Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2711
Vragen van de leden Westerveld (GroenLinks) en Werner (CDA) aan de
Minister voor Langdurige Zorg en Sport over toezicht op Persoonsgebonden
Budget (PGB)-wooninitiatieven (ingezonden 8 mei 2023).
Mededeling van Minister Helder (Langdurige Zorg en Sport) (ontvangen
26 mei 2023).
Vraag 1
Heeft u de uitzendingen van Undercover in Nederland op 23 en 30 april
jongstleden bekeken?
Vraag 2
Hoe verhoudt uw antwoord op de vorige schriftelijke vragen waarin u stelde
dat de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) voor het eerst op de hoogte
werd gesteld van misstanden bij Aurora Borealis op 3 oktober 2022 door een
van de bestuurders, zich tot de uitzending van Undercover in Nederland
waaruit blijkt er in 2020 en in het voorjaar van 2022 al melding was gemaakt
van mishandeling (waaronder waterboarding)? Zijn er buiten deze meldingen
andere meldingen of signalen binnengekomen bij een van de betrokken
instanties of het Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport?1
Vraag 3
Wat zijn de mogelijke verklaringen dat eerder gedane meldingen niet in het
systeem van de IGJ staan, zeker waar het zeer ernstige mishandelingen
betreft bij kwetsbare cliënten? Hoe kan het dat op meerdere momenten (2020
en voorjaar 2022) meldingen over mishandelingen bij de IGJ niet zijn
opgeslagen en opgevolgd?
Vraag 4
Zijn eerdere situaties bekend waarbij meldingen van mishandeling of
(seksueel) grensoverschrijdend gedrag niet goed in de systemen terecht zijn
gekomen en er later alsnog is ingegrepen door de IGJ? Zo ja, hoe vaak is dit
gebeurd?

1

ah-tk-20222023-2711
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Aanhangsel van de Handelingen II, vergaderjaar 2022–2023, nr. 2359.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Vraag 5
Wat is de tijdsplanning van het onderzoek van de IGJ naar het niet kunnen
terugvinden van meldingen in de systemen? Wanneer kunnen de uitkomsten
worden verwacht? Wat gaat de IGJ doen om ervoor te zorgen dat eenzelfde
situatie zich niet meer zal voordoen?
Vraag 6
Erkent u dat de IGJ op basis van het telefoontje van de bestuurder op
3 oktober 2022 al actie had kunnen ondernemen? Waarom is dit niet
gebeurd? Erkent u dat dit de schijn heeft van een gebrek van gevoel van
urgentie?
Vraag 7
Hoe verhoudt uw antwoord op vraag 6, 7 en 8 in bovengenoemde vragen,
waarin u stelt dat de IGJ «geen nadere informatie over de ernst en omvang
van de situatie [heeft] gekregen», zich tot de zinnen ervoor waarin u aangeeft
dat de heer Stegeman op 8 november 2022 al telefonisch aangaf dat hij
misstanden had ontdekt en er sprake was van mishandeling? Deelt u de
mening dat het dan al volstrekt helder moet zijn dat er sprake is van een
ernstige situatie waarnaar op z’n minst meteen een fysiek bezoek nodig is?
Waarom is dat niet gebeurd?
Vraag 8
Erkent u dat op basis van de telefonische melding van de heer Stegeman
vastgesteld had kunnen worden dat de situatie dermate ernstig was en dat
een zo spoedig mogelijk beëindiging van de situatie moest worden nagestreefd?
Vraag 9
Waarom is naar aanleiding van het telefoontje van de heer Stegeman op
8 november 2022 alleen aan de politie verzocht om meer informatie te
geven? Is door de IGJ of het Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport
geprobeerd om van de heer Stegeman/de redactie van Undercover in
Nederland meer informatie te krijgen, gegeven de situatie waarin deze
kwetsbare cliënten mogelijk verkeerden? Is in tussentijd contact gezocht met
familieleden of wettelijk vertegenwoordigers? Zo nee, waarom niet?
Vraag 10
Zijn er tussen 14 en 29 december 2022 meldingen binnengekomen bij de IGJ?
Zo ja, wat is er met deze meldingen gedaan?2
Vraag 11
Hoe kan het dat uit de uitzending bleek dat de mishandelingen op papier zijn
gezet in dagrapporten, maar die dagrapporten kennelijk nooit door externen
zijn gelezen? Wat zegt dit over het toezicht?
Vraag 12
Hoe ziet de meld- en klachtenprocedure over PGB-wooninitiatieven er bij de
IGJ uit? Hoe worden meldingen geregistreerd? Wordt onderscheid gemaakt
tussen telefonische meldingen en meldingen via de mail? Vindt er altijd een
terugkoppeling plaats?
Vraag 13
Deelt u de mening dat het absurd is om de nadruk te leggen op proactief
wanneer het om mensen gaat die een (meervoudige) beperking hebben, en
zodoende vaak minder mobiel zijn, moeite hebben om zich te uiten en niet
zelfstandig een computer of telefoon kunnen bedienen? Zo ja, waarom wordt
telkens dit aspect benadrukt in de communicatie vanuit de IGJ en het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport? Zo nee, hoe gaat u zorgen
dat deze mensen zelf aan de bel kunnen trekken?

2

Aanhangsel van de Handelingen II, vergaderjaar 2022–2023, nr. 2359.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Vraag 14
Deelt u de mening dat het toezicht anders georganiseerd dient te worden,
aangezien mensen met een (meervoudige) handicap vaak niet zelf aan de bel
kunnen trekken? Vindt u ook dat juist deze groep mensen die volledig
afhankelijk is van anderen, extra bescherming nodig heeft om misstanden te
voorkomen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe gaat u dit regelen?
Vraag 15
Deelt u de mening dat onafhankelijke en gespecialiseerde cliëntvertrouwenspersonen, met regelmaat een bezoek zouden moeten brengen aan mensen
met een (meervoudige) handicap die in instellingen of PGB-wooninitiatieven
verblijven? Zo ja, hoe gaat u dit vormgeven? Zijn er voldoende vertrouwenspersonen om dit op te kunnen pakken?
Vraag 16
Heeft het zorgkantoor ook driejaarlijkse gesprekken gevoerd over de kwaliteit
van de zorg met de budgethouders, zoals verplicht is blijkens uw antwoorden
op de eerdere vragen? Wat waren de conclusies van die gesprekken en hoe is
er aan die conclusies vervolg gegeven?
Vraag 17
Hoe worden die kwaliteitsgesprekken vormgegeven als de cliënt de financiële
zaken niet zelf regelt? Deelt u de mening dat medewerkers van het Zorgkantoor dan zowel met de budgethouder als de cliënt zou moeten spreken?
Vraag 18
Hoe kan het, dat terwijl uit jaarverslagen van de IGJ blijkt dat de gehandicaptensector, samen met de jeugdzorg, de meeste meldingen binnenkomen over
(seksueel) grensoverschrijdend gedrag, dit niet heeft geleid tot meer toezicht,
óók bij (kleinschalige) wooninitiatieven?3
Vraag 19
Bent u op de hoogte van het rapport en de aanbevelingen van Commissie de
Winter, die onderzoek heeft gedaan naar misstanden in de jeugdzorg vanaf
1945?
Vraag 20
Deelt u de mening dat het wenselijk is om ook voor de gehandicaptenzorg
een grootschalig onderzoek in het leven te roepen naar de aard en omvang
van misstanden in de gehandicaptenzorg, in de wetenschap dat het aantal
meldingen bij de IGJ vergelijkbaar is en het om een doelgroep gaat die
afhankelijk is van anderen? Zo nee, waaruit maakt u op dat de misstanden in
de gehandicaptenzorg een minder forse omvang zouden hebben?
Vraag 21
Hoe is het toezicht op PGB-wooninitiatieven georganiseerd als deze niet
geregistreerd zijn en dus niet allemaal in het zicht zijn van de IGJ? Betekent
dit dat er alleen toezicht is op de PGB-wooninitiatieven die zijn ontstaan vanaf
1 januari 2022, zoals blijkt uit de antwoorden op de eerder gestelde vragen en
dus onder de meldplicht voor nieuwe toetreders vallen? Als dat het geval is,
hoe werd het toezicht dan voor 2022 uitgevoerd? Was dat puur op basis van
meldingen?
Vraag 22
Ziet u mogelijkheden om alle PGB-wooninitiatieven de verplichting op te
leggen om zich aan te melden, niet alleen nieuwe initiatieven? Zeker als het
wooninitiatieven betreft met kwetsbare cliënten, zoals bij zorgboerderij
Aurora Borealis het geval was? Zo nee, waarom niet?

3

Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, 18 april 2023, «Jaarbericht IGJ 2022» (https://www.igj.nl/
publicaties/jaarverslagen/2023/04/13/jaarbericht-igj-2022).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Vraag 23
Waarom is het aantal onaangekondigde Inspectiebezoeken flink gedaald,
zoals blijkt uit de cijfers van de IGJ?4
Vraag 24
Hoe verhoudt uw antwoord waarin u stelt dat de korting van vijf miljoen euro
geen effect heeft op het aantal inspecteurs, zich tot het werkplan van de IGJ
waarin de volgende passage staat: «De IGJ wordt geconfronteerd met een
korting van € 5 miljoen. Dit betref een algemene korting, waarvoor scherpe
keuzes gemaakt zullen moeten worden. Concreet betekent dit dat er voor het
toezicht minder inspecteurs zullen zijn»?5
Vraag 25
Hoeveel inspecteurs waren er in het bezoek-team van de afdeling gehandicaptenzorg werkzaam in 2021, voor de bezuiniging van € 5.000.000? Hoeveel
zijn dat er nu?6
Vraag 26
Waarom wordt er structureel vijf miljoen euro bezuinigd terwijl slechts
incidenteel en met redenen de kosten tijdens de coronaperiode lager uitvielen
voor de IGJ?
Vraag 27
Wat is de door de IGJ verwachte afname van het aantal inspecteurs door de
vijf miljoen euro korting?
Vraag 28
Waarom kiest u ervoor om de algemene korting ten koste te laten gaan van
het aantal inspecteurs, terwijl het toezicht door de IGJ op PGBwooninitiatieven door capaciteitsbeperkingen reeds uitsluitend plaatsvindt
naar aanleiding van meldingen van misstanden?7
Vraag 29
Hoe schat u in dat de extra capaciteit van zes inspecteurs voor de jaren
2023–2026 zich verhoudt tot de hoeveelheid te verwerken meldingen? Kan
overal op bezoek worden gegaan als dit wenselijk wordt geacht?
Vraag 30
Waarom wordt het aantal inspecteurs tijdelijk en niet structureel uitgebreid?
Waarom verwacht u dat het aantal inspecteurs na 2026 weer kan worden
teruggeschroefd?
Vraag 31
Gaat u deze «extra» capaciteit ook inzetten om bezoeken af te leggen bij
PGB-wooninitiatieven? Gebeurt dat alleen naar aanleiding van meldingen, of
vindt u dat het bij PGB-wooninitiatieven, die door iedereen opgericht kunnen
worden, in ieder geval wenselijk is dat de IGJ eens langsgaat? Deelt u de
mening dat dit bij Aurora Borealis, ook zonder registratie van eerder
genoemde meldingen, veel sneller had kunnen leiden tot een einde van de
mishandelingen, aangezien de mishandelingen stonden beschreven in de
dagverslagen?
Vraag 32
Waarom zijn slachtoffers en naasten zelf verantwoordelijk voor juridische
bijstand, zoals u aangeeft in de beantwoording van de vragen? Deelt u de
mening dat het voor mensen met een meervoudige beperking onmogelijk is
om zelf op zoek te gaan naar rechtsbijstand en dat datzelfde kan gelden voor
4

Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, «Cijfers over productie en bedrijfsvoering» (https://
www.igj.nl/over-ons/igj-in-cijfers/cijfers-over-productie-en-bedrijfsvoering).
5
Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, 12 januari 2023, «Werkplan 2023» (https://www.igj.nl/
publicaties/jaarplannen/2023/01/12/werkplan-2023).
6
Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, 12 januari 2023, «Werkplan 2023» (https://www.igj.nl/
publicaties/jaarplannen/2023/01/12/werkplan-2023).
7
Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, 12 januari 2023, «Werkplan 2023» (https://www.igj.nl/
publicaties/jaarplannen/2023/01/12/werkplan-2023).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

familieleden/naasten die in een zeer complexe en emotioneel zware situatie
zijn terechtgekomen?
Vraag 33
Hoeveel ouders/wettelijk vertegenwoordigers hebben een advocaat of een
andere vorm van juridische hulp gevonden?
Vraag 34
Deelt u de mening dat helpen met van financieringsmogelijkheden voor een
civielrechtelijke zaak of een slachtofferadvocaat het minste is dat voor hen
geregeld zou moeten worden? Zo ja, wat gaat u doen?
Vraag 35
Wat is er gedaan om (psychische) nazorg aan cliënten en hun naasten te
regelen?
Vraag 36
Hebben alle slachtoffers nu een passende plek met goede en liefdevolle zorg
gevonden?
Mededeling
De vragen van de leden Westerveld (GroenLinks) en Werner (CDA) over
toezicht op Persoonsgebonden Budget (PGB)-wooninitiatieven (2023Z07948)
kunnen tot mijn spijt niet binnen de gebruikelijke termijn worden beantwoord.
De reden van het uitstel is dat de afstemming ten behoeve van de beantwoording meer tijd vergt.
Ik zal u zo spoedig mogelijk de antwoorden op de Kamervragen doen
toekomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5