Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

33 450

Mariene Strategie voor het Nederlandse deel van
de Noordzee

Nr. 28

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 december 2014
Mede namens de Staatssecretaris van Economische Zaken (EZ) geef ik
een reactie op de door uw Kamer op 27 februari 2014 aangenomen motie
Bisschop (Kamerstuk 33 750 J, nr. 14) over de uitvoering van de Kaderrichtlijn Mariene Strategie (KRM).
In de motie verzoekt uw Kamer «bij de uitvoering van de Kaderrichtlijn
Mariene Strategie rekening te houden met de belangen van de visserij,
ervoor te zorgen dat er voldoende ruimte blijft voor de visserij en dat
gebiedssluiting waar mogelijk wordt beperkt».
De uitvoering van de KRM en de mogelijke gevolgen daarvan voor de
visserij waren ook aan de orde tijdens het Algemeen Overleg van
15 oktober 2014 over de Milieuraad van 28 oktober 2014 (Kamerstuk
21501-08, nr. 538). De onderstaande reactie op de motie Bisschop gaat ook
in op wat daar besproken is.
Samenvatting
Het voorbereiden van bodembeschermende maatregelen op het Friese
Front en de Centrale Oestergronden vindt plaats op basis van een
geconstateerde beleidsopgave op grond van wetenschappelijke kennis, in
een open en transparant proces met visserij en natuurorganisaties, met
weging van alle ecologische en economische belangen, onder meer
gebruikmakend van een maatschappelijke kosten-batenanalyse en laatste
wetenschappelijke kennis, met een gestructureerd monitoringprogramma
en met periodieke beleidsevaluatie.
Aanleiding bodembeschermende maatregelen
Nederland streeft naar een veilige, schone, gezonde en ecologisch diverse
Noordzee die bijdraagt aan de ecologische, economische en maatschap-

kst-33450-28
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 450, nr. 28

1

pelijke behoeften. Een dergelijke zee is de basis voor duurzaam gebruik.
Nederland voert daarvoor de KRM uit. De KRM heeft tot doel om in 2020
op de Noordzee een goede milieutoestand te realiseren. De Nederlandse
Mariene Strategie richt zich daartoe op terugdringen van vervuiling van
het mariene milieu, herstel en ontwikkeling van het ecosysteem en
bevorderen van duurzaam gebruik van de Noordzee.
In aanvulling op de uitvoering van Natura2000 heeft het kabinet in 2012 in
deel 1 van de Mariene Strategie (Kamerstuk 33 450, nr. 1) als aanvullende
beleidsopgave twee zoekgebieden op het Nederlandse deel van de
Noordzee benoemd voor het treffen van bodembeschermende maatregelen gericht op het realiseren van milieudoelen met betrekking tot
biodiversiteit en bodemintegriteit. Het gaat om het Friese Front en de
Centrale Oestergronden.
Wetenschappelijke basis
De keuze voor deze gebieden is gebaseerd op reeksen van monitoringgegevens en wetenschappelijke kennis over bodemgesteldheid en biodiversiteit op het Nederlandse deel van de Noordzee (O.G. Bos et al, Biodiversity hotspots on the Dutch continental shelf. A marine strategy
framework directive perspective, IMARES rapport nr. C071/11
(Wageningen, 2011)). De relatief diepe slibrijke systemen van het Friese
Front en Centrale Oestergronden zijn van groot belang voor het bodemleven van de Noordzee vanwege soortenrijkdom en -dichtheid, de totale
biomassa, de specifieke soortenverspreiding, en de evenwichtige
samenstelling van de bodemgemeenschap. Bijzonder aan deze gebieden
zijn ook de dichtheden van kwetsbare, zeldzame, bedreigde en langlevende soorten. Deze combinatie van kenmerken is ook op de internationale schaal van de Noordzee uniek.
Uitgangspunt: minimale lasten visserij en bijdrage aan kabinetsambitie
bodembescherming
In de Mariene Strategie deel 1 heeft het Kabinet aangegeven dat de
bodembeschermende maatregelen zich met name zullen richten op het
beperken van de bodemberoerende visserij in die gebieden. Beide
gebieden, Friese Front en Centrale Oestergronden, zijn belangrijke
visgebieden voor de Nederlandse, maar ook voor de buitenlandse visserij.
In de mariene strategie is als uitgangspunt aangegeven dat de bodembeschermende maatregelen moeten leiden tot minimale lasten voor de
visserij. Daarom wordt bij het kiezen van de gebieden en de maatregelen
rekening gehouden met de visserijbelangen. De maatregelen zullen
worden beoordeeld op hun sociaaleconomische kosten en baten.
Uitgangspunt: bijdrage aan doelstelling bodembescherming
Een ander uitgangspunt van de mariene strategie is dat de maatregelen
bijdragen aan de ambitie van het Kabinet dat in 2020 10–15% van de
zeebodem van het Nederlandse deel van de Noordzee niet noemenswaardig wordt beroerd, ten behoeve van het herstel van het bodemecosysteem. Dit is inclusief de bodembeschermende maatregelen in de
Natura2000-gebieden (Kamerstuk 32 670, nr. 90).
Verduurzaming visserij
De visserij is in een overgangssituatie naar verdere verduurzaming van de
sector. Er worden nieuwe vismethoden ontwikkeld die brandstof
besparen, effecten op de zeebodem beperken en tot minder bijvangsten
leiden. Beheerplannen zijn gericht op duurzaam bevissen van bestanden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 450, nr. 28

2

zodat deze op een gezond niveau komen en blijven. Hierbij stellen nieuwe
regels vanuit Europa (zoals de aanlandplicht) de sector voor stevige
uitdagingen. Daarnaast wordt de sector geconfronteerd met bodembeperkende maatregelen die voortvloeien uit de uitvoering van Natura2000 en
de KRM.
Stakeholderproces
Over het voorbereiden van bodembeschermende maatregelen voor het
Friese Front en Centrale Oestergronden overleg ik met zowel visserijorganisaties en vissers als met natuurorganisaties.
Het stakeholderproces is er op gericht om op open en transparante wijze
de belangen en inzichten af te wegen. Daarbij worden actuele wetenschappelijke analyses, door belanghebbenden aangedragen informatie en
kennis en de best beschikbare data gebruikt.
Het is denkbaar dat de uitkomsten van het overleg niet ten volle zullen
kunnen worden onderschreven door alle betrokken partijen. In dat geval
zal ik, in overleg met de Staatssecretaris van Economische Zaken, en alle
partijen gehoord hebbende en alle belangen gewogen hebbend, een
politiek-maatschappelijke afweging moeten maken.
Monitoring
Het is van belang om te weten hoe het ecosysteem in de beschermde
gebieden zich ontwikkelt en of de maatregelen die getroffen gaan worden
effect zullen hebben. Voor het Noordzee-ecosysteem zijn sinds de jaren
negentig (jaarlijkse) monitoringgegevens beschikbaar, waaronder voor het
Friese Front en de Centrale Oestergronden. Voor het
KRM-Monitoringprogramma, Mariene Strategie deel 2 (Kamerstuk 33 450,
nr. 25) zijn de indicatoren en het meetnet herijkt en het aantal meetpunten
in de Natura2000-gebieden en beide beoogde KRM-gebieden vergroot.
Tijdens het Algemeen Overleg op 15 oktober 2014 ter voorbereiding van
de Milieuraad heeft uw Kamer de Mariene Strategie deel 2 behandeld.
Het KRM-Monitoringprogramma voorziet in het regelmatig meten in beide
gebieden; de monitoringresultaten zullen gebruikt worden voor periodieke
evaluaties. Op basis daarvan kan besloten worden tot voortzetting of
herziening van het beleid en de maatregelen. In het voorjaar van 2015
vindt een meting plaats ten behoeve van een goede vergelijking van de
situatie vóór het treffen van maatregelen en daarna («nulmeting» zoals
bedoeld in motie Slob-Geurts; Kamerstuk 32 002, nr. 32; beantwoord in
Kamerstuk 32 670, nr. 90). Daarbij moeten we ons wel realiseren dat het
ecosysteem tijd nodig heeft om te kunnen herstellen, bijvoorbeeld als het
gaat om de ontwikkeling van langlevende soorten. Om deze reden is het
niet reëel te verwachten dat er significante veranderingen zichtbaar zullen
zijn na één KRM-implementatiecyclus van zes jaar. De verwachting is dat
dit minimaal twee tot drie cycli van zes jaar vraagt. Na het zorgvuldig
monitoren van de ontwikkelingen kunnen mogelijk na 12 jaar de eerste
conclusies worden getrokken over herstel van het ecosysteem en de
effectiviteit van de maatregelen.
Vervolgproces
In de ontwerpBeleidsnota Noordzee 2016–2021 en het ontwerpKRM
Programma van Maatregelen (Mariene Strategie Deel 3) wordt de hier
beschreven aanpak gepresenteerd. Beide documenten zijn onderdeel van
het Nationaal Waterplan (NWP) 2016–2021 en worden met het
ontwerpNWP eind december gepubliceerd (Kamerstuk 31 710, nr. 35). De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 450, nr. 28

3

Kamer wordt hierover geïnformeerd. Deze documenten liggen een half
jaar ter inzage, waarna het Kabinet deze definitief vaststelt.
Bodembeschermende maatregelen voor de visserij op het Friese Front en
Centrale Oestergronden zullen met betrokken landen en internationale
stakeholders in het kader van de artikel-11-procedure van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid besproken worden en als voorstel aan de
Europese Commissie worden voorgelegd. Deze procedure zal in de loop
van 2015 gestart worden. Voordat het voorstel aan de Europese
Commissie wordt gedaan, zal dit eerst aan uw Kamer worden voorgelegd.
De Minister van Infrastructuur en Milieu,
M.H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 450, nr. 28

4