Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 382

Aanpassing van de Advocatenwet, de Wet op de
rechtsbijstand en de Wet tarieven in burgerlijke
zaken in verband met de positie van de
advocatuur in de rechtsorde

Nr. 8

NOTA VAN WIJZIGING
Ontvangen 16 februari 2011
Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd:
A
Artikel I wordt als volgt gewijzigd:
1. In onderdeel F wordt in artikel 4, eerste lid, onderdeel c, en vijfde lid
«artikel 8, derde lid,» telkens vervangen door: artikel 8, achtste lid.
2. Onderdeel H komt te luiden:
H
Artikel 8 wordt als volgt gewijzigd:
1. Het tweede, vierde en vijfde lid worden vernummerd tot zevende,
twaalfde en dertiende lid.
2. Het eerste tot en met zesde lid komen te luiden:
1. Met het oog op het in het belang van een goede rechtsbedeling
vaststellen van de hoedanigheid van de advocaat verwerkt de secretaris
van de algemene raad op het tableau van iedere advocaat gegevens met
betrekking tot:
a. de naam;
b. de plaats en datum van geboorte;
c. de datum van beëdiging;
d. het adres waar de advocaat kantoor houdt, alsmede overige
contactgegevens en de naam van het kantoor;
e. voor zover van toepassing: de naam van de patroon, het adres waar
deze kantoor houdt, alsmede de naam van dat kantoor;
f. de raad van toezicht waartoe de advocaat behoort;
g. voor zover van toepassing: het lidmaatschap van specialisatieverenigingen, de rechtsgebieden waarop de advocaat gespecialiseerd is,

kst-32382-8
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 382, nr. 8

1

alsmede de aanduiding dat het een advocaat betreft als bedoeld in artikel
16h;
h. beslissingen op grond van artikel 48, eerste lid;
i. beslissingen op grond van artikel 48, derde lid;
j. beslissingen op grond van artikel 48a, eerste lid, en artikel 48b, met
vermelding van de gestelde bijzondere voorwaarden; en
k. beslissingen op grond van artikel 60ab, eerste lid, en artikel 60b,
eerste lid, voor zover van toepassing met vermelding van de getroffen
voorziening.
2. In geval van de in het eerste lid, onder h tot en met k, bedoelde
gegevens worden op het tableau tevens de gronden van de beslissing
verwerkt.
3. De advocaat waarop de gegevens betrekking hebben, de leden van de
algemene raad, de secretaris van de algemene raad, de leden van een
raad van toezicht, alsmede de griffiers, voorzitters, plaatsvervangend
voorzitters, leden en plaatsvervangende leden van een raad van discipline
en het hof van discipline hebben kosteloos inzage in de op grond van het
eerste lid op het tableau verwerkte gegevens.
4. Een ieder heeft kosteloos inzage in de op het tableau verwerkte
gegevens, bedoeld in:
a. het eerste lid, onder a, c tot en met g en i;
b. het eerste lid, onder h, voor zover het betreft een onherroepelijke
beslissing tot het onvoorwaardelijk opleggen van een maatregel als
bedoeld in artikel 48, tweede lid, onder c en d;
c. het eerste lid, onder j, voor zover het betreft een onherroepelijke
beslissing met betrekking tot een maatregel als bedoeld in artikel 48,
tweede lid, onder c en d;
d. het eerste lid, onder k, voor zover het betreft een onherroepelijke
beslissing met betrekking tot een schorsing of het treffen van een
voorziening en voor zolang de opgelegde schorsing of getroffen
voorziening van kracht is.
5. De gegevens, bedoeld in het vierde lid, onder b en c, voor zover deze
betrekking hebben op het opleggen van de maatregel van schorsing in de
uitoefening van de praktijk, kunnen door anderen dan de in het derde lid
bedoelde personen en instanties niet worden ingezien, indien tien jaren
zijn verstreken na het onherroepelijk worden van de beslissing waarop de
gegevens betrekking hebben. De raad van discipline of het hof van
discipline kan bij zijn beslissing bepalen dat de in de eerste volzin
bedoelde termijn wordt verkort, met dien verstande dat de termijn niet
korter kan zijn dan de duur van de schorsing.
6. De secretaris van de algemene raad maakt schriftelijk een lijst
openbaar van gegevens over advocaten ten aanzien van wie in een
beslissing tot het onvoorwaardelijk opleggen van een maatregel als
bedoeld in artikel 48, tweede lid, onder c en d, onherroepelijk is
geworden. In deze lijst worden opgenomen:
a. de naam van de advocaat en het advocatenkantoor waar de advocaat
werkzaam is;
b. de plaats waar de advocaat kantoor houdt;
c. de vermelding van de raad van toezicht waartoe de advocaat behoort;
d. de maatregel die aan de advocaat is opgelegd, voor zover van
toepassing met vermelding van de duur van de maatregel; en
e. de datum van de beslissing waarbij de maatregel is opgelegd
alsmede de datum waarop de maatregel ingaat.
3. Het achtste tot en met elfde lid komen te luiden:
8. Van het tableau worden eveneens geschrapt zij die, hetzij onafgebroken, hetzij met onderbrekingen, gedurende een tijdvak van drie jaar
voorwaardelijk als advocaat ingeschreven hebben gestaan:
a. zonder dat het bewijs kan worden overgelegd dat met gunstig gevolg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 382, nr. 8

2

de in artikel 9b bedoelde stage is voltooid; of
b. zonder dat het bewijs kan worden overgelegd dat met gunstig gevolg
het in artikel 9c bedoelde examen is afgelegd.
9. Indien het in het achtste lid bedoelde tijdvak is onderbroken en de in
het achtste lid, onder a en b, bedoelde bewijzen niet kunnen worden
overgelegd, kan betrokkene verzoeken om opnieuw gedurende een tijdvak
van drie jaar voorwaardelijk als advocaat te worden ingeschreven. Dit
verzoek kan worden ingediend na verloop van een door de algemene raad
nader te bepalen termijn na onderbreking van het tijdvak.
10. Voor voorwaardelijk ingeschreven advocaten die in deeltijd
werkzaam zijn, wordt het in het achtste lid bedoelde tijdvak naar evenredigheid verlengd, met dien verstande dat deze verlenging niet meer dan
drie jaar kan bedragen. Indien de raad van toezicht op grond van artikel
9b, tweede lid, de stage heeft verlengd, wordt het in het achtste lid
bedoelde tijdvak verlengd met de in de beslissing opgenomen termijn,
met dien verstande dat deze verlenging niet meer dan drie jaar kan
bedragen.
11. De in het achtste lid bedoelde schrapping geschiedt na kennisgeving
door de algemene raad met ingang van een tijdstip dat ten minste twee
maanden en ten hoogste zes maanden na de datum van kennisgeving
gelegen is. Van de kennisgeving wordt gelijktijdig mededeling gedaan aan
de betrokken advocaat, diens patroon, de raad van toezicht in het
arrondissement waar de advocaat kantoor houdt en aan het openbaar
ministerie.
4. Na het dertiende lid (nieuw) wordt een lid toegevoegd, luidende:
14. Het eerste lid, aanhef en onder a, b, d, en f tot en met k, tweede tot
en met zevende lid en dertiende lid, zijn van overeenkomstige toepassing
op advocaten die hun werkzaamheden uitoefenen onder hun oorspronkelijke beroepstitel als bedoeld in artikel 16h, met dien verstande dat:
– in het eerste lid, onderdeel h, in plaats van «artikel 48, eerste lid,»
wordt gelezen: artikel 48, eerste lid, en artikel 60aa, tweede lid; en
– in het vierde lid, onderdelen b en c, en zesde lid, in plaats van «artikel
48, tweede lid, onder c en d» telkens wordt gelezen: artikel 48, tweede lid,
onder d, en artikel 60aa, tweede lid.
3. Na onderdeel I wordt een onderdeel ingevoegd, luidende:
Ia
Artikel 9a komt te luiden:
Artikel 9a
Tot het voeren van de titel van advocaat is uitsluitend gerechtigd
degene die als advocaat is ingeschreven op grond van artikel 1, eerste lid,
of 2a, eerste lid.
4. Onderdeel J komt te luiden:
J
In artikel 9aa, tweede lid, wordt «artikel 8, vierde en vijfde lid»
vervangen door: artikel 8, twaalfde en dertiende lid.
5. Na onderdeel K wordt een onderdeel ingevoegd, luidende:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 382, nr. 8

3

Ka
In de artikelen 9d, eerste lid, 9i en 46b, tweede en achtste lid, wordt
«Onze Minister van Justitie» telkens vervangen door: Onze Minister van
Veiligheid en Justitie.
6. Na onderdeel N worden twee onderdelen ingevoegd, luidende:
Na
Artikel 16h wordt als volgt gewijzigd:
1. In het eerste lid wordt «bij de raad van toezicht in het arrondissement
waarin hij kantoor houdt» vervangen door: op het tableau van de
Nederlandse orde van advocaten.
2. In het tweede en derde lid wordt «De raad van toezicht» telkens
vervangen door: De secretaris van de algemene raad.
3. Het vierde lid vervalt.
Nb
In artikel 16i, tweede lid, wordt «bij de raad van toezicht» vervangen
door: op het tableau.
7. In onderdeel T wordt in artikel 28a, tweede en derde lid, en in artikel
28b, eerste en derde lid, «Onze Minister van Justitie» telkens vervangen
door: Onze Minister van Veiligheid en Justitie.
8. Onderdeel DD komt te luiden:
DD
Artikel 46c, vierde lid, wordt als volgt gewijzigd:
1. De tekst «de raad van discipline» wordt vervangen door: het hof van
discipline.
2. De tekst «in zijn ressort» vervalt.
3. Aan het slot wordt toegevoegd: Na onderzoek en afhandeling brengt
de deken de klacht ter kennis van de raad van discipline in het ressort
waartoe hij behoort.
9. Na onderdeel FF worden twee onderdelen ingevoegd, luidende:
FFa
In het eerste lid van artikel 48a vervalt: ten aanzien van de openbaarmaking daarvan en.
FFb
In artikel 50, eerste lid, onderdeel e, en artikel 58, onderdeel f, wordt
«een raad voor rechtsbijstand» telkens vervangen door: «de raad voor
rechtsbijstand» en wordt «de voorzitter van de desbetreffende raad voor
rechtsbijstand» telkens vervangen door: het bestuur van de raad voor
rechtsbijstand.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 382, nr. 8

4

10. Na onderdeel GG wordt een onderdeel ingevoegd, luidende:
GGa
Artikel 60aa wordt als volgt gewijzigd:
1. Het tweede lid komt te luiden:
2. In afwijking van artikel 48, tweede lid, onderdeel c, kan als maatregel
worden opgelegd de schorsing gedurende ten hoogste één jaar in de
bevoegdheid om in Nederland de in artikel 16h bedoelde werkzaamheden
uit te oefenen.
3. In het derde lid wordt «maatregelen» vervangen door: maatregel.
4. In het vijfde lid wordt «De raad van toezicht» telkens vervangen door:
De secretaris van de algemene raad.
5. In het zesde lid wordt «waarbij deze advocaat zich heeft laten
inschrijven» vervangen door: in het arrondissement waar deze advocaat
kantoor houdt.
11. Onderdeel HH komt te luiden:
HH
Artikel 60b wordt als volgt gewijzigd:
1. In het derde lid wordt «een raad voor rechtsbijstand, aan de voorzitter
van de desbetreffende raad voor rechtsbijstand» vervangen door: de raad
voor rechtsbijstand, aan het bestuur van de raad.
2. Het vierde lid wordt als volgt gewijzigd:
a. In de vijfde volzin wordt «de voorzitter van de raad van rechtsbijstand» vervangen door: het bestuur van de raad voor rechtsbijstand.
b. In de zesde volzin vervalt na de zinsnede «de secretaris van de
algemene raad»: ontvangt.
B
Artikel II komt te luiden:
ARTIKEL II
De Wet op de rechtsbijstand wordt als volgt gewijzigd:
1. In artikel 1, eerste lid, wordt «Onze Minister van Justitie» vervangen
door «Onze Minister van Veiligheid en Justitie».
2. In artikel 17, tweede lid, onderdeel c, wordt «artikel 60aa, tweede lid,
onder a tot en met c» vervangen door: artikel 60aa, tweede lid.
3. De laatste volzin van artikel 38, vierde lid, vervalt.
C
Na artikel V wordt een artikel ingevoegd, luidende:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 382, nr. 8

5

ARTIKEL Va
Indien het bij koninklijke boodschap van 14 december 2004 ingediende
voorstel van wet tot wijziging van de Wet rechtspositie rechterlijke
ambtenaren in verband met enkele aanvullingen op de regeling inzake de
nevenbetrekkingen van rechterlijke ambtenaren en rechterlijke ambtenaren in opleiding gedurende de binnenstage (29 937) tot wet is verheven
of wordt verheven en in werking is getreden of in werking treedt, wordt in
artikel 44, tweede lid, van de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren
«waarbij hij als advocaat is ingeschreven onderscheidenlijk als raadsheerplaatsvervanger in het gerechtshof tot het rechtsgebied waarvan de
rechtbank behoort waarbij hij is ingeschreven» vervangen door: van het
arrondissement waarin hij kantoor houdt onderscheidenlijk als raadsheerplaatsvervanger in het gerechtshof tot het rechtsgebied waarvan het
arrondissement behoort waarin hij kantoor houdt.
D
De aanduiding van de ondertekenaar van het wetsvoorstel komt te
luiden: De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie.
Toelichting
ALGEMEEN
Aanleiding
Met deze nota van wijziging worden enkele aanvullende wijzigingen
doorgevoerd in de Advocatenwet die zijn aangekondigd in de nota naar
aanleiding van het verslag bij het onderhavige wetsvoorstel. Het betreft
hierbij een regeling voor de openbaarmaking van bepaalde gegevens van
advocaten – in het bijzonder gegevens over aan advocaten opgelegde
tuchtrechtelijke maatregelen – alsmede wijziging van de bepaling over de
bevoegdheid tot het voeren van de titel «advocaat». Van de gelegenheid is
tevens gebruik gemaakt om op de daarvoor in aanmerking komende
plaatsen in zowel het wetsvoorstel als in de Advocatenwet de aanduiding
«Minister van Justitie» te vervangen door «Minister van Veiligheid en
Justitie». Voorts zijn enkele andere verbeteringen aangebracht.
Advisering door College bescherming persoonsgegevens
Aangezien de in deze nota van wijziging opgenomen regeling mede ziet
op de verwerking van persoonsgegevens, is advies gevraagd aan het
College bescherming persoonsgegevens (Cbp). Het Cbp adviseerde om in
de regeling over de registratie en inzage van tuchtrechtelijke maatregelen
een begrenzing in de tijd op te nemen. Voorts adviseerde het Cbp om de
registratie van en inzage in gegevens over de geboorteplaats en –datum
van advocaten nader te onderbouwen of achterwege te laten. Deze
adviezen van het Cbp zijn in die zin overgenomen, dat beperkingen zijn
aangebracht op de mogelijkheid tot inzage in de bedoelde gegevens door
anderen dan personen en instanties die betrokken zijn bij het toezicht op
en het tuchtrecht voor advocaten. In de toelichting op de onderdelen
wordt hierop nader ingegaan.
Inwerkingtreding
In artikel VII van het wetsvoorstel wordt voorzien in een inwerkingtreding op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip, dat voor de
verschillende artikelen en onderdelen daarvan verschillend kan worden
vastgesteld. Dit biedt de mogelijkheid om bij de inwerkingtreding van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 382, nr. 8

6

in deze nota van wijziging opgenomen regeling, die betrekking heeft op
de registratie en openbaarmaking van gegevens rekening te houden met
de noodzakelijke technische aanpassingen die de Nederlandse orde van
advocaten (NOvA) dient door te voeren. Voor de goede orde zij opgemerkt
dat de regeling geen opdracht aan de NOvA inhoudt om alsnog gegevens
te registreren van tuchtrechtelijke maatregelen die reeds vóór de
inwerkingtreding van de wetswijziging zijn opgelegd. Een dergelijke
verplichting zou tot onredelijke uitvoeringslasten leiden en overigens ook
vanuit een oogpunt van rechtszekerheid niet de voorkeur verdienen.
ONDERDELEN
Wijziging onderdelen F en H (artikelen 4 en 8 Advocatenwet)
Openbaarmaking van gegevens
Binnen de advocatuur bestaat al langere tijd de wens om bepaalde
gegevens over aan advocaten opgelegde tuchtrechtelijke maatregelen
(systematisch) openbaar te maken. Daarbij wordt in het bijzonder van
belang geacht dat (potentiële) cliënten kennis moeten kunnen nemen van
aan advocaten opgelegde schorsingen en schrappingen. Hiermee wordt
bijgedragen aan de transparantie en integriteit van het beroep. De kennis
hierover kan cliënten helpen bij het maken van een zorgvuldige keuze
voor een advocaat. Met openbaarmaking wordt dan ook tevens een
consumentenbelang gediend. Van openbare toegankelijkheid van
informatie over antecedenten gaat een zuiverende werking uit. De
bestaande wettelijke mogelijkheden tot het openbaar maken van
gegevens van tuchtrechtelijk veroordeelde advocaten volstaan daartoe
niet. Op grond van het huidige artikel 48, derde lid, van de Advocatenwet
heeft de raad van discipline de mogelijkheid om te besluiten tot openbaarmaking van bepaalde maatregelen, indien enig door artikel 46 beschermd
belang dit rechtvaardigt. Van deze mogelijkheid wordt in de praktijk
slechts in uitzonderlijke gevallen gebruik gemaakt. De reden daartoe lijkt
te zijn dat het besluit tot openbaarmaking wordt gezien als een verzwaring
van een opgelegde sanctie. Gelet op de belangen die gediend zijn met het
systematisch openbaar maken van bepaalde maatregelen is het wenselijk
om in de Advocatenwet een bepaling op te nemen die het publiek (in het
bijzonder cliënten van advocaten) in staat stelt kennis te nemen van
bepaalde tuchtrechtelijke antecedenten. Daarin voorzien de voorgestelde
nieuwe eerste zes leden van artikel 8. Het geheel draagt bij aan de
kwaliteit van de advocatuur, die mede in het licht van de in de Advocatenwet neer te leggen kernwaarden voor de advocatuur structureel
aandacht verdient.
Gedifferentieerd openbaarmakingsregime
Met de wijziging van artikel 8 wordt voorzien in een gedifferentieerd
openbaarmakingregime. Hiermee wordt bereikt dat de openbaarmaking
van persoonsgegevens van advocaten niet verder gaat dan noodzakelijk is
voor de bescherming van de belangen van derden en een zuiverende
werking binnen de beroepsgroep. De regeling wordt neergelegd in artikel
8 omdat in dat artikel al bepalingen zijn neergelegd over het verwerken en
raadplegen van informatie op het tableau. In de aanhef van het nieuwe
eerste lid is, mede met het oog op artikel 7 van de Wet bescherming
persoonsgegevens (Wbp), de doelomschrijving van de gegevensverwerking op het tableau opgenomen: het in het belang van een goede
rechtsbedeling vaststellen van de hoedanigheid van de advocaat. Voorts
is in dit verband van belang artikel 8, onderdeel e, Wbp: de gegevensverwerking is noodzakelijk voor de goede vervulling van een publiekrechtelijke taak door het bestuursorgaan (in casu de NOvA) waaraan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 382, nr. 8

7

gegevens worden verstrekt. Kenbaarheid van de hoedanigheid van de
advocaat is onder meer relevant voor de cliënten van advocaten (rechtzoekenden). Zij moeten zich een realistisch beeld kunnen vormen van de
kwaliteit en integriteit van de advocaat waarmee zij in zee willen gaan.
Bovendien moet een cliënt op ieder moment kunnen nagaan of zijn
raadsman (nog altijd) bevoegd is als advocaat op te treden. Gelet op de
positie die de advocaat inneemt binnen de rechtsbedeling, is ook
vertrouwen in de advocatuur van belang voor een goede werking van de
rechtsbedeling. Voor dat vertrouwen is vereist dat het publiek middels
openbaarheid van relevante gegevens kan zien op welke wijze wordt
gewaakt over de kwaliteit en integriteit van de advocatuur. Het openbaar
maken van gegevens over tuchtrechtelijke uitspraken heeft tevens een
zuiverende werking binnen de beroepsgroep. Hiermee kan worden
voorkomen dat andere beroepsgenoten beroepsregels overtreden. Het
houdt hen waakzaam. Om voornoemde redenen moet een ieder inzage
kunnen hebben in gegevens omtrent bepaalde opgelegde tuchtrechtelijke
maatregelen. Daarnaast moeten instanties, zoals de tuchtrechtelijke
colleges en de lokale dekens, inzage kunnen hebben in informatie over
alle aan advocaten opgelegde tuchtrechtelijke maatregelen, alsmede
andere informatie over tuchtrechtelijke procedures die tegen advocaten
zijn gevoerd.
Het eerste lid bepaalt welke informatie door de secretaris van de
algemene raad wordt verwerkt op het tableau. Naast informatie over de
beëdiging, de persoon en het kantoor van de advocaat, gaat het hierbij
met name om gegevens over tuchtrechtelijke beslissingen (onderdeel h)
en spoedshalve opgelegde schorsingen of getroffen voorzieningen
(onderdeel k). Ook voorwaardelijk opgelegde maatregelen moeten op het
tableau worden aangetekend (onderdeel j).
Het nieuwe derde en vierde lid van artikel 8 bepalen vervolgens welke
informatie voor wie openbaar is. Met het oog op het uitoefenen van
effectief toezicht op de advocatuur en effectief tuchtrecht, hebben op
grond van het derde lid onder meer de raden van toezicht (waaronder de
dekens) en de tuchtrechters inzage in alle gegevens als bedoeld in het
eerste lid. Dit betekent onder meer dat zij ook kennis kunnen nemen van
aan advocaten opgelegde maatregelen waartegen nog rechtsmiddelen
ingezet kunnen worden. Ook kunnen zij hierdoor inzicht verkrijgen in
bijvoorbeeld tuchtrechtelijke uitspraken waarbij een ingediende klacht
ongegrond of niet-ontvankelijk is verklaard. De in het derde lid bedoelde
personen en instanties moeten over al deze gegevens kunnen beschikken
om een volledig beeld te kunnen verkrijgen van de kwaliteit en integriteit
van een advocaat. Mede op basis daarvan kunnen zij onder meer
beoordelen welke strafmaat passend is. Het kan in dat verband voor hen
tevens van belang zijn om te weten of aan een advocaat in het verleden
de sancties van waarschuwing en berisping zijn opgelegd of dat aan hen
voorwaardelijk maatregelen zijn opgelegd. Ook wetenschap over
bijvoorbeeld ongegronde of niet-ontvankelijke klachten kan hierbij van
belang zijn. In de praktijk blijkt dat het voor bijvoorbeeld dekens van
belang is om met dergelijke gegevens rekening te kunnen houden bij de
latere beoordeling van nieuwe feiten of omstandigheden. Indien immers
met een zekere regelmaat klachten over een advocaat zijn ingediend, kan
dat blijk geven van een gedragspatroon waarbij twijfels opkomen over de
integriteit en de kwaliteit van een advocaat. Datzelfde geldt evenzeer in
zaken waarin een klacht is ingetrokken omdat op enig moment overeenstemming is bereikt tussen klager en beklaagde.
Beperkingen in de inzage
Hierboven is al opgemerkt dat het voor cliënten van advocaten met
name relevant is dat zij zich een beeld kunnen vormen van de kwaliteit en
integriteit van een advocaat, en of iemand (nog altijd) bevoegd is om als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 382, nr. 8

8

advocaat op te treden. Daar staat tegenover dat het bekend worden (en
blijven) van een eenmaal opgelegde maatregel of voorziening disproportionele consequenties kan hebben voor een advocaat. Een waarschuwing
duidt er bijvoorbeeld op dat een advocaat onzorgvuldig is geweest bij het
naleven van zijn beroepsregels, maar wordt doorgaans alleen in geval van
relatief lichte overtredingen opgelegd. Wanneer zo’n maatregel tot in
lengte van jaren aan een advocaat blijft kleven (en voor een ieder kenbaar
blijft), kan een geringe misstap in het verleden de advocaat lange tijd
blijven achtervolgen, ook als hij zijn taakuitoefening sindsdien geheel op
orde heeft. Voor het in de hoedanigheid van advocaat mogen optreden
maakt het opleggen van een waarschuwing of berisping bovendien niets
uit. Hij blijft immers bevoegd om als advocaat op te treden. Het openbaar
maken voor een ieder van deze lichtere maatregelen zou daarom
disproportioneel zijn. Om deze reden wordt de kenbaarheid van
opgelegde maatregelen voor ieder ander dan de in het derde lid bedoelde
personen en instanties beperkt tot onherroepelijk opgelegde schorsingen
en schrappingen (vierde lid, onderdeel b).
Persoonsinformatie over de advocaat is in beginsel openbaar voor een
ieder, voor zover deze informatie redelijkerwijs relevant kan zijn voor de
identificatie van de advocaat, om kennis te kunnen nemen van zijn
bevoegdheid tot optreden als advocaat, of om de integriteit en kwaliteit
van de betrokken advocaat te kunnen vaststellen. Voor de gemiddelde
cliënt van een advocaat zal het daartoe niet noodzakelijk zijn om kennis te
kunnen nemen van de geboortedatum en geboorteplaats van de advocaat
(artikel 8, eerste lid, onderdeel b). Dit kan anders liggen voor een deken of
een tuchtrechtelijke instantie die met grote zekerheid de identiteit van de
betrokken advocaat moet kunnen vaststellen. Zij moeten daarom wel
inzage hebben in die specifieke gegevens.
Met het oog op de kenbaarheid van de hoedanigheid en bevoegdheden
van de advocaat moeten ook spoedshalve opgelegde schorsingen of
(voorlopige) voorzieningen als bedoeld in de artikelen 60ab en 60b voor
een ieder raadpleegbaar zijn voor zolang deze van kracht zijn (vierde lid,
onderdeel d). Wanneer zulke spoedshalve opgelegde beslissingen niet
meer van kracht zijn, is ofwel de advocaat weer geheel bevoegd om als
zodanig op te treden, ofwel de advocaat in het kader van een gewone
tuchtrechtelijke procedure geschorst of geschrapt. Is de advocaat weer
geheel bevoegd om als zodanig op te treden, dan weegt het belang van
een cliënt om kennis te kunnen nemen van een eerder spoedshalve
opgelegde schorsing of voorziening niet op tegen de belangen van de
advocaat om zijn praktijk onbesproken te kunnen voortzetten.
Beperkte inzagetermijn
Voor zover het betreft inzage in gegevens over opgelegde schorsingen,
geldt op grond van het nieuwe vijfde lid van artikel 8 ten aanzien van
bepaalde groepen een beperking in de tijd. Voor anderen dan de in het
derde lid bedoelde personen en instanties, dat wil zeggen voor de
gemiddelde rechtzoekende, zijn gegevens omtrent schorsingen slechts
gedurende bepaalde termijn raadpleegbaar. Deze termijn bedraagt in
beginsel tien jaar, waarmee zoveel mogelijk wordt aangesloten bij de
termijnen bedoeld in artikel 36, vijfde lid, van de Wet op de accountantsadministratieconsulenten en artikel 55, vierde lid, van de Wet op de
registeraccountants. De tuchtrechter kan bij zijn beslissing tot het
opleggen van deze maatregel bepalen dat deze termijn wordt verkort.
Deze verkorte termijn kan niet korter zijn dan de duur van de schorsing.
Hierdoor kan de tuchtrechter in de praktijk rekening houden met gerechtvaardigde belangen van de advocaat bij het niet langer bekend zijn van de
informatie. In de praktijk komt het voor dat een advocaat voor een kortere
termijn wordt geschorst (bijvoorbeeld een week). Het kan voor hem, in
verhouding tot de duur van de schorsing, zeer belastend zijn wanneer ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 382, nr. 8

9

relatief korte schorsingen gedurende de volle tien jaar zichtbaar blijven
voor een ieder. De beperking van de termijn voor inzage in opgelegde
schorsingen geldt niet voor de in het derde lid bedoelde personen en
instanties, gelet op hun rol bij het toezicht op en tuchtrecht voor
advocaten. Ook gedragingen van langere tijd terug dan tien jaar kunnen
noodzakelijk zijn om een algemeen beeld te krijgen van de integriteit en
kwaliteit van een advocaat.
Opgelegde schrappingen van het tableau blijven echter voor een ieder
inzichtelijk, ook na verloop van tien jaar. Voorstelbaar is immers dat een
eenmaal geschrapte advocaat zich als oud-advocaat afficheert, om het
vertrouwen van het publiek te winnen in andere zaken, en daarbij de
reden voor het beëindigen van het beroep verzwijgt. Op voorhand is niet
uit te sluiten dat een geschrapte advocaat dit gebruikt om een invloedrijke
positie te verwerven. Hierdoor kan het vertrouwen in de advocatuur
ernstig worden geschaad. Om deze reden dient de mogelijkheid te
bestaan om over langere tijd te kunnen nagaan of betrokkene op enig
moment van het tableau is geschrapt.
Actieve openbaarmaking
Het in het vierde en vijfde lid geregelde systeem van openbaarmaking
gaat uit van de situatie dat bijvoorbeeld rechtzoekenden informatie
opvragen over advocaten waarmee zij in zee willen gaan. Dat laat onverlet
dat daarnaast een actievere vorm van openbaarmaking wenselijk is. Van
een rechtzoekende die al gebruik maakt van de diensten van een advocaat
kan niet verwacht worden dat hij periodiek informatie opvraagt om te zien
of tegen betrokkene ondertussen maatregelen zijn opgelegd en of deze
nog bevoegd is om als advocaat op te treden. Om die reden is het
wenselijk dat de NOvA actief gegevens openbaar maakt omtrent
advocaten aan wie onherroepelijk een schorsing is opgelegd of die van
het tableau geschrapt zijn. Hierop ziet het nieuwe zesde lid van artikel 8.
Naast bescherming van cliënten die al een advocaat hebben, is de
preventieve werking van actieve openbaarmaking van belang. Met actieve
openbaarmaking wordt aan de samenleving als geheel en aan beroepsgenoten in het bijzonder een krachtig signaal gegeven dat naleving van
(beroeps)normen actief wordt gehandhaafd. Het verschaft transparantie in
de werking van het tuchtrecht, waarmee het maatschappelijk vertrouwen
in de advocatuur is gediend. De genoemde publicatie door de secretaris
van de algemene raad heeft uitsluitend een informatief karakter, waaraan
cliënten van advocaten geen rechten kunnen ontlenen. Het ontslaat een
advocaat bovendien niet van zijn, uit de algemene beroepsnormen
voortvloeiende, verplichting om cliënten tijdig te informeren omtrent zijn
bevoegdheid of beperkingen om als advocaat op te kunnen treden. De
wijze van publicatie is, uitgezonderd het vereiste van schriftelijkheid (dat
ook of uitsluitend elektronische publicatie kan omvatten), vormvrij en
wordt aan de advocatuur overgelaten. Denkbaar is bijvoorbeeld dat op de
website van de NOvA een actuele lijst wordt bijgehouden van geschorste
en geschrapte advocaten. Ook kan de NOvA in een periodieke uitgave een
lijst publiceren van de in de voorafgaande periode geschrapte of
geschorste advocaten.
Met het in artikel 8 neergelegde openbaarmakingregime wordt zoveel
mogelijk aansluiting gezocht bij het systeem van artikel 5 Wna, zoals dat
komt te luiden na de invoering van het wetsvoorstel tot Wijziging van de
Wet op het notarisambt naar aanleiding van de evaluatie van die wet,
alsmede regeling van enkele andere onderwerpen in die wet en wijziging
van de Wet op het centraal testamentenregister (Kamerstukken 32 250).
Het tableau is op grond van artikel 8 van de Advocatenwet een bij wet
ingesteld, gedeeltelijk openbaar register. Op grond van artikel 40, vierde
lid, Wbp bestaat geen recht van verzet tegen verwerking van gegevens in
dit register.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 382, nr. 8

10

Met het nieuwe veertiende lid van artikel 8 wordt bereikt dat ook
buitenlandse advocaten, die in Nederland werkzaam willen zijn onder hun
oorspronkelijke beroepstitel (artikel 16h-advocaten), op het tableau
worden ingeschreven en dat bepaalde gegevens over deze advocaten
bekend worden. Voor wat betreft de openbaarmaking van gegevens
omtrent opgelegde schorsingen en schrappingen geldt voor deze
advocaten in principe het zelfde regime als voor advocaten die overeenkomstig artikel 1 ingeschreven worden op het tableau. De artikelen 16h,
16i en 60aa van de Advocatenwet en artikel 17 van de Wet op de
rechtsbijstand worden dienovereenkomstig aangepast. Volledigheidshalve
zij opgemerkt dat een advocaat die door een in Nederland gevestigd
internationaal tribunaal wordt toegelaten of aangewezen en als zodanig
werkzaamheden verricht, niet zonder meer binnen de Nederlandse
rechtssfeer treedt. Een dergelijke advocaat kan daarom evenmin worden
aangemerkt als een bezoekende advocaat in de zin van de Advocatenwet.
Elektronische raadpleging
Het in het gewijzigde artikel 8 voorgestelde systeem laat de
mogelijkheid van elektronische raadpleging open. Denkbaar is dat de
NOvA voor een ieder de mogelijkheid openstelt om via een website het
tableau te raadplegen en daarbij op naam van een advocaat diens
tuchtrechtelijke antecedenten te raadplegen. Op grond van het tweede lid
zal niet kunnen worden volstaan met de vermelding dat aan een advocaat
een maatregel is opgelegd. Tevens zal aangegeven moeten worden wat
de gronden waren om deze maatregel op te leggen. Dit kan bijvoorbeeld
door, in geval van elektronische raadpleging, de mogelijkheid te bieden
om via een link kennis te nemen van de tuchtrechtelijke uitspraak
waarmee de maatregel is opgelegd. Zodoende kan een cliënt nagaan of
de gewraakte gedraging op grond waarvan de maatregel is opgelegd wat
hem betreft een bezwaar oplevert voor het inhuren van de betrokken
advocaat.
Nieuw onderdeel Ia (nieuw artikel 9a Advocatenwet)
Artikel 9a wordt opnieuw geformuleerd om te bereiken dat tot het
voeren van de titel van advocaat in beginsel uitsluitend diegenen bevoegd
zijn die in Nederland op grond van artikel 1, eerste lid, of artikel 2a, eerste
lid, als advocaat zijn ingeschreven. In de praktijk is gebleken dat in
Nederland personen werkzaam zijn onder de titel «advocaat», die een
verwante titel hebben behaald in het buitenland. Bij rechtzoekenden zou
ten onrechte de indruk kunnen ontstaan dat zij te maken hebben met
personen die zich in Nederland hebben gekwalificeerd als advocaat. Het
nieuwe artikel 9a beoogt dit te voorkomen. Buitenlandse advocaten die op
grond van paragraaf 2a of 2b van de Advocatenwet bevoegd zijn om in
Nederland beroepswerkzaamheden te verrichten, zijn gerechtigd om
daarbij hun oorspronkelijke beroepstitel te voeren. Zij moeten in dat geval
daarbij tevens de beroepsorganisatie vermelden waartoe zij behoren of
het gerecht waarbij zij overeenkomstig de wettelijke regeling van het land
van herkomst zijn toegelaten (artikel 16c en artikel 16i, tweede lid,
Advocatenwet). Zodoende kan geen verwarring ontstaan over de
herkomst van de betrokken advocaat. In het geval van Belgische
(Vlaamse) advocaten betekent dit dat zij onder de benaming «advocaat»
werkzaam mogen zijn, doch telkens met vermelding van de Belgische
beroepsorganisatie waartoe hij behoort of het Belgisch gerecht waarbij zij
zijn toegelaten. Het zonder daartoe gerechtigd te zijn dragen van de titel
van advocaat is strafbaar gesteld op grond van artikel 435, onder 3°, van
het Wetboek van Strafrecht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 382, nr. 8

11

Wijziging onderdeel DD (artikel 46c, vierde lid, Advocatenwet)
Op dit moment kan het onderzoek van een klacht tegen een deken
alleen worden opgedragen aan een andere deken in het zelfde ressort.
Met de wijziging van onderdeel DD wordt het mogelijk om klachten te
laten onderzoeken en af te handelen door een deken van een orde in een
ander ressort. Hierdoor wordt het bijvoorbeeld mogelijk om klachten
tegen de deken van de orde Den Haag te laten onderzoeken door de deken
van de orde Amsterdam. Hiermee kan de objectieve behandeling van een
klacht worden gediend. Klachten tegen een deken worden ingediend door
of doorgeleid naar het hof van discipline, die vervolgens een andere
deken belast met het onderzoeken en afhandelen van de klacht. Deze
deken kan de klacht vervolgens voorleggen aan de raad van discipline in
zijn ressort. Bij het aanwijzen van de deken die de klacht moet onderzoeken, zal het hof van discipline ermee rekening houden dat, indien de
klacht uiteindelijk wordt voorgelegd aan de tuchtrechter, deze in eerste
aanleg zal worden beoordeeld door een raad van discipline in een ander
ressort dan het ressort waartoe de beklaagde deken behoort.
Nieuw artikel Va
Met deze bepaling wordt een technische verbetering aangebracht. Met
het voorstel van wet tot wijziging van de Wet rechtspositie rechterlijke
ambtenaren in verband met enkele aanvullingen op de regeling inzake de
nevenbetrekkingen van rechterlijke ambtenaren en rechterlijke ambtenaren in opleiding gedurende de binnenstage (29 937) wordt onder meer
artikel 44 van de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren (Wrra)
opnieuw vastgesteld. In het tweede lid van dat artikel wordt er vanuit
gegaan dat een advocaat wordt ingeschreven bij de rechtbank van het
arrondissement waar zijn kantoor is gevestigd. Op het moment waarop
het voornoemde wetsvoorstel werd ingediend was dat ook het geval.
Sinds de inwerkingtreding op 1 september 2008 van de Wet afschaffing
procuraat en invoering elektronisch berichtenverkeer worden advocaten
echter niet langer ingeschreven bij de rechtbank, maar op het landelijk
tableau van de NOvA. Met artikel Va wordt erin voorzien dat artikel 44,
tweede lid, Wrra aansluit bij de huidige wijze van inschrijving van
advocaten.
De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 382, nr. 8

12