Stichting Leren in de
Tussenruimte

Specifiek onderzoek bestuur

Datum vaststelling: 8 december 2023

Samenvatting

Aanleiding en historie
De Inspectie van het Onderwijs heeft op 31 oktober 2023 bij Stichting
Leren in de Tussenruimte en op basisschool Klein Amsterdam een
onaangekondigd specifiek onderzoek uitgevoerd naar de feitelijke
financiële en onderwijskundige situatie op dat moment. De aanleiding
voor dit onderzoek is de bestuurlijke crisis binnen Stichting Leren in de
Tussenruimte die sinds oktober 2023 is ontstaan, waardoor
noodzakelijke beslissingen uitblijven. Dit terwijl de school
onderwijskundig en financieel in zeer zwaar weer verkeert.

Bestuur: Stichting Leren in de
Tussenruimte
Bestuursnummer: 42769
Sector: primair onderwijs (po)
Naam en brinnummer school:
Klein Amsterdam (31JM)

In april 2023 hebben wij een vierjaarlijks onderzoek uitgevoerd bij
Stichting Leren in de Tussenruimte en een kwaliteitsonderzoek bij
basisschool Klein Amsterdam. We hebben het bestuur beoordeeld als
een Onvoldoende bestuur en het onder aangepast financieel toezicht
geplaatst. De school is als Zeer zwak beoordeeld. Het schoolrapport is
vastgesteld op 22 juni 2023 en het bestuursrapport op 26 juni 2023.
Inhoud van het onderzoek
We onderzoeken aan de hand van zes onderzoeksvragen of de
besturing van basisschool Klein Amsterdam zodanig is dat het
bevoegd gezag invulling kan geven aan zijn zorgplicht voor de
kwaliteit van het onderwijs en hoe die invulling eruitziet. Bovendien
onderzoeken we hoe de financiële positie van Stichting Leren in de
Tussenruimte er momenteel uitziet en of er voldoende middelen zijn
om structureel aan de financiële verplichtingen te voldoen.
Uitkomst van het onderzoek
We stellen vast dat er sprake is van wanbeheer. Ten eerste omdat het
bevoegd gezat nalaat, in strijd met artikel 10 WPO, maatregelen te
treffen die noodzakelijk zijn voor het waarborgen van de kwaliteit en
goede voortgang van het onderwijs op de school (artikel 153, tweede
lid, onder b, WPO). Het bevoegd gezag verklaart enerzijds niet te
(willen) werken aan het opheffen van de tekortkomingen in de
kwaliteit van het onderwijs die wij in april 2023 hebben geconstateerd,
omdat het de kans op succes nihil acht. Daarom is het bevoegd gezag
voornemens te de school te sluiten. Anderzijds neemt het bevoegd
gezag de sluiting van de school niet adequaat en voortvarend ter
hand. Er ligt geen defintief besluit tot sluiting van de school. Ook is
geen bijbehorend plan gemaakt voor het proces van afbouw en
sluiting van de school, noch is er een tijdpad opgesteld. Hierdoor

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

2/38

duurt de periode waarin de leerlingen zeer zwak onderwijs ontvangen,
onnodig lang. De inspectie komt daarom tot het oordeel dat er sprake
is van ernstige nalatigheid van het bevoegd gezag.
Ten tweede omdat het bevoegd gezag financieel wanbeleid voert. Het
bevoegd gezag heeft geen inzicht in de huidige financiële positie en
lopende verplichtingen. Ook heeft het bestuur geen werkend intern
risicobeheersings- en controlesysteem. Hierdoor is het bevoegd gezag
niet in staat geweest tijdig bij te sturen. Als gevolg hiervan heeft het
bevoegd gezag onvoldoende liquide middelen om in de nabije
toekomst aan zijn financiële verplichtingen te kunnen voldoen. Ook
heeft het bevoegd gezag onvoldoende vermogen (negatief) om
financiële tegenvallers op te vangen. De inspectie stelt daarom vast
dat er sprake is van financieel wanbeleid (artikel 153, tweede lid, onder
a, WPO).
Vervolg
Voor zover er sprake is van nieuwe tekortkomingen die niet eerder zijn
vastgesteld in de rapporten van 22 en 26 juni 2023, geldt dat die
hersteld dienen te worden.
Omdat er sprake is van wanbeheer dragen wij het dossier over aan de
Minister voor primair en voortgezet onderwijs. De toezichtactiviteiten
blijven onder de verantwoordelijkheid van de inspectie.

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

3/38

Inhoudsopgave

Samenvatting

0

1.

Aanleiding voor en opzet van het onderzoek

5

2.

Conclusie

9

3.

Bevindingen van het onderzoek

11

4.

Vervolgtoezicht

29

Bijlage: Financieel wanbeleid (artikel 153, tweede lid, onder a, WPO)

30

5.

Reactie van het bestuur

32

6.

Bijlage: Zienswijze

37

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

4/38

1 . Aanleiding voor en opzet van
het onderzoek
De Inspectie van het Onderwijs heeft op 31 oktober 2023 bij Stichting
Leren in de Tussenruimte en basisschool Klein Amsterdam een
onaangekondigd specifiek onderzoek uitgevoerd. Dit is een onderzoek
als bedoeld in artikel 15 van de Wet op het onderwijstoezicht (WOT).
Daarop is ook artikel 11, vijfde lid, WOT van toepassing dat gaat over
onaangekondigd onderzoek. We hebben onaangekondigd onderzoek
gedaan om een zo waarheidsgetrouw mogelijk beeld van de situatie
bij het bestuur en op de school op te halen.
Aanleiding
De aanleiding voor dit onderzoek was de volgende. In april 2023
hebben wij een vierjaarlijks onderzoek uitgevoerd bij Stichting Leren
in de Tussenruimte. Tevens hebben wij een kwaliteitsonderzoek
uitgevoerd bij basisschool Klein Amsterdam. Het bestuur is als
Onvoldoende bestuur beoordeeld en onder aangepast financieel
geplaatst (datum definitief rapport 26 juni 2023). De school is als Zeer
zwakke school beoordeeld (datum definitief rapport 22 juni 2023). Het
-inmiddels- interim-bestuur heeft na de onderzoeken in april de
opdracht gekregen om een integraal herstelplan op te stellen om de
tekortkomingen in het financiële beheer en de kwaliteit van het
onderwijs op te heffen. Deze opdracht is vastgelegd in het definitieve
rapport van 26 juni 2023.
We hebben met het interim-bestuur afgesproken dat het integrale
herstelplan ingediend zou worden op 3 juli 2023. Het interim-bestuur
heeft weliswaar formeel aan deze opdracht voldaan, maar de kwaliteit
van het plan voldeed niet aan de punten die we hebben aangegeven
in het definitieve rapport van het vierjaarlijks onderzoek. De reden
hiervoor was dat in het plan onder andere verplichte onderdelen,
toetsbare doelen en concrete uitwerkingen misten. Daarnaast was
de aangeleverde liquiditeitsbegroting onjuist en was er geen
bijgewerkte meerjarenbegroting aangeleverd. Op basis van dit plan
was het niet mogelijk om toe te werken naar herstel van de door ons
geconstateerde tekortkomingen.
We hebben dit met het interim-bestuur besproken op 12 juli 2023 en
schriftelijk bevestigd op 14 juli 2023. Het interim-bestuur heeft toen
opnieuw de opdracht gekregen om een integraal herstelplan op te
stellen en dit bij ons in te dienen uiterlijk op 15 september 2023. Op 12
september 2023 heeft het interim-bestuur aan ons laten weten niet
langer te willen werken aan herstel van de financiële en
onderwijskundige tekortkomingen, maar voornemens te zijn de
school Klein Amsterdam te sluiten per 1 december of uiterlijk 1 januari
2024 en Stichting Leren in de Tussenruimte op te heffen.

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

5/38

Sinds 11 oktober 2023 verkeert de stichting in een bestuurlijke crisis.
Het interim-bestuur en de interim-directeur hebben hun taken
neergelegd. De reden hiervoor is dat zij geen draagvlak meer hadden
bij het team en de ouders van Klein Amsterdam. Tot op de dag van het
onderzoek is er geen nieuwe bestuurder en geen nieuwe directeur
aangesteld. De leden van de raad van toezicht (hierna RvT) voeren de
bestuurlijke taken uit. Onderwijskundige aansturing op de school is
niet aanwezig door het opstappen van de interim-directie en het
interim-bestuur. De RvT geeft in diverse gesprekken met ons en in emails aan ons aan dat de school hierdoor stuurloos is geraakt. Tevens
geeft de RvT aan niet te weten wanneer de liquide middelen zodanig
zijn uitgeput dat niet meer aan de lopende verplichtingen voldaan kan
worden. De RvT geeft ook aan handelingsverlegen te zijn, waardoor
het niet lukt te werken aan verbetering van de onderwijskwaliteit en
het financiële beheer. Maar ook de tenuitvoerlegging van het
voorgenomen besluit tot sluiting wordt niet verder geëffectueerd
door de RvT.
Tot slot hebben wij in oktober 2023 drieëntwintig signalen ontvangen
van ouders van leerlingen van Klein Amsterdam. De signalen gaan
over onbevoegde leraren en ouders die les zouden geven, geen of
onduidelijke communicatie vanuit het bestuur en de RvT en zorgen
over de situatie in groep 7/8. Voorts is er een zelfbenoemde kerngroep
van ouders die de school wil openhouden. Ook meerdere leraren
voeren hier actie voor. Volgens signaalgevers spreekt de kerngroep
niet voor alle ouders, omdat er ook een grote groep ouders is die wél
wil dat de school dicht gaat. Ook zou er sprake zijn van een sociaal
onveilige situatie op de school voor personeel en ouders en van
intimidatie en manipulatie door ouders en leraren, volgens een aantal
melders.
Opzet van het onderzoek
De onderzoeksvragen luiden:

1-Draagt het bevoegd gezag zorg voor een goed bestuurde school met
een scheiding tussen de functies van bestuur en het toezicht daarop
en met een rechtmatig bestuur en beheer (artikel 17a, eerste lid, jo.
artikel 10 jo artikel 10a, eerste lid, WPO)?
2-Draagt het bevoegd gezag zorg voor de kwaliteit van het onderwijs
op de school (artikel 10 WPO)?
3-Wordt op Klein Amsterdam onderwijs gegeven in die zin dat kennis
en vaardigheden aan leerplichtigen worden overgedragen? Is er
sprake van een zekere mate van sturing en structurering van het
onderwijsleerproces, waarbij leerlingen langs de kerndoelen worden
geleid en hun vorderingen inzichtelijk zijn (artikel 9 en artikel 11,
WPO)?

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

6/38

4-Wordt het onderwijs gegeven door daartoe bevoegde personen en
hebben deze personen een verklaring omtrent het gedrag
overlegd (artikelen 3, 3a, 3, 32a en 34a, WPO)?
5-Zijn de leerlingdossiers op orde en werkt de school aan het
opmaken van onderwijskundige rapporten ten behoeve van de
leerlingen van Klein Amsterdam die de wens kenbaar hebben gemaakt
de school te verlaten (artikel 42, eerste lid, WPO en artikel 45b, eerste
en tweede lid, WPO)?
6-Is het financieel beheer verbeterd ten opzichte van de situatie, zoals
beschreven in het inspectierapport van juni 2023? Hoe ziet de
financiële positie van stichting Leren in de Tussenruimte er
momenteel uit? Zijn er voldoende middelen om structureel aan de
financiële verplichtingen te voldoen (artikel 115, vijfde lid, WPO)?.
Zie voor het wettelijk kader de bijlage: Financieel wanbeleid (artikel
153, tweede lid, onder a, WPO), pagina 29 in het rapport.
Werkwijze
Om de vragen te kunnen beantwoorden hebben we op 31 oktober de
volgende activiteiten uitgevoerd:
• In alle tien groepen zijn lesobservaties van 20-30 minuten
uitgevoerd.
• Er heeft een gesprek plaatsgevonden met de leraren.
• We hebben een gesprek gevoerd met de twee intern begeleiders
van de school.
• Er is een gesprek gevoerd met degene die de dagelijkse leiding
van de school op deze onderzoeksdag had. Dit is tevens één van
de leidinggevenden van de inpandige kinderopvangorganisatie.
• Er is een documentenanalyse uitgevoerd met betrekking tot de
leerlingendossiers en onderwijskundige rapporten, de
bevoegdheden van de leraren, de mate waarin personeelsleden
in het bezit zijn van een verklaring omtrent gedrag (hierna: VOG),
de planning van het onderwijs en de onderwijstijd.
• Er is een gesprek gevoerd met degene die binnen de school de
facturen in behandeling nam.
• Tijdens het bezoek aan het administratiekantoor is met een
medewerker van het administratiekantoor de financiële situatie
besproken.
• We zijn in gesprek gegaan met een afvaardiging van de
medezeggenschapsraad (hierna: MR).
• Tot slot hebben we een gesprek gevoerd met de volledige RvT en
het interim-bestuur.
• Op 6 november hebben we een gesprek gevoerd met het lid van
de RvT dat belast is met het financiële beheer en het nieuwe
interim-bestuur. Dit gesprek ging over een aantal vragen die nog
open stonden, naar aanleiding van het onderzoek.
• Op 8 november hebben we bij het nieuwe interim-bestuur
schriftelijk geverifieerd welke opdracht hij heeft ontvangen van

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

7/38

de RvT.
• Op 10 november hebben wij een gesprek gevoerd met het nieuwe
interim-bestuur, een afvaardiging van de RvT en een afvaardiging
van het team van Klein Amsterdam over de bevindingen en de
conclusie van dit onderzoek.

Terminologie
Wij spreken in dit rapport van het bevoegd gezag, het (interim-)
bestuur en de raad van toezicht (RvT). Het bevoegd gezag is Stichting
Leren in de Tussenruimte en het bevoegd gezag wordt
vertegenwoordigd door het (interim-)bestuur. In oktober 2023 heeft
het interim-bestuur haar taken neergelegd en wordt het bevoegd
gezag vertegenwoordigd door de RvT. Met het bevoegd gezag
bedoelen we dan ook wisselend het (interim-) bestuur of de RvT.
Leeswijzer
In hoofdstuk 2 staan de conclusies van het onderzoek. In hoofdstuk 3
staan de bevindingen van het onderzoek. Met de term 'bevindingen'
bedoelen we de feiten die we hebben vastgesteld tijdens het
onderzoek. We geven in dit hoofdstuk antwoord op de hoofdvraag en
op de zes onderzoeksvragen. De afspraken over het vervolgtoezicht
zijn opgenomen in hoofdstuk 4. In hoofdstuk 5 is de beleidsreactie
van het bevoegd gezag op het onderzoek en de rapportage
opgenomen.

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

8/38

2 . Conclusie
Het bevoegd gezag zorgt niet voor een goed bestuurde school,
waardoor de randvoorwaarden niet aanwezig zijn om invulling te
geven aan de zorgplicht voor goed onderwijs. Het bevoegd gezag
werkt niet aan verbetering van de kwaliteit van het onderwijs op Klein
Amsterdam. Ook zorgt het bevoegd gezag er niet voor dat de
leerlingen zo snel mogelijk kunnen overstappen naar een andere
school. Bovendien liggen er geen onderwijskundige rapporten klaar
over de leerlingen ten behoeve van hun overdracht. Ondertussen
heeft het bevoegd gezag geen inzicht in de financiële positie en
lopende verplichtingen van de school. Hierdoor bestaat een
aanzienlijk risico dat het bevoegd gezag op de korte termijn niet meer
aan zijn financiële verplichtingen kan voldoen. Daarmee komt de
continuïteit van het onderwijs voor de leerlingen ernstig in gevaar.
Wij constateren dat er sprake is van wanbeheer, op grond van artikel
153, tweede lid, sub a en sub b, WPO. Ten eerste stellen wij wanbeheer
vast vanwege het langdurige nalaten van het bevoegd gezag, in strijd
met artikel 10 WPO, om maatregelen te treffen die noodzakelijk zijn
voor het waarborgen van de kwaliteit en goede voortgang van het
onderwijs aan de school (artikel 153, tweede lid, onder b, WPO). Ten
tweede stellen wij wanbeheer vast vanwege financieel wanbeleid
(artikel 153, tweede lid, sub a, WPO).

Langdurig nalaten van het bevoegd gezag om maatregelen te treffen
die noodzakelijk zijn voor het waarborgen van de kwaliteit en goede
voortgang van het onderwijs aan de school
Het bevoegd gezag verklaart niet te (willen) werken aan het opheffen
van de tekortkomingen in de kwaliteit van het onderwijs die wij in
april 2023 hebben geconstateerd, omdat het de kans op succes nihil
acht. Daarom heeft het medio september 2023 laten weten
voornemens te zijn de school te gaan sluiten.
Daarna heeft het bevoegd gezag verzuimd om de noodzakelijke
vervolgstappen te zetten, om het voornemen tot sluiting door te
zetten. Er ligt medio november nog steeds geen definitief besluit tot
sluiting van de school en er is geen plan voor het proces van sluiting
van de school. Naar verwachting wordt pas rond 20 november 2023
een definitief besluit genomen over het al dan niet sluiten van de
school. Dit blijkt uit de opdracht die de nieuwe interim-bestuurder
heeft gekregen van de RvT. Hierbij houdt het bevoegd gezag de optie
open om tot augustus 2024 onderwijs te blijven verzorgen.
Daarnaast houdt de RvT de optie open van een doorstart van de
school, indien de kwaliteit en financiële positie daar aanleiding en
ruimte voor bieden.
Ook zijn de noodzakelijke regelingen voor het personeel en de
leerlingen waarop de MR instemmingsrecht heeft, nog niet aan de MR
voorgelegd. Het bevoegd gezag treedt dan ook niet of niet effectief

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

9/38

op, terwijl het bevoegd gezag dat had kunnen en moeten doen. Door
het niet of niet effectief handelen is het bevoegd gezag in verzuim en
duurt een probleemsituatie nodeloos voort en/of ontstaan extra
problemen. Langdurige nalatigheid betreft dus een verzuim dat is toe
te rekenen aan het interim-bestuur of de RvT.
Door het langdurig nalaten duurt de periode waarin de leerlingen Zeer
zwak onderwijs ontvangen, onnodig lang voort. In het definitieve
rapport van 22 juni 2023 hebben wij vastgesteld dat er sprake is van
Zeer zwak onderwijs op Klein Amsterdam omdat de volgende
standaarden Onvoldoende zijn: Aanbod, Zicht op ontwikkeling en
begeleiding, Pedagogisch-didactisch handelen, Onderwijstijd, Visie,
ambities en doelen, Uitvoering en kwaliteitscultuur en Evaluatie,
verantwoording en dialoog. De kwaliteit is daarmee Zeer zwak over de
volle breedte van het onderwijs.

Financieel wanbeleid
Het bevoegd gezag heeft geen inzicht in de huidige financiële positie
en lopende verplichtingen. Zo bevat de liquiditeitsbegroting niet de
volledige en juiste informatie. Als gevolg hiervan laat de begroting een
overschrijding zien. Ook heeft het bestuur geen werkend intern
risicobeheersings- en controlesysteem om tijdig risico's in de
financiële positie te signaleren en daarop maatregelen te treffen.
Verbeter- en controlemaatregelen zijn dan ook uitgebleven om de
financiële positie te verbeteren. Mede hierdoor heeft het bestuur in de
nabije toekomst onvoldoende liquide middelen om aan zijn financiële
verplichtingen te voldoen (artikel 115 WPO), waaronder het uitbetalen
van de salarissen. Onze conclusie is gebaseerd op de door de
RvT aangeleverde liquiditeitsbegroting. Deze laat namelijk in
december 2023 een negatieve liquiditeitspositie van €30.533,- zien. In
januari 2024 is dit verder opgelopen tot een
negatieve liquiditeitspositie van €102.933,-. Ook heeft het bestuur een
fors negatief vermogen. Eind 2022 was het negatief eigen vermogen
ruim €504.989,- en het bestuur verwacht over 2023 wederom een
negatief resultaat te realiseren van circa €300.000,-. Hiermee komt
het verwachte negatieve vermogen eind 2023 op circa €800.000,- uit.

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

10/38

3 . Bevindingen van het onderzoek
In dit hoofdstuk geven we de bevindingen weer van het specifiek
onderzoek. Dit doen we aan de hand van de zes hoofdvragen.
1-Draagt het bevoegd gezag zorg voor een goed bestuurde school
met een scheiding tussen de functies van bestuur en het toezicht
daarop en met een rechtmatig bestuur en beheer (artikel 17a, eerste
lid, jo. artikel 10 jo artikel 10a, eerste lid, WPO)?
Het bevoegd gezag draagt geen zorg voor een goed bestuurde school.
Er is geen scheiding tussen de functies van bestuur en het toezicht
daarop en ook niet van rechtmatig bestuur en beheer. De RvT voert
bestuurlijke taken uit, waardoor het ontbreekt aan intern toezicht.

De school wordt niet goed bestuurd
Binnen de stichting is op 11 oktober 2023 een bestuurlijke crisis
uitgebroken met een machtsvacuüm als gevolg. Diverse personen
binnen de school en de stichting voeren taken uit en nemen
onderwijsinhoudelijke en financiële beslissingen, zonder dat zij
daartoe bevoegd of gemandateerd zijn. Hieronder gaan we hier nader
op in en geven we voorbeelden hiervan.
Het interim-bestuur is vertrokken
Het bestuur van Stichting Leren in de Tussenruimte ligt sinds mei 2023
in handen van een interim-bestuur, voor drie dagen per week. Het
interim-bestuur heeft op 11 oktober aan de RvT laten weten per direct
bijna alle taken neer te leggen en alleen nog op de achtergrond
specifieke taken te verrichten. De taken die na 11 oktober nog verricht
zijn door het interim-bestuur betreffen het regelen van de plaatsing
van vertrekkende leerlingen op andere scholen (het gaat volgens de
school om achttien leerlingen in totaal, die na de zomervakantie, maar
vóór het voorgenomen besluit tot sluiting van de school werd
gecommuniceerd, de keuze hebben gemaakt de school te verlaten) en
het goedkeuren van betalingen. Per 1 november 2023 verricht het
interim-bestuur niet langer werkzaamheden voor de stichting.
Overigens is na ons onderzoek, op 6 november, een nieuw interimbestuur benoemd door de RvT, voor drie dagen per week.
De RvT voert bestuurlijke taken uit
De RvT bestaat uit vier personen. Wij constateren ten eerste dat de
RvT handelt in strijd met de eigen statuten en ten tweede dat er
feitelijk geen intern toezicht is binnen Stichting Leren in de
Tussenruimte. We baseren deze constatering op de volgende
bevindingen.
De RvT houdt zich bezig met het bestuur van de stichting, sinds het
interim-bestuur zijn taken heeft neergelegd. De RvT bepaalt
bijvoorbeeld het financiële beleid en stuurt brieven aan ouders van
Klein Amsterdam over de bestuurlijke en onderwijskundige situatie op
de school. Deze situatie is in strijd met de statuten van Stichting Leren

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

11/38

in de Tussenruimte, waarin staat dat ‘in geval van ontstentenis of
belet van alle leden van het college van bestuur, het bestuur tijdelijk
berust bij één of meer door de raad van toezicht aan te wijzen
personen, onverminderd de verplichting voor de raad van toezicht zo
spoedig mogelijk in het bestuur te voorzien. Leden van de raad van
toezicht verrichten nimmer taken van het college van bestuur’ (artikel
7, zesde lid, van de statuten van Stichting Leren in de Tussenruimte,
vastgesteld op 29 maart 2018).
De RvT is voornemens geweest een nieuw interim-bestuur te
benoemen per 30 oktober 2023, maar heeft hier op het laatste
moment van afgezien. De MR heeft een negatief advies uitgebracht
over deze benoeming. De consequentie van het feit dat de RvT zich
bezighoudt met het bestuur van de stichting, is dat er op het moment
van het onderzoek feitelijk geen intern toezicht is bij Stichting Leren in
de Tussenruimte (artikelen 17a, 17b en 17c WPO).

Er is geen directeur op Klein Amsterdam
Er is geen sprake van een benoeming of tewerkstelling van een
directeur door het bevoegd gezag (artikel 31, eerste lid, WPO). Er is
geen directeur aan de school verbonden bij wie onder
verantwoordelijkheid van het bevoegd gezag de onderwijskundige,
organisatorische en huishoudelijke leiding berust (artikel 29, eerste lid,
WPO). Dit is gebleken uit de gesprekken die wij voerden met de RvT
en het personeel van de school. Hieronder gaan we daar nader op in.
De interim-directeur (drie dagen per week werkzaam op de school,
sinds mei 2023) is vanaf 6 oktober 2023 niet meer op de school
aanwezig geweest. Zij heeft aan het interim-bestuur en de
RvT laten weten dat zij zich onveilig voelde op de school en daarom
niet meer fysiek aanwezig wilde zijn. Op 11 oktober 2023 heeft zij haar
taken per direct neergelegd. Sindsdien is er geen nieuwe (interim-)
directeur aangesteld op de school.

Er is een zelfbenoemde schoolleiding
Hoewel er door het bevoegd gezag niet voorzien is in een
schoolleiding, is er een zelfbenoemde directie op de school aanwezig.
Deze directie bestaat uit twee mensen van de inpandige
kinderopvangorganisatie en één teamlid van Klein Amsterdam. Deze
drie personen hebben aan de RvT voorgesteld om als tijdelijke directie
te fungeren op de school. De RvT heeft dit afgewezen. Desalniettemin
pakken de drie toch directietaken op en zij geven aan dit te doen met
het vertrouwen van het lerarenteam. De zelfbenoemde directie geeft
aan zich bezig te houden met de kwaliteit van het onderwijs op de
school, het schrijven van een verbeterplan en het versturen van
brieven vanuit de school (naast de brieven van de RvT en zonder dat
de RvT van de inhoud van deze brieven vooraf op de hoogte wordt
gesteld). Daarnaast houden deze personen zich bezig met het regelen
van vervanging van leraren, het organiseren van ouderavonden, het te
woord staan van leraren en ouders enzovoorts. De RvT weet dat dit

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

12/38

gebeurt, maar het lukt de leden niet hier tegen op te treden waardoor
de situatie voortduurt. De RvT laat oogluikend toe dat er vervanging
wordt geregeld door de zelfbenoemde directie, omdat anders de
voortgang van het onderwijs in het gevaar zou komen. Hierbij zijn
geen financiële kaders vastgesteld. Hierdoor is er vooraf geen controle
op de uitgaven voor vervanging. Desgevraagd geeft de RvT aan niet te
weten wat de hoogte is van de rekeningen die nog binnen gaan
komen.

De RvT is niet 'in control'
Opvallend in deze situatie is ten eerste dat een zelfbenoemd
directieteam zonder mandaat intern en extern als zodanig opereert.
Een voorbeeld hiervan is de subsidie basisvaardigheden. Deze is door
het interim-bestuur aangevraagd. De aanvraag is op 5 oktober weer
ingetrokken door het interim-bestuur omdat er besloten was niet te
gaan werken aan het herstel van de door ons geconstateerde
tekortkomingen, maar om de school te sluiten. Een van de
zelfbenoemde directieleden heeft de intrekking op 20 oktober
ongedaan gemaakt, zonder medeweten en instemming van de RvT. Zij
geeft in het gesprek met ons aan dat ze dit ‘op eigen gezag’ gedaan
heeft. Vervolgens is deze handeling weer ongedaan gemaakt, door
een ander daartoe niet bevoegd persoon, op 2 november. Ook dit is
gebeurd zonder medeweten en toestemming van de RvT.
Ten tweede worden beslissingen vooraf niet goedgekeurd door de
RvT, maar deze hebben wel financiële gevolgen waar geen controle
over is van de RvT. Een voorbeeld hiervan is het regelen van
vervanging in geval van afwezige leraren en het opstellen van de
formatie van leraren voor de periode van de herfstvakantie tot de
kerstvakantie 2023. Ook heeft de school een afspraak gemaakt met de
kinderopvangorganisatie dat uitgaven voor de school door de
kinderopvangorganisatie worden gedaan en dat deze later weer
worden verrekend. Dit heeft de zelfbenoemde directie ons laten
weten tijdens de onderzoeksdag. Hierdoor is opnieuw onbekend
welke rekeningen nog binnen gaan komen.
Ten derde dragen de zelfbenoemde directieleden naar binnen en naar
buiten de boodschap uit dat Klein Amsterdam open moet blijven,
terwijl er een voorgenomen besluit ligt van het interim-bestuur tot
sluiting van de school dat geaccordeerd is door de RvT. Dit blijkt uit de
brieven die de zelfbenoemde directieleden sturen naar de ouders en
uit de gesprekken met ons. Het zelfbenoemde directieteam staat
hiermee lijnrecht tegenover het voorgenomen besluit tot sluiting van
de school. Zij geven bij ons aan dat er strijd is tussen de RvT en het
team.

De samenwerking tussen de MR en de RvT verloopt moeizaam
De MR bestaat uit zes personen; drie vanuit de personeelsgeleding en
drie vanuit de oudergeleding. De MR beschikt over een
medezeggenschapsstatuut, maar dit is vastgesteld in april 2020 en

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

13/38

inmiddels verlopen. Dit is in strijd met artikel 21, eerste lid, WMS,
waarin staat dat het bevoegd gezag ten minste eens per twee jaar een
medezeggenschapsstatuut moet vaststellen. Wel beschikt de MR over
een reglement, zoals de WMS dat voorschrijft.
De samenwerking tussen de MR en de RvT verloopt op dit moment
moeizaam. De MR geeft in gesprek met ons aan onvoldoende
geïnformeerd en op de hoogte gehouden te zijn van de redenen tot
sluiting van de school. Hierdoor wilde de MR ook niet positief
adviseren over de benoeming van een nieuw interim-bestuur, indien
deze bestuurder de opdracht zou krijgen om het besluit tot sluiting
van de school definitief te maken en de procedure verder af te
wikkelen. De MR heeft daarom een negatief advies gegeven over de
voorgenomen sluiting van de school en ook over het aanstellen van
een nieuw interim-bestuur met ingang van 30 oktober. De MR is van
mening dat het bevoegd gezag niet goed genoeg heeft onderzocht of
sluiting van Klein Amsterdam onvermijdelijk is. Dit staat in een email die de MR gestuurd heeft aan de de RvT op 25 oktober en die in
afschrift is verzonden aan de inspectie.
De MR geeft in het gesprek met ons aan dat er meerdere ouders klaar
staan om het interne toezicht van de school over te nemen. Daarnaast
zijn er diverse ouders momenteel zaken aan het uitzoeken die volgens
de MR als argumenten worden gebruikt om de school te sluiten, maar
in hun ogen niet op waarheid berusten. Deze groep ouders wordt 'de
kerngroep' genoemd. Zij zoeken op eigen initiatief contact met diverse
instanties, zoals de gemeente, het ministerie en de inspectie. Hierdoor
is het niet duidelijk wat de lijn is van de MR. De MR blijkt overigens
niet op de hoogte te zijn van het rapport dat wij hebben geschreven
naar aanleiding van het vierjaarlijks onderzoek op bestuursniveau.

Regelingen voor personeel en leerlingen zijn nog niet gereed
Zoals hierboven aangegeven is de MR in de gelegenheid gesteld te
adviseren over de aanstelling van een nieuwe bestuurder en over het
voorgenomen besluit tot sluiting van de school. De regelingen van de
gevolgen voor personeel en de ouders en leerlingen van het besluit tot
sluiting van de school, waarop de MR instemmingsrecht heeft, zijn
nog niet aan de MR voorgelegd omdat deze nog niet gereed zijn
(artikel 11, eerste lid, onder c; artikel 12, eerste lid, onder a en artikel 13,
eerste lid, onder a WMS). Dit terwijl een besluit tot sluiting van de
school niet tenuitvoer kan worden gelegd, voordat een definitief
besluit is genomen over de regeling van de gevolgen voor de
leerlingen, tenzij dringende redenen in het belang van de school een
eerdere tenuitvoerlegging noodzakelijk maken (artikel 15, eerste lid,
WMS).
2-Draagt het bevoegd gezag zorg voor de kwaliteit van het
onderwijs op de school (artikel 10 WPO)?
De RvT draagt geen zorg voor de kwaliteit van het onderwijs op de
school. De kwaliteit van het onderwijs is Zeer zwak en de RvT verklaart

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

14/38

niet te (willen) werken aan verbetering van de tekortkomingen, maar
de school te gaan sluiten. De RvT stelt zich echter afwachtend op en
geeft niet op adequate en voortvarende wijze uitvoering aan dit
besluit. Het besluit tot sluiting van de school is nog niet definief en er
is geen plan gemaakt voor het proces van sluiting. De procedure van
benoeming van een nieuw interim-bestuur (de verantwoordelijkheid
van de RvT) is rommelig verlopen. De RvT zou per 30 oktober een
nieuw interim-bestuur benoemen, maar heeft daar op het allerlaatste
moment vanaf gezien. Uiteindelijk is op 6 november een ander
interim-bestuur benoemd dat onderzoekt of herstel van de financiële
en onderwijskundige tekortkomingen nog een mogelijkheid is, met
het risico dat het proces omtrent sluiting van de school verder
gefrustreerd raakt. Hierdoor duurt de situatie dat de leerlingen zeer
zwak onderwijs krijgen onnodig lang voort.
Ondertussen heeft de RvT geen inzicht in de huidige financiële positie
en lopende verplichtingen, terwijl de stichting niet ver verwijderd is
van het punt waarop het niet meer aan zijn financiele verplichtingen
kan voldoen. Daardoor is de voortgang van het onderwijs aan de
leerlingen van deze school in het geding en dat is niet in het belang
van de betreffende leerlingen. Op basis van bovengenoemde
bevindingen van niet of niet effectief optreden constateren wij dat er
sprake is van wanbeheer (artikel 153, tweede lid, onder b, WPO).

Onvoldoende bestuur en Zeer zwakke school
Medio april 2023 hebben we een vierjaarlijks onderzoek uitgevoerd bij
Stichting Leren in de Tussenruimte. Daarnaast hebben we een
kwaliteitsonderzoek uitgevoerd bij de bijbehorende basisschool Klein
Amsterdam. We hebben het bestuur als een Onvoldoende bestuur
beoordeeld en het daarnaast onder aangepast financieel toezicht
geplaatst. De kwaliteit van het onderwijs op de school is als Zeer zwak
beoordeeld. De definitieve rapporten van beide onderzoeken zijn
gepubliceerd op onze website. We hebben het bestuur de opdracht
gegeven een integraal herstelplan op te stellen waarin het
maatregelen neemt ter verbetering van de financiële situatie en de
onderwijskwaliteit. We hebben afgesproken dat wij maandelijks de
voortgang monitoren en periodiek met het bestuur in gesprek gaan.
Niet voldaan aan opdracht tot maken integraal herstelplan
We hebben het interim-bestuur de opdracht gegeven een integraal
herstelplan op te stellen. Het integrale herstelplan is begin juli 2023 bij
ons ingediend. We hebben het interim-bestuur vervolgens mondeling
en schriftelijk laten weten dat we het plan ongeschikt vinden om tot
het herstel te komen, omdat het niet voldoet aan de eisen die wij
daaraan gesteld hebben. We hebben daardoor geen vertrouwen in de
haalbaarheid ervan. We hebben met het interim-bestuur afgesproken
dat er een nieuw plan opgesteld moet worden. Dit zou uiterlijk 15
september ingediend worden. Vóór die datum verstreek, heeft het
interim-bestuur ons laten weten dat het niet meer voornemens was te
gaan werken aan herstel van de tekortkomingen.

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

15/38

Het interim-bestuur heeft ons in een gesprek op 12 september 2023
laten weten dat ten eerste de kwaliteit van het onderwijs zeer
ondermaats is en daarmee de verbeteropdracht enorm groot. Ten
tweede dat er zo weinig bevoegde/kundige personen op de school
werkzaam zijn, dat er niet voldoende verbeterkracht aanwezig is om
de verbeteropdracht met succes uit te kunnen voeren. Ten derde zijn
de financiële problemen overweldigend en onoplosbaar, aldus het
interim-bestuur, waardoor er geen mogelijkheid is voor de school om
zelfstandig overeind te blijven. Bovendien is geen enkel bestuur in
Amsterdam bereid om de school over te nemen, aldus het interimbestuur. Daarmee bleef sluiting van de school als enige optie over. Het
interim-bestuur gaf in eerste instantie een deadline van 1 december
2023 aan voor overplaatsing van de leerlingen naar andere scholen.
Later werd een deadline van 1 januari 2024 genoemd.
Het voorgenomen besluit van het interim-bestuur om de school te
sluiten is door de RvT bekrachtigd. Wij hebben met het interimbestuur direct afspraken gemaakt over het sluitingsproces van de
school. Wij hebben afgesproken dat de periode van Zeer zwak
onderwijs voor de leerlingen zo kort mogelijk gehouden moet worden.
Dit betekent een vlotte overdracht van de leerlingen naar een andere
school, met inachtneming van de vrije schoolkeuze van ouders. Ook
hebben we afspraken gemaakt over het tijdig opstellen van
onderwijskundige rapporten voor de leerlingen. Hierover hebben we
vanaf 12 september 2023 wekelijks overlegd met het bestuur.

Processen lopen vast en leiden tot een impasse
Desalniettemin is het proces van sluiting van de school vastgelopen.
Het interim-bestuur en de RvT zijn van mening dat zij het besluit tot
sluiting van de school op zorgvuldige wijze hebben genomen en
hierover duidelijk uitleg hebben gegeven aan de MR, het team en de
ouders. Bestuur en RvT zijn daarom van mening dat de juiste stappen
zijn gezet. De MR op zijn beurt geeft aan dat de communicatie vanuit
het interim-bestuur en de RvT zeer ondermaats is geweest, waardoor
er veel ruis en onrust is ontstaan onder personeel en ouders. Ook
geeft de MR aan de gevraagde informatie (zoals resultaten van
onderzoek door het interim-bestuur) over de noodzaak tot sluiting
van de school niet te hebben ontvangen. Dit heeft uiteindelijk geleid
tot het negatieve advies over de sluiting van de school door de MR.
Het lukt niet om het voorgenomen besluit te effectueren
Op 2 oktober 2023 hebben wij op verzoek van het interim-bestuur een
gesprek gevoerd met het interim-bestuur en de MR op ons kantoor.
Wij hebben daarin aangegeven dat er twee opties zijn: werken aan
herstel van de tekortkomingen of overdracht of sluiting van de school.
Wij hebben in de weken daarna geconstateerd dat het niet is gelukt
om het voorgenomen besluit tot sluiting verder te effectueren. Dit is
een zeer ernstige situatie voor de leerlingen, omdat wij in april 2023
hebben vastgesteld dat de kwaliteit van het onderwijs over de volle

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

16/38

breedte Zeer zwak is. Inmiddels zijn er zeven maanden verstreken en
er is niets veranderd op de school. Dit lichten we hieronder toe bij het
antwoord op de derde onderzoeksvraag.

De besturing van de school verkeert in een impasse
Bovendien is door de bestuurlijke crisis die is uitgebroken de RvT
vleugellam geraakt en verkeert de besturing en aansturing van de
school in een impasse. Wel is op 31 oktober 2023 een brief uitgegaan
van de RvT naar de ouders. Hierin wordt de overstapprocedure van de
gemeente uitgelegd en kunnen de ouders hun interesse kenbaar
maken voor andere scholen. Diverse ouders hebben aan de afdeling
Klantcontact van de inspectie laten weten zich niet vertegenwoordigd
te voelen door de kerngroep van ouders en zich grote zorgen te maken
over het onderwijs aan hun kind(eren). Zij willen zo snel mogelijk de
school verlaten en voelen zich niet gehoord door de RvT en
geïntimideerd door andere ouders, die willen dat de school open
blijft. Het team van Klein Amsterdam heeft een crowdfundingsactie
opgezet om gespecialiseerde juridische hulp te kunnen inhuren; zo
valt op Facebook te lezen. Het geld wordt beheerd door een
kerngroep van ouders. 'Ze zetten zich met iedere mogelijkheid die ze
hebben in om de sluiting stop te zetten en sterker nog, ze tonen aan
dat de sluiting op onterechte gronden wordt doorgezet' (tekst bij de
crowdfundingsactie op internet, die op 20 oktober is opgestart door
het team van Klein Amsterdam).
Een nieuw interim-bestuur is aangesteld op 6 november
Op 6 november heeft de RvT ons geïnformeerd over de aanstelling
van een nieuw interim-bestuur per 6 november 2023. De RvT geeft
hierbij aan dat de MR positief heeft geadviseerd over deze aanstelling.
Op 8 november hebben wij nagevraagd welke opdracht het interimbestuur heeft gekregen van de RvT. Het interim-bestuur geeft aan
veertien dagen te hebben gekregen om te onderzoeken of de school
gaat sluiten per 1 januari of 1 augustus. Daarbij houdt de RvT de optie
van een doorstart van de school open, indien de kwaliteit en financiële
positie daar aanleiding en ruimte voor bieden.
Op dit moment ligt er dus geen definitief besluit tot sluiting van de
school. Ook is er geen plan en een bijbehorend tijdpad opgesteld, ten
aanzien van zaken die moeten gebeuren zoals het voorleggen van de
regelingen van de gevolgen van het besluit tot sluiting voor leerlingen
en leraren aan de MR.

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

17/38

3-Wordt op Klein Amsterdam onderwijs gegeven in die zin dat
kennis en vaardigheden aan leerplichtigen worden overgedragen?
Is er sprake van een zekere mate van sturing en structurering van
het onderwijsleerproces, waarbij leerlingen langs de kerndoelen
worden geleid en hun vorderingen inzichtelijk zijn (artikel 9 en
artikel 11, WPO)?
Op Klein Amsterdam wordt in zekere mate onderwijs gegeven; er
wordt enige kennis en vaardigheden aan leerplichtigen overgedragen.
Sturing en structurering van het onderwijsleerproces is slechts beperkt
waar te nemen in de groepen. Er wordt op Klein Amsterdam onderwijs
verzorgd, maar het is duidelijk dat er nog geen verbeteringen zijn ten
opzichte van de situatie zoals we die in april 2023 hebben vastgesteld.

De school werkt niet aan verbetering
Het interim-bestuur verklaart nog niet te hebben gewerkt en niet te
gaan werken aan herstel van de tekortkomingen die wij hebben
vastgesteld in het rapport van april 2023. Er is geen integraal
herstelplan opgesteld. Tijdens het specifieke onderzoek op 31 oktober
2023 zijn in alle tien de groepen lesactiviteiten geobserveerd.
Daarnaast hebben wij gesproken met de leraren. Wij constateren op
basis van het gebrek aan een herstelplan, de lesbezoeken en het
gesprek met de leraren, dat er niet wordt gewerkt aan verbetering van
het onderwijs. Dit is conform de verklaring van het interim-bestuur.
4-Wordt het onderwijs gegeven door daartoe bevoegde personen
en hebben deze personen een verklaring omtrent het gedrag
overlegd (artikelen 3, 3a, 3, 32a en 34a WPO)?
Het onderwijs op Klein Amsterdam wordt gedeeltelijk gegeven door
daartoe bevoegde personen en gedeeltelijk door onbevoegde
personen. Van de personeelsleden die tijdelijk of vast in dienst zijn van
Stichting Leren in de Tussenruimte kan van één personeelslid geen
VOG worden overlegd, terwijl dit een wettelijk vereiste is. Drie
personeelsleden staan onbevoegd voor de groep. Voor wat betreft het
deel van de lessen dat verzorgd wordt door invallers en
personeelsleden van de inpandige kinderopvang, kan het bestuur
geen bewijs van bevoegdheid overleggen. Ook kan het bestuur niet
laten zien dat zij een VOG hebben overlegd (artikel 34a en artikel 3
WPO).

Het onderwijs wordt deels verzorgd door bevoegde leraren, deels
door onbevoegden
Wij hebben tijdens ons onderzoek op 31 oktober de lerarenbezetting
opgevraagd van die week en de weken erna. Ook hebben wij de
groepen bezocht en vastgesteld wie er lesgaf. Daarnaast hebben wij
bij het administratiekantoor onderzoek gedaan naar de vaste en
tijdelijke dienstverbanden van het personeel, de diplomering en de
VOG’s. Hieruit volgt dat op de helft van de lesdagen van de tien

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

18/38

groepen op Klein Amsterdam een bevoegde leraar voor de groep
staat. Op de andere helft van de dagen is dit niet het geval. Meer
specifiek zien wij dat voor drie groepen is voorzien in een bevoegde
leraar voor vijf dagen per week. De resterende zeven groepen krijgen
een (groot) deel van de week les van een onbevoegde leraar. Dit zijn
personeelsleden van de stichting, invallers en personeelsleden van de
inpandige kinderopvangorganisatie.
Wanneer wij inzoomen op de verhouding tussen personeel dat in
dienst is van de stichting en externe personen die lesgeven op de
school, zien we het volgende. Twee derde van de lesdagen wordt
ingevuld door bevoegde en onbevoegde leraren met een vast of
tijdelijk dienstverband bij Leren in de Tussenruimte. Een derde van de
lesdagen wordt ingevuld door invallers en personeelsleden van de
kinderopvang.
Tijdens de onderzoeksdag van 31 oktober is niet helder geworden of
de invallers en de personeelsleden van de kinderopvang die lesgeven
op Klein Amsterdam, hiertoe bevoegd zijn. Bovendien is niet helder
geworden of deze mensen een VOG hebben overlegd aan het bestuur.
Bovendien heeft één van personeelsleden die vast in dienst is bij
basisschool Klein Amsterdam, geen VOG overlegd. We hebben bij het
conceptrapport van dit onderzoek een overzicht meegestuurd naar
het interim-bestuur van alle personen van wie het diploma en/of het
VOG niet is overlegd aan het bevoegd gezag. Het gaat in totaal om
negentien personen. We hebben het interim-bestuur in de
gelegenheid gesteld om in de conceptfase van het rapport deze
documenten alsnog te overleggen. Het bestuur is hier niet in geslaagd.
Het bestuur stelt in zijn reactie van 27 november dat de VOG's en
diploma's aanwezig zijn, maar kan dit niet onderbouwen met
afschriften hiervan. Vervolgens hebben we het interim-bestuur nog
één week extra gegeven om de afschriften alsnog te overleggen. Het
bestuur overlegt op 7 december 2023 diverse afschriften van VOG's en
diploma's van werknemers, maar dit zijn afschriften die wij al hadden
bekeken tijdens de onderzoeksdag. Deze personen staan ook niet
genoemd in het door ons opgestelde overzicht. Van de personen die
wél in het overzicht genoemd staan, overlegt het interim-bestuur niet
de gevraagde afschriften van VOG's en diploma's. Voor een aantal
personen geeft het bestuur aan dat zij inderdaad niet bevoegd zijn,
maar ook niet zelfstandig voor de klas staan. Dit staat haaks op onze
waarneming tijdens de onderzoeksdag. Ook constateren wij naar
aanleiding van de reactie van het bestuur van 7 december dat de
VOG's van de personeelsleden van de kinderopvang die ook op Klein
Amsterdam werken, niet zijn afgegeven op het juiste screeningsprofiel
en daarmee niet geldig zijn voor het onderwijs.

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

19/38

Tot slot merken wij op dat het niet helder is wat het budget is voor de
inhuur van invalleerkrachten. Het bevoegd gezag heeft tot slot tot op
heden geen plan overlegd om ervoor te zorgen dat er les wordt
gegeven door bevoegd personeel.

Aan een herstelopdracht is niet voldaan
Bij het onderzoek in april hebben wij de herstelopdracht gegeven om
binnen de conceptfase van het rapport in kaart te brengen hoeveel
personeelsleden bevoegd voor de klas stonden. Het bestuur kon daar
op dat moment namelijk geen antwoord op geven. Aan deze
herstelopdracht is tot op heden niet voldaan. We hebben het nu zelf in
kaart gebracht, omdat we diverse signalen hebben gekregen over
onbevoegden die les geven op Klein Amsterdam. Ook hebben wij van
het interim-bestuur in september 2023 te horen gekregen dat op
sommige dagen met een hoog ziekteverzuim, zeventig procent van
het personeel onbevoegd voor de klas stond en dat dit een belangrijke
reden was voor het niet kunnen uitvoeren van de verbeteropdracht.
We zien een structurele inzet van personeelsleden uit de kinderopvang
Bij het in kaart brengen van de personeelsleden van Klein Amsterdam
en hun bevoegdheden is ons het volgende opgevallen. In de formatie
van de school staan structureel negen zogenoemde vakleerkrachten
en projectleraren. Deze mensen hebben geen dienstverband met
stichting Klein Amsterdam. Navraag bij de RvT heeft duidelijk
gemaakt dat deze mensen in dienst zijn van de inpandige
kinderopvangorganisatie en onder schooltijd werkzaamheden
verrichten voor de school. De kinderopvangorganisatie stuurt
maandelijks een rekening voor de inzet van deze mensen naar de
school. Uit de reacties van het bestuur van 27 november en 7
december is ons gebleken dat deze personen niet bevoegd zijn tot het
geven van onderwijs, noch dat zij een geldig VOG hebben overlegd.
Tot slot geldt ook hier dat er geen afgesproken budget is voor de inzet
van deze mensen en geen controle vooraf. Hierdoor kan de RvT met
kosten worden geconfronteerd, waarmee vooraf geen rekening is
gehouden.
5-Zijn de leerlingdossiers op orde en werkt de school aan het
opmaken van onderwijskundige rapporten ten behoeve van de
leerlingen van Klein Amsterdam die de wens hebben kenbaar
gemaakt de school te verlaten (artikel 42, eerste lid, WPO en artikel
45b, eerste en tweede lid, WPO)?
De leerlingendossiers zijn niet op orde. De school heeft gewerkt aan
het opmaken van de onderwijskundige rapporten, maar niet voor de
leerlingen die nu nog de school bezoeken (artikel 42, eerste lid, WPO).
Dit is in strijd met eerdere afpraken die wij hierover hebben gemaakt
met het interim-bestuur.

Niet alle onderwijskundige rapporten zijn opgesteld
Het interim-bestuur heeft ons toegezegd dat, vanwege de

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

20/38

voorgenomen sluiting van de school, voor alle leerlingen een
onderwijskundig rapport wordt opgemaakt. Dit is deels gedaan.
Sinds april 2023 zijn er vierenzeventig leerlingen die de school hebben
verlaten (van wie veertien leerlingen de overstap naar het voortgezet
onderwijs hebben gemaakt). De school zegt dat deze leerlingen een
zogenoemd overstapdossier (onderwijskundig rapport) hebben. We
hebben steekproefsgewijs een aantal van deze overstapdossiers
bekeken. De dossiers die we hebben gezien, bevatten basale
informatie, zoals toetsresultaten. De school geeft aan dat alle
leerlingen die in de zomervakantie zijn overgestapt een warme
overdracht met de nieuwe school hebben gehad. Bij één leerling van
de vierenzeventig leerlingen zagen we dat de ouders geen inzage in
het dossier hebben gehad en dus ook geen afschrift aan hen is
verstrekt (artikel 42, eerste lid, WPO).
Voor de leerlingen die nu op Klein Amsterdam onderwijs volgen, zijn
geen onderwijskundige rapporten aangemaakt. Dit is in strijd met de
afspraken die we hierover met het interim-bestuur hebben gemaakt.
Tevens zijn er ook geen aanzetten op dit gebied te zien. Bovendien zijn
de leerlingendossiers van de ingeschreven leerlingen niet op orde. Ze
bevatten te weinig informatie over de onderwijsbehoeften en de
ontwikkeling van de leerlingen. Hierdoor is het praktisch onmogelijk
om de onderwijskundige rapporten voldoende inhoud te geven.

Interim-intern begeleiders tegengewerkt
De intern begeleiders geven aan dat er twee interim-intern
begeleiders waren aangesteld door het interim-bestuur om de
leerlingenzorg op orde te brengen en de zittende intern begeleiders
hierbij te begeleiden en te coachen. Zij geven aan dat deze hulp maar
beperkt heeft plaatsgevonden. Het interim-bestuur geeft echter aan
dat er sprake was van tegenwerking door personeelsleden van Klein
Amsterdam bij de werkzaamheden van deze interim intern
begeleiders, die juist waren aangesteld om de overstapdossiers in
orde te maken voor de ontvangende scholen. Dit is volgens de RvT de
reden waarom de interim intern begeleiders zijn gestopt met hun
werkzaamheden. Hierdoor staan er geen onderwijskundige rapporten
klaar voor de leerlingen van Klein Amsterdam, aldus de RvT.
Er blijkt uit de gevoerde gesprekken binnen de school, bij de intern
begeleiders en de leraren, onduidelijkheid te zijn over de
overstapprocedure. Dit lijkt niet duidelijk te zijn gecommuniceerd
door het interim-bestuur en de RvT. Dit hangt samen met het moment
waarop het Breed Bestuurlijk Overleg (BBO) heeft besloten om de
plaatsingsprocedure binnen Amsterdam in werking te laten gaan.
Voor die tijd konden ouders zelfstandig een keuze maken voor een
andere school. Vanaf begin oktober wordt deze plaatsing centraal
geregeld. Het BBO heeft deze procedure opgesteld vanuit eerdere
ervaringen met scholen die sluiten en de onrust die dit onder ouders
en ontvangende scholen geeft.

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

21/38

Op 31 oktober 2023 hebben ouders een brief van de school ontvangen
waarin staat dat zij uiterlijk 14 november aanstaande vier scholen van
hun voorkeur kunnen aangeven. In dit zogenaamde
belangstellingsformulier is voor ouders ook de optie opgenomen om
aan te geven dat zij bij Klein Amsterdam willen blijven. Het
herplaatsingsbureau zal de plaatsing van de leerlingen op zich nemen
en zorgen dat dit op een ordelijke en eerlijke wijze plaatsvindt, aldus
de begeleidende brief bij het belanstellingsformulier die is opgesteld
door de voorzitter van de RvT. De bedoeling is om ervoor te zorgen
dat vertrekkende leerlingen in januari 2024 op hun nieuwe school
kunnen starten.

Onduidelijkheid over plaatsing leerlingen groep 7-8
Het interim-bestuur heeft ons op 19 oktober laten weten dat de
leerlingen van groep 7-8 en hun leraar na de herfstvakantie (op 30
oktober) onderdeel zouden gaan uitmaken van Kindercampus
Mokum. Dit om ervoor te zorgen dat de leerlingen uit deze groep
samen en in alle rust hun onderwijsloopbaan kunnen afronden. Deze
overplaatsing heeft echter niet plaatsgevonden, ontdekten wij op de
dag van ons onderzoek. Het bestuur geeft in de fase van het definitief
worden van dit rapport aan, dat de overstap van leerlingen naar
Kindercampus Mokum inmiddels in orde is gemaakt.
Volgens de intern begeleiders hebben de ouders van de leerlingen van
groep 7-8 pas medio oktober, tijdens een ouderavond bij
Kindercampus Mokum, een brief gekregen om aan te geven of zij
akkoord gingen met deze overplaatsing van hun kind(eren). In deze
brief stond echter een deadline van 1 november. Bovendien zijn er
voor de leerlingen van groep 7-8 geen onderwijskundige rapporten
opgesteld.
Op 30 oktober 2023 is er een ouderavond op de school geweest voor
de ouders van groep 7-8. De zelfbenoemde directie geeft aan dat zij
de ouderavond op verzoek van de ouders van de leerlingen van groep
7-8 hebben gefaciliteerd, omdat ouders behoefte hadden aan
onderling contact en informatie. De intern begeleiders geven aan dat
er spanning is onder de ouders over het al dan niet stoppen of
doorgaan van de school. De RvT is door een aantal ouders van de op
handen zijnde avond op de hoogte gesteld. Op de oproep van de RvT
om deze avond te annuleren, is door de zelfbenoemde directie niet
gereageerd.
6- Is het financieel beheer verbeterd ten opzichte van het
inspectierapport van 2023? Hoe ziet de financiële positie van
stichting Leren in de Tussenruimte er momenteel uit? Zijn er
voldoende middelen om structureel aan de financiële
verplichtingen te voldoen (artikel 115, vijfde lid, WPO)?
Het financieel beheer is ten opzichte van het inspectierapport van juni
2023 niet verbeterd. Het bevoegd gezag heeft geen inzicht in de

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

22/38

huidige financiële positie en lopende verplichtingen. Ook heeft het
bestuur geen werkend intern risicobeheersings- en controlesysteem.
Hierdoor is het bevoegd gezag niet in staat geweest (tijdig) bij te
sturen. Als gevolg hiervan heeft het bevoegd gezag onvoldoende
liquide middelen om in de nabije toekomst aan zijn financiële
verplichtingen te kunnen voldoen. Ook heeft het bevoegd gezag
onvoldoende vermogen (negatief) om financiële tegenvallers op te
vangen. De inspectie constateert dus ernstige tekortkomingen ten
aanzien van het beheer van de middelen van de stichting waardoor de
continuïteit van het onderwijs niet gewaarborgd wordt. De inspectie
stelt daarom vast dat er sprake is van financieel wanbeleid (artikel 153,
tweede lid, onder a, WPO).

Onvoldoende zicht en grip op kwetsbare financiële positie – bevoegd
gezag niet in control
Het bevoegd gezag moet de organisatie aansturen zodat het kan
vertrouwen op een effectief (controle)systeem met voldoende checks
and balances waardoor de betrouwbaarheid van financiële informatie
gewaarborgd wordt en de middelen effectief beheerd kunnen worden.
Het bevoegd gezag van Stichting Leren in de Tussenruimte kan op dit
moment onvoldoende vertrouwen op de werking van een dergelijk
systeem en heeft daardoor onvoldoende inzicht in de huidige
financiële positie en lopende verplichtingen. Facturen blijken namelijk
niet altijd tijdig in de financiële administratie te worden verwerkt; de
administratie geeft daarom geen volledig en betrouwbaar beeld van
de huidige financiële situatie. Om deze reden heeft de RvT recent
besloten om de facturenstroom volledig via het administratiekantoor
te laten verlopen om meer zicht te krijgen op de uitgaven.
Om een volledig en betrouwbaar beeld van de (ontwikkeling van de)
financiële situatie te vormen en daadwerkelijk grip te krijgen op
toekomstige uitgaven is het van belang ook zicht te hebben op
lopende en eventuele nieuwe verplichtingen en deze op correcte wijze
te verwerken in de administratie. Als voorbeeld, de dagelijkse inhuur
van personeelsleden ten behoeve van vervanging is een
bestuursaangelegenheid. Echter wordt op dit moment, bij afwezigheid
van een interim-bestuur, het inhuren van personeelsleden uitgevoerd
door de manager van de inpandige kinderopvangorganisatie. Deze
kosten worden niet vooraf door het bevoegd gezag gefiatteerd. Dit
geldt ook voor exploitatiekosten, zoals bijvoorbeeld kosten voor het
vervangen van toners. De kosten die de kinderopvangorganisatie
maakt worden achteraf verrekend met de huurpenningen die de
school van deze organisatie zou moeten ontvangen. De RvT geeft aan
dat de afspraken met de kinderopvang en de verrekening van de
kosten niet schriftelijk zijn vastgelegd. Het bevoegd gezag heeft op
deze wijze geen zicht in en controle op gemaakte en toekomstige
kosten. Hierdoor kunnen begrotingen een overschrijding van de
kosten maar ook een onderschrijding van de baten laten zien die het
bevoegd gezag niet ziet aankomen.

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

23/38

Vanwege de bestuurlijke crisis heeft de RvT enkele taken van het
interim-bestuur overgenomen en stelt de RvT sinds juli 2023
liquiditeitsbegrotingen op. Dit zou het planning- en controlesysteem
ten goede moeten komen en zou het bevoegd gezag meer inzicht
moeten geven in de financiële positie en de ontwikkeling van de
liquiditeit. Het bevoegd gezag is in de maanden die hierop volgden
niet in staat geweest om de geprognosticeerde liquiditeitssaldi van de
betreffende maanden te realiseren. Meermaals wordt er meer geld
uitgegeven dan ontvangen. De liquiditeitsbegroting is niet
betrouwbaar en wordt regelmatig bijgesteld naar aanleiding van
nieuwe informatie. Het bevoegd gezag heeft geen volledig beeld van
(toekomstige) inkomsten en uitgaven en ziet ontwikkelingen niet
tijdig aankomen. Zo kan de ene week het bestuur nog €40.000,- op de
rekening hebben staan en kan de volgende week er nog maar
€6.000,- op de rekening staan met nog €19.000,- aan facturen die
betaald moeten worden. Bijstelling van de liquiditeitsbegroting is
beleidsarm en niet het gevolg van actieve bijsturing door het bevoegd
gezag. Ook leren het interim-bestuur en de RvT niet van deze
overschrijdingen door beheersmaatregelen toe te passen. Dit blijkt
ook wanneer de liquiditeitsbegroting die in juli 2023 is aangeleverd,
wordt vergeleken met de laatst aangeleverde liquiditeitsbegroting. Zo
zou volgens de liquiditeitsbegroting van juli 2023 de maand oktober
(2023) worden afgesloten met een saldo van ruim €212.000,-. De
laatste liquiditeitsbegroting laat echter zien dat dit saldo circa
€93.000,- is. Het interim-bestuur en de RvT hebben onvoldoende
gestuurd op de liquiditeit met als gevolg dat het geprognosticeerde
liquiditeitssaldo in werkelijkheid met meer dan 50% is afgenomen.
In de ontvangen liquiditeitsprognoses constateerden wij in de maand
oktober (2023) een significante overschrijding van de post ‘inhuur
derden’. Op de vraag hoe deze overschrijding tot stand is gekomen
geeft de RvT aan dat vanwege de facturen van de interim-bestuurder
en interim-directeur de begroting is overschreden. Op de vraag of de
RvT dit niet had zien aankomen, gezien beide personeelsleden hun
prestaties hadden geleverd, kan de RvT geen antwoord geven. De RvT
heeft later toegelicht dat in de post 'inhuur derden' de 10%
salarisverhoging (n.a.v. de laatste afgesloten cao) met terugwerkende
kracht is uitbetaald en mede daarom significant is overschreden. Dit
doet niets af aan de bevinding dat het bestuur en RvT deze
salarisverhoging niet heeft zien aankomen en hierop niet heeft
begroot. Zo moest de RvT ook door de inspectie er op worden
gewezen dat de eenmalige uitkering voor de personeelsleden (een
afspraak uit de laatst overeengekomen cao) ook nog niet in de
liquiditeitsbegroting is verwerkt.
Gedurende het onderzoek heeft de inspectie aan het interim-bestuur
en de RvT gevraagd of ze in staat zijn om een betrouwbare
liquiditeitsbegroting aan te leveren. De inspectie heeft hierop geen
antwoord gekregen.

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

24/38

Het bevoegd gezag van Stichting Leren in de Tussenruimte heeft
onvoldoende inzicht in de huidige financiële positie en lopende
verplichtingen. Het bevoegd gezag is derhalve niet financieel in
control, het kan niet vertrouwen op een goed werkend controlesysteem dat de betrouwbaarheid en volledigheid van financiële
gegevens voldoende waarborgt en is daardoor onvoldoende in staat
de middelen van Stichting Leren in de Tussenruimte te beheren.
Niet werkend intern risicobeheersings- en controlesysteem
Na het inspectierapport van juni 2023 is het bestuur onder aangepast
financieel toezicht geplaatst en is het toezicht geïntensiveerd. In het
kader hiervan zijn met het interim-bestuur afspraken gemaakt om het
financieel beheer te verbeteren; het opstellen en aanleveren van een
financieel herstelplan en het opstellen en aanleveren van financiële
instrumenten waarmee niet alleen het bevoegd gezag de financiële
middelen van de stichting actief kan beheren maar ook de inspectie de
ontwikkeling van de financiële positie van het bestuur kan volgen. Het
betreft dan specifiek het maandelijks aanleveren van onder andere
een bijgestelde (maandelijkse) liquiditeitsbegroting en (financiële)
maandrapportages waarin de begroting en exploitatie tegen elkaar
worden afgezet, een toelichting wordt gegeven ten aanzien van hoe
eventuele overschrijdingen zijn ontstaan en hoe het bestuur hier actief
op bijstuurt.
Een definitief financieel herstelplan is door het bestuur echter niet
aangeleverd met het oog op de voorgenomen sluiting van de school.
De maandelijkse rapportages die vanwege de bestuurlijke crisis
momenteel niet door het interim-bestuur maar door de RvT worden
aangeleverd, zijn daarnaast niet altijd conform planning ingediend.
Toelichtingen op de rapportages en eventuele genomen controle- of
beheersmaatregelen ontbreken. Het bestuur/RvT heeft dus niet aan
de gemaakte afspraken voldaan.
Daarnaast worden op deze manier de liquiditeitsbegrotingen en
maandrapportages ingezet als verslaggevings- en/of
verantwoordingsdocument (richting de inspectie) in plaats van dat de
rapportages actief door het bevoegd gezag gebruikt worden om de
financiële middelen van de stichting te beheren en waar nodig bij te
sturen. Zo gaf de RvT bijvoorbeeld aan dat de school te kampen heeft
met extra kosten door vervanging voor langdurig zieken. Het bestuur
heeft nagelaten actief bij te sturen door middel van bijvoorbeeld
een verzuimbeleid te implementeren om de kosten van inhuur te
beperken. Ook heeft het bestuur geen voorziening (kunnen) vormen
om eventuele extra kosten te beperken. Het bevoegd gezag heeft
echter geen voorziening (kunnen) vormen en ook geen verzuimbeleid
opgesteld dat het verzuim moet terugbrengen. De RvT geeft aan
samen met het bestuur flink in de kosten te hebben gesneden. De
inspectie ziet dit echter onvoldoende terug in de cijfers. Als laatste

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

25/38

heeft het bevoegd gezag daardoor ook niet inzichtelijk gemaakt of er
voldoende middelen zijn om aan alle verplichtingen te kunnen
voldoen wanneer de sluiting doorzet.

De liquiditeitsbegrotingen en maandrapportages geven een
onvoldoende betrouwbaar en onvolledig beeld en worden door het
bevoegd gezag niet actief gebruikt om de financiële middelen van de
stichting te beheren en waar nodig bij te sturen. Hierdoor ontbreekt
tevens zicht en sturing op de kwetsbare liquiditeitspositie van het
bevoegd gezag. Binnen het bestuur ontbreekt een visie of aanpak om
de financiën te herstellen, of voldoende middelen aan te houden
zodat de sluiting bekostigd kan worden.
De huidige financiële positie blijft zeer zorgelijk - onvoldoende liquide
middelen om in de nabije toekomst aan financiële verplichtingen te
kunnen voldoen en geen vermogen om financiële tegenvallers op te
vangen
Doordat de noodzakelijke verbeteringen in het financieel beheer zijn
uitgebleven blijft de financiële positie aanhoudend zorgelijk. Volgens
de meest recente liquiditeitsbegroting heeft het bestuur in december
2023 een negatieve liquiditeitspositie van €30.533,- en in januari 2024
loopt dit op naar een negatieve liquiditeitspositie van €102.933,-. Dit is
exclusief de subsidie basisvaardigheden waar we hieronder verder op
ingaan. De negatieve liquiditeitspositie zorgt ervoor dat inclusief de
rekening-courant faciliteit (schatkistbankieren) van €97.000,- het
bestuur in januari 2024 onvoldoende middelen zal hebben om aan
haar financiële verplichtingen te voldoen, waaronder het betalen van
de salarissen.
Daarnaast heeft het bestuur ultimo 2022 een negatief eigen vermogen
van €504.990,- en verwacht het over boekjaar 2023 een negatief
resultaat van €300.000,- te realiseren. Hiermee komt het negatief
eigen vermogen eind 2023 naar verwachting op €800.000. Het
bestuur en de RvT hebben geen visie of beleid om het financieel
herstel te realiseren. Zij kunnen niet aangeven hoe zij de financiële
positie gaan verbeteren zodat het bestuur weer voldoende vermogen
heeft om financiële tegenslagen op te vangen. Daarnaast heeft de
accountant in de controleverklaring bij het jaarverslag 2022 een
paragraaf ‘Materiële onzekerheid continuïteit’ opgenomen. Hierin
benadrukt de accountant, naast het groot negatief eigen vermogen,
ook de vordering van de gemeente Amsterdam op de Stichting van
€800.000.
In de brief van 11 juli 2023 van de gemeente Amsterdam aan het
bestuur, is inzichtelijk gemaakt hoe de schuld tot stand is gekomen.
De afwikkeling van deze schuld staat niet in deze brief beschreven. Op
basis van de controleverklaring van de accountant bij het jaarverslag
2022 komen wij tot de conclusie dat deze schuld niet voor 31 juli 2024
op het bestuur gevorderd zal worden. Op basis van de huidige

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

26/38

financiële inzichten is er geen mogelijkheid om per, of op korte termijn
na, 31 juli 2024 de vordering van de gemeente Amsterdam te voldoen.

De inspectie is van oordeel dat de slechte financiële positie mede
is veroorzaakt door een gebrek aan inzicht in de financiële positie, een
niet werkend intern risicobeheersings- en controlesysteem en het
uitblijven van verbeter- en controlemaatregelen van het bevoegd
gezag.
Subsidie basisvaardigheden
De inspectie beseft dat het enerzijds opmerkingen maakt over
onbetrouwbare (sturings-)informatie en anderzijds beschrijft dat de
financiële positie zorgelijk is. Dit maakt het moeilijk om specifiek aan
te geven wanneer het bestuur daadwerkelijk naar verwachting geen
liquide middelen meer heeft om aan de lopende verplichtingen te
voldoen. In de meest recente door de RvT aangeleverde
liquiditeitsbegroting verwacht het bevoegd gezag in januari 2024 niet
meer aan haar lopende verplichtingen te kunnen voldoen.
In deze liquiditeitsbegroting zijn inkomsten van een nog niet formeel
toegekende subsidie basisvaardigheden reeds opgenomen. Om op
korte termijn liquiditeitsproblemen af te wenden is door het bevoegd
gezag deze subsidie aangevraagd. De subsidie basisvaardigheden
betreft een subsidie waar een schoolbestuur aanspraak op kan maken
indien een school als Zeer zwak is beoordeeld en deze subsidie wenst
in te zetten voor de verbetering van de basisvaardigheden van de
leerlingen. De subsidie is door het bestuur, na het inspectierapport
van juni 2023 aangevraagd en weer ingetrokken nadat het bevoegd
gezag een voorgenomen besluit had genomen om de school te
sluiten. Echter hebben personeelsleden zonder de goedkeuring van
het bevoegd gezag de annulering van de subsidie weer ingetrokken.
De RvT heeft op deze onrechtmatige handeling geen actie
ondernomen. Op basis van vervolggesprekken tussen de interimbestuurder en OCW is de subsidieaanvraag weer ingetrokken. Dit
gesprek is echter na de interim-periode van de interim-bestuurder en
buiten het medeweten van de RvT gevoerd. Deze handelingen, het
intrekken van de annulering van de subsidieaanvraag en het wederom
annuleren van de interim-bestuurder buiten haar interim-periode laat
zien dat het bevoegd gezag niet in control is.
Het nieuwe interim-bestuur heeft op 6 november de subsidie
wederom aangevraagd. De RvT geeft aan dat dit is gebeurd om de
rust binnen de organisatie te bewaren. Volgens de RvT bestaat binnen
de organisatie de indruk dat deze subsidie noodzakelijk is om er weer
financieel bovenop te komen. De inspectie heeft de RvT erop gewezen
dat dit een onjuiste aanname is omdat tegenover deze subsidie ook
kosten opgenomen moeten worden die nu in de liquiditeitsbegroting
ontbreken. Als deze subsidie, door het bestuur en/of de RvT, gebruikt
wordt om de gaten in de exploitatie te dichten, dan worden wellicht

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

27/38

financiële betalingsproblemen op korte termijn afgewend. De
inspectie ziet echter het risico dat, wanneer niet voldaan wordt aan de
(bestedings)eisen die worden gesteld bij deze subsidie, er op latere
termijn een aanvullende terugbetalingsverplichting ontstaat. Het
bevoegd gezag heeft aangegeven zich bewust te zijn van dit
(financiële) risico. Omdat de subsidie nog niet is toegekend noch de
middelen zijn besteed nemen wij hierover op dit moment geen
standpunt in.

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

28/38

4 . Vervolgtoezicht
Omdat er sprake is van wanbeheer dragen wij het dossier over aan de
Minister.

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

29/38

Bijlage: Financieel wanbeleid (artikel 153, tweede
lid, onder a, WPO)
Het is belangrijk om duidelijk te maken wat wordt verstaan onder
deugdelijk financieel beheer. In het onderwijstoezicht onderscheiden
we binnen het financieel beheer drie elementen; financiële
continuïteit, financiële rechtmatigheid en financiële doelmatigheid
(artikel 3, eerste lid, WOT). Dit betekent dat een bestuur door sturing
op deugdelijk financieel beheer de continuïteit van het onderwijs
dient te waarborgen en ervoor zorgt dat de bekostiging rechtmatig
verkregen wordt. Daarnaast moet het bestuur de beschikbare
financiële middelen rechtmatig en doelmatig aanwenden. Om dit te
bereiken is het belangrijk dat er verschillende randvoorwaarden
worden ingevuld. Allereerst is het belangrijk dat er sprake is van
voldoende interne controle om de rechtmatigheid en doelmatigheid
van uitgaven te garanderen. Een andere randvoorwaarde van
deugdelijk financieel beheer is een inzichtelijk administratie. Het
bestuur dient ervoor zorgen dat er een overzichtelijke administratie
aanwezig is dat de rechtmatige en doelmatige aanwending ook
gecontroleerd kan worden (artikel 2:9 en 2:10 BW, 165 en 187 WPO en
de RJO). Daarnaast moet het bestuur onafhankelijk intern toezicht
organiseren. Deze intern toezichthouder is verplicht toe te zien op de
rechtmatige en doelmatige bestemming en aanwending van de
rijksmiddelen (artikel 17c, lid 1 onder c, WPO). Hiervoor is het van
belang dat de intern toezichthouder voldoende zicht heeft op de
organisatie, door bijvoorbeeld toe te zien op een effectief
controlesysteem en voldoende checks and balances.
Bovenstaande betekent niet dat het bestuur zelf van iedere uitgave op
de hoogte hoeft te zijn en uitleg moet kunnen geven. Het gaat erom
dat het bestuur de organisatie op een manier aanstuurt dat het kan
vertrouwen op het systeem. In het geval dat het systeem werkt, dan
kan het bestuur voor uitleg verwijzen naar personen binnen de
organisatie of de bijgehouden administratie. Het bestuur blijft ten alle
tijden verantwoordelijk voor (de werking van) het systeem. Dus als er
tekortkomingen zijn in dit systeem, dan moet het bestuur hierop
gerichte maatregelen nemen. Op die manier blijft een deugdelijk
financieel beheer gewaarborgd.
In gevallen waarbij het financieel beheer ernstige tekortkomingen laat
zien, kan er sprake zijn van wanbeheer (artikel 153, lid 2, WPO). Indien
een bestuur niet aan de eisen van een deugdelijk financieel beheer
voldoet zoals hierboven beschreven, dan moet worden beoordeeld of
er sprake is van wanbeheer. Wanbeheer is het tegenovergestelde van
goed bestuur, zoals is uitgewerkt in onder andere de WPO en code
goed bestuur, zoals ontwikkeld door de PO-raad. Wanbeheer kan niet
alleen worden gepleegd door de uitvoerende bestuurders van de
stichting. Ook het toezichthoudende deel van het bevoegd gezag kan
wanbeheer plegen of daaraan bijdragen. Voor zover relevant voor dit

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

30/38

onderzoek wordt onder wanbeheer in de zin van artikel 153, lid 2, WPO
onder andere het volgende verstaan:

Financieel wanbeleid
Voor de invulling van het begrip financieel wanbeleid wordt – bij het
ontbreken van een specifieke definitie gericht op het bestuur of
toezichthoudend orgaan van onderwijsinstellingen – aansluiting
gezocht bij de algemene bepalingen voor de desbetreffende
rechtspersoon. In het geval van Stichting Leren in de Tussenruimte
betreft dit een stichting.
Voor de invulling van de definitie van financieel wanbeleid wordt
daarom aangesloten bij artikel 2:298 van het Burgerlijk Wetboek
(hierna: BW). Uit rechtspraak blijkt dat onder andere het onrechtmatig
besteden van rijksmiddelen kan worden gekwalificeerd als financieel
wanbeleid. Van een onderwijsinstelling wordt verwacht dat
rijksmiddelen worden uitgegeven aan de doelen waarvoor deze zijn
verstrekt (art. 115 WPO). Daarbij dient er voor de kwalificatie financieel
wanbeleid tevens sprake te zijn van tekortkomingen ten aanzien van
het beheer van de middelen van de stichting. Het bestuur en de
toezichthouder zijn hier gezamenlijk verantwoordelijk voor. Er rust
namelijk een algemene zorgplicht op het gehele bestuur (artt. 2:9 en
2:10 BW). Het bestuur dient over het beheer van de middelen
verantwoording af te leggen in het jaarverslag (artikel 165 WPO).

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

31/38

5 . Reactie van het bestuur
Hieronder leest u de reacties van het bestuur en van de raad van
toezicht op het onderzoek.
Bestuur:
Sinds 6 november ben ik de interim directeur-bestuurder van Klein
Amsterdam. Er is afgesproken met de Raad van Toezicht dat ik twee
weken daarna een beeld zou moeten hebben hoe het verder moet
met de school. Dat beeld heb ik.
Naast veel kleine dingen die moeten gebeuren, die zijn samen te
vatten onder de noemer Organisatie, zijn er twee hoofdpunten, waar
al snel actie op wordtondernomen: de financiën en de kwaliteit.
In de reacties in het deel hierboven is al aangegeven hoe er per
hoofdpunt nu al gehandeld wordt. Bij bestudering daarvan is er
duidelijk licht aan de horizon.
Tot nu toe werd er veel gebruik gemaakt van externe kunstenaars en
deskundigen op allerlei terreinen om onder begeleiding van een
(bevoegde) leraar de leerlingen allerlei maatschappelijk relevante
zaken bij te brengen, onder de noemer Burgerschap. Allen hebben een
VOG ingeleverd.
Hier zal de komende jaren zuiniger gebruik van worden gemaakt
vanwege de financiële situatie. Later kan dat misschien weer wat meer
worden.
Er is op dit moment op allerlei terreinen flinke activiteit op Klein
Amsterdam. Het team is enthousiast bezig met in eerste instantie het
onderwijs, maar daarnaast ook met verbetering van de begeleiding en
buitenschoolse zaken. Daar fietst de schoolwisseling van een aantal
leerlingen nu een beetje doorheen, maar dat is tijdelijk.
Ook de ouders laten goed van zich horen en bieden hulp aan op
allerlei mogelijke terreinen. Ik heb nog nooit zo’n bevlogen en actieve
groep ouders meegemaakt, ik vind dat alleen maar goed als ze zich op
die manier inzetten voor alle ouders en leerlingen, dat is nu zeker wel
het geval. En terwijl je zou verwachten dat door de nu nog onrustige
en onzekere situatie de meeste ouders hun kind van school halen,
gebeurt dat nog niet met iedereen, zelfs duidelijk minder dan de helft.
Dit geeft de rest de kracht om door te gaan en de uiterste best te doen
om veel verbeteringen door te voeren.
De ouders hebben een vereniging van ouders opgericht, uiteraard
worden ouders niet verplicht om daar lid van te worden.
Verder mogen we de vele personeelsleden dankbaar zijn. Zij hebben
ook in hun vrije tijd veel gedaan om de school het afgelopen half jaar
toch nog goed te laten draaien, terwijl er nauwelijks een schoolleiding
was.
Om een aantal redenen vind ik sluiting van Klein Amsterdam
onverantwoord:
1. Een faillissement is schadelijk voor de gemeente vanwege de
schuld van ong. 8 ton of minder.

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

32/38

2. Amsterdam Noord is zoals men tegenwoordig zegt “booming”. Er
zijn heel veel culturele activiteiten en er komen heel veel jonge
gezinnen bij in de veel nieuwe wijken die aan het ontstaan zijn,
en daardoor is er meer behoefte aan variëteit in
onderwijsvormen. Klein Amsterdam voorziet duidelijk in deze
behoefte.
3. IEP LVS toont aan dat de resultaten nu op de meeste gebieden
goed zijn.
4. De uitstroomgegevens gaan tot nu toe over weinig leerlingen
maar zien er goed uit.
5. De school bestaat pas vijf jaar en is nog niet eens echt volgroeid.
Ik heb dan ook aan de Raad van Toezicht meegedeeld dat ik het
besluit tot sluiting per 1 januari intrek.
Wat mij betreft gaat er de komende maanden het volgende gebeuren:
• De formatie wordt per 1 december en vervolgens verder per 1
januari teruggebracht door afscheid te nemen van de
uitzendkrachten, tevens gaan er een paar leraren weg.
• De Raad van Toezicht zal geleidelijk worden vervangen. Daar zijn
ze zelf al voortvarend mee bezig.
• De herstelopdrachten worden opnieuw ter hand genomen, nu in
versnelde vorm.
• Er wordt met de gemeente Amsterdam overleg gevoerd over de
juiste hoogte van het bedrag dat de school aan de gemeente
schuldig is en daar worden afspraken over gemaakt.
• Mijn werkomvang als directeur en bestuurder zal worden
teruggebracht met 2/3. Het bestuurdersdeel blijft voorlopig
staan, voor de functie van directeur zal snel iemand worden
gezocht. Dat is nodig omdat de kwaliteitsverbetering versneld
vorm zal moeten krijgen. Ook het inschakelen van de PO-raad
moet gebeuren, zolang we nog zeer zwak zijn kunnen we
ondersteuning krijgen.
• Over de nu nog niet duidelijke plannen voor definitieve bouw (op
een andere locatie) moeten verdere acties ondernomen worden.
Verder ben ik blij u te kunnen melden dat er op dit moment zeker geen
sprake is van wanbeheer.
Voor nadere informatie ben ik uiteraard beschikbaar.
Raad van toezicht:
Algemene reactie van de RvT op het concept-oordeel van de inspectie
over het financiële wanbeleid/wanbeheer.
De RvT in haar nieuwe samenstelling (per eind september 2022 waren
drie van de vier leden nieuw aangetreden) hoorde medio december
2022 dat het voorlopige resultaat over de periode januari tot en met
oktober 2022 positief was, de winst zou circa EUR 20.000 bedragen.
Na herhaalde verzoeken vernam de RvT pas medio maart 2023 dat het
jaarresultaat over 2022 een verlies zou laten zien van naar

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

33/38

verwachting circa EUR 225.000 (uiteindelijk werd het een verlies van
circa EUR 375.000) en tegelijkertijd werd de RvT verrast met de
mededeling dat de inspectie begin april een onderzoek zou uitvoeren.
Bij de presentatie aan de inspectie op 4 april 2023 meldde de
voormalig directeur-bestuurder dat de financiële middelen uit hoofde
van het door de gemeente Amsterdam beschikbaar gestelde
bouwbudget zijn aangewend voor lopende uitgaven. Dat was de
eerste keer dat de RvT hiervan hoorde, hetgeen in strijd is met de
informatieverplichting uit hoofde van de statuten van de Stichting
Leren in de Tussenruimte. In de periode erna zijn er gesprekken ter
nadere toelichting gevoerd tussen de inspectie en de voormalig
directeur-bestuurder, de financieel adviseur van de school en de leden
van de RvT.
Op 14 april 2023 rapporteerde de inspectie haar voorlopige oordeel als
‘zeer zwak’. Dit was aanleiding voor de RvT om onverwijld
maatregelen te nemen, te weten het op non-actief stellen van de
voormalig directeur-bestuurder, het afscheid nemen van de financieel
adviseur en de interim-bestuurder die vanaf medio februari 2023 een
dag in de week ondersteuning bood te verzoeken dit uit te breiden
naar 3 dagen per week. Tevens heeft de RvT aangegeven zich nauwer
te gaan bezighouden met de administratie en het volgen van de
liquiditeit.
In de periode na half april 2023 is door de interim-bestuurder en de
RvT geprobeerd zo snel als mogelijk zicht te krijgen op de financiële
situatie en verplichtingen. Dat bleek geen sinecure. Keer op keer werd
de RvT verrast door het binnenkomen van allerlei facturen uit eerdere
periodes waarvoor de school de verplichting had deze te betalen, doch
die nog niet als zodanig in de administratie waren verantwoord. In een
korte tijd heeft de school voor deze facturen een bedrag van circa EUR
170.000 moeten overmaken.
Vanzelfsprekend zijn in periode na half april de nodige maatregelen
genomen om de kosten zoveel als mogelijk te beperken. De impact
van deze maatregelen wordt duidelijk zichtbaar in de
resultatenrekening, tot en met juni 2023 bedroeg het verlies EUR
365.929 en tot en met oktober is het verlies EUR 389.803, een
toename van het verlies van EUR 23.874 over een periode van 4
maanden. Dit is onvergelijkbaar met het verlies over de eerste 6
maanden. Overigens wordt verdere vooruitgang verwacht met het
terugdringen van de kosten, zo heeft de huidige interim-bestuurder
besloten om per 1 december de formatie in te krimpen en geen
inhuurkrachten meer in te zetten, zie elders in deze reactie.
N.B. De hierboven genoemde verliesbedragen dienen nog
gecorrigeerd te worden voor de herziene bekostigingsbedragen over
2023, naar verwachting komt het verlies ca EUR 125.000 lager uit.
In de periode tussen het neerleggen van de werkzaamheden door de
vorige interim-bestuurder en het aantreden van de huidige interimbestuurder zijn door het team op school de noodzakelijk geachte
maatregelen genomen om te zorgen dat het onderwijs zo ongestoord
mogelijk doorgang kon vinden. Het moge geen verbazing wekken
gelet op de turbulente ontwikkelingen in die periode en wat eraan

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

34/38

vooraf is gegaan dat er geen afstemming is geweest tussen het team
en, bij afwezigheid van een interim-bestuurder, de RvT. Dat de
inspectie dit heeft geduid als ‘oogluikend’ toestaan is wat de RvT
betreft niet op zijn plaats.
Sinds het begin van het schooljaar 2023-2024 wordt maandelijks, en
in de afgelopen periode met een hogere frequentie, een
liquiditeitsprognose opgesteld. In het bestand van deze prognose
staan de volgende uitgangspunten steeds vermeld:
• Hieronder is op basis van de huidige beschikbare gegevens een
liquiditeitsprognose per maand voor het komende schooljaar
opgesteld;
• Deze liquiditeitsprognose beoogt zo goed als mogelijk een
raming van de te verwachten baten en lasten in het schooljaar
2023-2024 weer te geven
• Na afloop van elke maand wordt een analyse gemaakt van de
ontvangen en uitbetaalde bedragen
• Deze analyse zal een vergelijking maken met de prognose voor
de betreffende maand
• Indien daar aanleiding toe is zal de liquiditeitsprognose voor de
resterende maanden in het schooljaar worden aangepast
• In afwijking van de gebruikelijke functiescheiding zal de
maandelijkse analyse in eerste instantie worden uitgevoerd door
de Raad van Toezicht
• Dit zal na verloop van tijd door het bestuur/directie worden
uitgevoerd met een controlerende functie door de Raad van
Toezicht
Uit het concept-rapport mag worden afgeleid dat de inspectie de
liquiditeitsprognose als taakstellend ziet terwijl de RvT van het begin
af aan dit overzicht heeft gezien als een dynamisch overzicht dat
steeds bijgesteld zal worden naar aanleiding van de uitkomsten van
de analyse van de feitelijke ontwikkelingen op het gebied van de
liquiditeit. Dat leidt er dan ook toe dat het saldo dat in juli nog werd
verwacht per eind oktober inderdaad anders blijkt te zijn op die
datum. Dat zou geen verbazing mogen wekken. Het gaat erom vast te
stellen wat de verklaring is en, indien nodig, welke acties worden
ondernomen om de liquiditeit zo goed mogelijk onder controle te
krijgen. Met de aanstelling van de nieuwe interim-bestuurder en het
plan dat hij samen met het team heeft opgesteld zouden de
maandelijkse inkomsten voldoende moeten zijn om de uitgaven te
kunnen dekken.
De grootste zorg qua onbekende financiële verplichtingen had
betrekking op het personeel, te denken valt aan een sociaal plan
vanwege een formatief ontslag, inclusief de kosten die verband
houden met de langdurig zieken. Met dank aan de PO-raad, is door
deskundigen een berekening gemaakt van de kosten die het ontslag
van elk personeelslid met zich mee zou brengen. Echter, aangezien de
huidige interim-bestuurder heeft besloten met het huidige team
verder te willen gaan, zij het met een beperkte inkrimping van de
formatie, lijkt het risico van grote onbekende financiële verplichtingen
beperkt te zijn.

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

35/38

Conclusie
Gelet op alle acties die door de RvT al dan niet tezamen met de
interim-bestuurder(s) zijn geïnitieerd en uitgevoerd kan in alle
redelijkheid niet gesproken worden van wanbeheer ten aanzien van
de financiën. Het oordeel van de inspectie dat de RvT voor wat betreft
de financiën niet ‘in control’ was kunnen we billijken maar het oordeel
dat er sprake was van financieel wanbeleid/wanbeheer wordt door de
RvT bestreden.
Ten slotte nog een enkele opmerking:
De inspectie schrijft:
“De inspectie is van oordeel dat de slechte financiële positie mede is
veroorzaakt door een gebrek in inzicht in de financiële positie, een
niet werkend intern risicobeheersings- en controlesysteem en het
uitblijven van verbeter- en controlemaatregelen van het bevoegd
gezag.”
Hier valt weinig op af te dingen. Zoals aan het begin van dit stuk
aangegeven is de zorgwekkende financiële situatie ook pas sinds april
van dit jaar in zijn volle omvang duidelijk geworden. Dat zegt iets over
de vorige directeur-bestuurders maar eerlijk gezegd ook over de RvT
als orgaan. Echter de RvT in de huidige samenstelling is wel meteen in
actie gekomen met als doel ‘in control’ te geraken en de noodzakelijke
acties te nemen om herhaling te voorkomen. Gelet op alles wat zich
sinds april 2023 heeft voorgedaan, en in ogenschouw nemend dat de
Stichting nu eenmaal een zeer kleine organisatie is hetgeen de
mogelijkheden qua intern risicobeheersings- en controlesysteem
beperkt, is deze RvT daarin niet zo succesvol geweest als ze zou
hebben gewild. Het doel blijft onverminderd actueel
De inspectie schrijft:
“Ook kan de RvT niet laten zien of zij een VOG hebben overlegd.”; en,
“De RvT kan niet laten zien dat deze mensen bevoegd zijn tot het
geven van onderwijs, noch dat zij een VOG hebben overlegd.”
Het is niet aan de RvT om dat te laten zien, dat ligt bij de interimbestuurder
In het concept-rapport staat dat de RvT op 6 november de
subsidie verbetering basisvaardigheden weer heeft aangevraagd. Dat
is niet juist. De aanvraag is door de interim-bestuurder gedaan
Eind 2022 toonde de balans van Stichting Leren in de
Tussenruimte een negatief eigen vermogen van ruim EUR 500.000,
dat zal naar verwachting eind 2023 zijn opgelopen tot ruim EUR
800.000. Dit bedrag is min of meer gelijk aan de vordering die de
gemeente Amsterdam heeft op de Stichting. De interim-bestuurder
heeft aangegeven dat hij er vertrouwen in heeft dat met de gemeente
goede afspraken gemaakt kunnen worden zodanig dat deze geen
problemen opleveren voor de liquiditeitspositie van de school

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

36/38

6 . Bijlage: Zienswijze
Het rapport van de inspectie maakt duidelijk dat er veel
verbeterdmoet worden bij Klein Amsterdam. Dat wordt erkend en
herkend. Er zijn dan ook de nodige verbeterstappen genomen met
name op financieel gebied en de kwaliteit van het onderwijs.
Daarnaast is een aantal tekortkomingen aangepakt. Het huidige beeld
van Klein Amsterdam zier er dan ook anders uit.
Om de begroting op orde te brengen is een aantal stappen genomen.
In dank is afscheid genomen van een aantal zzp-ers en externe
medewerkers die via een uitzendbureau op de school werkzaam
waren. Vast bevoegde docenten zullen voor de groepen staan met
ondersteuning van de vakdocenten en vakspecialisten voor ons
projectonderwijs, die ook in dienst zijn bij de integrale opvang en bso.
De formatie wordt in overeenstemming gebracht met de
mogelijkheden binnen de begroting. In overleg met het team zijn wij
gekomen tot een formatie en groepsindeling die zorgt voor ruim
voldoende bevoegdheid en ondersteuning in de klassen en
daarbuiten, in tijden waarin we gezamenlijk hard zullen werken aan
herstel.
De schuld aan de gemeente Amsterdam zullen wij op
verantwoorde maar gestage wijze aflossen, hierover blijven wij nauw
contact onderhouden met de gemeente Amsterdam.
De fundering van ons onderwijs wordt momenteel geëvalueerd en
waar nodig herzien. Er ligt een concept herstelplan zodat zorgvuldig
en gestructureerd gewerkt kan worden aan het onderwijs. Er wordt
naar gestreefd dat bij het inspectiebezoek in april 2024 de eerste
resultaten van ingevoerde kwaliteitszorg zichtbaar.
De bevoegdheden en VOG’s zijn in kaart gebracht en vastgelegd.
Wij begrijpen dat er op basis van de voorgaande situatie gegronde
redenen tot zorg waren, zowel vanuit de inspectie, als vanuit Klein
Amsterdam zelf. Het is ook voorstelbaar dat sluiting voor externe
partijen in die situatie een goede optie leek. Nu de bestuurlijke situatie
op orde is gebracht is het besluit genomen om in te zetten op een
doorstart en herstel voor Klein Amsterdam.
Er is nu een bestuurder die werkt met een management statuut en een
RvT die handelt aan de hand van een toezichtkader dat gestoeld is op
de code Goed bestuur.
We hopen ook op een constructieve en steunende houding van de
betrokken instanties, met inachtneming van de kritische houding die
hoort bij goed toezicht.
Kortom, we gaan op weg naar nieuwe tijden, waarin Klein Amsterdam
beter zal functioneren, met instandhouding van de zaken die al
positief waren.

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - SPECIFIEK ONDERZOEK

37/38

Inspectie van het Onderwijs
Postbus 2730, 3500 GS Utrecht
T-algemeen 088 6696000
T-loket (voor vragen) 088 6696060