Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

29 247

Acute zorg

Nr. 364

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 november 2022
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) heeft mij een
tweetal rapporten aangeboden met betrekking tot de benodigde capaciteit
voor de ambulancezorg. In reactie op deze rapporten ontving ik een brief
van Ambulancezorg Nederland (AZN) en Zorgverzekeraars Nederland
(ZN). Bijgaand wil ik uw Kamer informeren over deze rapporten en de
inhoudelijke reactie van AZN en ZN.
Referentiekader spreiding en beschikbaarheid ambulancezorg
Zoals elk jaar ontving ik van het RIVM het Referentiekader spreiding en
beschikbaarheid ambulancezorg 2022 (hierna: referentiekader S&B,
bijlage 1). Dit referentiekader berekent het minimum aantal ambulances
per regio waarmee de ambulancezorg in Nederland kan worden uitgevoerd. Dit gebeurt op basis van een aantal randvoorwaarden, zoals de tijd
na een melding waarbinnen een ambulance ter plaatse moet zijn en de
spreiding van de standplaatsen over het land. Het referentiekader S&B is
een hulpmiddel bij de jaarlijkse afspraken tussen regionale ambulancevoorzieningen (RAV’s) en zorgverzekeraars in het kader van de zorginkoop.
Het staat deze partijen vrij om, indien zij daar aanleiding toe zien, binnen
regio’s voor een andere standplaatsindeling en andere aantallen
ambulances te kiezen.
Het RIVM heeft met nieuwe productiecijfers van de Nederlandse ambulancezorg (de ritgegevens uit 2021) en het vorig jaar geactualiseerde
rijtijdenmodel het referentiekader S&B geactualiseerd. Het geactualiseerde referentiekader S&B brengt een capaciteitsuitbreiding van 666
diensten met zich mee. Dat is een stijging van 7,1% ten opzichte van het
aantal diensten in het referentiekader S&B 2021.
Uit het rapport van het RIVM blijkt dat dit verschillende oorzaken heeft:
• Het standplaatsenmodel van het referentiekader S&B is uitgebreid met
20 extra standplaatsen. Doordat de rijtijd in het geactualiseerde
rijtijdenmodel is toegenomen, zijn meer standplaatsen nodig zodat

kst-29247-364
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 247, nr. 364

1

•

•

97% van de bevolking van een RAV binnen twaalf minuten rijtijd vanaf
de standplaats kan worden bereikt («dekking») en zodat 70% van de
bevolking van een RAV binnen twaalf minuten kan worden bereikt
vanuit minstens twee standplaatsen («dubbele dekking»). Als gevolg
hiervan zijn 420 extra diensten nodig.
Het totaal aantal uren spoedeisende ambulancezorg in 2021 is met
2,3% gestegen (B-vervoer steeg 11,5%). Hierdoor zijn er voor heel
Nederland 241 diensten extra nodig.
In de rekenmodellen is een normering van de bezettingsgraad1 op
standplaatsniveau toegevoegd tot maximaal 60%. Dit heeft tot gevolg
dat een aantal RAV’s er samen 5 diensten bij krijgen om de bezettingsgraad onder de 60% te krijgen.

Het referentiekader S&B 2021 ging uit van gecorrigeerde productiecijfers
voor 2020 op basis van een trendanalyse, vanwege de invloed van de
covidpandemie. Voor het referentiekader S&B 2022 is opnieuw gekeken
naar de mogelijke invloed van covid op de productie van 2021. Hiervoor
zijn de daadwerkelijke productiegegevens van 2021 vergeleken met de op
basis van de trendanalyse te verwachten cijfers. Aangezien zowel het
aantal werkelijke inzetten als de gemiddelde ritduur hoger waren dan op
basis van de trendanalyse verwachten kon worden, resulterend in een
hoger totaal aantal uren ambulancezorg in 2021, gaf dit geen aanleiding
voor correctie.
Het RIVM geeft naar aanleiding van de resultaten een drietal aanbevelingen met het oog op de uitkomsten van het referentiekader S&B 2022 in
relatie tot het oorspronkelijke doel, namelijk een objectief en passende
capaciteitsberekening voor goede ambulancezorg:
• Overweeg het hanteren van een ondergrens voor de bezettingsgraad
van standplaatsen. Met het oog op een doelmatige inzet van schaarse
middelen (budgetten en personele inzet) is het de vraag hoe de
sommige van de 20 extra standplaatsen, waar het dunbevolkte
gebieden met geringe vraag betreft, zich verhouden tot doelmatige
ambulancezorg.
• Overweeg differentiatie in type ambulances in het model, in lijn met de
vernieuwde urgentieclassificatie die de ambulancezorg gaat implementeren.
• Overweeg modellering van de inputgegevens (nu: productiedata) om
grote schommelingen in de uitkomsten te voorkomen.
Capaciteitsmodel Meldkamer Ambulancezorg
In aanvulling op het al bestaande referentiekader S&B voor de rijdende
dienst, heeft het RIVM de afgelopen twee jaar op verzoek van Ambulancezorg Nederland (AZN), Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en VWS
gewerkt aan een modelmatige voorspelling van de benodigde capaciteit
op de meldkamers Ambulancezorg. Dit heeft geresulteerd in Capaciteitsmodel meldkamer ambulancezorg 2022 (hierna: capaciteitsmodel MKA,
bijlage 2). Het capaciteitsmodel MKA beoogt te berekenen hoeveel
meldtafels met een meldkamercentralist er minimaal nodig zijn per RAV of
meldkamer om het aantal telefonische oproepen voor spoedeisende en
niet-spoedeisende ambulancezorg te kunnen verwerken. Hiervoor worden
verschillende inputvariabelen gebruikt en moeten diverse uitgangspunten
en randvoorwaarden worden vastgesteld. Gedurende de ontwikkelingsfase bleek er op diverse punten nog doorontwikkeling van het model
nodig te zijn. Hierop hebben de betrokken partijen gezamenlijk besloten
het model nog niet in gebruik te nemen als basis voor de zorginkoop van
2023.
1

De bezettingsgraad is het percentage van de tijd waarop de beschikbare ambulances (per
standplaats) in actie zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 247, nr. 364

2

Inhoudelijke reactie AZN en ZN
In reactie op het Referentiekader S&B en het Capaciteitsmodel MKA
hebben AZN en ZN mij gezamenlijk een brief (bijlage 3) gestuurd met een
inhoudelijke reactie op de beide modellen.
Zij geven daarbij aan dat, hoewel het referentiekader S&B in essentie een
goed hanteerbaar model is, het gezien de toename van de productiecijfers
voor 2023 in combinatie met de aanpassing van het rijtijdenmodel leidt tot
een niet-realistische uitbreiding van capaciteit en standplaatsen. Zij wijzen
daarbij op de krapte op de arbeidsmarkt, waardoor een dergelijke
uitbreiding niet realiseerbaar is, maar ook dat deze resultaten niet
noodzakelijkerwijs bijdragen aan kwalitatief goede en doelmatige
ambulancezorg. Met name het bijplaatsen van extra standplaatsen leidt
volgens hen tot het creëren van zorgaanbod, en daarmee inzet van budget
en zorgmedewerkers, waar relatief weinig gebruik van wordt gemaakt.
Om die reden hebben AZN en ZN voor de korte termijn afspraken
gemaakt voor de zorginkoop voor 2023, zodat per regio gekeken wordt
hoe er op basis van het referentiekader S&B en de feitelijke situatie in de
regio een zinnig zorgaanbod kan worden gerealiseerd. Voor de langere
termijn geven zij aan dat de blijvende volumegroei niet tot gevolg kan
blijven hebben dat er een jaarlijks groeiend referentiekader S&B gerealiseerd moet worden. Dit is onhaalbaar en in het licht van de beleidsagenda
acute zorg naar hun idee geen wenselijke oplossing om te komen tot
toekomstbestendige zorg. Zij zien hiervoor oplossingen in de nieuwe
urgentie-indeling en de ontwikkeling van zorgcoördinatie, maar zij vragen
ook om voor het volgende referentiekader S&B samen met het RIVM te
kijken naar diverse parameters, in lijn met de aanbevelingen van het
RIVM.
Voor het capaciteitsmodel MKA concluderen ze dat het model nog
doorontwikkeld moet worden in 2023 en in tweede instantie na de
structurele implementatie van zorgcoördinatie. Tegelijkertijd toont het
model wel aan dat uitbreiding van capaciteit op de meldkamer ambulancezorg noodzakelijk is. Zij zullen deze uitbreiding regionaal uitwerking op
basis van het landelijke beeld, deels gebaseerd op het capaciteitsmodel
MKA.
Vervolg
Ik deel de conclusies van RIVM, ZN en AZN dat het goed is om kritisch te
blijven kijken naar een realistische spreiding en bereikbaarheid van de
ambulancezorg, gezien de volumegroei van de ambulancezorg, de huidige
arbeidsmarkt en de ontwikkelingen in het acute zorglandschap. Dit zijn
ook enkele van de uitdagingen voor de toekomst die ik in de beleidsagenda acute zorg heb geadresseerd. De partijen roepen op tot herziening
van het huidige normenkader (om daarmee de kwaliteit van zorg voor de
patiënt beter te dienen) en tot verdere ontwikkeling van zorgcoördinatie;
en daarnaast laten zij zien dat het loont om de samenwerking in de regio
op te zoeken. Juist deze drie aspecten vormen de pijlers onder het beleid
voor de acute zorg dat ik heb geschetst in de beleidsagenda.
Ik ondersteun dan ook het initiatief van AZN en ZN om samen te komen
tot afspraken waardoor op basis van het referentiekader S&B wordt
gekeken naar alternatieve manieren om voldoende capaciteit te realiseren,
onder andere door aanwending van het beschikbare budget voor de
voortzetting van de pilots Zorgcoördinatie. Ik zal de Nederlandse
Zorgautoriteit (NZa) vragen hier rekening mee te houden bij het
vaststellen van hun beleidsregel Ambulancezorg 2023.
De aanbevelingen van het RIVM die zien op aanpassing van het Referentiekader S&B en de verzoeken van AZN en ZN voor doorontwikkeling van
zowel het Referentiekader S&B als het capaciteitsmodel MKA kan ik niet
los zien van de beleidsagenda acute zorg. Tegelijkertijd begrijp ik dat met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 247, nr. 364

3

het oog op de almaar toenemende vraag naar ambulancezorg niet
gewacht kan worden totdat alle plannen en acties uit die beleidsagenda
volledig zijn uitgewerkt of afgerond. Voor de doorontwikkeling van het
Referentiekader S&B zal ik daarom aan het RIVM vragen welke
parameters aangepast kunnen worden zodat dit leidt tot een meer
realistisch beeld, zonder dat hiermee wordt vooruitgelopen op de acties
uit beleidsagenda, getornd wordt aan bestaande normen of
onomkeerbare wijzigingen worden doorgevoerd.
Voor het capaciteitsmodel MKA geldt dat hier een onlosmakelijke relatie is
met de structurele implementatie van zorgcoördinatie vanaf het derde
kwartaal van 2023 en het samenvoegen van de gezamenlijke meldkamers
tot 10 meldkamers. Ik acht het daarom niet realistisch om in 2023 dit
capaciteitsmodel verder door te ontwikkelen, maar zal het RIVM vragen
om dit weer op te pakken als duidelijk is welke invloed zorgcoördinatie en
samenwerking op de meldkamers hebben op het model.
Ik stuur het referentiekader 2022 door aan de Nederlandse Zorgautoriteit
(NZa) met het verzoek dit in de budgetten voor de RAV’s, die conform de
«Beleidsregel Regionale Ambulancevoorziening» worden vastgesteld,
door te rekenen en hierbij ook de door AZN en ZN berekende benodigde
groei voor de capaciteit van de meldkamer ambulancezorg mee te nemen.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.J. Kuipers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 247, nr. 364

4