Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Vragen gesteld door de leden der Kamer

2023Z05927
Vragen van de leden Wassenberg, Vestering, Van Esch en Van Raan (allen
PvdD) aan de Minister en Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties en de Ministers van Infrastructuur en Waterstaat, van
Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en voor Natuur en Stikstof over het
adequaat beschermen van kwetsbare en unieke natuur en koraal op en
rondom de BES-eilanden (ingezonden 4 april 2023).
Vraag 1
Hoe is tot nu toe uitvoering gegeven aan de aangenomen motie van de Partij
voor de Dieren en BIJ1, die de regering verzoekt om in gesprek te gaan met
het Openbaar Lichaam Bonaire (OLB) om ervoor te zorgen dat er geen
onomkeerbare stappen worden gezet voor wat betreft bouwen op Plantage
Bolivia totdat het ontwikkelingsprogramma is vastgesteld?1
Vraag 2
Is er over deze motie een gesprek geweest met het OLB? Zo ja, wanneer
heeft dit gesprek plaatsgevonden en wat is er besproken? Zijn er verslagen
hiervan en zo ja, kunt u deze met de Kamer delen? Wat zijn de vervolgstappen met betrekking tot het in uitvoering brengen van de aangenomen motie?
Vraag 3
Indien het gesprek nog niet heeft plaatsgevonden, wanneer zal dit plaatsvinden?
Vraag 4
Bent u bereid om actief te pleiten voor het beschermen van de natuur op
Plantage Bolivia, dat 10% van het eiland beslaat en voor het benadrukken dat
de open-landschapsbestemming van Plantage Bolivia ongewijzigd blijft? Zo
nee, waarom niet?
Vraag 5
Is al concreet bekend wanneer het ontwikkelingsprogramma door de
ministerraad wordt vastgesteld, die volgens de beleidsagenda volkshuisvesting en ruimtelijke ordening Caribisch Nederland in de loop van 2023 zal
worden vastgesteld? Zo ja, is dit programma al in procedure gebracht en hoe
ziet dit eruit voor wat betreft tijdlijn en inspreekmomenten, en wat zijn de
1

kv-tk-2023Z05927
’s-Gravenhage 2023

Kamerstuk 36 200-IV, nr. 22.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Vragen

1

vervolgstappen met betrekking tot het in uitvoering brengen van de
aangenomen motie? Zo nee, hoe ziet de tijdlijn eruit?
Vraag 6
Kunt u aangeven waar de procedure rondom de Milieueffectrapportage (MER)
ten behoeve van de ontwikkeling van Plantage Bolivia zich momenteel
bevindt?
Vraag 7
a. Is er al een MER opgesteld voor de mogelijke ontwikkeling van Plantage
Bolivia en indien deze is opgesteld, wat zijn de hoofdconclusies?
Vraag 8
b. Zijn de richtlijnen al vastgesteld en zijn daar de ingezonden zienswijzen in
verwerkt?
Vraag 9
c. Worden in de MER ook alternatieven onderzocht, zoals het bouwen van
huizen in en rondom bestaande woonkernen? Zo nee, waarom niet en hoe
bent u van plan deze lacune te laten dichten in overleg met het OLB?
Vraag 10
d. Klopt het dat het Rijk het OLB had geadviseerd om de commissie voor de
milieueffectrapportage Nederland in te schakelen met betrekking tot Plantage
Bolivia? Zo ja, klopt het dat het OLB dit advies niet heeft opgevolgd? Is
duidelijk waarom dit advies niet is opgevolgd?
Vraag 11
Klopt het dat voor de mogelijke ontwikkeling van een containerhaven nabij
HATO ook een MER wordt opgesteld? Zo ja, wanneer zal deze afgerond zijn?
Zo nee, wat is de reden hiervoor?
Vraag 12
Klopt het dat bij het opstellen van de MER voor HATO geen onderzoek
gedaan zal worden naar de vraag of de containerhaven überhaupt nodig is,
aangezien het beleid van Bonaire erop gericht is om niet meer dan één
cruiseschip per dag te hebben, waardoor uitbreiding niet nodig is? Zo nee,
waarom niet?2
Vraag 13
Bent u het ermee eens dat het onwenselijk is dat niet serieus wordt bekeken
of de vrachthaven überhaupt nodig is? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat gaat
u concreet doen?
Vraag 14
Klopt het dat bij het opstellen van deze MER ook geen onderzoek zal worden
gedaan naar de mogelijkheid van de herontwikkeling van een nieuwe haven
op de huidige locatie? Zo nee, waarom niet?
Vraag 15
Bent u het ermee eens dat het onwenselijk is dat de huidige locatie niet als
serieus alternatief wordt bekeken, omdat een andere locatie nieuwe schade
aan het koraal met zich meebrengt, terwijl op de huidige locatie het koraal al
is aangetast, zeker gezien de renovatie en verlenging van de zuidpier in 2021?
Zo nee, waarom niet?
Vraag 16
Bent u het ermee eens dat u verantwoordelijk bent om ervoor te zorgen dat
bij een mogelijke uitbreiding van de containerhaven het koraal niet wordt
beschadigd op basis van de aangenomen motie van de Partij voor de Dieren

2

https://bonaire.nu/2023/02/10/bonaire-stapt-af-van-twee-grote-cruiseschepen-per-dag/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Vragen

2

en BIJ1, die oproept om projecten waarbij het koraal wordt beschadigd niet
door te laten gaan? Zo nee, waarom niet en wie zijn dan de verantwoordelijken?3
Vraag 17
Bent u het ermee eens dat als eerste de noodzaak van de containerhaven
moet worden onderzocht, en daarna gekeken moet worden of de huidige
locatie geschikt is voor mogelijke uitbreiding, alvorens naar andere opties te
kijken? Zo nee, waarom niet? Zo ja, bent u bereid om in samenspraak met het
OLB en de opstellers van de MER te kijken hoe dit bewerkstelligd kan
worden?
Vraag 18
Kunt u aangeven hoe het is gesteld met de ecologische kwaliteit van het
koraal rondom Bonaire, Sint Eustatius en Saba?
Vraag 19
Klopt het dat het koraal aan de oostkust van Bonaire, waaronder 15 kilometer
grenzend aan Plantage Bolivia, nog niet is geïnventariseerd? Zo nee, wat
waren de uitkomsten? Zo ja, bent u het ermee eens dat alle koraalriffen rond
de BES-eilanden zo spoedig mogelijk geïnventariseerd moeten worden?
Vraag 20
Klopt het dat het koraal rondom Saba aan het afsterven is? Zo ja, wat zijn de
hoofdoorzaken van deze sterfte, wat wordt ertegen ondernomen en welke
ondersteunende rol kan het Rijk spelen om koraalsterfte te voorkomen?4
Vraag 21
Zijn de jaarlijkse voortgangsrapportages met betrekking tot het Natuur- en
milieubeleidsplan Caribisch Nederland 2020–2030 opgesteld? Zo ja, wat
waren de meest recente hoofdconclusies en resultaten?
Vraag 22
Kunt u aangeven welke mijlpalen van de uitvoeringsagenda behaald zijn,
zoals opgesteld in bijlage 3 en dan met name voor onderdeel: 1.1.3 Duurzame
kustontwikkeling a tot f?
Vraag 23
Indien de rapportages nog niet zijn opgesteld, bent u bereid de Openbare
Lichamen te vragen deze zo spoedig mogelijk op te stellen, en daarbij te
verzoeken om te wachten met de mogelijke uitrol van projecten die schade
aan het koraal kunnen berokkenen? Zo nee, waarom niet?
Vraag 24
Wat gaat u doen wanneer binnen een rapportagejaar duidelijk wordt dat het
koraal nog steeds aangetast wordt door kustbebouwing of dat er geen
concrete, positieve resultaten naar voren komen uit de voortgangsrapportage
met betrekking tot 1.1.3 duurzame kustontwikkeling?
Vraag 25
Hoe gaat u het bestuurscollege ondersteunen bij de door hun gestelde
prioriteit om een taskforce kustbebouwing in te stellen, met als doel
intensivering van toezicht en handhaving bij bestaande bouw, nieuwbouw of
verbouwing van woningen en verblijfsrecreaties langs de kust? Of bent u
hierbij anderszins betrokken?

3
4

Kamerstuk 35 632, nr. 7.
https://nos.nl/video/2463162-het-koraal-rond-saba-sterft-af-maar-deze-zee-egels-kunnen-in-detoekomst-helpen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Vragen

3

Vraag 26
Klopt het dat op Sint Eustatius een hotel aan de kust gebouwd is, waarbij
tijdens de bouw (begonnen rond 2019) een illegaal pad naar zee is uitgegraven, waarvan inmiddels delen zijn ingestort, met mogelijke risico’s voor het
Sint Eustatius National Marine Park, dat onderaan de klif begint?5
Vraag 27
Kunt u nagaan hoeveel gebouwen op de klif van Sint Eustatius zijn gebouwd
welke een gevaar vormen voor het koraal? Bent u bereid met het Openbaar
Lichaam Sint Eustatius in gesprek te gaan over de uitvoering van zowel het
NMBP 2020–2030 bijlage 3 en het voorkomen van kustbebouwing die nadelig
is voor het koraal en/of het onderwaterleven? Zo nee, waarom niet? Zo ja, per
wanneer? Kunt u aangeven wie de vergunninghouder(s) is (zijn) van het
Chogogo Beach Resort?
Vraag 28
Wie is (zijn) er verantwoordelijk voor het verhogen van de keermuur?
Vraag 29
Wie is (zijn) er verantwoordelijk voor het betalen van de dwangsom?
Vraag 30
Wie is (zijn) er verantwoordelijk voor het nemen van natuurherstelmaatregelen en dan met name voor het koraal?
Vraag 31
Klopt het dat de keermuur nog steeds niet is opgehoogd en dat de vergunninghouder hiermee niet aan de termijn van zes weken heeft voldaan, zoals
gesteld in de schriftelijke waarschuwing van het OLB, met last onder tweede
dwangsom? Zo ja, waarom is de eerste opgelegde dwangsom nog niet
geïnd?
Vraag 32
Wanneer zal het OLB de eerste en de tweede dwangsom innen?
Vraag 33
Kunt u nagaan of de vergunninghouder of iemand van Chogogo Beach
Resort een niet-publieke, financiële claim heeft gelegd op het OLB? Zo ja, om
hoeveel geld gaat het?
Vraag 34
Is het mogelijk dat deze claim de inning van de dwangsom frustreert?
Vraag 35
Klopt het dat de ministeries het OLB juridische bijstand kunnen bieden bij een
(niet-)publieke claim? Zo ja, bent u daartoe bereid? Zo nee, waarom niet?
Vraag 36
Is het Openbaar Lichaam van plan om natuurherstelmaatregelen te vragen
aan de vergunninghouder van het Chogogo Beach Resort? Zo ja, per
wanneer? Zo nee, waarom niet en wie zal verantwoordelijkheid dragen voor
het herstellen van het koraal?
Vraag 37
Kunt u aangeven wanneer het onderzoek van de Inspectie Leefomgeving en
Transport naar de kwaliteit van de uitvoering van vergunningverlening,
toezicht en handhaving taken naar de Kamer zal worden gestuurd? Bent u
bereid om deze direct van een appreciatie te voorzien en daarbij ook een
inhoudelijke beantwoording te geven van die vragen van het schriftelijk
overleg inrichtingen- en activiteitenbesluit (IAB) BES waarbij nu in de
beantwoording naar het ILT-onderzoek wordt verwezen? Zo nee, waarom
niet?

5

https://bes-reporter.com/new-hotel-threatens-cliff-sint-eustatius/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Vragen

4

Vraag 38
Wat gaat u doen wanneer binnen een jaar geen concrete resultaten zijn
behaald in het verbetertraject bij de dienst die vergunningverlening, toezicht
en handhaving taken uitvoert? Kunt u hiertoe tijdig voorbereidingen treffen?
Vraag 39
Kunt u hierbij aangeven waarom het verbetertraject voor de implementatie
nog niet bestuurlijk is vastgesteld door het OLB en wanneer dit gaat
gebeuren? Wat gaat u ondernemen wanneer dit niet tot stand komt?
Vraag 40
Wat bent u van plan te doen wanneer binnen een jaar duidelijk wordt dat de
uitvoeringsprogramma’s op kernpunten niet worden geïmplementeerd, zoals
wel wordt verwacht door het kabinet? Kunt u toezeggen dat de aanbevelingen binnen een jaar worden uitgevoerd?
Vraag 41
Kunt u deze vragen beantwoorden vóór het verzamel-commissiedebat BES
van 13 april 2023?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Vragen

5