Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

30 826

Voorstel van wet van de leden Van Gerven en
Dijsselbloem houdende een verbod op de
pelsdierhouderij (Wet verbod pelsdierhouderij)

Nr. 45

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 22 juni 2016
De vaste commissie voor Economische Zaken heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Economische Zaken
over de brief van 15 april 2016 over de hernieuwde voorhang van het
ontwerpbesluit subsidiëring sloop- en ombouwkosten pelsdierhouderij
(Kamerstuk 30 826, nr. 44).
De vragen en opmerkingen zijn op 18 mei 2016 aan de Staatssecretaris
van Economische Zaken voorgelegd. Bij brief van 21 juni 2016 zijn de
vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Vermeij
Adjunct-griffier van de commissie,
De Vos

kst-30826-45
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 826, nr. 45

1

Inhoudsopgave
I

II

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVDfractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDAfractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de Partij
voor de Dieren-fractie

2

Antwoord / Reactie van de Staatssecretaris

5

2
3
4

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het aangepaste
ontwerpbesluit subsidiering sloop- en ombouwkosten. Deze leden
constateren dat het ontwerpbesluit op een aantal punten is aangepast
naar aanleiding van de notificatie bij Europese Commissie. Naar
aanleiding van deze aanpassingen hebben de leden van de VVD-fractie
nog een aantal vragen.
De notificatie bij de Europese Commissie heeft tot een aantal wijzigingen
van het ontwerpbesluit geleid. Eén van de aanpassingen is dat bij de
aanvraag door een zogenoemde grote onderneming het subsidiebedrag
kan worden beperkt. Er wordt hierbij verwezen naar Bijlage I bij Verordening (EU) 702/2014. Hoewel de Staatssecretaris verwacht dat geen
enkele nertsenhouder een «grote onderneming» zoals hierboven bedoeld
is, willen de leden van de VVD-fractie wel vragen wat de kenmerken van
een grote onderneming in de zin van de pelsdierhouderij zou zijn. Bestaat
hier een definitie voor?
Een andere aanpassing is de looptijd van de regeling. De looptijd is naar
aanleiding van de notificatie beperkt tot 31 december 2022. Dit betekent
dat de regelgeving opnieuw aan de Europese Commissie zal moeten
worden voorgelegd voor 31 december 2022. De leden van de VVD-fractie
willen de Staatssecretaris vragen wat dit betekent voor het in stand
houden van de overgangstermijn, inclusief subsidieregeling voor sloop en
ombouw tot 1 januari 2024, zoals opgenomen in de nota van toelichting?
De leden van de VVD-fractie zijn altijd zeer kritisch geweest ten aanzien
van de Wet verbod pelsdierhouderij. Vanaf 15 januari 2013 geldt een
regulering van de Nederlandse pelsdierhouderij met een overgangstermijn tot 2024. Vanaf dat moment zal een algeheel verbod op het
houden van dieren voor de pels van kracht zijn. Deze leden constateren
dat een economisch sterke sector, met in verhouding tot andere landen
grote aandacht voor dierenwelzijn, wordt stopgezet. Al bij eerdere
gelegenheden hebben de leden van de VVD-fractie de zorgen uitgesproken over de gevolgen van deze Wet, onder meer dat de economische
activiteiten zich zullen verleggen naar ander landen waar er minder
aandacht zal zijn voor dierenwelzijn. Sinds de inwerkingtreding is er veel
juridisch getouwtrek tussen de pelsdierhouderij enerzijds en het Ministerie van Economische Zaken anderzijds. Op 21 mei 2014 en 18 juni 2014
is de pelsdierhouderij in het gelijk gesteld door de Rechtbank Den Haag
waarmee de Wet verbod pelsdierhouderij buiten werking werd gesteld.
Het Gerechtshof Den Haag heeft deze uitspraak op 10 november 2015
weer teniet gedaan. De Nederlandse Federatie van Edelpelsdierenhouders
(NFE) is hierop in cassatieberoep gegaan tegen de uitspraak van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 826, nr. 45

2

Haagse Hof. Kan de Staatssecretaris aangeven wanneer de verwachting is
dat de Hoge Raad arrest zal wijzen in het cassatieberoep?
Gedurende het cassatieberoep blijft de Wet verbod pelsdierhouderij van
kracht, zoals de Staatssecretaris aangeeft (Kamerstuk 30 826, nr. 43). Er zal
nauwkeurig worden gemonitord op de dieraantallen om zaken klaar te
hebben na het wijzen van arrest in het cassatieberoep door de Hoge Raad.
De Staatssecretaris wil hiertoe de Wet verbod pelsdierhouderij uitbreiden
met bestuursrechtelijke herstelsancties. De leden van de VVD-fractie
willen de Staatssecretaris vragen wanneer dit voorstel naar de Kamer zal
komen. De zaken die het Openbaar Ministerie na het wijzen van arrest bij
de rechter aanhangig gaat maken zijn nu in voorbereiding. Hiervoor is
overleg geweest tussen Economische Zaken en het OM ten aanzien van
de handhaving naar aanleiding van het arrest van 11 november 2015.
Deze leden hebben onlangs hun zorgen geuit over de intensieve controles
door een team van tien man van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) (schriftelijke vragen over de berichten «Wijziging
NVWA-tarieven per 1 mei 2016» en «NVWA zet nertsenhouders en hun
gezinnen mes op de keel», Aanhangsel Handelingen II 2015/16 nr. 2676).
Kan de Staatssecretaris aangeven hoe de handhaving binnen de pelsdierhouderij door de NVWA past binnen de opmerkingen in de brief van
12 juli 2013 voor een passend risico gestuurde handhaving (Kamerstuk
30 826, nr. 30)? Past het huidige aantal fysieke controles op bedrijven door
de NVWA binnen de kaders van een passend risicogestuurde handhaving?
Met de Wet verbod pelsdierhouderij is een bedrag gereserveerd van 28
miljoen euro (Kamerstuk 30 826, nr. 30) voor de periode van 2011 tot en
met 2024. Dit komt neer op 2 miljoen euro per jaar. De leden van de
VVD-fractie willen de Staatssecretaris vragen wat er met deze gereserveerde middelen nu gaat gebeuren. Blijven deze middelen gereserveerd
voor de regeling kosten sloop en ombouw pelsdierhouderij?
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het gewijzigde
ontwerpbesluit subsidiëring sloop- en ombouwkosten pelsdierhouderij.
Hierover hebben deze leden nog vragen.
Het is bekend dat de leden van de CDA-fractie tegen de Wet verbod
pelsdierhouderij zijn. Het doorzetten van de wetgeving heeft grote
negatieve gevolgen voor bestaande familie- en gezinsbedrijven. De leden
constateren dat het kabinet bestaande uit VVD en PvdA de sloop en
ombouw van nertsenhouderijen maar zeer beperkt wil gaan vergoeden.
Het lijkt er daarnaast op dat gaandeweg het proces de regeling steeds
verder uitgekleed dreigt te worden. De leden van de CDA-fractie vinden
het voorliggende ontwerpbesluit het voorschrijven «van een enkel
aspirientje, terwijl de patiënt aan het overlijden is.» Graag een inhoudelijke reactie hierop.
Kunt u inzicht geven in de verschillende reacties bij de notificatieprocedure, zo vragen de leden van de CDA-fractie. Wat was de reactie van de
Europese Commissie op de vorige versie van het voorgenomen besluit
subsidiëring sloop- en ombouwkosten pelsdierhouderij?
Deze leden zijn van mening dat de regeling van 50% vergoeding bij sloop
en 40% subsidie bij ombouw tekortschiet. Met name bij gedwongen sloop
pak je ondernemers hun broodwinning af en laat ze er nog voor opdraaien
ook. Welk deel van de reële kosten, inclusief bodem, omheining en
inventaris, voor sloop van een pelsdierhouderij worden nu daadwerkelijk
vergoed? Waarom wordt de verwijdering van de inventaris en een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 826, nr. 45

3

eventuele sanering van de bodem niet vergoed? Gezien het verbod dat dit
kabinet doorvoert zou er een dekkende regeling moeten komen bij sloop.
Bent u hiertoe bereid? Zijn er ondernemingen die naar verwachting een
beperkte vergoeding krijgen omdat ze een «grote onderneming» zijn? Zo
ja, kunt u dit inzichtelijk maken? Hoe is het maximumbedrag per locatie
van 95.000 euro of 120.000 euro met asbestverwijdering vastgesteld? Het
lijkt erop dat het VVD/PVDA-kabinet met de beoogde regeling geen
eerlijke vergoeding voor het ontnemen van de broodwinning van
nertsenhouders wil geven. Kunt u de totstandkoming van de te vergoeden
bedragen en normbedragen aan de Kamer toelichten? Waarom worden de
sloopkosten maar voor 50% vergoed? En 40% bij ombouw? Waar zijn de
maximale bedragen op gestoeld? En waarom zijn er maximale bedragen?
Het is toch de bedoeling om een reële prijs voor het ontnemen te geven?
Kan het kabinet een inschatting geven van het totaalbedrag waar de
Tweede Kamer aan moet denken waarvoor de nertsenhouders zelf aan de
lat staan bij het eventueel slopen of ombouwen?
Wanneer nu een bedrijf enige tijd leeg staat vanwege slechte prijzen, zou
dat bedrijf dan niet recht moeten krijgen op subsidie op sloop of
ombouw? Wat betekent onafgebroken in uw ogen? Is het redelijk om een
onafgebroken bedrijfsvoering als voorwaarde voor tegemoetkoming te
stellen? Zo ja, waarom?
Waarom wordt de regeling pas opengesteld nadat de Hoge Raad uitspraak
heeft gedaan, en niet op een eerder moment zodat meer bedrijven hier
gebruik van kunnen maken en voordat het verbod ingaat een tegemoetkoming kunnen krijgen om hun bedrijfsvoering te wijzigen? Als de
openstelling mogelijk is voor 7 jaar, betekent dat niet dat de regeling
opgesteld kan worden voor de periode van 2017 tot en met 2023 of 2018
tot en met 2024, als de regeling opnieuw wordt genotificeerd voordat deze
in werking treedt? Moet het gewijzigde besluit opnieuw genotificeerd
worden bij de Europese Commissie? Zo nee, waarom niet?
Waarom heeft het kabinet ervoor gekozen dat aanvragen uiterlijk op
1 maart 2022 ingediend moeten zijn? Gaat het kabinet de sloop- en
ombouwplannen extra faciliteren? Bijvoorbeeld met het oog op doorlooptijden van vergunningverlening? Waarom kiest het kabinet er niet voor om
de regeling een aantal jaren door te laten lopen nadat het eventuele
verbod is ingegaan?
Gaat het kabinet extra faciliteiten in het leven roepen bijvoorbeeld bij de
belastingdienst om de ondernemers snel en vakkundig te helpen? Hoe is
de fiscaliteit exact geregeld rondom dit besluit? Blijft de huidige fiscale
wetgeving van kracht voor de betreffende bedrijven?
De leden van de CDA-fractie vragen of de herhaaldelijke controles en
onaangekondigde inspecties van de NVWA in de pelsdierhouderij
voortkomen uit de prioritering bij de NVWA die de Staatssecretaris heeft
aangebracht en op basis waarvan tot deze prioritering is besloten. Komt
deze controle en inspectie voort uit risicogericht werken zoals aangekondigd in het plan van aanpak? Zo ja, hoe is dit risico dan bepaald?
Vragen en opmerkingen van de leden van de Partij voor de
Dieren-fractie
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren hebben kennisgenomen van het Ontwerpbesluit subsidiëring sloop- en ombouwkosten
pelsdierhouderij. Zij willen hier graag nog enkele vragen over stellen.
De leden van de PvdD-fractie vinden het van groot belang dat er zo
spoedig mogelijk een einde komt aan de nertsenfokkerij in Nederland.
Deze leden waarderen de inzet van de Staatssecretaris ten tijde van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 826, nr. 45

4

gerechtelijke procedure en zijn standpunt om nieuwe nertsenhouderijen
en uitbreiding van bestaande nertsenhouderijen te handhaven en
strafrechtelijk te vervolgen.
De leden van de PvdD-fractie kunnen instemmen met de beperking die de
Staatssecretaris in het Ontwerpbesluit stelt aan een grote onderneming.
De Staatssecretaris geeft daarbij aan dat hij verwacht dat geen enkele
nertsenhouder aangemerkt kan worden als «grote onderneming». Kan de
Staatssecretaris aangeven waarop hij deze verwachting baseert en welke
criteria hiervoor gelden?
II Antwoord / Reactie van de Staatssecretaris
In de brief van 18 mei jl. stelt de vaste commissie voor Economische
Zaken vragen naar aanleiding van de hernieuwde voorhang van het
ontwerpbesluit subsidiering sloop- en ombouwkosten pelsdierhouderij.
Dit ontwerpbesluit is bij uw Kamer voorgehangen bij brief van 15 april
2016 (Kamerstuk 30 826, nr. 44).
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het aangepaste
ontwerpbesluit subsidiering sloop- en ombouwkosten. Deze leden
constateren dat het ontwerpbesluit op een aantal punten is aangepast
naar aanleiding van de notificatie bij Europese Commissie. Naar
aanleiding van deze aanpassingen hebben de leden van de VVD-fractie
nog een aantal vragen.
De notificatie bij de Europese Commissie heeft tot een aantal wijzigingen
van het ontwerpbesluit geleid. Eén van de aanpassingen is dat bij de
aanvraag door een zogenoemde grote onderneming het subsidiebedrag
kan worden beperkt. Er wordt hierbij verwezen naar Bijlage I bij Verordening (EU) 702/2014. Hoewel de Staatssecretaris verwacht dat geen
enkele nertsenhouder een «grote onderneming» zoals hierboven bedoeld
is, willen de leden van de VVD-fractie wel vragen wat de kenmerken van
een grote onderneming in de zin van de pelsdierhouderij zou zijn. Bestaat
hier een definitie voor?
In bijlage I van Verordening (EU) 702/2014 wordt gedefinieerd wat kleine,
middelgrote en micro-ondernemingen („kmo’s») zijn. Dat zijn ondernemingen waar minder dan 250 personen werkzaam zijn en waarvan de
jaaromzet € 50 mln of het jaarlijkse balanstotaal € 43 mln niet
overschrijdt. Elke onderneming die niet aan deze voorwaarden voldoet is
een grote onderneming. Een grote onderneming is daarmee een
onderneming waar meer dan 250 personen werkzaam zijn of waarvan de
jaaromzet € 50 mln of het jaarlijkse balanstotaal € 43 mln overschrijdt.
Een andere aanpassing is de looptijd van de regeling. De looptijd is naar
aanleiding van de notificatie beperkt tot 31 december 2022. Dit betekent
dat de regelgeving opnieuw aan de Europese Commissie zal moeten
worden voorgelegd voor 31 december 2022. De leden van de VVD-fractie
willen de Staatssecretaris vragen wat dit betekent voor het in stand
houden van de overgangstermijn, inclusief subsidieregeling voor sloop en
ombouw tot 1 januari 2024, zoals opgenomen in de nota van toelichting?
De overgangstermijn van de wet blijft ongewijzigd. Tot 1 januari 2024
mogen bestaande nertsenhouders nog nertsen houden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 826, nr. 45

5

Zoals vermeld in de nota van toelichting mag de looptijd van een
steunmaatregel op grond van de richtsnoeren maximaal zeven jaar
bedragen. Beoogd wordt dat gedurende de gehele overgangstermijn van
de wet tot 1 januari 2024 de nertsenhouders subsidie kunnen ontvangen.
Voor de periode na 2022 is een nieuwe goedkeuring door de Europese
Commissie nodig. Ik heb de intentie dat tijdig een nieuw notificatietraject
wordt gestart voor de periode na 2022.
De leden van de VVD-fractie zijn altijd zeer kritisch geweest ten aanzien
van de Wet verbod pelsdierhouderij. Vanaf 15 januari 2013 geldt een
regulering van de Nederlandse pelsdierhouderij met een overgangstermijn tot 2024. Vanaf dat moment zal een algeheel verbod op het
houden van dieren voor de pels van kracht zijn. Deze leden constateren
dat een economisch sterke sector, met in verhouding tot andere landen
grote aandacht voor dierenwelzijn, wordt stopgezet. Al bij eerdere
gelegenheden hebben de leden van de VVD-fractie de zorgen uitgesproken over de gevolgen van deze Wet, onder meer dat de economische
activiteiten zich zullen verleggen naar ander landen waar er minder
aandacht zal zijn voor dierenwelzijn. Sinds de inwerkingtreding is er veel
juridisch getouwtrek tussen de pelsdierhouderij enerzijds en het Ministerie van Economische Zaken anderzijds. Op 21 mei 2014 en 18 juni 2014
is de pelsdierhouderij in het gelijk gesteld door de Rechtbank Den Haag
waarmee de Wet verbod pelsdierhouderij buiten werking werd gesteld.
Het Gerechtshof Den Haag heeft deze uitspraak op 10 november 2015
weer teniet gedaan. De Nederlandse Federatie van Edelpelsdierenhouders
(NFE) is hierop in cassatieberoep gegaan tegen de uitspraak van het
Haagse Hof. Kan de Staatssecretaris aangeven wanneer de verwachting is
dat de Hoge Raad arrest zal wijzen in het cassatieberoep?
Tijdens de mondelinge behandeling van het cassatieberoep op 27 mei jl.
heeft de advocaat-generaal aangegeven dat hij verwacht in september
2016 een zogenoemde conclusie te kunnen nemen. Het is mogelijk dat de
Hoge Raad aan het einde van dit jaar arrest zal wijzen.
Gedurende het cassatieberoep blijft de Wet verbod pelsdierhouderij van
kracht, zoals de Staatssecretaris aangeeft (Kamerstuk 30 826, nr. 43). Er zal
nauwkeurig worden gemonitord op de dieraantallen om zaken klaar te
hebben na het wijzen van arrest in het cassatieberoep door de Hoge Raad.
De Staatssecretaris wil hiertoe de Wet verbod pelsdierhouderij uitbreiden
met bestuursrechtelijke herstelsancties. De leden van de VVD-fractie
willen de Staatssecretaris vragen wanneer dit voorstel naar de Kamer zal
komen.
In het Algemeen Overleg dierenwelzijn en zeezoogdieren van 28 april
jongstleden (Kamerstuk 28 286, nr. 880) heb ik aangegeven dat ik
verwacht het wetsvoorstel begin 2017 aan uw Kamer aan te bieden.
De zaken die het Openbaar Ministerie na het wijzen van arrest bij de
rechter aanhangig gaat maken zijn nu in voorbereiding. Hiervoor is
overleg geweest tussen Economische Zaken en het OM ten aanzien van
de handhaving naar aanleiding van het arrest van 11 november 2015.
Deze leden hebben onlangs hun zorgen geuit over de intensieve controles
door een team van tien man van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) (schriftelijke vragen over de berichten «Wijziging
NVWA-tarieven per 1 mei 2016» en «NVWA zet nertsenhouders en hun
gezinnen mes op de keel», Aanhangsel Handelingen II 2015/16, nr. 2676).
Kan de Staatssecretaris aangeven hoe de handhaving binnen de pelsdierhouderij door de NVWA past binnen de opmerkingen in de brief van
12 juli 2013 voor een passend risico gestuurde handhaving (Kamerstuk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 826, nr. 45

6

30 826, nr. 30)? Past het huidige aantal fysieke controles op bedrijven door
de NVWA binnen de kaders van een passend risicogestuurde handhaving?
Antwoord
Deze wet is sinds 15 januari 2013 van kracht en daar hoort toezicht bij.
Deze handhaving is risicogestuurd ingezet. Bij een deel van de bedrijven
beschikte de NVWA over aanwijzingen van mogelijke overtreding van de
Wet verbod pelsdierhouderij. Verder waren meldingen door gemeenten
van vergunningen voor uitbreiding in aantal dieren en handhavingsverzoeken aanleiding om op een aantal bedrijven te controleren. Sinds 2015
komt NVWA vanwege de welzijnscontroles vaker op de bedrijven, maar de
inspectiefrequentie is niet hoger dan onder verantwoordelijkheid van het
productschap PPE.
Ik verwijs u verder naar de antwoorden op de vragen over de berichten
«Wijziging NVWA-tarieven per 1 mei 2016» en «NVWA zet nertsenhouders
en hun gezinnen mes op de keel» d.d. 30 mei 2016 (Aanhangsel Handelingen II 2015/16, nr. 2676).
Met de Wet verbod pelsdierhouderij is een bedrag gereserveerd van 28
miljoen euro (TK 30 826, nr. 30) voor de periode van 2011 tot en met 2024.
Dit komt neer op 2 miljoen euro per jaar. De leden van de VVD-fractie
willen de Staatssecretaris vragen wat er met deze gereserveerde middelen
nu gaat gebeuren. Blijven deze middelen gereserveerd voor de regeling
kosten sloop en ombouw pelsdierhouderij?
Naar aanleiding van het amendement van de leden Van Gerven en
Dijsselbloem (Kamerstuk 32 609 XIII, nr. 4) reserveert EZ in de periode
2011 tot en met 2024 in totaal € 28 miljoen voor de uitvoering van het
flankerend beleid van de Wet verbod op de pelsdierhouderij.
Dit bedrag blijft gereserveerd ten behoeve van flankerend beleid van de
Wet verbod pelsdierhouderij, waaronder het Besluit en Regeling
subsidiëring sloop- en ombouwkosten pelsdierhouderij. De reserve is bij
artikel 16 van de EZ-begroting opgenomen.
Van de € 28,4 miljoen die op dit moment in totaal beschikbaar is in
reserve Landbouw, is € 22 miljoen gereserveerd voor het flankerend
beleid voor het verbod op de pelsdierhouderij. In de jaren 2022 tot en met
2024 zal jaarlijks nog € 2 miljoen vanuit de EZ begroting aanvullend in de
reserve Landbouw worden gestort, zodat uiteindelijk € 28 miljoen (€ 22
miljoen + (3 x € 2 miljoen) = € 28 miljoen) kan worden aangewend ten
behoeve van flankerend beleid pelsdierhouderij.
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het gewijzigde
ontwerpbesluit subsidiëring sloop- en ombouwkosten pelsdierhouderij.
Hierover hebben deze leden nog vragen.
Het is bekend dat de leden van de CDA-fractie tegen de Wet verbod
pelsdierhouderij zijn. Het doorzetten van de wetgeving heeft grote
negatieve gevolgen voor bestaande familie- en gezinsbedrijven. De leden
constateren dat het kabinet bestaande uit VVD en PvdA de sloop en
ombouw van nertsenhouderijen maar zeer beperkt wil gaan vergoeden.
Het lijkt er daarnaast op dat gaandeweg het proces de regeling steeds
verder uitgekleed dreigt te worden. De leden van de CDA-fractie vinden
het voorliggende ontwerpbesluit het voorschrijven «van een enkel
aspirientje, terwijl de patiënt aan het overlijden is.» Graag een inhoudelijke reactie hierop.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 826, nr. 45

7

De Wet verbod pelsdierhouderij bevat een verbod op het houden, doden
en doen doden van pelsdieren. Voor bestaande nertsenhouders geldt een
overgangstermijn. Het verbod heeft voor bestaande nertsenhouders geen
onmiddellijke werking. Zij mogen hun bedrijf na invoering van het verbod
nog tot 1 januari 2024 uitoefenen. De nertsenhouders zijn daardoor in de
gelegenheid de tot 1 januari 2014 gepleegde (welzijns)investeringen terug
te verdienen, een redelijke vergoeding voor arbeid en geïnvesteerd
kapitaal te genereren en zelf het optimale moment voor beëindiging,
omschakeling of verplaatsing van de bedrijfsactiviteit te kiezen.
Er zijn daarnaast drie flankerende maatregelen, waarvan dit besluit er één
is. Het flankerend beleid is opgesteld in lijn met hetgeen hierover in het
parlementaire debat over de Wet verbod pelsdierhouderij is besproken.
Zo beoogt deze subsidieregeling te stimuleren dat vanuit landschappelijk
oogpunt ongebruikte of verouderde opstallen verdwijnen in het geval er
geen zicht of mogelijkheid is op hergebruik van die stal, percelen waarop
de nertsenhouderijen gevestigd waren een nuttige bestemming krijgen en
dat bijgedragen wordt aan het maken van een snelle doorstart in de
uitoefening van nieuwe bedrijfsactiviteiten. Ten behoeve van dit laatste
doel wordt met het voorliggende ontwerpbesluit eveneens het Uitvoeringsbesluit inkomstenbelasting 2001 gewijzigd. De wijzigingen die zijn
aangebracht ten opzichte van de versie die uw Kamer eerder heeft
beoordeeld, waren noodzakelijk om de goedkeuring van de Europese
Commissie te verkrijgen, omdat dit besluit staatsteun betreft.
Kunt u inzicht geven in de verschillende reacties bij de notificatieprocedure, zo vragen de leden van de CDA-fractie.
Wat was de reactie van de Europese Commissie op de vorige versie van
het voorgenomen besluit subsidiëring sloop- en ombouwkosten pelsdierhouderij?
De Europese Commissie heeft het besluit goedgekeurd. Alleen de
Europese Commissie beoordeelt de staatssteunmaatregel. Het besluit is
openbaar.1
De versie zoals die eerder bij uw Kamer was voorgehangen (Kamerstuk
30 826, nr. 38) kon niet worden goedgekeurd door de Europese
Commissie. Daartoe moesten wijzigingen worden aangebracht. Welke
wijzigingen dat zijn, heb ik toegelicht in de nota van toelichting en in de
begeleidende brief waarbij het besluit opnieuw bij uw Kamer is voorgehangen (Kamerstuk 30 826, nr. 44).
Deze leden zijn van mening dat de regeling van 50% vergoeding bij sloop
en 40% subsidie bij ombouw tekortschiet. Met name bij gedwongen sloop
pak je ondernemers hun broodwinning af en laat ze er nog voor opdraaien
ook.
Welk deel van de reële kosten, inclusief bodem, omheining en inventaris,
voor sloop van een pelsdierhouderij worden nu daadwerkelijk vergoed?
Waarom wordt de verwijdering van de inventaris en een eventuele
sanering van de bodem niet vergoed?
De subsidie voor sloop bedraagt maximaal 50% van de gemaakte
subsidiabele sloopkosten, met een maximum bedrag per vierkante meter,
waarbij het bedrag voor verschillende omstandigheden verschillend is
vastgesteld en een maximum van 95.000 EUR per locatie. Indien er asbest
wordt aangetroffen dan wordt dat bedrag opgehoogd tot 120.000 EUR per
locatie.

1

http://ec.europa.eu/competition/state_aid/cases/261041/261041_1727985_178_2.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 826, nr. 45

8

De sloopsubsidie bedraagt maximaal 50% van de sloopkosten en het
gestelde maximum per locatie. Er is zoveel mogelijk rekening gehouden
met verschillende situaties ter plaatse. Zo is rekening gehouden met
verschillende typen stallen en met eventuele aanwezigheid van asbest. De
omvang van de locatie speelt daarbij ook een rol. Bij zeer grote locaties
kan het maximum per locatie er toe leiden dat er minder dan 50% wordt
vergoed.
De subsidie wordt verstrekt per locatie. Indien een pelsdierhouder
meerdere locaties heeft, dan kan voor alle locaties afzonderlijk subsidie
worden aangevraagd.
Sanering van bodemverontreiniging (asbest of anderszins) komt, in lijn
met het beleid van Ministerie van Infrastructuur en Milieu ten laste van de
vervuiler en zaken zoals inventaris, waar ook een opbrengst mee te
genereren is, vallen niet onder de subsidiabele kosten in deze sloopregeling.
Gezien het verbod dat dit kabinet doorvoert zou er een dekkende regeling
moeten komen bij sloop. Bent u hiertoe bereid? Waarom worden de
sloopkosten maar voor 50% vergoed? En 40% bij ombouw?
Ik ben hiertoe niet bereid. De overgangstermijn is de belangrijkste
compensatiemaatregel, ik verwijs u naar mijn antwoord hiervoor.
In artikel 7 van de wet wordt nadrukkelijk gesproken over een tegemoetkoming in de sloopkosten. In de memorie van toelichting van de wet
wordt over de maximale tegemoetkoming aangegeven: niet een volledige
tegemoetkoming in alle gevallen maar een substantiële tegemoetkoming.
(Kamerstuk 33 076 nr. 6).
In het parlementaire debat over de Wet verbod pelsdierhouderij is niet
aangestuurd op een dekkende subsidieregeling.
Het percentage van 40% voor ombouw is gekozen omdat de Richtsnoeren
van 1 juli 2014 van de Europese Unie voor staatssteun in de landbouw- en
bosbouwsector en in plattelandsgebieden 2014–2020 (PbEU C 204) ten
aanzien van investeringskosten een maximum vergoeding van 40%
toestaan. Ten aanzien van de sloopkosten wordt een percentage vergoed
van 50% van de gemaakte subsidiabele sloopkosten omdat er geen
aanleiding is om een groot verschil te maken tussen de subsidiepercentages voor sloop en ombouw.
Zijn er ondernemingen die naar verwachting een beperkte vergoeding
krijgen omdat ze een «grote onderneming» zijn? Zo ja, kunt u dit
inzichtelijk maken?
Zoals aangegeven is een grote onderneming een onderneming waar meer
dan 250 personen werkzaam zijn of waarvan de jaaromzet € 50 mln of het
jaarlijkse balanstotaal € 43 mln overschrijdt. Op grond van het LEI rapport
«sanering nertsenhouderij in Nederland: een actualisatie» uit november
2008 ga ik er vanuit dat er geen enkel nertsenbedrijf is dat zoveel
personeel in dienst heeft. Op basis van het aantal nertsen per bedrijf is het
de verwachting dat de genoemde omzet niet gehaald wordt.
Hoe is het maximumbedrag per locatie van 95.000 euro of 120.000 euro
met asbestverwijdering vastgesteld? Het lijkt erop dat het VVD/PVDAkabinet met de beoogde regeling geen eerlijke vergoeding voor het
ontnemen van de broodwinning van nertsenhouders wil geven. Kunt u de
totstandkoming van de te vergoeden bedragen en normbedragen aan de
Kamer toelichten? Waar zijn de maximale bedragen op gestoeld? En
waarom zijn er maximale bedragen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 826, nr. 45

9

Voor het doel van de regeling verwijs ik u naar antwoorden op eerdere
vragen.
Er zijn maxima per locatie vastgesteld omdat het wenselijk is dat iedere
locatie sloop en ombouwsubsidie kan krijgen.
Totaal wordt € 28 mln gereserveerd voor de uitvoering van het flankerend
beleid van de Wet verbod pelsdierhouderij. Het uitgangspunt is dat € 5
miljoen beschikbaar is voor de uitvoering van de hardheidsclausule
pensioen (artikel 11 van de wet) en € 23 miljoen ten behoeve van het
Besluit subsidiëring sloop- en ombouwkosten pelsdierhouderij. Aan de
hand van het aantal locaties genoemd in de LEI-rapportage «Naar een
sloop- en ombouwregeling»2, is het maximum per locatie bepaald. Dit
LEI-onderzoek is in de internetconsultatie beschikbaar gesteld.
Er is gekozen voor een systematiek met een maximumbedrag per
vierkante meter omdat de sloopoffertes nogal uiteen kunnen lopen. Op
deze manier wordt gestimuleerd dat de goedkoopste offerte wordt
gekozen. Aan de hand van de genoemde rapportage is ook de hoogte van
de bedragen per vierkante meter vastgesteld.
Het bedrag per vierkante meter voor het slopen van betonnen of
geasfalteerde erfverharding is vastgesteld aan de hand van andere
decentrale sloopregelingen3. Het gaat om 50% van de normbedragen voor
de sloopkosten die het LEI noemt.
Bij de hoogte van de bedragen per vierkante meter voor asbestverwijdering is rekening gehouden met de bedragen die daarvoor in andere
asbestverwijderingsregelingen worden gebruikt.
Het is toch de bedoeling om een reële prijs voor het ontnemen te geven?
Het Besluit subsidiëring sloop- en ombouwkosten pelsdierhouderij kent
een ander doel (zie eerdere vragen).
Kan het kabinet een inschatting geven van het totaalbedrag waar de
Tweede Kamer aan moet denken waarvoor de nertsenhouders zelf aan de
lat staan bij het eventueel slopen of ombouwen?
In de rapportage van het Landbouw Economisch Instituut («Naar een
sloop- en ombouwregeling nertsenhouderij, d.d. 21 november 2014),
schat het LEI een bedrag in van € 10 mln (moderne gebouwen met
staalconstructie) tot € 40 mln (gebouw zonder staalconstructie).
Voor ombouwen is geen inschatting te geven omdat de kosten van de
ombouw afhangen van de nieuwe functie.
Uit de memorie van toelichting van de wet volgt dat de wetgever de sloop
van de gebouwen het belangrijkste doel vond, met daarnaast een subsidie
voor omschakeling naar een andere onderneming. Daarom wordt het
subsidiebedrag voor ombouw afhankelijk gemaakt van het bedrag dat
reeds is toegekend voor sloop.
Wanneer nu een bedrijf enige tijd leeg staat vanwege slechte prijzen, zou
dat bedrijf dan niet recht moeten krijgen op subsidie op sloop of
ombouw? Wat betekent onafgebroken in uw ogen? Is het redelijk om een
onafgebroken bedrijfsvoering als voorwaarde voor tegemoetkoming te
stellen? Zo ja, waarom?

2
3

https://www.internetconsultatie.nl/nertsenhouderij
Bijvoorbeeld Subsidieregeling sloop veehouderijbedrijven 2011, Provincie Limburg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 826, nr. 45

10

De steunmaatregel is goedgekeurd op grond van de Richtsnoeren voor
staatssteun in de landbouw- en de bosbouwsector en in plattelandsgebieden 2014–2020 (2014/C 204/01). In punt 426 is het volgende bepaald:
«Uitsluitend ondernemingen die daadwerkelijk hebben geproduceerd, en
uitsluitend productiecapaciteit die in de laatste vijf jaar vóór de sluiting
van de capaciteit onafgebroken is gebruikt, komen voor steun in
aanmerking. In gevallen waarin de productiecapaciteit al definitief is
gesloten of waarin een dergelijke sluiting onvermijdelijk lijkt, is er geen
tegenprestatie van de begunstigde en mag geen steun worden verleend.»
Waarom wordt de regeling pas opengesteld nadat de Hoge Raad uitspraak
heeft gedaan, en niet op een eerder moment zodat meer bedrijven hier
gebruik van kunnen maken en voordat het verbod ingaat een tegemoetkoming kunnen krijgen om hun bedrijfsvoering te wijzigen?
Als de openstelling mogelijk is voor 7 jaar, betekent dat niet dat de
regeling opgesteld kan worden voor de periode van 2017 tot en met 2023
of 2018 tot en met 2024, als de regeling opnieuw wordt genotificeerd
voordat deze in werking treedt? Moet het gewijzigde besluit opnieuw
genotificeerd worden bij de Europese Commissie? Zo nee, waarom niet?
De goedkeuring is verleend vanaf het moment van de datum van
goedkeuring door de Europese Commissie tot 31 december 2022. Een
wijziging in deze datum zal opnieuw genotificeerd moeten worden. Ik zal
besluiten over de inwerkingtreding van de subsidieregelgeving nadat er
een uitspraak door de Hoge Raad is gedaan. Het is mogelijk dat de Hoge
Raad aan het einde van dit jaar arrest zal wijzen. Indien uit het arrest van
de Hoge Raad zou volgen dat de wet onrechtmatig is, dan is er onvoldoende reden om nertsenhouders subsidie te verstrekken voor de sloop
of ombouw van nertsenhouderijen.
Waarom heeft het kabinet ervoor gekozen dat aanvragen uiterlijk op
1 maart 2022 ingediend moeten zijn?
In het goedkeuringsbesluit van de Europese Commissie is de steunmaatregel goedgekeurd tot en met 31 december 2022. Dit betekent dat de
subsidie uiterlijk per die datum moet zijn verleend. Voor een zorgvuldige
behandeling van de aanvraag en verlening is tijd nodig. Daarom is in
artikel 11, onderdeel c, van het besluit bepaald dat een aanvraag uiterlijk
1 maart 2022 moet zijn ingediend.
Gaat het kabinet de sloop- en ombouwplannen extra faciliteren? Bijvoorbeeld met het oog op doorlooptijden van vergunningverlening?
Het is zaak dat de ondernemer op tijd een sloop-en ombouwsubsidie
aanvraagt. Na toekenning van de subsidie moet binnen 1 jaar gesloopt
worden. Een ondernemer moet zelf de sloopvergunning aanvragen, dan
wel de sloopmelding doen. Indien ombouwsubsidie aangevraagd wordt
dan dient ondernemer zelf tijdig met de gemeente contact op te nemen
over de ombouwplannen en de eventueel benodigde vergunningen.
Waarom kiest het kabinet er niet voor om de regeling een aantal jaren
door te laten lopen nadat het eventuele verbod is ingegaan?
Dat is op grond van de (huidige) staatssteunrichtsnoeren niet mogelijk. Er
zal namelijk alleen subsidie kunnen worden verstrekt aan degenen die
nertsen houden op het moment van aanvragen van de subsidie. Na afloop
van de overgangstermijn uit de wet zal een nertsenhouder geen nertsen
meer mogen houden en dus geen subsidie meer kunnen aanvragen. Het
oorspronkelijke idee was dat een aanvraag voor een subsidie uiterlijk tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 826, nr. 45

11

1 januari 2025 kon worden ingediend. Naar aanleiding van de goedkeuringsprocedure is gebleken dat dit op grond van de huidige richtsnoeren
niet mogelijk is. De daadwerkelijke sloop of ombouw moet plaatsvinden
binnen 1 jaar na de verleningsbeschikking, dus de sloop of ombouw mag
wel plaatsvinden na 1 januari 2024.
Gaat het kabinet extra faciliteiten in het leven roepen bijvoorbeeld bij de
belastingdienst om de ondernemers snel en vakkundig te helpen? Hoe is
de fiscaliteit exact geregeld rondom dit besluit? Blijft de huidige fiscale
wetgeving van kracht voor de betreffende bedrijven?
Er komen geen extra faciliteiten om de ondernemingen snel en vakkundig
te helpen. De ondernemingen kunnen voor vragen terecht bij hun
belasting-inspecteur, net als overigens alle belastingplichtigen, voor
overleg over hun specifieke situatie en toepassing van de faciliteiten in
hun situatie.
De leden van de CDA-fractie vragen of de herhaaldelijke controles en
onaangekondigde inspecties van de NVWA in de pelsdierhouderij
voortkomen uit de prioritering bij de NVWA die de Staatssecretaris heeft
aangebracht en op basis waarvan tot deze prioritering is besloten. Komt
deze controle en inspectie voort uit risicogericht werken zoals aangekondigd in het plan van aanpak? Zo ja, hoe is dit risico dan bepaald?
Zie hiervoor de antwoorden op eerdere vragen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de Partij voor de
Dieren-fractie
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren hebben kennisgenomen van het Ontwerpbesluit subsidiëring sloop- en ombouwkosten
pelsdierhouderij. Zij willen hier graag nog enkele vragen over stellen.
De leden van de PvdD-fractie vinden het van groot belang dat er zo
spoedig mogelijk een einde komt aan de nertsenfokkerij in Nederland.
Deze leden waarderen de inzet van de Staatssecretaris ten tijde van de
gerechtelijke procedure en zijn standpunt om nieuwe nertsenhouderijen
en uitbreiding van bestaande nertsenhouderijen te handhaven en
strafrechtelijk te vervolgen.
De leden van de PvdD-fractie kunnen instemmen met de beperking die de
Staatssecretaris in het Ontwerpbesluit stelt aan een grote onderneming.
De Staatssecretaris geeft daarbij aan dat hij verwacht dat geen enkele
nertsenhouder aangemerkt kan worden als «grote onderneming». Kan de
Staatssecretaris aangeven waarop hij deze verwachting baseert en welke
criteria hiervoor gelden?
Zie hiervoor het antwoord op eerdere vragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 826, nr. 45

12