21
Water- en hagelschade ZuidoostNederland

verzoekt de regering, te onderzoeken of een fonds voor dit
type schade, in opzet vergelijkbaar met het Diergezondheidsfonds, een oplossing kan bieden voor onverzekerbare
schade,

Aan de orde is het VAO Water- en hagelschade in ZuidoostNederland (AO d.d. 06/10).

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitter:
Ik heet de staatssecretaris van Economische Zaken van
harte welkom. Ik herhaal de spelregels van een VAO, een
verslag van een algemeen overleg: twee minuten spreektijd,
inclusief eventuele moties, die bij voorkeur kort en bondig
zijn. Als eerste is het woord aan de heer Geurts van het
CDA.

De heer Geurts (CDA):
Voorzitter. Ik heb twee moties.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat inwoners van Zuidoost-Nederland
extreem getroffen zijn door een ijsstorm met hagelstenen
van ongekende omvang;
constaterende dat de gevolgen van het natuurgeweld in
Zuidoost-Nederland nog steeds doordreunen in de
samenleving;
verzoekt de regering, een onafhankelijke commissie in te
stellen die de schade in Zuidoost-Nederland inventariseert
en taxeert, en in kaart brengt in hoeverre deze schade verzekerbaar was,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Geurts en Graus.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 66 (31710).

Motie

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Geurts en Graus.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 67 (31710).
Dan mag ik nu het woord geven aan de heer Graus, namens
de fractie van de PVV, onder herhaling van de spelregels.

De heer Graus (PVV):
Dat moet u bij mij altijd extra zeggen, mijnheer de voorzitter.
Ik zal me vandaag netjes houden.
Mijnheer de voorzitter. We hebben het tijdens het algemeen
overleg gehad over mensen die ons voorzien van onze primaire levensbehoeften, onze boeren. Dit is zeer ernstig
natuurgeweld, het ergste van deze eeuw. Ik bedoel dan de
eeuw die in 2000 is begonnen, want anders krijg ik over me
heen dat ik de watersnoodramp vergeet, en daar wil ik me
niet schuldig aan maken.
Dit is een zeer ernstig verhaal. Sommige verzekeringsmaatschappijen vergoeden hagelschade wel, andere weer niet.
Ze hebben bijna altijd een eigen risico van 30%. Maar als
hun hele dak aan gort is, hebben mensen dat geld gewoon
niet. Daardoor moeten ze stoppen. Hierdoor gaan heel
mooie, eeuwenoude gezins- en familiebedrijven kapot door
één geval van noodweer. Dat kan niet. We moeten het
samen aanpakken op zo'n moment. We helpen de Grieken
en de vluchtelingen, dus dan helpen we ook onze boeren.
Einde oefening. Zo eenvoudig is dat. Vandaar dat ik de
moties van mijn zeer gewaardeerde collega, de geachte
afgevaardigde Geurts van het CDA, heb meeondertekend.
De moties gaan over een onafhankelijke commissie en een
fonds. Ik hoop dat de staatssecretaris ons goede toezeggingen doet, dan kunnen we de moties misschien nog wel
intrekken. Anders zal de Kamer zich uitspreken. Fijne avond,
mijnheer de voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel, maar zover zijn we nog niet. Ik mag het woord
geven aan de heer Van Gerven van de SP-fractie. Ook hij
kent de spelregels en weet dat hij twee minuten spreektijd
heeft.

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat nu de oogst van het land is gehaald, blijkt
dat er op veel plekken eigenlijk geen oogst is;
constaterende dat percelen door extreme regen of water
van onderop zijn getroffen en dat deze schade niet allemaal
verzekerbaar is, dan wel het hoge eigen risico bij hagelstormen;

Tweede Kamer

Water- en hagelschade
Zuidoost-Nederland

De heer Van Gerven (SP):
Voorzitter. Nadat het noodweer was uitgeraasd, bleek dat
een heleboel boeren niet goed of onvoldoende verzekerd
waren. Ik wijs op de kleine lettertjes in de voorwaarden van
de verzekeraars. Ik zie hier bijvoorbeeld staan: sub 183c,
bijlage 3. Daarin gaat het dan over het feit dat er minimaal
150 hectare oppervlakte getroffen moet zijn. Dat soort
regeltjes heeft ertoe geleid dat een heleboel boeren eigenlijk

22 november 2016
TK 25

25-21-1

niet goed verzekerd waren. Ook vonden veel boeren een
brede weersverzekering te duur en geen goede dekking
bieden. Nu wordt die hele zaak geëvalueerd, maar het is
de vraag of dit voldoende is. Wij hebben behoefte aan een
nieuw, goed verzekeringspakket met breed draagvlak. In
hoeverre is de staatssecretaris daarbij betrokken? In hoeverre zal hij zich inzetten om te kijken naar een goed verzekeringspakket voor die brede weersverzekering? Misschien
moet hij dan ook kijken naar het gemeenschappelijke
landbouwbeleid, naar een grote collectieve gesubsidieerde
verzekering, omdat wij in de toekomst waarschijnlijk wel
vaker met de gevolgen van de klimaatverandering worden
geconfronteerd. Wat zal de staatssecretaris doen aan
onredelijke en ondoorzichtige voorwaarden in de polissen,
hoog risico en te late uitbetaling? Misschien kan een soort
code of conduct tot stand worden gebracht.
Mijn tweede vraag heeft betrekking op de motie die de
Kamer heeft aangenomen over de 140 bedrijven die uitstel
van aflossing hebben gevraagd en financiële problemen
hebben. Een aantal bedrijven zou stoppen en het is de vraag
hoe het hiermee staat. Is de staatssecretaris betrokken bij
het volgen van die 140 bedrijven, niet alleen via de banken
maar ook via de boerenorganisaties? Het is toch de
bedoeling dat geen enkel goed bedrijf failliet gaat door het
noodweer?
De voorzitter:
Hiermee zijn wij gekomen aan het einde van de termijn van
de zijde van de Kamer. De staatssecretaris vraagt een korte
schorsing om de moties te ontvangen en te herschikken.
De vergadering wordt van 16.07 uur tot 16.10 uur geschorst.

en taxeert en in kaart brengt in hoeverre die verzekerbaar
is, slaat terug op de discussie over de vraag of de overheid
hierin een verantwoordelijkheid heeft om schade te vergoeden. We hebben bij herhaling met elkaar gewisseld dat dit
niet het geval is. Om die reden ontraad ik die motie.
De voorzitter:
Mijnheer Geurts, voordat ik u het woord geef, maak ik u
erop attent dat wij hier geen debat over voeren maar dat u
een toelichting kunt vragen dan wel een opmerking kunt
maken naar aanleiding van het oordeel van de staatssecretaris over uw motie.
De heer Geurts (CDA):
Wat ik bijzonder vind, is het volgende. Als er een probleem
is bij de Merwedebrug gaat de fractievoorzitter van de PvdA
daarheen en die zegt hulp toe. Als er op Aruba een probleem is met noodweer biedt het kopstuk van het ministerie,
Plasterk, hulp aan. "Als Nederland een steentje kan bijdragen ter ondersteuning van Aruba doen we dat graag", citeer
ik uit het persbericht van het ministerie. Als het in het buitenland is, in dit geval Aruba, onderdeel van het Nederlandse Koninkrijk, gaan we daar gelijk hulp aanbieden. Dan
hebben we het helemaal niet over de Wet tegemoetkoming
schade bij rampen. Ook als er in Nederland iets is met een
viaduct waar veel mensen overheen gaan, doen we niet
moeilijk. Waarom doen we dan voor deze ondernemers en
deze burgers in Zuidoost-Nederland wel moeilijk?
De voorzitter:
Hebt u gehoord wat ik tegen u zei, mijnheer Geurts? Ik wil
geen debat nu. Dat is niet het karakter van een verslag
algemeen overleg. Dat weet u toch?

Van Dam:
Voorzitter. We hebben met elkaar al eerder gesproken over
de water- en hagelschade in Zuidoost-Nederland. In juni is
er veel schade geweest met een grote impact op de bedrijven in Zuidoost-Nederland. Dit is voor veel bedrijven een
behoorlijk zwaar gelag geweest. Bedrijven hebben veel
moeite gedaan om daar weer bovenop te komen. Daar is
met vereende krachten aan gewerkt door de verschillende
overheidslagen die erbij betrokken waren, door het
bedrijfsleven en door verschillende organisaties, zoals de
boerenorganisaties. Iedereen heeft zo een bijdrage geleverd
waar dat kon.

De heer Geurts (CDA):
De avond is nog niet voorbij, voorzitter, maar als u mij op
deze manier aanspreekt … Dit is een aangelegen punt voor
mijn fractie en voor meerdere fracties. De staatssecretaris
geeft een reactie op mijn motie en dan krijgt hij een tegenreactie.

Er is ook steeds met elkaar gediscussieerd over de vraag
of er in dit geval sprake was van een verantwoordelijkheid
voor de overheid om schade te vergoeden. Dat is het geval
indien de Wet tegemoetkoming schade bij rampen van
toepassing zou zijn. Wij hebben herhaaldelijk met elkaar
uitgewisseld dat aan de voorwaarden voor die wet niet
werd voldaan en dat er dus ook geen reden was waarom
de overheid die schade zou moeten vergoeden. Dat neemt
niet weg dat, zoals ook door de Kamer werd opgemerkt,
lang niet alle ondernemers — sterker nog: het overgrote
deel van de ondernemers — niet verzekerd was voor de
schade die zij hebben geleden. Dat maakt dat voor deze
ondernemers de opgave waarvoor zij kwamen te staan zeer
groot was en men zich daarbij ook voor grote uitdagingen
gesteld zag. De eerste motie die de heren Geurts en Graus
hebben ingediend, waarin wordt verzocht, een onafhankelijke commissie in te stellen die alle schade inventariseert

Van Dam:
Ik ben dit soort vergelijkingen van de heer Graus wel
gewend eerder tijdens het algemeen overleg, maar niet
zozeer van de heer Geurts, omdat het ook geen recht doet
aan de werkelijkheid. Ook in deze situatie heeft de overheid
geholpen waar het kan. De heer Geurts weet dat ook. We
hebben de mogelijkheid tot werktijdverkorting geopend.
Daar is ook gebruik van gemaakt door bedrijven. Door het
ministerie van I en M is de asbestregeling verruimd om
ervoor te zorgen dat iedereen die hagelschade aan de daken
had gebruik kon maken van de regelingen voor asbestsanering om op die manier gesubsidieerd de daken te vervangen. Het ministerie van EZ heeft alle inspanningen van
iedereen bij elkaar gebracht en gezorgd voor afstemming
in de landelijke werkgroep. Zo is er van alle kanten hulp
geboden en heeft iedereen zijn eigen inspanning gedaan.

Tweede Kamer

Water- en hagelschade
Zuidoost-Nederland

De voorzitter:
Dan moet u een debat aanvragen. U begint een nieuw
debat. Het woord is aan de staatssecretaris.

22 november 2016
TK 25

25-21-2

Waar het debat eerder over ging, was de vraag of de overheid hier alle schade zou moeten vergoeden. Daarover heeft
de heer Geurts eerder een motie ingediend, die door een
meerderheid in de Kamer is verworpen. Dus ook de Kamer
is in meerderheid van mening dat de overheid niet degene
is die de schade hoeft te vergoeden. Dat was eerder ook
het geval. Dit is inderdaad een herhaling van zetten, zeg ik
tegen de voorzitter. We vallen hiermee terug op de afspraak
die minister Veerman van het CDA destijds heeft gemaakt,
ook met vertegenwoordigers van de land- en tuinbouworganisaties.

De heer Geurts (CDA):
Voorzitter, ik heb een punt van orde: ik heb nog een tweede
termijn om hierop te reageren.

Van Dam:
Voor alle helderheid: in de motie wordt niet gesproken over
opstuwend water. De discussie tussen de getroffen bedrijven en de waterschappen over de vraag of de schade
eventueel veroorzaakt is door opstuwend water, dat weer
te wijten is aan het acteren van de waterschappen, moet
echt daar plaatsvinden. Er is aangekondigd dat men juridische stappen overweegt. De waterschappen vormen een
andere bestuurslaag dan de rijksoverheid. Zij zijn een zelfstandige bestuurslaag, met zelfstandig gekozen vertegenwoordigers. De discussie moet dus echt op dat niveau
plaatsvinden. Daar hoor ik mij niet in te mengen. Deze discussie gaat over het waterbeheer. De motie gaat over de
schade die is toegebracht door regen en hagel, dus door
de weersomstandigheden. Als de voorwaarden van de Wet
tegemoetkoming schade bij rampen van toepassing zijn,
kan er, zoals we eerder hebben gezegd, een reden zijn voor
de overheid om schade te vergoeden. Dat is bijvoorbeeld
het geval bij grootschalige overstromingen. Dat staat ook
in die wet. Daar is hierbij geen sprake van. Het is vervelende
schade, die vreselijk is voor de desbetreffende bedrijven,
maar daarmee is het nog geen schade die door de overheid
vergoed moet worden.

De voorzitter:
Bij een verslag algemeen overleg is er geen tweede termijn.

De voorzitter:
De motie op stuk nr. 67.

De heer Geurts (CDA):
Natuurlijk wel, dat is altijd zo.

Van Dam:
In de motie op stuk nr. 67 vragen de heren Geurts en Graus
om een onderzoek te doen naar een fonds voor het type
schade dat veroorzaakt wordt door extreme regen, hagel,
stormen of water van onderop. Daarover hebben we
gesproken in het algemeen overleg. Als er, zoals ik daarin
heb gezegd, vanuit de sector een breed gedragen initiatief
genomen wordt om te komen tot een dergelijk solidariteitsfonds, ben ik natuurlijk bereid om daaraan mee te werken,
maar wel in die volgorde. Dit is echt een discussie die tussen de boeren en tuinders onderling gevoerd moet worden.
Zij moeten met elkaar bespreken of zij een dergelijk solidariteitsfonds willen. De volgende vraag is dan of dit betekent
dat men zich verplicht daarbij moet aansluiten en er verplicht premie voor moet betalen. Zoiets kunnen we alleen
overwegen als er een zeer breed draagvlak voor is onder
boeren en tuinders. Ik denk dat het gesprek dus eerst daar
moet plaatsvinden. Om die reden ontraad ik de motie.

De voorzitter:
Ook tegen u, staatssecretaris, zeg ik dat we het debat niet
opnieuw gaan doen. Dat is niet het karakter van een verslag
algemeen overleg. Dat weten we ook allemaal. We gaan
dat dus niet doen. Ik geef het woord aan de heer Graus.

De voorzitter:
Nee, dat is niet zo. Ik wees u er al op dat u kennelijk het
karakter van een verslag algemeen overleg enigszins anders
interpreteert dan de regels in het Reglement van Orde
aangeven.
De heer Graus (PVV):
Het is logisch dat de regering iets heeft gedaan. De heer
Geurts en ik hebben ook niet gezegd dat er niets is gebeurd.
De staatssecretaris zegt dat het geen overheidstaak is.
Daarom vragen wij om een onafhankelijke commissie. De
boeren, de gedupeerden, en de ter zake deskundigen zeggen
dat het opstuwende water helemaal niet verzekerbaar is.
Dat is het water dat niet weg kan en wordt opgestuwd. Dit
heeft hele oogsten vernield.
De voorzitter:
Wat is uw vraag?
De heer Graus (PVV):
Daar kom ik op. Normaal zegt u altijd dat ik te snel spreek
en nu spreek ik weer te langzaam.
Samen met de heer Geurts vraag ik om een onafhankelijke
commissie, omdat we ook de rol van de waterschappen
onderzocht willen hebben. Dit valt terdege onder de verantwoordelijkheid van de overheid.

Tweede Kamer

Water- en hagelschade
Zuidoost-Nederland

De heer Van Gerven vroeg hoe ik betrokken ben bij de vernieuwing van de brede weersverzekering. We hebben de
evaluatie daarvan gedaan. Er is afgesproken dat ik eerst
bestuurlijk overleg voer met de verzekeraars en de vertegenwoordigers van het landbouwbedrijfsleven. Daarna
stuur ik een kabinetsreactie naar de Kamer. Ik ben klaar om
dat overleg te voeren op het moment dat ook de vertegenwoordigers van de verzekeraars en de landbouwbedrijven
zover zijn.
De heer Van Gerven verzocht ons om daarbij ook te kijken
naar het toekomstperspectief van het gemeenschappelijk
landbouwbeleid, dus het EU-landbouwbeleid. Een van de
onderwerpen daarbij betreft de vraag of er in plaats van de
steun die nu plaatsvindt in de vorm van directe betalingen,
meer zou moeten worden gebruikgemaakt van risicoregelingen zoals de Amerikanen die gebruiken. Dit onderwerp

22 november 2016
TK 25

25-21-3

ligt expliciet op tafel in de discussie over de toekomst van
het GLB.
Tot slot vroeg de heer Van Gerven hoe het staat met de
bedrijven …
De voorzitter:
Het GLB is het gemeenschappelijk landbouwbeleid?
Van Dam:
Drie zinnen daarvoor had ik dat helemaal uitgesproken, dus
ik hoopte dat ik mij nu de afkorting zou mogen permitteren.
De voorzitter:
Kijk maar wat er gebeurt!
Van Dam:
Iedereen loopt weg; het zal daardoor komen!
Voorzitter. De heer Van Gerven vroeg naar de bedrijven die
eerder uitstel van betaling hadden gekregen. Dat waren er
eerder 140. Nu zijn het er nog 75. De andere 65 zijn er
inmiddels uit. Eerder heb ik de Kamer al gemeld dat zes
bedrijven leken te gaan stoppen waarbij het noodweer niet
per se de aanleiding, maar wel een versnellende factor was.
Vijf bedrijven zijn weer doorgestart en zijn toch weer verdergegaan. Er is dus nog maar één bedrijf dat daadwerkelijk
onder toezicht staat bij de banken. We houden intensief
contact met de banken, die hier toch het beste zicht op
hebben. Ook dit soort onderwerpen kunnen worden uitgewisseld met bijvoorbeeld de vertegenwoordigers van het
landbouwbedrijfsleven waarnaar de heer Van Gerven vroeg.
De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
Dank u zeer. Daarmee zijn wij gekomen aan het einde van
de termijn van het kabinet. Volgende week dinsdag stemmen we over de ingediende moties.
Ik kijk even om mij heen en volgens mij zijn alle spelers
voor de volgende ronde er. Nee, dat is toch niet het geval.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Tweede Kamer

Water- en hagelschade
Zuidoost-Nederland

22 november 2016
TK 25

25-21-4