Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

324
Vragen van het lid Azough
(GroenLinks) aan de staatssecretaris
van Justitie over het terugsturen van
bootvluchtelingen. (Ingezonden
13 augustus 2009)
1
Hebt u kennis kunnen nemen van het
artikel «Waar zijn de
bootvluchtelingen?»?1
2
Kunt u bevestigen dat enkele
EU-landen met steun van het
EU-agentschap Frontex patrouilleren
in de territoriale wateren van landen
in het Middellandse Zeegebied en
West-Afrika?
3
Is het waar dat daarbij migranten
worden aangehouden en
teruggestuurd of uitgezet zonder dat
hen de mogelijkheid tot het doen van
een asielaanvraag is geboden? En
worden zij gearresteerd in of uitgezet
naar landen waar de
mensenrechtensituatie slecht is en de
bescherming van vluchtelingen niet
wordt gegarandeerd?
4
Bent u van mening dat deze praktijk
een inbreuk vormt op de
internationale bescherming van
vluchtelingen, zoals in het geval van
het terugsturen van een boot met
asielzoekers naar Libië? Zo ja, bent u

KVR37981
2009Z14695
0910tkkvr324
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

bereid waar mogelijk EU-landen op te
roepen het asielrecht van deze
bootvluchtelingen te erkennen en hier
naar te handelen?
5
Gaat u zich inzetten om medewerking
van het EU-agentschap Frontex aan
deze praktijken te staken? Zo nee,
waarom niet?
6
Deelt u de mening dat de veiligheid
en humanitaire situatie van de
bootvluchtelingen moet worden
gewaarborgd en gemonitord? Zo ja,
bent u bereid om hierin waar
mogelijk ondersteunend naar de
desbetreffende EU-landen op te
treden?
1

NRC Next, 11 augustus 2009.

Antwoord
Antwoord van staatssecretaris
Albayrak (Justitie) en minister
Hirsch Ballin (Justitie) (ontvangen
13 oktober 2009) Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar
2008–2009, nr. 3706
1
Ja.
2
Ja.
3 en 4
Lidstaten die participeren in operaties
die onder coördinatie van het
agentschap FRONTEX worden

uitgevoerd, hebben de
verantwoordelijkheid om te handelen
conform het Verdrag van Genève van
1951 betreffende de Status van
Vluchtelingen (het
«Vluchtelingenverdrag»), inclusief het
daaronder vallende principe van
non-refoulement, alsmede relevant
Gemeenschapsrecht en overige
internationale verdragen. Nederland
gaat er op grond van het
Gemeenschapsrecht en het
interstatelijk vertrouwensbeginsel
vanuit dat lidstaten de internationale
verplichtingen, waaronder
non-refoulement, naleven.
Indien in de praktijk zich toch
incidenten voordoen, dan dienen
deze te worden onderzocht. Dat heeft
de Staatssecretaris ook aangegeven
tijdens haar bezoek aan de zuidelijke
lidstaten afgelopen voorjaar.
Naast het voorgaande, zijn er
verschillende instrumenten
beschikbaar om ervoor te zorgen dat
lidstaten hun verplichtingen
krachtens het Gemeenschapsrecht
naleven. Daarbij is een prominente
rol weggelegd voor de Europese
Commissie. Zij kan lidstaten
aanspreken op eventuele
schendingen van het
Gemeenschapsrecht en zo nodig een
inbreukprocedure starten voor het
Hof van Justitie.
Het is overigens van belang te
benadrukken dat de stroom
migranten die per boot Europa tracht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

695

te bereiken gemengd van aard is.
Onder deze groep bevinden zich
naast mensen die internationale
bescherming behoeven overwegend
economische migranten. Deze laatste
groep is niet als «bootvluchteling» te
kwalificeren.
5
FRONTEX is een coördinerend
agentschap en functioneert
dientengevolge als een intermediair
om de samenwerking tussen lidstaten
bij het beheer van het Europees
grenstoezicht te stimuleren. De basis
voor deze samenwerking is het
Gemeenschapsrecht. De lidstaten zijn
verantwoordelijk voor de uitvoering
van de gezamenlijke operaties door
hun grenswachters en overige
experts.
Nederland hecht er belang aan dat
incidenten, indien deze zich
voordoen, gemeld worden aan
betrokken actoren, waaronder
FRONTEX, de EU-lidstaten en de
Europese Commissie. Nederland
heeft in het kader van de evaluatie
van het agentschap in
BENELUX-verband een voorstel voor
een dergelijk mechanisme
voorgelegd aan de Raad van Bestuur
van FRONTEX. De Raad van Bestuur
heeft dit voorstel positief ontvangen
en in navolging hierop de Europese
Commissie verzocht een
wijzigingsvoorstel voor de
FRONTEX-verordening op te stellen
met het oog op het realiseren van een
mechanisme voor incidentmeldingen.

onder meer in Malta. In dit land wordt
in GDISC-verband een project
uitgevoerd dat ziet op het verlenen
van praktische assistentie bij het
verwerken van de asielaanvragen. Zo
wordt Malta onder meer door
Nederlandse experts geassisteerd bij
het verlenen van medisch advies,
leeftijdsbepaling, taalanalyse,
terugkeer en documentenonderzoek.

6
Nederland draagt op verschillende
manieren bij aan het waarborgen van
een humanitaire behandeling van
migranten die op zee worden
aangetroffen. Nederland zet zich in
voor het realiseren van richtlijnen
voor FRONTEX-operaties op zee,
opdat de verantwoordelijkheden van
lidstaten inzake interceptie, redding
en ontscheping van migranten, voor
eenieder duidelijk zijn. Ten tweede
heeft Nederland zich ingezet voor de
instelling van een onafhankelijk
onderzoeksmechanisme. Ten derde
heeft Nederland ervoor gepleit om
meer financiële middelen binnen de
begroting van FRONTEX vrij te
maken voor trainingen aan
grenswachters op het gebied van
asielrecht en mensenrechten. Dit
heeft geresulteerd in een aanzienlijke
verhoging van het budget voor
dergelijke trainingen. Tot slot draagt
Nederland bij aan capaciteitsopbouw,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

696