Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

24 557

Kansspelen

Nr. 195

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 25 april 2022
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Minister voor Rechtsbescherming over
de brief van 6 januari 2022 over de uitvoering van de motie van het lid Van
Nispen c.s. over een verbod op ongerichte reclames voor risicovolle
kansspelen (Kamerstuk 24 557, nr. 191).
De vragen en opmerkingen zijn op14 februari 2022 aan de Minister voor
Rechtsbescherming voorgelegd. Bij brief van 21 april 2022 zijn de vragen
beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Meenen
De griffier van de commissie,
Brood

kst-24557-195
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 557, nr. 195

1

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van de
bewindspersonen
1. Vragen en opmerkingen vanuit de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Minister voor Rechtsbescherming over de uitvoering van de motie van het
lid Van Nispen c.s. over het verbod op ongerichte reclames voor risicovolle kansspelen (Kamerstuk 24 557, nr. 186). Zij benadrukken het belang
van kanalisatie en de bescherming van consumenten (en in het bijzonder
kwetsbare mensen). Sommige beleidsinstrumenten kunnen beide
doelstellingen dichterbij brengen, maar in andere gevallen kunnen ze ook
tegen elkaar in werken. In het kader daarvan hebben zij nog enkele
vragen.
De leden van de D66-fractie begrijpen dat er een aantal onmogelijkheden
zijn inzake de invoer van een online tijdvenster waarbinnen online
kansspelreclames te zien mogen zijn. Kan de Minister verduidelijken of het
in praktische zin mogelijk is voor adverteerders om online reclames alleen
binnen een bepaald tijdsvenster «uit te zenden»? Kan de Minister
verhelderen of een dergelijke norm handhaafbaar is?
Antwoord Minister:
In praktische zin is het mogelijk om reclames alleen binnen een bepaald
tijdsvenster te tonen. In de Reclamecode online kansspelen is door de
sector ook een verbod opgenomen voor het online verspreiden van
videoreclameboodschappen voor kansspelen op afstand tussen 6.00 en
21.00 uur.
Het is echter niet (eenvoudig) mogelijk om op alle vertoningen van
reclame, zoals doorkliklinks of video’s die derden hebben overgenomen,
een tijdsvenster toe te passen. Dit geldt bijvoorbeeld wanneer iemand
buiten het oorspronkelijke tijdvenster een reclamevideo deelt die
oorspronkelijk alleen binnen het toegestane tijdvenster werd vertoond.
Om die reden is het complex om een norm vast te stellen die duidelijk
maakt voor welk type online reclame een tijdsvenster geldt en die
uitvoerbaar en handhaafbaar is en onderzoek ik nog of een duidelijke
norm vastgesteld kan worden die duidelijk maakt voor welk type online
reclame een tijdsvenster geldt en een duidelijk zichtbaar effect zal hebben.
Deze leden lezen in de brief van de Minister dat hij verwacht dat de totale
hoeveelheid reclame op televisie zal afnemen vanaf 1 februari 2022 omdat
de kansspelsector zichzelf aan de Reclamecode Online Kansspelen (ROK)
heeft onderworpen. Zij delen de verwachting van de Minister en
moedigen verdere beperking aan. Zoals zij ook betoogd hebben in het
debat in december 2021, betreuren zij echter dat de ROK een maximum
van drie gokreclames per blok hanteert. Dit is naar hun opvatting geen
serieuze vorm van zelfregulering. Dat blijkt naar hun mening ook wel uit
de ingreep van de Stichting Etherreclame (Ster) die het maximum per
reclameblok op een gokreclame heeft gezet. Tegelijkertijd observeren de
aan het woord zijnde leden dat juist ook traditionele kansspelaanbieders,
die overigens staatsdeelnemingen zijn, veel reclame maken en dat deze
reclame zeker niet uitsluitend ziet op hun online aanbod. Wat heeft de
Minister tot nu toe ondernomen richting deze staatsdeelnemingen om
matiging te bevorderen? Wat is hij nog van plan te ondernemen?
Antwoord Minister:
Vanuit kansspelbeleid zijn de normen voor alle online vergunninghouders
hetzelfde. Alle aanbieders, inclusief de staatsdeelnemingen, moeten zich
hier aan houden. De kansspelautoriteit houdt hier toezicht op.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 557, nr. 195

2

De Staatssecretaris van Financiën heeft in zijn rol als aandeelhouder, in
het commissiedebat Staatsdeelnemingen van 26 januari 2022 (Kamerstuk
28 165, nr. 367) uw Kamer toegezegd om persoonlijk in overleg te treden
met de directies van Holland Casino (HC) en Nederlandse Loterij (NLO)
om te spreken over hun rol in de online kansspelsector en meer specifiek
hun reclamebeleid, mede naar aanleiding van de motie van de leden
Grinwis en Alkaya.1 Binnenkort ontvangt uw Kamer hierover een brief van
de Staatssecretaris van Financiën.
Overigens heeft niet alleen de STER maar ook de andere TV-zenders zoals
Talpa, alle Ad Alliance TV-zenders waaronder RTL, en ORN het aantal
online gokreclames per blok vanaf 1 februari beperkt tot één.2
De leden van de D66-fractie menen nog steeds dat een totaalverbod op
«ongerichte» reclame voor «alle risicovolle» kansspelen op dit moment
een brug te ver is. Zij brengen echter ook in herinnering dat de Wet
Kansspelen op afstand (Wet Koa) tot doel had om bestaande spelers naar
het legale aanbod te geleiden, en niet om nieuwe spelers te werven. Dat
dient dan ook het leidende criterium te zijn voor het toestaan van reclame.
De toenmalige Minister stelde op 16 december 2021 in de Kamer: «Mijn
definitie van kanalisatie is het percentage van het totale aantal Nederlandse spelers dat speelt via een legale aanbieder.» De aan het woord
zijnde leden menen dat volgens deze definitie het doel van de wet reeds
behaald is als zij de statistieken van de Kansspelautoriteit (Ksa) bezien die
de Minister aan de Kamer heeft gestuurd. (Het feit dat niet per se hoeft te
gelden «eens behaald, is altijd behaald» doet daar niet aan af.) Is de
Minister het met deze stelling eens en kan hij dit cijfermatig onderbouwen? Tevens zijn deze leden benieuwd naar zijn opvatting over de
wenselijkheid van het hanteren van deze definitie, aangezien deze definitie
het theoretisch toestaat dat de (kwantitatieve) doelstelling van de wet
behaald wordt zonder dat het gewenste maatschappelijke effect (minder
spelers bij illegale aanbieders) ook maar een stap dichterbij wordt
gebracht.
Antwoord Minister:
De leden van de D66-fractie doelen op een weergave van de Kansspelautoriteit bij de brief van 30 november 2021 over het aantal uren dat op
kansspelwebsites wordt doorgebracht.3 Het aantal uren dat op websites
wordt doorgebracht is niet hetzelfde als het aantal spelers. Er is geen
één-op-één relatie tussen aantal uren op websites en het aantal spelers.
Verschuivingen in het aantal uren van illegale websites naar legale
websites bieden wel een indicatie dat de kanalisatieontwikkelingen
gunstig zijn, maar hier kunnen nog geen definitieve conclusies aan
worden verbonden. Kanalisatie is ook geen statisch gegeven en kan niet
worden vastgesteld aan de hand van één kengetal of vast percentage. Ik
neem het aantal spelersaccounts, het aantal uren op legale websites ten
opzichte van illegale websites en mogelijk andere factoren zoals het
brutospelresultaat in aanmerking om de ontwikkeling van de kanalisatie te
meten. Kanalisatie moet duurzaam zijn en spelers moeten ook in de
toekomst het legale aanbod vinden. Ik volg doorlopend de ontwikkelingen
rond kanalisatie en streef ernaar dat het illegale aanbod wordt tegengegaan en spelers naar legaal aanbod worden geleid.
De leden van de D66-fractie onderschrijven het standpunt van de Minister
dat meer afbakening nodig is om uitvoering te kunnen geven aan de
motie van het lid Van Nispen c.s. (Kamerstuk 24 557, nr. 186). Kan de
1

Kamerstuk 28 165, nr. 366.
Bron: https://screenforce.nl/reclame-voor-online-kansspelen-waar-kun-je-op-rekenen/.
3
Kamerstuk 24 557, nr. 179.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 557, nr. 195

3

Minister verduidelijken hoe hij het begrip «ongerichte reclame» uitlegt?
Kan de Minister ook verduidelijken of fysieke locaties van bijvoorbeeld
Holland Casino onder de motie zouden vallen? Bovendien zijn zij
benieuwd welke mogelijkheden de Minister ziet om wel tot een betekenisvolle stap over te gaan om de aard van reclame-uitingen verder te
beperken, bijvoorbeeld qua venstertijden op televisie of een beperking
van het aantal media of kanalen waar een aanbieder adverteert, maar ook
door een aangescherpte definitie te hanteren van reclame die «gericht is
op kinderen» aangezien deze definitie nog steeds toelaat dat veel kinderen
op televisie deze reclames zien.
Antwoord Minister:
In mijn brief van 17 maart 2022 (Kamerstuk 24 557, nr. 193) heb ik uw
Kamer geïnformeerd over de uitvoering van de motie van het lid Van
Nispen c.s. in samenhang met de vervolgmotie van het lid Van Nispen c.s.
om ongerichte reclame voor risicovolle kansspelen te verbieden.4 De
komende tijd wordt het wetsvoorstel uitgewerkt. Daarin zullen ook
definitievraagstukken zoals de afbakening tussen gerichte en ongerichte
reclame beantwoord moeten worden. Intussen zet ik mij maximaal in om
zo spoedig als mogelijk te komen tot nadere beperkingen van reclame
voor risicovolle kansspelen. Zoals reeds aangegeven in mijn brief van
17 maart 2022 wil ik, in afwachting van de wetswijziging, er wel voor
waken dat het reclameaanbod zich niet grotendeels verplaatst naar de
online omgeving. Daarom zal ik kijken naar mogelijkheden om een
tijdsvenster voor online banners en video’s op te nemen in het Besluit
werving, reclame en verslavingspreventie kansspelen. Daarnaast scherp ik
de Regeling werving, reclame en verslavingspreventie kansspelen aan
door de inzet van rolmodellen bij reclame voor risicovolle kansspelen te
verbieden, zoals ook vermeld in mijn brief voor het mei reces die u
parallel ontvangt. De gewijzigde regeling wordt op zeer korte termijn
gepubliceerd. Ik streef ernaar de regeling vervolgens in juni in werking te
laten treden.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van een oproep van
de voorzitter van de Ksa aan online kansspelaanbieders om daglimieten
voor spelers op te leggen. Op grond van de Wet Koa dienen spelers aan te
geven welke speellimieten ze zichzelf opleggen. In de praktijk kan het
voorkomen dat een speler kiest voor een limiet van 24 uur per dag, of
voor een limiet van 100.000 euro per dag. Dat is niet in strijd met de Wet
Koa, omdat aanbieders alleen verplicht zijn spelers zichzelf een limiet op
te laten leggen. Kan de Minister uiteenzetten wat het doel is van de
verplichting tot het opleggen van zelflimieten? Kan de Minister op grond
van de tot nu toe bekende data concluderen dat het opleggen van
zelflimieten bijdraagt aan het behalen van dat doel?
Antwoord Minister:
De bepalingen over speellimieten in de wet- en regelgeving Koa zijn
gebaseerd op ervaringen van de verslavingszorg en diverse studies
waaruit blijkt dat de mogelijkheid voor spelers om goed geïnformeerd zelf
keuzes te maken over het speelgedrag een effectieve preventiemethode
is.5 Op dit moment, vijf maanden na opening van de markt, zijn nog
onvoldoende data bekend om conclusies te trekken over de effectiviteit
van de zelflimieten zoals deze momenteel gelden. Maar er zijn wel
signalen over de toepassing van de limieten. In de reactie op de twee
moties die over dit onderwerp zijn aangenomen, de brief voor het
meireces die u parallel ontvangt, zal ik specifieker ingaan op de acties die

4
5

Kamerstuk 36 029, nr. 1.
Kamerstuk 33 996 nr. 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 557, nr. 195

4

ik hieromtrent onderneem evenals op de acties die op de branche zelf op
dit terrein neemt.
2. Vragen en opmerkingen vanuit de SP-fractie en de ChristenUnie-fractie
De leden van de SP-fractie en ChristenUnie-fractie beseffen zich ter degen
dat de naam van dit schriftelijk overleg zich focust op de aangenomen
motie over een verbod op ongerichte reclames voor risicovolle
kansspelen. Toch zouden zij dit overleg ook willen gebruiken om ook wat
breder vragen aan de Minister te stellen over de kansspelsector en met
name de online kansspelmarkt.
Allereerst willen de leden van de SP-fractie en de ChristenUnie-fractie
melden dat zij zeer ontstemd waren over onderliggende brief van de
toenmalige Minister voor Rechtsbescherming over de uitvoering van de
aangenomen motie van het lid Van Nispen c.s. De motie was volgens deze
leden klip en klaar: ongerichte reclames voor risicovolle kansspelen zijn
onwenselijk en daarom moet ervoor gezorgd worden dat deze reclames
zo snel als mogelijk stoppen. Aan nader onderzoek, waar de toenmalige
Minister voor Rechtsbescherming in zijn brief toe opriep, is dan ook geen
behoefte. Niet alleen staat de onwenselijkheid van deze reclames voor een
meerderheid van de Kamer vast, ook is het zo dat elke dag dat langer
gewacht wordt met het uitvoeren van deze motie, er weer nieuwe
gokverslaafden bij kunnen komen. Iets wat in strijd is met de bedoeling
van de opening van de online kansspelmarkt, die slechts kanalisatie tot
doel had. Erkent de Minister dat meer reclames leiden tot meer gokken,
dus meer problemen en ellende? Wordt in kaart gebracht wat de
maatschappelijke kosten, zoals zorgkosten en verslavingsbehandelingen,
zijn van het gegeven dat meer mensen gaan gokken en er dus ook meer
mensen het risico lopen verslaafd te raken? Zo ja, is de Minister bereid
deze gegevens met de Kamer te delen? Zo nee, deelt de Minister de
mening dat het goed zou zijn om dit wél in kaart te brengen, zodat
hiermee rekening kan worden gehouden bij de inrichting van het
kansspelbeleid?
Antwoord Minister:
De wet Kansspelen op afstand kent geen doelstelling omtrent meer of
minder gebruik van het online kansspelaanbod. Met het legaliseren en
reguleren van de online kansspelmarkt is beoogd om spelers, nieuwe en
bestaande, een omgeving te bieden waar consumentenbescherming,
verslavingspreventie en het voorkomen van fraude en witwassen beter
gewaarborgd worden. De doelstelling van de wet Kanspelen op afstand is
om spelers te leiden naar legaal aanbod van kansspelen. Daarvoor is
enige vorm van reclame nodig. De eerste cijfers laten zien dat spelers het
legale aanbod goed weten te vinden.
Hoe de markt zich ontwikkelt en of dit tot minder of onverhoopt meer
problemen leidt wordt gemonitord. Zoals door mijn ambtsvoorganger en
mij is toegezegd wordt uw Kamer periodiek geïnformeerd over de stand
van zaken. Ik deel de mening dat het goed zou zijn om de bredere
maatschappelijke kosten en baten in kaart te brengen. Ik verken daarom
op dit moment de mogelijkheden van een maatschappelijke kostenbatenanalyse.
De leden van de SP-fractie en de ChristenUnie-fractie vragen de Minister
alsnog zo snel mogelijk de motie, zoals hij door indieners bedoeld was, uit
te voeren. Graag horen zij van de Minister hoe snel hij dit denkt te gaan
doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 557, nr. 195

5

Antwoord Minister:
De motie van het lid Van Nispen c.s,. om ongerichte reclame voor
risicovolle kansspelen te verbieden, voer ik uit. Daarover heb ik uw Kamer
bericht bij brief van 17 maart 2022.6 In deze brief staat eveneens het
proces dat nodig is om tot de gewenste wijzigingen te komen en de
stappen die ik in de tussentijd neem. Voor de laatste stand van zaken
verwijs ik naar mijn brief van die u voor het mei reces parallel ontvangt
(Kamerstuk 24 557, nr. 194.
Onlangs hebben deze leden kennisgenomen van de uitzending van het
consumentenprogramma Kassa7 waarin aandacht werd gevraagd voor de
trucs die gokwebsites gebruiken om mensen meer te laten gokken. Is de
Minister het met deze leden eens dat het onwenselijk is dat goklimieten
nu op 100.000 euro per dag kunnen worden ingesteld? Zouden deze
limieten niet substantieel lager moeten zijn om gokproblemen te
voorkomen? Ook verbaasde het deze leden dat de maximale speelduur
soms nutteloos gemaakt kan worden door deze in te stellen op 24 uur per
dag. Deelt de Minister de mening dat dit niet de bedoeling kan zijn? Wat
gaat hij eraan doen om aanbieders ertoe te bewegen deze maximale
limieten fors naar beneden bij te laten stellen? Als zij dit niet vrijwillig
doen, is de Minister dan bereid om, net als de regering in Zweden onlangs
ook al gedaan heeft, de wet dusdanig aan te passen dat dergelijke
uitwassen wettelijk worden verboden? Zo nee, waarom niet?
Ook wijzen de leden van de SP-fractie en de ChristenUnie-fractie erop dat
het ook voorkomt dat spelers de door henzelf ingestelde limieten bij
sommige aanbieders wel degelijk kunnen overschrijden. Overschrijdt een
speler deze limieten, dan krijgt hij vaak achteraf een melding of een
blokkade op zijn account. Dit gebeurt niet onmiddellijk. Ook wordt een
storting hoger dan de stortingslimiet bijvoorbeeld niet tegengehouden. Is
de Minister hiervan op de hoogte? Ziet hij in dat op deze manier een
probleemspeler in theorie zijn hele hebben en houden kan verliezen,
voordat er wordt ingegrepen? Acht hij dit wenselijk? Zo nee, wat gaat hij
hier tegen doen?
Antwoord Minister:
De online branche heeft, zoals in de bijlage bij mijn brief van 17 maart
2022 geschetst, afgesproken in het kader van «verantwoord spelen» via
zelfregulering, nadere afspraken te maken over speellimieten. Daarbij
moet wat mij betreft gebruik worden gemaakt van wetenschappelijke
inzichten en kennis die in andere landen is opgedaan met speellimieten. Ik
ben voorstander van afspraken binnen de sector, omdat dit de snelste
manier is om met behulp van technische aanpassingen en innovaties
direct in de spelomgeving aanpassingen te doen.
Het wettelijk kader dat momenteel geldt met betrekking tot limieten is dat
een speler een aantal limieten vooraf in moet stellen. Dit betreft een
speel(tijd)limiet, een stortingslimiet en een limiet voor het maximum
saldo op een speelrekening. Voor wat betreft de hoogte van deze limieten
verwijs ik naar het antwoord op de vraag van de leden van D66.
De zelflimieten zijn bedoeld om de speler vooraf na te laten denken over
de grenzen die hij zichzelf bij het deelnemen aan kansspelen op afstand
wil stellen.
De financiële grenzen van het spelersprofiel (de maximumstortingen en
het maximum saldo op de speelrekening) mogen niet kunnen worden
overschreden.

6
7

Kamerstuk 24 557, nr. 193.
Kassa, 22 januari 2022, «De slinkse verleidingen bij online gokken «, https://www.bnnvara.nl/
kassa/artikelen/de-slinkse-verleidingen-bij-online-gokken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 557, nr. 195

6

De toets aan de voorkant op deze eisen vindt plaats door keuringsrapporten die vergunningaanvragers moeten overhandigen. Ook de
niet-financiële grens (de duur van de aanmelding op de spelersinterface)
mag in beginsel niet worden overschreden.8 Een speler kan zijn limieten
naar boven toe bijstellen, maar waar een verlaging van de limieten direct
in werking moet treden, mag een verhoging van een limiet eerst na ten
minste een week in werking treden. Overschrijdingen van limieten zouden
dus niet mogelijk moeten zijn en zijn in strijd met de regelgeving. De Ksa
houdt toezicht op deze verplichtingen. Dit vult ze zoveel mogelijk risico- en
datagestuurd in. Met betrekking tot dit onderwerp heeft de Ksa zeer
weinig signalen gekregen.
In de reactie op de twee moties die over dit onderwerp zijn aangenomen,
te weten de brief die u voor het meireces parallel ontvangt, zal ik
specifieker ingaan op de acties die ik hieromtrent onderneem.
De leden van de SP-fractie en de ChristenUnie-fractie vragen de Minister
of hij bekend is met het feit dat minderjarigen maandenlang geld hebben
kunnen storten bij sommige legale online casino’s en dat pas nadat de
casino’s op dit probleem werden gewezen door journalisten, in actie zijn
gekomen om dit lek te dichten. Wat vindt de Minister van deze gang van
zaken? Hoe kan het dat dit lek maanden heeft kunnen bestaan? Houdt de
Ksa hier geen toezicht op? Waarom heeft de Ksa dit niet ontdekt en
moesten er journalisten aan te pas komen om dit probleem in de
openbaarheid te brengen? Heeft de Ksa wel voldoende capaciteit om hier
gedegen toezicht op te houden? Zo ja, waaruit blijkt dat? Zijn voor de
opening van de kansspelmarkt de aanbieders van online kansspelen
doorgelicht op de mogelijkheid dat minderjarigen zouden kunnen gokken
dan wel geld zouden kunnen storten om mee te gokken? Zo nee, waarom
niet?
Is de Minister er tevens mee bekend dat na verder onderzoek bleek dat het
bij Holland Casino nog steeds mogelijk is om als minderjarige geld te
storten? Is dit probleem inmiddels opgelost? Wat vindt de Minister ervan
dat het uitgerekend bij een staatsbedrijf mogelijk was of is voor minderjarigen om geld te kunnen storten en dus te kunnen gokken? Zou Holland
Casino niet juist een voorbeeldfunctie moeten hebben, als staatsbedrijf?
Kan de Minister garanderen dat het nu bij geen enkele legale online
kansspelaanbieder meer mogelijk is om als minderjarige op wat voor
manier dan ook geld te kunnen storten?
Antwoord Minister:
Ik ben bekend met nieuwsberichten waarin stond dat minderjarigen
konden storten op de speelrekening van een ander en met het account
van een ander konden gokken en vind dit zeer onwenselijk. Op basis van
de huidige wet- en regelgeving mag dit ook niet. De toets aan de voorkant
vindt plaats door keuringsrapporten die vergunningaanvragers moeten
overhandigen. Wanneer de aanvrager een vergunning heeft ontvangen
houdt de kansspelautoriteit toezicht op de vergunningsvoorwaarden. De
Ksa heeft aangegeven voldoende capaciteit te hebben voor adequaat
toezicht en handhaving van de kansspelwetgeving. Dit vult ze zoveel
mogelijk risico- en datagestuurd in.
Al deze vergunningsvoorwaarden gelden voor alle aanbieders van online
kansspelen, dus ook voor Holland Casino. Holland Casino heeft mij met
betrekking tot de geschetste casus laten weten dat de benodigde
aanpassingen zijn doorgevoerd. Onbedoeld was de situatie ontstaan dat
8

Deze grens kan echter worden bereikt op een tijdstip waarop de speler nog deelneemt aan een
spel dat nog niet is afgerond. Het stilleggen van een spel op een dergelijk moment kan tot
gevolg hebben dat de speler zijn beurt en mogelijk ook zijn geld zal verliezen. In dergelijke
gevallen, kan en mag deze limiet worden overschreden totdat het spel afgerond is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 557, nr. 195

7

in uitzonderlijke gevallen personen die ingelogd waren in het account van
een andere speler met exact dezelfde achternaam, hun eigen rekening op
basis van die achternaam konden koppelen aan dat account. Holland
Casino heeft aangegeven dat dit inmiddels niet meer mogelijk en
structureel opgelost is.
Omdat de vragen met name voort lijken te komen uit zorgen om gokkende
minderjarigen wil ik kort schetsen welke stappen, cumulatief, gezet
moeten worden voordat een minderjarige geld op een online account van
iemand anders kan storten en kan gaan spelen: bij het aanmaken van een
spelersaccount wordt de identiteit vastgesteld en geverifieerd. Daarnaast
moet een speler zich identificeren iedere keer dat hij of zij toegang wil tot
zijn spelersaccount, bijvoorbeeld door middel van gebruikersnaam en
wachtwoord. Bovendien mag enkel geld gestort worden met een
betaalrekening die ondubbelzinnig tot de persoon van de speler te
herleiden is. Door de optelsom van deze maatregelen wordt de kans dat
een minderjarige bij een vergunde aanbieder daadwerkelijk kan spelen
geminimaliseerd.
De leden van de SP-fractie en de ChristenUnie-fractie wijzen erop dat er
voor allerlei soorten verslavingen speciale dsm-v-codes zijn ontwikkeld.
Echter, voor gokverslavingen bestaat geen zelfstandige code waardoor
gokverslavingen nu gedeclareerd dienen te worden onder de restgroep
diagnoses. Onder deze code vallen echter onder andere ook de diagnoses
voor slaapstoornis en dissociatieve stoornis. Hierdoor ontbreekt aldus
inzicht in het aantal gokverslaafden dat in behandeling is. Is de Minister
bereid te bekijken of ook specifiek voor gokverslavingen een code in het
leven geroepen kan worden, zodat beter zicht gehouden kan worden op
deze groep? Zo nee, waarom niet?
Antwoord Minister:
Het Landelijk Alcohol en Drugs Informatie Systeem (LADIS) is een
belangrijke bron om de aard en omvang van de hulpvraag in de verslavingszorg in Nederland te monitoren. De gegevens uit LADIS zijn niet
gebaseerd op declaratiecodes, maar komen voort uit aangeleverde data
van verslavingszorginstellingen. Voor inzicht in het aantal mensen met
een kansspelverslaving is een specifieke declaratiecode dus niet nodig.
LADIS is momenteel niet operationeel, omdat deze niet voldoet aan de
vereisten van de AVG. De Minister voor Medische Zorg en Sport heeft een
wetsvoorstel ingediend waarmee de benodigde wettelijke grondslag voor
de gegevensverwerking wordt gecreëerd. De inwerkingtreding van de wet
zal naar verwachting 1 juli 2022 plaatsvinden. De gegevensverzameling
kan dan weer van start gaan. Rond het najaar is er dan weer zicht op de
omvang van de hulpvraag in de verslavingszorg op het gebied van gokken
en komen de cijfers met terugwerkende kracht vanaf 2015 weer
beschikbaar.
Deze leden wijzen voorts op het belang van goed preventiebeleid door
aanbieders van kansspelen. Deze leden vragen daarbij specifiek aandacht
voor de TOTO formulieren die nu in de winkel kunnen worden gekocht
zonder dat een speler zich hoeft te identificeren. Hoe wordt op dit moment
voorkomen dat verslaafden niet bewust bij vier of vijf winkels TOTO
formulieren kopen om te voorkomen dat de winkelier ze kan aanspreken?
Is de Minister bereid te kijken naar mogelijkheden om dit gevaar te
ondervangen?
Antwoord Minister:
Bij fysieke sportweddenschappen hoeven geen identiteitsgegevens te
worden geregistreerd om het speelgedrag van de deelnemer in kaart te
kunnen brengen. Het risico op het ontwikkelen van problematisch

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 557, nr. 195

8

speelgedrag is bij fysieke sportweddenschappen significant lager dan bij
bijvoorbeeld online sportweddenschappen.9 Op grond van artikel 4a
Rwrvk hebben overigens ook aanbieders van fysieke sportweddenschappen een actieve zorgplicht om kansspelverslaving te voorkomen. In
dat kader heeft Nederlandse Loterij laten weten dat zij met al haar
verkooppunten afspraken maakt over verantwoorde verkoop, in de
Gedragscode Verkooppunten. Nederlandse Loterij controleert de naleving
van deze gedragscode. Medewerkers van de verkooppunten worden
getraind op onderwerpen zoals het herkennen van problematisch
speelgedrag en het doorverwijzen naar hulp. Ik acht het dan ook niet
proportioneel om het speelgedrag van spelers bij fysieke winkels te laten
volgen. Bovendien acht ik dit niet uitvoerbaar en handhaafbaar.
Klopt het dat er de afgelopen maanden meer patiënten met een gokverslaving zijn opgenomen in verslavingsklinieken dan in de periode vóór de
opening van de kansspelmarkt? Kan de Minister daarbij aangeven in
hoeverre de hoeveelheid gokreclames daar volgens hem aan heeft
bijgedragen?
Antwoord Minister:
Er zijn op dit moment nog geen cijfers bekend over het aantal mensen dat
na de opening van de markt is opgenomen in verslavingsklinieken en ook
niet in hoeverre dit te relateren is aan de marktopening. Er gaat tijd
overheen voordat mensen problematisch speelgedrag kunnen hebben
ontwikkeld en zich vervolgens melden bij hulpverlenende instanties.
Daarnaast is een rechtstreeks verband tussen het zien van reclame en het
ontwikkelen van verslaving moeilijk vast te stellen. Dit betekent echter niet
dat ik geen acht sla op signalen die ik vanuit de verslavingszorg ontvang.
Met name ongerichte reclame kan mensen met een bestaand kansspelprobleem doen terugvallen en ongerichte reclame komt ook terecht bij
kwetsbare doelgroepen die vatbaarder zijn voor de verleidende effecten
van reclame. Juist daarom beperk ik reclames voor risicovolle kansspelen
verder, zoals aangegeven in mijn brief van 17 maart 2022.
In het verlengde daarvan vragen de leden van de SP-fractie en de
ChristenUnie-fractie hoe het staat met het verslavingsfonds. Hoeveel geld
zit inmiddels in dit fonds? Welk percentage van de omzet dragen
kansspelaanbieders hier nu precies aan af? Wat vindt de Minister van het
idee om specifieke behandelingen te laten betalen door de aanbieders
waar kennelijk ongehinderd een verslaving kon worden opgebouwd. Zou
hiermee een betere naleving van de verslavingspreventiedoelen bereikt
kunnen worden?
Antwoord Minister:
In het jaarverslag van de Kansspelautoriteit is aangegeven dat de
opbrengsten voor het Verslavingspreventiefonds in 2021 2,7 miljoen euro
waren. Op grond van artikel 33e lid 1 onder b Wet op de Kansspelen en de
Uitvoeringsregeling kansspelheffing dragen online aanbieders af aan het
verslavingspreventiefonds. Afhankelijk van het soort spel dat gespeeld
wordt gaat het om 0,25% van het brutospelresultaat of 0,25% van de
omzet. Vergunninghouders voor speelcasino’s, speelautomatenhallen en
exploitanten van horeca-automaten dragen een bedrag af per speeltafel,
spelersterminal of spelersplaats. Uit het verslavingspreventiefonds wordt
anonieme hulp betaald, het loket kansspel en onderzoek op het gebied
van (voorkomen van) kansspelverslaving. Het geld voor de anonieme hulp
wordt beschikbaar gesteld via de subsidieregeling anonieme e-health. Als
mensen uit schaamte of angst voor hun omgeving geen professionele
9

D.E. de Bruin (2017), Assessment verslavingsgevoeligheid Nederlandse kansspelaanbod, CVO –
Research & Consultancy, p.15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 557, nr. 195

9

hulp durven te zoeken, dan kan het aanbod van anonieme e- health hierin
voorzien. Anoniem verleende zorg kan namelijk niet worden gedeclareerd
bij de zorgverzekeraars. De kosten van behandeling van een kansspelverslaving worden, als er een ggz-diagnose is, vergoed vanuit de Zorgverzekeringswet. Gezien het bestaan van deze mogelijkheden acht ik het niet
noodzakelijk om specifieke behandelingen te laten bekostigen door
aanbieders van kansspelen.
3. Vragen en opmerkingen vanuit de SGP-fractie
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van onderliggende
brief over de uitvoering van de aangenomen motie van het lid van Nispen
c.s. waarin wordt verzocht om een verbod in te stellen op ongerichte
reclames voor risicovolle kansspelen. Deze leden hebben behoefte aan het
stellen van enkele vragen.
De leden van de SGP-fractie constateren dat de motie verzoekt om een
verbod op ongerichte reclames voor risicovolle kansspelen. Deze leden
lezen dat de Minister aanscherpingen op het gebied van kansspelreclame
en aanvullende stappen naar aanleiding van de betreffende motie neemt,
maar dat het verbod op ongerichte kansspelreclames nog niet is gerealiseerd. Deze leden constateren dat de motie niet wordt uitgevoerd en
vragen de Minister waarom de aangenomen motie niet uitgevoerd is.
Deze leden vragen de Minister, met bijzondere aandacht voor de
missionaire status van dit kabinet, of de aangenomen motie van het lid
Van Nispen c.s. op korte termijn wél uitgevoerd wordt.
Antwoord Minister:
Ik voer de motie van het lid Van Nispen c.s. over een verbod op ongerichte
reclame voor risicovolle kansspelen uit. Daarover heb ik uw Kamer bericht
bij brief van 17 maart 2022.10 In deze brief staat eveneens het proces dat
nodig is om tot de gewenste wijzigingen te komen en de stappen die ik in
de tussentijd neem. Voor de laatste stand van zaken verwijs ik naar de
brief die ik gelijktijdig voor het meireces aan uw Kamer heb toegezonden.
3.1 Kanalisatie en proportionaliteit
De leden van de SGP-fractie lezen dat de opening van de markt van
kansspelen op afstand zou moeten bewerkstelligen dat het illegale
kansspelgebruik terug te brengen. Deze constateren dat de kanalisatie van
kansspelen ertoe leidt dat er méér personen gebruik maken van
kansspelen dan vóór de kanalisatie het geval was. Zij constateren dat de
kanalisatie het gewenste doel gemist heeft en averechts werkt met
betrekking tot het terugdringen van gokverslavingen. Deze leden vragen
de Minister waarom niet meer is gekeken naar het terugdringen van het
illegale aanbod van kansspelen in plaats van het kanaliseren van
kansspelen. Zou dit niet meer effectief zijn in het terugdringen van
gokverslavingen?
Antwoord Minister:
De wet Kansspelen op afstand kent geen doelstelling omtrent meer of
minder gebruik van het online kansspelaanbod. De doelen van het
kansspelbeleid zijn consumentenbescherming, verslavingspreventie en
het voorkomen van fraude en witwassen. Om deze drie doelen te
realiseren is gekozen voor het reguleren van de kansspelmarkt met een
vergunningenstelsel. Zowel bij het toekennen van vergunningen als bij
het toezicht op naleving van de regels gaat er bijzondere aandacht uit naar
bescherming van de speler. Op dit moment zijn nog geen concrete cijfers
voorhanden van de ontwikkelingen rond kansspelverslavingen sinds de
10

Kamerstuk 33 996, nr.193.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 557, nr. 195

10

opening van de markt. Zoals ik reeds heb aangegeven verwacht ik dat
deze cijfers in de loop van dit jaar beschikbaar zullen komen. Tegelijkertijd
zet ik in op onderzoek naar verslavingspreventie, gefinancierd uit het
verslavingspreventiefonds. Deze onderzoeken hebben ten doel een
bijdrage te leveren aan de preventie en behandeling van kansspelverslaving en gokproblematiek in den brede door nieuwe kennis te ontwikkelen en de impact daarvan op de preventie- en behandelpraktijk te
versterken. Momenteel wordt hiervoor een onderzoeksprogramma
opgesteld.
De leden van de SGP vragen waarom niet meer is gekeken naar het
terugdringen van het illegale aanbod van kansspelen in plaats van het
kanaliseren van kansspelen. Zoals ook eerder aangegeven is een sluitende
handhaving op onvergund aanbod, mede door het grenzeloze karakter
van het internet, de aanhoudende behoefte van de Nederlandse
consument aan kansspelen op afstand, de snelle technologische ontwikkelingen en het brede, op Nederland gerichte aanbod via honderden
websites, niet mogelijk zonder daar een verantwoord, betrouwbaar en
controleerbaar alternatief tegenover te stellen in de vorm van het
vergunningstelsel voor kansspelen op afstand als vastgelegd in de
huidige Wet op de kansspelen. Daarnaast is een stevige aanpak op het
illegale aanbod nodig. Daarvoor heeft de Ksa met de wet nieuwe
instrumenten in handen gekregen. Deze worden ingezet om het illegale
aanbod terug te dringen waarmee bijgedragen wordt aan de kanalisatie.
Zoals ik in mijn brief aan uw Kamer op 17 maart 2022 heb gemeld wordt
door de Ksa hoge prioriteit gegeven aan het handhaven op illegaal
aanbod. In mijn brief, die ik uw Kamer gelijktijdig vóór het meireces heb
toegestuurd, heb ik uiteengezet tot welke resultaten dit reeds heeft geleid.
Na 1 oktober bleek al dat een aantal grote aanbieders zonder vergunning
hun aanbod in Nederland hadden gestaakt, nadat de Ksa haar handhavingsbeleid had aangescherpt. De Ksa heeft daarnaast bijvoorbeeld 158
kansspelwebsites geselecteerd en onderzocht. De eerste resultaten wijzen
uit dat 149 van die websites inmiddels niet meer bereikbaar zijn vanuit
Nederland.
De leden van de SGP-fractie vragen de Minister of het kabinet financieel
belang heeft bij het kanaliseren van kansspelen. Kan de Minister inzicht
geven in het kostenplaatje van de kanalisatie?
Antwoord Minister:
Met de regulering en daarmee kanalisatie van kansspelen op afstand zijn
onmiskenbaar financiële belangen gemoeid. Dit is echter niet een doel
van de regulering van de markt. Doelen zijn consumentenbescherming,
verslavingspreventie en tegengaan van fraude en witwassen.
De financiële kaders zijn als volgt. Omdat de kansspelautoriteit uit de
markt wordt betaald zijn hier verder voor de overheid geen kosten mee
gemoeid.
In de memorie van toelichting wordt gesproken over een jaarlijks bedrag
van 1,8 miljoen euro aan kosten voor de Belastingdienst voor de bezwaaren beroepsprocedures naar aanleiding van de wijzigingen in de kansspelbelasting.11
Zoals in antwoord op de vragen van leden van de SP en de ChristenUnie
beschreven waren de opbrengsten voor het Verslavingspreventiefonds in
2021 2,7 miljoen euro ten behoeve van anonieme hulp, het loket kansspel
en onderzoek op het gebied van (voorkomen van) kansspelverslaving.
Via de dividenden uit de staatsdeelnemingen Holland Casino en de
Nederlandse Loterij Organisatie komen inkomsten uit de online markt bij

11

Kamerstuk 33 996, nr. 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 557, nr. 195

11

de Nederlandse overheid terecht. De hoogte hiervan zal binnenkort uit de
jaarverslagen blijken.
Betreffende de kansspelbelasting is in ieder geval met twee verschillende
ramingen gewerkt. In het Regeerakkoord uit 2012 werd uitgegaan van een
extra opbrengst uit de Kansspelbelasting van uiteindelijk structureel 31
miljoen euro per jaar. In de memorie van toelichting van de wet uit 2014
wordt uitgegaan van een uiteindelijk structurele opbrengst van 20 miljoen
per jaar. Op dit moment lijkt de opbrengst uit de kansspelbelasting van de
onlinemarkt (beduidend) hoger te zijn dan deze eerder geraamde
bedragen. De eerste cijfers betreffende de kansspelbelasting op de
onlinesector zullen bij het jaarverslag van het Ministerie van Financiën
worden gepubliceerd.
De leden van de SGP-fractie lezen dat de Minister kansspelreclames nodig
acht omdat kansspelreclame voor legale aanbieders de enige
mogelijkheid is om spelers op het legale aanbod te attenderen en om zich
te onderscheiden van illegale aanbieders. Deze leden constateren dat niet
alleen gebruikers van illegale kansspelen de kansspelreclames te zien
krijgen, maar ook niet-gebruikers van kansspelen. Het effect hiervan is
averechts, namelijk dat meer mensen in aanraking komen met kansspelreclames en dat deze reclames het gebruik van kansspelen op een
laagdrempelige manier introduceren. Deze leden vrezen dat het vertonen
van kansspelreclames ertoe leidt dat er meer mensen een gokverslaving
ontwikkelen. Kan de Minister aangeven hoe de nadelige effecten van het
tonen van kansspelreclames aan andere personen dan gebruikers van
illegale kansspelen wordt meegenomen in het besluit om kansspelreclames te tonen op televisie en in andere media? Heeft de Minister
gedragswetenschappelijk onderzoek gedaan naar het effect van kansspelreclames op jongeren en andere kwetsbare groepen?
Antwoord Minister:
In de voorbereiding op de Wet Kansspelen op afstand en bij de ontwikkeling van relevante lagere regelgeving is uitgebreid onderzoek gedaan
naar het belang van reclame voor de kanalisatiedoelstelling en mogelijkheden tot inperkingen.12 Uit de onderzoeken is gebleken dat enige vorm
van reclame van belang is om kanalisatie te bewerkstelligen. Door
kanalisatie is het mogelijk de belangen van spelers binnen dit legale
aanbod beter te beschermen.
Uit de onderzoeken is echter ook naar voren gekomen dat kwetsbare
groepen, met name jongeren en mensen met verslavingsproblematiek
gevoeliger zijn voor de effecten van reclame. Daarnaast zijn er duidelijke
signalen afgegeven door onder andere verslavingszorg en mensen die
een kansspelverslaving hebben (gehad) die moeite hebben met de grote
hoeveelheid ongerichte reclame. Deze signalen neem ik serieus. Ook is uit
de beschikbare gegevens de trend gebleken dat met name jongeren
interesse in gokken tonen en dit betreft juist een kwetsbare groep die ik
wil beschermen. Om die reden wil ik voorkomen dat deze groepen door
ongerichte kansspelreclame worden bereikt. Met het oog daarop verbied
ik het gebruik van rolmodellen en beperk ik de ongerichte reclames voor
risicovolle kansspelen, zoals aangegeven in mijn brief van 17 maart 2022.
De leden van de SGP-fractie constateren dat het aantal gebruikers van de
kansspelmarkt enorm is gestegen sinds de online kansspelmarkt is
geopend. Zij vrezen dat dit leidt tot een toename van het aantal gokverslaafden. Deze leden vragen de Minister of hij deze signalen serieus

12

Gambling and advertising: an international study of regulatory intervention, Regulus 2019 en
Kansspelreclame: toestaan, beperken, verbieden? Onderzoek over mogelijke regels voor
kansspelreclame, Universiteit van Amsterdam september 2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 557, nr. 195

12

neemt en welke grens er bereikt moet worden alvorens hij overgaat tot
een verbod op kansspelen en/of kansspelreclames.
Antwoord Minister:
Het exacte aantal spelers is ingevolge de keuzes die gemaakt zijn in de
Wet koa niet bekend. Het aantal spelersaccounts is wel bekend, met de
beperking dat één persoon meerdere accounts bij verschillende
aanbieders kan hebben. Wel kan worden geconstateerd dat het aantal
uren dat mensen op kansspelwebsites doorbrengen licht is toegenomen
sinds de eerste maanden na de opening van de markt. Daarmee is niet
gezegd dat het totaal aantal spelers is toegenomen ten opzichte van de
situatie vóór de opening van de legale online kansspelmarkt. Uit het
addendum bij het jaarverslag van de Ksa komt naar voren dat de omvang
van de markt gemeten met het bruto spelresultaat van de legale markt in
het vierde kwartaal 2021 185,5 miljoen euro is.13 Dit is meer dan eerder
verwacht in de prognoses en kan betekenen dat de omvang van de
illegale markt vóór de opening van de legale online markt in oktober 2021
te laag is ingeschat. Dit zegt nog niets over de ontwikkeling van het aantal
gokverslaafden, dat is vijf maanden na de marktopening ook nog niet
mogelijk. Wel zijn er duidelijke zorgen uitgesproken door onder andere
verslavingszorg en mensen met verslavingsproblematiek. Verder zie ik in
de beschikbare gegevens, waaronder het addendum bij het jaarverslag
van de Ksa, een trend dat de groep spelers in de leeftijdscategorie 18 tot
24 oververtegenwoordigd is in de populatie Nederlanders met een
spelersaccount ten opzichte van de rest van de bevolking. Jongeren zijn
als kwetsbare groep aangemerkt, die gemakkelijk beïnvloedbaar is. Zo
blijkt uit onderzoek dat reclame sneller een negatieve invloed heeft op het
speelgedrag van jongeren. Om die reden zet ik ook in op het beperken van
ongerichte reclame en tref ik aanvullende maatregelen om kwetsbare
groepen beter te beschermen. zoals aangekondigd in mijn brief van
17 maart 2022.
Voornoemde leden lezen dat vergunninghouders niet onbegrensd reclame
mogen maken en dat zij zich aan strenge regels moeten houden. Reclame
mag niet zodanig zijn ingericht dat juist kwetsbare groepen zoals
minderjarigen en jongvolwassenen op risicovolle kansspelen worden
geattendeerd. Deze leden constateren dat deze regels gemakkelijk omzeild
worden door vlak voor 21:00 uur reeds reclames te tonen met betrekking
tot casino’s en de kijkers vast «warm te draaien» voor de kansspelreclames voor het volgende reclameblok.
Antwoord Minister:
Reclamespotjes voor risicovolle kansspelen, waartoe casino’s behoren,
mogen niet voor 21.00 uur worden uitgezonden. Programmasponsoring is
op dit moment wel toegestaan voor 21.00 uur. Ik constateer daarbij dat de
sector in aanloop naar de wetswijziging zelf de programmasponsoring
qua vorm gaat beperken tot een neutrale en eenvoudige vertoning van het
merk.
De leden van de SGP-fractie constateren dat kansspelreclames met name
rondom voetbalwedstrijden en andere sportprogramma’s getoond
worden. Deze wedstrijden lenen zich uitstekend voor het wagen van een
gokje en zijn derhalve extra risicovol wat betreft nieuwe gebruikers van
kansspelen. Kan de Minister aangeven welke opties overwogen worden
om kansspelgebruik terug te dringen? Kan de Minister hierbij aangeven
welke extra stappen hij neemt om jongvolwassenen hiervoor te
behoeden? Deze leden vragen de Minister of hij de mening deelt dat
voetbalwedstrijden met name door jongvolwassenen bekeken worden en
13

https://kansspelautoriteit.nl/nieuws/2022/maart/jaarverslag-ksa-2021-teken-legalisering/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 557, nr. 195

13

dat een verbod op kansspelreclames rondom voetbalwedstrijden het
kansspelgebruik onder jongeren kan terugdringen.
Antwoord Minister:
Het beperken van het gebruik van het kansspelaanbod is geen doel van
het kansspelbeleid. Een van de doelen is wel om kwetsbare groepen, zoals
jongeren en jongvolwassenen, te beschermen. Daar is het huidige beleid
ook op gericht, in het bijzonder ook op het gebied van reclame. Over de
vraag welke leeftijdsgroepen op tv specifieke programma’s kijken zijn
gegevens beschikbaar. Daaruit komt niet het beeld naar voren dat met
name jongvolwassenen naar voetbalwedstrijden kijken. Dat neemt
natuurlijk niet weg dat bij belangrijke voetbalwedstrijden het absolute
aantal jonge kijkers omvangrijk kan zijn. Om deze kwetsbare groep in het
bijzonder beter te beschermen zal ik, zoals aangekondigd in mijn brief van
17 maart 2022, de komende tijd de mogelijkheden voor ongerichte
reclame voor risicovolle kansspelen beperken. De sector heeft
afgesproken om pas na 22.00 uur reclames voor online kansspelen uit te
zenden; bij effectuering hiervan in de komende periode worden reclamespotjes tijdens voetbalwedstrijden in de praktijk een uitzondering, omdat
de meeste wedstrijden vóór 22.00 uur eindigen en, waar dit niet zo is, het
reclameblok in de rust in de regel buiten de zendtijd voor online
kansspelen valt. Overigens is het nu al verboden om tijdens sportwedstrijden reclame te maken voor weddenschappen op die wedstrijden.
De leden van de SGP-fractie constateren dat de leeftijdsgrens om online
een gokje te wagen gemakkelijker te omzeilen is dan in een casino. Deze
leden vragen de Minister of hij nog meer mogelijkheden ziet om dit te
voorkomen.
Antwoord Minister:
De door de SGP-fractie geponeerde stelling deel ik niet. Om een online
account bij een vergunde online aanbieder te kunnen aanmaken is
zorgvuldige identificatie inclusief leeftijdsverificatie wettelijk verplicht. De
Ksa heeft tot nu toen geen signalen ontvangen dat deze regels door
vergunninghouders worden omzeild.
Het kan natuurlijk niet worden uitgesloten dat een geverifieerde speler zelf
minderjarigen laat spelen op zijn account, maar ik zou die spelers er toe
willen oproepen verantwoordelijkheid te betrachten en dit niet toe te
laten.
De aan het woord zijnde leden constateren dat er afspraken zijn gemaakt
over gokreclames. Zo mogen er geen rolmodellen in gokreclames
verschijnen. Deze leden constateren dat ex-voetballers zoals Wesley
Sneijder en Nathan Rutjes en trainer Dick Advocaat een grote rol spelen in
de kansspelreclames als ambassadeur of «Koning Toto». Deze leden
constateren dat het verbod op rolmodellen in de kansspelreclames zo op
een gemakkelijke manier omzeild kan worden. Zij vragen de Minister of de
regels rondom het verbod op rolmodellen aangescherpt kan worden.
Antwoord Minister:
Ik scherp de Regeling werving, reclame en verslavingspreventie
kansspelen aan door de inzet van rolmodellen bij reclame voor risicovolle
kansspelen te verbieden, zoals ook vermeld in mijn brief voor het mei
reces die u parallel ontvangt. De gewijzigde regeling wordt op zeer korte
termijn gepubliceerd. Ik streef ernaar de regeling vervolgens in juni in
werking te laten treden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 557, nr. 195

14

3.2 Reeds aangekondigde aanscherpingen op het gebied van kansspelreclame
De leden van de SGP-fractie lezen dat het voor de Ksa mogelijk moet zijn
om adequaat toezicht te houden. Zij constateren dat het lastiger is om een
grote diversiteit aan regels te handhaven waarop allerlei uitzonderingen
gelden dan om slechts het verbod op kansspelreclames te handhaven.
Deze leden vragen de Minister hoe dit adequate toezicht vorm krijgt en
welke afwegingen de Ksa maakt om toezicht te kunnen blijven houden.
Antwoord Minister:
Met de leden van de SGP-fractie ben ik van mening dat regels zodanig
moeten worden opgesteld dat deze ook uitvoerbaar en handhaafbaar zijn.
Ook in de voorbereiding van het wetsvoorstel voor een verbod op
ongerichte reclame voor risicovolle kansspelen en aanpassingen in lagere
regelgeving in de tussenliggende periode heeft dit mijn aandacht. Ik zal
aan de Ksa zoals gebruikelijk vragen om de uitvoeringsconsequenties van
de beoogde wijzigingen in beeld te brengen.
3.3 Reclamecode Online Kansspelen
De leden van de SGP-fractie lezen dat de kansspelsector recent afspraken
heeft gemaakt in het kader van zelfregulering waardoor naar verwachting
minder reclames op televisie zullen komen en ook online reclames
worden ingeperkt. Deze leden constateren dat televisiekijkers,
ex-gokverslaafden en andere kwetsbaren nog steeds klagen over het hoge
aantal gokreclames. Deze leden overwegen dat zelfregulering niet het
gewenste effect heeft op het terugdringen van kansspelreclames gezien
de baat van de kansspelsector op gokreclames. Zij vragen de Minister of
hij nu zelf ook inziet dat zelfregulering niet werkt en vragen de Minister of
hij voornemens is nu wel hard op te treden tegen kansspelreclames.
Antwoord Minister:
Zelfregulering is de snelste manier om tot gedragen afspraken te komen
binnen een sector. Ik constateer dat de brancheorganisaties van online
kansspelaanbieders NOGA en VNLOK tot vergaande afspraken zijn
gekomen, zoals ik in mijn brief van 17 maart 2022 aan uw Kamer heb
gemeld. De brancheorganisaties streven ernaar deze afspraken in de
reclamecode voor online kansspelen vast te leggen, waarmee deze
inperkingen algemeen verbindend worden. Dat neemt overigens niet weg
dat de Ksa onverminderd streng toezicht houdt op naleving van de
huidige regels, en zo nodig tot handhaving overgaat, en dit ook zal doen
wanneer de nieuwe regels van kracht zijn.
Voornoemde leden lezen dat vanaf 1 februari 2022 reclame voor online
kansspelen beperkt wordt tot maximaal één reclame van 30 seconden per
tijdsblok. Deze leden vragen de Minister of het mogelijk is dat televisiezenders de 30 seconden opknippen in drie maal 10 seconden zodat het
toch mogelijk blijft om drie korte kansspelreclames te tonen.
Antwoord Minister:
De mediabedrijven en de brancheorganisaties hebben zich per 1 februari
2022 gecommitteerd aan één reclame per reclameblok. Dit is inmiddels
ook in de praktijk gebracht. Bij opknippen zou er in mijn beleving geen
meer sprake zijn van één reclame.
3.4 Aanvullende acties naar aanleiding van motie Van Nispen
De leden van de SGP-fractie lezen dat de voormalig Minister voor
Rechtsbescherming tijdens het debat op 15 december 2021 (Kamerstuk
24 557, nr. 192) heeft aangegeven dat in de toekomst verdergaande
beperkingen niet uitgesloten worden op het moment dat de beoogde
kanalisatie is bereikt en de markt is gestabiliseerd. Deze leden vragen de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 557, nr. 195

15

Minister aan welke verdergaande beperkingen hij denkt. Voorts vragen
deze leden de Minister op welk moment de beoogde kanalisatie is bereikt
en de markt is gestabiliseerd. Hoe worden deze doelstellingen gemeten?
Kan de Minister hierbij aangeven of een toename van het aantal gokverslaafden een rol speelt in het nemen van verdergaande beperkingen?
Antwoord Minister:
Mijn ambtsvoorganger heeft in het debat op 15 december 2021 aangegeven naar beperkingen van reclame te zullen kijken, zoals een tijdsvenster voor online reclames. Voor de vraag aan welke beperkingen
verder gedacht kan worden verwijs ik naar de kamerbrief van 17 maart jl.
over de uitvoering van de motie Van Nispen om een verbod op ongerichte
reclame bij risicovolle kansspelen te realiseren.
De doelstellingen van kansspelbeleid en kanalisatie meet ik door te kijken
naar verschillende factoren, zoals het gebruik van het legale aanbod, de
omvang van de illegale markt, het bruto spelresultaat, de omvang van de
verslavingsproblematiek en andere factoren zoals mijn ambtsvoorganger
heeft aangegeven in de brief aan uw Kamer van 30 november 2021.14 De
kanalisatiegraad is daarbij geen doel op zich, maar een middel om een
hoge mate van consumentenbescherming, verslavingspreventie en
bestrijding van fraude en witwassen te bereiken. De ontwikkelingen in de
online kansspelmarkt volg ik nauwgezet en zal ik meenemen in de
evaluatie van de wet, drie jaar na de inwerkingtreding. Op het moment dat
er in de tussentijd signalen zijn, zoals bijvoorbeeld significante veranderingen in het aantal gokverslaafden, zal ik bijsturing bezien.

14

Kamerstuk 24 557, nr. 179.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 557, nr. 195

16