Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

21 501-30

Raad voor Concurrentievermogen

Nr. 262

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 5 juli 2011
De vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw en Innovatie1
heeft op 24 mei 2011 overleg gevoerd met minister Verhagen van
Economische Zaken, Landbouw en Innovatie over de Raad Concurrentievermogen.
(De volledige agenda is opgenomen aan het einde van het verslag.)
Van het overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie,
Van der Ham
De griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw
en Innovatie,
Franke

1
Samenstelling:
Leden: Dijksma (PvdA), Snijder-Hazelhoff
(VVD), Verburg (CDA), Koopmans (CDA), Van
der Ham (D66), voorzitter, Smeets (PvdA),
Samsom (PvdA), Paulus Jansen (SP),
ondervoorzitter, Jacobi (PvdA), Koppejan
(CDA), Graus (PVV), Thieme (PvdD), Gesthuizen (SP), Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie), Van Tongeren (GroenLinks),
Ziengs (VVD), Braakhuis (GroenLinks),
Gerbrands (PVV), Lodders (VVD), Van Vliet
(PVV), Dijkgraaf (SGP), Schaart (VVD) en
Verhoeven (D66).
Plv. leden: Jadnanansing (PvdA), Elias (VVD),
Ormel (CDA), Blanksma-van der Heuvel
(PvdA), Koolmees (D66), Dikkers (PvdA),
Dekken (PvdA), Irrgang (SP), Groot (PvdA),
Van der Werf (CDA), Tony van Dijck (PVV),
Ouwehand (PvdD), Van Gerven (SP), Schouten
(ChristenUnie), Van Gent (GroenLinks), Leegte
(VVD), Grashoff (GroenLinks), De Mos (PVV),
Taverne (VVD), Van Bemmel (PVV), Van der
Staaij (SGP), Houwers (VVD) en Van Veldhoven (D66).

kst-21501-30-262
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-30, nr. 262

1

Voorzitter: Van Vliet
Griffier: Blacquière
Aanwezig zijn zes leden der Kamer, te weten: Van Vliet, Dijksma,
Gesthuizen, Verburg, Schaart, Van Bemmel,
en minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
die vergezeld is van enkele ambtenaren van zijn ministerie.
De voorzitter: Ik open dit algemeen overleg. Ik heet welkom de minister
en zijn ambtenaren, de commissieleden en het publiek.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Voorzitter. Er staan veel punten op de agenda,
zeker als wij ons realiseren dat de Akte van de Interne Markt op zich al
twaalf voorstellen bevat. Daarmee wil ik beginnen. Een voor ons
belangrijke aangekondigde herziening is die van de detacheringsrichtlijnen. Bij de aankondiging werd als reden voor deze herziening aangegeven dat er vragen rezen over de werknemersrechten en de wederzijdse
invloed die zij hebben op economische vrijheden. De commissie kondigde
aan dat de Europese Unie een passend antwoord dient te vinden dat in
overeenstemming is met het nieuwe verdrag van Lissabon, waarin een
sterk concurrerende sociale markteconomie, met eerbied voor grondrechten, een duidelijk doel vormt. Wij begrepen hieruit dat bepaalde
doorgeslagen bepalingen in de detacheringsrichtlijnen hierdoor zouden
worden gecorrigeerd, zoals dat cao’s in landen gerespecteerd dienen te
worden en niet alleen de wettelijk vastgelegde minimumnormen. Waarom
stelt het kabinet dat het probleem alleen zit in de toepassing en dat
aanpassing alleen gericht moet zijn op verduidelijking? Hetzelfde geldt in
zekere mate ook voor de Dienstenrichtlijn. Spreken over het aanpassen
daarvan terwijl deze nog niet volledig is ingevoerd klinkt prematuur, maar
er is op dit punt toch duidelijk iets veranderd met de aanname van het
Verdrag van Lissabon? Graag een reactie daarop.
Naast goederen of diensten wordt er gesproken over de toepassing van
normalisatie, vaak beter begrepen als standaardisatie. Bij beide zien we de
vergaande effecten die uitgaan van normalisatie. De invulling van de
normen wordt grotendeels overgelaten aan de sector en door de EU
bekrachtigd. Daarom is het zeer belangrijk dat hierbij naast het bedrijfsleven ook milieu-, consumenten- en werknemersorganisaties sterk
vertegenwoordigd zijn. Gezien de samenstelling van de gigantische lobby
in Brussel zien wij graag dat het kabinet zich daar hard voor maakt. Ook
hierop graag een reactie van de minister.
Met betrekking tot diensten kunnen wij ons hierbij vooralsnog niet zo veel
voorstellen. Wellicht kan de minister aangeven waar hij zoal aan denkt bij
normalisatie. Het lijkt ons verstandig het voor wat betreft diensten
vooralsnog te laten bij de uitwisseling van eerste ervaringen. Kan het
kabinet ons verzekeren dat deze normalisatie bij diensten niet Europees
mogelijk gemaakt wordt zonder grondige evaluatie van bestaande
initiatieven?
De SP steunt het kabinet in het niet geven van steun aan een Europese
beroepenkaart. Dit zal enkel zorgen voor meer administratieve lasten
zonder dat aannemelijk is dat het gaat werken zoals bedoeld.
Inzake de Europese bv was de SP altijd sceptisch over de toegevoegde
waarde van deze rechtsvorm. Hoort niet de toegang tot bestaande
rechtsvormen in andere lidstaten te worden bevorderd in plaats van een
extra categorie toe te voegen? Nu blijkt ook nog eens een ander
onderdeel, namelijk het verband tussen de lidstaat waar de zetel van de
onderneming zich bevindt en de lidstaat waar de meeste activiteiten
plaatsvinden, niet te worden geharmoniseerd maar te worden overgelaten
aan de lidstaten. Wordt hierdoor de eventuele meerwaarde die dit concept
al kon hebben juist niet verder ondermijnd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-30, nr. 262

2

Op het punt van octrooi ben ik het ermee eens dat de geschillenbeslechting voor instemming duidelijk moet zijn. Daarnaast is er de vrees
dat de lasten van de aanvragers van een octrooi verschoven worden naar
degenen die er kennis van nemen. Moet de invoering niet hoe dan ook
afhankelijk gemaakt worden van het goed functioneren van vertaalcomputers, waarnaar het kabinet in zijn brief verwijst?
Inzake het punt Europese onderzoeksruimte noem ik één onderdeel: het
vergroten van de mobiliteit van onderzoekers. Daar past een cynische
opmerking bij, want al jaren zijn er kabinetten die de rechtspositie van
promovendi en aankomend onderzoekers verslechteren. Er is een
tweedeling aan het ontstaan op de universiteiten tussen mensen met een
vaste aanstelling en mensen met een tijdelijke aanstelling. Het vergroten
van mobiliteit moet niet gelijk staan aan het vergroten van concurrentie
op arbeidsvoorwaarden. Hoe weet het kabinet eigenlijk zo zeker dat er niet
meer onderzoekers bij ons zullen wegtrekken? Bevordering van de
wetenschap gaat niet samen met onzekerheid voor de jonge onderzoeker
over zijn inkomen en rechtspositie. Graag een reactie op dit punt.
Ik kom bij het fiche Mededelingen hervorming staatssteunregels voor
diensten van algemeen economisch belang. De discussie hierover is
onlosmakelijk verbonden met een deel van de discussie over aanbesteden
die wij onlangs gevoerd hebben en waar wij als Kamercommissie morgen
weer een rondetafelgesprek over hebben. Het Altmark-arrest maakt dat
zeer duidelijk en om die discussie niet over te doen roepen wij het kabinet
op ook hierbij duidelijkheid te scheppen over wat de ruimte van overheden is om diensten van algemeen economisch belang te organiseren op
een wijze die zij passend achten. Kan het kabinet ervoor zorgen dat de
wijzigingen die bij de aanbestedingsrichtlijn worden aangebracht,
bekeken worden in samenhang met de aanpassing van de staatssteunregels?
De SP wil dat de wetgever dit duidelijk aangeeft en een einde maakt aan
het feit dat middels buitensporig veel uitspraken van het Europese Hof de
regels steeds opnieuw moeten worden vormgegeven. Natuurlijk ondersteunt de SP alle pogingen om de administratieve lasten te verlichten en
de kansen voor het midden- en kleinbedrijf (mkb) te vergroten.
De heer Van Bemmel (PVV): Voorzitter. In een ander debat hebben wij
eens hartstochtelijk over de Dienstenrichtlijn gesproken. Mevrouw
Gesthuizen gaat er nu een beetje gouvernementeel overheen, om het zo
te zeggen. We hebben gezegd het heel onwenselijk te vinden dat hier al
die mensen in caravans zitten. Hoe staat zij er nu in? Het klinkt een beetje
geolied en machinaal.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Het zou mooi zijn geweest als ik van tevoren
geweten had dat deze interruptie zou komen. Ik zou dan in mijn spreektekst stiekem tien extra regels hebben opgenomen waarin ik zou hebben
herhaald dat de SP – en ook de premier, zoals hij een tijdje geleden aangaf
– zeer zeker niet op een hernieuwde introductie van de Dienstenrichtlijn en
het doorzetten van de zeer onmenselijke vorm van besturen vanuit
Brussel zit te wachten. Daar zijn wij tegen, net zoals wij dat in het verleden
waren en zeker ook in de toekomst zullen blijven.
De heer Van Bemmel (PVV): Voorzitter. Voordat de minister denkt dat ik
180 graden gedraaid ben, zal ik even laten zien dat ik nog wel kan
fulmineren als dat moet. Nou, daar zit ik dan weer als PVV. Ik voel me bij
dit soort debatten altijd een beetje zoals in het liedje van Acda en De
Munnik: de gangmaker op het verkeerde feest. Een stortvloed aan actuele
gebeurtenissen bewijst onderhand het gelijk van de PVV. De Europese
droom wordt meer en meer doorgeprikt. Als de fietshandel Europese
luchtfietsen zou kunnen verkopen zou deze een voorspoedige handel
kennen: luchtfietserij is een veelgebruikte techniek. Ik zal me beperken tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-30, nr. 262

3

de agenda en even laten zien waar dit in terugkomt. Om te beginnen met
de richtlijn voor de koppeling van de centrale handels- en vennootschapsregisters. De Commissie ambieert een grote Europese database met
bedrijfsgegeven. Ons inziens brengt dat alleen maar weer extra kosten
met zich mee voor organisaties als bijvoorbeeld de Kamers van Koophandel (KvK). Wij hebben onlangs al besloten dat die minder geld krijgen,
dus men begrijpt dat wij niet erg enthousiast zijn. Verder vraag ik de
minister of dit weer een gevalletje is van het wiel opnieuw uitvinden. Ik
heb dit weekend op internet gezeten en ik heb hier een mooi papiertje met
daarop alle websites van de KvK’s in Europa. Je gaat dus het internet op
en je kunt het allemaal vinden. Daar zijn perfect alle bedrijfsgegevens die
ik nodig heb, te krijgen en mijn vraag is: what’s the deal daarmee?
Ik ga naar de mededeling interne marktinformatiesysteem, een digitaal
vraag-en-antwoordsysteem waarbij bijvoorbeeld overheden in hun eigen
taal contact kunnen zoeken met andere lidstaten over zaken als vergunningverlening en betrouwbaarheid van dienstverlening. Ons standpunt is:
«Nof du twatsitsan». Dat is Lets voor «in geen duizend jaar». Dat u het
maar even weet. Dit moet alle lidstaten weer extra geld gaan kosten.
Kunnen de overheden van de lidstaten niet gewoon onderling in het
Engels gaan communiceren of gebruikmaken van Google Translate? Wat
denkt de minister daarvan? Graag zijn reactie op het wiel voor de tweede
keer uitvinden; de lage werkdruk van de Commissie zorgt iedere keer weer
voor allerlei onzinnige ideeën.
Dan lees ik iets dat mij als ex-mkb’er in principe aan het hart gaat: de
versterking van het mkb binnen de EU. De conclusie zou kunnen zijn dat
dit een goed idee is totdat ik, als ondernemer, de doelstellingen lees.
Vaag, abstract en vaak onnodig verplichtend. Ik citeer: «Het erkennen van
het belang van het ondernemerschap.» Nou, daar zullen de ondernemers
zeker van wakker liggen, ben ik bang. Of: «Het mkb helpen omgaan met
de mondialiserings- en klimaatveranderingsproblematiek.» Zijn we er
nog? Wat een deceptie voor onze mkb’ers. De minister krijgt in de pers en
ook van mij complimenten voor zijn daadkracht, ik zie veel goede punten.
Ik neem aan dat de minister zich met dit soort vage doelstellingen niet
echt rijk rekent. Graag zijn reactie daarop.
Inzake de mededeling Akte van de Interne Markt: in oktober 2010 zijn er 50
voorstellen gedaan die worden samengevat in 12 prioriteiten. Ik noem een
paar griezelvoorbeelden. Eén EU-rechtspraak, daar hoef ik me niet over uit
te laten, ik moet er niet aan denken. Wat betreft de inmiddels beruchte
Dienstenrichtlijn zijn de regeringen in Polen en Bulgarije wakker geschrokken: waar is in hemelsnaam onze beroepsbevolking? Nou, wij hebben het
antwoord: die wonen massaal met z’n zestienen in tweepersoonscaravans, onder andere in Nederland, omdat hier een belangrijk deel van de
beroepsbevolking vindt dat men recht heeft op een uitkering en zich te
hoog voelt om om zeven uur uit bed te stappen. Zo heeft iedere lidstaat
een verlies. Ik zeg: schande.
Blijkbaar heeft de Europese Commissie tijd over en scheidt zij een grote
blubber van allerlei onzinnige voorstellen en ideeën af, waarbij het in het
gunstigste geval om een open deur gaat. Ik weet dat wij hierover van
mening verschillen, maar ik vraag de minister toch om uit de Europese
kast te komen en het te houden bij een zakelijke benadering. Europese
samenwerking, economische samenwerking is prima, maar dan graag
ontdaan van alle geitenwollensokkeninvloed van de Europese Commissie.
Mevrouw Dijksma (PvdA): Voorzitter. Geïnspireerd door de heer Van
Bemmel wil ik mij graag aansluiten bij de gedachte aan een lied van Acda
en De Munnik; ik verwacht dat hij samen met de minister «cd van jou, cd
van mij» aanheft. We weten dan dat de politieke scheiding echt begonnen
is en ik denk dat de heer Van Bemmel er met zo’n anti-EU-bijdrage wel
komt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-30, nr. 262

4

Ik wil graag met de minister spreken over een paar punten, allereerst over
de onderzoeksagenda. Wij hebben de minister eerder uitgedaagd helder
te maken wat nu precies de manier is waarop hij zijn eigen doelstelling,
namelijk in 2020 2,5% van het bruto binnenlands product (bbp) uitgeven
aan research en development (R&D), denkt te gaan halen. Hij heeft op
onze vragen in alle eerlijkheid geantwoord en daaruit blijkt dat de
bijdragen van de Nederlandse overheid gaan dalen, wij gaan van 1% in
2010 naar 0,8% in 2015. De conclusie is dat het dus van de private sector
moet komen. Het leuke, of eigenlijk het schrijnende, is dat de minister
daarover aangeeft dat hij dat niet kan ramen. Met andere woorden, die
conclusie en ambitie van de regering om naar 2,5% te gaan in 2020 lijkt
gebaseerd te zijn op drijfzand. Daarop wil ik een reactie van de minister.
Inzake de octrooibescherming vinden wij al heel lang dat de samenwerking op dat gebied versterkt zou moeten worden en volgens mij vindt
de regering dat ook. In Europa is men daar al sinds 2000 mee bezig, maar
het vlot niet. Er liggen steeds lidstaten dwars en een groot aantal landen,
waaronder Nederland, heeft nu besloten om dan maar met een kleinere
groep door te gaan middels een zogenaamde versterkte samenwerking. Er
komt nog steeds geen nieuwe octrooirichtlijn, maar octrooi krijgt wel een
unitaire werking waardoor het zogezegd de werking krijgt in de aangesloten lidstaten. Wij delen de mitsen en maren rondom de tariefstelling en
de geschillenbescherming. De minister zegt in zijn brief dat hij blij is dat
de gekozen oplossing aanpassing van het Europees Octrooiverdrag (EOV)
overbodig maakt, maar sinds vorige week donderdag is er op dit punt
sprake van een nieuw feit. De staatssecretaris heeft ons toen namelijk in
het algemeen overleg over biotechnologie toegezegd samen met de
Duitsers en anderen juist de herziening van de bio-octrooirichtlijn te
agenderen, en om te gaan pleiten voor een volledige kwekersvrijstelling in
het Europese octrooirecht. Ik neem aan dat de telefoontjes naar Duitsland
al gepleegd zijn om de gezamenlijke inzet te bepalen en ik hoor graag van
de minister hoe hij zich daarmee gaat bemoeien.
Ik kom bij de richtlijn voorstel consumentenrechten. Wat ons betreft laat
de bescherming van consumenten in de interne markt te wensen over. Op
tal van terreinen zie je dat consumenten slachtoffer zijn van kartels maar
dat de schade niet collectief kan worden verhaald. Er wordt nu een poging
gedaan om een aantal richtlijnen bij elkaar te vegen en dat is op zichzelf
goed, maar wat je ziet is dat we natuurlijk een collectief consumentenrecht nodig hebben en dat die er niet komt op Europees niveau. Ziet de
minister enige kans om hier toch iets aan te gaan doen?
Mijn laatste opmerking gaat over de Dienstenrichtlijn. De heer Bolkestein,
wellicht een politieke vriend van de heer Van Bemmel, heeft ooit gezegd
dat hij daar graag mee aan de slag wil. Dat voorstel is gelukkig in de
ijskast beland. Er was wat onduidelijkheid over de positie van de
Nederlandse regering, maar ik neem toch aan dat dat voorstel lekker in
die ijskast blijft. Wij hebben er geen behoefte aan dat mensen vanuit
andere landen hier onder ons minimumloon aan de slag gaan. Dat is een
heel slechte zaak en ik zie non-verbaal dat de minister dat ook een slechte
zaak vindt.
Mevrouw Schaart (VVD): Voorzitter. De hoeveelheid onderwerpen die
vandaag op de agenda staat, laat het helaas niet toe ze allemaal te
bespreken. De VVD wil daarom ingaan op de interne markt, de Europese
ruimtevaartstrategie, de Consumentenrichtlijn en de samenvoeging van
handelsregisters.
Met betrekking tot de interne markt liggen er twaalf prioriteiten op tafel.
De VVD-fractie is blij met de daadkracht die de Commissie toont met de
twaalf voorstellen om de interne markt te verstevigen. De focus hierop is
een focus op economische groei en een sterk Europa. Dit is nou precies
waar de EU een meerwaarde heeft. Met twee van deze voorstellen is de
Nederlandse regering het echter niet eens. Het betreft de Europese

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-30, nr. 262

5

beroepenkaart en alternatieve geschillenbeslechting. Kan de minister
aangeven of het Europees Parlement of de Europese Raad überhaupt nog
invloed kan uitoefenen op de uitvoering van deze prioriteiten? De regering
geeft bijvoorbeeld aan dat de Europese beroepenkaart voor veel nieuwe
bureaucratie zal zorgen en ook voor de VVD is dat zeer onwenselijk. Hoe
wil de minister zijn invloed aanwenden om de schade in ieder geval zo
veel mogelijk te beperken? Verder hopen wij dat er vaart wordt gezet
achter het uitbrengen van de aangekondigde voorstellen. Wel zijn wij
benieuwd wat er gaat gebeuren met de overige 38 voorstellen die
genoemd worden in het document van Mario Monti, gericht op het
verbeteren van de interne markt. Wanneer zullen deze worden uitgewerkt
en zitten hier specifieke voorstellen tussen waaraan de Nederlandse
regering prioriteit zou willen geven?
Wat betreft ruimtevaartstrategie juicht de VVD het toe dat de EU meer
aandacht gaat geven aan grensoverschrijdende onderzoeks- en innovatieprojecten, zeker wanneer hiervoor geldt dat de individuele lidstaten dit
niet alleen kunnen doen. Het Commissiedocument over de ruimtevaartstrategie is een goede aanzet om toe te werken naar een belangrijke rol
voor de EU op het gebied van ruimtevaart. In het verleden is ruimtevaart
immers de kraamkamer gebleken voor belangrijke nieuwe technologieën.
Investeren in dit soort programma’s heeft wat de VVD betreft prioriteit
boven het rondpompen van geld door middel van structuur- en cohesiefondsen of landbouwbeleid, die inmiddels 80% van de EU-begroting
uitmaken.
Mevrouw Verburg (CDA): 80?
Mevrouw Schaart (VVD): Ja. Voor de VVD is verder wel belangrijk dat de
Europese ruimtevaartstrategie de bestaande initiatieven van de European
Space Agency (ESA) aanvult en niet vervangt of opslokt. De EU moet
vooral gezien worden als een belangrijke partner binnen ESA, waar hij
met een bijdrage van 777 mln. in 2011 bijna 20% van het budget verzorgt.
Deelt de minister deze visie? De samenwerking met de leden en partners
binnen ESA verloopt uitstekend en Nederland speelt hierbij een belangrijke rol, vooral ook door de vele innovatieve Nederlandse mkb-bedrijven
die een bijdrage leveren aan de ruimtevaartsector. Wij hopen dan ook dat
de Nederlandse regering bij de EU-ruimtevaartstrategie blijft inzetten op
een grote Nederlandse rol bij het Europese ruimtevaartbeleid, zoals die nu
binnen ESA gespeeld wordt.
Het oorspronkelijke idee achter de Consumentenrichtlijn was dat het
consumentenrecht volledig geharmoniseerd zou worden. Voor bedrijven
levert dit een enorme besparing op omdat zij niet in ieder land afzonderlijk
juristen in dienst moeten nemen om te testen wat wel en niet juridisch
mogelijk is. Omdat men in de Raad geen overeenstemming kon bereiken
over garanties en oneerlijke bedingingen zijn deze hoofdstukken nu uit de
richtlijn gehaald. Dit leidt ertoe dat bedrijven die in de hele EU zaken doen
alsnog met 27 verschillende regimes te maken zullen krijgen en dat is
natuurlijk zeer onwenselijk. De richtlijn zit nu in een fase waarin er tussen
Commissie, Raad en Parlement achter de schermen onderhandelingen
plaatsvinden om tot overeenstemming te komen. Wanneer die niet bereikt
wordt, zal de Commissie naar alle waarschijnlijkheid de richtlijn intrekken
en met een nieuw voorstel komen. Hoe ziet de minister dit? Is het ook
voor Nederland de beste optie om tot een volledig nieuw voorstel te
komen? We worden nu opgescheept met een halfslachtige richtlijn waarin
belangrijke zaken niet geregeld worden. Een nieuw ontwerp biedt nieuwe
kansen om de voor Nederland belangrijke hoofdstukken over garanties en
geschillenbeslechting toch weer in de richtlijn op te nemen.
Mevrouw Verburg (CDA): Voorzitter. De CDA-fractie ziet Europa als een
belangrijke factor voor duurzame economische groei, stabiliteit en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-30, nr. 262

6

welvaart en dat is precies wat uit deze agenda weer eens blijkt. Er staat
een groot aantal punten op dat belangrijk is voor Nederland en voor
Nederlandse ondernemers, maar dat ook van belang is om in Europees
verband zorgvuldige afspraken over te maken. Met betrekking tot de
ontwerpverordening Europese bv is het bijvoorbeeld prima dat het
kabinet daarmee instemt. Die is belangrijk voor de betrouwbaarheid van
de zetel, de crediteuren en de medezeggenschap. Ik vraag de minister of
er ook rekening gehouden wordt met de mogelijkheden voor grensoverschrijdende criminaliteit en fraude, indien er onduidelijkheid bestaat over
de vestigingsplaats en het wettelijk regime. Door wie en hoe gaan fraude
en delicten voorkomen worden dan wel aangepakt worden bij die
Europese bv? Wat verwacht de minister ten aanzien van het gebruik van
deze Europese rechtsvorm? Gaan bedrijven binnen Europa migreren naar
het land met de meest aantrekkelijke regelgeving?
Inzake de richtlijn Koppeling van ondernemingsregisters is het prima dat
er vanuit de Commissie snel voorstellen gedaan worden die aansluiten bij
het Europese Businessregister, waar Nederland met twintig andere
lidstaten al aan deelneemt. Echter, zal deze richtlijn gevolgen hebben voor
het Nederlandse handelsregister en voor de hoogte van de leges? Als er
een beweging is hopen wij dat die alleen naar beneden zal zijn.
Met betrekking tot de unitaire octrooibescherming: prima, want die kan
een geweldige extra duw zijn voor de innovatieve bedrijven. Ik denk ook
aan bijvoorbeeld de topgebiedenbenadering; daar kunnen Europese
octrooien dan eenvoudig worden aangevraagd en kunnen de kosten sterk
omlaag. Het is precies zoals de minister schrijft: in Aziatische landen en de
Verenigde Staten komen de octrooien tegen veel lagere kosten
beschikbaar.
Wij kunnen ons vinden in de geschillenregeling. Dit geldt ook voor het
voorstel inzake de jaarrekening van micro-entiteiten. Een voorwaarde is
wel dat de grensbedragen zo hoog mogelijk gesteld worden, zodat er
voldoende ondernemingen onder het verlichte regime gebracht kunnen
worden. Waar ligt het plafond?
De twaalf voorstellen inzake de Akte voor de Interne Markt zijn prima. Er
moet wel voor gezorgd worden dat deze slim en slank blijven en niet, met
de beste bedoelingen, vooral het mkb weer voor de voeten gaan lopen.
Dit geldt ook voor de evaluatie van de Small Business Act: het is prima,
maar heel goed moet bekeken blijven worden wat van belang is voor onze
mkb-bedrijven.
Met slimme regelgeving zijn wij het zeer eens. Inzake het richtlijnvoorstel
voor de consumentenrechten is het belangrijk dat de belangen van
consumenten goed gediend worden, maar dat dit niet leidt tot weer heel
veel extra lasten voor het bedrijfsleven.
Het zevende kaderprogramma voor Euratom is prima, maar daar is nog
even de extra aandacht nodig voor de 4% kernafval die nu nog niet
opgewerkt kan worden.
Ten aanzien van de Europese onderzoeksruimte en ruimtevaartstrategie
sluit ik mij aan bij de vragen van collega Schaart.
Minister Verhagen: Voorzitter. Ik zal reageren per onderwerp. Met
betrekking tot de Europese bv heeft Nederland altijd op het standpunt
gestaan deze te steunen, ook gesteund door een meerderheid in de
Kamer, mits deze voldoende zekerheid en betrouwbaarheid biedt aan alle
betrokken partijen. Wij waren derhalve tegen het oorspronkelijke voorstel
omdat dit niet voldeed aan alle mitsen en maren die wij geformuleerd
hadden, en dit voorstel moest aangepast worden op een vijftal punten.
Aan de meeste van deze punten is in het compromis in de Raad van
december 2009 tegemoetgekomen en daar is toen ook met de Kamer over
gesproken. De onderhandelingen zijn nu weer opgepakt door het
Hongaarse voorzitterschap en in de meeste punten zien wij geen
wijzigingen meer ten opzichte van dat oorspronkelijke compromis. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-30, nr. 262

7

discussie richt zich op twee punten en volgens mij richten de hier gestelde
vragen zich daar ook op. Ten eerste is dat de zetelkwestie. Nederland acht
het daarbij van belang dat de situatie voor de Europese bv geen achteruitgang geeft ten opzichte van de huidige situatie van nationale stelsels.
Dat houdt wat Nederland betreft in dat het bij de Europese bv niet
verplicht moet zijn om de statutaire zetel en de werkelijke zetel in één
lidstaat te hebben. Dat is ook nu niet het geval. Dergelijke eisen
verhouden zich niet met het Nederlandse systeem en ook niet met het
vrije verkeer in de EU. Het tweede belangrijke punt waarover de onderhandelingen nog lopen, is de invloed van werknemers op de samenstelling van het bestuurs- en toezichtsorgaan van de Europese bv. Voor
Nederland is het van groot belang dat de medezeggenschap zo goed
mogelijk gegarandeerd blijft als bijvoorbeeld een Europese bv verhuist
van Nederland naar een lidstaat met minder zeggenschap, of als een
Europese bv uit een lidstaat met weinig medezeggenschap werknemers
heeft in Nederland. De focus van de discussie ligt dus op de vaststelling
van de drempel, wanneer er onderhandeld moet worden over de
toepasselijke medezeggenschapsstructuur of het medezeggenschapsregime. Met een aantal landen zet Nederland zich in om die drempel zo
laag mogelijk te krijgen en de discussie daarover zo snel mogelijk te
voeren. Aan de andere kant is er een aantal landen dat de drempel juist zo
hoog mogelijk wil leggen. Als ik de huidige verschillen bekijk, zal het
moeilijk worden daarop een akkoord te bereiken. Ik geef toe dat, door de
vele verwijzingen naar het nationale recht in het voorliggende compromis,
de bruikbaarheid van de Europese bv is afgenomen. Een aantal Kamerleden heeft gevraagd of je überhaupt nog zo’n Europese bv moet hebben
en wat de toegevoegde waarde daarvan is. Over het geheel genomen is er
wat mij betreft nog steeds sprake van winst en dat geldt vooral voor
bedrijven die met name zaken doen met de lidstaten in Oost-Europa. Er
zitten namelijk nog heel grote hiaten in het ondernemingsrecht, en als er
een lokale rechtspersoon bestaat die gebruikt kan worden is het heel
lastig om te achterhalen hoe dat precies in elkaar zit. Een Europese bv kan
daar juist meerwaarde hebben omdat die een duidelijke structuur kent en
dat is ook voor ons eigen bedrijfsleven gunstig.
Mevrouw Gesthuizen vraagt waarom het verband tussen de statutaire
zetel en het centrum van voornaamste belangen is losgelaten. Er bestaan
in Europa nu gewoon twee verschillende systemen. In het ene systeem
eisen lidstaten dat de statutaire zetel en het centrum van voornaamste
belangen samenvallen, en dat is een beetje wat mevrouw Gesthuizen wil.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Ik heb gevraagd of het feit dat de harmonisatie achterwege blijft nieuwe vragen opwerpt over het nut van deze
nieuwe rechtsvorm.
Minister Verhagen: Ik wil dus niet dat je te maken hebt met twee
verschillende systemen van eisen van lidstaten. Nederland hoort bij de
lidstaten die niet eisen dat de statutaire zetel en het centrum van
voornaamste belangen samenvallen en ik wil dat zo houden. Wij eisen dat
niet van Nederlandse bv’s en ook zou zo’n eis grensoverschrijdend zaken
doen bemoeilijken. Ik wil dus juist niet dat de uitkomst is dat wij ons eigen
systeem niet meer kunnen handhaven.
Mevrouw Gesthuizen (SP): De minister zegt twee interessante dingen.
Ten eerste dat wij ons eigen systeem niet willen opgeven.
Minister Verhagen: Wij willen het systeem dat wij kennen als regel
hebben bij de Europese bv’s.
Mevrouw Gesthuizen (SP): De minister zegt: wij willen het Nederlandse
systeem niet opgeven, sterker nog, dat willen we uitbreiden, zo zou het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-30, nr. 262

8

moeten worden. En we willen ook harmonisatie, want het zou in alle
landen zo moeten zijn.
Minister Verhagen: Het liefst zou ik in de Europese regel vaststellen dat
het systeem zoals wij dat in Nederland kennen, de hoofdregel is voor de
Europese bv.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Ik had juist begrepen dat het niet helemaal
die kant op lijkt te gaan.
Minister Verhagen: Dat iets niet een kant lijkt op te gaan, wil niet zeggen
dat je bij voorbaat het hoofd in de schoot moet leggen.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Wij zijn steeds heel sceptisch geweest over
de Europese bv. De minister geeft nu zelf aan dat het wel wat lastig wordt
als het twee verschillende systemen worden. Ik neem aan dat hij daarmee
mijn kritiek deelt, dat dit vraagtekens zet bij de waarde van een Europese
bv. Hoe hard is dit punt voor de minister?
Minister Verhagen: In zijn algemeenheid zeg ik: de mogelijkheid van
zetelkeuze bestaat nu al. Ik vind daarnaast dat het beter is om aanstaande
maandag de discussie en dus ook de aandacht te richten op het voorkomen van misbruik en het omzeilen van werknemersrechten, want dat vind
ik essentieel. Het zou zo kunnen zijn dat, door de keuze waar wij het
zo-even over hadden, men dat ook nog eens misbruikt om de discussie
over de medezeggenschapsrechten te omzeilen. Dat willen wij juist niet. Ik
vind dát het belangrijkste punt om mijn aandacht op te richten. Bij de
onderhandelingen zetten wij ons er ten volle voor in om de werknemersrechten op een goede wijze te realiseren.
Mevrouw Gesthuizen heeft nog steeds wat vraagtekens bij de toegevoegde waarde. Ik ben het er op zich mee eens dat het door allerlei
compromissen niet ideaal is. De toegevoegde waarde is toch nog steeds
groot, met name in Oost-Europa, indien er wel afdoende bescherming
geboden wordt voor de stakeholders. Ondanks alle beperkingen vind ik
dat er nog steeds een meerwaarde is, maar als dat ook nog eens ten koste
gaat van de werknemersrechten worden de minnen zo groot dat ik er
eigenlijk ook geen zin meer in heb. Zo formuleer ik het denk ik voldoende
helder en ik zie instemmend geknik. Ik ben blij dat ik weer enorme
ondersteuning krijg van de Kamer voor de inzet van Nederlandse
regering.
Mevrouw Verburg vraagt naar de aanpak van fraude inzake de Europese
bv. De verordening is er nog niet, over belangrijke punten wordt nog
onderhandeld. Wij kunnen dus pas instemmen met de Europese bv als
deze voldoende betrouwbaar is voor alle betrokken partijen, dus ook voor
de schuldeisers en de werknemers. Op verzoek van Nederland is in de
ontwerpverordening opgenomen dat iedere Europese bv verplicht is om
duidelijk te maken wat haar thuisland is, hoe groot haar kapitaal is en welk
kapitaalbeschermingsregime op haar van toepassing is. Dat stelt
bedrijven in staat de afweging te maken of zij de crediteursbescherming
afdoende vinden. Ten aanzien van fraude geldt dat in eerste instantie
wordt opgetreden door de autoriteiten van het land waar de zetel van die
Europese bv zich bevindt, maar ook landen waar eventuele fraude wordt
gepleegd door een buitenlandse Europese bv kunnen optreden. Er bestaat
een scala aan programma’s binnen de EU om economische fraude te
voorkomen en dat is ook hier gewoon van toepassing.
Er is een aantal vragen gesteld met betrekking tot octrooien. In zijn
algemeenheid is het zo dat juist Nederland het initiatief genomen heeft
om die eindeloze discussie nu eens vlot te trekken en niet te wachten op
de vertaalmachines. Dat was de opstelling van Spanje en Italië, die ertoe
leidde dat we het Europese octrooi steeds niet van de grond kregen. Wij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-30, nr. 262

9

hebben toen gezegd te kiezen voor versterkte samenwerking om ervoor te
zorgen dat wij dat octrooi nu echt van de grond krijgen. De nadelen die
het Europese bedrijfsleven ondervindt vanwege het ontbreken van een
Europees octrooi ten opzichte van de Verenigde Staten en andere markten
zijn werkelijk gigantisch. Wij hebben dan ook het voortouw genomen,
goed ondersteund door de Kamer, om de versterkte samenwerking van de
grond te krijgen zodat twee lidstaten dat niet blijven blokkeren. Ik ben blij
dat de Commissie zo snel het initiatief heeft genomen om daar invulling
aan te geven en dat ook het voorzitterschap dit voortvarend oppakt. Er zijn
nu twee voorstellen: een verordening voor unitaire octrooibescherming
en een verordening voor vertalingen. Deze laatste gaat uit van het
compromis waarin iedereen, behalve Italië en Spanje, zich eind vorig jaar
kon vinden. Dat was een vrij kwetsbaar compromis en daarom vind ik dat
we daar niet te veel in moeten gaan rommelen. Er heeft toen een aantal
landen ingestemd dat niet echt zat te springen om die stap te zetten maar
hierin kon, behalve de genoemde twee landen, iedereen zich toch vinden.
Dat moeten we verder dan alstublieft zo laten. In de verordening zelf is
wel wat veranderd. Door een technische aanpassing, te weten een
zogeheten bundeloctrooi in plaats van een unitaire titel, kan een belangrijke versnelling in dat dossier worden aangebracht. Door deze wijziging
hoeft het Europese octrooiverdrag niet te worden aangepast en dat is
buitengewoon positief. Zo kan er sneller gewerkt worden en de Europese
industrie is ook heel blij met deze aanpassing. Mevrouw Dijksma probeert
een beetje roet in het eten te gooien en dat had ik eigenlijk niet van haar
verwacht, gezien het enorme pleidooi dat de PvdA vroeger altijd hield
voor het Europese octrooi. Zij vraagt hoe dit allemaal nog doorgezet kan
worden, nu staatssecretaris Bleker toezeggingen heeft gedaan om de
kwekersvrijstelling te zullen bepleiten. Er zou gediscussieerd kunnen
worden over of dit allemaal zo moet, maar inderdaad heeft de staatssecretaris toegezegd de mogelijkheden hiertoe te zullen onderzoeken.
Voorlopig gaan wij dus aan de slag met de beperkte vrijstelling – ik heb
begrepen dat de staatssecretaris daar vooral toe genegen was daar dit de
wens was van de meerderheid van de Kamer – maar wij zullen gaan
bekijken of wij verder kunnen gaan. Dit zeer nadrukkelijk wel met oog voor
eventuele precedentwerking voor bijvoorbeeld de farma- en chemiesector.
Dat betekent dat we het moeten regelen in de Biotechrichtlijn, want daar
komen het octrooi- en het kwekersrecht samen. Ik of de staatssecretaris
zal u daar in de zomer nader over informeren. De Kamer hoeft niet
bezorgd te zijn dat dit zand in de machine strooit met betrekking tot het
Europese octrooi.
Inzake de interne markt hield de heer Van Bemmel een stevig pleidooi
over de vraag wat de toegevoegde waarde van deze akte is en ik zal
zeggen wat die is. Het is de opvatting van de Nederlandse regering dat
een open economie, zoals de Nederlandse, gebaat is bij verdere
versterking van de interne markt. Dat is essentieel voor het creëren van
meer werkgelegenheid, zeker ook in het kader van de Europa 2020strategie. Een beter functionerende interne markt stimuleert de concurrentie tussen ondernemingen, leidt tot meer keuzemogelijkheden, betere
service, lagere prijzen voor consumenten etc. Juist een land als Nederland
verdient het geld, met de Europese buurlanden, vooral in Europa door de
enorme export die daarop gericht is. Daarom vinden wij dat wij op dit
punt niet alleen een toegevoegde waarde hebben maar dat dit essentieel
is om in de toekomst werk en inkomen zeker te stellen.
De heer Van Bemmel (PVV): Als de minister dat zo opleest, lijkt er
inderdaad een aantal positieve punten in te zitten. Het is natuurlijk wel zo
dat we in Europa met een behoorlijk verschil zitten in de ontwikkeling van
de verschillende landen, waardoor je dit soort problemen krijgt. Ook de
collega van de minister, de heer Kamp, loopt daar keihard tegenaan en
probeert heel hard om daar maatregelen voor te nemen. Het gaat om de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-30, nr. 262

10

problemen rond mensen, afkomstig uit veel armere economieën, die hier
komen werken en waarbij die landen zelf problemen krijgen omdat zij een
groot deel van de beroepsbevolking kwijtraken. Dat zijn de problemen
doordat mensen overal maar kunnen gaan werken. Kijk, als het om
Duitsers ging, hoorde je mij niet. Maar het gaat om mensen uit Bulgarije,
uit de nieuwe lidstaten die eigenlijk een ontwikkelingsniveau hebben ...
Wat vindt de minister daarvan? De heer Kamp heeft daar duidelijk een
andere mening over, of in ieder geval loopt de praktijk tegen de problemen aan.
Minister Verhagen: De heer Kamp spreekt namens de regering, dus
daarover bestaat geen verschil van opvatting. We kunnen de hele
discussie wel opnieuw gaan voeren, en als ik flauw ben zeg ik dat de heer
Wilders destijds voor toetreding van Roemenië en Bulgarije tot de EU
gestemd heeft. Daarmee waren niet alle andere toenmalige Kamerfracties
het eens. De vraag of men goed kan functioneren binnen de Europese
interne markt is er een die vooraf hoort te gaan aan de vraag of men kan
toetreden tot de EU. Daarom stelt deze regering nadrukkelijk dat criteria
criteria zijn en dat men, indien men daar niet aan voldoet, nog niet kan
toetreden tot het vrije verkeer, of tot Schengen, of tot de EU in zijn
algemeenheid. Ten aanzien van Roemenië en Bulgarije is dus een aantal
afspraken gemaakt, ook met betrekking tot het vrije verkeer van werknemers, waarbinnen de heer Kamp absoluut kan stellen wat hij namens
de Nederlandse regering doet. Dat laat onverlet dat we natuurlijk wel naar
een situatie moeten waarbinnen men volwaardig kan deelnemen binnen
de Europese markt. Ik neem afstand van de suggestie van mevrouw
Dijksma dat er inzake de Dienstenrichtlijn door dit kabinet weer situaties
gecreëerd worden zoals die bij de discussie in Frankrijk over de Poolse
loodgieter. De Nederlandse regering heeft op dat punt namelijk duidelijk
gesteld dat haar uitgangspunt de bestaande Dienstenrichtlijn is en dat het
dus gaat om de implementatie: die moet goed en volledig zijn. Uit
economisch oogpunt is de dienstensector als zodanig cruciaal. Met de
Dienstenrichtlijn is er veel vooruitgang, maar het werk is nog niet af. Er
zijn gewoon veel belemmeringen voor vrij verkeer van diensten en dat is
iets anders dan zeggen: jongens, we gaan nu iets doen wat onverantwoord zou zijn. Integendeel. De verdere ontwikkeling van de interne markt
voor diensten heeft geenszins als gevolg dat in Nederland bijvoorbeeld
het wettelijk minimumloon onder druk komt te staan, of de arbeidsvoorwaarden. Ik ben het helemaal met mevrouw Dijksma eens dat dat
ongewenste situaties zouden zijn. De Nederlandse arbeidsvoorwaarden
en het Nederlands wettelijk minimumloon zijn de uitgangspunten en op
basis daarvan kun je discussies voeren over bijvoorbeeld de vraag of je,
gelet op de behoefte aan bepaalde werknemers in een bepaalde sector,
het bestaande arbeidspotentieel beter kunt benutten en dat is wat ook de
heer Kamp zegt. Kortom, ik zou mevrouw Dijksma eigenlijk willen
suggereren om eens samen te gaan praten. Dan komen we toch op een
heel verantwoord standpunt uit, namelijk dat wat de Nederlandse
regering naar voren brengt.
Mevrouw Dijksma (PvdA): Dit is natuurlijk uitlokking. Volgens mij ligt het
probleem niet hier bij ons, want de Kamer is het er in meerderheid wel
over eens dat de Bolkestein-richtlijn echt niet meer op tafel moet komen.
Als de minister eens met zijn eigen premier gaat praten en hem ervan
weerhoudt die suggestie te doen, dan krijgt hij van mij niet dit soort
lastige vragen. De premier heeft dit namelijk nog niet zo lang geleden
geagendeerd. Ik begrijp dat hij nu door de minister is teruggefloten,
waarvoor hulde, dat is echt heel knap. De minister moet dan echter niet bij
ons aankomen dat wij het daar met elkaar over moeten hebben, want het
probleem zit toch echt bij de Nederlandse regering zelf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-30, nr. 262

11

Minister Verhagen: Het is overduidelijk dat je niet altijd alles moet
geloven wat in de krant staat. Namens de Nederlandse regering heb ik
voorafgaand aan de Europese Raad een uitvoerige discussie gehad met
de vakbeweging, de werkgeversorganisaties en de SER-kroonleden. Ik heb
er toen al op gewezen, ook met volle instemming van de ministerpresident, dat de Dienstenrichtlijn absoluut geen betrekking zou hebben
op het wettelijk minimumloon en de arbeidsvoorwaarden en dat dat
overeind hoort te staan. Het gaat over zelfstandige dienstverleners die
zich vestigen in een andere lidstaat of daar tijdelijk hun diensten
aanbieden. Voor werknemers geldt zeer nadrukkelijk de Detacheringsrichtlijn, die onder andere garandeert dat in de lidstaat van ontvangst het
wettelijk minimumloon moet worden nageleefd. Ook de premier heeft dit
zeer nadrukkelijk zo beoogd, al heeft mevrouw Dijksma dat misschien
anders begrepen.
Mevrouw Dijksma (PvdA): Het is meer een conclusie. Ik ben heel blij met
de heldere verwoording van het Nederlandse regeringsstandpunt, maar
de conclusie is dat het citaat waar ik op wijs er toch een van de premier
was waarbij hij nadrukkelijk verwees naar de eerder in de prullenbak
gegooide Bolkestein-richtlijn, die opnieuw op tafel moest. Een mens mag
later natuurlijk altijd verzinnen dat het misschien niet zo moet zijn, maar ik
heb dat citaat niet verzonnen en de journalist, naar ik aanneem, ook niet.
Minister Verhagen: Mevrouw Dijksma verwijst naar het bezoek van de
premier aan de heer Cameron van maanden geleden. De premier heeft
daarna meteen zeer duidelijk gesteld dat het er niet om ging een nieuwe
Dienstenrichtlijn weer uit de mottenballen te halen, maar juist dat de
bestaande Dienstenrichtlijn nu eindelijk eens geïmplementeerd werd. Als
je namelijk kijkt naar het onbenutte potentieel van wat we eigenlijk
hebben afgesproken, zijn er ongekende mogelijkheden om juist het vrije
verkeer van diensten, zonder daarmee de basisvoorwaarden van onze
samenleving ter discussie te stellen, te kunnen vervolmaken.
De heer Van Bemmel vraagt zich in dit kader af waarom er überhaupt nog
wel een Europees handelsregister zou moeten komen. Hij heeft een lijst
uitgeprint en denkt dat wij nu weer iets nieuws gaan verzinnen terwijl wij
de kosten voor de KvK omlaag moeten brengen. Deels kan ik hem
geruststellen, om de doodeenvoudige reden dat het Europese bedrijvenregister voor een groot deel gewoon het bestaande register is. Je gaat
natuurlijk niet iets opnieuw doen of erbovenop zetten terwijl je al mooie,
goede registers hebt. Echter, nog niet alle landen zijn hierbij aangesloten
en daardoor ontstaan hiaten. Ik zeg u toe dat wel wordt aangesloten bij en
gebruikgemaakt wordt van het bestaande systeem. De meerwaarde is de
grotere actuele waarde door het beter tot stand brengen van de digitale
koppeling. Je krijgt dan een actuele afstemming die dat in wezen moet
gaan verzorgen. Nu is juist veelvuldig gebleken dat bij het opheffen van
een moederbedrijf bij het handelsregister eventuele dochterondernemingen niet verwerkt worden en zo ontstaat onvolledige informatie. Wat
nu wordt voorgesteld beoogt, uitgaande van bestaande systemen, dat
alles up-to-date is en dat iedereen erbij is aangesloten. Meer is het
eigenlijk niet; het is gewoon een handig linkje.
Mevrouw Schaart vraagt zich af of we wel met een compromis voor de
consumentenrechten verder moeten gaan en of we misschien met iets
heel nieuws moeten komen. De Raad zal het richtlijnenvoorstel consumentenrechten niet behandelen tijdens de komende bijeenkomst. Er vindt
ook nog een bespreking van de richtlijnen in triloog met het Europees
Parlement plaats. In december 2010 heeft de Raad een akkoord bereikt
waarin de reikwijdte van de richtlijnen is ingeperkt: regelingen voor
non-conformiteit en algemene voorwaarden zijn verwijderd, juist omdat daarover
geen overeenstemming kon worden bereikt op een zodanige wijze dat er

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-30, nr. 262

12

nog voldoende toegevoegde waarde zou zijn. Ik vind het absoluut een
gemiste kans voor Europa dat juist inzake die non-conformiteit en
algemene voorwaarden geen overeenstemming bereikt kon worden, maar
het is zo. Je kunt je afvragen of je het ding dan maar in de prullenbak
moet gooien, maar het is de vraag of je dan veel verder komt. Je kunt ook
bekijken of er in die richtlijnen nog iets staat waardoor je toch nog die
toegevoegde waarde hebt. Ik denk dat er een aantal elementen is dat nog
steeds toegevoegde waarde heeft. Zo worden consumenten beschermd
tegen overrompelende verkooppraktijken en dat vind ik een groot goed.
De bedenktermijn wordt verlengd naar veertien dagen en de interne markt
wordt vooruit geholpen. Zoals ik al zei, is het echter niet duidelijk of er een
akkoord in eerste lezing bereikt zal kunnen worden, de onderhandelingen
met het Europees Parlement lopen ook nog en ik verwacht daar maandag
niet veel van. Mevrouw Dijksma vraagt wat er nu nog gebeurt ten aanzien
van de collectieve consumentenrechten. Naar aanleiding van het
witboek-Kroes en het groenboek-Kuneva is er veel kritiek geweest op de
plannen, met name ook vanuit het Europees Parlement, daarom ben ik
een beetje voorzichtig over wat daar uitkomt en omdat die gesprekken
nog lopen. Op zich sta ik positief tegenover een verkenning van de
verbetering van schadevergoedingsmogelijkheden, maar ook wij hebben
kanttekeningen geplaatst bij de versnipperde aanpak door de Commissie.
Wij pleiten juist voor een integrale aanpak van de schadeclaims, verschillende rechtsgebieden in plaats van speciale regels voor kartelschade en
consumentenrecht. Naar aanleiding van die kritiek is door de Commissie
een publieke consultatie uitgezet naar het collectieve verhaal, over de hele
breedte en wij hebben daar eind april op gereageerd. Ik neem aan dat dit
openbaar is en op de website staat. Ik kijk naar de ambtelijke ondersteuning en men knikt instemmend, dus dat zal ongetwijfeld het geval
zijn. Naar aanleiding van die publieke consultatie zullen nog een reactie en
vervolgactie komen van de Europese Commissie, maar ook daarbij weet ik
niet precies wat daar uit gaat komen.
Mevrouw Dijksma vraagt of ik voor een Europees systeem van collectief
verhaal ben. Voor mij geldt hierbij dat met name consumenten daadwerkelijk een kans moeten hebben op schadevergoeding. Uit het Europese
onderzoek blijkt dat het Nederlandse systeem tot nu toe, via de Wet
collectieve afwikkeling massaschade, veruit de meeste schadevergoeding
voor consumenten gerealiseerd heeft. Verder worden zaken in Nederland
gewoon snel afgehandeld, juist omdat er geen eindeloze procedures
ontstaan. In landen waar collectief verhaal rechtstreeks bij de rechter
mogelijk is, zoals in Spanje en Portugal, krijgt de consument juist relatief
veel minder daadwerkelijke uitkering van de schade. Als het gaat om
consumentenbescherming is het, kijkend naar de feiten, dus maar de
vraag of wij zo’n Europees collectief verhaal zouden moeten hebben. Ook
in het licht van «Europa moet dat doen wat Europa moet doen, daar waar
het een duidelijk toegevoegde waarde heeft», zie ik meer een coördinerende rol van Europa ten opzichte van de nationale wetgeving. Ik wil
voorkomen dat je een Europees systeem krijgt naast dat goed functionerende Nederlandse systeem en daarmee kom ik misschien de heer Van
Bemmel wat tegemoet, althans op dit punt.
Mevrouw Verburg vraagt hoe het staat met micro-entiteiten. In 2009 heeft
de Commissie voorgesteld om lidstaten de mogelijkheid te bieden om
micro-entiteiten vrij te stellen van de verplichting een jaarrekening op te
stellen en te publiceren. Het gaat daarbij om kleine ondernemingen die
inzake balanstotaal, netto omzet en gemiddeld aantal werknemers aan
een aantal voorwaarden voldoen. Op zich is Nederland daar voorstander
van. In het verleden hebben we gezien dat er ten aanzien van dat voorstel
een blokkerende minderheid in de Raad bestond, terwijl het Europees
Parlement zich er daarentegen positief over uitliet. Het Hongaars voorzitterschap heeft de zaak nu weer op de agenda gezet en een compromis
voorgesteld om te bekijken of we daar toch mee verder kunnen. Op grond

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-30, nr. 262

13

van dat compromisvoorstel kunnen lidstaten nu kiezen voor een speciaal
regime voor micro-entiteiten, waarbij deze een zeer beperkte jaarrekening
moeten opstellen. Overigens kwalificeren in het compromisvoorstel wel
minder ondernemingen als micro-entiteit dan in het oorspronkelijke
Commissievoorstel. We proberen daar in de Raad een akkoord over te
bereiken. Het zal niet verbazen dat Nederland een voorkeur heeft voor het
oorspronkelijke voorstel omdat dit veel meer lastenverlichting oplevert. Ik
betreurde het dan ook dat die blokkerende minderheid er was. Maar als je
nu op korte termijn toch een compromis kunt bereiken, bereik je in ieder
geval iets wat betreft administratievelastenverlichting in Europees
verband en iedere besparing is meegenomen. De vrijstelling voor die
ondernemingen maakt het in elk geval eenvoudiger, ook op het punt van
samenvallen van jaarrekeningverplichtingen en aangifte van vennootschapsbelasting. Als wij dit compromis nu niet aanvaarden, gaat het echt
op de heel lange baan en blijven kleine ondernemingen met meer
administratieve lasten zitten dan met dit compromisvoorstel het geval is.
Er moet dan gewacht worden tot de onderhandelingen over de grote
herziening van de richtlijn Jaarrekeningenrecht en dan zijn we jaren
verder. Omdat hiermee het mkb toch tegemoetgekomen kan worden,
moeten we dit maar doen.
Met mevrouw Verburg vind ik het jammer dat er inderdaad minder kleine
bedrijven onder de definitie micro-entiteit zullen vallen dan in het
oorspronkelijke voorstel. Als ik de mogelijkheden zie om het nog op te
rekken zal ik dat uiteraard doen, maar zonder het geheel te blokkeren. Die
situatie moeten we niet nog een keer hebben, want dan zijn we nog
verder van huis.
Mevrouw Gesthuizen plaatst forse kanttekeningen bij de Europese
onderzoeksruimte en met name spreekt zij haar zorgen uit over de
rechtspositie van jonge onderzoekers. Het kabinet is voorstander van het
vergroten van mobiliteit van onderzoekers en daarbij hoort het realiseren
van één arbeidsmarkt voor onderzoekers. Rechtsposities vallen onder
nationale bevoegdheid en daarom zet Nederland in op een grotere
transparantie en informatieuitwisseling van nationale regelgeving om op
die manieren in ieder geval die mobiliteit verder te kunnen vergroten.
Juist door die grotere transparantie is het gevaar waar mevrouw
Gesthuizen op wijst, dat onderzoekers hier uitgebuit zouden worden dan
wel geen rechtspositie zouden hebben, niet zo groot. Integendeel.
Mevrouw Dijksma heropent ook op het gebied van de R&D-uitgaven de
oude discussie; ik had niet anders verwacht. Zij gebruikt woorden als
drijfzand en het zal haar niet verbazen dat ik het absoluut met haar oneens
ben, want als er iets niet op drijfzand gebaseerd is dan is het wel de
ambitie van de Nederlandse regering. Terecht stelt zij dat het grootste
probleem zit in de bedrijfsinvesteringen, in de private R&D-uitgaven. Zij
vindt de ambitie irreëel, maar juist door ons bedrijfslevenbeleid, door ons
topsectorenbeleid zullen wij een veel grotere private R&D-inspanning zien
dan in het verleden. In het beleid van voorgaande kabinetten deed zich de
bizarre situatie voor dat wij bovenmatig veel aan publieke R&D-uitgaven
hadden en beneden de maat scoorden op het gebied van private R&D. Het
geven van subsidies lokte dus op geen enkele wijze private R&D uit.
Integendeel, de discrepantie is gigantisch. Mevrouw Dijksma wijst op de
verlaging van de publieke uitgaven, maar dan nog zitten we hoog in
vergelijking met andere Europese landen. Ik ben ervan overtuigd dat wij
private investeringen zullen uitlokken, niet alleen door de fiscale maatregelen als de Wet Bevordering Speur en Ontwikkelingswerk (WBSO) en het
innovatiekrediet, maar juist ook door de fantastische plannen die wij in
het vooruitzicht gesteld hebben gekregen van de topsectoren en van de
topteams. Als ik die opvatting niet had, zou ik het bedrijfslevenbeleid niet
gepresenteerd hebben zoals ik dat gedaan heb.
Mevrouw Gesthuizen vraagt waar ik aan denk bij de normalisatie inzake
de dienstensector. Normalisatie bij goederen heeft op zich een impuls

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-30, nr. 262

14

gegeven voor vrij goederenverkeer en in de dienstensector kan dat
volgens mij ook nuttig zijn. Een verplichting om normalisatie van diensten
voortaan te melden, geeft meer transparantie over welke normen er
bestaan, en derhalve is het wat dat betreft makkelijker over en weer
binnen Europa die diensten aan te bieden.
Mevrouw Schaart en mevrouw Verburg wijzen inzake ruimtevaart op de
noodzaak zeer nadrukkelijk te kijken en op te trekken met ESA. Daar ben ik
het helemaal mee eens. Wij achten het van belang dat de EU zich richt op
zaken waar deze een toegevoegde waarde hebben, en in dit verband gaat
het dan met name over de toepassing van ruimtevaart zoals Galileo. Blijft
er een grote Nederlandse rol? Ik zal hier opereren binnen de beperkingen,
althans binnen de marges, die het regeerakkoord inclusief de financiële
paragraaf mij op dat gebied heeft geboden. Men zou mij er anders terecht
aan houden dat ik daar, als uitvoerder van het regeerakkoord, op moet
toezien. Dat betekent dat ik dus niet verder kan springen dan de financiële
polsstok van het regeerakkoord mij gunt. Overigens kent mevrouw
Schaart mijn creativiteit.
De heer Van Bemmel bracht een verbazingwekkend element naar voren:
waarom kunnen wij niet allemaal Engels praten? Dat is een heel nieuwe
vondst. Het grote voordeel van het internemarktinformatiesysteem is juist
dat dit systeem een gelimiteerd aantal vragen kent dat in één keer
vertaald is. De overheid kan dus kiezen en er is geen sprake van een
onzinnige vertaalfunctie, het is juist een heel efficiënte keuze om in één
keer die belangrijkste punten te vertalen. Iedereen heeft de vertaling
klaarliggen op de 300 vragen. Dus in welke taal je het ook stelt, je hebt het
paraat in de eigen taal. Het is alleen maar handig in de communicatie, er
kunnen geen misverstanden ontstaan en als we zeggen dat we verplichtingen opleggen en voorwaarden stellen weten anderen ook wat er
bedoeld wordt.
De voorzitter: Ik stel ter afsluiting een kort vragenrondje voor.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Voorzitter. Ik kom terug op twee punten.
Inzake de normalisatie van de dienstensector erken ik dat zeker gezegd
kan worden dat normalisatie voor de goederen effect gehad heeft. Aan
welke vormen van normalisatie moet ik denken bij de dienstensector? Kan
de minister een of meerdere voorbeelden noemen?
Ik vind het wel interessant wat de minister meent te kunnen concluderen
over de ontwikkelingen van de publieke en private R&D-uitgaven. De heel
lang veronderstelde stelling dat publieke investeringen wel degelijk
private investeringen kunnen uitlokken gooit hij helemaal overboord. Kan
de minister dat wat nader toelichten in plaats van zich alleen te baseren
op een ontwikkeling in een tamelijk korte tijd? Ik heb altijd begrepen, ook
van de voorganger van de minister, mevrouw Van der Hoeven, dat het
ingewikkeld is om in Nederland de private R&D vast te stellen en ik geloof
dat wel. Volgens haar had het er mee te maken dat we in Nederland nu
eenmaal een diensteneconomie hebben en dat het daarom lastig is om
een hoge private R&D te krijgen. Maar dat is ook zo omdat het in
Nederland ontbreekt aan buitenlandse investeringen en het lijkt mij dat
het ministerie van EL&I daar het nodige aan zou kunnen doen.
De heer Van Bemmel (PVV): Voorzitter. Inzake het internemarktinformatiesysteem noemt de minister 300 vragen. Ik kon geen financiële paragraaf
vinden en ik ga ervan uit dat het niks kost.
Mevrouw Dijksma (PvdA): Voorzitter. Ik begrijp dat de minister zijn
bedrijfslevenbeleid briljant acht, maar als dat zo zou zijn, zou hij toch
moeten kunnen laten zien en hard maken dat de private investeringen in
R&D er daadwerkelijk komen. Aangezien dat ingewikkeld is, is het wat
voorbarig om te stellen dat je een bepaalde doelstelling zeker haalt. Los

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-30, nr. 262

15

daarvan is het volgens mij niet waar dat Nederland heel hoog zit met de
publieke bijdrage; ik zou dat weleens op papier willen zien. Kan de
minister toezeggen dat hij de vergelijking met andere Europese landen
naar de Kamer stuurt?
Mevrouw Schaart (VVD): Voorzitter. Mijn vraag over de 38 voorstellen
van Mario Monti, om de interne markt te verbeteren, is niet beantwoord.
Heeft de Nederlandse regering al uitgewerkt welke twee voorstellen zij
wenselijk acht en hoe wij daar als Nederland prioriteit aan kunnen geven?
Minister Verhagen: Voorzitter. Over publiek en privaat hebben wij
natuurlijk uitvoerig gesproken in relatie tot de eerste discussie over de
bedrijfslevenbrief die ik gestuurd heb. We hebben er nog veel indringender over gesproken bij de hervormingsagenda. De Kamer heeft toen
de cijfers ontvangen met betrekking tot de publieke en de private uitgaven
van Nederland in vergelijking met andere lidstaten. Dat staat gewoon in
de hervormingsagenda die ik al verstuurd heb. Mevrouw Gesthuizen heeft
er gelijk in dat het in Nederland ingewikkeld is om die cijfers op te stellen,
omdat hier een andere sector is. Dat is de reden dat ik gisteren, in
aanvulling op de discussie die wij toen gevoerd hebben, een Kamerbrief
gestuurd heb waarin ik juist op het punt van de sectorstructuur verdere
informatie geef. Mevrouw Gesthuizen heeft dus deels gelijk, maar niet
een-op-een. Het is deels corrigerend en dat is de reden dat we van 3%
naar 2,5% gingen. Mevrouw Dijksma stelde daar toen ook vragen bij en
vond dat te weinig ambitieus, nu zegt zij dat zelfs die ambitie op drijfzand
gebaseerd is. Vanwege de andere sectorstructuur gaan we van 3% naar
2,5% en de onderbouwing daarvan, de door mij onderschreven stelling
van mijn voorganger mevrouw Van der Hoeven, heb ik gisteren specifiek
in een duidelijke brief toegelicht. Ook bij de opstelling van het regeerakkoord heeft dit kabinet in ieder geval als uitgangspunt gehanteerd dat
subsidie als zodanig niet het instrument is waarmee je zowel private
investeringen als economische groei, hoe dan ook, entameert. Dat is dus
een principieel andere lijn. In het debat over het bedrijfslevenbeleid heb ik
ook naar voren gebracht dat, juist op verzoek van de CDA-fractie, zeer
nadrukkelijk bij de beoordeling van de plannen van aanpak van de
topteams meegenomen wordt in hoeverre private investeringen naast de
publieke gezet worden voor de besteding en de toedeling van de uiteindelijk beschikbare gelden voor het bedrijfslevenbeleid.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Daar ben ik het echt niet mee eens. De
afgelopen jaren hebben we kunnen zien dat heel veel beschikbaar
gestelde subsidies opgeslurpt werden door grote bedrijven. Je kunt op je
vingers natellen dat deze ook zonder die subsidies wel geïnvesteerd
zouden hebben in R&D en daardoor het percentage omhoog hadden
gebracht.
Minister Verhagen: Exact.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Maar er zijn instrumenten waarmee we er
juist voor kunnen zorgen dat het mkb, of gewoon het kleinbedrijf,
makkelijker bij subsidies kan komen. Een aantal daarvan is nog heel jong
en daarom wil ik niet dat de minister deze conclusie trekt.
Minister Verhagen: Dat ben ik absoluut met mevrouw Gesthuizen eens
en dat is ook de reden waarom wij gekozen hebben voor WBSO, met
andere woorden het aftrekbaar maken van de kosten die je hebt op het
punt van personeel in relatie tot onderzoek, en waarom we juist echt
ingezet hebben op kredietverlening in plaats van subsidie. Men doet de
investering dan niet omdat men de subsidie krijgt, maar omdat men denkt
dat het een nuttige investering is. Het mkb kan juist meer gebruik kan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-30, nr. 262

16

gaan maken van het revolverende fonds. Philips heeft helemaal geen
behoefte aan dat fonds, maar het mkb wel. Wij hebben juist gekozen voor
instrumenten die wel ten goede komen aan het mkb, vooral op het gebied
van R&D: de Innovatiebox bijvoorbeeld, ik kijk ook met belangstelling uit
naar waar de topteams mee komen. Ook de innovatieprestatiecontracten
zijn specifiek een instrument dat voor het mkb een veel groter effect heeft
dan voor de grote bedrijven. Ik denk dat ik het niet zo oneens ben met
mevrouw Gesthuizen, maar zij wil daar nog meer bovenop. Wij moeten
daarbij echter onze financiële soliditeit vooropstellen.
Inzake de normalisatie met betrekking tot de dienstensector moet de
ontwikkeling van normen, om het brede pakket te krijgen, in elk geval in
overleg met de stakeholders gebeuren. Ik noem een aantal voorbeelden.
In Duitsland bestaat een nationale standaard voor het aanleggen van
rioleringen. Hotelketens ontwikkelen daar standaarden voor dienstverlening voor het personeel. Ik bedoel niet de opstelling van klanten in de
hotels, maar ik heb het over de dienstverlening van personeel: wat voor
standaard zou je daarbij mogen verwachten? Aan dat soort zaken moet u
denken, maar ik nodig met name de stakeholders uit om samen met ons
met nuttige en creatieve voorstellen te komen. Ik denk dat dit wel degelijk
stappen vooruit kan betekenen, juist ook gelet op de door mevrouw
Gesthuizen onderschreven effecten – in mijn ogen voordelen – in de
goederensector.
De 50 voorstellen van Monti zijn inmiddels door de Europese Commissie
bekeken, mede op basis van consultaties, en er zijn 12 prioriteiten
aangewezen. In de komende anderhalf jaar zal daarvoor een concreet
wetgevingsvoorstel gedaan worden. Nederland had vijf prioriteiten, te
weten diensten, digitale interne markt, EU-octrooi, transport en administratievelastenreductie. Deze zijn allemaal terug te vinden in de twaalf
prioriteiten van de Europese Commissie. In de diverse Raden zullen die ter
hand genomen moeten worden, maar Nederland focust op de genoemde
vijf punten en dat komt overeen met het algehele beleid dat wij als kabinet
voorstaan.
De voorzitter: Ik dank de minister namens de commissie voor zijn
beantwoording. Ik heb de volgende toezegging genoteerd:
– de minister zal de Kamer in de zomer van 2011 nader informeren over
octrooibescherming en over de eventuele kwekersvrijstelling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-30, nr. 262

17

Volledige agenda
1. Geannoteerde agenda Raad Concurrentievermogen d.d. 30 en 31 mei
2011
21 501-30-258 – Brief regering d.d. 20-05-2011
minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, M.J.M.
Verhagen
2. Fiche: Richtlijn voor de koppeling van centrale, handels- en vennootschapsregisters
22 112-1157 – Brief regering d.d. 04-04-2011
staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, H.P.M. Knapen
3. Fiche: Mededeling Interne Markt Informatiesysteem
22 112-1155 – Brief regering d.d. 04-04-2011
staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, H.P.M. Knapen
4. Fiche: Mededeling Evaluatie «Small Business Act»
22 112-1156 – Brief regering d.d. 04-04-2011
staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, H.P.M. Knapen
5. Fiche: Zevende kaderprogramma Euratom over de jaren 2012 en 2013
22 112-1159 – Brief regering d.d. 11-04-2011
staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, H.P.M. Knapen
6. Fiche Mededeling Akte van de Interne Markt
22 112-1170 – Brief regering d.d. 16-05-2011
staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, H.P.M. Knapen
7. Fiche Mededeling ruimtevaartstrategie
22 112-1171 – Brief regering d.d. 16-05-2011
staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, H.P.M. Knapen
8. Fiche Verordening versterkte samenwerking voor unitaire octrooibescherming
22 112-1169 – Brief regering d.d. 16-05-2011
staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, H.P.M. Knapen
9. Verslag van de informele Raad Concurrentievermogen van 11–13 april
2011
21 501-30-257 – Brief regering d.d. 03-05-2011
minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, M.J.M.
Verhagen
10. Fiche: Mededeling Hervorming van EU-staatssteunregels voor
diensten van algemeen economisch belang
22 112-1165 – Brief regering d.d. 02-05-2011
staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, H.P.M. Knapen
11. Verslag van een schriftelijk overleg over het Groenboek EU Financiering Onderzoek en Innovatie COM(2011)48
32 744-2 – Brief regering d.d. 17-05-2011
minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, M.J.M.
Verhagen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-30, nr. 262

18