2018D06098

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de algemene commissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking bestond bij enkele fracties de behoefte de Minister
voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking enkele vragen
en opmerkingen voor te leggen inzake haar brief d.d. 16 februari 2018
houdende de geannoteerde agenda van de informele Raad Buitenlandse
Zaken Handel op 26-27 februari 2018 (Kamerstuk 21 501-02, nr. 1826).
Tevens zijn voor dit Schriftelijk Overleg geagendeerd het verslag van de
Raad Buitenlandse Zaken voor Handel van 10-14 december en marge van
de 11e WTO Ministeriële Conferentie in Buenos Aires, Argentinië
(Kamerstuk 21 501-02, nr. 1818), het BNC-fiche Aanbeveling mandaten
handelsakkoorden Australië en Nieuw-Zeeland (Kamerstuk 22 112, nr.
2438), het BNC-fiche Mededeling en Verordening Investeringstoets
(Kamerstuk 22 112, nr. 2437), de brief van de Minister d.d. 19 februari 2018
houdende Beantwoording vragen commissie over het Fiche: Mededeling
en Verordening Investeringstoets, het BNC-fiche Aanbeveling Mandaat
Multilateraal Investeringshof (Kamerstuk 22 112, nr. 2429), de brief van de
Minister d.d. 13 december 2017 houdende Appreciatie van het conceptakkoord om het EU handelsdefensief instrumentarium te moderniseren
(Kamerstuk 21 501-02, nr. 1808) en de brief van de Minister d.d.
19 december 2017 houdende Beantwoording vragen commissie over de
Appreciatie van het conceptakkoord om het EU handelsdefensief
instrumentarium te moderniseren (Kamerstuk 21 501-02, nr. 1811).
De voorzitter van de commissie,
De Roon
Adjunct-griffier van de commissie,
Meijers

nds-tk-2018D06098

1

Algemeen
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de stukken die op de agenda voor het schriftelijk overleg Raad
Buitenlandse Zaken (RBZ) Handel staan. Zij hebben aanleiding gezien tot
het stellen van enkele vragen.
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
onder andere de geannoteerde agenda inzake de informele RBZ/Handel
van 26-27 februari 2018 en hebben daarover nog enkele vragen en
opmerkingen.
De leden van de GroenLinks-fractie danken de Minister voor de uitgebreide geannoteerde agenda.
De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben kennisgenomen van
de geannoteerde agenda voor de informele RBZ over handel op
26-27 februari 2018 in Sofia. Zij stellen enkele vragen.
De leden van de 50PLUS-fractie hebben met belangstelling kennis
genomen van de agenda voor de RBZ/Handel en de onderliggende
stukken. Naar aanleiding daarvan stelt de fractie van 50PLUS nog een
aantal vragen aan de Minister.
Wereldhandelsorganisatie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de tegenvallende ministeriële conferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO), de
mogelijke uitholling van de WTO door het tegenhouden door de
Verenigde Staten van benoemingen in de appellate body van de WTO en
onderzoeken en aankondigingen van landen voor het opleggen van
eenzijdige heffingen of het opwerpen van andere barrières buiten de WTO
om – zoals de recente scenario’s voor staalmaatregelen die in de VS zijn
gepresenteerd en waar leden van de VVD-fractie schriftelijke vragen over
hebben ingediend.
Deelt de Minister de mening dat deze tendens een toenemende kans op
handelsoorlogen met zich meebrengt, iets dat de leden van de VVD-fractie
absoluut onwenselijk vinden en waartegen al het mogelijke gedaan moet
worden? Kan de Minister uitleggen hoe zij de recent tegenvallende
WTO-top duidt? Wat kunnen de EU en Nederland doen om de landen die
dwars lagen op de conferentie in diplomatieke contacten en op andere
dossiers hierop aan te spreken en eventueel gevolgen aan hun opstelling
te verbinden? Hoe kan de Minister er binnen de EU aan bijdragen dat
zaken die van belang zijn voor Nederland, zoals reciprociteit in de
markttoegang tussen bijvoorbeeld de EU en China, krachtig aan de orde
kunnen worden gesteld, ondanks het falen van voortgang binnen de
WTO? Welke gremia zijn daarvoor buiten de WTO nog mogelijk? Welke
mogelijke pluriforme afspraken kunnen worden gemaakt?
De leden van de D66-fractie constateren met veel zorg dat de opstelling
van de Verenigde Staten tijdens de elfde Ministeriële Conferentie van de
WTO – weliswaar naar verwachting maar toch – door de Minister
gekenmerkt wordt als «uiterst zorgelijk», en dat Nederland graag ziet dat
de Europese Commissie druk uitoefent op de Verenigde Staten om ofwel
concrete voorstellen te doen ter hervorming van het geschillenbeslechtingsmechanisme dan wel de blokkade bij de benoeming van nieuwe
leden van het beroepslichaam op te heffen. De leden van deze fractie
vragen of, en zo ja hoe, de Minister ook zelf in haar bilaterale contacten
met de Amerikaanse overheid dit op de agenda wil (blijven) zetten, daar

2

druk van de Europese Commissie alléén wellicht niet voldoende is om de
Amerikanen op andere gedachten te brengen.
De leden van de D66-fractie constateren dat er meer en meer zorgen
bestaan over de consequenties van allerlei defensieve handelsmaatregelen die opgetrokken worden door de Verenigde Staten, en dat door
sommigen zelfs een handelsoorlog gevreesd wordt, nu de regering van
president Trump heeft voorgesteld om tarieven te gaan heffen op zaken
als aluminium en staal. De leden van deze fractie vragen of de Minister dit
gevaar ook ziet, en of zij de mening deelt dat – zoals door de leden van
deze fractie al meermaals in debatten naar voren gebracht – het van groot
belang is voor Nederland dat er juist wereldhandel kan plaatsen in een zo
veel mogelijk «open» wereldwijd systeem. Ook vragen deze leden hoe de
Minister van plan is om schadelijke effecten van deze Amerikaanse route
te voorkomen.
De leden van de fractie van 50PLUS maken zich zorgen over het zeer
moeizame verloop van de WTO-onderhandelingen. Steeds weer zijn er
ontwikkelingen die verstorend werken op overeenstemming over welke
kant het op moet met de wereldhandel. Het zijn niet altijd dezelfde partijen
die een spaak in het wiel steken, maar zo schieten we geen steek op. Dan
blijven we in kringetjes ronddraaien en zoeken we naar mogelijkheden om
in kleinere verbanden zaken te regelen. Is de Minister het met de fractie
van 50PLUS eens dat hoe meer afspraken in kleiner verband gemaakt, hoe
kleiner de kans wordt dat die ooit nog in een nieuw WTO-akkoord kunnen
worden geregeld?
De leden van de fractie van 50PLUS vragen zich tegen die achtergrond af
of in de huidige situatie de WTO niet irrelevant aan het worden is, een
papieren principe dat in de praktijk niet tot daden komt? Zou de Minister
hier op willen reflecteren?
Stand van zaken in lopende onderhandelingen over handelsakkoorden
De leden van de VVD-fractie steunen de Minister in haar inzet om door te
gaan met de lopende handelsakkoorden. Kan zij een inschatting geven
van de haalbaarheid van een akkoord met Mercosur? De Minister spreekt
van een patstelling, maar wat zijn exact de obstakels en hoe kunnen deze
worden weggenomen? Kan de Minister per lopende onderhandeling over
de diverse akkoorden voor het volgende algemeen overleg RBZ/Handel
voor de Kamer inzichtelijk maken hoeveel extra banen een mogelijk
akkoord voor de EU en Nederland kan opleveren?
Verder willen de leden van de VVD-fractie de Minister vragen te bevorderen dat de Kamer beter vooraf en tussentijds geïnformeerd wordt over
de inhoud van onderhandelingsmandaten en de onderhandelingen zelf.
Dit wordt des te belangrijker nu sommige handelsakkoorden naar
verwachting EU-only worden. Hoe kan de Minister deze transparantie
bevorderen? Kan zij in elk geval uitgebreider rapporteren in de geannoteerde agenda? En over het eerdere punt gesproken; kan de Minister
aangeven wanneer de Commissie en de Raad voorstellen zullen doen
voor de toekomstige governance-architectuur rond handelsakkoorden en
welke rol daarbij is weggelegd voor nationale parlementen? Kan de
Minister een inschatting geven van de te verwachten inhoud?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat de onderhandelingen tussen
de EU en de Mercosur-landen in een patstelling zijn geraakt over verdere
liberalisatie van de markttoegang. Deze leden vragen de Minister aan te
geven op welke specifieke punten op het gebied van markttoegang
voorlopig geen overeenstemming kan worden bereikt.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen de Minister voorts haar stelling
dat zij eraan hecht de samenwerking op het terrein van voedselveiligheid

3

en dierenwelzijn tussen de EU en de Mercosur-landen door middel van
het akkoord te verbeteren nader te onderbouwen, gelet op de gesprekken
die worden gevoerd over de invoer van 70.000 ton of meer aan goedkoop
rundvlees. Deze leden vragen wat de stand van zaken is in de onderhandelingen op dit specifieke punt.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen de Minister andermaal om toe
te zeggen dat zij niet akkoord zal gaan met een invoerquotum van
rundvlees vanuit de Mercosur-landen dat hoger is dan 70.000 ton. Indien
de Minister deze toezegging niet bereid is te doen, vragen deze leden haar
om te motiveren waarom niet en hoe zij dit beziet in het licht van
dierenwelzijn, alsmede de belangen van de Nederlandse landbouwsector.
Voorts vragen de leden van de GroenLinks-fractie of de Minister bereid is
tegen hogere biedingen vanuit de EU voor invoerquota voor ethanol en
suiker uit Mercosur-landen te pleiten, gelet op de lagere milieustandaarden waar de productie in die landen aan hoeft te voldoen.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen verder waarom de Europese
Commissie, gesteund door de regering, inzet op afronding van de
onderhandelingen over het verdrag met de Mercosur-landen, voordat
verkiezingen plaatsvinden in de Mercosur-landen. De leden van de
GroenLinks-fractie vragen de Minister of dit niet een merkwaardige inzet
is, gelet op het feit dat verkiezingen de bevolking van de Mercosur-landen
juist in staat stelt zich uit te spreken over de onderhandelingen met de EU
en de wenselijkheid van verdragen.
Wat het EU-Mexico verdrag betreft vragen de leden van de SP-fractie zich
af welke potentiële negatieve gevolgen de Minister ziet voor Nederland,
bijvoorbeeld als het gaat om (kleinschalige) boerenbedrijven. Ook willen
de leden weten of het mechanisme ter monitoring van de anti-corruptie
afspraken tussen de EU en Mexico naar verwachting sanctiemogelijkheden zal bevatten, en zo ja, welke. De leden van de SP-fractie roepen
daarbij in herinnering dat het huidige verdrag een clausule bevat over
mensenrechten (Human Rights and Democratic Clause), die echter nooit is
toegepast, ondanks de zeer slechte mensenrechtensituatie in het land.
Ook heeft Mexico geen concrete roadmap gemaakt voor de ratificatie van
diverse internationale afspraken en conventies waar het land nog niet aan
deelneemt. De leden vragen de Minister om op deze feiten te reageren.
Ook wat betreft het Mercosur-verdrag willen de leden van de SP-fractie
van de Minister weten of en welke negatieve consequenties het verdrag
zal hebben voor Nederland en voor bepaalde doelgroepen. Daarnaast
wijzen de leden erop dat vlees uit deze landen doorgaans onder veel
minder strenge arbeids-, milieu- en dierenwelzijnsnormen wordt
geproduceerd, en dat de vleesproductie in deze landen de grootschalige
ontbossing van het Amazonegebied tot gevolg heeft. Voor zover bij de
leden van de SP-fractie bekend bevat het verdrag geen sanctiemechanismen die de ondermijning van duurzaamheid of arbeidsrechten in deze
landen effectief bestrijden. Hoe oordeelt de Minister over deze feiten en
de effectiviteit van duurzaamheidshoofdstukken in dergelijke verdragen,
in dit geval Mercosur?
Ook de stand van zaken rond het associatieakkoord met de Mercosurlanden laat zien hoe verschrikkelijk moeilijk het is om met landen die nog
gedeeltelijk in een ontwikkelingsfase zitten afspraken te maken, zo stellen
de leden van de 50PLUS-fractie. Zij voelen zich nog altijd de «underdog»
tegenover de rijke en machtige Europese Unie. Zeventien jaar duren de
gesprekken al en waar zijn we nu? Bij de afspraak om met elkaar in
gesprek te blijven. Hoe realistisch acht de Minister de kans dat de
onderhandelingen worden afgerond voor de aanstaande verkiezingen in
een aantal Mercosur-landen? En kan de Minister ook aangeven waarom
dat voor Nederland van belang is?

4

Blijkbaar zit er wel vaart in het overleg met Mexico over een nieuw
handelsakkoord. Maar onder het motto «haastige spoed is zelden goed»
verwachten de leden van de 50PLUS-fractie wel van de Minister dat zij
zich er in EU-verband van vergewist dat er uiteindelijk wel een deugdelijk
akkoord uitrolt. Voor deze leden zijn daarbij de sociaaleconomische
aspecten net zo belangrijk als de voordelen voor het bedrijfsleven. Dat er
zeker in een land als Mexico stevige anti-corruptiebepalingen in moeten
komen, is voor deze leden niet meer dan vanzelfsprekend. Datzelfde geldt
voor duurzaamheid. Zijn dat ook de thema’s die bij de Minister prioriteit
hebben? Kan zij verder aangeven hoe de meest recente onderhandelingsronde is verlopen en of zijn het realistisch acht dat de onderhandelingen
in de komende weken kunnen worden afgerond, zo vragen deze leden.
Implementatie duurzaamheidshoofdstukken
De leden van de D66-fractie lezen dat er onder andere gesproken zal
worden over de implementatie van de duurzaamheidsbepalingen in
handelsakkoorden, en dat volgens de Europese Commissie het potentieel
van de duurzaamheidshoofdstukken in handelsakkoorden nog niet
volledig wordt benut. De leden van deze fractie vragen of de Minister de
mening deelt dat er zo snel mogelijk gekomen moet worden tot een set
verbeteringen en vragen specifiek wat Nederland gaat doen om dit proces
waar mogelijk te versnellen. Ook vragen deze leden of de Minister al iets
kan zeggen over de bijeenkomst van de speciaal voor dit doel opgerichte
adviesgroep, welke voor het eerst bij elkaar is gekomen op 18 februari jl.
Daarnaast vragen deze leden of dit onderwerp ook aan de orde is geweest
in het Breed Handelsberaad, en welke punten hier uit naar voren zijn
gekomen.
De leden van de GroenLinks-fractie zijn verheugd dat de Europese
Commissie bezig is te reflecteren op de gebrekkige implementatie van
duurzaamheidshoofdstukken in handelsakkoorden. De Minister constateert terecht dat het voor gewone burgers en ngo’s niet mogelijk is om
duurzaamheidsbepalingen af te dwingen, terwijl burgers juist wel
degenen zijn die worden geraakt door het niet naleven van duurzaamheidsbepalingen. In dit licht vragen de leden van de GroenLinks-fractie de
Minister bij de onderhandelingen over nieuwe handelsverdragen niet
akkoord te gaan met een multilateraal investeringshof als ngo’s en
burgers daartoe geen toegang krijgen.
Kan de Minister toelichten wat de eventuele koppeling tussen geschillenbeslechting en het nemen van handelsmaatregelen of het opleggen van
boetes inhoudt in de context van duurzaamheidsafspraken, zo informeren
de leden van de SP-fractie. Welke lidstaten zijn hier een voorstander van,
en hoe staat Nederland in deze discussie?
Welke – theoretische, toekomstige – mogelijkheden ziet de Minister voor
niet-statelijke actoren om onder een handelsakkoord van de EU een
geschillenbeslechtingsprocedure tegen een van de verdragspartijen, dan
wel een investeerder te starten?
In hoeverre zijn de bepalingen in duurzaamheidshoofdstukken volgens de
Minister afdwingbaar? Welke mogelijkheden ziet de Minister om deze
hoofdstukken afdwingbaar te maken, bijvoorbeeld door middel van
sanctiemechanismen?
De leden van de fractie van de ChristenUnie lezen dat het voor
niet-statelijke actoren niet mogelijk is om onder een EU-handelsakkoord
een geschillenbeslechtingsprocedure tegen een van de verdragspartijen te
starten. Als reden wordt genoemd dat duurzaamheidshoofdstukken geen
rechten geven aan individuen, maar slechts aan staten. Waarom is ervoor
gekozen om toegang tot geschillenbeslechting te beperken tot staten? Wat

5

was de opstelling van Nederland? Hoe verhoudt deze keuze zich tot de
toegang die buitenlandse investeerders wél hebben tot geschillenbeslechting?
In de raad zal volgende week ook in het algemeen worden gesproken over
de implementatie in handelsakkoorden van hoofdstukken over
duurzaamheid, zo constateren de leden van de 50PLUS-fractie. In de
passage daarover in de geannoteerde agenda spreekt de Minister over
«sommige lidstaten» en «een enkele lidstaat». De leden van de fractie van
50PLUS vinden dat storend omdat duidelijk wordt over welke landen het
gaat, maar ook omdat het Nederlandse standpunt er niet uit op te maken
valt. Kan de Minister concreet aangeven welke landen hier worden
bedoeld?
De leden van de fractie van 50PLUS kunnen zich vinden in het kabinetsstandpunt over het belang van afspraken over duurzaamheid, sociale
ontwikkeling, bescherming van het milieu en maatschappelijk verantwoord ondernemen in handelsakkoorden. Wel hechten deze leden groot
belang aan het zorgvuldig monitoren van het nakomen van de gemaakte
afspraken. En als op het gebied van duurzaamheid geen individuen, maar
alleen staten een beroep kunnen doen op geschillenbeslechting, dan
moeten die staten niet aarzelen om dat ook te doen. Is de Minister dan
met deze leden eens?
Multilateraal investeringshof
De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat een bepaalde vorm van
geschillenbeslechting deel moet uitmaken van handelsovereenkomsten.
Het voorgestelde multilaterale hof zou geen ondersteuning hebben van
huidige belangrijke handelspartners van Europa als de Verenigde Staten
en Japan. De leden van de CDA-fractie vragen de Minister hoe reëel het
dan is een dergelijk hof op te richten. Tevens vragen de leden van de
CDA-fractie de Minister of ze bereid is te pleiten voor een vorm van
geschillenbeslechting in elk handelsverdrag dat de EU sluit.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met bezorgdheid kennis
genomen van het BNC-fiche ten aanzien van de oprichting van een
multilateraal investeringshof (MIC). Deze leden zijn tegen de oprichting
van een multilateraal gerecht dat slechts toegankelijk is voor investeerders en niet voor burgers. Zij vragen de Minister hoe de oprichting
van het MIC te rijmen valt met het huidig geldende Europees recht,
waaronder het beginsel van autonomie van lidstaten. Het Europees Hof
van Justitie heeft in mei 2017 immers niet voor niets moeten concluderen
dat investeringsgeschillenbeslechting treedt in een bevoegdheid van
individuele lidstaten.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen waarom niet wordt gewacht
met de aanvang van onderhandelingen tot na het oordeel van de
wettigheid van het Investment Court System (ICS) door het Europees Hof
van Justitie, dat is aangevraagd door België.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen de Minister nader te motiveren
waarom in de onderhandelingsrichtsnoeren niet is opgenomen dat alle
EU-burgers toegang moeten hebben tot het multilaterale investeringshof,
aangezien er geen duidelijke argumentatie is om investeerders juridische
mogelijkheden in handen te stellen die niet ook tevens aan burgers
worden opengesteld.
In het verlengde van hun betoog voor een multilateraal investeringshof
dat toegankelijk is voor alle EU-burgers vragen de leden van de
GroenLinks-fractie of de Minister bereid is ervoor te pleiten, mocht dit hof
er toch komen ondanks de juridische haken en ogen, dat de jurisdictie van
het hof ook gaat strekken tot de duurzaamheidsbepalingen van
handelsakkoorden.

6

De leden van de SP-fractie vernemen in de geannoteerde agenda en het
BNC-fiche dat de regering voorstander is van het Multilateraal Investeringshof. De leden van de SP-fractie maken zich grote zorgen over het
eenzijdig juridisch institutionaliseren van de rechten van investeerders als
gevolg van dit investeringshof. De leden willen graag weten of en welke
voorwaarden de regering verbindt aan dit hof. Te denken valt aan
uitputting van de nationale rechtsgang, de mogelijkheid voor derde
partijen om investeerders aan te klagen wanneer zij zich niet houden aan
afspraken over mensenrechten, milieuafspraken et cetera, en gebruikmaking van het Hof om te toetsen aan VN-conventies, het Parijs-Akkoord
en dergelijken.
Daarnaast verzoeken de leden de Minister om het tijdpad van de
onderhandelingen over het Hof binnen UNCITRAL te schetsen. Wanneer
vinden de bijeenkomsten plaats en op welke wijze worden de nationale
parlementen en het Europees parlement geïnformeerd over de inbreng
van de Commissie en de voortgang/resultaten van de onderhandelingen?
Op welke onderdelen hebben de nationale parlementen dan wel het
Europese parlement instemmingsrecht als het gaat om de (tussentijdse)
uitkomst van de onderhandelingen?
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen of het Multilateraal
Investeringshof niet leidt tot oneigenlijk gebruik en strijdigheid met de
reguliere rechtsgang. Hoe wordt dit voorkomen? Hoe wordt voorkomen
dat rechtsongelijkheid ontstaat tussen Europese en buitenlandse
investeerders? Worden rechters onafhankelijk en met een vaste
aanstelling en een vast salaris benoemd? Zet de Minister zich ervoor in
dat ook overheden en ngo’s toegang krijgen tot geschillenbeslechting? Op
welke manier wordt in alle processen openbaarheid en transparantie
nagestreefd?
Hoe beoordeelt de Minister meer in het algemeen de kritiek op de
voorgestelde systemen voor investeringsbescherming ter vervanging van
de omstreden ISDS-regeling, zoals het Investment Court System en de
mogelijke uitbreiding daarvan tot een multilateraal hof, zo vragen de
leden van de 50PLUS-fractie. Deelt de Minister de mening dat hier sprake
is van een procesmatige verandering, waarbij de negatieve elementen van
de ISDS in stand blijven?
Japan
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat bij de onderhandelingen over JEFTA geen overeenstemming is bereikt over een investeringsgeschillenbeslechtingsmechanisme. Deze leden vragen de Minister
te bevestigen dat dit betekent dat in de verdragstekst geen mechanisme
zal worden opgenomen.
De leden van de GroenLinks-fractie lezen tevens in de geannoteerde
agenda dat de illegale walvisvaart in Japan volgens de Minister aan de
orde kan komen bij de voorgenomen dialoog over de implementatie van
milieuafspraken in het akkoord. Deze leden vragen de Minister welke
drukmiddelen de EU in handen zal hebben om binnen deze dialoog
naleving van de regels omtrent walvisvaart door Japan af te dwingen.
Voorts vragen deze leden hoe de EU de dolfijnenslachtingen tijdens de
onderhandelingen heeft aangekaart, wat de resultaten daarvan waren en
welke mogelijkheden de EU heeft om deze barbaarse slachtingen in de
toekomst te voorkomen.
De leden van de SP-fractie vragen de Minister om een appreciatie van de
voorstellen van de Commissie aangaande (strengere) dataprotectie in
toekomstige handelsverdragen. Daarnaast willen de leden graag weten in

7

hoeverre deze voorstellen consequenties hebben voor de afspraken die
nog met Japan gemaakt zouden kunnen worden over datastromen.
In de passage in de geannoteerde agenda over het akkoord met Mexico
komt het Investment Court System aan de orde als het gaat over
investeringen en later in de brief komt de Minister in zijn algemeenheid
terug op het onderwerp geschillenbescherming. In EU-verband komt dat
in de plaats van het in de ogen van de leden van de fractie van 50PLUS
slechte ISDS-mechanisme. Deze leden zijn van mening dat een systeem
van geschillenbescherming echt alleen mag worden toegepast bij landen
waar daadwerkelijk iets mis is met het rechtssysteem. Kan de Minister
aangeven waarom het ICS-systeem volgens haar in dit akkoord met Japan
moet worden opgenomen, terwijl Japan het niet wil?
Verslag RBZ/Handel 10-14 december
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van het
verslag van de RBZ-Handel van 10-14 december en hebben daarover
enkele vragen. Zo lazen deze leden dat Turkije bij de WTO een verzoek
heeft gedaan om de economische positie van vluchtelingen in Turkije te
verbeteren. Deze leden zijn van mening dat de economische omstandigheden en perspectieven van vluchtelingen in Turkije dermate slecht zijn
dat ondersteunende maatregelen vanuit de WTO nuttig en wenselijk
zouden kunnen zijn. De leden van de GroenLinks-fractie vragen of de
Minister Turkije kan aansporen tot het doen van concrete voorstellen en
eventueel aan te bieden te helpen bij de uitwerking daarvan voor een
volgende WTO-bijeenkomst.
De leden van de GroenLinks-fractie lezen verder dat naar aanleiding van
het verzoek daartoe uit de Kamer aan VNO-NCW en MKB-Nederland is
gevraagd hun standpunt ten aanzien van investeringsbescherming te
delen. Deze leden vragen of zij dit inmiddels al hebben gedeeld en zo niet,
op welke termijn dit standpunt kan worden verwacht.
Mandaten handelsakkoorden Australië en Nieuw-Zeeland
De leden van de GroenLinks-fractie beoordelen het positief dat in de
handelsakkoorden met Australië en Nieuw-Zeeland geen investeringsgeschillenbeslechtingsmechanisme wordt opgenomen. Deze leden vragen
de Minister of daarmee ook is uitgesloten dat de EU investeringsbescherming in deze verdragen zal toelaten op verzoek van Australië en/of
Nieuw-Zeeland.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen de Minister in welke mate de
eisen voor milieu en dierenwelzijn ten aanzien van de grootste exportproducten van Australië en Nieuw-Zeeland overeenkomen met die van de EU.
Specifiek vragen deze leden in welke mate de Minister verwacht dat de
import van delfstoffen als ijzererts en steenkool uit Australië naar de EU
zal toenemen en welke impact dit mogelijk kan hebben op de klimaatdoelstellingen van de EU, en of de dierenwelzijnsnormen die gesteld worden
aan de productie van wol in beide landen hoger of lager zijn dan de
normen binnen de EU.
Kan de Minister aangeven hoe kan worden voorkomen dat de lidstaten
buiten spel staan bij het overleg over een handelsakkoord tussen de
Europese Unie en Australië en Nieuw-Zeeland, zo vragen de leden van de
50PLUS-fractie. En welke kansen ziet zij zelf om de Tweede Kamer daar
alsnog bij te betrekken?

8

Mededeling en verordening Investeringstoets
Er ligt een vergaande verordening die de Europese Commissie de
bevoegdheid geeft buitenlandse investeringen in EU-lidstaten te beoordelen en lidstaten vervolgens te adviseren maatregelen te nemen als dat
in de ogen van de Commissie in het strategisch belang is van de EU of
een van de lidstaten. De leden van de VVD-fractie maken zich zorgen over
het feit dat er geen impact assessment of iets soortgelijks is gedaan en
vragen de Minister of dit alsnog af te dwingen is. Ook vragen zij de
Minister wat het risico is dat een dergelijk mechanisme gebruikt wordt
door lidstaten om af te dwingen dat investeringen binnen de EU (vanwege
vermeende externe beïnvloeding) getoetst moeten worden. Kan de
Minister toezeggen dat, zolang nog de nodige onduidelijkheid bestaat,
Nederland niet akkoord gaat met de voorgestelde verordening? Kan de
Minister verder ingaan op de rechtsbasis waarop de Commissie het
voorstel en de eigen bevoegdheid baseert en of de reikwijdte op basis van
die rechtsbasis niet beperkter zou moeten zijn?
In het fiche over de investeringstoets lezen de leden van de SP-fractie dat
de beoogde verordening over de investeringstoets zich zal beperken tot
de begrippen nationale veiligheid en openbare orde. Tegelijkertijd heeft de
Franse president meermaals aangegeven dat hij Franse bedrijven beter
wil beschermen. Hoe beschouwt de Minister deze ontwikkeling in het licht
van de Franse inzet om onder andere een overname van Danone door
Pepsico tegen te houden? Deze leden zijn tevens benieuwd naar welke
inperking de verordening zal leggen op Nederlands beleid in deze. De
leden van de SP-fractie constateren dat de afgelopen jaren regelmatig
overnamepogingen hebben plaatsgevonden, al dan niet succesvol,
waarbij het lange termijnbelang van de overgenomen of over te nemen
onderneming niet voorop stond. Deze leden vragen de regering hoe de
aanstaande verordening Nederlands beleid op dit vlak zal beïnvloeden.
De leden van de fractie van de ChristenUnie zijn negatief over het voorstel
van de Commissie om een EU-raamwerk op te zetten voor toetsing van
buitenlandse investeringen op nationale veiligheid en openbare orde. Zij
beoordelen het voorstel als zeer vergaand, waarbij de Commissie zich
onnodig op het terrein van lidstaten begeeft. De Nederlandse regering
stelt zich overwegend negatief op en pleit in ieder geval voor een impact
assessment en onderzoek naar alternatieven. Verwacht de Minister
hiervoor draagvlak te krijgen binnen de Raad, ook als er eventuele
vertraging optreedt? Zal de Minister zich ongeacht de uitvoering van een
impact assessment verzetten tegen het voorstel van de Commissie, zeker
zolang de Commissie zichzelf een toetsende rol toe-eigent?
De leden van de fractie van de ChristenUnie lezen in het BNC-fiche op
pagina 13: «Nu de Commissie haar voorstel baseert op een exclusieve
bevoegdheid van de EU, is een oordeel over de subsidiariteit vooralsnog
niet aan de orde.» Wanneer verwacht de Minister dat een oordeel over de
subsidiariteit wel aan de orde is? Welke mogelijkheden ziet de Minister
om het voorstel nu al te blokkeren door een beroep op de nationale
bevoegdheid ten aanzien van nationale veiligheid en openbare orde?
Overig
Op 23 maart staat de Europese Raad in het teken van handel. Wat staat
daar op de agenda en wat is de inzet van Nederland met betrekking tot
handel, zo vragen de leden van de VVD-fractie.
Colombia dreigt met eenzijdige heffingen voor de aardappelverwerkende
industrie (bijvoorbeeld frites van Aviko) uit onder andere Nederland.
Leden van de VVD-fractie hebben de Minister via Kamervragen gevraagd

9

in actie te komen en ervoor te zorgen dat de klacht in een eerlijke
WTO-procedure wordt afgehandeld, in plaats van de eenzijdige, in de
ogen van de Nederlandse sector onredelijke, opstelling van de Colombianen te laten voortduren. Kan de Minister alvast de meest recente stand
van zaken geven?
In de EU is een voorstel gepresenteerd om in handelsakkoorden voortaan
afspraken op te nemen over free flow of data en dataprotectie. Hoe duidt
de Minister dit voorstel en wat is het standpunt van het kabinet, zo vragen
de leden van de VVD-fractie. Ziet de Minister ook het risico dat als steeds
meer onderwerpen in handelsakkoorden worden betrokken, de
haalbaarheid van akkoorden steeds ingewikkelder wordt?
Een helder overzicht van Nederlandse handelsbelangen is van belang om
de juiste keuzes te maken in het geven van een onderhandelingsmandaat
aan de EU en in het aangaan van bilaterale handelsrelaties door
Nederland. De leden van de CDA-fractie vragen de Minister een periodiek
overzicht te gaan delen met de kamer van alle handelsrelaties die
Nederland bilateraal en via de EU heeft, hierbij rekening houdend met
indicatoren die het succes van de verschillende handelsverdragen
kwalificeert.
De leden van de CDA-fractie vragen de Ministers zo snel mogelijk een
overzicht te geven van de consequenties van de Brexit voor de Nederlandse handel. Deze leden willen van de Minister weten wat de Brexit
betekent voor het verlenen van vergunningen. Hoeveel meer vergunningen zijn er te verwachten na de Brexit, zijn daarvoor bijvoorbeeld meer
mensen nodig, hoe kunnen Nederlandse bedrijven zich daar op voorbereiden en hoe worden ze daarbij ondersteund door de overheid? Tevens
vragen de leden van de CDA-fractie aan de Minister hoe geschillen
worden beslecht in de overgangsperiode na de Brexit. Zal er sprake zijn
van een geschillenbeslechtingmechanisme in een uiteindelijke Brexit
deal?
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister tevens of ze van mening
is dat het staaldumping instrument effectief is toegepast. Zou ze daarbij
aan kunnen geven wanneer en tegen wie dit instrument is ingezet? Tevens
vragen de leden van de CDA-fractie een appreciatie van de Minister van
de uitspraak van Amerikaanse rechter met betrekking tot de zaak
Bombardier versus Boeing, en willen deze leden van de Minister weten of
de EU duidelijk bij de Verenigde Staten aangeeft dat ze de rechterlijke
uitspraak respecteert en dus geen sancties oplegt.
De leden van de D66-fractie vragen ten aanzien van het handelsinstrumentarium of de Minister bekend is met de formule van het zogenaamde
«Holland House» in Colombia, en of zij de potentie ziet van dit concept in
het kader van het moderniseren van het handelsinstrumentarium.
De leden van de GroenLinks-fractie zijn verheugd dat de Minister in
antwoord op schriftelijke vragen van het lid Diks aangeeft brievenbusfirma’s uit te willen sluiten van geschillenbeslechting op basis van
handelsakkoorden. Deze leden vragen de Minister nader te specificeren
hoe deze inspanning vorm zal worden gegeven, en of zij er zich bijvoorbeeld voor kan inspannen dat brievenbusfirma’s juridisch worden
uitgesloten van alle investeringsbeslechtingsmechanismen in handelsakkoorden waar nu onderhandelingen voor lopen en nieuwe handelsakkoorden waar Nederland partij in is, al dan niet via de EU.
Tot slot vragen de leden van de GroenLinks-fractie waarom er nog altijd
bilaterale handelsakkoorden tussen Nederland en andere EU-lidstaten
bestaan. Zo heeft het deze leden bevreemd dat Nederland momenteel een

10

lopend handelsakkoord met Investor State Dispute Settlement (ISDS)
heeft met Kroatië. Voorgenoemde ISDS-constructie wordt momenteel
door een Nederlands bedrijf met een Kroatische dochteronderneming
gebruikt om een claim van € 500 miljoen in te dienen tegen de Kroatische
staat om zo de bouw van een golfresort in een natuurgebied door te
drukken. De leden van de GroenLinks-fractie vragen hoe de Minister dit
gebruik van een Nederlands handelsverdrag kwalificeert, en waarom het
handelsakkoord tussen Nederland en Kroatië nog niet beëindigd is, gelet
op de aanmaning daartoe door de Europese Commissie.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen welke intra-EU handelsakkoorden Nederland momenteel nog heeft en op welke termijn de regering
deze handelsakkoorden zal beëindigen.
De leden van de SP-fractie willen graag naar welke vorm van geschillenbeslechting er in het model bilaterale investeringsbeschermingsovereenkomst (BIT) gestreefd wordt.
Als laatste stellen de leden van de fractie van 50PLUS de vraag wanneer
zij van de Minister de nieuwe modeltekst tegemoet kunnen zien voor
gebruik bij de heronderhandeling van Nederlandse investeringsakkoorden.

11