Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 660

Voorstel van wet van de leden Ellemeet en
Tielen houdende wijziging van de Wet kwaliteit,
klachten en geschillen zorg in verband met de
invloed van zorgverleners

Nr. 9

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 25 januari 2022
De initiatiefnemers danken de leden van de fracties van SP, CDA, D66,
VVD en GroenLinks voor hun reacties op het onderhavige wetsvoorstel.
Het belang van professionele autonomie en invloed van zorgverleners op
het zorginhoudelijke beleid wordt door alle bovengenoemde fracties
gedeeld. De vragen die zijn gesteld door de leden zullen geclusterd
worden beantwoord in de onderstaande volgorde.
Inhoudsopgave

blz.

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.

1
3
14
15
17
18
18
19
21

Inleiding
Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
Verhouding tot nationale regelgeving
Gevolgen
Toezicht en handhaving
Financiële gevolgen
Evaluatie
Advies en consultatie
Artikelsgewijs

1. Inleiding
De leden van de D66-fractie willen benadrukken dat zij groot belang
hechten aan invloed en zeggenschap van medewerkers op het beleid
binnen hun organisatie. Dat geldt met name voor zorginstellingen waarbij
inspraak van zorgverleners in het algemeen en verpleegkundig en
verzorgend personeel in het bijzonder een grote bijdrage kan leveren aan
een goede kwaliteit van zorg, maar ook kan bijdragen aan het werkplezier
en daarmee aan het kunnen aantrekken en behouden van zorgpersoneel.
Deze leden danken daarbij de initiatiefnemers voor het opstellen van dit
wetsvoorstel. Wel hebben zij hierbij nog vragen, omdat het voor deze
leden nog onvoldoende duidelijk is in hoeverre aangetoond is dat dit
wetsvoorstel zal bijdragen aan meer invloed en zeggenschap zonder dat
dit een disproportionele administratieve last met zich meebrengt.

kst-35660-9
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 660, nr. 9

1

De initiatiefnemers danken de leden van de fractie van D66 voor hun
inbreng. Zij begrijpen tevens de zorgen die de voornoemde leden hebben
met betrekking tot de administratieve lasten. Of de administratieve lasten
proportioneel zijn vergeleken met het doel van de wet, namelijk de
invloed versterken die zorgverleners op het zorginhoudelijke beleid, is aan
de Tweede Kamer. De initiatiefnemers hebben de administratieve lasten
zo goed mogelijk in kaart gebracht, zodat de verschillende fracties een
eigen afweging kunnen maken. Daarnaast hebben de initiatiefnemers
gekozen voor een wettelijke borging die zo min mogelijk administratieve
lasten met zich mee brengt. Door een open norm te kiezen die kwalitatief
wordt getoetst door de interne en externe toezichthouders worden de
administratieve lasten zo veel mogelijk beperkt.
De leden van de CDA-fractie delen met de initiatiefnemers de analyse
dat werkenden in de zorg te weinig autonomie hebben en te weinig
betrokken worden bij de ontwikkelingen in en de resultaten van de
zorginstelling. Zij zijn het dan ook met de initiatiefnemers eens over het
doel van dit wetvoorstel, namelijk meer autonomie en meer medezeggenschap. Een goed functionerende verpleging en verzorging binnen
organisaties ligt aan de basis van goede zorg. Deze leden zijn van mening
dat de indieners onvoldoende hebben geanalyseerd waarom zorgmedewerkers hieraan nu onvoldoende kunnen bijdragen en niet worden
betrokken bij het primaire zorgproces. Kunnen de indieners hierop
reflecteren?
De initiatiefnemers zijn blij dat de leden van de fractie de analyse delen
dat zorgverleners te weinig invloed kunnen uitoefenen op zorginhoudelijk
beleid en het primaire proces van zorgverlening. Op de vraag waarom
zorgverleners nu te weinig invloed kunnen uitoefenen is niet makkelijk
een eenduidig antwoord te geven. Tegelijkertijd kunnen de initiatiefnemers er wel iets over zeggen. het beroep van verpleegkundige of
verzorgende is namelijk niet altijd een echt zelfstandig beroep geweest.
Voor de professionalisering van het vak was de verpleegkundige en
verzorgende eigenlijk alleen maar het hulpje van de arts. En de beslissingen over hoe zorg werd verleend werd gemaakt door de dokter en het
bestuur. Deze historische context werkt nog steeds door in de wijze
waarop zorg nu is georganiseerd. Hoewel het vak van de verpleegkundige
is geprofessionaliseerd en deze zorgverleners al lang niet meer «het
hulpje van de arts» zijn, is de organisatiestructuur niet overal meebewogen en hebben verpleegkundigen en verzorgenden niet overal de
positie gekregen die zijn verdienen.
De leden van de CDA-fractie vragen in algemene zin aan de initiatiefnemers om eens te reageren op het feit dat de Raad van State stelt dat er
voldoende mogelijkheden zijn om zowel via wetgeving als via de
Governancecode Zorg, zorgverleners te betrekken bij het zorginhoudelijk
beleid omtrent de zorg. Met andere woorden, in hoeverre is het
wetsvoorstel noodzakelijk of is het wenselijk deze wetgevende stap te
zetten?
Er zijn altijd mogelijkheden geweest voor zorgaanbieders om zorgverleners meer invloed uit te laten oefenen op het primaire proces van
zorgverlening en het zorginhoudelijke beleid van zorgorganisaties. Het
probleem is dat dit onvoldoende gebeurt. Individuele aanbieders van zorg
staat het vrij om zorgverleners meer invloed te geven en de sector zelf
kan, onder andere met de Governancecode Zorg, regels maken om de
invloed van zorgverleners beter te borgen. Tot nu toe blijkt helaas dat,
hoewel de noodzaak van invloed van zorgverleners breed wordt
onderkend, er weinig stappen worden gezet om die invloed beter vast te
leggen. De Governancecode Zorg, die stamt uit 2017 en dus relatief nieuw

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 660, nr. 9

2

is, besteedt weinig aandacht aan invloed van zorgverleners. Er wordt wel
afgesproken dat er een medezeggenschapsorgaan moet zijn, maar de
doelen worden niet vastgelegd. Het onderliggende wetsvoorstel versterkt
op twee manieren de positie van de zorgverlener. Ten eerste wordt
vastgelegd dat zorgverleners invloed moeten kunnen uitoefenen op
zorginhoudelijk beleid. Hierdoor wordt een medezeggenschapsorgaan
minder vrijblijvend. Ten tweede gaat het in de Governancecode Zorg
alleen over medezeggenschapsorganen. Dit initiatiefwetsvoorstel vergroot
ook de professionele autonomie door zorgverleners meer invloed te
geven op het primaire proces van zorgverlening. Het feit dat de Governancecode Zorg 2017 hier zo weinig aandacht aan besteedt, terwijl deze
discussie al zeker 30 jaar speelt, is in de ogen van de indieners een extra
bewijs dat er bij dit belangrijke onderwerp extra wettelijke sturing
noodzakelijk is.
De leden van de fractie van CDA vragen ook wat volgens de initiatiefnemers de reden c.q. de oorzaken zijn dat er nu blijkbaar met verpleegkundigen en verzorgenden geen regulier teamoverleg is?
Met betrekking tot de frequentie van het teamoverleg schrijven de
initiatiefnemers in de memorie van toelichting niet dat er per definitie te
weinig teamoverleg is. Het draait om de inhoud van de teamoverleggen.
Hierbinnen dient er meer ruimte te ontstaan voor zorgverleners om vanuit
hun eigen expertise invloed uit te oefenen op de wijze waarop zij zorg
verlenen en het zorginhoudelijke beleid van de organisatie. Het draagt bij
aan de kwaliteit van de teamoverleggen, niet direct aan de kwantiteit.
Met het oog op de uitdagingen waar de zorg voor staat, zoals de
inhaalzorg die geleverd moet worden, de aankomende vergrijzing en
verplaatsing van zorg van de tweede naar de eerste lijn, is het volgens de
leden van de GroenLinks-fractie noodzakelijk dat zorgverleners invloed
kunnen uitoefen op het zorginhoudelijke beleid en het primaire proces.
Ook zonder deze uitdagingen is het echter in de ogen van genoemde
leden belangrijk dat zorgverleners mee kunnen beslissen over de wijze
waarop zij zorg moeten verlenen. Daarnaast blijkt uit alle onderzoeken
naar de arbeidsmarkt in de zorg dat het gebrek aan invloed van zorgverleners een reden is om het vak te verlaten.
2. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
De leden van de VVD-fractie lezen dat de nadruk binnen het initiatiefvoorstel ligt op het verbeteren van de invloed van verpleegkundigen en
verzorgenden. Deze leden zijn hier zeer blij mee. Het wetsvoorstel betreft
echter iedereen die volgens de Wkkgz een zorgverlener is. Waaruit blijkt
dat de invloed van andere zorgverleners, anders dan medisch specialisten, verpleegkundigen en verzorgenden, niet achterloopt en van invloed
kan zijn op de directe verbetering van de zorg, zo vragen deze leden.
De initiatiefnemers danken de VVD voor hun inbreng. Zoals in de
memorie van toelichting uiteengezet, blijkt uit verschillende onderzoeken
dat met name de invloed van verpleegkundigen en verzorgenden
achterloopt ten opzichte van andere medische beroepsgroepen. Dat
betekent uiteraard niet dat daar waar de invloed van andere medische
beroepsgroepen achterloopt dit de aandacht niet verdient. Alle zorgverleners hebben een waardevol professioneel oordeel en zouden vanuit hun
eigen expertise invloed op het zorginhoudelijke beleid en het primaire
proces van zorgverlening moeten kunnen uitoefenen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 660, nr. 9

3

De leden van de VVD-fractie concluderen, verwijzend naar de evaluatie
van de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (Wmcz), dat met
een wetswijziging een cultuursomslag te bewerkstelligen is. Zijn de
initiatiefnemers het met genoemde leden eens dat de Wmcz een
cultuuromslag mede afdwong vanwege de vaste bestuursstructuur? Hoe
denken de initiatiefnemers dat de in het wetsvoorstel genoemde
cultuuromslag bewerkstelligd zal worden, wetende dat de open norm veel
ruimte laat voor «eigen invulling»? Waarbij eigen invulling dan bekeken
dient te worden vanuit zowel werkgever als zorgverlener.
De initiatiefnemers delen de mening van de leden van de VVD fractie dat
een cultuuromslag sneller kan worden bereikt als er vaste structuur wordt
verplicht en er minder ruimte gelaten wordt voor eigen invulling van
werkgevers/zorgverleners. Er zijn echter verschillende redenen waarom de
initiatiefnemers niet hebben gekozen om een vaste structuur te
verplichten. In de zorg bestaan heel veel verschillende soorten organisaties, zoals ziekenhuizen, verpleeghuizen, kleinschalige woonzorgcombinaties en thuiszorgorganisaties. Vanwege de grote verscheidenheid aan
organisaties is er niet een passend model om invloed in alle organisaties
goed te borgen. De initiatiefnemers vertrouwen erop dat de zorgverleners
en de werkgevers, als de verplichting van het onderliggende wetsvoorstel
in gaat, met hun kennis en expertise de beste vorm kunnen vinden om de
invloed van zorgverleners op het primaire proces en het zorginhoudelijke
beleid te formaliseren. Hiermee hebben de initiatiefnemers een balans
beoogd tussen de zwaarte van de wetgeving en de wens vanuit de sector
om zichzelf te reguleren. Als blijkt, bij de evaluatie van het onderhavige
wetsvoorstel, dat de cultuuromslag onvoldoende wordt versneld, kan
worden overwogen de wet verder aan te scherpen
De leden van de VVD-fractie lezen voorts dat autonomie van de verpleegkundige uitvoerig wordt beschreven. De verpleegkundige weet inderdaad
vaak prima welke manier het beste werkt. Genoemde leden vragen of
hierbij niet het gevaar bestaat dat ook de eigen regie van de cliënt uit het
oog verloren wordt. Hoe blijft geborgd dat zorg altijd een samenspel is
van autonomie van de professional en de eigen regie van de individuele
cliënt?
Binnen de Wkkgz zijn artikelen 2 t/m 12 gewijd aan het begrip «goede
zorg». Het onderliggende wetsvoorstel wijzigt artikel 3 om zorgverleners
meer invloed te geven op het zorginhoudelijke beleid en het primaire
proces. Er wordt niks gewijzigd aan artikel 2 van de Wkkgz1, waarin is
vastgelegd wat onder goede zorg wordt verstaan in relatie tot de
zorgvrager. Goede zorg moet dus altijd nog veilig, doeltreffend, doelmatig
en cliëntgericht zijn en worden afgestemd op de reële behoefte van de
cliënt.
De leden van de VVD-fractie lezen dat in de Governancecode Zorg 2017 en
in het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg al goede bepalingen staan
waarmee beoogd wordt de invloed van zorgverleners te versterken. Zo
zijn verpleegkundigen op diverse plaatsen, conform de bestaande kaders,
lid van de raad van bestuur of is de beroepsgroep vertegenwoordigd in de
Verpleegkundig Advies Raden (VAR). Hoe is de controle op deze kaders?
Hoe zou juist dit wetsvoorstel nog van meerwaarde kunnen zijn op de al
bestaande kaders? Welke ruimte kan juist door middel van dit
wetsvoorstel gecreëerd worden, zo vragen genoemde leden.

1

Artikel 2 van de Wkkgz.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 660, nr. 9

4

De IGJ houdt toezicht op de kwaliteit van zorg aan de hand van de door de
leden van de VVD fractie genoemde kaders. De problemen met deze
kaders zijn dat ze enerzijds niet specifiek genoeg zijn of niet breed genoeg.
In het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg wordt stil gestaan bij de rol van
de medezeggenschapsorganen en hoe zij de kwaliteit van zorg kunnen
verbeteren. Dit is natuurlijk ontzettend goed, maar het gaat niet ver
genoeg. Want het draait niet enkel om invloed op het zorginhoudelijk
beleid, ook op het primaire proces van zorgverlening. Daarnaast beogen
de initiatiefnemers voor zorgverleners zorgbreed de invloed te verbeteren
en niet alleen voor een sector binnen de zorg. De Governancecode Zorg
2017 heeft een bepaling over medezeggenschap, maar deze is niet
concreet genoeg om zorgaanbieders te sanctioneren als zorgverleners
niet voldoende invloed uit kunnen oefenen op het primaire proces of het
zorginhoudelijke beleid. Samenvattend betekent dit initiatiefwetsvoorstel
dat de toezichthouders in de zorg toezicht kunnen houden op een concrete
norm binnen de hele zorgsector.
De leden van de D66-fractie vragen de initiatiefnemers te reflecteren op
hun keuze om de nadruk te leggen op het verbeteren van de invloed van
verpleegkundigen en verzorgenden – wat deze leden van harte kunnen
ondersteunen – maar dat zij in de precieze wetswijziging geen specifieke
aanpassingen voorstellen voor de positie van verpleegkundig en
verzorgend personeel. Kunnen de initiatiefnemers uitleggen wat de
gevolgen zijn voor de relatieve invloed van verpleegkundigen en
verzorgenden, daar waar hun belangen tegenstrijdig zijn aan andere
beroepen binnen de zorg? Geldt dan altijd dat hun positie versterkt wordt?
Is deze stelling niet afhankelijk van de aanname dat de invloed van
verpleegkundig en verzorgend personeel altijd en overal achterloopt op
die van ander zorgpersoneel? Kunnen de initiatiefnemers deze aanname
nader onderbouwen?
De initiatiefnemers zien in de praktijk dat de invloed van verpleegkundig
en verzorgend personeel achter loopt op andere groepen zorgverleners,
met name op medisch specialisten, in de zorg. Derhalve zal het onderliggende wetsvoorstel op deze groepen de grootste impact hebben. Maar
dat betekent niet dat andere beroepsgroepen, zoals physician assistants,
fysiotherapeuten en medisch specialisten geen invloed op het zorginhoudelijke proces en het zorginhoudelijk beleid zouden moeten kunnen
uitoefenen. Vanuit hun expertise en kennis weten zij ook wat goed is voor
de patiënt. De belangenverstrengeling die initiatiefnemers waarnemen is
dan ook niet zo zeer tussen verschillende zorgverleners die voor dezelfde
patiënt zorgen, maar tussen zorgverleners en de leidinggevenden of raden
van bestuur.
Daarnaast wensen de initiatiefnemers te benadrukken dat zij niet betogen
dat de invloed van verpleegkundigen en verzorgenden per definitie overal
en altijd achterlopen ten opzichte van andere zorgverleners. Maar daar
waar zorgverleners niet in staat worden gesteld om invloed uit te kunnen
oefenen beogen de initiatiefnemers een bijdrage te leveren aan het
versterken van deze positie. En hoewel dit vaak voor verpleegkundigen
zen verzorgenden zal gelden, draait het niet enkel om deze groepen. Alle
zorgverleners hebben namelijk een waardevol professioneel oordeel. En
alle die professionals zouden vanuit hun eigen expertise invloed op het
zorginhoudelijke beleid en het primaire proces van zorgverlening moeten
kunnen uitoefenen.
De leden van de D66-fractie lezen dat de initiatiefnemers stellen dat met
het kiezen voor deze open norm wordt geborgd dat zorgprofessionals
door alle lagen van de organisatie invloed hebben. Kunnen de initiatiefnemers nader uitleggen welke waarborgen dit wetsvoorstel hiervoor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 660, nr. 9

5

bevat zodat deze invloed ook daadwerkelijk door alle lagen wordt
uitgeoefend en dat deze open norm overal ook op deze wijze wordt
uitgelegd en toegepast?
Doordat het wetsvoorstel focust op het primaire proces en het zorginhoudelijke beleid zit er een waarborg in het onderliggende wetsvoorstel
gebouwd om de invloed door alle lagen van de organisatie te borgen. Het
primaire proces is de wijze waarop een zorgverlener zorg verleent.
Daarmee wordt gestuurd op meer mogelijkheden voor zorgverleners om
zelf te bepalen hoe de zorg wordt verleend. Het zorginhoudelijk beleid
wordt hogerop in de andere lagen van de organisatie gemaakt. Doordat
zorgverleners ook invloed moeten kunnen uitoefenen op het zorginhoudelijk beleid dienen ze ook op die lagen invloed te kunnen uitoefenen.
De leden van de D66-fractie begrijpen dat de invloed van zorgverleners op
het beleid van groot belang is en dat deze invloed niet continu bij iedere
beslissing meegewogen hoeft te worden, maar wel op regelmatige basis.
Wat verstaan de initiatiefnemers onder het begrip «regelmatige basis»?
Zal deze beoogde mate van invloed naar verwachting worden bereikt als
het wetsvoorstel hier geen nadere invulling aan geeft? Of zorgt dit ervoor
dat de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) moeite zal hebben met
het handhaven van deze wetswijziging, omdat een zorgaanbieder het
begrip «regelmatig» zeer breed kan uitleggen? Kunnen de initiatiefnemers
tevens uitleggen waarom zij de beoogde invloed op regelmatige basis niet
hebben opgenomen in de tekst van het wetsvoorstel?
Op welke termijn er overleg gehouden dient te worden zal ook verschillen
per team, per aanbieder en per sector. Zorgverleners dienen aan te geven
wat zij in hun organisatie «op regelmatige basis» vinden. Er zijn zorgaanbieders waarbij zorgverleners met relatief veel professionele autonomie
kunnen werken, waarbij extra wettelijk opgelegde werkoverleggen eerder
schaden dan bijdragen. De termijnen waarop er overleg dient plaats te
vinden kan dus het best worden bepaald door zorgverleners zelf. Het is
aan de interne en externe toezichthouders om te toetsen of dat in de ogen
van de zorgverleners voldoende gebeurt. De IGJ en de raad van toezicht
zullen in die zin dus geen moeite hebben met de toetsing, omdat dit
relatief makkelijk kan worden uitgevraagd in gesprekken met zorgverleners.
De leden van de D66-fractie ondersteunen de wens van de initiatiefnemers
dat zorgverleners vanaf het begin worden betrokken bij het beleid binnen
hun organisaties. Kunnen de initiatiefnemers uitleggen of het huidige
wetsvoorstel voldoende handvatten biedt om deze wens tot uitvoering te
brengen? Waarom is er bijvoorbeeld niet voor gekozen om dit punt op te
nemen in het wetsvoorstel als dit een belangrijke factor is voor goede
zorg? Hebben toezichthouders op deze manier voldoende handvatten om
hierop te handhaven dat zij niet – zoals de initiatiefnemers terecht aan de
orde stellen – slechts pas in de laatste fase betrokken worden bij het
maken van beleid?
De initiatiefnemers verwachten dat de toezichthouders, zowel de interne
als de externe, genoeg handvatten hebben om te handhaven. omdat in de
memorie van toelichting duidelijk staat omschreven dat zorgverleners
vooraf betrokken dienen te worden. Hiermee worden er ook direct
handvatten aan de toezichthouders aangereikt om hierop te handhaven.
De leden van de D66-fractie vragen de initiatiefnemers welke concrete
gevolgen deze wetswijziging zal hebben voor kleine zorgaanbieders.
Vanwege de kleine omvang van de instelling is het aannemelijk dat de
invloed van zorgverleners vaak heel natuurlijk verloopt en op informele
basis plaatsvindt, omdat de lijnen binnen de organisatie kort zijn. Zien de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 660, nr. 9

6

initiatiefnemers het risico dat deze zorginstellingen zich genoodzaakt
zullen voelen om deze bestaande zeggenschap sterk te formaliseren,
waarmee de administratieve lasten stijgen zonder dat dit zorgt voor een
concrete verbetering? Hebben de toezichthouders voldoende handvatten
om maatwerk te bieden voor de handhaving van deze wetsbepaling bij
kleine zorgaanbieders? Hebben de initiatiefnemers hierover contact gehad
met de toezichthouders en zo ja, wat was hun reactie op dit punt? Hoe
kunnen kleine zorgaanbieders er zeker van zijn dat zij voldoen aan de wet
als er – conform datgene wat de initiatiefnemers beogen – informeel
sprake is van invloed op het zorginhoudelijk beleid?
De initiatiefnemers zien ook het risico dat kleine zorgaanbieders zich
genoodzaakt voelen om de zeggenschap sterk te formaliseren. Om die
reden zijn de hele kleine zorgaanbieders, zoals huisartsenpraktijken,
waarbij de praktijkhouder ook een zorgverlener is al uitgesloten van het
onderliggende initiatiefwetsvoorstel. Tegelijkertijd schetsen de leden van
de fractie van D66 het dilemma waarmee de wetgever te maken heeft als
het om deze thema’s gaat binnen de zorg. Er kan worden gekozen voor
een sterke formalisering van datgene de wetgever wil bereiken met zware
administratieve lasten tot gevolg. Of er kan worden gekozen voor een
open norm zoals in het onderhavige wetsvoorstel. Er bestaat dan een
risico dat de zorgaanbieders zelf nog de stap nemen om bestaande
vormen van zeggenschap te formaliseren, zodat dit, in de ogen van de
zorgaanbieders, beter te controleren is. Maar dit is expliciet niet wat wordt
beoogd met dit initiatiefwetsvoorstel.
De leden van de D66-fractie delen voorts de constatering van de initiatiefnemers dat zeggenschap soms niet van de grond komt omdat vertegenwoordigende gremia niet representatief zijn voor de achterban. Deze
leden vragen daarbij hoe dit wetsvoorstel ervoor zorgt dat de vertegenwoordigers van verpleegkundigen en verzorgenden wel afdoende
vertegenwoordigd zijn bij de beleidsbeslissingen. Bestaat er niet het risico
dat de zeer open norm, zonder een specifieke vermelding van verpleegkundig en verzorgend personeel, maakt dat zorgaanbieders kunnen
voldoen aan de eisen van de wet zonder dat de vertegenwoordigende
gremia representatief zijn voor verpleegkundig en verzorgend personeel?
Hebben de initiatiefnemers hierover contact gehad met de toezichthouders en zo ja, wat was hun reactie op dit punt? Waren er geen
alternatieve wetteksten mogelijk waarbij dit risico wel ondervangen zou
kunnen worden en waarom is daar door de initiatiefnemers niet voor
gekozen? Kunnen zij tevens onderbouwen waarom dit probleem volgens
hen slechts gedeeltelijk relevant is voor het onderhavige wetsvoorstel?
Bij het maken van een wet, zeker in de zorg, dient er altijd een afweging
gemaakt te worden tussen de regelruimte die er open wordt gelaten en de
beoogde gevolgen van de wet. Hoe preciezer de wet wordt geformuleerd
hoe minder ruimte er is voor instellingen om, in de geest van de wet,
binnen de eigen specifieke situatie de invloed vorm te geven. Een andere
methode die gekozen had kunnen worden, is een wet gespiegeld aan de
Wmcz, maar dan voor verpleegkundig en verzorgende adviesraden. Op
deze wijze verplicht je alle instellingen een VAR, waardoor je borgt dat er
adviesraden zijn. Tegelijkertijd heb je daarmee helemaal geen oog meer
voor waar verpleegkundigen en verzorgenden zelf behoefte aan hebben,
hoe zij zelf die invloed vorm willen geven en heb je een wet die alleen
maar van toepassing is op organisaties die groot genoeg zijn voor een
VAR. Volgens de initiatiefnemers werkt het beter om als wetgever wel
kaders te stellen, normen waaraan moet worden voldaan in de zorg, maar
het vervolgens aan het veld te laten hoe zij dat, met al hun expertise en
kennis, het best kunnen invullen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 660, nr. 9

7

De initiatiefnemers hebben ervoor gekozen om niet specifiek verpleegkundigen en verzorgenden te noemen in de wettekst, omdat in principe voor
alle zorgverleners geldt dat zij invloed moeten kunnen uitoefenen op de
wijze van zorgverlening en het zorginhoudelijke beleid. Als alleen
verpleegkundigen en verzorgenden genoemd zouden worden, zou dat
betekenen dat andere zorgverleners blijkbaar niet vanuit hun professionele expertise invloed zouden moeten kunnen uitoefenen.
Het risico dat door de leden van de fractie van D66 wordt geschetst,
namelijk dat vertegenwoordigende gremia niet representatief zijn voor
verpleegkundigen en verzorgenden, maar dat er dan wel aan de eisen van
de wet wordt voldaan, zien de initiatiefnemers niet in die mate. Op het
moment dat de gremia niet representatief zijn, dan betekent dat ook dat
zorgverleners niet effectief invloed kunnen uitoefenen. Dat risico zou er
sterker zijn als er gekozen was voor het verplichten van een VAR waar dan
wel verpleegkundigen en verzorgenden in zouden zitten, omdat er dan
niet kwalitatief gekeken zou hoeven worden naar de invloed, alleen of de
gremia aanwezig zijn. Daarnaast beoogt deze wet niet alleen invloed van
zorgverleners op het zorginhoudelijke beleid te bewerkstelligen, maar ook
meer professionele autonomie.
De leden van de CDA-fractie zijn met de initiatiefnemers van mening dat
de inspraak van de zorgverlener op het zorginhoudelijk beleid en de
uitvoering daarvan heel belangrijk zijn. De initiatiefnemers onderbouwen
onderhavig wetsvoorstel met het feit dat onder andere de adviezen van de
commissie Werner en de Governancecode Zorg 2017 te weinig hebben
opgeleverd. De Raad van State concludeert min of meer het tegenoverstelde. In de praktijk, zo stellen zij, is de norm dat zorgverleners invloed
dienen te hebben op het beleid van zorginstellingen duidelijk geregeld.
Maar in de praktijk gebeurt dit nog onvoldoende. Kunnen de initiatiefnemers aangeven wat de meerwaarde van dit wetsvoorstel precies is,
juist om de uitvoering ervan het in de praktijk te laten slagen? Waarom
denken de initiatiefnemers dat wat klaarblijkelijk een cultuurprobleem is,
opgelost wordt door een structuuraanpassing?
De RvS concludeert dat de norm dat zorgverleners invloed zouden
moeten kunnen uitoefenen op het beleid en de wijze van zorgverlening in
de praktijk breed wordt onderschreven door het zorgveld. Deze norm
wordt eigenlijk al sinds de jaren ’90 uitgedragen door zorgverleners.
De Governancecode zorg 2017 is helaas een goed voorbeeld van waarom
er nog weinig actie is ondernomen. Artikel 3.1.1 uit de Governancecode
Zorg beschrijft medezeggenschap erg summier en dat artikel luidt als
volgt: «De zorgorganisatie voert een actief en transparant beleid voor de
omgang met medezeggenschapsorganen. De doelen van de medezeggenschap en de dialoog staan in dit beleid centraal en het beleid komt tot
stand na overleg met de betreffende belanghebbenden.». Er mist een
aantal belangrijke elementen in deze beschrijving. Ten eerste is er geen
verplichting tot het hebben van een medezeggenschaporgaan voor alle
zorgverleners. Ten tweede is dit alleen gericht op medezeggenschapsorganen en daarmee beïnvloeding van het zorginhoudelijke beleid en niet zo
zeer van invloed op het primaire proces van zorgverlening. En ten slotte is
niet beschreven op welke zaken zorgverleners invloed zouden moeten
kunnen uitoefenen. Met het onderliggende wetsvoorstel worden die drie
parameters aangescherpt.
Voorts lezen de leden van de CDA-fractie dat de initiatiefnemers
aannemen dat zorgverleners intrinsiek gemotiveerd zijn om de best
mogelijke zorg te leveren. Door de initiatiefnemers wordt aangenomen
dat de kwaliteit van zorg zal toenemen doordat de zorgverlener in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 660, nr. 9

8

positie gebracht wordt om vanuit de eigen professionele expertise mee te
praten over de zorgverlening van de organisatie. Genoemde leden hebben
groot respect voor al het werk dat zorgprofessionals doen en zij zijn van
mening dat invloed van zorgmedewerkers zeker bijdraagt aan de kwaliteit
van zorg. Deze leden vragen echter wat dan de opvatting is van de
initiatiefnemers betreffende de invloed en (mede)zeggenschap van
inwoners van instellingen, zeker in de langdurige zorg. Ook zij kunnen
relevante adviezen aandragen die bijdragen aan de kwaliteit van zorg. Hoe
verhouden deze twee groepen of belangen zich tot elkaar? Zijn de
initiatiefnemers het met de leden van de CDA-fractie eens dat met name
in de instellingen voor langdurige zorg, de belangen anders kunnen liggen
dan elders vanwege de langdurige zorg- en werkrelaties?
Met onderliggende wetsvoorstel wensen de initiatiefnemers op geen
enkele wijze af te doen aan de zeggenschap die cliënten in langdurige
zorginstellingen hebben. In de ideale situatie beslissen cliënt en zorgverlener samen welke zorg het beste past bij de individuele doelen van de
cliënt. Overigens is dit ook in artikel 2 binnen de Wkkgz geregeld, waarin
wordt gesteld dat zorg in iedere geval veilig, doeltreffend, doelmatig en
cliëntgericht is, tijdig wordt verleend, en is afgestemd op de reële
behoefte van de cliënt. Dit artikel blijft onverminderd van kracht.
Voorts lezen de leden van de CDA-fractie dat de initiatiefnemers stellen
dat op plekken waar zorgverleners een hogere tevredenheid over de
aansturing en de leidinggevenden rapporteren, er ook meetbaar betere
uitkomsten voor de patiënten zijn. Genoemde leden kunnen zich dit goed
voorstellen, en daarmee draagt een en ander bij aan de kwaliteitsverhoging van de zorg. Deze leden vragen of de initiatiefnemers echter het
verschil zien tussen patiënt en cliënt. Zij vragen dit meer in het bijzonder
indien gekeken wordt naar de zorgrelatie tussen medewerker en cliënt in
de langdurige zorg, waar in sommige gevallen tientallen jaren een
zorgrelatie kan bestaan.
De initiatiefnemers begrijpen het verschil tussen cliënt en patiënt en dat er
een bijzondere relatie is tussen cliënt en zorgverlener als er een
langdurige zorgrelatie is. Tegelijkertijd verwachten de initiatiefnemers dat
het onderhavige wetsvoorstel juist een positieve invloed zal hebben op
die relatie. Juist als zorgverlener en cliënt al jaren ervaring hebben met
elkaar zullen ze samen beter in staat zijn om tot de best passende zorg te
komen. Alleen dan moet de zorgverlener daar, net als de cliënt, wel voor
in positie worden gebracht.
De wetswijziging zal gaan gelden voor iedereen die volgens de Wkkgz een
zorgverlener is, ook al ligt de nadruk bij dit initiatiefwetsvoorstel op het
verbeteren van de invloed van verpleegkundigen en verzorgenden op
zorginhoudelijk beleid en het primaire proces.
Op dit punt hebben de leden van de CDA-fractie toch enkele aanvullende
vragen.
In het wetsvoorstel is gekozen voor de term «zorginhoudelijk beleid» en in
de memorie van toelichting worden twee begrippen gebruikt, namelijk de
termen «zorginhoudelijk beleid» en «primair proces». Kunnen de
initiatiefnemers deze begrippen verduidelijken en het verschil tussen
beide aangeven?
Met beide begrippen beogen de initiatiefnemers op verschillende niveaus
de invloed van zorgverleners te borgen. Met primaire proces wordt
invloed bedoeld aan de uitvoerende kant van de organisatie. Zorgverleners leveren zorg en moeten invloed kunnen uitoefenen op de wijze
waarop ze dat doen. Dat gaat dan niet over het zorginhoudelijk beleid,
maar over de uitvoering daarvan. Daarnaast beogen de initiatiefnemers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 660, nr. 9

9

zorgverleners ook op het niveau van de Raad van Bestuur de mogelijkheid
te geven om beleid bij te sturen, via bijvoorbeeld advies organen. Op deze
wijze wordt de stem van de zorgverlener in de hele lijn van de organisatie
gehoord.
Tevens richt het voorstel zich op iedereen die zorg verleent, maar meer in
het bijzonder op verpleegkundigen en verzorgden, omdat «die nog zo
achterlopen».
Voor artsen is meer inspraak en/of medezeggenschap geregeld. De
fractieleden van het CDA vragen waarom de initiatiefnemers er dan niet
voor kiezen om de groepen verpleegkundigen en verzorgenden in het
wetsvoorstel expliciet te noemen? Zijn de initiatiefnemers het ermee eens
dat activiteitenbegeleiders een ander belang hebben dan verpleegkundigen? Deze leden vragen hoe elk belang dan vervolgens moet worden
gewogen.
De initiatiefnemers onderkennen dat verschillende zorgverleners
verschillende belangen hebben, maar ze delen allemaal dat zij goede zorg
willen verlenen. Om tot een goede belangenafweging te komen is het
noodzakelijk dat alle belangen worden gehoord. Daar draagt het onderliggende wetsvoorstel aan bij.
De initiatiefnemers hebben ervoor gekozen om niet expliciet verpleegkundigen en verzorgenden te noemen in de wettekst, omdat zij er van zijn
overtuigd dat alle zorgverleners vanuit hun eigen professionele expertise
invloed moeten kunnen uitoefenen op het primaire proces en het
zorginhoudelijke beleid.
Aanpassing van de Wkkgz
De leden van de CDA-fractie lezen dat de indieners kiezen voor een open
norm, namelijk dat zorgverleners invloed moeten hebben op het primaire
proces van zorgverlening en het zorginhoudelijk beleid van de organisatie.
Hierdoor wordt invloed van de zorgprofessional geborgd door alle lagen
van de organisatie heen. Dat betekent zowel op het niveau van de raad
van bestuur, als op het niveau van besluiten die op de werkvloer worden
genomen. Genoemde leden begrijpen dat, maar vragen of de indieners
niet vrezen dat er allerlei ingewikkelde en complexe overlegstructuren
worden opgetuigd. Vervolgens vragen deze leden wat er nog meer kan of
moet gebeuren om de raad van bestuur zorgverleners wel te laten
betrekken bij de zorginhoud of bij het primaire proces. Waarom doen deze
raden van bestuur dat nu niet?
Juist vanwege de vrees voor ingewikkelde overlegstructuren hebben de
initiatiefnemers gekozen voor een open norm. Op deze wijze staat het
zorgorganisaties vrij om een overlegstructuur te organiseren die het best
past bij de zorgaanbieder.
Het zal per zorgaanbieder verschillen wat er moet gebeuren om zorgverleners bij beleid te betrekken. Daarom is het nodig dat zorgaanbieders,
indien onderliggende wetsvoorstel wordt aangenomen, een plan maken
om die invloed effectief vorm te geven. Daar hoort niet alleen de positie
van de zorgverlener bij, maar ook scholing. Hoe je effectief invloed uit kan
oefenen, hoe je goed vertelt wat er anders moet aan de zorgverlening en
hoe je de mening van de achterban goed vertegenwoordigt is momenteel
niet of nauwelijks deel van de opleiding. Deze vaardigheden zullen
zorgverleners ook moeten kunnen ontwikkelen.
Op de vraag waarom besturen dat nu niet doen verwijzen de initiatiefnemers naar de antwoorden onder het kopje Inleiding.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 660, nr. 9

10

Beoogde effecten van het wetsvoorstel
De leden van de CDA-fractie lezen dat de indieners met het onderhavige
wetsvoorstel een cultuuromslag willen beogen. Kunnen zij aangeven
waarom dat, als dat met de Wkkgz en de Goverancecode niet gelukt is,
met dit voorstel wel zal lukken?
Binnen de Wkkgz is momenteel nog geen bepaling opgenomen waarmee
zorgverleners in positie worden gebracht om invloed uit te oefenen en
daardoor kan de beoogde cultuuromslag ook niet plaatsvinden. Binnen de
Governancecode zorg zijn wel drie artikelen opgenomen die over
medezeggenschap gaan. Daar is alleen niet in opgenomen dat zeggenschap over kwaliteit van zorg dient te gaan. Hierdoor ligt een cultuuromslag waarbij bestuurders zorgverleners meer en beter betrekken bij het
zorginhoudelijke beleid niet in lijn der verwachting. Door nu wel expliciet
vast te leggen dat zorgverleners bij zorginhoudelijke beleid en primaire
proces betrokken dienen te worden, beogen de initiatiefnemers die
cultuuromslag wel te bewerkstelligen.
Invulling van de open norm
De leden van de CDA-fractie zijn het met de indieners eens dat er vanuit
de prakrijk veel goede ideeën leven om het werk gemakkelijker en
kwalitatief beter te maken. Vinden de initiatiefnemers dat invloed van
verpleegkundigen en verzorgenden een onderdeel kan zijn van het
normale wekelijkse werkoverleg of moeten deze leden het zo lezen dat
organisaties een apart overleg moeten instellen? Of moeten deze leden
het zo lezen dat de wijze waarop het overleg vorm krijgt, afhangt van de
omvang en complexiteit van de organisatie?
De initiatiefnemers wensen zo veel mogelijk aan te sluiten bij goede
voorbeelden uit de praktijk en bij de manier waarop de zorgaanbieder nu
is georganiseerd. Als er al wekelijks overleggen zijn, dan is dat bij uitstek
een goed gremium om ook over de kwaliteit van zorg te spreken.
Bij de invulling van de open norm geven de initiatiefnemers als voorbeeld
dat zorgprofessionals zelf kunnen bepalen in welke volgorde een ronde
wordt gedaan. Volgens de leden van de CDA-fractie heeft dat niet te
maken met invloed op beleid maar met autonomie en verminderen van
administratieve lasten. Kunnen de initiatienemers daar op reflecteren?
Dit is inderdaad een voorbeeld van professionele autonomie en dat valt
binnen het proces wat de initiatiefnemers het primaire proces van
zorgverlening noemen. Dit raakt namelijk ook wel degelijk de kwaliteit van
zorg, doordat zorgverleners op deze wijze meer tijd over houden voor de
patiëntenzorg. Juist bij dit soort kleine beslissingen
Wetgeving als instrument
De leden van de CDA-fractie constateren dat medezeggenschap ook via de
Wet op de ondernemingsraden (WOR) geregeld is, maar de initiatiefnemers geven drie argumenten waarom dit wetsvoorstel toch nodig is. Zij
attenderen erop dat de WOR geldt voor organisaties die groter zijn dan
50 werknemers en dat het in het onderhavige wetsvoorstel specifiek gaat
om zorginhoudelijke punten. Genoemde leden menen dat het toch ook zo
is dat volgens art. 35b van de WOR voor organisaties met minder dan
50 personen een personeelsvertegenwoordiging (PVT) kan worden
opgericht? Waarom is er niet voor gekozen dit punt onder te brengen bij
de WOR en het via de Wkkgz te regelen? Kunnen de initiatiefnemers
toelichten waarom een dergelijke wetswijziging niet nodig is voor andere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 660, nr. 9

11

sectoren zoals de kappersbranche of een fabriek waarin medische
apparaten worden gemaakt?
Hiervoor hebben de initiatiefnemers twee zwaarwegende argumenten.
Ten eerste draait het in de basis allemaal over kwaliteit van zorg. De
initiatiefnemers zijn er van overtuigd dat zorg kwalitatief beter wordt als je
zorgverleners invloed uit laat oefenen op de wijze waarop zorg wordt
verleend en het zorginhoudelijke beleid van de organisatie. Zorgverleners
volgen een jarenlange opleiding tot zorgprofessional en leren hun hele
leven door. Het is enorm zonde dat die expertise niet standaard wordt
gebruikt door zorgorganisaties om goede zorg te leveren. Ten tweede is
de WOR minder geschikt voor de doelen van het onderliggende
wetsvoorstel. Dan zou de WOR ingrijpend moeten worden gewijzigd
waarbij een PVT verplicht wordt voor zorgorganisaties onder de 50
medewerkers. En dan is daarmee alleen nog maar invloed op het
zorginhoudelijke beleid geborgd en nog niet op het primaire proces.
Daarmee is de WOR minder geschikt om kwaliteit van zorg te verbeteren
en invloed van zorgverleners door alle lagen van de organisatie te borgen.
De leden van de SP-fractie vinden het erg belangrijk dat zorgverleners
meer zeggenschap krijgen over alle belangrijke zaken die raken aan goed
bestuur. Zij zijn het met de indieners eens dat dit op dit moment onvoldoende geregeld is voor zorgverleners in verschillende zorgorganisaties.
Genoemde leden vragen de indieners op welke zaken zorgverleners
invloed krijgen. Is dat enkel op de kwaliteit van zorg en de zorgverlening,
of is dat ook op andere zaken die raken aan goed bestuur, zoals het recht
om in te grijpen bij plannen zoals fusies, nieuwbouw, vastgoed, aanschaf
van ict of de jaarlijkse begroting? Voorts vragen deze leden wat de
indieners onder «meer inspraak» verstaan. Is het juist niet van belang dat
zorgverleners zeggenschap krijgen in plaats van vrijblijvende inspraak?
Deze leden ontvangen graag een toelichting hierover van de indieners.
Zorgverleners dienen invloed uit te kunnen oefenen op alle zaken die
raken aan de kwaliteit van zorg. Daar kunnen ook fusies, nieuwbouw,
vastgoed en ICT en de begroting bijhoren. Al die zaken kunnen namelijk
mede bepalen op welke wijze er zorg kan worden verleend door de
aanbieder.
Het is de bedoeling dat de zorgverleners invloed kunnen uitoefenen en
daarmee is het dus geen vrijblijvende inspraak. Zeggenschap of medezeggenschap zijn vormen waarop organisaties deze invloed vorm kunnen
geven. Er zijn vele mogelijkheden waarop invloed van zorgverleners kan
worden vormgegeven en het is afhankelijk van de organisatie welke vorm
wordt gekozen, als de zorgverleners maar invloed uit kunnen oefenen.
De leden van de SP-fractie begrijpen dat de indieners een open norm
voorstaan die niet voorschrijft welke invloed zorgverleners krijgen, maar
wel dát ze invloed kunnen krijgen. Deze leden vragen de indieners of een
open norm niet te vrijblijvend is. Kunnen de indieners een aantal
voorbeelden geven van wat zij verstaan onder deze open norm? Bestaat
de mogelijkheid dat er grote verschillen zullen ontstaan in zeggenschap
van zorgverleners tussen verschillende werkgevers? Vinden de indieners
dit een wenselijke ontwikkeling?
De initiatiefnemers delen niet de zienswijze van de fractie van de SP dat
een open norm te vrijblijvend is. Dat niet staat beschreven hoe de invloed
precies vorm gegeven dient te worden, betekent niet dat er daarom niet
aan de open norm voldaan hoeft te worden. Zorgaanbieders krijgen wel
degelijk een extra taak en daar dienen zij aan te voldoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 660, nr. 9

12

Er bestaat een mogelijkheid dat de invloed die zorgverleners uit kunnen
oefenen op het beleid en primaire proces per sector en per aanbieder
verschilt. Tegelijkertijd is het nu nog te vroeg om te beoordelen of dat
daadwerkelijk onwenselijk is. Verschillende zorgverleners hebben
verschillende wensen. Binnen de ene werkgever is het mogelijk dat
zorgverleners meer invloed uit willen kunnen oefenen dan binnen de
andere. Hier ligt ook een belangrijke taak voor de Raad van Toezicht. Zij
moeten controleren of de zorgverleners niet te weinig inspraak krijgen. Bij
de evaluatie van de onderliggende wet is het wel belangrijk dat hier
expliciet aandacht aan wordt besteed, zodat er ingegrepen kan worden als
zorgaanbieders hun zorgverleners onvoldoende de mogelijkheid geven
om invloed uit te kunnen oefenen.
Voorts lezen de leden van de SP-fractie dat leidinggevenden, waar immers
de beslissingsmacht is belegd, het recht behouden om de beslissing te
nemen, maar hierbij de mogelijkheid moeten bieden aan zorgverleners
om hun professionele opinie te geven over de zorgverlening. Genoemde
leden vragen in hoeverre het voorliggende voorstel afwijkt van de invloed
van de huidige verpleegkundige adviesraden. Kunnen de indieners dit
toelichten?
Het onderliggende wetsvoorstel wijkt op een belangrijk aspect af van de
huidige praktijk waarbij er bij grote zorgaanbieders een VAR is ingesteld.
Het onderhavige wetsvoorstel beoogt namelijk niet alleen op het hoogste
niveau van de organisatie invloed op beleid te bewerkstelligen, maar
invloed op de wijze van zorgverlening in de hele organisatie, ook wel de
lijn genoemd, te bewerkstelligen. Hierbij is de VAR een methode om het
bestuur te adviseren, maar daarmee ontstaat er niet per se meer ruimte
voor de zorgverlener op de werkvloer om het werk naar eigen professionele oordeel in te vullen.
Tegelijkertijd wensen de initiatiefnemers te benaderukken dat er al
verschillende VAR’s zijn die goed functioneren en waaraan nu geen extra
eisen worden gesteld. Deze wet is dan ook niet bedoeld voor de zorgaanbieders die voorop lopen en nu al de invloed van zorgverleners goed
hebben georganiseerd. Maar er zijn ook VAR’s die nog te weinig adviseren
over vakinhoudelijke thema’s. Deze wet beoogt ook alle andere
zorgbieders die nog geen (goed werkende) VAR (of soortgelijk orgaan)
hebben om deze, of andere vormen waarmee de RvB goed kan worden
geïnformeerd, te gaan organiseren.
Tevens geven de indieners aan dat zorgverleners niet continu bij elke
beslissing betrokken hoeven te worden, maar wel op regelmatige basis.
De leden van de SP fractie vragen met wie zorgverleners eigenlijk
overleggen? Is dit enkel met leidinggevenden of ook met de raad van
bestuur en de raad van toezicht? Worden bestuurders hierbij actief
betrokken, of moeten zij alleen maar kijken of er overleggen plaatsvinden
tussen zorgverleners en leidinggegeven?
Op welke basis en op wie welke zorgverleners met welke bestuurders of
managers overleggen is sterk afhankelijk van de organisatie. Voor hele
grote organisaties zijn er praktische bezwaren om overleg te hebben
tussen bestuurders en alle verpleegkundigen. In die gevallen kan dat
natuurlijk het best via vertegenwoordigende gremia. Tegelijkertijd moeten
wel alle zorgverleners de mogelijkheid hebben om invloed uit te kunnen
oefenen door de hele lijn. Dat betekent dat er overleggen plaats moeten
zullen vinden tussen de uitvoerende zorgverleners en de leidinggevenden
over de wijze waarop er zorg wordt verleend, maar ook tussen de VAR en
de achterban. De invloed die zorgverleners uit moeten kunnen oefenen op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 660, nr. 9

13

het zorginhoudelijke beleid en het primaire proces moet in alle lagen van
de organisatie worden geborgd.
De leden van de fractie van GroenLinks hebben vragen over het doel van
het wetsvoorstel. Genoemde leden lezen dat er met het wetsvoorstel ook
een cultuuromslag wordt beoogd. Hoe zien de initiatiefnemers dit voor
zich?
Uiteindelijk zullen leidinggevenden en bestuurders beter moeten willen
luisteren naar de zorgverleners met de inhoudelijke kennis. Hoewel het
nut en de noodzaak van inspraak van zorgverleners ondertussen breed
wordt onderkend, blijft de invloed die verpleegkundigen en verzorgenden
uit kunnen oefenen toch achter. Middels onderliggend wetsvoorstel wordt
er via twee wegen aan de beoogde cultuuromslag bijgedragen. Ten eerste
helpt het dat de overheid normerend optreedt. Indien het onderhavige
wetsvoorstel wordt aangenomen, zal daarmee ook een duidelijk signaal
worden afgegeven aan het veld: luister goed naar je zorgverleners. Ten
tweede worden de zorgaanbieders bij wie invloed van verpleegkundigen
en verzorgenden nog onvoldoende van de grond komt bewogen om dit
vorm te geven binnen de organisatie. Daardoor zullen ook die zorgaanbieders de positieve gevolgen hiervan, zoals betere kwaliteit van zorg en
meer werkplezier, gaan merken. Waardoor ook zij het belang hiervan
zullen inzien en wordt bijgedragen aan de beoogde cultuuromslag.
3. Verhouding tot nationale wetgeving
De leden van de D66-fractie onderstrepen het grote belang van
zeggenschap van zorgverleners bij het zorginhoudelijk beleid van hun
instelling. Deze leden vragen de indieners wel te onderbouwen waarom
deze wetswijziging dermate urgent is dat deze niet meegenomen kan
worden in het wetsvoorstel Wet integere bedrijfsvoering zorgaanbieders
(Wibz). Heeft het niet de voorkeur van de indieners dat zorgaanbieders
slechts één keer worden geconfronteerd met nieuwe regelgeving op het
gebied van hun bedrijfsvoering en niet twee keer vlak achter elkaar?
Hebben beide wetsvoorstellen niet tot doel een cultuuromslag in de
bedrijfsvoering van zorginstellingen te realiseren? Zouden de initiatiefnemers kunnen aangeven hoe zij voorkomen dat het doel wordt bereikt
om niet te conflicteren met de Wibz?
De initiatiefnemers delen de wens van de fractie van D66 om zorgaanbieders zo min mogelijk met nieuwe regelgeving te confronteren.
Tegelijkertijd zijn de initiatiefnemers van mening dat er niet langer
gewacht kan worden met het verbeteren van invloed van zorgverleners.
Hiervoor zijn drie belangrijke redenen. Ten eerste blijkt tijdens deze corona
crisis keer op keer dat verpleegkundigen en verzorgenden te weinig
invloed kunnen uitoefenen op de wijze van op- en afschalen van de zorg.
Zoals het er nu naar uit ziet blijft corona voorlopig onder ons en zullen er
pieken blijven komen in ziekenhuisbezetting, patiënten in de wijk met
COVID en ouderen in het verpleeghuis met COVID. Om de kwaliteit van
zorg zo hoog mogelijk te houden, maar ook überhaupt genoeg zorgverleners te behouden, is het absoluut noodzakelijk om zorgverleners beter
bij deze processen te betrekken.
Daarnaast is er langzaam maar zeker een beweging van juiste zorg op de
juiste plek gaande. Deze beweging speelt nu en binnen deze beweging is
bij uitstek de visie van zorgverleners belangrijk. Want zij weten uiteindelijk
het best van welke zorg het verantwoord is of de kwaliteit zelfs toeneemt
als deze op een andere plek wordt geleverd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 660, nr. 9

14

Tot slot is het maar zeer de vraag of de Wibz eenzelfde cultuuromslag
beoogt als deze wet. De doelen die de Minister vooralsnog bij de Wibz
heeft geformuleerd zijn anders2. Wat de precieze doelen van de Wibz
zullen zijn en in hoeverre die overeenkomen met het onderliggende
wetsvoorstel kan pas worden beoordeeld als er een wetsvoorstel ligt.
Deze ligt er momenteel nog niet en het is ook nog de vraag wanneer dit
wetsvoorstel aanhangig wordt gemaakt.
De leden van de CDA-fractie constateren dat de regering het
wetsvoorstel Wibz heeft aangekondigd. De regering is voornemens om
met de Wibz de wettelijke eisen aan de bedrijfsvoering van zorgaanbieders aan te scherpen. Weten de indieners wat de stand van zaken is bij
de Wibz en of de internetconsultatie al gestart is? Weten de indieners wat
er in dit concept-voorstel staat over de invloed van zorgmedewerkers op
het primaire proces of op de zorginhoud?
De indieners hebben geen zicht op de voortgang van het wetgevend
proces van de Wibz. Voor zover bekend is de internetconsultatie niet
gestart en is ook niet duidelijk wat er staat over de invloed van zorgmedewerkers op het primaire proces en zorginhoudelijk beleid. Zie ook het
antwoord op de vorige vraag.
4. Gevolgen
De leden van de D66-fractie hebben vragen bij de stelling van de
initiatiefnemers dat dit wetsvoorstel geen extra administratieve lasten tot
gevolg heeft. Deze leden ondersteunen de stelling dat meer invloed van
zorgverleners op het zorginhoudelijk beleid kan zorgen voor een verlaging
van administratieve lasten omdat dit erg belangrijk is voor veel zorgverleners. Kunnen de initiatiefnemers daarnaast uitleggen op welke wijze de
IGJ effectief kan handhaven op de zeer open norm die dit wetsvoorstel
neerlegt, zonder dat daar administratieve lasten bij komen kijken voor de
zorginstelling of de zorgverleners? Bij een controle zullen zij toch moeten
kunnen aantonen dat zorgverleners invloed hebben op het zorginhoudelijk
beleid? Kunnen de initiatiefnemers in hun antwoord vooral ook het
perspectief van kleine zorgaanbieders betrekken, waarbij nu niet altijd is
vastgelegd op welke wijze zorgverleners zijn betrokken bij het zorginhoudelijk beleid? Kunnen zij tevens ingaan op de vraag naar het risico dat
zorginstellingen erg overdadig zullen worden in het registreren,
vastleggen en rapporteren van de invloed van zorgverleners op het beleid,
omdat de norm in de wet zo open is geformuleerd? Deze leden wijzen
daarbij op het plan dat de zorginstelling in samenspraak met de zorgverleners kan maken, en waarin uiteengezet dient te worden hoe zij de
invloed van zorgverleners willen borgen, zoals de initiatiefnemers zelf
voorstellen in de toelichting. Los van het punt dat een dergelijk plan
wenselijk en effectief kan zijn, vragen deze leden wel of hierbij geen
sprake is van aantoonbare extra administratieve lasten. Hebben de
initiatiefnemers dit wetsvoorstel laten toetsen op een toename of afname
van administratieve lasten door het Adviescollege Toetsing Regeldruk
(ATR)? Zo nee, zijn zij bereid dit alsnog te doen?
De initiatiefnemers zijn niet van mening dat het toetsen van de mate van
invloed die zorgverleners hebben op het primaire proces en het zorginhoudelijke beleid beter kan als er meer administratie wordt bijgehouden.
Op deze manier kan eigenlijk alleen maar kwantitatief worden getoetst of,
en zo ja hoe vaak, er mogelijkheden zijn geweest om invloed uit te
oefenen. Dat zegt daarmee nog niks over de mate waarin invloed
uitgeoefend kan worden. Om dit daadwerkelijk te onderzoeken zal er altijd
2

Kamerstukken 34 767 en 34 768, nr. 57.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 660, nr. 9

15

een mate van kwalitatief onderzoek nodig zijn. En daarvoor zullen de
toezichthouders, en buiten de externe toezichthouder de IGJ heeft ook de
interne toezichthouder hier een belangrijk tol, gesprekken moeten voeren
met zorgverleners over de processen binnen de organisatie.
De initiatiefnemers delen de observatie van de leden van de fractie van
D66 dat het maken van een plan om invloed binnen de organisatie vorm
te geven een aantoonbare toename is van regeldruk. Om die reden is dat
ook opgenomen in de paragraaf over regeldruk. Tegelijkertijd is dat geen
administratie. Administratie is namelijk het bijhouden van verantwoording
van handelingen of financiën. Daarmee is het in de basis een activiteit die
je herhaalt. Het eenmalig opstellen van een plan met de zorgverleners is
daarmee wel daadwerkelijk incidentele extra regeldruk, maar dat betekent
niet per definitie extra administratie.
De initiatiefnemers hebben het van belang gevonden om bij het schrijven
van deze initiatiefwet inzicht te hebben in de gevolgen voor de regeldruk.
Daarom hebben de initiatiefnemers een informeel advies gevraagd aan
het Adviescollege Toetsing Regeldruk. De aangedragen punten zijn
meegenomen bij het schrijven van de wettekst en de memorie van
toelichting. Daarnaast hebben de initiatiefnemers zo zorgvuldig mogelijk
de regeldruk in kaart gebracht.
De leden van de CDA-fractie lezen dat de indieners van mening zijn dat
de belangrijkste doelstelling van dit wetsvoorstel het verbeteren van de
kwaliteit van zorg is. Zij zien dat alle drie de betrokken partijen, namelijk
ten eerste cliënten en/of patiënten, ten tweede verpleegkundigen en/of
verzorgenden en ten derde de raden van bestuur, een andere visie hebben
op het begrip kwaliteit van zorg en op het primaire proces, en dit op een
andere manier beoordelen. Hoe wegen de indieners dit verschil? Hoe
vinden zij dat hier mee moet worden omgegaan?
Alle drie de stemmen moeten worden gehoord. De stem van de patiënt/
cliënt is wettelijk vastgelegd in artikel 2 van de Wkkgz en met het
onderliggende wetsvoorstel wordt ook de stem van de zorgverlener
wettelijk geborgd. Daardoor worden alle drie de belanghebbenden in
positie gebracht om gelijkwaardig met elkaar in gesprek te gaan over de
zorg.
Regeldruk: extra handelingen
De leden van de CDA-fractie lezen dat de indieners verwachten dat door
het vergroten van de invloed van zorgverleners op het beleid en de
praktijk, tijd wordt bespaard. Er moeten immers minder beslissingen
genomen worden die in de zorgpraktijk niet goed blijken te werken en die
dan weer teruggedraaid of gecorrigeerd moeten worden. Kunnen de
indieners daarvan voorbeelden noemen? Is daarover onderzoek geweest?
Genoemde leden zouden dit wenselijk vinden, maar vragen de indieners
eens te reflecteren op het standpunt dat dit wetsvoorstel meer regeldruk
zal opleveren voor organisaties en dus ook voor verpleegkundigen en
verzorgden. Is het immers niet zo dat de IGJ zeker bij grotere instellingen
zal verwachten dat er schriftelijk bewijs van overleg aanwezig is?
Een voorbeeld van een beslissing die in de praktijk niet goed werkt en om
die reden moest worden teruggedraaid die de initiatiefnemers tegenkwamen in hun gesprekken met zorgverleners was een investering in
weegstoelen in een instelling voor ouderenzorg. In de betreffende
instelling moesten de ouderen regelmatig worden gewogen en hiervoor
waren speciale stoelen gekocht. Dit was alleen niet overlegd met de
zorgverleners. De stoelen hadden geen toereikende leuningen, waardoor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 660, nr. 9

16

ouderen er soms vanaf vielen. Hierdoor kostte het meer moeite voor de
zorgverleners om de cliënt te meten en als ze niet goed opletten vielen de
ouderen soms ook daadwerkelijk. De stoelen werden uiteindelijk
vervangen. Dit leidde tot extra uitgaven voor de organisatie en tijdelijk tot
extra werk voor de zorgverleners.
Daarnaast is er wetenschappelijk brede consensus over het effect van
verpleegkundig leiderschap op gezondheidsuitkomsten. Hierover is
afgelopen mei nog uitgebreide review verschenen in het Journal of
Clinical Nursing3. Hierbinnen worden ook een aantal onderzoeken
besproken waaruit blijkt dat interne regels binnen zorgaanbieders
zorgverleners beperken om de, in hun ogen. beste zorg te leveren.
De leden van de SP-fractie lezen dat de indieners aangeven dat de
belangrijkste reden voor zorgverleners om de zorgsector te verlaten
binnen de invloedsfeer van de werkgever ligt. De indieners geven tevens
aan dat uit het uitstroom-onderzoek van RegioPlus blijkt dat deze redenen
nog belangrijker zijn dan werkdruk, salaris of doorgroeimogelijkheden.
Genoemde leden wijzen op het recente rapport van de SER, «Aan de slag
voor de zorg, een actieagenda voor de zorgarbeidsmarkt», 4 waarin wordt
geadviseerd dat de regering meer geld moet vrijmaken om de salarissen
in de zorg te verhogen, omdat het tekort aan personeel steeds groter
wordt. Zijn de indieners het met de leden van de SP-fractie eens dat ook
het structureel verhogen van de salarissen zeer belangrijk is om zorgverleners in de zorg te behouden en aan te trekken?
De initiatiefnemers werken in deze initiatiefwet een belangrijk element van
de zorgarbeidsmarkt, uit, dat ook onderdeel is van de het SER-rapport. Op
dat punt hebben zij besloten de handen ineen te slaan. Dit initiatiefwetsvoorstel gaat niet over het verhogen van de salarissen in de zorg.
5. Toezicht en handhaving
De leden van de VVD-fractie zijn blij dat ook voorzien wordt in toezicht
op dit voorstel. Genoemde leden vragen wel of de IGJ en de Nederlandse
Zorgautoriteit (NZa) voldoende handvatten hebben met dit wetsvoorstel
om handhavend en doorpakkend te kunnen handelen als de ontwikkelingen achterblijven. Waar gaan ze precies op toetsen?
De leden van de VVD-fractie vragen voorts hoe de initiatiefnemers het
risico zien dat zorgorganisaties, verzorgenden of verpleegkundigen zelf
aan de slag gaan met de invulling van de open norm, wat mogelijk
onvoorziene kosten met zich meebrengt?
Het toezicht is primair bij de raad van toezicht en IGJ belegd. De IGJ heeft
twee vormen van toezicht. Ten eerste voeren zij met grote zorgaanbieders
jaarlijks kwaliteitsgesprekken. In het toezicht op deze zorgaanbieders zal
het thema van dit initiatiefwetsvoorstel onderdeel worden van de
gesprekken die de IGJ nu ook al voert met de zorgverleners van de
betreffende aanbieder. Daar heeft het dus geen extra mensen of middelen
voor nodig. Het overige toezicht van de IGJ op kwaliteit gaat risico
gestuurd. De IGJ gaat in principe alleen langs bij aanbieders als de
kwaliteit ondermaats is of als er grote risico’s zijn op lage kwaliteit.

3

De Kok, Weggelaar Jansen, Schoonhoven & Lalleman (2021) A scoping review of rebel nurse
leadership: Descriptions, competences and stimulating/hindering factors. Journal of Clinical
Nursing.
4
Kamerstuk 29 282, nr. 437 (https://www.rtlnieuws.nl/economie/artikel/5230410/ser-advies-zorgmeer-geld-verpleegkundigen-verzorgers-werkdruk).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 660, nr. 9

17

Met betrekking tot de specificering van kosten verwijzen de indieners naar
de financiële paragraaf in de memorie van toelichting.
De leden van de D66-fractie lezen dat toezicht en handhaving in dit
wetsvoorstel geen extra administratieve lasten voor de IGJ en de NZa met
zich meebrengen en dat deze ook geen extra kader of extra belasting
vormen. Hebben de initiatiefnemers hierover overleg gevoerd met de IGJ
en de NZa en zijn deze partijen dezelfde mening toegedaan? Is het
aannemelijk dat de beoogde cultuuromslag daadwerkelijk gemaakt wordt
als hier geen extra toezicht op zal worden gehouden? Zullen zij in ieder
geval niet meer stukken moeten bestuderen en meer diepgaande
controles moeten uitvoeren om te controleren of aan de voorschriften uit
dit wetsvoorstel wordt voldaan? Of is het aannemelijk dat controle op de
naleving van dit wetsvoorstel ten koste zal gaan van toezicht op andere
voorschriften, als er netto geen extra ruimte ontstaat voor IGJ en NZa?
In het toezicht op de open norm behorende bij het onderliggende
wetsvoorstel wensen die initiatiefnemers aan te sluiten bij bestaande
wijze van toezicht. Dat betekent dat de interne toezichthouder een
belangrijke taak heeft om te controleren of de open norm wel wordt
nageleefd. De IGJ is daarnaast primair belast met het toezicht. Zij doen dit
in eerste instantie risico gestuurd op basis van signalen dat de kwaliteit
van zorg in op orde is. Als zij vinden dat ergens de kwaliteit niet
voldoende is, dan kunnen zij ook kijken naar de wijze waarop zorgverleners invloed uit kunnen uitoefenen op het primaire proces en zorginhoudelijke beleid. Met grote zorginstellingen voert de IGJ jaarlijks een
kwaliteitsgesprek. In deze gesprekken kan de IGJ ook vragen naar de wijze
waarop die invloed is georganiseerd. Daarmee zal de controle hierop juist
iets bijdragen en niet ten koste gaan van toezicht op andere voorschriften.
De leden van de CDA-fractie vragen of de initiatiefnemers kunnen
aangeven hoe de NZa en de IGJ tegenover dit wetsvoorstel staan. Hebben
zij dit voorstel langs de lat van de uitvoering gelegd? Zo ja, wat is de
uitkomst hiervan?
De initiatiefnemers hebben met beide toezichthouders gesprekken
gevoerd over het onderhavige wetsvoorstel. Het toezicht is primair bij de
IGJ belegd. De IGJ heeft twee vormen van toezicht. Ten eerste voeren zij
met grote zorgaanbieders jaarlijks kwaliteitsgesprekken. In het toezicht op
deze zorgaanbieders zal het deel worden van de gesprekken die de IGJ nu
ook al voert met de zorgverleners van de betreffende aanbieder. Daar
heeft het dus geen extra mensen of middelen voor nodig. Het overige
toezicht van de IGJ op kwaliteit gaat risicogestuurd. De IGJ gaat in
principe alleen langs bij aanbieders als de kwaliteit ondermaats is of als er
grote risico’s zijn op lage kwaliteit. In het onderzoek dat de IGJ dan doet
naar de reden voor de lage kwaliteit zal ook de invloed van zorgverleners
op het primaire proces en het zorginhoudelijke beleid meegenomen
moeten worden als mogelijke oorzaken en oplossingen voor de lage
kwaliteit.
De leden van de SP-fractie vragen welke vorm van handhaving van
toepassing is indien leidinggevenden en/of bestuurders geen ruimte
bieden aan het versterken van de inspraak van zorgverleners. Kunnen de
indieners verduidelijken of hier dan sancties voor gelden?
Hiervoor geldt in principe hetzelfde arsenaal aan sancties dat de toezichthouders nu gebruiken. Dat begint bij een gesprek tussen zorgaanbieder en
toezichthouder, maar kan ook de opdracht zijn om een verbeterplan te
schrijven en in uiterste gevallen kan het leiden tot een aanwijzing of een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 660, nr. 9

18

bevel. In principe zoeken de toezichthouders altijd naar de meest
effectieve interventie en zij zijn ook bevoegd om die te plegen.
6. Financiële gevolgen
De leden van de VVD-fractie lezen dat de initiatiefnemers ervan uitgaan
dat de kosten die gemaakt worden vanwege dit wetsvoorstel, kosten zijn
die uiteindelijk toch wel gemaakt zouden worden. Genoemde leden
vragen of de initiatiefnemers inzicht hebben in de beoogde kosten.
De leden van de VVD-fractie lezen voorts in de internetconsultatie dat er
zorgen zijn rondom de bekostiging binnen de Wet langdurige zorg (Wlz).
De initiatiefnemers geven aan dat dit kosten zijn die toch gemaakt zouden
worden. Kunnen zij hier nog wat meer uitleg over geven, zodat de zorgen
over extra kosten weggenomen kunnen worden?
Uit de internetconsultatie blijkt dat vooral partijen die zorg verlenen vanuit
de Wlz zorgen hebben over de tarieven. Binnen de Wlz stelt de NZa
kostendekkende tarieven vast. Hierbij wordt het belangrijk dat de NZa ook
de kosten die voortvloeien uit dit wetsvoorstel opneemt in de tarieven.
Buiten de Wlz geldt dit ook in andere sectoren waar de NZa maximum
tarieven vaststelt, zoals de wijkverpleging en de kraamzorg.
De leden van de D66-fractie vragen of de initiatiefnemers hebben
overlegd met de NZa over de verwachte invloed van dit wetsvoorstel op
de kostendekkende tarieven die de NZa vaststelt. Deze leden wijzen erop –
los van de wenselijkheid van meer invloed van zorgverleners op het
zorginhoudelijk beleid – dat deze kostendekkende tarieven tot hogere
zorguitgaven leiden en daarmee eventueel grote financiële gevolgen
kunnen hebben op de uitgavenkaders binnen de zorg. Achten de
initiatiefnemers het niet raadzaam om deze gevolgen eerst in beeld te
brengen en duidelijkheid te scheppen over eventuele compensatie voor
zorginstellingen, gemeenten, zorgkantoren en/of zorgverzekeraars
alvorens dit wetsvoorstel in werking te laten treden?
In de memorie van toelichting staat beschreven hoeveel het kost om een
VAR op te richten. Hierbij moet gedacht worden aan een budget van
tussen de vijf en tienduizend euro en daarnaast dient de tijd die verpleegkundigen bezig zijn met het uitoefenen van invloed vergoed te worden als
werktijd. Deze kosten staan vrij precies beschreven. Er kan overigens ook
gekozen worden voor een andere vorm dan de VAR.
Tevens vragen genoemde (CDA) leden of de onder de Wlz vallende
instellingen bekend zijn met het fenomeen van de VAR, of dat dit juist niet
het geval is. Of is dit in die instellingen een nieuw begrip dat nader moet
worden ingevuld?
Ook binnen de Wlz zijn instellingen bekend met het fenomeen van de VAR.
In het kwaliteitskader verpleeghuiszorg wordt ook beknopt aandacht
besteed aan de VAR en PAR.
7. Evaluatie
De leden van de VVD-fractie vragen de initiatiefnemers of zij een
toelichting kunnen geven op de specifieke doelen die bereikt dienen te
worden met dit wetsvoorstel. Hoe komen deze doelen terug in de
evaluatie? Omvat de evaluatie ook een nulmeting?
Het hoofddoel dat de indieners met dit wetsvoorstel beogen is een
verbetering van de kwaliteit van zorg door invloed van zorgverleners op
zorginhoudelijk beleid en het primaire proces van zorgverlening. Invloed

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 660, nr. 9

19

is geen meetbaar begrip, maar er kunnen wel een aantal concrete
indicatoren aangewezen worden, zoals de aanwezigheid van een VAR of
een verpleegkundig platform. In de evaluatie kan op deze indicatoren
getoetst worden. De evaluatie bevat geen nulmeting.
8. Advies en consultatie
De leden van de VVD-fractie constateren dat er een uitgebreide
consultatieronde gedaan is waarbij diverse positieve zaken benoemd zijn,
maar waarbij ook zorgen geuit zijn. Deze leden complimenteren de
indieners met dit uitgebreide onderzoek. Vele geplaatste kanttekeningen
zijn door de initiatiefnemers goed verduidelijkt. Deze leden danken de
indieners daarvoor.
Voor de leden van de VVD-fractie blijft nog wel de vraag over hoe de VAR,
de ondernemingsraad (OR) en de eis tot vertegenwoordiging in de raad
van bestuur door middel van het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg zich
zullen verhouden tot het nieuwe wetsvoorstel. Hoe gaan zij samenwerken? Geeft dit niet meer overleg en administratieve druk in plaats van
de beoogde verlaging?
Juist vanwege de vrees voor ingewikkelde overlegstructuren hebben de
initiatiefnemers gekozen voor een open norm. Op deze wijze staat het
zorgorganisaties vrij om een overlegstructuur te organiseren die het best
past bij de zorgaanbieder.
De leden van de VVD-fractie constateren voorts dat door dit wetsvoorstel
zorgverleners meer invloed kunnen uitoefenen op het beleid, maar ook op
de directe uitvoering van de zorg. Hierover zijn genoemde leden zeer
verheugd. De vraag leeft nog wel hoe nog beter juist de groep die zo
belangrijk is en de zorg als beste begrijpt, uitgedaagd kan worden zich ook
werkelijk beschikbaar te stellen om mee te denken. Hoe kan dit
wetsvoorstel hierbij extra behulpzaam zijn?
Invloed uitoefenen op het zorginhoudelijk beleid vraagt om een cultuuromslag in de gehele zorgorganisatie, maar het vraagt ook wat van
zorgverleners zelf. Door zelf actief aan de bel te trekken indien de invloed
van deze groep binnen een zorgorganisatie nog niet (goed) ingebed is. Dit
wetsvoorstel biedt de zorgprofessionals een extra steun in de rug om dit
aan te kaarten binnen hun zorgorganisatie.
Daarnaast krijgen werkgevers ook de verplichting om invloed te regelen.
Hierbij hoort ook dat moet worden georganiseerd dat zorgverleners
voldoende zijn geëquipeerd.
De leden van de D66-fractie vragen of de initiatiefnemers nader kunnen
duiden wat zij verstaan onder het onderstrepen van de noodzaak van het
wetsvoorstel door een grote groep zorgverleners, VAR’s, NU’91 en V&VN.
Betekent dit dat zij het doel van het wetsvoorstel onderschrijven, namelijk
dat zorgverleners meer invloed of zeggenschap op het zorginhoudelijk
beleid krijgen of betekent dit ook dat zij het wetsvoorstel als zodanig
onverkort ondersteunen? Kunnen de initiatiefnemers aangeven wat zij
met deze input hebben gedaan? Waarom stellen de initiatiefnemers dat dit
wetsvoorstel geen extra administratieve lasten tot gevolg heeft, terwijl
bovengenoemde partijen wel vaak aangeven bezorgd te zijn over de
administratieve lasten als gevolg van de invoering van dit wetsvoorstel?
In grote lijnen wordt zowel het doel als het wetsvoorstel zelf onderschreven. In de reacties komt ook terug dat de wijze waarop de initiatiefnemers het hebben vormgegeven wordt gewaardeerd. Juist omdat er een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 660, nr. 9

20

grote verscheidenheid aan instellingen bestaat past een uniforme
wettelijke bepaling niet binnen de Nederlandse zorgsector.
De partijen die de leden van de D66 fractie noemen, namelijk V&VN en
NU’91 spreken in de consultatie als zodanig niet over extra administratieve lasten of hun zorgen om de toename daarover. Er zijn wel partijen
die zich daar zorgen over maken, maar dat zijn geen verpleegkundigen,
verzorgenden of vertegenwoordigers daarvan. Dit is allemaal terug te
lezen in de openbare reacties op de internetconsultatie5. In de memorie
van toelichting wordt ook uitgebreid toegelicht waarom het onderliggende wetsvoorstel maar heel beperkt tot extra regeldruk zal leiden.
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat er mogelijk een
overlap zit tussen de taken van de OR en van vertegenwoordigende
gremia. Zij vragen hoe de taken van een VAR zich verhouden tot de taken
van de OR. Kan dat goed worden afgebakend en zo ja, hoe dan?
De taken van de OR en de VAR verschillen op een wezenlijk onderdeel. De
OR houdt zich in de basis bezig met zaken die de arbeidsvoorwaarden
aangaan. De VAR houdt zich bezig met zaken die de kwaliteit van zorg
aangaan. In principe is die afbakening duidelijk, maar tegelijkertijd zal er
af en toe overlap kunnen ontstaan. Zo kunnen de initiatiefnemers zich
voorstellen dat er vanuit de OR als vanuit de VAR advies wordt gegeven
over werk en rusttijden. Hier is het mogelijk dat er bepaalde overlap is.
Tegelijkertijd is deze overlap er dan wel vanuit verschillende invalshoeken,
waardoor uiteindelijk de bestuurders alleen maar beter geïnformeerd
zullen zijn. Vandaar dat de initiatiefnemers de mogelijke overlap niet als
een probleem zien, maar eerder als een versterking van de organisatie.
De leden van de GroenLinks-fractie lezen in de memorie van toelichting en
de reactie van de initiatiefnemers op het advies van de Raad van State dat
het voorliggende wetsvoorstel breed is uitgezet ter consultatie. Hebben er
ook zorgverleners uit het veld gereageerd en hoe duiden de initiatiefnemers de reacties van individuele zorgverleners op het wetsvoorstel?
Daarbij vragen genoemde leden tevens hoe de initiatiefnemers zorgverleners in het proces van het maken van dit initiatiefwetsvoorstel hebben
betrokken. Is dat alleen bij de internetconsultatie gebeurd of ook eerder?
De initiatiefnemers spraken al ver voor de indiening van het wetsvoorstel
met de vertegenwoordigers van verpleegkundigen en verzorgenden, met
verpleegkundig adviesraden, verpleegkundig wetenschappers en
individuele zorgverleners over hoe zorgverleners meer invloed kunnen
krijgen op het primaire proces en het zorginhoudelijke beleid. Tevens zijn
er verschillende werkbezoeken afgelegd om informatie op te doen. Door
het hele proces heen zijn de vertegenwoordigers van de verpleegkundigen en verzorgenden aangehaakt gebleven en zijn er ook, op advies van
verpleegkundigen en verzorgenden rigoureuze wijzigingen geweest in het
onderliggende wetsvoorstel. En in de laatste fase is ook, via de internetconsultatie, nog een laatste keer breed aan zorgverleners zelf gevraagd
hoe zij erin staan.
9. Artikelsgewijs
Artikel I, onderdeel A
De leden van de D66-fractie vragen waarom ervoor is gekozen de
genormeerde invloed van zorgverleners te beperken tot beleid dat direct
van belang is voor hun bijdrage aan het verlenen van goede zorg. Wordt
5

https://www.internetconsultatie.nl/invloedzorgverleners/reacties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 660, nr. 9

21

hiermee niet het risico gelopen dat een groot deel van het beleid dat van
belang is voor het werkplezier van een verpleegkundige of verzorgende,
wordt aangemerkt als iets wat van indirect belang is en daarmee niet valt
onder dit wetsvoorstel? Kunnen de initiatiefnemers met voorbeelden
aangeven welke zaken zij wel en niet van direct belang vinden voor het
verlenen van goede zorg? Komt dat ook overeen met de verwachte
interpretatie van zorgaanbieders en zorgverleners? Zou het niet helpen als
de wetgever hier duidelijkheid over schept zodat verwarring hierover
voorkomen wordt en zorgverleners in ieder geval invloed hebben op die
vormen van beleid die de wetgever beoogt?
Het doel van het onderliggende wetsvoorstel is het verbeteren van de
kwaliteit van zorg door zorgverleners meer invloed te geven op de wijze
van zorgverlening. Het ligt in lijn der verwachting dat het werkplezier
toeneemt van zorgverleners, zodra zij meer invloed uit kunnen oefenen op
de wijze van zorgverlening en is dus ook wel degelijk een gevolg van het
onderhavige wetsvoorstel, maar daarmee is het niet te verwarren met een
van de doelen. Het doel blijft nog steeds verbeteren van de kwaliteit van
zorg.
Bij het afbakenen van wat wel en niet onder de omvang van het onderliggende wetsvoorstel valt, verwachten de indieners dan ook geen
problemen. In principe gaat het om alle beslissingen die de wijze c.q.
kwaliteit van zorgverlening raken. In de paragraaf «invulling van de open
norm» van de memorie van toelichting wordt uitgebreid stilgestaan bij
voorbeelden waarbij invloed van zorgverleners wenselijk is en op welke
wijze deze invloed vormgegeven zou kunnen worden.
Ellemeet
Tielen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 660, nr. 9

22