Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 746

Wijziging van boek 2 van het Burgerlijk Wetboek
en de Wet op het financieel toezicht ter
uitvoering van richtlijn nr. 2007/36/EG van het
Europees Parlement en de Raad van de Europese
Unie van 11 juli 2007 betreffende de uitoefening
van bepaalde rechten van aandeelhouders in
beursgenoteerde vennootschappen (PbEU L 184)

Nr. 6

VERSLAG
Vastgesteld 30 december 2008
De vaste commissie voor Justitie1, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer als volgt verslag uit te brengen.
Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht de commissie de openbare
behandeling van het voorstel van wet genoegzaam voorbereid.
Inhoudsopgave
1.
2.
3.
4.
5.

1

Samenstelling:
Leden: Van de Camp (CDA), De Wit (SP), Van
der Staaij (SGP), Arib (PvdA), ondervoorzitter,
De Pater-van der Meer (CDA), voorzitter, C
q örüz
(CDA), Joldersma (CDA), Gerkens (SP), Van
Velzen (SP), Van Vroonhoven-Kok (CDA), De
Krom (VVD), Azough (GL), Timmer (PvdA),
Griffith (VVD), Teeven (VVD), Verdonk
(Verdonk), De Roon (PVV), Pechtold (D66),
Heerts (PvdA), Thieme (PvdD), Kuiken (PvdA),
Leijten (SP), Bouwmeester (PvdA), Van Toorenburg (CDA) en Anker (CU).
Plv. leden: Sterk (CDA), Langkamp (SP), Van
der Vlies (SGP), Smeets (PvdA), Aasted
Madsen-van Stiphout (CDA), Jager (CDA),
Jonker (CDA), Roemer (SP), Vacature (SP), De
Vries (CDA), Weekers (VVD), Halsema (GL),
Dijsselbloem (PvdA), Dezentjé HammingBluemink (VVD), Van Miltenburg (VVD), Zijlstra
(VVD), Fritsma (PVV), Koşer Kaya (D66),
Gill’ard (PvdA), Ouwehand (PvdD), Spekman
(PvdA), Vacature (SP), Bouchibti (PvdA), Van
Haersma Buma (CDA) en Slob (CU).

KST126872
0809tkkst31746-6
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

6.
7.
8.
9.

Inleiding
Reikwijdte van de richtlijn
Informatie voorafgaand aan de algemene vergadering
Recht om punten op de agenda van de algemene vergadering te
plaatsen en ontwerpresoluties in te dienen
Vereisten voor het deelnemen aan en stemmen op de algemene
vergadering
Stemmen bij volmacht
Stemmen per brief
Stemmingsresultaten
Artikelsgewijs

blz.
1
3
3
4
5
5
5
6
6

1. Inleiding
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggende wetsvoorstel. Zij onderschrijven het belang om de
deelname van aandeelhouders aan de besluitvorming in de algemene
vergadering te verbeteren. Genoemde leden zoeken daarbij naar een
balans tussen de rechten van de aandeelhouder en het nationale belang
om bedrijven een aantrekkelijk vestigingsklimaat te bieden. Het mag niet
zo zijn dat bedrijven naar het buitenland worden gejaagd door in nationale regelgeving aandeelhouders ongebreidelde rechten te geven. Wederkerigheid, namelijk dat uitbreiding van de rechten voor aandeelhouders in
EU-verband gebeurt, is daarom voor deze leden dan ook van groot
belang. Daarnaast is het voor de leden van de CDA-fractie belangrijk dat
dit wordt bewerkstelligd met de minste administratieve lastenverhoging.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 746, nr. 6

1

Met instemming hebben zij daarom geconstateerd dat het voorliggende
voorstel niet gepaard gaat met extra lasten voor het bedrijfsleven.
De leden van de CDA-fractie constateren dat het wetsvoorstel uitvoering
geeft aan de richtlijn betreffende de uitoefening van bepaalde rechten van
aandeelhouders in beursgenoteerde vennootschappen (richtlijn nr. 2007/
36/EG, hierna: de richtlijn). De richtlijn vloeit voort uit het Actieplan
modernisering van het vennootschapsrecht en verbetering van de corporate governance in de EU van de Europese Commissie. Dit Actieplan is
echter opgesteld in 2003 en heeft dus geen rekening kunnen houden met
de kredietcrisis. Wat is nog de actuele waarde van het Actieplan? Is het
niet ingehaald door de tijd? Wat kunnen de gevolgen van de crisis zijn
voor de positie van aandeelhouders in beursgenoteerde ondernemingen?
Kan de regering daar een kleine toelichting op geven of is het daar nog te
vroeg voor?
De leden van de CDA-fractie wijzen op het feit dat naast Boek 2 van het
Burgerlijk Wetboek (BW), ook de Wet op het financieel toezicht (Wft)
regels bevat die zien op de informatieverschaffing over aandeelhoudersvergaderingen. Deze leden vragen of het niet de voorkeur verdient om alle
regels voor beursvennootschappen die betrekking hebben op de
informatieverschaffing over aandeelhoudersvergaderingen op één plek in
de wetgeving op te nemen. In het verlengde daarvan uit de Gecombineerde Commissie vennootschapsrecht zijn zorgen over de onderling
weinig samenhangende wijze waarop zowel op het gebied van het
vennootschapsrecht als op het gebied van het effectenrecht voorstellen
tot wijziging worden voorbereid en aangeboden. De leden van de
CDA-fractie onderschrijven deze zorg. Waarom is bijvoorbeeld de gelegenheid niet aangegrepen om de in de Monitoring Commissie Corporate
Governance Code aangekondigde voorstellen tegelijkertijd met onderhavig wetsvoorstel aan te bieden? Dat zou het mogelijk hebben gemaakt
om de verschillende regelingen beter in hun onderling verband te beoordelen. Graag ontvangen deze leden een reactie op bovenstaande punten.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgemaakt
met het onderhavige wetsvoorstel. Zij hebben nog enkele nadere vragen.
Deze leden vragen de regering aan te geven waarom er onvoldoende
steun was bij de lidstaten voor een regeling met betrekking tot het vaststellen van een daadwerkelijke investeerder. Hoe zou een dergelijke regeling vorm hebben gekregen? Wat is de juridische status van de aangekondigde aanbeveling van de Europese Commissie?
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering in te gaan op de verschillende voorstellen van Eumedion in de brief van 4 december 2008, gericht
aan de vaste commissie voor Justitie en in afschrift verstuurd aan de
minister van Justitie.
De aan het woord zijnde leden vragen de regering in te gaan op het
bericht in het Financieele Dagblad van 17 november 2008 over de sluipoverval op Continental op de Duitse beurs. Is het waar dat ook in Nederland met behulp van derivaten een groter belang opgebouwd kan worden
dan gemeld hoeft te worden op basis van de Wft? Is de regering bereid de
Wft aan te passen om dergelijke sluipovervallen onmogelijk te maken?
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
onderhavige wetsvoorstel. Wel hebben zij nog enkele vragen.
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het onderhavige
wetsvoorstel. Zij onderschrijven het beoogde doel van verbeterde informatie aan, communicatie met en participatie door de aandeelhouders van
beursvennootschappen.
Deze leden vragen hoe voorliggend voorstel zich verhoudt tot de adviezen
van de commissie-Frijns en de kabinetsreactie hierop. Kan de regering
hier een toelichting op geven?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 746, nr. 6

2

De aan het woord zijnde leden vragen naar de samenhang met andere
wetsvoorstellen ter implementatie van richtlijnen inzake vennootschappen. Deze leden vragen met name naar de samenhang met het wetsvoorstel inzake de jaarrekening. Hierin is bepaald dat het voorstel niet alleen
betrekking heeft op vennootschappen wier aandelen zijn toegelaten tot de
handel op een zogenaamde gereglementeerde markt, maar ook op
vennootschappen die hun aandelen op een alternatief handelsplatform
verhandelen en die qua omvang vergelijkbaar zijn met beursvennootschappen (een balanstotaal van meer dan 500 miljoen euro). Om welke
reden zijn de regels in voorliggend wetsvoorstel niet van toepassing op
deze qua omvang vergelijkbare vennootschappen?
De leden van de VVD-fractie vragen of in het voorliggend voorstel oude
dan wel nieuwe nationale koppen bevinden. Zo ja, welke zijn dit en kan de
regering aangeven waarom er voor is gekozen deze koppen te handhaven
dan wel in het voorstel op te nemen?
2. Reikwijdte van de richtlijn
De leden van de CDA-fractie constateren dat de richtlijn de versterking van
aandeelhoudersrechten als doel heeft. Erkent de regering dat met name
hedgefunds profiteren van de versterkte aandeelhoudersrechten? Ziet de
regering hiervan ook de gevaren voor het nationale bedrijfsleven? Voorziet de regering met deze richtlijn nieuwe mogelijkheden voor hedgefunds
om ondernemingen onder druk te zetten of acht zij deze kans niet
aanwezig?
De leden van de CDA-fractie lezen in de memorie van toelichting dat de
richtlijn ruimte laat aan lidstaten om verdere verplichtingen op te leggen
aan vennootschappen om het aandeelhouders gemakkelijker te maken de
in de richtlijn genoemde rechten uit te oefenen. Is de regering van plan
om gebruik te maken van de gegeven ruimte? Kunnen de leden van de
CDA-fractie nadere regelgeving verwachten? Deze leden hebben daar
geen behoefte aan.
De leden van de PvdA-fractie vragen of er in Nederland en in andere
lidstaten veel gebruik wordt gemaakt van de rechtsvorm van de Europese
Coöperatieve Vennootschap en de Europese Vennootschap?
3. Informatie voorafgaand aan de algemene vergadering
De leden van de CDA-fractie constateren dat op grond van de Wft beursvennootschappen reeds de verplichting hebben bepaalde informatie op
de website te plaatsen. Deze leden vragen of beursvennootschappen aan
deze verplichting hebben voldaan indien de informatie in het Engels
wordt weergeven of dat vennootschappen verplicht zijn de website ook in
andere talen, zoals het Nederlands, weer te geven.
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering nader in te gaan op de
langs elektronische weg openbaar gemaakte aankondiging. Moet daaronder verstaan worden een bekendmaking op een website of dienen
aandeelhouders ook per e-mail te worden benaderd? Wat is het gevolg als
aandeelhouders nooit de website van de desbetreffende vennootschap
raadplegen? Hebben de aandeelhouders dan bij een vermelding in een
landelijk dagblad niet veel meer kans om op de hoogte te raken van een
aanstaande aandeelhoudersvergadering? Leidt het voorstel onder artikel I,
onderdeel A niet juist tot een lagere participatie onder aandeelhouders in
plaats van een hogere? Waarom wil de regering geen centraal register van
oproepingen, zoals door een aantal partijen bepleit? Worden er nog
nadere eisen gesteld aan de manier waarop de oproeping op de website
gesplaatst wordt? Hoeveel muisklikken vanaf de hoofdpagina zullen maximaal nodig zijn om bij de oproeping te komen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 746, nr. 6

3

4. Recht om punten op de agenda van de algemene vergadering
te plaatsen en ontwerpresoluties in te dienen
De leden van de CDA-fractie wijzen erop dat artikel 2:114a BW op dit
moment nog regelt dat agendering van een onderwerp kan worden
geweigerd indien een «zwaarwichtig belang» van de vennootschap zich
daartegen verzet. Ondanks het advies van de Raad van State om deze
weigeringgrond te handhaven, heeft de regering ervoor gekozen om deze
grond te schrappen. Toetsing aan de norm van de redelijkheid en billijkheid acht de regering voldoende. Het lijkt deze leden dat een agendavoorstel gemakkelijker geweigerd kan worden op grond van de redelijkheid en billijkheid dan op grond van het «zwaarwichtige belang» van de
vennootschap. Deelt de regering deze visie? Is dat dan wel in lijn met de
richtlijn die de rol van de aandeelhouder wil verstevigen? Hoe beoordeelt
de regering het standpunt van Eumedion dat een beroep op redelijkheid
en billijkheid onder het huidige recht ook niet mogelijk is?
De leden van de PvdA-fractie vragen waarom een verzoek om iets op de
agenda te zetten nu met redenen omkleed moet zijn. Wie beoordeelt of er
voldoende redenen zijn aangevoerd of is dit vormvrij? Is het waar dat
aandeelhouders nu een wettelijk recht krijgen op het indienen van
conceptbesluiten en ontwerpresoluties? Kunnen deze voorstellen ook
worden gedaan in de vorm van moties? Moeten voorstellen die ter vergadering worden gedaan op schrift gesteld worden?
De leden van de SP-fractie constateren dat in het wetsvoorstel de
bevoegdheid van de vennootschap wordt geschrapt om door aandeelhouders aangedragen agendapunten te weigeren indien een «zwaarwichtig
belang» van de vennootschap zich daartegen verzet. De consequentie
daarvan zou kunnen zijn dat de vennootschap alleen agendapunten mag
weigeren die niet aan de formele vereisten voldoen. Dan zou zich de
situatie kunnen voordoen dat er een ontwerpresolutie op de agenda wordt
geplaatst over een onderwerp waarbij de aandeelhoudervergadering geen
bevoegdheid heeft. Deze leden vragen hoe de regering dit potentiële
probleem ziet.
De leden van de VVD-fractie wijzen tevens op het feit dat op dit moment
nog de toets van «zwaarwichtig belang van de vennootschap» geldt. Dit is
naar de mening van de Raad van State een duidelijker omschreven en
specifieker weigeringsgrond dan de in de toelichting voorgestelde
toetsingsnorm van de redelijkheid en billijkheid. Ook op grond van de
richtlijn kan slechts bij grote uitzondering een rechtvaardiging bestaan
voor de weigering van een agendapunt en is het beoogde doel de versterking van de rechten van aandeelhouders. Kan de regering nader
toelichten op welke wijze de voorgestelde norm deze rechten beter
beschermd dan het huidige criterium van het «zwaarwichtig belang» van
de vennootschap? In hoeverre is weigering van bovengenoemd verzoek
mogelijk als is voldaan aan de eisen voor indiening, te weten de
motiveringseis en schriftelijkheidseis?
De leden van de VVD-fractie hebben voorts een vraag over de toevoeging
van punten aan de agenda na de oproepingstermijn. De regering geeft in
reactie op het advies van de Raad van State aan dat toevoeging van deze
agendapunten is toegestaan, maar dat een dergelijke keuze er toe kan
leiden dat er over de onderwerpen die na de oproepingstermijn nog aan
de agenda worden toegevoegd, niet wettig kan worden beslist tijdens de
vergadering.
Kan de regering toelichten hoe de status van deze punten op de agenda
kenbaar zullen zijn voor aandeelhouders?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 746, nr. 6

4

5. Vereisten voor het deelnemen aan en stemmen op de algemene
vergadering
De leden van de CDA-fractie menen dat het voor ondernemingen vaak
lastig is om de identiteit van aandeelhouders te achterhalen. In de
memorie van toelichting staat dat het kabinet heeft aangekondigd een
wettelijke regeling vorm te geven die de beursvennootschap in staat stelt
de identiteit van de aandeelhouders te achterhalen. Kan de regering
aangeven wat de stand van zaken op dit punt is? Is de wettelijke regeling
inmiddels in voorbereiding?
De leden van de PvdA-fractie vragen waarom de datum van registratie
dwingend wordt gefixeerd op de 21e dag voor de vergadering. Er zijn toch
veel vennootschappen die een kortere periode hanteren of helemaal geen
registratiedatum? Dit kan er toch toe leiden dat de participatie in de algemene vergadering van aandeelhouders niet hoger wordt, maar juist lager?
De leden van de SP-fractie steunen het voorstel voor een verplichte
registratiedatum. In de discussie over het lenen van aandelen en empty
voting is een voorstel voor een registratiedatum van 30 dagen enkele
malen geopperd. Ook in de memorie van toelichting van onderhavig
wetsvoorstel worden veel argumenten gegeven voor een vroege
registratiedatum. De leden van de SP-fractie vragen daarom waarom niet
gekozen is voor een registratiedatum van 30 dagen.
De leden van de SP-fractie wijzen erop dat in dezelfde discussie over het
lenen van aandelen en empty voting wordt geopperd om de dividenddatum te splitsen van de registratiedatum. Op die manier wordt de reden
van het lenen duidelijker. Uitlenende partijen kunnen op die manier beter
hun verantwoordelijkheid nemen en geen aandelen meer uitlenen als
duidelijk is dat de aandelen alleen voor het stemrecht worden geleend.
Deze leden vragen de regering of is overwogen de splitsing van dividenddatum en registratiedatum wettelijk te regelen. Zo ja, waarom is dat niet
in dit wetsvoorstel opgenomen?
De leden van de SP-fractie menen dat als niet-beursgenoteerde vennootschappen ervoor kiezen een registratiedatum te hanteren, de situatie
ontstaat dat de oproeping voor de vergadering later kan plaatsvinden dan
de registratie. Deze leden vragen de regering of zij dit wenselijk vindt. Zo
ja, waarom?
6. Stemmen bij volmacht
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering in te gaan op het voorstel van Eumedion ten aanzien van een verplicht register van steminstructies van institutionele beleggers. Waarom wordt deze optie uit de
richtlijn niet in de Nederlandse wetgeving opgenomen?
De leden van de VVD-fractie lezen in de memorie van toelichting dat is
afgezien van de optie in de richtlijn om een plicht tot het gedurende een
bepaalde minimumperiode bijhouden van een register van steminstructies voor volmachthouders. Deze leden verzoeken de regering deze
keuze nader toe te lichten. Op welke wijze kan een institutionele belegger
nagaan en/of aantonen dat conform zijn instructie is gehandeld? Dit lijkt
genoemde leden met name van belang in het kader van fusies en/of splitsingen. Graag ontvangen zij een toelichting op dit punt.
7. Stemmen per brief
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering aan te geven wat de
voor- en nadelen zijn van stemmen per brief. Is het waar dat bij het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 746, nr. 6

5

uitbrengen van dergelijke stemmen niet de laatste stand van zaken kan
worden meegenomen?
8. Stemmingsresultaten
De leden van de PvdA-fractie vragen of het waar is dat de bevoegdheid tot
het bekendmaken van een stemmingsuitslag wordt neergelegd bij de
vennootschap. Betekent dit dat deze taak ook kan worden neergelegd bij
de raad van bestuur? Acht de regering dit wenselijk? Verdient het geen
aanbeveling deze bevoegdheid expliciet neer te leggen bij de raad van
commissarissen, die een onafhankelijkere positie heeft?
De aan het woord zijnde leden vragen of er nog nadere eisen worden
gesteld aan de manier waarop de stemmingsuitslag op de website
geplaatst wordt. Hoeveel muisklikken vanaf de hoofdpagina zullen maximaal nodig zijn om bij de stemmingsuitslag te komen?
9. Artikelsgewijs

Artikel 2:114 BW
De leden van de PvdA-fractie vragen of overwogen kan worden om de
moeilijk leesbare redactie van artikel 2:114, eerste lid, sub d, BW aan te
passen. Is het niet logischer als deze bepaling begint met «de procedure»?

Artikel 2:120 BW
De leden van de CDA-fractie vragen of het klopt dat een vennootschap
door één aandeelhouder gedwongen kan worden om de stemmingsresultaten uitgebreid vast te stellen. Zo ja, is het niet voor de hand liggend
om hiervoor een quorum in te voeren? Hiermee wordt voorkomen dat één
aandeelhouder een vennootschap onnodig veel werk en dus kosten kan
bezorgen terwijl 99 procent van de aandeelhouders hier niet om heeft
verzocht. Graag ontvangen deze leden een reactie op dit punt.

Artikel 5:25k Wft
De leden van de VVD-fractie verzoeken de regering te reageren op de
opmerkingen van Eumedion in de brief van 4 december 2008, gericht aan
de vaste commissie voor Justitie en in afschrift verstuurd aan de minister
van Justitie, over de twee verschillende openbaarmakingmomenten. Hoe
verhoudt het voorliggende wetsvoorstel zich tot de opmerkingen van de
minister van Financiën tijdens de behandeling van het wetsvoorstel ter
implementatie van de Transparantierichtlijn? Kan de regering nader
toelichten waarom niet is gekozen voor één openbaarmakingmoment?

Artikel 5:25ka Wft
De leden van de PvdA-fractie vragen of er nog nadere eisen worden
gesteld aan de toelichting die de raad van bestuur moet geven per agendapunt. Is het waar dat zowel een te summiere als een te lange toelichting
onwenselijk geacht moet worden, omdat zowel te weinig als te veel informatie de transparantie vermindert?
De voorzitter van de commissie,
De Pater-van der Meer
De adjunct-griffier van de commissie,
Van Doorn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 746, nr. 6

6