Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

29 665

Evaluatie Schipholbeleid

Nr. 396

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 november 2020
Royal Schiphol Group (RSG) stelt jaarlijks een gebruiksprognose op voor
het nieuwe gebruiksjaar van de luchthaven Schiphol. Over elke gebruiksprognose wordt in mijn opdracht een contra-expertise uitgevoerd.
Daarnaast stelt de Omgevingsraad Schiphol (ORS) een advies op over de
gebruiksprognose. Na afloop van elk gebruiksjaar wordt de gebruiksprognose van dat gebruiksjaar geëvalueerd. Daarbij wordt onder meer de
werkelijk opgetreden geluidbelasting vergeleken met de verwachting in de
gebruiksprognose.
Met deze brief bied ik uw Kamer de evaluatie van de Schiphol Gebruiksprognose 2019 en de Schiphol Gebruiksprognose 2021 aan1. In de
Schiphol Gebruiksprognose 2021 zijn de uitkomsten van de evaluatie en
de bevindingen van de contra-expertise over de Schiphol Gebruiksprognose 2020 meegenomen. Tevens bied ik uw Kamer de bij de Schiphol
Gebruiksprognose 2021 horende contra-expertises en het ORS-advies aan.
In de hiernavolgende paragrafen geef ik een korte toelichting op de
afzonderlijke documenten.
De Gebruiksprognose 2021 is gebaseerd op een prognose van het verkeer
dat in gebruiksjaar 2021 op Schiphol zal worden afgehandeld. Als gevolg
van de COVID-19 uitbraak is er een grotere onzekerheid dan normaal
gesproken in de verkeersprognose. Er zijn daarom twee scenario’s (laag
en hoog) onderzocht waarmee een onder- en bovengrens inzichtelijk is
gemaakt van het verkeersvolume en de daarmee verbonden milieueffecten. LVNL en Schiphol berichten wekelijks over het verwachte
verkeersvolume en bijbehorend baangebruik zodat alle belanghebbenden
kunnen beschikken over een zo actueel mogelijk beeld.
Evaluatie van de Schiphol Gebruiksprognose 2019
In de evaluatie van de Schiphol Gebruiksprognose 2019 zijn het in
gebruiksjaar 2019 werkelijk opgetreden gebruik van de luchthaven en de
1

kst-29665-396
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 665, nr. 396

1

milieueffecten daarvan vergeleken met de verwachtingen in de gebruiksprognose voor het gebruiksjaar 2019.
Enkele conclusies uit de evaluatie:
• Er zijn in 2019 ongeveer 497.300 gerealiseerde vliegtuigbewegingen.
De Gebruiksprognose 2019 prognosticeerde er 496.000.
• In de nachtperiode zijn 30.100 vliegtuigbewegingen uitgevoerd, terwijl
in de Gebruiksprognose 2019 er 31.800 waren voorzien.
• Het gerealiseerde baangebruik vertoont verschillen met het in de
Gebruiksprognose 2019 opgenomen geprognosticeerde baangebruik.
Deze verschillen zijn het gevolg van:
C onderhoud aan de rijbaan Quebec en voorbereiding op een viaduct
over de A4 waardoor de Kaagbaan, een van de preferente banen,
minder is gebruikt;
C de weerscondities: in gebruiksjaar 2019 was er bovengemiddeld
veel zuiderwind, waardoor er meer inzet is geweest van zuidelijke
baancombinaties dan geprognosticeerd voor gemiddeld weer;
C operationele omstandigheden: het gaat hierbij met name om de
normale onderhoudswerkzaamheden en grootschalige annuleringen door sneeuw, storm of ander verstorend weer.
• Verschillen tussen de geprognotiseerde geluidsbelasting en de
werkelijke geluidsbelasting zijn met name gelegen in de in het vorige
punt genoemde oorzaken voor het afwijkend baangebruik en de
veroorzaakte geluidbelasting door helikoptervluchten. Helikopters
worden doorgerekend met modellen die zijn ontwikkeld voor het
doorrekenen van vliegtuigen. Aangezien de afgelopen jaren de
helikoptervluchten sterk zijn toegenomen, worden de kleine onjuistheden die ontstaan als gevolg van onjuist modelgebruik ook sterk
vergroot en daarmee de verschillen. In de Schiphol Gebruiksprognose
2021 is wel ter informatie aangeven wat de bijdrage van helikopterverkeer is aan de prognose van de geluidbelasting, door het gerealiseerde
helikopterverkeer uit 2019 mee te nemen in de voorspelling van de
geluidbelasting als gevolg van helikopterverkeer in 2021.
• De milieueffecten (geluidbelasting, emissies en externe veiligheid)
vallen binnen de grenzen voor gelijkwaardigheid.
Schiphol Gebruiksprognose 2021
In de Schiphol Gebruiksprognose 2021 wordt aangegeven wat het
verwachte gebruik van de luchthaven Schiphol is in het gebruiksjaar 2021.
Dat gebruiksjaar loopt van 1 november 2020 tot en met 31 oktober 2021.
Ook wordt in de gebruiksprognose aangegeven wat dit gebruik betekent
voor de geluidbelasting van de omgeving, externe veiligheid en emissies
per ton startgewicht.
In de Gebruiksprognose 2021 wordt ervan uitgegaan dat de operatie van
de luchthaven wordt uitgevoerd conform de regels en normen van het
Nieuw Normen- en Handhavingstelsel Schiphol (NNHS). De European
Civil Aviation Conference (ECAC) beveelt aan om de geluidbelasting
rondom civiele luchthavens volgens ECAC Doc29 te bepalen. Alle
geluidberekeningen in de Gebruiksprognose 2020 zijn, net als het
voorgaande jaar, uitgevoerd volgens de «ECAC Doc29 implementatie voor
Schiphol»2. Voor de toets aan gelijkwaardigheid, zijn ook berekeningen
uitgevoerd volgens de rekenvoorschriften voor het Nederlands RekenModel (NRM), omdat de geldende gelijkwaardigheidscriteria op basis van
berekeningen met het NRM zijn vastgelegd. ECAC Doc29 implementatie
voor Schiphol maakt het mogelijk de geluidbelasting als gevolg van
2

Zie hiervoor ook het NLR-rapport «Toepassing ECAC Doc29 voor het bepalen van de geluidbelasting van het vliegverkeer van Schiphol» van februari 2019 (bijlage bij Kamerstuk 29665, nr.
355).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 665, nr. 396

2

handelsverkeer nauwkeuriger te prognosticeren, omdat het dichter
aansluit bij de werkelijkheid dan de uitkomsten volgens het NRM.
Enkele belangrijke onderdelen van de Gebruiksprognose 2021 zijn:
• In het gebruiksjaar 2021 worden maximaal 478.600 vliegtuigbewegingen verwacht. Dit is gebaseerd op het hoge scenario.
• Van de in totaal 478.600 vliegtuigbewegingen worden er 30.900 in de
nacht verwacht. Daarmee blijft Schiphol onder de in het Luchthavenverkeerbesluit Schiphol (LVB) vastgelegde maximumaantal van 32.000.
• In de gebruiksprognose wordt aangetoond dat de geluidbelasting bij
het verwachte gebruik van Schiphol in gebruiksjaar 2021 past binnen
de criteria voor gelijkwaardige bescherming. Ook wordt aangetoond
dat naar verwachting aan de van toepassing zijnde normen voor
externe veiligheid en emissies wordt voldaan.
Contra-expertise van de Schiphol Gebruiksprognose 2021
Advanced Decision Systems Airinfra BV (ADECS) heeft in mijn opdracht
een contra-expertise uitgevoerd op de berekeningen in de Gebruiksprognose 20213. De contra-expertise heeft tot doel om na te gaan of de
berekeningen in de gebruiksprognose, waaruit blijkt of binnen gelijkwaardigheid wordt gebleven en of de regels van het NNHS correct worden
toegepast, op een juiste wijze zijn uitgevoerd. Uit de contra-expertise
volgen ook aanbevelingen die als doel hebben de gebruiksprognose als
informatiebron voor de omgeving te verbeteren.
De contra-expertise geeft aan dat de berekeningen in de Gebruiksprognose 2021 correct zijn uitgevoerd. De onjuistheden die waren
geconstateerd tijdens de contra-expertise zijn gecorrigeerd vóór het
opleveren van de gebruiksprognose. Verder stelt de contra-expertise dat
aan de geldende gelijkwaardigheidscriteria wordt voldaan. Een van de
aanbevelingen betreft het opnemen in de gebruiksprognose van de
geluidbelasting als gevolg van helikopterverkeer op basis van een ander
rekenmodel dan het Nederlands Rekenmodel (NRM). Deze en overige
aanbevelingen wil ik voorafgaand aan de gebruiksprognose 2022
bespreken met de luchthaven Schiphol.
In mijn brief4 over de Gebruiksprognose 2020 heb ik aangegeven dat op
Europees niveau gewerkt wordt aan een helikoptermodel. Schiphol heeft
een eerste proefcasus uitgevoerd. Op dit moment wordt in opdracht van
het ministerie een tweede proefcasus uitgewerkt op basis waarvan ik
inzicht verkrijg in de werking en effecten van dit model. Tegelijkertijd wil ik
hiermee achterhalen of het helikoptermodel ook op andere burgerluchthavens kan worden gebruikt. Mijn inspanningen zijn erop gericht om dit
inzicht, indien positief, als richtlijn mee te geven aan Schiphol ten
behoeve van de gebruiksprognose 2022.
Naast de contra-expertise op de Gebruiksprognose 2021, heb ik nog twee
andere contra-expertises laten uitvoeren5. Een contra-expertise heeft
betrekking op de wijziging van de door Schiphol gebruikte computer
applicatie (Daisy) waarmee het gebruik van de banen door het handelsverkeer wordt geprognosticeerd en de geluidberekeningen worden
uitgevoerd. De ander op het gebruik van radar als databron. De databron
is nu hetzelfde geworden als degene die wordt gebruikt voor de handhavingsrapportages. Daisy en een andere databron zijn voor het eerst
gebruikt in deze gebruiksprognose.
3

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Kamerstuk 29665, nr. 377
5
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 665, nr. 396

3

Het advies van Omgevingsraad Schiphol (ORS)
Schiphol heeft aangegeven wekelijkse te berichten over het verwachtte
verkeersvolume en bijbehorend baangebruik. Een voorbeeld van een
dergelijk weekbericht is als bijlage aan deze brief gevoegd6. De ORS heeft,
mede gezien dit weekbericht, geen bezwaren ten aanzien van de toereikendheid, transparantie en inzichtelijkheid van de informatievoorziening
in de Gebruiksprognose 2021. Ze vertrouwt er daarnaast op dat de
aanbevelingen gedaan in de contra-expertise door Schiphol zullen worden
verwerkt.
De ORS geeft twee adviezen mee. Het eerste advies betreft de ontwikkeling van het aantal nachtvluchten waarover onduidelijkheid bestaat. Het
tweede advies betreft het ontbreken van een regelgevend kader voor de
ontwikkeling van luchthaven Schiphol na 2020.
In de Gebruiksprognose wordt een inschatting van het vliegverkeer in
2021 gegeven op basis van enerzijds de verwachte marktvraag en
anderzijds de beschikbare capaciteit op luchthaven Schiphol. De
beschikbare nachtcapaciteit is in regelgeving vastgesteld op maximaal
32.000 nachtbewegingen. Voor 2021 wordt geprognosticeerd dat het
aantal nachtvluchten zal uitkomen op ongeveer 30.900. Het maximumaantal zal verder naar beneden worden gebracht naar – in eerste instantie
– 29.000 vliegtuigbewegingen. Omdat er meer nachtslots historisch zijn
dan beschikbare capaciteit, heb ik aan de slotcoördinator gevraagd om
met een advies te komen hoe, rekening houdend met de regelgeving en
procedures rond slotallocatie, tot een reductie van het aantal nachtbewegingen en de hiermee samenhangende slots kan worden gekomen. Dat
advies verwacht ik eind dit jaar. Parallel hieraan werk ik aan het verankeren van de maximaal 29.000 nachtbewegingen in het LVB zodat de
luchthavenexploitant daar bij de vaststelling van de beschikbare nachtcapaciteit rekening mee moet houden.
Als gevolg van COVID-19 is het aantal vliegtuigbewegingen op Schiphol
sterk teruggelopen. Het zal naar verwachting enige jaren duren voordat
het aantal vliegtuigbewegingen weer op het niveau van voor deze crisis is.
Hoe Schiphol zich daarna kan ontwikkelen en onder welke voorwaarden
wordt in het kader van de uitwerking van de Luchtvaartnota ingevuld. Tot
die tijd dient Schiphol zich te houden aan het NNHS met een maximumaantal van 500.000 vliegtuigbewegingen en hiervan uit te gaan voor de
gebruiksprognose. Dit wordt met het LVB 1 formeel verankerd. Over het
LVB 1 zal ik uw Kamer zo spoedig mogelijk informeren.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

6

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 665, nr. 396

4