Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

872
Vragen van het lid Vermeij (PvdA) aan de Staatssecretaris van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid over het bericht «Verschil renterisico pensioenfondsen
België en Nederland» (ingezonden 7 oktober 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Klijnsma (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 23 december 2016).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Verschil renterisico pensioenfondsen België
en Nederland»?1
Antwoord 1
Ja
Vraag 2, 3 en 4
In hoeverre kunt u zich vinden in het onderzoek van AON Hewitt waaruit blijkt
dat de verplichtingen in Nederland volatieler zijn dan de waarde van de
verplichtingen in België?
Hoe kijkt u naar de resultaten van het onderzoek waaruit blijkt dat een
wijziging van de rente van – 1 procent leidt tot een verhoging van de waarde
van de verplichtingen in Nederland met 20 procent terwijl in België eenzelfde
wijziging leidt tot een verhoging van 12,1 procent? En hoe kijkt u er naar dat
de effecten van een rentewijziging een extremere variatie kent in de
waardeverandering van de verplichtingen in Nederland dan in België? Hoe
kijkt u naar de effecten die een rentewijziging heeft op de dekkingsgraden van
pensioenfondsen in Nederland en België?
Welke voor- en nadelen kent het Belgische systeem waarbij op een bepaald
moment de rente niet meer bepalend is, aangezien de waarde van de
verplichtingen dan volledig bepaald wordt door het verwachte rendement? In
hoeverre zou dit systeem ervoor kunnen zorgen dat de rentegevoeligheid in
het Nederlandse systeem beperkt wordt?
Antwoord 2, 3 en 4
In algemene zin verschillen de prudentiële kaders van Nederland en België.
De verschillende kaders moeten daarom in den brede worden bezien en
kunnen niet op één element los vergeleken worden. Zo geldt dat voor het

1

ah-tk-20162017-872
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Pensioen Bestuur & Management, september 2016, jaargang 13, nummer 4, p. 38–39

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

prudentiële kader voor de langetermijnvoorziening in België een sponsorgarantie mee kan tellen in het bepalen van de hoogte van de buffer. Daarnaast
dient in België ook rekening te worden gehouden met de kortetermijnvoorziening die van belang is voor individuele waardeoverdracht. Voor Nederlandse
regelingen die in België worden uitgevoerd geldt hiervoor de rekenrente die
moet worden toegepast volgens het Nederlands wettelijk recht, namelijk
risicovrije rente zoals door DNB gepubliceerd. Een tekort op de kortetermijnvoorziening moet binnen een jaar worden aangevuld. Ten algemene geldt dat
de Belgische toezichthouder bij de uitvoering van Nederlandse regelingen
kijkt naar een gelijkwaardige bescherming van de deelnemer als wanneer de
regeling in Nederland zou worden uitgevoerd.
Er is in Nederland bewust voor gekozen om een sponsorgarantie van een
werkgever niet op te nemen in het ftk. De achterliggende reden hiervoor is
dat een onderneming failliet kan gaan, waardoor de sponsorgarantie geen
waarde meer heeft. Aan een sponsorgarantie zijn zodoende aanzienlijk risico’s
verbonden, omdat de afdekking van risico’s afhankelijk is van de solvabiliteit
van de werkgever die kan fluctueren in de tijd. In de Pensioenwet is daarom
vastgelegd dat de pensioenaanspraken geheel buiten de financiële werkingssfeer van (de solvabiliteit van) de werkgever worden gebracht. Een Nederlandse werkgever kan vrijwillig een garantie afgeven, maar een dergelijke
garantie heeft dus geen effect op de financiering van de pensioenaanspraken.
Elke lidstaat van de Europese Unie kiest voor een eigen invulling in dezen.
Het CPB heeft recent onderzoek gedaan naar de rentegevoeligheid van
pensioenstelsels in verschillende landen2. Uit het onderzoek van het CPB
blijkt dat in elk stelsel kapitaalgedekte pensioenen last hebben van de rente.
Ook in België staan de pensioenen onder druk. Werkgevers met een
DC-regeling in België moesten hun werknemers een rendement garanderen
van 3,75% op de werknemerspremie en 3,25% op de werkgeverspremie.
Sinds dit jaar geldt een rendement van minimaal 1,75%. De rentegevoeligheid
neemt volgens het CPB nauwelijks af bij gebruik van een andere rekenrente
in de uitkeringsovereenkomst, maar het risico op ongewenste herverdeling
neemt wel toe.
Vraag 5
In hoeverre bent u bekend met pensioenfondsen die naar België verhuisd zijn
vanwege het daar geldende toezichtskader? In hoeverre speelt de aantrekkelijkheid van het Nederlandse Financieel Toetsingskader (FTK) hier een rol bij?
Bent u van plan om te bestuderen welke mogelijkheden er zijn om ervoor te
zorgen dat het Nederlandse toezichtskader aantrekkelijk blijft zodat zo min
mogelijk pensioenfondsen naar het buitenland verhuizen?
Antwoord 5
Het kabinet heeft onderzoek laten uitvoeren naar grensoverschrijdende
dienstverlening van pensioenen. De resultaten van dit onderzoek, die u
gelijktijdig met de verzending van de antwoorden op deze Kamervragen van
mij ontvangt, laten zien dat de omvang hiervan zeer beperkt is en het hier
gaat om een zeer specifieke groep multinationals voor wie het onderbrengen
van verschillende pensioenregelingen in één land schaalvoordelen kan
opleveren. De verwachting is dat ook in de toekomst het uitvoeren van een
Nederlandse regeling in België geen grote vormen zal aannemen. Uit het
onderzoek is niet op te maken dat het puur op basis van de rekenrente
aantrekkelijk is om een Nederlandse regeling bij een Belgisch pensioenfonds
onder te brengen. Wel ervaren sommige werkgevers het Belgische kader op
het gebied van de governance als het gaat om de keuze voor bepaalde
bestuursmodellen en op het gebied van het meenemen van een sponsorgarantie in het prudentiële kader als meer flexibel. Bij de vormgeving hiervan
zijn in Nederland bewuste keuzes gemaakt waar het kabinet niet van af wil
wijken. Voor het kabinet blijft voorop staan dat de deelnemer voldoende
beschermd is bij de uitvoering van een Nederlandse regeling in een andere
lidstaat. Het is daarom van groot belang dat de deelnemer beter beschermd
wordt met de herziening van de IORP-richtlijn en het pas ingevoerde
instemmingsrecht van de Ondernemingsraad.

2

https://www.cpb.nl/sites/default/files/omnidownload/CPB-Policy-Brief-2016–12-Pensioen-enrentegevoeligheid.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2