Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 201

Herziening van het Gemeenschappelijk
Visserijbeleid

Nr. 16

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 22 juni 2011

1
Samenstelling:
Leden: Dijksma, S.A.M. (PvdA), SnijderHazelhoff, J.F. (VVD), Koopmans, G.P.J. (CDA),
Ham, B. van der (D66), voorzitter, Smeets, P.E.
(PvdA), Samsom, D.M. (PvdA), Jansen, P.F.C.
(SP), ondervoorzitter, Jacobi, L. (PvdA),
Koppejan, A.J. (CDA), Graus, D.J.G. (PVV),
Thieme, M.L. (PvdD), Gesthuizen, S.M.J.G.
(SP), Wiegman-van Meppelen Scheppink, E.E.
(CU), Tongeren, L. van (GL), Ziengs, E. (VVD),
Braakhuis, B.A.M. (GL), Gerbrands, K. (PVV),
Lodders, W.J.H. (VVD), Vliet, R.A. van (PVV),
Dijkgraaf, E. (SGP), Schaart, A.H.M. (VVD),
Verhoeven, K. (D66) en Holtackers, M.P.M.
(CDA).
Plv. leden: Jadnanansing, T.M. (PvdA), Elias,
T.M.Ch. (VVD), Blanksma-van den Heuvel,
P.J.M.G. (CDA), Koolmees, W. (D66), Dikkers,
S.W. (PvdA), Dekken, T.R. van (PvdA), Irrgang,
E. (SP), Groot, V.A. (PvdA), Werf, M.C.I. van
der (CDA), Dijck, A.P.C. van (PVV), Ouwehand,
E. (PvdD), Gerven, H.P.J. van (SP), Schouten,
C.J. (CU), Gent, W. van (GL), Leegte, R.W.
(VVD), Grashoff, H.J. (GL), Mos, R. de (PVV),
Taverne, J. (VVD), Bemmel, J.J.G. van (PVV),
Staaij, C.G. van der (SGP), Houwers, J. (VVD),
Veldhoven, S. van (D66) en Ormel, H.J. (CDA).

kst-32201-16
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Binnen de vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie1 hebben enkele fracties de behoefte om de regering enige
vragen en opmerkingen voor te leggen over:
− de brief van 18 april 2011 (kamerstuk 21 501-32, nr. 477)
inzake de stand van zaken rond actief biologisch beheer en
beheervisserij;
− de brief van 21 april 2011 (kamerstuk 32 201, nr. 13) over de
antwoorden op vragen van de commissie de situatie van
Nederlandse vissers in Frankrijk;
− de brief van 29 april 2011 ( kamerstuk 32 201, nr. 14) over de
situatie Nederlandse Vissers in Franse havens.
De regering heeft de vragen beantwoord bij brief van 22 juni 2011.
Vragen en opmerkingen en de daarop gegeven antwoorden, voorzien van
een inleiding, zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie van Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie,
Van der Ham
De adjunct-griffier van de commissie van Economische Zaken, Landbouw
en Innovatie,
Blacquiere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 16

1

Inhoudsopgave

Blz.

•

Inleiding

2

•

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties

2

•

Reactie van de staatssecretaris van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie

10

INLEIDING
Door de vaste Kamercommissie voor Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie is een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de
staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. Dit naar
aanleiding van de brieven van 18 april 2011 (Kamerstuk 21 501-32,
nr. 477), 21 april 2011 (Kamerstuk 32 201, nr. 13) en 29 april 2011
(Kamerstuk 32 201, nr. 14). Met de voorliggende brief beantwoord ik de
betreffende vragen en opmerkingen. Ik heb hierbij een clustering
aangehouden waarbij vragen die hetzelfde onderwerp betreffen zoveel
mogelijk gegroepeerd en in samenhang met aanverwante onderwerpen
worden beantwoord.
I. VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PVV
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van de brieven over
de situatie van de beheervisserij en zijn tevreden over het optreden van
staatssecretaris Bleker in Frankrijk om de Nederlandse vissers te hulp te
schieten, maar zouden graag nog antwoord ontvangen op de volgende
vragen.
Is het juist dat beheervisserijen voedselarmer water als resultaat hebben,
met als gevolg dat de aalstand dunner wordt? In hoeverre kan biologische
visserij bijdragen aan een verbeterde stand van diverse vissoorten? Is
deze vorm van visserij enkel van toepassing bij de sportvisserij, of wordt
er tevens veelvuldig gebruik van gemaakt door de beroepsvisserij? In
hoeverre verschilt de nieuwe gedragscode voor Franse en Nederlandse
vissers ten aanzien van de huidige gedragscode? Is de huidige
gedragscode overtreden door één van de, dan wel beide partij(en)? Zijn er
sancties opgenomen in de huidige en de nieuwe gedragscode bij
overtreding? Zo nee, waarom niet?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie hebben enkele vragen over de met de Unie
van Waterschappen gemaakte afspraken ten aanzien van beheervisserij. Is
ten aanzien van afspraak nummer 1 rekening gehouden met de maximale
derogatie van de Kaderrichtlijn Water? Wat is de stand van zaken met
betrekking tot punt 2? Was er sprake van duplicatieproeven? Zijn deze
direct beëindigd? Wat is de stand van zaken met betrekking tot de
kennisopbouw? Voor de zomer van 2011 zou een nieuw overleg worden
georganiseerd. Staat het overleg al gepland? Wat is het vervolgtraject?
De leden van de CDA-fractie hebben nog een vraag in het verlengde. Eind
vorig jaar zijn een eerste versie visplannen voor de staatswateren gereed
gekomen en beoordeeld door Rijkswaterstaat. Daaruit bleek dat de
visplannen onvoldoende uitgewerkt zijn om te kunnen beoordelen of zij
voldoen aan de eisen van de Kaderrichtlijn Water. Van de beroepsvissers
wordt verwacht dat zij die gevraagde uitwerking voor hun visserij zullen
leveren. Blijft die verdere uitwerking achterwege, dan kan dat uiteindelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 16

2

leiden tot het verlies van visrechten. De begeleiding die de Combinatie
van Beroepsvissers (CvB) de vissers de afgelopen jaren heeft kunnen
geven dreigt met de afloop van het huidige project «opstellen visplannen»
per 1 september 2011 te worden beëindigd. Daarmee dreigt voor veel
beroepsvissers het gevaar dat zij uiteindelijk hun visrechten kwijt raken.
De beroepsvissers beseffen zich terdege dat hun situatie in de afgelopen
jaren drastisch is gewijzigd. Het speelveld is kleiner geworden en een
transitie via sanering en herstructurering van de sector is onvermijdelijk.
Dus ook ten aanzien van sanering en herstructurering van de beroepsbinnenvisserij is begeleiding nodig. Is de staatssecretaris op de hoogte van
deze ontwikkeling en welke mogelijkheden ziet hij om de CvB te blijven
ondersteunen?
De leden van de CDA-fractie waarderen de inzet van de staatssecretaris
inzake de situatie van de Nederlandse vissers in Franse havens. Het blijft,
naar mening van de leden van de CDA-fractie, een vreemde zaak. De
vissers hebben immers gewoon Europese visrechten in het gebied. De
leden van de CDA-fractie vragen waarom speciale afspraken gemaakt
moeten worden om Nederlandse bedrijven gewoon rechtmatig hun
bedrijfsactiviteiten te kunnen laten uitoefenen. Wat zou de staatssecretaris
in de omgekeerde situatie doen? Deelt de staatssecretaris de mening dat
indien een gedragscode wordt afgesproken, deze voor alle partijen
(vissers, lokale overheden en veiligheidsdiensten) geldt, voor zowel de
Nederlandse als de Franse? Kan de staatssecretaris toelichten welk
wetenschappelijk onderzoek wordt ingezet? Een nulmeting of een breder
onderzoek? Deelt de staatssecretaris de mening dat het om een nulmeting
dient te gaan?
De leden van de CDA-fractie vinden het belangrijk dat er – juist ook in
economisch moeilijker tijden – gewerkt wordt aan versterking van de
visserijsector. De visserijsector is immers niet alleen goed voor vele
duizenden arbeidsplaatsen, het is ook een onlosmakelijk onderdeel van
ons Nederlandse sociaal-culturele erfgoed. Onze gewoontes, onze taal,
onze nationale identiteit zijn ermee verbonden. Daarom is het van groot
belang om zuinig te zijn op onze vissers. Mogen we ook van de overheid
een bijdrage verwachten om in de visserijsector goed ondernemerschap –
ondernemerschap waar op een concurrerende en duurzame wijze, vis
gevangen of gekweekt wordt met gebruik van de nieuwste inzichten en
technieken en met oog voor de vraag van de consument – te stimuleren?
De leden van de CDA-fractie kunnen zich goed vinden in de drie principes
waarop volgens Nederland het Europese gemeenschappelijke visserijbeleid zich primair dient te richten: duurzaam gebruik en instandhouding
van natuurlijke hulpbronnen en ecosystemen in zee, perspectief scheppen
voor een duurzaam opererende visserijsector en een beleid dat
eenvoudig, doeltreffend, uitvoerbaar en handhaafbaar is. Hoe is de
Nederlandse visie in Brussel ontvangen?
De leden van de CDA-fractie zijn sterk voorstander van een meer
decentrale en regionale benadering van het Europese visserijbeleid,
waarin de betrokkenheid van direct belanghebbenden vergroot wordt
door hen deels verantwoordelijk te maken voor de uitvoering van het
beleid. Daarin past ook de versterking van de regionale adviesraden. Wat
is de stand van zaken op dit gebied?
Is er duidelijkheid en overeenstemming tussen alle betrokken partijen –
dat zijn overheid, vissers, wetenschappers en non-gouvernementele
organisaties (NGO’s) – over wat wordt verstaan onder ecosysteembenadering, een goede ecologische toestand, niet-duurzame visserijtechniek,
het uitbannen van discards en het begrip «best beschikbare visserijtechnieken»? Wordt er gestreefd naar het uitbannen van discards tegen elke
prijs, ook wanneer daarmee een economisch rendabele visvangst
onmogelijk wordt gemaakt? Zouden ook hier begrippen als «redelijkheid»
en «billijkheid» een rol moeten spelen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 16

3

Met betrekking tot de discards blijven de leden van de CDA-fractie vragen
of ongewenste bijvangsten ooit voor 100% uit te bannen zijn. Je kunt ze
wel tot een minimum proberen terug te dringen en je kunt er efficiënter
mee omgaan dan nu vaak gebeurt, bijvoorbeeld door beleid te ontwikkelen waarin bijvangsten die nu niet zullen overleven als ze worden
teruggezet gewoon worden aangeland en verwerkt. Is dit nu de inzet? Is
de staatssecretaris bereid om deze optie te bepleiten in Europees
verband? Destijds is gemeld dat de visserijsector de tijd krijgt om de
transitie door te maken. Hoeveel tijd krijgt de sector? Of loopt de termijn
gelijk met het van kracht gaan van het Europees gemeenschappelijk
visserijbeleid?
De resultaten van het gevoerde Europese visserijbeleid van de afgelopen
decennia zijn nogal eens somber voorgesteld. Het moet bij die beoordeling ook helder zijn waar de voorzorgbenadering en waar de
benadering van de Maximum Sustainable Yield (MSY) als maatstaf is
gehanteerd. De leden van de CDA-fractie willen graag heldere overzichten
van de daadwerkelijke visstandontwikkeling over de afgelopen decennia.
Daarnaast onderschrijven de leden van de CDA-fractie de kritiek op het
eenzijdig inzetten op de beheersdoelstelling van maximaal duurzame
oogst, de MSY. Vanuit IMARES is bevestigd dat het ecologisch gezien een
onmogelijke opgave is om alle beviste bestanden in Europa tegelijkertijd
op MSY-niveau te bevissen, maar dat de inzet op MSY voor de meeste
bestanden wel zorgt voor een lagere, meer duurzame visserijdruk. Als de
staatssecretaris als principe hanteert dat beleid ook uitvoerbaar en
handhaafbaar moet zijn, moet hij met deze beperking en met dit
perspectief rekening houden en ook zijn EU collega’s daarin meenemen.
De leden van de CDA-fractie verzoeken de staatssecretaris om een reactie
hieromtrent.
Afgelopen periode laat zien dat het eenzijdige pleidooi voor meer
marktwerking als middel om de doelstellingen van het duurzame
visserijbeleid te realiseren onvoldoende werkt. De leden van de
CDA-fractie geloven dat de markt maar ten dele een langetermijnoplossing kan bieden voor een duurzame visserij en een eerlijke prijs voor
versgevangen vis. Immers, wanneer het vrije marktprincipe wordt
losgelaten op een eindige bron – en bij overbevissing is hier zeker sprake
van – dan wordt met het vrije marktprincipe roofbouw gepleegd op het
ecosysteem waar generaties na ons mee worden gedupeerd in de vorm
van uitgestorven planten en dieren. De leden van de CDA-fractie vinden
dan ook dat het principe van duurzaamheid, goed rentmeesterschap en
het op een goede wijze overdragen van de visrijkdom aan komende
generaties meegenomen moet worden in het toekomstige Europese
visserijbeleid. De visserijsector is volop bezig de omslag te maken van
aanbod- naar vraaggestuurde visserij, bijvoorbeeld via het keurmerk van
MSC (Marine Stewardship Council). De leden van de CDA-fractie geloven
in certificering waardoor de consument meer keuze krijgt in duurzaam
gevangen vis. Maar tegelijkertijd zien de leden van de CDA-fractie dat het
liberale marktdenken ook kan doorschieten en het duurzaam gevangen vis
en een eerlijke prijs juist kan belemmeren door zich eenzijdig te richten op
ongeoorloofde prijsafspraken ten koste van goede afspraken binnen de
branche en/of de keten over duurzaamheid. De leden van de CDA-fractie
zijn blij met de eerdere toezeggingen van de staatssecretaris op het punt
van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) en mededinging.
Wanneer kan het door de leden van de CDA-fractie gevraagde en door de
staatssecretaris toegezegde meldpunt voor duurzaamheidsafspraken voor
het bedrijfsleven beschikbaar zijn? Is de staatssecretaris bereid deze
problematiek van mededingingsregelgeving versus duurzaamheidsafspraken ook bij de onderhandelingen voor het nieuwe Europese gemeenschappelijke visserijbeleid (GVB) mee te nemen?
Is de staatssecretaris bereid om bij het nieuwe GVB te pleiten voor een
soortgelijke regeling als nu in de sector groenten en fruit, welke regels

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 16

4

bevat voor het uit de markt nemen van producten, bijvoorbeeld via een
interventiemaatregel waarbij producenten dan (gedeeltelijk) mogen
worden gecompenseerd met Europese middelen?
Kan de staatssecretaris een nadere verklaring geven over welke Europese
norm wordt overschreden ten aanzien van dioxines en dioxineachtige
PCB’s voor wolhandkrab? Klopt het dat de Europese verordening
1881/2006 een maximumgehalte dioxines en dioxineachtige PCB’s
voorschrijft voor schaaldieren, met uitzondering van bruinvlees van krab?
IMARES geeft in de discussie aan dat bij de monitoring de gehele inhoud
van het krabbenlijf is geanalyseerd, met uitzondering van de poten. Terwijl
in de praktijk toch vaak juist ook de poten worden geconsumeerd. Zou bij
een goede beoordeling van het dioxine gehalte niet de gehele krab
geanalyseerd dienen te worden? Is de staatssecretaris bereid om het
onderzoek van IMARES met betrekking tot het dioxinegehalte in de
wolhandkrab op dit punt te laten aanvullen en de resultaten daarvan te
laten meewegen in de eindafweging of deze dioxinegehaltes een
vangstverbod op de wolhandkrab in betreffende gebieden nog steeds
rechtvaardigt?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de
ChristenUnie
Elk jaar krijgen Nederlandse vissers in het voorjaar te maken met
dreigingen bij Franse havens en in de Franse kustwateren. De blokkades
van dit jaar waren helaas een zoveelste dieptepunt. Fransen beriepen zich
op het stakingsrecht maar Franse vissers werden wel toegelaten tot de
binnenhaven van Boulogne sur Mer en Nederlandse vissers niet. De leden
van de ChristenUnie-fractie willen een structurele oplossing voor deze
problemen. De leden van de ChristenUnie-fractie zijn dan ook blij dat er in
het spoedoverleg in Frankrijk afspraken zijn gemaakt en dat er nu een
structureel overleg komt tussen de vissers. De leden van de ChristenUniefractie hebben echter nog wel zorgen over de vraag of deze afspraken
voldoende garanties bieden. In het verleden zijn er immers verschillende
keren gesprekken geweest tussen vertegenwoordigers van de Franse en
Nederlandse visserijsector. Een probleem daarbij was steeds dat de
Franse staandwantvissers meestal ongeorganiseerd zijn, hetgeen het
moeilijk maakt om hen aan te spreken. De leden van de ChristenUniefractie zijn blij met de betrokkenheid van het ministerie bij de besprekingen in Parijs, maar heeft begrepen dat de vervolgbesprekingen in
Boulogne vooral aan de vissers zelf werden overgelaten en er namens de
Nederlandse regering alleen een toehoorder aanwezig was van de
ambassade. De leden van de ChristenUnie-fractie willen er op aandringen
dat gezien de gevoeligheden die er zijn op dit dossier dat de staatssecretaris een sterke rol blijft spelen in de gesprekken met de Fransen om te
voorkomen dat het komend jaar opnieuw fout gaat. Is de staatssecretaris
daartoe bereid?
In de overeenkomst wordt gesproken over een onderzoek naar de
visbestanden. De leden van de ChristenUnie-fractie vragen waarom dit nu
ineens moet worden onderzocht en wat de relatie is met het wel of niet
kunnen havenen in Boulogne. Het gaat hier immers om vissen waarvoor
geen quotum geldt en waar al jaren op wordt gevist. Klopt het dat er door
de vissers juist is gesproken over een onderzoek naar de Nederlandse
visserijmethode ten opzichte van de Franse methode (fly shoot versus
staandwant) en of die elkaar beïnvloeden?
In de brief van 29 april 2011 met nadere informatie inzake de situatie van
Nederlandse Vissers in Franse havens (Kamerstuk 32 201, nr. 14) stelt de
staatssecretaris dat met ingang van het nieuwe seizoen een volledig
normaal en veilig gebruik van de haven van Boulogne sur Mer mogelijk is.
Is er inmiddels commitment van de Franse overheden om in te grijpen
wanneer vissers zich niet aan de gedragscode houden oftewel een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 16

5

toezegging van de Franse overheid dat de veiligheid van de Nederlandse
schepen en hun bemanning evenals de vangst gewaarborgd wordt en dat
niet alleen in de haven van Boulogne sur Mer maar in alle Franse havens?
Is de staatssecretaris bereid de Franse staat aansprakelijk te stellen voor
de economische schade van Nederlandse vissers als er opnieuw onrust
ontstaat?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen ook wat er gebeurt als niet
alle vissers de nu op te stellen gedragscode tekenen. Kan voor deze
vissers dan de vergunning worden ingetrokken? Deelt de staatssecretaris
de mening dat het Europees recht en de verdragen in het kader van de
International Maritime Organization (IMO) sowieso gehandhaafd moeten
worden?
De staatssecretaris heeft in het algemeen overleg Landbouw- en Visserijraad van 27 april 2011 toegezegd om een algemeen juridisch advies te
laten opstellen door de landsadvocaat met betrekking tot de geleden
schade als gevolg van de blokkade van de haven van Bourlogne sur Mer
op basis waarvan de vissers zelf juridisch actie kunnen ondernemen. Is er
inmiddels een gesprek geweest tussen de vertegenwoordigers van de
vissers en de landsadvocaat en zo nee, op welke termijn vindt dit plaats?
Wanneer komt het advies beschikbaar?
De staatssecretaris stelde in hetzelfde overleg dat de ondernemers zelf
verantwoordelijk zijn voor de juridische procedure. De betreffende
Nederlandse vissers hebben echter aangegeven dat zij veel liever hebben
dat er door de landsadvocaat een collectieve claim wordt ingediend. Dit
voorkomt dat individuele vissers in een ongemakkelijke positie kunnen
komen en geeft een krachtiger signaal richting de Fransen. Kan de
staatssecretaris daarom aangeven waarom hij een procedure door de
landsadvocaat niet wenselijk vindt? Deelt de staatssecretaris de mening
dat het juridisch wel mogelijk is dat de landsadvocaat de procedure voert?
Nederlandse vissers hebben niet alleen te maken met acties van Franse
vissers, maar ook met controle en handhaving door Franse controlediensten. Regels moeten gehandhaafd worden, maar de leden van de
ChristenUnie-fractie hebben van diverse vissers vernomen dat zij door
Franse controlediensten veelvuldig en extreem nauwkeurig worden
gecontroleerd, in tegenstelling tot Franse vissers. Hierdoor wordt het werk
van Nederlandse vissers sterk ontmoedigd, omdat de controles leiden tot
veel onnodig visverlet. Bovendien worden kotters vaak voor de meest
geringe of vermeende overtreding opgebracht naar een Franse haven. De
vangst wordt noodgedwongen in die Franse haven verkocht aan
handelaren die, omdat ze weten dat de vangst afkomstig is van een
opgebrachte kotter, voor de vis aanzienlijk minder bieden dan de
marktprijs die normaliter via een Nederlandse of Belgische veiling
verkregen zou worden. Verder krijgen deze vissers te maken met
inbeslagname van tuigage en mogen ze vaak pas na enkele dagen
vertrekken na betaling van een waarborgsom. Niet zelden worden
Nederlandse vissers, al dan niet in hoger beroep in het gelijk gesteld,
maar dit soort procedures duren jaren en ondertussen lijden de betrokken
vissers financiële schade die kan oplopen tot tienduizenden euro’s.
Concreet is bij de leden van de ChristenUnie-fractie een voorval bekend
waarbij een Nederlandse kotter als enige werd gecontroleerd en omliggende Franse schepen niet. Alleen omdat er een paar mazen tekort zaten
in een deel van het visnet en een touw te kort was werd deze kotter
opgebracht naar Duinkerken waarbij tuigage in beslag werd genomen en
er directe schade was door tientallen uren visverlet, advocaatkosten en
hogere gasolierekeningen. Dergelijke voorbeelden worden door meer
vissers genoemd. Klopt het, zo vragen de leden van de ChristenUniefractie, dat voor dergelijke technische gebreken in Nederland door de
Algemene Inspectiedienst (AID) alleen een waarschuwing wordt gegeven
of een proces-verbaal op zee wordt opgemaakt (een boete van maximaal
enkele honderden euro’s)?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 16

6

De leden van de ChristenUnie-fractie hebben signalen van Nederlandse
vissers ontvangen dat de controles de laatste tijd zelfs, zoals een visser
het zei, «grimmiger» worden. Bij een controle, toen controleurs niets
hadden kunnen vinden, schijnen uit nijdigheid door de handhavers zelfs
alle kasten in de kombuis en hutten leeggehaald te zijn. Veel vissers
wagen zich hierdoor niet meer in het gebied. Volgens een visser omdat
anders voor hem zelfs faillissement dreigt als hij nog één keer onterecht
wordt opgebracht.
Is de staatssecretaris bereid om met spoed een inventarisatie te maken
van klachten van Nederlandse vissers over de handhaving in Frankrijk? De
leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de staatssecretaris over het
aantal inspecties bij Nederlandse vissers en de proportionaliteit van de
handhaving bij deze inspecties in vergelijking met de inspectie bij Franse
vissers heeft gesproken met zijn Franse collega. Deelt de staatssecretaris
de mening dat het onacceptabel is als andere lidstaten bij de handhaving
van de visserijregels hun eigen vissers bevoordelen? De leden van de
ChristenUnie-fractie hebben begrepen dat dit probleem eerder dit
voorjaar door de AID zou worden besproken met de Fransen. De leden
van de ChristenUnie-fractie vragen wat de resultaten zijn van deze
bespreking en of de staatssecretaris bereid is nog deze zomer afspraken te
maken met de Fransen over een eerlijke en proportionele handhaving.
Nederlandse kotters hebben vangstrechten om voor een deel van de
Franse kust te vissen. Dit betreffen historische rechten en het gebied
waarin gevist mag worden blijkt uit officiële internationale zeekaarten.
Klopt het dat de Franse overheid niet deze zeekaarten gebruikt, maar een
andere, niet erkende, zeekaart voor de wateren in de omgeving van
Duinkerken en dat hierdoor regelmatig kotters die op het grensgebied
rechtmatig vissen door de Franse autoriteiten worden vervolgd en te
maken krijgen met lange en kostbare juridische procedures waardoor
Franse vissers worden bevoordeeld in deze waardevolle visgebieden, zo
vragen de leden van de ChristenUnie-fractie. Ook vragen de leden van de
ChristenUnie-fractie of het klopt dat in talrijke procedures voor Franse
rechterlijke instanties is komen vast te staan dat de officiële zeekaart
maatgevend moet zijn, maar dat de schade die de Nederlandse vissers
lijden vaak niet vergoed wordt en dat om die reden er al vissers zijn die in
het grensgebied niet meer durven vissen. Is de staatssecretaris bereid in
overleg te gaan met zijn Franse collega om te bewerkstelligen dat de
Fransen zo spoedig mogelijk alleen gebruik gaan maken van de officiële
internationale zeekaarten?
Niet alleen in Frankrijk, ook in Nederland zijn er acties. De leden van de
ChristenUnie-fractie vragen of de staatssecretaris op de hoogte is van de
aangekondigde acties van Greenpeace tegen de vissers. De leden van de
ChristenUnie-fractie vragen of er voldoende waarborgen zijn dat de
vissers veilig en ongehinderd kunnen blijven vissen. De acties worden
ingegeven door de discussie over natuurgebieden op zee. Is de staatssecretaris bereid een onderzoeksagenda op te stellen met verifieerbare
uitgangspunten van de te behalen doelen van het aanwijzen van
natuurgebieden op zee en daarbij de visstand te monitoren?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SGP
De leden van de SGP-fractie hechten grote waarde aan het Masterplan
Duurzame Visserij dat perspectief biedt voor een economisch en
ecologisch duurzame Noordzeevisserij en in de visserijsector breed wordt
gedeeld. De leden waarderen de constructieve opstelling van het kabinet
ten aanzien van dit Masterplan. Een belangrijk onderdeel is een pilot met
twee of meer nieuw te bouwen schepen volgens nieuw concept. De leden
van de SGP-fractie hebben in dit verband twee vragen. Kan er binnen het
kader van het Europees Visserijfonds, eventueel in overleg met de
Europese Commissie, ruimte gemaakt worden voor een substantieel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 16

7

bedrag voor zo’n pilot? Welke mogelijkheden en onmogelijkheden zijn
daarbij aan de orde? Kan ook de garantstellingsregeling die de staatssecretaris weer wil openstellen voor de genoemde pilot worden gebruikt?
De leden van de SGP-fractie ontvangen zorgelijke signalen over de
invulling van de compensatieregeling voor de binnenvissers die getroffen
worden door de gesloten gebieden voor de palingvangst. De leden van de
SGP-fractie herinneren het kabinet aan de toezeggingen die in het debat
over het betreffende wetsvoorstel zijn gedaan. De leden van de
SGP-fractie zijn benieuwd naar de stand van zaken. Welke elementen
zullen wel of niet deel uit gaan maken van de compensatieregeling?
De leden van de SGP-fractie hebben nog vragen bij het verbod op de
vangst van wolhandkrab in bepaalde gebieden. De leden van de
SGP-fractie ontvangen graag een reactie op het volgende standpunt
vanuit de wetenschap: «Er is een Europese norm gesteld van 8 picogram
per gram TEQ (2,3,7,8-dioxine-equivalenten) aan dioxines in het witte
vlees van deze krabben. U liet mij acht metingen zien van dioxines in
bruin vlees (lijf met ingewanden) van wolhandkrabben. Die metingen
mogen uiteraard niet met de norm voor dioxines in wit vlees (poten) van
wolhandkrabben worden vergeleken. Er zijn genoeg voorbeelden in de
literatuur van PCB- en dioxinegehalten in vlees en lever/pancreas van vis
(bijvoorbeeld kabeljauw) en garnalen die laten zien dat PCB gehalten in de
pancreas/lever veel hoger zijn dan in het vlees. Ook de kabeljauwvangst
wordt niet verboden omdat de PCB-gehalten in de lever ver boven de
PCB/dioxinenormen liggen en liefhebbers die levers consumeren! Als
basis van een vangstverbod zou bovendien naar mijn mening wel een
veel steviger basis nodig zijn dan een aantal van acht metingen!».
De staatssecretaris heeft een onderzoek aangekondigd naar de ecologische en biologische toegevoegde waarde van de uitzet van jonge aal uit
vervuilde gebieden in schone gebieden. Wat is de stand van zaken?
Neemt de staatssecretaris naast de opvattingen van IMARES ook de
overige opvattingen uit de wetenschap mee in zijn standpuntbepaling,
zoals het standpunt ten gunste van een ontheffing voor de vangst van
jonge aal in gesloten gebieden en de uitzet van deze jonge aal in schone
gebieden? Wat is de reactie van de staatssecretaris op deze en andere
standpunten? Is de staatssecretaris bereid ontheffing te verlenen voor de
vangst van jonge aal in gesloten gebieden?
De projectsubsidie voor de Combinatie van Beroepsvissers zal per
1 september 2011 aflopen, juist nu er in de vorm van het Aalbeheerplan,
de gesloten periode en de gesloten gebieden voor de aalvisserij en de
visplannen veel op de sector afkomt. Dat betekent dat de sector zelf niet
de financiële mogelijkheden heeft om de beroepsorganisatie (CvB)
overeind te houden, terwijl de sector gedegen begeleiding onverminderd
nodig heeft. Welke mogelijkheden heeft het kabinet om de projectsubsidie
voor de CvB overeind te houden?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de Partij
voor de Dieren
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren wijzen het kabinet er
nogmaals op dat de huidige manier van visserij niet langer houdbaar is.
Commercieel interessante soorten worden in Europa zwaar overbevist, de
overcapaciteit van Europese schepen gaat naar Afrika om daar de zee leeg
te vissen en het kwetsbare bodemleven wordt met ijzeren kettingen aan
gort gesleept. Het is tijd voor een drastische omslag, waarbij eerst de
grenzen van het ecosysteem bepaald worden, waarop vervolgens de
omvang en intensiteit van de vloot wordt afgestemd. Ondertussen wordt
echter business as usual ondersteund met belastingsgeld. Het vernietigen
en verkopen van onze natuurlijke rijkdommen wordt ondersteund door
ons belastingsgeld en dat is onbegrijpelijk. Een van de doelstellingen van
het Europees Visserijfonds is het versterken van het concurrentiever-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 16

8

mogen van de visserijbedrijven. Tijdens economielessen op de
middelbare school wordt echter al geleerd dat subsidies juist het
concurrentievermogen ernstig beperken. Kan de staatssecretaris een
overzicht geven van alle soorten subsidies, zowel direct als indirect, waar
de Nederlandse visserijsectorsector over kan beschikken en om hoeveel
geld dit het afgelopen jaar ging? Kan de staatssecretaris aangeven of er
bij de financiële ondersteuning ook sprake is van nationale koppen,
gelden die puur vanuit Nederland beschikbaar zijn?
Ondertussen worden de fundamentele problemen in de sector, de
overcapaciteit en overbevissing maar niet aangepakt. Dit wordt weer eens
onderschreven door de terugkerende spanningen tussen Nederlandse en
Franse vissers. Op welke manier denkt de staatssecretaris dit fundamentele probleem aan te pakken zodat er werkelijk structurele oplossingen gevonden kunnen worden?
Onderschrijft de staatssecretaris dat aanbod en prijs op dit moment niet in
evenwicht zijn? Onderschrijft de staatssecretaris dat de overcapaciteit aan
schepen laat zien dat de marktwerking niet de regulerende werking heeft
die er door velen aan wordt toegeschreven?
De markt kent geen ethiek, de rol van de overheid is dan ook zorg te
dragen dat kwetsbare waarden worden beschermd. In het geval van de
visserij dient de overheid dus onze natuurlijke rijkdommen te
beschermen. Is de staatssecretaris bereid het subsidiebeleid hierop
kritisch te herzien?
Tijdens de Biodiversiteitstop in Nagoya is een van de afgesproken doelen
dat alle subsidies die de biodiversiteit schade toebrengen in 2020
afgeschaft zijn. Onderschrijft de staatssecretaris dat subsidies aan een
sector die verantwoordelijk is voor het overbevissen van 88% van de
visbestanden, een subsidie is die de biodiversiteit schade toebrengt? Zo
ja, op welke manier is de staatssecretaris voornemens deze subsidies af te
schaffen? Zo nee, waar baseert de staatssecretaris dat op?
Vorige maand is een wetenschappelijk rapport verschenen waaruit blijkt
dat het afschaffen van subsidies op de visserij in de Noordzee de visserij
juist winstgevender maakt . Door het afschaffen van subsidies nam niet
alleen de winst toe, ook commerciële interessante soorten zoals
kabeljauw en haring, namen toe in biomassa. Welke beleidsconclusies is
de staatssecretaris bereid hieruit te trekken?
Ook is er in opdracht van het Europees parlement een rapport over de
garnalenvisserij in de Noordzee geschreven. Op dit moment wordt de
markt overspoeld met garnalen en krijgen vissers een te lage prijs. De
historische context van de overmaat aan garnalen op de markt, is het feit
dat vissoorten als kabeljauw en wijting onder de sterke visserijdruk
behoorlijk zijn teruggelopen. Om quota te sparen zijn veel vissers destijds
overgestapt op garnalen; daar waren er immers genoeg van. Dit is echter
wel een schoolvoorbeeld van «fishing down the food web», zoals door de
meest vooraanstaande visserijbioloog ter wereld, Daniel Pauly, al jaren
geleden is geschetst. Je haalt de dieren die bovenaan de voedselketen
staan, zoals kabeljauw, eruit en gaat dan verder de keten af. Dat er nu
zoveel garnalen zijn, komt doordat de predatoren allang zijn weggevangen. De vissers vangen nu steeds grotere hoeveelheden, er komen
steeds meer vissers bij, de prijs wordt lager en er treedt een neerwaartse
spiraal op die alleen kan worden doorbroken door de overcapaciteit aan te
pakken. Hoe gaan we dat nu concreet doen? De leden van de fractie voor
de Partij voor de Dieren vragen daaromtrent een reactie van de staatssecretaris.
Het probleem van de garnalenvloot is dat er teveel boten zijn, die ook nog
eens de bodem verwoesten en gigantische bijvangsten hebben. Zo blijkt
uit het rapport dat maar 21 % van de totale vangsten (21% van in totaal
182 000 ton) in 2005 op het bord van de consument belandt. Maar liefst
78% (140 600 ton) wordt weer (half)dood overboord gegooid. En om dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 16

9

even in perspectief te plaatsen, deze omvang staat gelijk aan het gewicht
van 35 000 olifanten.
Dat het nu zo goed gaat met garnalen wil niet zeggen dat het systeem
gezond is en dat we vooral massaal garnalen moeten wegvissen. De leden
van de fractie van de Partij voor de Dieren willen de staatssecretaris nog
maar eens herinneren aan de aangenomen motie van lid Ouwehand
(Kamerstuk 32 201, nr. 9) die discards wil uitbannen. Is de staatssecretaris
bereid in de geest van de motie continu in Europa commissaris Damanaki
te steunen in haar voorstellen om discards uit te bannen?
II. REACTIE VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE
ZAKEN, LANDBOUW EN INNOVATIE
Visserij in Franse wateren
Over de problematiek van de Nederlandse visserij in Franse wateren is
door de fracties van PVV, CDA, Christen Unie en Partij voor de Dieren een
aantal vragen gesteld. De PVV fractie vraagt naar het verschil met de
«oude»gedragscode. De CDA fractie vraagt waarom speciale afspraken
gemaakt moeten worden om in betrokken wateren te kunnen vissen.
Ten aanzien van de gedragscode voor Franse en Nederlandse vissers kan
ik u informeren dat als follow up van de op 4 mei jl. gezamenlijk door de
Franse en Nederlandse autoriteiten en visserijorganisaties ondertekende
overeenkomst een gedragscode voor goede visserijpraktijken is opgesteld
door en voor de visserijsectoren. Deze ligt nu ter ondertekening voor aan
individuele vissers. Het is de bedoeling dat de gedragscode voor 30 juni
door de individuele vissers wordt ondertekend.
Het gaat hier niet om een vervanging van een bestaande gedragscode. De
nu opgestelde gedragscode is de eerste gedragscode gericht op vissers
uit Frankrijk, Nederland, België en het Verenigd Koninkrijk die actief in dit
gebied zijn en gebruik maken van de haven van Boulogne sur Mer. Er zijn
geen sancties in de gedragscode opgenomen. Wel kunnen alleen vissers
die de gedragscode hebben ondertekend in Boulogne sur Mer aanlanden.
Het doel van de code is om vissers, die met verschillende methodieken en
met verschillende vaartuigen vissen, op een goede manier te laten
samenwerken in dit zeer intensief bevaren en beviste gebied. In de code is
ook voorzien in een maandelijks overleg waarin vissers die de code
hebben ondertekend onder andere gerezen problemen kunnen bespreken
en oplossen. Betrokken partijen gaan ervan uit dat door ondertekening de
vissers zich gebonden voelen aan de afspraken en deze derhalve
nakomen.
Ik heb u in antwoorden op schriftelijke vragen geïnformeerd dat het
Nederlandse vissers is toegestaan – uiteraard met respectering van de
regels van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid – in betrokken wateren
actief te zijn. Nadere afspraken zijn gewenst vanwege de intensieve
visactiviteiten in combinatie met het zeer intensieve gebruik van het
Kanaal voor het bootverkeer naar onder andere de havens van
Antwerpen, Rotterdam en Hamburg. De afspraken zijn gericht op het
behoeden van de veiligheid van de vissers en het voorkomen van schade
aan vistuig op volle zee. De gedragscode die de onderlinge spanningen
tussen de vissers moet wegnemen, wordt ter ondertekening aan alle
belanghebbende visserijondernemers voorgelegd, die gebruik maken van
de binnenhaven van Boulogne sur Mer en vissen in het Kanaal, en het
betreft vaartuigen die varen onder Franse, Nederlandse, Belgische en
Britse vlag. Aangezien de gedragscode gericht is op het goed laten
samenwerken van vissers onderling, zijn lokale overheden en veiligheidsdiensten geen ondertekenaars van de gedragscode. De «Service

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 16

10

Maritime» volgt de goede naleving van de gedragscode, evenals de in
Frankrijk en Nederland verantwoordelijke ministeries, de Nederlandse
ambassade in Parijs en CROSS (Centre Regional Operationel de Surveillance et Sauvetage = maritieme veiligheidsdienst).
De fractie van de Christen Unie is van oordeel dat een structurele
oplossing voor de problemen die de Nederlandse vissers in Franse
wateren en havens ondervinden nodig is. Ook de Partij voor de Dieren
wijst hierop. De fractie van de Christen Unie wenst dat ik een sterke rol
blijf spelen in de gesprekken met de Fransen.
Ik ben van oordeel dat de nu gemaakte afspraken en de gedragscode een
structurele oplossing moeten gaan bieden. Na het ondertekenen van de
overeenkomst op 4 mei vond de eerste vervolgvergadering plaats in
Boulogne sur Mer op 19 mei onder voorzitterschap van de «Service
Maritime». De eerstkomende vergadering zal op 2 september in Boulogne
sur Mer plaatsvinden als voortvloeisel van de gedragscode en ook deze
vergadering zal plaatsvinden onder de regie van de Service Maritime.
Ik heb met Minister le Maire op 24 mei jl. overleg gevoerd over de
gebeurtenissen in de afgelopen periode en de manier waarop de
problemen nu zijn aangepakt. Daarbij is afgesproken dat we bij onverhoopt nieuwe problemen snel contact met elkaar zullen opnemen. Ik zal
de verdere ontwikkelingen dan ook nauwlettend blijven volgen.
De fractie van de Christen Unie vraagt naar een commitment van de
Franse overheid om in te grijpen wanneer vissers zich niet aan de
gedragscode houden.
Ook vraagt deze fractie of ik bereid ben de Franse staat aansprakelijk te
stellen voor de economische schade van Nederlandse vissers als er
opnieuw onrust ontstaat.
De veiligheid van vissers van welke nationaliteit dan ook die in Franse
wateren actief zijn, wordt gewaarborgd door de Franse kustwacht
(CROSS). Mijn inzet en die van de Franse overheid is juist erop gericht om
de oorzaken van spanningen die in de afgelopen jaren zich tussen de
vissers voordeden, weg te nemen. Ik moedig de Nederlandse vissers dan
ook aan om met de ondertekening van de gedragscode blijk te geven van
hun constructieve houding. Uiteraard zijn de Franse havens toegankelijk
voor vissers uit EU lidstaten. Echter in het geval van Boulogne sur Mer,
wordt de toegang voor met name de binnenhaven die een beperkte
capaciteit heeft, primair verleend aan de vissers die de gedragscode
hebben ondertekend.
Ten aanzien van het aansprakelijk stellen van de Franse staat verwijs ik
naar mijn eerdere antwoorden waarin ik aangegeven heb dat de ondernemers zelf verantwoordelijk zijn voor de juridische procedures. Ik heb
aangeven bereid te zijn om de landsadvocaat een soort algemeen
juridisch advies op te laten stellen op basis waarvan de vissers zelf
kunnen beoordelen en overwegen of zij concrete juridische acties willen
ondernemen.
De fractie van de Christen Unie vraagt naar de wijze van handhaving door
de Franse inspectie en controle autoriteiten. Tevens wijst zij op het gebruik
van verouderde zeekaarten door de Franse autoriteiten.
Met betrekking tot de aanpak van de visserijcontroles wijs ik erop dat het
de bevoegdheid van de lidstaten en hun inspectiediensten is op welke
wijze zij uitvoering geven aan de controle, inspectie en handhaving. Het
kader waarbinnen dit geschiedt is de in 2009 in de Raad aangenomen
vernieuwde Europese controleverordening. Deze verordening legt de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 16

11

verplichtingen van de lidstaten vast over het toezicht op de naleving van
de regels van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid. De uitvoering ligt bij
de lidstaten, hetgeen tot een verschillende benadering tussen lidstaten
kan leiden. Ik beschik niet over informatie dat Nederlandse vaartuigen
intensiever geïnspecteerd worden dan Franse vaartuigen.
Een van de onderdelen van deze verordening betreft het opzetten van een
systeem van wederzijdse bijstand in het kader van de administratieve
samenwerking. Met de Franse autoriteiten wordt nu overleg gevoerd over
het afsluiten van een overeenkomst gericht op de te volgen procedures bij
geconstateerde overtredingen.
Ik ga er op voorhand niet vanuit dat de Franse controleautoriteiten gebruik
maken van onjuiste zeekaarten. Ik zal evenwel de VWA verzoeken
hieromtrent bij de Franse autoriteiten opheldering te vragen.
De fracties van CDA en Christen Unie vragen naar welk wetenschappelijk
onderzoek wordt ingezet.
In de op 4 mei jl. – ook door de visserijvertegenwoordigers – getekende
overeenkomst is afgesproken dat de Franse en Nederlandse wetenschappelijke instituten onderzoek zullen doen naar de bestandsituatie en het
geschikte niveau van visserijmogelijkheden in het Kanaal en de zuidelijke
Noordzee. De inrichting en afbakening van dit onderzoek is nog
onderwerp van overleg. Daarbij zullen Imares en de relevante Franse
wetenschappelijk instituten betrokken worden.
Gemeenschappelijk Visserijbeleid
De leden van de CDA fractie vragen hoe de Nederlandse visie op het
toekomstig GVB in Brussel is ontvangen en wat de stand van zaken is met
betrekking tot de regionale benadering en de versterking van de rol van
de RAC’s. Tevens vragen deze leden of er bij alle betrokkenen duidelijkheid is en overeenstemming bestaat over wat wordt verstaan onder de
ecosysteembenadering, de goede milieutoestand, niet duurzame
visserijtechnieken.
De Nederlandse visie is door de Europese Commissie positief ontvangen.
De in de visie aangeduide drie speerpunten te weten duurzaam gebruik
ecologisch kapitaal, regionalisering en de rol van de markt, sluiten aan bij
de richting die de Europese Commissie nu denkt in te slaan bij de
herziening van het GVB. Ten aanzien van de stand van zaken met
betrekking tot de regionale benadering verwijs ik u naar het u toegezonden verslag inzake de high level bijeenkomst in Noordwijk over de
herziening van het GVB. Aldaar is uitgebreid stilgestaan hoe de regionale
benadering nader geconcretiseerd kan worden. De rol van de Regionale
Advies Raden (RAC’s) moet naar mijn mening versterkt worden.
In de visie «Vis als duurzaam kapitaal» zijn de door de CDA-fractie
genoemde begrippen zoveel mogelijk omschreven. De criteria voor de
goede milieutoestand zijn opgenomen in de Kaderrichtlijn Mariene
Strategie en op basis daarvan wordt een nadere uitwerking gegeven. Het
is dan ook belangrijk dat alle partijen in de discussies over de vormgeving
van het GVB hun opvattingen hierover duidelijk ventileren.
De leden van de CDA fractie en de Partij voor de Dieren vragen naar mijn
inzet bij de aanpak van de discardproblematiek.
Verminderen van bijvangsten moet allereerst bij de bron worden
aangepakt, namelijk selectievere visserijmethoden en vistuigen. Deze
moeten de bijvangsten verminderen. Vervolgens is mijn inzet om discards
uit te bannen via een aanlandingsplicht. Deze moet wel geleidelijk worden
ingevoerd. Het uitbannen van discards is en blijft mijn inzet. Net als de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 16

12

Commissie, hanteer ik als uitgangspunt een visserij die voedsel produceert zonder verspilling. Ik steun de Commissie daarom in haar ambitie
om aan de teruggooi van ongewenste bijvangsten een einde te maken. In
antwoord op de vragen van het CDA wil ik benadrukken dat innovatie,
beheer, technische maatregelen en markt bijdragen aan het reduceren van
ongewenste bijvangsten en dat er een stapsgewijze aanpak van de
aanlandingsplicht moet komen. Echter, er zal altijd sprake van bijvangsten
zijn, zeker in een gemengde visserij. Ik wil graag met de sector en andere
stakeholders in overleg gaan om te bezien hoe dit op goede wijze kan
worden ingevuld.
De leden van de CDA fractie vragen naar de beoordeling van de ontwikkeling van de visbestanden en onderschrijven de kritiek op het eenzijdig
inzetten van de doelstelling van Maximum Sustainable Yield
In het voorjaar van 2010 publiceerde de Europese Commissie de
beleidsverklaring over de vangstmogelijkheden voor 2011, waarin voor
het eerst op een meer systematische wijze de MSY benadering wordt
geïmplementeerd. Hierin gaf de Commissie een overzicht van de toestand
van de bestanden. Die toestand werd vergeleken met de voorzorgsreferentiepunten, maar ook met de Maximaal Duurzame Opbrengst (MSY
– Maximum Sustainable Yield). Het mondiaal (VN) en Europees beleid is
er op gericht om MSY in 2015 te halen. Het overzicht toont aan dat het
met de Europese bestanden door de bank genomen nog steeds niet goed
gaat. De Commissie constateerde ook een aantal positieve ontwikkelingen, met name in de Noordzee. In de Noordzee zijn schol, tong, haring
en schelvis hersteld, maar met de kabeljauw gaat het onverminderd
slecht. Recent is de nieuwe beleidsverklaring van de Commissie is recent
gepubliceerd. Hierin wordt voortgebouwd op de MSY benadering van dit
jaar.
De afspraken over MSY zijn mondiaal in 2002 gemaakt en bevestigd door
de Raad van Europese visserijministers in 2008. Daarbij is aangegeven dat
MSY het doel zou moeten zijn van beheerplannen en dat stakeholders via
de Regionale Advies Raden (RAC’s) hierin geconsulteerd worden. De
Europese Commissie heeft daarom de wetenschappers van ICES vorig
jaar gevraagd om in haar adviezen ook met MSY rekening te houden in
haar adviezen. Dat bleek een lastige opgave vanwege de nog beperkt
kennis zoals ten aanzien van de gemengde visserij. Op aandringen van
Nederland worden de MSY niveaus door ICES herzien en herijkt. Ook de
stakeholders zijn hierbij betrokken. Ik houd vast aan de verdere implementatie van de MSY benadering. Daar bij vind ik het van belang dat de
stakeholders hierbij betrokken blijven.
Mededinging en visserijbeleid
De leden van de CDA-fractie vragen of ik bereid ben de problematiek van
mededingingsregelgeving versus duurzaamheidafspraken bij de onderhandelingen voor het Europese gemeenschappelijke visserijbeleid (GVB)
mee te nemen. Eveneens vragen deze leden wanneer het toegezegde
meldpunt voor duurzaamheidafspraken voor het bedrijfsleven
beschikbaar is.
Tijdens het Algemeen Overleg Voedselprijzen op 26 mei 2011 heb ik u
meegedeeld dat de relatie mededingingsregels en duurzaamheid
zorgvuldig wordt geanalyseerd. Na het zomerreces komt er een brief met
de resultaten van deze analyse, waarin ook de relatie tussen mededingingsregels en duurzaamheid wordt meegenomen. In de onderhandelingen voor het Europees Gemeenschappelijk Visserijbeleid (GVB) zal ik
pleiten voor het bevorderen van een duurzame visserij en voor het
versterken van de rol van de markt. Bij de herziening van de marktor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 16

13

dening voor visserijproducten zet ik mij in voor sterke producentenorganisaties met een verantwoordelijke rol in het bevorderen van een duurzame
visserij.
Tijdens het bovengenoemde Algemeen Overleg heb ik toegezegd dat ik de
suggestie van de CDA-fractie een meldpunt in te stellen serieus wil
bekijken, daarover met de NMa overleg zal voeren en daarop na het
zomerreces op terug te zullen komen.
De leden van de CDA-fractie vragen of ik bereid ben te pleiten voor een
soortgelijke regeling als nu in de sector groenten en fruit, welke regels
bevat voor het uit de markt nemen van producten.
Een aantal aanpassingen in de marktordening is noodzakelijk. Naar mijn
oordeel moet in ieder geval een eind worden gemaakt aan het uit de
markt nemen en doordraaien van vis. Ik beraad mij er nog over hoe de
gemeenschappelijke marktordening er in de toekomst uit moet gaan zien,
mede in het licht van de discussie die hierover gevoerd zal worden. Mijn
belangrijkste inzet hierbij is de versterking van de marktgerichtheid van de
sector. Daarbij voorzie ik een dragende rol voor de producentenorganisaties, waarvan de positie dus versterkt moet worden.
Financiële ondersteuning visserijsector
De leden van de CDA-fractie vragen of de overheid het ondernemerschap
in de visserijsector wil stimuleren. Door de leden van de fractie van de
Partij voor de Dieren wordt gevraagd of het subsidiebeleid kan worden
herzien om het in te zetten op de bescherming van natuurlijke
rijkdommen. Daarbij vragen deze leden naar de relatie tussen subsidies
die de biodiversiteit schade toebrengen – en waarover tijdens de
Biodiversiteitstop in Nagoya afspraken zijn gemaakt – en de subsidies aan
de visserijsector. Tevens vragen deze leden welke beleidsconclusies ik trek
uit een recent rapport waaruit blijkt dat het afschaffen van subsidies op de
visserij in de Noordzee deze juist winstgevender maakt.
Met de instrumenten en middelen uit het Europees Visserijfonds faciliteert
het kabinet visserijondernemers om de stap naar een duurzame visserij te
maken en daarbij oog te hebben voor de vraag en voorkeuren van de
consument. Belangrijke voorwaarde voor toekenning van subsidies uit het
Europees Visserijfonds is dat deze niet mogen leiden tot een toename van
de visserijinspanning en moeten bijdragen aan een meer duurzame,
selectieve visserij die geen schade toebrengt aan het ecosysteem. Op die
wijze wordt gewaarborgd dat EVF-subsidies geen schade toebrengen aan
de natuurlijke rijkdommen en de biodiversiteit.
Ik heb kennis genomen van het artikel met betrekking tot subsidies waar
de Partij van de Dieren naar verwijst. Met betrekking tot mijn standpunt
rond subsidies verwijs ik naar de visie «Vis als duurzaam kapitaal». In het
nieuwe GVB moet de overheid meer aan de markt overlaten en slechts
gerichte steun geven, opdat het ondernemerschap van de visser wordt
gestimuleerd. Beperkte overheidssteun moet gericht zijn op de omslag
van de visserijsector naar meer duurzaamheid; subsidies worden
uitsluitend gekoppeld aan innovatie gericht op verduurzaming van de
visserij. Deze innovaties moeten bijdragen aan selectievere visserijmethodes, beperking van de impact op het ecosysteem, een lager energiegebruik, vernieuwing van de afzetketen en een sterker ondernemerschap. Op
lange termijn zal geen sprake meer zijn van generieke steun aan de
visserij, maar uitsluitend nog van gerichte betalingen voor stimulering
van duurzaamheid en concurrentiekracht en het tegengaan van overcapaciteit. Subsidies die leiden tot een effectieve verhoging van de capaciteit
van de vloot passen immers niet bij beleid waarin de ecologische
duurzaamheid van de visserij voorop staat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 16

14

De gewenste omslag kan niet van vandaag op morgen worden gerealiseerd. De visserijsector moet daarom de tijd krijgen om de geschetste
transitie door te maken.
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren vragen naar een
overzicht van de subsidies waar de Nederlandse visserijsector over kan
beschikken en over hoeveel geld het de afgelopen jaren ging.
Financiële steun aan de Nederlandse visserijsector is afkomstig uit het
Europees Visserijfonds. In het EVF is voor Nederland voor de periode 2007
t/m 2013 een totaal bedrag van 120 mln. beschikbaar.
In de jaren 2007–2010 is in totaal, verdeeld over de 5 assen van het EVF,
€ 81,22 toegekend. Te weten:
As 1, met name sanering en investeringen aan boord, € 28,6 mln.
As 2, met name aquacultuur, binnenvisserij en verwerking en afzet,
€ 9,2 mln.
As 3, met name VIP-projecten gericht op innovatie en samenwerking,
€ 33,2 mln.
As 4, ten behoeve van de ontwikkeling visserijgemeenschappen,
€ 4,2 mln.
As 5, ten behoeve van de uitvoering van het EVF-programma, € 6 mln.
Voor het jaar 2011 is, verdeeld over de 5 assen, een bedrag van
€ 20,53 mln. gecommitteerd.
In de huidige EVF-periode is een enkele keer nationale steun toegekend.
Te weten:
€ 0,65 mln. als investeringssteun voor de pulskor
€ 1, 2 mln. voor de aalcompensatie
De visserijsector komt ook in aanmerking voor middelen afkomstig uit het
EU-controlefonds t.b.v. controlewerkzaamheden. In de jaren 2007–2010
ontving de sector hiervoor € 1,17 mln. Voor de jaren 2010 en 2011 is
€ 2,14 mln. toegezegd.
De leden van de SGP-fractie vragen naar de mogelijkheden om middelen
uit het Europees Visserijfonds in te zetten voor het Masterplan Duurzame
Visserij. Met het oog hierop informeert de SGP-fractie tevens naar de
mogelijkheden om de garantstellingregeling weer open te stellen.
Zoals in het Algemeen Overleg op 23 mei jl. toegezegd, ben ik bereid bij te
dragen aan de ontwikkeling van een pilotschip. EVF-steun voor de bouw
van een schip zelf is niet toegestaan, maar ik ben bereid om innovatieve
onderdelen van een pilotschip, bijvoorbeeld selectieve of energiebesparende vistechnieken, te ondersteunen. De mogelijkheid om met het oog
hierop tot een hernieuwde openstelling van de garantstellingregeling over
te gaan is op dit moment onderwerp van overleg met de banken en de
Europese Commissie.
Aanwijzing natuurgebieden
De leden van de Christen Unie vragen of de staatssecretaris op de hoogte
is van de aangekondigde acties van Greenpeace tegen de vissers en of er
voldoende waarborgen zijn dat de vissers veilig en ongehinderd kunnen
blijven vissen. Tevens vraagt deze fractie of de staatssecretaris bereid is
een onderzoeksagenda op te stellen met verifieerbare uitgangspunten van
de te behalen doelen van het aanwijzen van natuurgebieden op zee en
daarbij de visstand te monitoren.
Ik ben op de hoogte dat Greenpeace acties heeft aangekondigd. Ik heb
begrepen dat Greenpeace houten zeepaarden heeft geplaatst. Ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 16

15

onderzoek, samen met de staatssecretaris van I & M, of de veiligheid van
vissers in het geding is en of stappen nodig en mogelijk zijn.
Met betrekking tot het onderzoek wat ten grondslag ligt aan de aanwijzing
van natuurgebieden op zee heb ik u in mijn brief van 14 juni jl. geïnformeerd. De best beschikbare kennis aangaande de landelijke staat van
instandhouding van de habitattypen staat in het zogenaamde profieldocument opgetekend. Dat profieldocument bevat de uitgangspunten voor
de te behalen doelen. Dit document wordt in de tijd, op logische
momenten, aan de laatste stand van de kennis aangepast. Een nieuwe
onderzoeksagenda acht ik daarom nu niet nodig. Wel kan ik bevestigen
dat de effectiviteit van te treffen maatregelen ten aanzien van het bereiken
van natuurdoelen zal worden beoordeeld. Monitoring van de visstand is
daar ook onderdeel van. Dit is overigens al grotendeels vastgelegd
volgens de Europese Data Collectie Verordening van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid.
Dioxineproblematiek
De leden van de fractie van het CDA vragen welke Europese norm wordt
overschreden ten aanzien van dioxines en dioxineachtige PCB’s voor
wolhandkrab. De leden van de fractie van het CDA vragen zich af of het
klopt dat deze norm geldt voor schaaldieren, met uitzondering van
bruinvlees van krab. De leden van de CDA-fractie vragen zich in het
verlengde daarvan af of het dan wel juist is dat de gehele inhoud van het
krabbenlijf is geanalyseerd, met uitzondering van de poten. Ook de leden
van de SGP-fractie vragen of het wel klopt dat metingen zijn verricht aan
volledige krabben, als de normstelling is gebaseerd op het witte vlees in
de poten. De leden van de SGP-fractie vragen zich tevens af of voor een
vangstverbod niet een veel steviger basis nodig is dan een aantal van acht
metingen.
In Verordening 1881/2006 staat vermeld dat voor schaaldieren (zoals de
wolhandkrab) een norm geldt van 8 pg/g versgewicht voor de som van
dioxines en dioxineachtige PCB’s. Dit maximumgehalte geldt voor
krabben alleen voor de aanhangsels (poten en scharen) en niet voor het
vlees in het buikgedeelte van de krab (bruin vlees). Deze toevoeging is
echter pas recent in verordening 420/2011 beschreven (inwerkingtreding
20 mei jl.). Uit het onderzoek van IMARES en RIKILT (rapport C011/11) is
gebleken dat het bruinvlees in de bemonsterde wolhandkrabben zeer
hoge gehaltes dioxinen en dioxineachtige PCB’s (10 tot 96 pg/g) bevat,
zelfs hoger dan de concentraties gemeten in wild gevangen paling in de
verontreinigde gebieden. Het is daarmee zeer aannemelijk dat de
consumptie van wolhandkrab, afkomstig uit met dioxine vervuilde
wateren, een gevaar oplevert voor de volksgezondheid. Bij de consumptie
van wolhandkrab wordt het bruine vlees juist als delicatesse gezien en
geconsumeerd. Het is daarom wenselijk dat vanuit het volksgezondheidbelang wordt voorkomen dat met dioxine vervuilde wolhandkrab in de
handel wordt gebracht. Om deze reden is artikel 54c, in de Visserijwet
opgenomen. Dit artikel biedt een rechtsbasis voor het treffen van
maatregelen ten aanzien van vissen waarvan wordt vermoed dat deze
stoffen hebben opgenomen die een ernstig gevaar voor de mens kunnen
opleveren.
Om het risico voor de Nederlandse consument in te schatten zal mijn
collega van VWS het Bureau risicobeoordeling en Onderzoeksprogrammering (BuRo) van de nieuwe VWA verzoeken een risicobeoordeling te
laten uitvoeren naar het risico van consumptie van wolhandkrab
gevangen in de met dioxine verontreinigde Nederlandse wateren.
De onderzoeksgegevens in het IMARES-rapport zijn gebaseerd op analyse
van de hele inhoud van het krabbenlijf. Hiervoor is gekozen juist omdat
deze inhoud vaak gegeten wordt. Daarnaast bevatten de poten en scharen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 16

16

van de wolhandkrab zeer weinig wit vlees waardoor dit moeilijk is te
analyseren. Het onderzoek in 2010 had een inventariserend karakter en er
is hiervoor op een beperkt aantal locaties bemonsterd. Dit jaar zal
uitgebreider onderzoek plaatsvinden naar de vervuiling in wolhandkrab,
zowel in de nu gesloten gebieden als daarbuiten. De resultaten van dit
onderzoek zullen naar verwachting begin 2012 beschikbaar zijn. Mochten
deze resultaten leiden tot een ander inzicht ten opzichte van het huidige,
wat ik overigens niet verwacht, dan zal ik dit meenemen in de jaarlijkse
evaluatie van het gesloten gebied.
Ik vind het van belang te benadrukken dat volgens de Europese Algemene
Levensmiddelen Wetgeving de producent primair verantwoordelijk is voor
de veiligheid van de door hem geleverde producten.
Door de leden van de SGP-fractie wordt gevraagd of het onderzoek naar
uitzet van jonge aal uit vervuilde gebieden naar schone gebieden
doorgaat en of hier ontheffing voor wordt verleend.
Subsidie is verleend aan een VIP-project, waarin onderzocht gaat worden
wat het effect is van het opgroeien van jonge aal uit vervuilde gebieden in
schoon water. Op verzoek van de aanvrager wordt het project op dit
moment nog op enkele punten aangepast. De verwachting is dat het
project op korte termijn van start gaat. Voor dit onderzoek wil ik ontheffing
verlenen om de noodzakelijke hoeveelheid jonge aal uit de gesloten
gebieden te halen. Wel blijf ik bij mijn standpunt dat het onderzoek onder
gecontroleerde omstandigheden moet plaatsvinden. Te denken valt aan
een kwekerij en/of een klein afgesloten schoon water. Mogelijke vervolgstappen zijn afhankelijk van de resultaten uit dit onderzoeksproject.
De leden van de fractie van de SGP vragen naar de stand van zaken met
betrekking tot de invulling van de compensatieregeling voor vissers in de
gesloten gebieden.
Hierover wordt u op korte termijn, vóór het AO van 29 juni, een aparte
brief toegezonden.
Beheervisserij
De leden van de PVV-fractie vragen of beheervisserij op de binnenwateren
leidt tot voedselarmer water met als gevolg dat de aalstand dunner wordt.
Tevens vraagt de PVV-fractie of een dergelijke visserij kan bijdragen aan
een verbeterde visstand voor sportvisserij en/of beroepsvisserij. De leden
van de CDA-fractie vragen naar de stand van zaken met betrekking tot de
afspraken met de Unie van Waterschappen over beheervisserij als
neergelegd in de brief van 18 april 2011 aan de Kamer.
Uitvoering van beheervisserij leidt niet tot een verandering in de
voedselrijkdom van wateren. De voedselrijkdom is afhankelijk van de
externe aanvoer van voedingsstoffen in combinatie met wat reeds aan
voedingsstoffen aanwezig is in het systeem. Beheervisserij kan wel leiden
tot een verschuiving in de vissamenstelling van een water; dit is ook het
doel van het uitvoeren van een beheervisserij. Een dergelijke verschuiving
in vissamenstelling kan leiden tot een verbeterde visstand.
De vraag of dit een gunstige invloed heeft voor sport- en beroepsvissers is
afhankelijk van wat in de beleving van genoemde doelgroepen een goede
visstand is. Zo kan voor de sportvisserij een eenzijdige vissamenstelling
met veel brasems aantrekkelijk zijn, maar ook een water waar als gevolg
van een beheervisserij een kleinere dichtheid aan brasems en een veel
grotere soortenrijkdom aanwezig is kan aantrekkelijk zijn. Invloed van
beheervisserij op de aalstand is niet te verwachten omdat deze met name

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 16

17

wordt bepaald door de hoeveelheid aal die vanuit zee naar de verschillende wateren intrekt.
Wat betreft de afspraken met de Unie van Waterschappen over beheervisserij, als neergelegd in de brief van 18 april 2011 aan de Kamer, kan
worden gemeld dat de Unie van Waterschappen overleg heeft georganiseerd met de betrokken waterschappen om de afgesproken lijn toe te
lichten en dat er op 30 juni een overleg is gepland met vertegenwoordigers van Sportvisserij Nederland.
Door de leden van de CDA-fractie wordt in het verlengde van de vragen
over beheervisserij en de KRW geïnformeerd of het niet noodzakelijk is de
sectororganisatie voor beroepsvissers te blijven ondersteunen voor de
vormgeving van visplannen in de VBC’s. Ook door de leden van de
SGP-fractie is de vraag neergelegd of de betreffende ondersteuning van
de Combinatie van Beroepsvissers niet moet worden gecontinueerd.
Voor de ondersteuning van het opstellen van visplannen in de VBC’s is in
de afgelopen drie jaar een aanzienlijke subsidie verstrekt aan zowel de
Combinatie van Beroepsvissers, als aan Sportvisserij Nederland. Deze
meerjarige subsidie was nadrukkelijk bedoeld als een aflopende
eenmalige investering om de sector in staat te stellen na deze periode
eigenstandig verder invulling te kunnen geven aan de visplannen.
Voortzetting van deze ondersteuning is derhalve niet aan de orde. Wel is
nog sprake van een subsidie aan de Combinatie voor Beroepsvissers, met
als doel de versterking van de sector beroepsbinnenvisserij, die nog
doorloopt. Tot slot ligt ook de vraag aan de sector nog op tafel om te
komen met een eigen toekomstvisie. Afhankelijk van de uitkomsten
hiervan kan ik mogelijk in ondersteunende zin een bijdrage leveren,
waarbij ik op voorhand wil benadrukken dat de mogelijkheden hiervoor
op dit moment beperkt zijn.
Garnalenvisserij
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren vragen op welke wijze
de vangstcapaciteit van de garnalenvisserij zal worden beperkt.
Begin april zijn afspraken gemaakt met de sector en natuur- en milieuorganisaties over de ontwikkeling van beheermaatregelen en een toekomstperspectief voor de garnalenvisserij. Ik heb dit traject ondersteund met
onderzoek en begeleiding.
Hoewel tot zeer recent ook vanuit de onderzoekswereld geen wetenschappelijke aanleiding werd gezien om te komen tot beheermaatregelen voor
de garnalenvisserij, is inmiddels geconcludeerd dat het toch wenselijk is
om te komen tot een beheer van de garnalenvisserij.
Samen met de sector wordt hieraan gewerkt, waarbij draagvlak van de
soort en het ecosysteem uitgangspunten zijn. Een dergelijke aanpak is
alleen effectief wanneer dit op Europees niveau worden geïmplementeerd. Tijdens een recent bilateraal overleg tussen Nederlandse en Duitse
overheden en vissers hebben alle partijen afgesproken hierbij samen te
werken. Gezien de internationale context is instelling van beheermaatregelen een traject dat meerdere jaren in beslag neemt. De geschetste
aanpak biedt ook een goede basis om het toekomstperspectief voor de
garnalenvisserij te versterken. De sector is zelf eerstverantwoordelijke
voor de uitwerking van dit spoor. Het Productschap Vis is hierbij nauw
betrokken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 16

18