsmedaille)
het Onderscheidingsteken voor Langdurige Dienst als Officier
het Onderscheidingsteken voor Langdurige en Trouwe Dienst in Goud
het Onderscheidingsteken voor Langdurige en Trouwe Dienst in Zilver
het Onderscheidingsteken voor Langdurige en Trouwe Dienst in Brons
de Vrijwilligersmedaille Openbare Orde en Veiligheid
de Inhuldigingsmedaille 1980
de Medaille Bezoek aan de Nederlandse Antillen 1980
de Inhuldigingsmedaille 2013
de Medaille bezoek in 2013 aan het Caribisch deel van het Koninkrijk
de Herinneringsmedaille Buitenlandse Bezoeken
de Trouwe Dienst Medaille voor de geüniformeerde Nederlandse Politie

Politiemedailles
In 2015 zijn er door de Kanselarij der Nederlandse Orden in samenwerking met de
directie Financieel-Economische Zaken van het ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, met de Nationale Politie en met het ministerie van Veiligheid en
Justitie nadere financiële afspraken gemaakt met betrekking tot de bekostiging van
Politiemedailles en bijbehorende oorkondes in dat jaar. Besloten is dat de Kanselarij niet
langer het beheer van de politielegpenningen, insignes en bijbehorende oorkondes voor
de Nationale Politie uitvoert. De verantwoordelijkheid voor het beheer van de
politiemedailles, batons, jaartekens en oorkondes blijft wel bij de Kanselarij belegd.
Inhuldigingsmedaille 2013
De Kanselarij der Nederlandse Orden heeft samen met het ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties een draaiboek ‘Inhuldigingsmedaille’ gemaakt en
vastgesteld dat bij beide organisaties is gearchiveerd, opdat hier bij een volgende
inhuldiging op kan worden teruggegrepen. De minister van Veiligheid en Justitie is in
2015 met de minister-president en in afstemming met de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties overeengekomen dat er alsnog een nalevering plaats zou
vinden van Inhuldigingsmedailles 2013 inclusief toebehoren voor de Nationale Politie.
De Kanselarij verzorgde deze nabestelling die in januari 2016 is geëffectueerd.

Bedrijfsvoering
ICT
In 2015 is er een investeringsplan opgesteld voor de vervanging van het huidige ICT
systeem voor decoratievoorstellen dat sinds 2001 in gebruik is. Nadat dit plan en
bijhorende investeringen in het voorjaar van 2015 zijn goedgekeurd, is de Kanselarij der
Nederlandse Orden in samenwerking met de Haagse Inkoop Samenwerking de
voorbereidingen gestart voor een Europese aanbesteding voor een nieuw systeem.
Gedurende deze voorbereidingen is in samenspraak met een vertegenwoordiging van
verschillende type gebruikers (gemeenten, provincies en ministeries) een eisen- en
wensenpakket samengesteld voor het nieuwe systeem.

Gebouw

In 2015 hebben diverse aanpassingen in het gebouw plaatsgevonden, waaronder de
plaatsing van airconditioners op de bovenste verdieping van de Kanselarij der
Nederlandse Orden en een vernieuwing van het beveiligingsbeleid en -systeem. Er is
door het Rijksvastgoedbedrijf een Monumentenvisie opgesteld voor het pand en er is
door de Kanselarij een sleutelplan vastgesteld. Op enkele werkkamers is
kantoormeubilair vervangen voor meubilair dat in hoogte verstelbaar is.

Feiten en cijfers
In 2015 zijn er in totaal 4378 Koninklijke onderscheidingen verleend binnen het
Koninkrijk der Nederlanden.

Onderscheidingen per orde
Per orde zijn de volgende onderscheidingen uitgereikt:

De Orde van Oranje-Nassau

4341

De Orde van de Nederlandse Leeuw

34

Andere onderscheidingen

3

Verdeling per geslacht
Er zijn 1362 vrouwen gedecoreerd (31,11 %). Het aantal gedecoreerde mannen bedraagt
3016 (68,89 %).