Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2902
Vragen van het lid Wassenberg (PvdD) aan de Minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit over het niet vernieuwen van de toelating van het aan
Parkinson-gerelateerde mancozeb (ingezonden 8 april 2020).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 25 mei 2020).
Vraag 1
Zal er tijdens de eerstvolgende Europese vergadering van het Standing
Committee on Plants, Animals, Food and Feed (SCoPAFF), waar wetgevende
besluiten genomen kunnen worden, op 18 en 19 mei 2020, worden gesproken
over het voorstel van de Europese Commissie (EC) om de toelating van de
fungicide mancozeb niet te vernieuwen? Zo nee, wanneer zal er dan over dit
voorstel worden gesproken?
Antwoord 1
Ja, het conceptvoorstel van de Europese Commissie om de goedkeuring niet
te hernieuwen staat ter bespreking op de agenda van het overleg van de
SCoPAFF op 18 en 19 mei a.s.
Vraag 2
Acht u het waarschijnlijk dat er tijdens die vergadering gestemd wordt over
dit voorstel?
Antwoord 2
De Europese Commissie heeft geen voorstel ter stemming voorgelegd.
Ik heb de Europese Commissie inmiddels nogmaals verzocht om de
besluitvorming over het al dan niet verlengen van de goedkeuring van deze
werkzame stof zo snel mogelijk af te ronden.
Vraag 3
Kunt u bevestigen dat in 2017 nog 2,5 miljoen kilo mancozeb is verkocht in
Nederland en dat dit vooral wordt gebruikt als schimmelbestrijder bij de teelt
van aardappelen, uien, bloembollen, tarwe en fruit? Zo nee, hoeveel kilo werd
er dan verkocht in 2017 en om hoeveel kilo ging het in 2018 en 2019?

ah-tk-20192020-2902
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Er is in 2017 ongeveer 2,5 miljoen kg van de werkzame stof mancozeb
verkocht en in 2018 ongeveer 2,2 miljoen kg. Er zijn nog geen gegevens van
2019.
Er zijn in Nederland verschillende gewasbeschermingsmiddelen toegelaten
op basis van de werkzame stof mancozeb om schimmelziekten te bestrijden
in onder andere aardappelen, bloembollen, bloemisterijgewassen, fruit, tarwe
en uien.
Het CBS heeft in 2016 een enquête gehouden over het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen binnen de landbouw. Hieruit blijkt dat er in de teelt van
aardappelen het meest gebruikt wordt gemaakt van gewasbeschermingsmiddelen op basis van de werkzame stof mancozeb.
Vraag 4
Klopt het dat epidemiologische studies aantonen dat mensen die beroepsmatig landbouwgif toepassen 60% meer kans hebben op het krijgen van de
ziekte van Parkinson?1
Antwoord 4
In 2012 zijn de resultaten gepubliceerd van een meta-analyse van epidemiologische studies uit de periode 1989 tot en met 20102. De onderzoekers
concluderen dat er in die periode een verhoogde kans was op het ontwikkelen van de ziekte van Parkinson na beroepsmatige blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen. Er worden in deze meta-analyse geen uitspraken
gedaan over individuele stoffen, waardoor niet bekend is of deze verhoogde
kans gerelateerd is aan blootstelling aan werkzame stoffen die nu nog in
Europa zijn goedgekeurd. De uitkomsten laten evenwel zien dat het van
belang is dat de effecten van gewasbeschermingsmiddelen op de humane
gezondheid goed worden onderzocht. De goedkeuringsprocedure wordt op
basis van nieuwe wetenschappelijke inzichten steeds strenger. Zo heb ik de
Europese Commissie bijvoorbeeld recent per brief verzocht een traject te
starten om de datavereisten op het gebied van neurologische aandoeningen
te herzien voor Verordening (EG) 1107/2009.
Vraag 5
Beaamt u de conclusie van de wetenschappers in de aflevering van Zembla
van 16 september 2019 dat het gebruik van mancozeb, waarvan bekend is dat
het zenuwschade veroorzaakt, de oorzaak kan zijn van de ziekte van Parkinson
en risico’s geeft voor de voortplanting?3
Antwoord 5
De Europese Commissie heeft op basis van de risicobeoordeling van EFSA
een conceptvoorstel tot het niet verlengen van de goedkeuring van de
werkzame stof mancozeb opgesteld. Hierin staat dat deze stof is geclassificeerd als reprotoxisch, hormoonverstorend is en humane blootstelling anders
dan via de voeding de veilige grenswaarden overschrijdt voor de toepassingen die werden verdedigd in het dossier. Bovendien zijn er risico’s geïdentificeerd voor niet-doelwit organismen in het milieu. Ik vind dit verontrustende
signalen en daarom dring ik er al bij de Europese Commissie op aan snel de
besluitvorming af te ronden.
In de risicobeoordeling van EFSA wordt geen uitspraak gedaan over een
mogelijk verband tussen blootstelling aan de werkzame stof mancozeb en de
ziekte van Parkinson.
Vraag 6
Klopt het dat mancozeb chemisch grotendeels identiek is aan de stof maneb,
die sinds 2017 verboden is wegens gezondheidsrisico’s?

1

Noordhollands Dagblad, 19 september 2019 – «Deskundigen waarschuwen voor verband
Parkinson en landbouwgif» (https://www.noordhollandsdagblad.nl/cnt/dmf20190919_65684953/
deskundigen-waarschuwen-voor-verband-parkinson-en-landbouwgif-video)
2
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3295350/
3
Zembla, uitzending 16 september 2019 – «Parkinson op het platteland»
(https://www.bnnvara.nl/zembla/artikelen/parkinson-op-het-platteland)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Mancozeb en maneb behoren beiden tot de bisdithiocarbamaten. Maneb is
een complex met uitsluitend mangaan en mancozeb is ditzelfde complex,
maar bevat 50% mangaan en 50% zink.
De Europees geharmoniseerde goedkeuringsprocedure voorziet in het
beoordelen van iedere werkzame stof afzonderlijk, waarbij rekening wordt
gehouden met de voorgestelde toepassingen.
Er is door de producent van de werkzame stof maneb enkele jaren geleden
geen dossier ingediend bij de Europese Commissie om de goedkeuring van
deze werkzame stof te hernieuwen. De goedkeuring van deze werkzame stof
is om die reden niet verlengd.
Vraag 7
Klopt het dat de huidige toelating van mancozeb al in 2016 afliep en toen
herbeoordeeld had moeten worden, maar dat door procedurele (automatische) verlengingen mancozeb anno 2020 nog steeds op de markt is?
Antwoord 7
Het klopt dat de goedkeuringsperiode van de werkzame stof mancozeb
verschillende keren is verlengd. De goedkeuring liep oorspronkelijk tot 30 juni
2016. In 2013 is de nieuwe herbeoordelingsprocedure voor werkzame stoffen
van kracht geworden. Dit leidde tot een verlenging de goedkeuringsperiode
met 1,5 jaar voor een groep werkzame stoffen – waaronder mancozeb – om
de aanvragers voldoende tijd te geven aan de verplichtingen van deze nieuwe
procedure te voldoen. De volgende verlengingen in 2018 en 2019 waren in
lijn met artikel 17 van Verordening (EG) nr. 1107/2009. Nederland heeft bij de
laatste verlenging met een stemverklaring aangegeven niet akkoord te
kunnen gaan en de Europese Commissie opgeroepen de besluitvorming van
de stof mancozeb zo snel mogelijk af te ronden.
Vraag 8
Zal Nederland, gezien de gezondheidsrisico’s voor agrariërs, hun gezinnen en
omwonenden, het voorstel van de EC steunen om de toelating van mancozeb
niet te vernieuwen en dus het middel van de markt te halen? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 8
Er kleven volgens het conceptvoorstel van de Europese Commissie risico’s
aan de werkzame stof mancozeb (zie het antwoord op vraag 5). Als het
definitieve voorstel van de Europese Commissie straks overeenkomt met het
conceptvoorstel en het advies van het College voor de toelating van
gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) ongewijzigd blijft, dan zal ik
instemmen met het voorstel van de Europese Commissie om de goedkeuring
van de werkzame stof mancozeb niet te verlengen.
Ik zal uw Kamer – zoals gebruikelijk – tijdig informeren over de voorgenomen
Nederlandse standpunten over de onderwerpen die ter stemming worden
voorgelegd aan het Standing Committee on Plants, Animals, Food and Feed
(SCoPAFF) over regelgeving voor gewasbescherming.
Vraag 9
Bent u voornemens andere lidstaten actief op te roepen om vóór het voorstel
van de EC te stemmen, met als doel een gekwalificeerde meerderheid voor
het voorstel te vormen? Zo ja, wanneer gaat u dat doen? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 9
Iedere lidstaat moet een eigen afweging maken of het een voorstel van de
Europese Commissie zal steunen.
Vraag 10
Gaat u ervoor pleiten het verbod op de verkoop en het gebruik van mancozeb
op de kortst mogelijke termijn in te voeren en niet te wachten tot de termijn
van de laatste automatische verlenging afloopt? Zo ja, op welke manier? Zo
nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Antwoord 10
Ik verwijs u naar het antwoord op vraag 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4