Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 1182

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 24 september 2012
Binnen de vaste commissie voor Europese Zaken bestond bij zeven
fracties de behoefte de minister en de staatssecretaris van Buitenlandse
Zaken enkele vragen en opmerkingen voor te leggen met betrekking tot
het verslag van de Informele Raad Algemene Zaken d.d. 30 en
31 augustus 2012 (Kamerstuk 21 501-02, nr. 1178), de geannoteerde
agenda van de Raad Algemene Zaken d.d. 24 september 2012 (Kamerstuk
21 501-02, nr. 1180) en de kabinetsappreciatie van de Europese Commissierapporten over het Coöperatie- en Verificatiemechanisme voor
Bulgarije en Roemenië (Kamerstuk 23 987, nr. 125).
De minister en de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken hebben op de
vragen en opmerkingen geantwoord bij brief van 20 september 2012. De
vragen en opmerkingen van de fracties en de antwoorden van de minister
en de staatssecretaris zijn hieronder afgedrukt.
De fungerend voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken,
Knops
Adjunct-griffier van de vaste commissie voor Europese Zaken,
Van Haaster

kst-21501-02-1182
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1182

1

Algemeen
De leden van de fractie van de Partij voor de Vrijheid zijn van mening dat
Nederland uit de Europese Unie en uit de eurozone moet treden. Toch
heeft de PVV enkele opmerkingen en kanttekeningen aangaande de meest
opvallende, in het hiernavolgende verslag verwerkte punten.
De leden van de fractie van D66 hebben met belangstelling kennisgenomen van de geannoteerde agenda van de Raad Algemene Zaken van
24 september 2012. Deze leden hebben een aantal vragen en opmerkingen over de geannoteerde agenda.
De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben met belangstelling
kennisgenomen van de geannoteerde agenda van de Raad Algemene
Zaken die op 24 september 2012 zal plaatsvinden. Deze leden hebben de
volgende vragen en opmerkingen.
Presentatie Europese Raadsagenda van 18-19 oktober 2012
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van enkele uitspraken
van de voorzitter van de Europese Raad waarin gesproken wordt over een
gezamenlijke begroting voor het eurogebied. Ook hebben deze leden via
de media signalen gekregen dat zelfs een parlement voor de eurozone
wordt overwogen. Deze leden brengen in dit verband de uitspraak van
premier Rutte in herinnering dat vanaf de laatste bijeenkomst van de
Europese Raad de lidstaten intensief betrokken zouden worden bij het
rapport over de toekomst van de EMU. De leden van de SP-fractie vragen
zich dan ook af of deze plannen inderdaad worden besproken met de
lidstaten en wat de inzet van het kabinet in deze kwesties is. Is het kabinet
van mening dat de eurozone een dergelijke vergaande integratie moet
ondergaan waardoor er een vergaande tweedeling komt binnen de EU?
Wat vindt het kabinet van de toekomstvisie van de voorzitter van de
Europese Commissie op de EU als een federatie van nationale staten,
vragen deze leden in dit verband.
De leden van de D66-fractie kijken met belangstelling uit naar het
interim-rapport van Europese Raadsvoorzitter Van Rompuy dat in oktober
zal worden gepresenteerd. Deze leden onderstrepen nogmaals de
urgentie en wenselijkheid om snel over te gaan tot verdere politieke
integratie in de Europese Unie om de fundamentele oorzaken van de
economische crisis aan te pakken en de invloed van Nederland in de
Europese Unie te vergroten. Klopt het dat het kabinet de plannen van de
Europese Commissie om vanaf 1 januari 2013 bankentoezicht door de
Europese Centrale Bank in te voeren te ambitieus vindt? Klopt het dat
Nederland hierin alleen wordt gesteund door Zweden? Waarom vindt u
deze streefdatum te ambitieus? De genoemde leden steunen de recente
maatregelen van de Europese Centrale Bank, maar vinden meer politieke
daadkracht van Europese leiders noodzakelijk. Zij wijzen nogmaals op de
wenselijkheid van een volwaardige Europese bankenunie. Het rapport van
Eurocommissaris Barnier is volgens hen een eerste stap.
De leden van de ChristenUnie-fractie zijn zeer benieuwd naar het
interim-rapport over de toekomst van de EU dat in oktober zal
verschijnen. Zij vragen het kabinet om het rapport zo spoedig mogelijk
doch ruim voor de Europese Raad van 18 en 19 oktober a.s. naar de
Tweede Kamer te sturen. Kan het kabinet bevestigen dat dit rapport
vergezeld zal gaan van een kabinetsreactie, zodat duidelijk wordt wat het
standpunt van het kabinet is en daarmee een goed debat met de Tweede
Kamer mogelijk is?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1182

2

Antwoord van het kabinet:
De komende Raad Algemene Zaken (RAZ) spreekt niet over het
tussenrapport van Europese Raadsvoorzitter Van Rompuy,
Commissievoorzitter Barroso, ECB-president Draghi en
Eurogroep-voorzitter Juncker over de toekomst van de Economische en Monetaire Unie (EMU). Dit tussenrapport zal pas
verschijnen in de aanloop naar de Europese Raad (ER) van oktober
en het kabinet zal uw Kamer daarvan direct een kopie toesturen.
De komende RAZ stelt enkel de agenda van deze Europese Raad
vast.
In september houden de kabinetten van de vier voorzitters
consultaties op ambtelijk niveau met de lidstaten. De Nederlandse inbreng zal binnen de kaders zijn zoals die met uw Kamer
zijn besproken in de aanloop naar en na afloop van de Europese
Raad van 28-29 juni jl. Het eerste overleg op politiek niveau over
het tussenrapport is voorzien tijdens de RAZ van 16 oktober, in
de aanloop naar de ER van 18-19 oktober.
Voorafgaand aan de ER van oktober zullen wij met uw Kamer in
gesprek gaan over de Nederlandse inbreng en de reactie op het
tussenrapport op basis van de geannoteerde agenda voor de RAZ
respectievelijk de ER.
Het kabinet is voornemens vooral te kijken naar de praktische
inhoud van de voorstellen in het komende tussenrapport en hoe
daarmee de huidige crisis te lijf kan worden gegaan.
Tijdens de informele EcoFin van 14-15 september jl. hebben de
ministers van Financiën voor het eerst in algemene termen
gesproken over het voorstel van de Commissie om specifieke
taken op gebied van bankentoezicht op te dragen aan de ECB.
Nederland heeft aangegeven dat het Commissievoorstel een
goede basis voor verdere discussies vormt, maar dat Nederland
wel betwijfelt of het voorgestelde tijdpad realistisch is. Deze
twijfels werden door verschillende lidstaten gedeeld. Nederland
heeft benadrukt dat de focus moet liggen op goede kwaliteit van
het toezicht. Verder verwijzen wij u naar de brief van de minister
van Financiën – die spoedig aan uw Kamer zal worden verzonden
– met het verslag over de informele EcoFin/eurogroepbijeenkomst in Cyprus.
Meerjarig Financieel Kader 2014–2020 (MFK)
Tijdens de vorige Raad Algemene Zaken van 30 en 31 augustus jl. is
bewust niet gesproken over een systeem van eigen middelen, constateren
de leden van de fractie van de VVD. Ook in de geannoteerde agenda van
de Raad Algemene Zaken van 24 september a.s. wordt hier niets over
vermeld. Hoe staat het met de onderhandelingen over dit onderwerp en
wanneer komt dit aan de orde of is dit recentelijk aan de orde geweest?
Antwoord van het kabinet:
De onderhandelingen over het systeem van Eigen Middelen
(inclusief de kortingen) zullen vermoedelijk bewaard worden voor
de laatste fase van de onderhandelingen. Tot nog toe hebben de
onderhandelingen zich beperkt tot veeleer technische besprekingen op ambtelijk niveau. Zowel in de laatste onderhandelingsbox van het Deense voorzitterschap, als in het issues paper
van het Cypriotische voorzitterschap is nog geen richting voor
een akkoord aangegeven. Alle opties worden nog open gehouden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1182

3

De VVD-fractie ondersteunt met klem de inzet van het kabinet en van de
nettobetalers om de voorgestelde meerjarenbegroting met € 100 miljard
te verminderen. Hetzelfde geldt voor het behoud van de Nederlandse
korting. In het verslag van de Raad Algemene Zaken van 30 en
31 augustus jl. wordt aangegeven dat hiertegen verzet is van een grote
groep landen. Hoe groot is deze groep en welke landen behoren hiertoe?
Zijn hierover reeds gesprekken gevoerd?
Antwoord van het kabinet:
Het verzet tegen de kortingen komt vooral van de landen die nu
geen korting ontvangen. De landen die nu een korting ontvangen
zijn: Nederland, Duitsland, Verenigd Koninkrijk, Oostenrijk en
Zweden. Het verzet tegen bezuinigingen op het Commissievoorstel met 100 miljard komt vooral van de netto-ontvangende
landen, waaronder de meeste nieuwe lidstaten, maar ook Spanje,
Griekenland, Portugal en Ierland. Ook enkele netto-betalers zoals
België, Italië en Luxemburg zijn tegen een verlaging van het
EU-budget.
De VVD-fractie is van mening dat de eis van het Europees Parlement om
de voorgestelde meerjarenbegroting niet te verlagen, maar zelfs met 5%
te verhogen, getuigt van weinig realiteitszin in deze tijd van economische
tegenspoed. Ook het feit dat het Europees Parlement aangeeft de
discussie over eigen middelen, waar het slechts een adviesfunctie heeft,
te koppelen aan zijn inzet bij de meerjarenbegroting, gaat volgens de
VVD-fractie te ver. Het Parlement heeft terreinen waar het wel over gaat en
terreinen waar het niet over gaat. De VVD-fractie zou het op prijs stellen
wanneer het Europees Parlement zich ook aan dit mandaat houdt. Hoe is
er in de Raad gereageerd op dit punt?
Antwoord van het kabinet:
In de Raad is kennis genomen van de positie van het Europees
Parlement, maar is deze niet besproken. Wel is de wens uitgesproken intensief samen te werken met het Europees Parlement
in de hoop een lastig onderhandelingstraject tussen Raad en
Europees Parlement te voorkomen nadat de Raad een akkoord
heeft bereikt.
De leden van de PvdA-fractie vragen zich af of het kabinet de mening van
het Cypriotisch voorzitterschap deelt dat er in alle uitgavencategorieën
bezuinigd dient te worden. Indien dit niet het geval is, welke uitgavencategorieën wil het kabinet het liefst ontzien?
Antwoord van het kabinet:
Het kabinet deelt die mening, waarbij het aantekent de middelen
voor Horizon2020 (onderzoek en innovatie, onderdeel van
uitgavencategorie 1a) zoveel mogelijk te willen ontzien.
De leden van de PvdA-fractie zijn voorstander van het continueren van de
afdrachtkorting van € 1 miljard na 2013. Zij delen de mening van het
kabinet dat er niet akkoord kan worden gegaan met een uitkomst die de
bestaande excessieve nettoposities niet corrigeert. Kan het kabinet
aangeven wat de huidige stand van zaken in de onderhandelingen op dit
punt is? Hoe groot acht het kabinet de kans dat Nederland de korting
binnenhaalt en wat zijn mogelijk de grootste obstakels in dit proces?
Antwoord van het kabinet:
Het voorstel van de Commissie van juni 2011 bevat een korting
voor Nederland die ruim onder de huidige Nederlandse korting
ligt. Nederland houdt vast aan tenminste behoud van de huidige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1182

4

korting. De onderhandelingen over de kortingen zullen pas in de
eindfase van de onderhandelingen gevoerd worden. Behalve de
landen die nu een korting ontvangen (VK, Nederland, Duitsland,
Zweden, Oostenrijk) zijn vrijwel alle landen tegen (handhaving
van de huidige) kortingen.
De leden van de PvdA-fractie vragen zich af of het kabinet reeds een
inschatting kan maken van de mate waarin Nederland te maken krijgt met
de bezuiniging op de structuurfondsen. Tevens willen de leden van de
PvdA-fractie van het kabinet weten welke landen medestander zijn
aangaande de handhaving van de perceptiekostenvergoeding op 25%.
Hoe schat het kabinet de kans in dat de perceptiekostenvergoeding 25%
blijft? Op basis van welke feiten maakt het deze schatting?
Antwoord van het kabinet:
Op basis van het Commissievoorstel zal Nederland, net als veel
andere rijkere lidstaten, te maken krijgen met bezuinigingen op
de structuurfondsen. Dit is ook in lijn met de Nederlandse positie
dat de structuurfondsen primair zijn bedoeld voor de armste
regio’s in de armste lidstaten en voor grensoverschrijdende
samenwerking.
Ten aanzien van de perceptiekostenvergoeding treedt Nederland
onder andere gezamenlijk op in Benelux-verband. Ook deze
landen ondervinden een significant nadelig effect van de voorgestelde verlaging van de vergoeding. Het krachtenveld is binnen de
Raad niet geheel duidelijk; er is een groep van lidstaten die zich
voorstander van het Commissievoorstel heeft betoond, maar een
vrijwel even grote groep is tegen de verlaging. De impact van dit
voorstel verschilt sterk per lidstaat.
De leden van de fractie van het CDA vragen of het kabinet de mening
deelt dat de lidstaten en het Europees Parlement nog ver uiteen liggen als
het om de resultaten van het MFK gaat. De CDA-fractie wijst daarom
wederom op de noodzaak om in Nederland niet alleen de uitgaven, maar
ook de inkomsten uit de EU-middelen mee te laten wegen.
Antwoord van het kabinet:
De hoofdinzet van dit kabinet is een substantiële vermindering
van de afdrachten. De netto-positie zal daarbij niet uit het oog
verloren worden. Het kabinet beaamt dat de meningen nog sterk
verschillen tussen EP en Raad.
De fractie van de Partij voor de Vrijheid spreekt haar teleurstelling uit dat
voor het kabinet de € 100 miljard korting op de afdracht blijkbaar geen
keiharde eis is richting Brussel. Instemming hangt af van «het totaalpakket
dat aan het einde van de onderhandelingen voorligt» (zie hiervoor het
verslag van het schriftelijk overleg inzake de Informele Raad Algemene
Zaken van 30 en 31 augustus 2012, Kamerstuk 21 501-02, nr. 1177).
Daarnaast wordt ook niet ingegaan op de mogelijkheid tot het overgaan
op vetogebruik. Is het kabinet bereid alsnog nader op deze vraag in te
gaan? Is het kabinet bereid zijn veto te gebruiken tegen een meerjarenbegroting waarvan het totaalpakket niet voldoet?
Antwoord van het kabinet:
In 2014 loopt de Nederlandse korting op de afdrachten af. Het
kabinet zal niet instemmen met een totaalpakket dat niet voldoet
aan de doelstelling de huidige korting tenminste te handhaven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1182

5

Het kabinet geeft aan dat bij uitbreiding van de EU met nieuwe lidstaten
de Europese Commissie, nadat het toetredingsverdrag is ondertekend,
een voorstel zal doen voor aanpassing van het MFK om met de uit de
toetredingsonderhandelingen voortvloeiende uitgaven rekening te
houden. Is dat niet reden te meer voor het kabinet om een rem te zetten
op de verdere uitbreiding van de Europese Unie gezien ook de kostenbesparing die het kabinet wil bereiken op het MFK en de Nederlandse
afdracht, vragen de leden van de PVV-fractie.
Antwoord van het kabinet:
De onderhandelingen en besluitvorming over toetreding van
lidstaten hebben een autonoom politiek karakter. Indien besloten
wordt tot uitbreiding vindt een technische aanpassing van het
MFK plaats, waarbij de toetredende lidstaat uiteraard ook zijn
aandeel betaalt in de EU-begroting.
De leden van de SP-fractie vinden het nog steeds van de zotte dat er nog
geen concrete stappen zijn gezet in de onderhandelingen richting een
sobere en rechtvaardigere EU-begroting. Deze leden lezen in de agenda
niet dat er een wijziging in strategie en inzet is van de zijde van het
kabinet. Betekent dit dat er op geen enkel onderdeel vooruitgang is
geboekt? De leden van de SP-fractie juichen het toe dat er wel nu in alle
categorieën wordt gezocht naar bezuinigingen. Met name bij de landbouw
en administratieve uitgaven valt naar hun mening veel meer te halen en
zij zouden het toejuichen als naast het diplomatieke circuit het kabinet op
andere manieren het pleidooi hiervoor zou versterken.
Antwoord van het kabinet:
Het kabinet heeft een duidelijke inzet en strategie, zoals
verwoord in de brieven aan de Kamer van maart en september
2011 (Kamerstuk 21 501-20, nr. 529 resp. 21 501-20, nr. 553). De
stand van zaken in de onderhandelingen geven geen aanleiding
hiervan af te wijken.
De leden van de fractie van D66 constateren dat het Cypriotisch voorzitterschap een nieuwe onderhandelingsbox zal presenteren. Zij zijn benieuwd
naar de modaliteiten van deze nieuwe box. Het is noodzakelijk dat het
Meerjarig Financieel Kader wordt hervormd en aansluit bij de uitdagingen
en kansen van de eenentwintigste eeuw. In dat kader vragen deze leden
het kabinet om expliciet in te zetten op de ambitie van de aangenomen
motie-Pechtold c.s. (Kamerstuk 21 501-20, nr. 643), waarin wordt gepleit
om in te zetten op een verschuiving van minstens € 10 miljard per jaar
van cohesie-, landbouw- en structuurfondsen naar Europese onderzoeksen innovatiebudgetten. Is het kabinet bereid zich hier expliciet voor uit te
spreken? Het is zeer wenselijk dat Europese budgetten voor kennis en
innovatie niet alleen op peil blijven, maar binnen de EU-begroting stijgen
om economische groei structureel te stimuleren.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vinden het jammer dat er
geen nieuwe onderhandelingsbox met concrete bedragen ligt, zoals door
het Cypriotische voorzitterschap was toegezegd. Deze leden zijn verheugd
dat er een extra Europese Raad is ingelast in november, waarin overeenstemming over het MFK moet worden bereikt. Zij hebben echter twijfels
over de haalbaarheid van een akkoord binnen twee maanden, nu er nog
steeds geen concrete bedragen op tafel liggen.
Met betrekking tot het issues paper en de contouren van een mogelijk
akkoord hebben de leden van de ChristenUnie-fractie enkele opmerkingen
en vragen. Zij zijn het met het voorzitterschap eens dat bezuinigingen op
de begroting onafwendbaar zijn, mede gezien de financiële positie van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1182

6

een groot aantal lidstaten. Genoemde leden zijn van mening dat de EU
zich dient te richten op haar kerntaken en dat het aantal Europese fondsen
in aantal en omvang dient af te nemen. Zij kunnen zich dan ook vinden in
het voorstel van het voorzitterschap om de structuurfondsen primair te
richten op de armere regio’s in de EU.
De leden van de ChristenUnie-fractie zijn kritisch op de voorstellen om
verder te bezuinigen op het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB),
aangezien het budget voor het GLB reeds nominaal bevroren is ten
opzichte van de periode 2007–2013. Mochten bezuinigingen op het GLB
onafwendbaar zijn, dan pleiten de leden van de ChristenUnie-fractie voor
een hoge mate van flexibiliteit voor lidstaten om te kunnen schuiven
tussen de eerste en tweede pijler en ook voor meer flexibiliteit voor
lidstaten bij het verdelen van het budget voor de inkomenstoeslagen over
de verschillende vrijwillige categorieën betalingen. Genoemde leden
vragen het kabinet hoe het de aangenomen motie-Pechtold c.s.
(Kamerstuk 20 501-20, nr. 643) over verschuiving van cohesie-, landbouw-,
en structuurfondsen naar Europese onderzoeks- en innovatiebudgetten
gaat inbrengen in de discussie in de Raad. Deze leden vragen het kabinet
om te bevestigen dat het er op inzet dat deze voorgestelde verschuiving
van landbouwbudgetten ten goede komt aan innovatie in de landbouwsector.
Antwoord van het kabinet:
Mede in antwoord op de vragen hierboven van de D66-fractie met
betrekking tot de motie Pechtold c.s.: het kabinet zet in op een
modernisering van het MFK. Het ziet de motie Pechtold daarom
als ondersteuning van kabinetsbeleid, zoals uiteengezet in de
geannoteerde agenda van de RAZ van 24 juli (Kamerstuk
Kamerstuk 21 501-02 nr. 1165) en de Kwartaalrapportage MFK
van 29 augustus (Kamerstuk 32 883, nr. 8). Het kabinet heeft zich
hier dan ook expliciet voor uitgesproken en zal dat blijven doen.
Deze inzet staat naast de inspanning van het kabinet ruim 100
miljard te besparen ten opzichte van het Commissievoorstel. Het
is in dit stadium nog te vroeg om over realistisch haalbare
bedragen te praten.
De leden van de ChristenUnie-fractie zijn tegen de invoering van een
systeem van eigen middelen voor de EU, zoals een financial transaction
tax of een Europese BTW, onder andere omdat de democratische
legitimiteit voor het heffen van deze belastingen ontbreekt. De leden van
de ChristenUnie-fractie vragen van het kabinet om de discussie over deze
eigen middelen nu al te voeren in de Raad en met het Europees
Parlement, om te voorkomen dat er problemen ontstaan in de eindfase
van de onderhandelingen bij het sluitend krijgen van de begroting en de
goedkeuring door het Europees Parlement. Graag een reactie op dit punt.
Antwoord van het kabinet:
Het kabinet is geen voorstander van nieuwe eigen middelen en
heeft deze positie herhaaldelijk kenbaar gemaakt in de Raad.
De leden van de ChristenUnie-fractie steunen de inzet van het kabinet om
de betalingspositie van Nederland niet verder te laten verslechteren, door
in elk geval de afdrachtkorting te handhaven. Zij vragen het kabinet op
welke specifieke posten het extra wil bezuinigen indien blijkt dat de
afdrachtkorting niet of slechts ten dele kan worden gehandhaafd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1182

7

Antwoord van het kabinet:
Het kabinet steunt het issues paper van het Cypriotisch voorzitterschap dat aangeeft dat op alle uitgaven categorieën bezuinigd
moet worden. Dit staat wat het kabinet betreft los van de
afdrachtenkorting die Nederland wenst te handhaven.
Tijdens de vorige (informele) Raad Algemene Zaken van 30 en
31 augustus jl. schijnt Duitsland een paper ingebracht te hebben met
verregaande voorstellen aangaande het MFK. Klopt het inderdaad dat
Duitsland deze paper tijdens de RAZ heeft ingebracht? Zo ja, wat is de
reactie van het kabinet op deze paper?
Antwoord van het kabinet:
Duitsland heeft tijdens de informele RAZ een paper ingediend dat
beoogt het budget voor met name structuurfondsen beter te
besteden dan nu het geval is, door onder andere meer ex-ante en
ex-post verantwoording, een betere aansluiting met de
hervormings-agenda en duidelijke prestatieafspraken. Nederland
steunt de intentie van het paper, dat nog verder moet worden
uitgewerkt, en heeft het verwelkomd.
Europees Semester
De leden van de PvdA-fractie vragen zich af op welke wijze het kabinet de
macro-economische onevenwichtighedenprocedure zou willen verbeteren. Welke voorstellen zal het kabinet hiertoe concreet doen? Ook
vragen de leden van de PvdA-fractie zich af welke voorstellen het kabinet
zal doen ter verbetering van het proces aangaande het Europees
Semester. Hoe kan ervoor worden gezorgd dat nationale parlementen
beter betrokken worden en welke voorstellen zal het kabinet hiertoe doen?
De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat het organiseren van twee
bijeenkomsten van parlementen niet voldoende is om tot werkelijke
uitwisseling en verdieping te komen. Welke voorstellen zijn er om de
betrokkenheid van de nationale parlementen verder te versterken, vragen
deze leden.
Antwoord van het kabinet:
Het kabinet acht het van belang om buitensporige macroeconomische onevenwichtigheden tijdig op te sporen en aan te
pakken. De macro-economische onevenwichtighedenprocedure
biedt hiervoor waardevolle handvatten. Het kabinet heeft in de
brief aan uw Kamer van 17 oktober 2011 (Kamerstuk 21 501-07,
nr. 847) aangegeven dat deze procedure strikt ingevuld moet
worden. Het kabinet wil een strenge, onafhankelijke rol voor de
Europese Commissie en de consequenties voor lidstaten
vergroten wanneer zij zich niet houden aan de afspraken uit de
procedure. Dit kan bijvoorbeeld door het mogelijk te maken om
landen te korten op EU-gelden wanneer zij hun afspraken onder
de procedure niet nakomen en door in de toekomst de score van
lidstaten in deze procedure mee te wegen bij het opstellen van de
middellange termijn doelstellingen in het SGP. Het gaat hierbij
overigens niet om het voorschrijven van concrete beleidsmaatregelen.
Nederland is van mening dat een aantal verbeteringen in het
proces van het Europees Semester mogelijk is. Het kabinet is
allereerst van mening dat naar het tijdpad en de fasering moet
worden gekeken teneinde meer gelegenheid te bieden voor
discussie over de aanbevelingen. Op die manier kan volgens het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1182

8

kabinet ook de betrokkenheid van de Tweede Kamer worden
vergroot, naast de bestaande informatie en dialoog met de Kamer
over de verschillende elementen van het Europees Semester (de
jaarlijkse analyse van prioriteiten voor groeiversterking getiteld
«Annual Growth Survey», eind november > Nationaal Hervormingsprogramma en Stabiliteitsprogramma, eind april > en
landenspecifieke aanbevelingen, eind mei). Een ruimer tijdspad
kan bovendien bijdragen aan een betere bilaterale dialoog tussen
Commissie en afzonderlijke lidstaten en aan een sterkere peer
pressure tussen lidstaten onderling. De Commissie beziet
momenteel of zij het eigen tijdspad beter kan inrichten om deze
betrokkenheid mogelijk te maken. Verder kunnen processen
binnen de Raad worden gestroomlijnd en kan beter onderbouwd
worden hoe tot de aanbevelingen in het kader van de macro
economische onevenwichtighedenprocedure is gekomen.
De leden van de ChristenUnie-fractie zijn voorstander van een versterking
van de Europese economische beleidscoördinatie via het Europees
Semester. Zij willen graag op de hoogte gehouden worden van de stand
van zaken bij het opvolgen van de landenspecifieke aanbevelingen door
de verschillende lidstaten. Kan het kabinet aangeven hoe het deze
informatievoorziening over de vorderingen binnen de lidstaten zal
vormgeven?
Genoemde leden hebben met instemming kennisgenomen van de positie
van het kabinet gericht op het verbeteren van het proces van het Europees
Semester. Zij willen vragen welke concrete voorstellen het kabinet heeft
om de betrokkenheid van de Tweede Kamer bij het proces te verbeteren.
Graag een reactie op dit punt.
Antwoord van het kabinet:
De Europese Commissie publiceert elk jaar tegelijkertijd met het
Commissievoorstel voor landenspecifieke aanbevelingen een
werkdocument met daarin een beschrijving van de wijze waarop
lidstaten invulling hebben gegeven aan de landenspecifieke
aanbevelingen van het voorgaande jaar. Daarnaast publiceert de
Commissie een thematisch overzicht, waarin de prestaties van
lidstaten met elkaar worden vergeleken. Beide documenten zijn
toegankelijk via de website van de Commissie. Het kabinet
streeft ernaar uw Kamer te informeren over de opvolging van de
aanbevelingen door lidstaten, bijvoorbeeld in de Kamerbrief over
het volgende Commissievoorstel voor landenspecifieke
aanbevelingen.
Coöperatie- en Verificatiemechanisme (CVM) voor Roemenië en
Bulgarije / Schengen
De VVD-fractie is tevreden met de rapportages van de Europese
Commissie over Roemenië en Bulgarije en de CVM-ijkpunten. De
VVD-fractie is het eens met het kabinet dat er moet worden blijven
gehamerd op nieuwe rapportages en het vasthouden aan de ijkpunten
van het CVM. Ook steunt de VVD-fractie de inzet van het kabinet om
uitstel te geven aan het bespreken van toetreding tot de Schengenzone
van Roemenië en Bulgarije. Het doet de VVD-fractie deugd dat nu, na de
kritische rapportages van de Commissie, ook andere landen de noodzaak
hiervan inzien en Nederland nu wel hierin ondersteunen.
De leden van de PvdA-fractie stellen dat het kabinet concludeert dat,
hoewel de voortgang van Bulgarije en Roemenië sinds de toetreding moet
worden verwelkomd, op basis van deze rapporten toetreding tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1182

9

Schengen nog niet aan de orde is. De kabinetsappreciatie geeft echter ook
aan dat volgens de Europese Commissie beide landen niet ver afstaan van
het voldoen aan de ijkpunten van het CVM, namelijk als beide landen de
hervormingen in gang houden en intensiveren en – in het geval van
Roemenië – de rechtsstaat blijven respecteren. De leden van de
PvdA-fractie vragen zich af of het kabinet dit rapport als positief
beschouwt, ondanks de conclusie dat toetreding nog niet aan de orde is.
Ook vragen de leden van de PvdA-fractie zich af of het kabinet vindt dat
(partiële) toetreding van één van de landen mogelijk zou zijn, zonder dat
er sprake is van toetreding van het andere land. De leden van de
PvdA-fractie willen voorts graag van het kabinet weten of het de Kamer
een brief kan sturen met hierin een overzicht aangaande het krachtenveld
in de Raad inzake de voortgang van Bulgarije en Roemenië in de
CVM-rapporten.
Antwoord van het kabinet:
De CVM-rapporten bevestigen de indruk die het kabinet heeft,
namelijk dat duidelijke vooruitgang is geboekt in beide landen.
Tegelijkertijd is ook duidelijk dat er nog het nodige moet
gebeuren om de duurzaamheid en onomkeerbaarheid van de
hervormingen te bestendigen. Daarom is het kabinet het ermee
eens dat het CVM dient te worden gecontinueerd. De recente
ontwikkelingen in Roemenië hebben het vertrouwen geen goed
gedaan, waardoor het duidelijk is dat voor Roemenië een
volgende rapport van de Commissie nodig is, dat eind 2012 zal
verschijnen.
Wat betreft de mogelijkheid om slechts één van beide landen te
laten toetreden tot de Schengenzone geldt dat in EU-verband
Bulgarije en Roemenië al sinds de aanloop naar hun EU-toetreding
in 2007 gelijktijdig zijn behandeld. Daarbij zijn nu eens de
ontwikkelingen in Roemenië iets positiever geweest dan die in
Bulgarije en dan weer andersom. Er is volgens het kabinet geen
reden om hier nu van af te wijken. Onder de lidstaten van de EU
bestaat daarover bovendien brede overeenstemming. Naast de
politieke wenselijkheid van een voortgezette gezamenlijke
benadering van beide landen, speelt als het gaat om toekomstige
toetreding tot de Schengenzone bovendien de technische
complicatie dat een gedifferentieerde aanpak er in de fase van
volledige toetreding (dus ook geen paspoortcontroles meer aan
de landgrenzen) toe zou kunnen leiden dat gedurende een
bepaalde periode de grens tussen Bulgarije en Roemenië de
status van EU-buitengrens zou krijgen. Die grens is daar
technisch niet op ingericht, en het zou tot een onevenredige
kapitaalvernietiging leiden als dat gedurende slechts een
afgebakende periode wel nodig zou zijn.
Het krachtenveld in de Raad inzake de voortgang van Roemenië
en Bulgarije in de CVM-rapporten wordt goed weerspiegeld in de
conclusies die de RAZ op 24 september aanstaande zal aannemen
naar aanleiding van de CVM-rapporten. Alle lidstaten kunnen zich
vinden in de conclusies van de rapporten. Daar kan overigens wel
aan worden toegevoegd dat Nederland geruime tijd de enige
lidstaat is geweest die formeel een verband bleef leggen tussen
de CVM-rapporten en de besluitvorming over stappen in de
richting van toetreding van Roemenië en Bulgarije tot de Schengenzone. Op dit moment wordt dat verband weer door meerdere
lidstaten gelegd, getuige ook het uitstel van de besluitvorming in
de JBZ-Raad over het compromisvoorstel inzake zogenaamde
partiële toetreding. De EU-lidstaten hebben zich tot dusverre

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1182

10

vanwege dat uitstel nog niet formeel hoeven uit te spreken over
hun actuele positie ten aanzien van het compromisvoorstel.
Tegen het uitstel zelf werd echter door geen enkele lidstaat
bezwaar gemaakt.
De CDA-fractie onderschrijft de inzet van de Europese Commissie om het
CVM te continueren. Is het kabinet dan van mening dat de naturalisatie
van 225 000 Moldaviërs door Roemenië legitiem is? Is duidelijk op welke
wijze de Roemeense overheid doorgaat met het naturaliseren van
Moldaviërs tot Roemeens staatsburger en die daarmee het
EU-burgerschap verwerven? Speelt deze naturalisatie een rol in de
standpuntbepaling rondom toetreding tot Schengen?
Antwoord van het kabinet:
Uit een recent rapport van het Open Society Institute blijkt dat
inderdaad door de Roemeense autoriteiten 226 507 paspoorten
zijn verstrekt aan inwoners van Moldavië. Dit cijfer betreft echter
de periode van 1991 tot en met 2011. In de jaren negentig van de
vorige eeuw heeft Roemenië de criteria voor het verkrijgen van
een Roemeens paspoort voor personen met een Roemeense
achtergrond versoepeld. Hiervan maken op jaarbasis gemiddeld
zo’n 10 000 mensen gebruik. Afgifte van paspoorten is een
nationale bevoegdheid, waarin de EU niet kan treden. De criteria
voor het verwerven van een nationaliteit maken geen deel uit van
de ijkpunten van het CVM. Daarmee speelt dit voor Nederland
geen rol in de standpunt bepaling ten aanzien van «Schengen».
Toetreding van Roemenië en Bulgarije tot de Schengenzone is wat het
kabinet betreft nóg niet aan de orde, zo stellen de leden van de PVV-fractie
vast bij lezing van de kabinetsappreciatie omtrent de Commissierapporten. Het lijkt erop dat het huidige kabinetsstandpunt slechts gebaseerd
is op basis van uitstel, niet van afstel. Hoe groot acht het kabinet de kans
dat het eind oktober dit jaar zal instemmen met de toetreding van beide
landen?
Antwoord van het kabinet:
Het kabinet heeft samen met gelijkgestemde landen uitstel van
besluitvorming bedongen tot na het verschijnen van het volgende
voortgangsrapport over Roemenië, eind 2012. Tot dan is besluitvorming wat Nederland betreft niet aan de orde. Alsdan zal
overigens als eerste stap uitsluitend gesproken kunnen worden
over het compromisvoorstel de paspoortcontroles aan de luchten zeegrenzen af te schaffen. Van volledige Schengen-toetreding
is voorlopig geen sprake.
Zelfs de Europese Commissie stelt dat de recente ontwikkelingen het
vertrouwen in Roemenië geen goed hebben gedaan. Wat zijn alle
pogingen tot gerechtelijke hervorming waard als Roemenië geenszins in
staat is om de rechtsstaat te eerbiedigen boven partijbelangen, gezien de
recente politieke malversaties, vragen de leden van de PVV-fractie.
Antwoord van het kabinet:
Het kabinet verwijst hierbij naar het antwoord op bovenstaande
vraag van de leden van de PvdA-fractie: er is duidelijke
vooruitgang geconstateerd in beide landen, al is ook duidelijk dat
er nog het nodige moet gebeuren. Daarom is het kabinet het
ermee eens dat het CVM dient te worden gecontinueerd. De
positieve effecten daarvan zijn helder.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1182

11

Is het kabinet het met de Partij voor de Vrijheid eens dat het, aangezien de
hervormingen in beide landen nog niet onomkeerbaar zijn en gelet op de
geconstateerde mate van corruptie en georganiseerde misdaad en het
niet voldoen aan de normen, onbehoorlijk zal zijn om in te stemmen met
toetreding tot de Schengenzone voordat beide landen meerdere jaren
consistent en onomkeerbaar de vereiste hervormingen hebben
geïmplementeerd?
Antwoord van het kabinet:
Zie ook het antwoord op de vorige vraag: vooruitgang is
zichtbaar in beide landen en besluitvorming over (partiële)
toetreding van beide landen zal niet plaatsvinden alvorens het
nieuwe CVM-voortgangsrapport over Roemenië zal zijn
gepresenteerd.
Het baart de leden van de SP-fractie zorgen dat Roemenië nog steeds niet
voldoet aan alle lidmaatschapscriteria en, daar bovenop, ook een tekort
aan draagvlak lijkt te zijn in het land om daaraan te voldoen. Ze vragen
zich af of het aannemen van conclusies niet moet worden opgeschort tot
het extra rapport aan het einde van dit jaar. Deze leden delen de
praktische gevolgtrekking dat deze landen niet kunnen toetreden tot
Schengen totdat aan ijkpunten omtrent georganiseerde misdaad en
corruptie is voldaan. Hebben de leden van de SP-fractie het kabinetsstandpunt goed begrepen dat het kabinet voor Bulgarije wel kan
instemmen met een eerste gefaseerde stap? Deze leden hadden namelijk
vernomen dat Bulgarije gebreken vertoont, ook bij de technische vereisten
om deel te nemen aan Schengen (http://www.presseurop.eu/nl/content/
article/1759251-grensposten-schengen-nog-vervallen-staat). Graag
wensen zij een reactie daarop.
Antwoord van het kabinet:
Tijdens de RAZ van 24 september zullen Raadsconclusies over de
CVM-rapporten van 18 juli jl. over Roemenië en Bulgarije worden
aangenomen. Het is niet aangewezen dit uit te stellen tot na het
verschijnen van het volgende CVM-rapport over Roemenië, eind
2012. Daarmee zou de Raad een belangrijke gelegenheid laten
passeren om zijn standpunt ten aanzien van de CVM-rapporten
vast te leggen.
Wat betreft de mogelijkheid om nu reeds akkoord te gaan met
(partiële) toetreding tot de Schengenzone door één van beide
landen verwijst het kabinet naar de bovenstaande beantwoording
van de vraag van gelijke strekking van de leden van de
PvdA-fractie.
Ten aanzien van de technische criteria voor toetreding tot de
Schengenzone geldt dat, zoals meermalen aan de Kamer is
gerapporteerd, reeds in de JBZ-Raad van juni 2011 is vastgesteld
dat beide landen hieraan voldoen.
De leden van de fractie van D66 constateren dat de Raad Algemene Zaken
conclusies aanneemt over de Commissierapporten van 18 juli jl. over het
Coöperatie- en Verificatiemechanisme voor Roemenië en Bulgarije. Zij
vinden het wenselijk dat de Europese Commissie zeer kritisch is en de
rechtsstaat bewaakt. Zij zijn voorstander van een «waakhond» voor de
Grondrechten. De Europese Unie heeft instrumenten nodig om niet alleen
begrotingsdiscipline af te dwingen, maar ook het naleven van de
Grondrechten en de criteria van Kopenhagen als een land eenmaal lid is.
Een dergelijke rapportage zou volgens hen dan ook jaarlijks over elke
lidstaat gemaakt moeten worden, door een onafhankelijke instantie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1182

12

Antwoord van het kabinet:
Het kabinet is het met de leden van de D66-fractie eens dat meer
aandacht nodig is voor het functioneren van de rechtsstaat in alle
lidstaten. Een goed functionerende rechtsstaat is het fundament
van de rechtsgemeenschap die de Unie vormt en is essentieel
voor de goede werking van Europese afspraken, bijvoorbeeld de
regels ter verwezenlijking van de doelstellingen van de interne
markt en de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht. In dit licht en
mede in het verlengde van de motie Ormel-Dijkhoff van 9 februari
2012 (Kamerstuk 33 001, Nr. 10) heeft Nederland het initiatief
genomen om de mogelijkheden te verkennen van de introductie
van een nieuw mechanisme voor een gestructureerde dialoog
over het functioneren van de rechtsstaat in de Unie. Nederland
organiseerde daartoe een internationaal seminar in Den Haag op
28 juni jl. Onder de deelnemers die circa 20 lidstaten, Europese
instellingen (Europees Parlement, Commissie) en denktanks
vertegenwoordigden, bestond concrete belangstelling om dit
onderwerp in de toekomst verder uit te diepen. Sindsdien hebben
ook de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Westerwelle en
Commissievoorzitter Barroso zich publiekelijk uitgesproken voor
een dergelijk mechanisme. Het kabinet werkt momenteel aan
ideeën voor de nadere vormgeving van een mechanisme.
Uiteraard zal uw Kamer over verdere ontwikkelingen terzake
worden geïnformeerd.
De conclusies van de Commissie zijn stevig, maar geven niet aan dat er
nieuwe feiten zijn sinds vorige rapportages, stellen de leden van de
D66-fractie vast. Het nieuwe element is dat van de rechtsstaat, dat door de
Commissie zelf is toegevoegd, maar tot nu toe geen deel uitmaakte van
de beoordeling. De eindrapportages geven aan dat zowel Roemenië als
Bulgarije voortgang heeft geboekt op onderdelen van de ijkpunten. De
hervormingen zijn echter nog niet duurzaam en onomkeerbaar. De
Commissie geeft aan dat beide landen niet ver afstaan van het voldoen
aan de ijkpunten van het CVM; beide moeten de hervormingen in gang
houden en intensiveren en – in het geval van Roemenië – de rechtsstaat
blijven respecteren. Deelt het kabinet deze conclusie? Kunt u aangeven
wat op dit moment het krachtenveld in de Raad is ten aanzien van de
voortgang van Bulgarije en Roemenië? Is Nederland nog altijd geïsoleerd?
Is het mogelijk om de toetreding van de twee landen los te koppelen op
basis van individuele merites? Zo neen, is het kabinet voorstander om dit
mogelijk te maken?
Antwoord van het kabinet:
Ja, het kabinet deelt de conclusie van de Commissie dat beide
landen niet ver afstaan van het voldoen aan de ijkpunten van het
CVM alsook dat beide landen de hervormingen in gang moeten
houden en intensiveren en – in het geval van Roemenië – de
rechtsstaat blijven respecteren.
Wat betreft het krachtenveld in de Raad en de mogelijkheid de
twee landen los te koppelen wordt verwezen naar het bovenstaande antwoord op de vragen van gelijke strekking van de
leden van de PvdA-fractie.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met instemming kennisgenomen van de ontwerp-raadsconclusies bij de Commissierapporten over
het Coöperatie- en Verificatiemechanisme (CVM) voor Roemenië en
Bulgarije en van de kabinetsappreciatie bij deze rapporten. Zij onderschrijven het kabinetsstandpunt volledig dat toetreding tot Schengen voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1182

13

Bulgarije en Roemenië momenteel nog niet aan de orde is, aangezien
beide landen nog niet voldoen aan de in het CVM genoemde ijkpunten.
De leden van de ChristenUnie-fractie zijn het eens met het voortzetten van
de CVM-rapportages en verwachten dan ook verbetering te zien in de
eerstvolgende CVM-rapportages voor Roemenië (eind 2012) en Bulgarije
(eind 2013). Zij vragen het kabinet om aan te geven of het kabinet de
voorliggende rapportages als «positief» beschouwt ondanks dat
toetreding nog niet aan de orde is. Graag een reactie.
Antwoord van het kabinet:
Het kabinet constateert een positieve trend in de voortgang van
de hervormingen in beide landen, alsmede in de strijd tegen
corruptie en georganiseerde misdaad, terwijl tegelijk duidelijk is
dat nog het nodige werk verricht moet worden. Het CVM is
hierbij een onmisbaar instrument gebleken.
Genoemde leden zijn bezorgd over de uitlatingen die zijn gedaan door
Europese Commissievoorzitter Barroso, Eurocommissaris Reding en de
Nederlandse ambassadeur in Bulgarije over toetreding tot Schengen,
omdat dit verkeerde verwachtingen kan creëren bij de twee landen en het
gezag van de nationale parlementen die zich nog moeten uitspreken over
de voortgang, ondermijnt. Wat is de reactie van het kabinet op de
uitlatingen van deze drie personen?
Antwoord van het kabinet:
Het is de betrokken landen duidelijk dat besluitvorming over
partiële toetreding tot de Schengenzone niet aan de orde is tot na
het verschijnen van het voortgangsrapport over Roemenië eind
2012. Alle genoemde personen hebben zich dienovereenkomstig
uitgesproken. In dit verband kan in het bijzonder worden
verwezen naar de verklaring die Commissievoorzitter Barroso
aflegde op 17 september jl. na zijn ontmoeting met de
Roemeense premier Ponta.
Genoemde leden zijn ook verheugd dat het compromisvoorstel
(afschaffen van de paspoortcontroles aan de lucht- en zeegrenzen) van
tafel is en dat meer lidstaten inzien dat de besluitvorming over de
toetreding van Bulgarije en Roemenië tot Schengen moet worden
uitgesteld zolang beide landen niet voldoen aan het CVM. Klopt het dat dit
voorstel nu wordt geagendeerd voor de JBZ-Raad van 24 en 25 oktober
a.s.? Zo ja, hoe moet dit worden bezien in het licht van de
CVM-rapportages en de raadsconclusies? De leden van de ChristenUniefractie vragen het kabinet om aan te geven hoe momenteel de verhoudingen in de Raad liggen inzake de voortgang van Bulgarije en Roemenië,
de mogelijke toetreding tot Schengen en het compromisvoorstel zoals
hierboven beschreven. Is volgens het kabinet ook toetreding van één van
beide landen (zonder het andere land) mogelijk als blijkt dat één van de
landen wel voldoet aan de CVM-ijkpunten en het andere land niet?
Antwoord van het kabinet:
In formele zin zullen alle agendapunten van de geannuleerde
JBZ-Raad van september worden doorgeschoven naar de Raad
van oktober. Echter, Nederland heeft met gelijkgestemde
lidstaten gepleit voor uitstel van de bespreking tot na het
verschijnen van het door de Commissie aangekondigde volgende
CVM-rapport over Roemenië, eind 2012. Tot dan is besluitvorming
niet aan de orde.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1182

14

Wat betreft het krachtenveld in de Raad en de mogelijkheid de
twee landen los te koppelen wordt verwezen naar het bovenstaande antwoord op de vragen van gelijke strekking van de
leden van de PvdA-fractie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1182

15