Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 718

Wijziging van de Wet melding collectief ontslag
in verband met de uitbreiding van de reikwijdte
en ter bevordering van de naleving van deze wet

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 19 mei 2011
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1, belast met
het voorbereidend onderzoek van bovenstaand wetsvoorstel, heeft de eer
als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering de vragen en opmerkingen in dit
verslag afdoende zal beantwoorden, acht de commissie hiermee de
openbare behandeling van het voorstel van wet voldoende voorbereid.

1
Samenstelling:
Leden: Gent, W. van (GL), voorzitter, Hamer,
M.I. (PvdA), Ham, B. van der (D66), Sterk,
W.R.C. (CDA), Smeets, P.E. (PvdA), Dezentjé
Hamming-Bluemink, I. (VVD), Hijum, Y.J. van
(CDA), Omtzigt, P.H. (CDA), Koşer Kaya, F.
(D66), Ulenbelt, P. (SP), Ortega-Martijn, C.A.
(CU), Dijck, A.P.C. van (PVV), ondervoorzitter,
Spekman, J.L. (PvdA), Vermeij, R.A. (PvdA),
Ouwehand, E. (PvdD), Dijkgraaf, E. (SGP),
Azmani, M. (VVD), Jong, L.W.E. de (PVV),
Klaver, J.F. (GL), Huizing, M.E. (VVD), Straus,
K.C.J. (VVD), Besselaar, I.H.C. van den (PVV)
en Vacature SP.
Plv. leden: Voortman, L.G.J. (GL), Heijnen,
P.M.M. (PvdA), Pechtold, A. (D66), Uitslag, A.S.
(CDA),Klijnsma, J. (PvdA), Neppérus, H. (VVD),
Biskop, J.J.G.M. (CDA), Smilde, M.C.A. (CDA),
Dijkstra, P.A. (D66), Kooiman, C.J.E. (SP),
Schouten, C.J. (CU), Fritsma, S.R. (PVV), Çelik,
M. (PvdA), Dijsselbloem, J.R.V.A. (PvdA),
Thieme, M.L. (PvdD), Staaij, C.G. van der
(SGP), Aptroot, Ch.B. (VVD), Klaveren, J.J. van
(PVV), Sap, J.C.M. (GL), Houwers, J. (VVD),
Harbers, M.G.J. (VVD), Mos, R. de (PVV) en
Gesthuizen, S.M.J.G. (SP).

kst-32718-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Inhoudsopgave

blz.

I. ALGEMEEN

1

1. Inleiding
2. Algemeen
3. Advies Raad voor de Rechtspraak
4. Overig

1
2
3
4

II. ARTIKELSGEWIJS

4

5. Artikel I
6. Artikel III

4
7

I. ALGEMEEN
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben kennis genomen van de wetswijziging Wet melding collectief ontslag (WMCO) en hebben hierbij nog een
aantal vragen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met instemming kennis genomen
van het wetsvoorstel. De leden van de PvdA-fractie vinden het goed om te
lezen dat de regering actie onderneemt naar aanleiding van vragen van
het lid Vermeij (PvdA), zelfs als de regering meent dat het omzeilen van de
regels uit de WMCO in de praktijk niet voorkomt. Er blijven nog enkele

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 718, nr. 5

1

aandachtspunten overeind voor de leden van de PvdA-fractie waarop zij
een inhoudelijke reactie zouden willen zien.
De leden van de PVV-fractie hebben met veel aandacht kennis genomen
van de wetswijziging in verband met de uitbreiding van de reikwijdte en
ter bevordering van de naleving van de WMCO. Het doel van de WMCO is
de tijdige inschakeling van de belanghebbende verenigingen van
werknemers bij een voorgenomen collectief ontslag. De belangrijkste
reden voor de wijziging van deze wet is het feit dat het beëindigen van de
arbeidsovereenkomst met wederzijds goedvinden steeds meer wordt
toegepast. Deze ontbindingsprocedure is daardoor feitelijk een reguliere
beëindigingsroute geworden naast de UWV-procedure. In het wetsvoorstel wordt daarom geregeld dat ook in het geval van het beëindigen van
de arbeidsovereenkomst met wederzijds goedvinden – voor zover de
WMCO hierbij van toepassing is – aan de meldingsplicht moet worden
voldaan. Dat betekent dat de raadpleging van de belanghebbende
verenigingen van werknemers ook in deze gevallen moet plaatsvinden.
De leden van de PVV-fractie willen, zoals bekend, niet tornen aan het
ontslagrecht. De wetswijziging omvat in essentie een uitbreiding van de
reikwijdte en een bevordering van de naleving van de WMCO, en heeft
een positieve uitwerking op de werknemers. Daarmee kunnen de leden
van de PVV-fractie instemmen.
Desalniettemin volgen de leden van de PVV-fractie de opmerking van de
vakcentrales dat er tegelijkertijd in de wetswijziging een aantal bepalingen
worden gewijzigd en aangevuld, die nadelig zijn voor werknemers, en
daarmee kunnen de leden van de PVV-fractie niet instemmen.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van het wetsvoorstel. De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat de
intentie van de huidige WMCO is dat er bij een melding van twintig of
meer werknemers melding moet worden gedaan. Het is niet de bedoeling
dat deze verplichting wordt omzeild door individuele beëindigingovereenkomsten te sluiten. Aan de andere kant vinden de leden van de CDAfractie ook dat werkgevers wel de ruimte moeten hebben om zelf invulling
te geven aan de wet.
De leden van de SP-fractie hebben met instemming kennis genomen van
de passage van het wetsvoorstel waardoor de beëindigingovereenkomsten onder het bereik van de WMCO worden gebracht. De leden van
de SP-fractie hebben een aantal vragen over andere zaken, die in het
wetsvoorstel worden voorgesteld.
De leden van de D66-fractie hebben het wetsvoorstel ontvangen en
hebben naar aanleiding hiervan enkele vragen.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel. Zij onderschrijven het voornemen van de
regering om de werking van de WMCO te versterken. Met betrekking tot
het wetsvoorstel willen de leden van de ChristenUnie-fractie nog enkele
vragen voorleggen aan de regering.
2. Algemeen
De leden van de VVD-fractie constateren dat de wetswijziging beëindigingovereenkomsten beoogt onder te brengen in de WMCO. Hiermee
worden beëindigingovereenkomsten gelijk gesteld met opzeggingen van
de arbeidsovereenkomst. Kan de regering aangeven waarom de regering
van mening is dat een beëindigingovereenkomst met wederzijds goedkeuren en overeenstemming als gelijk moet worden beschouwd met een
eenzijdige opzegging vanuit de werkgever in het kader van de WMCO?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 718, nr. 5

2

Wordt hiermee de onderscheidende aard van een beëindigingovereenkomst niet aangetast?
De leden van de VVD-fractie stellen dat uit het wetsvoorstel niet helemaal
duidelijk naar voren komt of de wetswijziging er ook op ziet de verplichting om bij collectief ontslag werknemersverenigingen te raadplegen te
laten gelden bij ontslag vanwege niet-bedrijfseconomische redenen. De
leden van de VVD-fractie vragen of de regering hierop nader kan ingaan
en kan aangeven of dit wel of niet het geval is.
De leden van de VVD-fractie constateren dat in de memorie van
toelichting staat dat er geen sprake lijkt te zijn van het ontduiken van
ontslagregels en er in die zin ook geen aanleiding is om te komen tot
aanpassingen van de wet. Kan de regering aangeven waarom deze
wetswijziging dan noodzakelijk is?
De leden van de VVD-fractie stellen vast dat een reden voor het
doorvoeren van de wetswijziging is dat ten tijde van de economische
crisis een toename heeft plaats gevonden van het beëindigen met
wederzijds goedvinden. Kan de regering aangeven om hoeveel extra
gevallen het gaat? En waarom wordt dit als problematisch ervaren
aangezien er geen sprake blijkt te zijn van ontduiking van de ontslagregels? Heeft de regering aanwijzingen dat er door werkgevers calculerend gebruik wordt gemaakt van de wederzijdse beëindigingovereenkomsten?
De leden van de VVD-fractie wijzen erop dat in de wetswijziging tevens
een vernietigingsgrond wordt opgenomen voor beëindigingovereenkomsten, die onder de WMCO kunnen komen te vallen. Het kan met deze
wetswijziging zo zijn dat een beëindigingovereenkomst in eerste instantie
niet onder collectief ontslag valt, maar later binnen de termijn van drie
maanden wel. Dit kan bijvoorbeeld voorkomen bij bedrijven met meerdere vestigingen in één UWV-werkgebied, waarbij aanvankelijk niet wordt
voldaan aan het criterium zoals dat is opgenomen in artikel 3, lid 1, maar
in latere instantie het ontslag wel onder collectief ontslag komt te vallen
en de beëindigingen en opzeggingen kunnen worden vernietigd. Dit
brengt een risico van rechtsonzekerheid met zich mee voor zowel de
werkgever als werknemer.
In hoeverre kan de wetswijziging volgens de regering leiden tot rechtsonzekerheid? Deelt de regering de zorg van de leden van de VVD-fractie ten
aanzien van de rechtsonzekerheid die ten gevolge van de wetswijziging
kan ontstaan?
De leden van de CDA-fractie vragen de regering om nog eens duidelijk de
huidige praktijk uiteen te zetten alsmede het nut en de noodzaak om deze
wet aan te passen. In hoeverre gaat dit in de praktijk nu mis?
De leden van de CDA-fractie vragen zich voorts af of de vernietigingsgrond, die nu wordt geïntroduceerd, niet tot teveel onduidelijkheid leidt.
Zij ontvangen hierover graag een reactie van de regering.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering hoe het fenomeen van de
beëindigingovereenkomsten zich verhoudt tot de Europese richtlijn
(98/59/EG). In de richtlijn wordt ontslag gedefinieerd als beëindiging van
de arbeidsovereenkomst uitgaand van de werkgever. Een beëindigingovereenkomst wordt daarentegen met wederzijds goedvinden overeengekomen. In feite geldt deze overeenkomst dus niet voor het ontslag. De
leden van de CDA-fractie vragen een reactie van regering op dit punt.
3. Advies Raad voor de Rechtspraak
De leden van de CDA-fractie vragen de regering waarom geen wijziging
naar het Burgerlijk Wetboek is opgenomen, zoals ook door de Raad van de
Rechtspraak wordt voorgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 718, nr. 5

3

4. Overig
De leden van de VVD-fractie constateren dat in de memorie van
toelichting wordt opgemerkt dat deze wetswijziging geen verdere lasten
met zich zal meebrengen voor het UWV en de rechterlijke macht. De
gevolgen voor het bedrijfsleven zijn voor de leden van de VVD nog niet
helemaal duidelijk. Wat zijn de extra lasten voor het bedrijfsleven als
gevolg van deze wetswijziging? Kan de regering aangeven wat de
financiële gevolgen zijn van deze wetswijziging voor de werkgevers? De
leden van de VVD-fractie verzoeken de regering verder om een overzicht
geven wat de kosten zijn van het doorvoeren van de wetswijziging.
De leden van de VVD-fractie vragen verder of de regering kan aangeven
welke gevolgen het onderbrengen van de beëindigingovereenkomst
onder de WMCO heeft voor het aantal meldingen voor collectief ontslag.
De leden van de CDA-fractie vragen zich af wat de gevolgen kunnen zijn
voor grotere bedrijven die verspreid zijn over het land. In hoeverre kunnen
ontslagen, die in eerste instantie niet als collectief ontslag worden aangemerkt, door deze vernietigingsgrond wel als collectief ontslag worden
aangemerkt. De leden van de CDA-fractie vragen de regering om na te
denken over een andere wijze waarop betere naleving van de WMCO kan
plaats vinden zonder dat gebruik hoeft te worden gemaakt van een
vernietigingsgrond.
Ook de leden van de D66-fractie zijn benieuwd of het wetsvoorstel leidt tot
administratieve lasten voor bedrijven en vragen zich af of het wetsvoorstel andere financiële consequenties heeft voor bedrijven.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de regering overleg heeft
gevoerd met werkgeversorganisaties over het wetsvoorstel en wat
hiervan dan de uitkomst is. Welke administratieve en financiële gevolgen
heeft het wetsvoorstel voor het bedrijfsleven?
II. ARTIKELSGEWIJS
5. Artikel I
Onderdeel A
De leden van de PVV-fractie volgen de regering als het gaat over het
ontslag van onderwijzend personeel en personen, die een geestelijk ambt
bekleden. Deze personen vallen niet onder de WMCO. Evenwel is het naar
de mening van de leden van de PVV-fractie zo dat het onduidelijk is in
hoeverre de reikwijdte van de WMCO met betrekking tot de genoemde
actoren wijzigt. De leden van de PVV-fractie verzoeken de regering om
hierover duidelijkheid te geven in de WMCO.
De leden van de SP-fractie vragen of de regering bereid is om het
wetsvoorstel zodanig aan te passen zodat onderwijzend personeel en
personen, die een geestelijk ambt bekleden, ook onder de WMCO worden
gebracht. De leden van de SP-fractie vragen daarbij aan de regering of het
juist is dat artikel 6 BBA niet van toepassing is op werknemers werkzaam
bij de Sociale Werkvoorziening en op bestuurders van vennootschappen.
De leden van de SP-fractie vragen daarnaast waarom de regering kan
besluiten om bepaalde groepen geheel of gedeeltelijk niet onder het BBA
te laten vallen.
De leden van de D66-fractie constateren dat onderwijzend personeel en
personen, die een geestelijk ambt bekleden, zijn uitgezonderd van de
WMCO. Voorts constateren de leden van de D66-fractie dat deze uitzonde-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 718, nr. 5

4

ringen zijn gemaakt in verband met Europese regelgeving. De leden van
de D66-fractie zijn benieuwd of de regering het wenselijk acht dat deze
uitzonderingen zijn gemaakt? De leden van de D66-fractie vragen zich
voorts af of de regering aanleiding ziet om te pleiten voor wijzigingen van
de Europese regels.
De leden van de ChristenUnie-fractie stellen vast dat regering in de
memorie van toelichting bij artikel 2 aangeeft dat het doel van de
wijzigingen is om de reikwijdte van de wet niet te verruimen. De leden van
de ChristenUnie-fractie vragen de regering om een nadere toelichting of
de reikwijdte van de wet toch wordt vergroot, doordat de wet voortaan
ook op toepassing zal zijn op niet-onderwijzend personeel dat belanghebbende is in de zin van het Rechtspositiebesluit onderwijspersoneel, op
arbeidskrachten met een indicatiestelling die werkzaam zijn bij de Sociale
Werkvoorziening en voor bestuurders van vennootschappen.
De leden van de ChristenUnie-fractie ontvangen daarnaast graag een
nadere toelichting waarom de regering van mening is dat de arbeidsvoorwaardelijke regelingen in het openbaar en bijzonder onderwijs voldoende
waarborgen bieden voor de tijdige betrokkenheid van de belanghebbende
verenigingen van werknemers bij een voornemen tot collectief ontslag en
waarom er daarom geen aanleiding zou zijn om de personele werkingssfeer van de WMCO uit te breiden.
Onderdeel A en B
De leden van de PVV-fractie wijzen erop dat in de brief aan de vaste
Kamercommissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid van de heer
S. Kuip (brief van 16 mei 2011, in afschrift gestuurd aan de minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid) twee opmerkingen worden gemaakt
van tekstuele aard in verband met de term «doen eindigen» in plaats van
«beëindigen» en in verband met de term «ontslag» in plaats van het
begrip «beëindigen». De leden van de PVV-fractie verzoeken de regering
deze opmerkingen in overweging te nemen.
Met betrekking tot de gebruikte terminologie vragen ook de leden van de
ChristenUnie-fractie waarom de regering vasthoudt aan het begrip «het
doen eindigen» van arbeidsovereenkomsten, terwijl in de overige
artikelen «beëindigen» wordt toegepast.
Onderdeel E
De leden van de VVD-fractie stellen vast dat in het voorstel tot wetswijziging in artikel 6, lid 1, onderdeel b, de verplichting tot raadpleging wordt
opgenomen. Voorheen sprak artikel 6 echter alleen over een meldingsplicht alvorens eventuele raadpleging noodzakelijk werd geacht. Kan de
regering aangeven wat er in deze wordt verstaan onder raadpleging?
Waarom is ervoor gekozen ook een raadplegingplicht aan het artikel toe te
voegen?
De leden van de VVD-fractie wijzen erop dat uit artikel 6, lid 1, onderdeel
b, ook naar voren komt dat de ondernemingsraad geraadpleegd dient te
worden en dit bewezen dient te worden middels een schriftelijke
verklaring van de werkgever. De leden van de VVD-fractie vragen de
regering om aan te geven waarom de ondernemingsraad geraadpleegd
dient te worden in het kader van de WMCO? Wat wordt er verstaan onder
een schriftelijke verklaring van de werkgever? Wanneer is hier aan
voldaan?
De leden van de PvdA-fractie constateren dat het UWV een verzoek om
toestemming voor opzegging pas in behandeling zal nemen wanneer de
werkgever per brief kan aantonen dat hij in overleg is geweest met (een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 718, nr. 5

5

vertegenwoordiging van) het personeel, zoals beschreven op blz. 6 van de
memorie van toelichting. De leden van de PvdA-fractie hechten eraan dat
in de WMCO de eis wordt opgenomen dat een dergelijke brief ook door
deze vertegenwoordiging wordt ondertekend, zodat er achteraf geen
onenigheid ontstaat over de mate waarin werkgever en werknemers
daadwerkelijk met elkaar gesproken hebben. Graag ontvangen de leden
van de PvdA-fractie hierop een inhoudelijke reactie.
De leden van de PVV-fractie geven aan dat zij de opmerking volgen van de
vakcentrales dat er in de wetswijziging een aantal bepalingen worden
gewijzigd en aangevuld die nadelig zijn voor werknemers. Zij kunnen daar
niet mee instemmen. Dit geldt voor het schrappen van de verwijzingen in
het wetsvoorstel naar alle artikelen over de meldingsplicht.
De leden van de CDA-fractie merken op dat in het huidige wetsvoorstel
wordt gesproken over de melding van ontslagen. Conform de wetswijziging zullen verzoeken voor ontslag alleen in behandeling worden
genomen indien de bonden en de ondernemingsraad zijn geraadpleegd.
Dit lijkt, aldus de leden van de CDA-fractie, niet uitsluitend een technische
wijziging te zijn maar in feite ook een beleidsmatige aanpassing. De leden
van de CDA-fractie vragen de regering wanneer nu precies is voldaan aan
de eis van raadpleging van de vakbonden. Verder vragen de leden van de
CDA-fractie de regering waarom de ondernemingsraad in het wetsvoorstel nu opeens een expliciete rol krijgt toebedeeld. De leden van de
CDA-fractie vragen voorts hoe zich dit verhoudt tot artikel 25 van de Wet
op de ondernemingsraden.
De leden van de SP-fractie vragen de regering om aan te geven of de
rechter of het UWV bij een schriftelijke verklaring over de raadpleging
toetst of deze raadpleging heeft plaats gevonden.
Onderdeel F en H
De leden van de PvdA-fractie geven aan dat de feitelijke verkorting van de
wachttijd, die het gevolg is van het (nieuwe) artikel 6a, bepaald niet naar
de wens is van de leden van de PvdA-fractie. De wetswijziging had tot
doelstelling het verhelderen van de ontslagroutes, niet het beperken van
rechten van werknemers. De leden van de PvdA-fractie zouden graag een
inhoudelijke reactie hierop ontvangen van de regering.
De leden van de PvdA-fractie geven aan dat de termijn van twee weken,
zoals wordt genoemd in artikel 7a, te kort is, zeker indien een werkgever
(al dan niet per ongeluk) de brief aan de werknemersvertegenwoordiging
verkeerd adresseert. Ook over dit aandachtspunt zouden de leden van de
PvdA-fractie graag een inhoudelijke reactie van de regering ontvangen
De leden van de PVV-fractie geven aan dat zij de opmerking volgen van de
vakcentrales dat er in de wetswijziging een aantal bepalingen worden
gewijzigd en aangevuld die nadelig zijn voor werknemers. Zij kunnen daar
niet mee instemmen. Dit geldt voor de feitelijke bekorting van de wachttijd tot opzegging en voor het voorstel dat de bewijslast bij de
niet-raadpleging door de werkgever van belanghebbende vakbonden en
de ondernemingsraad wordt gelegd bij de vakbonden en werknemers.
De leden van de SP-fractie zijn van mening dat de termijn van een maand
in de WMCO gehandhaafd moet blijven. De leden van de SP-fractie
vragen de regering waarom de feitelijke wachttijd wordt verkort door de
maand wachttijd, voordat de behandeling van een aanvraag kan starten
uit de wet te halen en te vervangen door de bepaling dat onder
voorwaarden een maand na de melding al kan worden opgezegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 718, nr. 5

6

De leden van de SP-fractie vragen voorts aan de regering wat de inhoudelijke afweging is geweest voor het schrappen van de bepaling dat de
termijn pas begint te lopen als de melding zowel bij het UWV als bij de
belanghebbende vakbonden is gedaan.
6. Artikel III
De leden van de VVD- en de ChristenUnie-fracties vragen de regering wat
de gewenste datum van inwerkingtreding is van het wetsvoorstel.
De voorzitter van de commissie,
Van Gent
De adjunct-griffier van de commissie,
Lips

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 718, nr. 5

7