22
Nucleaire veiligheid

De Kamer,

Aan de orde is het VAO Nucleaire veiligheid (AO d.d. 09/05).

constaterende dat de verouderde Belgische kerncentrale in
Tihange frequent moet worden stilgelegd vanwege veiligheidsproblemen;

De voorzitter:
Ik heet welkom de minister van Infrastructuur en Milieu.
Als eerste spreker geef ik het woord aan de heer Wassenberg namens de Partij voor de Dieren.

De heer Wassenberg (PvdD):
Voorzitter. Ik heb twee moties. Zonder inleidende woorden
steek ik meteen van wal.

Motie

gehoord de beraadslaging,

overwegende dat er in de regio grote ongerustheid bestaat
over de veiligheid en dat verschillende burgemeesters en
gemeenteraden in Limburg hun ernstige zorgen hebben
uitgesproken over de nabijheid van een vaak defecte en
stilgelegde kerncentrale op slechts 40 kilometer van de
grens;
overwegende dat verschillende gemeenten in Nederland
en Duitsland juridische stappen nemen of overwegen om
de Belgische regering te dwingen de kerncentrale in Tihange
te sluiten;

De Kamer,

verzoekt de Nederlandse regering om de Nederlandse juridische procedures te steunen die erop gericht zijn om de
kerncentrale in Tihange om veiligheidsredenen te sluiten,

gehoord de beraadslaging,

en gaat over tot de orde van de dag.

constaterende dat de Belgische kerncentrale in Tihange
frequent moet worden stilgelegd vanwege veiligheidsproblemen;

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Wassenberg,
Beckerman, Van Tongeren en Dik-Faber. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

overwegende dat bij de bouw van de kerncentrale in
Tihange voorzien was in een fasegewijze sluiting van de
verschillende onderdelen, waarbij sluiting zou plaatsvinden
in de periode van 2005 tot 2015;
overwegende dat de oudste onderdelen van de kerncentrale
al ruim elf jaar geleden hadden moeten worden gesloten;
constaterende dat de directeur van het Federaal Agentschap
voor Nucleaire Controle (FANC) in brieven d.d. 1 juli 2016
en 1 september 2016 zware kritiek uit op het veiligheidsbeleid in de kerncentrale van Tihange en dat de directeur deze
kritiek in november 2016 heeft bevestigd voor diverse
Waalse en Vlaamse media;
overwegende dat bij een kernramp in Tihange Nederland,
Duitsland en Luxemburg zwaar worden getroffen;
overwegende dat Duitsland en Luxemburg de Belgische
regering verzocht hebben om de kernreactoren in Tihange
om veiligheidsredenen te sluiten;
verzoekt de Nederlandse regering om zich aan te sluiten
bij Duitsland en Luxemburg en de Belgische regering dringend te verzoeken de kerncentrale in Tihange te sluiten,

Zij krijgt nr. 190 (25422).

De heer Remco Dijkstra (VVD):
Voorzitter. We hebben een goed algemeen overleg gehad
over nucleaire veiligheid en stralingsbescherming, een
onderwerp dat regelmatig terugkeert. Eind januari hebben
we behoorlijke stappen gezet en door de minister laten
zetten om die veiligheid beter te maken. Ik ben blij met de
toezegging van de minister dat zij gaat kijken naar het
nucleaire landschap in Nederland, niet alleen als het gaat
om veiligheid, maar ook wat betreft leveringszekerheid,
transport, opslag en dergelijke. Wij zien de resultaten
daarvan graag tegemoet; ik hoop dat die zo snel mogelijk
zullen komen.
In het algemeen overleg heb ik veel aandacht gevraagd
voor de beschikbaarheid van met name medische isotopen,
nucleair materiaal dat mensen geneest in ziekenhuizen en
waardoor mensen van kanker kunnen genezen. Dat vinden
wij erg belangrijk.
Daarom de volgende motie.

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Wassenberg,
Beckerman, Van Tongeren, Dik-Faber en Kuiken.

Motie

Zij krijgt nr. 189 (25422).

gehoord de beraadslaging,

Motie

overwegende dat het radioactief afval niet in Petten kan
blijven liggen en op redelijke termijn moet worden afgevoerd naar de COVRA in Vlissingen;

Tweede Kamer

Nucleaire veiligheid

De Kamer,

16 mei 2017
TK 75

75-22-1

overwegende dat dit financiële onzekerheid oplevert voor
de nucleaire autoriteit NRG en kan zorgen voor een negatief
effect op de leveringszekerheid van medische isotopen waar
kankerpatiënten van afhankelijk zijn;
verzoekt de regering, te zoeken naar een duurzame oplossing die ervoor zorgt dat het afval veilig door de NRG kan
worden afgevoerd zodat de leveringszekerheid van medische isotopen en de nucleaire veiligheid geborgd zijn,

Tongeren ook. Ik wil niet dat straks de beschikbaarheid van
medische isotopen en het onderzoek naar medische isotopen door de financiële druk op NRG negatief worden beïnvloed. Ook het onderzoek vindt mijn fractie erg belangrijk.
De voorzitter:
Dank u wel. Het woord is nu aan mevrouw Van Tongeren.

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Remco Dijkstra,
Van Eijs en Agnes Mulder. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 191 (25422).
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Over het algemeen is de VVD erg terughoudend met het
verlenen van staatssteun aan particuliere bedrijven. Wat
was er de achtergrond van dat die fractie nu zegt dat er
voor dit bedrijf toch staatssteun moet komen? Over dit
bedrijf heeft ook de minister gezegd: er moet een private
investeerder komen, men moet er de eigen broek ophouden
en we moeten niet direct de belastingbetaler laten dokken.
De heer Remco Dijkstra (VVD):
Ik heb zowel zojuist als tijdens het algemeen overleg met
geen woord gerept van staatssteun of wat dan ook. Ik weet
dat er een lening is verstrekt door Economische Zaken aan
NRG, zodat men daar de financiële huishouding beter op
orde krijgt. Daarbij gaat het om een lening, die dus moet
worden terugbetaald. De VVD vindt met name wat men
daar doet erg belangrijk, namelijk het maken van medicijnen
voor mensen die kanker hebben. Radioactief materiaal
wordt ingebracht en heeft effect, waardoor mensen genezen. Ik vind dat van uitermate groot belang. Dat doen we
met die onderzoeksfaciliteit en met dat materiaal in Petten,
en dit kan bijna nergens anders op de wereld. Wij hebben
daar echt een belangrijke positie in. Ik wil niet dat door
financiële problemen of welke problemen dan ook het
maken van die medicijnen in gevaar komt. Dan sterven er
mensen onnodig, en dat kan ik niet voor mijn rekening
nemen.

Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Ik ben in elk geval blij, voorzitter, met de ruiterlijke erkenning van de woordvoerder van de VVD dat aspecten van
kernenergie uitermate duur kunnen zijn.
Voorzitter. Ik dien de volgende moties in.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegend dat er nog steeds grote zorgen zijn met
betrekking tot de veiligheidssituatie rondom de kerncentrales in Doel en Tihange;
verzoekt de regering, in al haar contacten met de Belgische
regering aan te dringen om alles op alles te zetten om druk
te zetten op de regering van België om de kerncentrales in
Doel en Tihange te sluiten, en mocht dat niet lukken, dan
de centrales stil te leggen totdat zij helemaal op postFukushimaniveau gebracht zijn,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Tongeren,
Wassenberg en Dik-Faber. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 192 (25422).

Motie
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Dan zou je moeten zeggen: zorg voor een oplossing waarbij
kankerpatiënten niet zonder medische isotopen komen te
zitten. Dat probleem is een heel ander probleem dan het
afvalprobleem. Ik begrijp de koppeling daartussen niet. En
als er geen steun van de Staat komt, wie zou er dan financieel moeten bijspringen?

De Kamer,

De heer Remco Dijkstra (VVD):
Er is wel een koppeling, want de NRG is zowel verantwoordelijk voor historisch afval uit de jaren zestig tot de jaren
negentig dat er is opgeslagen, als voor de nieuwe ontwikkelingen met medicijnen voor kankerpatiënten. Het opruimen, het bergen, het maken van een goede inventarisatie
en vervolgens het overbrengen naar de centrale opslag in
Vlissingen, zijn uitermate kostbaar; dat weet mevrouw Van

constaterende dat URENCO alleen uranium mag leveren
voor vreedzame doeleinden;

Tweede Kamer

Nucleaire veiligheid

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat volgens de Duitse tv-zender Tagesschau
verrijkt uranium geleverd door URENCO gebruikt wordt bij
de productie van tritium voor het Amerikaanse atoomwapenprogramma;

constaterende dat de Nederlandse Staat mede-eigenaar is
van URENCO;
verzoekt de regering, deze zaak tot op de bodem uit te
zoeken en hierover te rapporteren aan de Kamer,

16 mei 2017
TK 75

75-22-2

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Tongeren en
Wassenberg. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 193 (25422).

op de vraag hoe deze samenwerking op een duurzame
manier verbeterd gaat worden,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Eijs. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 195 (25422).

Mevrouw Van Eijs (D66):
Voorzitter. We hebben een goed algemeen overleg gehad.
Nucleaire veiligheid is een onderwerp waarover altijd veel
zorgen bestaan. De minister heeft aangegeven met de door
ons ingebrachte punten bezig te zijn, of daarbij actie te
ondernemen. Maar er zijn toch nog geen echt harde toezeggingen. Dus hecht ik eraan om die nog even echt scherp te
krijgen. Daarom dien ik de volgende moties in.

Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat extern onderzoek uitwijst dat het verstandig kan zijn om de COVRA regie te geven over het opruimen
van het historisch afval in Petten;
overwegende dat op die manier de operationele activiteiten
beter geïntegreerd en geoptimaliseerd kunnen worden,
waardoor het afval sneller kan worden afgevoerd;

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat sinds het onderbrengen van de nucleaire
veiligheid bij het ministerie van Infrastructuur en Milieu er
vragen zijn gerezen over de geschiktheid en beschikbaarheid
van verpakkingsmateriaal en de correcte afgifte van vervoersvergunningen;
van mening dat, zeker waar het gaat om vervoer van
nucleair materiaal, het hoogst haalbare veiligheids- en
zorgvuldigheidsniveau de norm moet zijn;
verzoekt de regering, lessen te trekken uit gevallen waarbij
de (veiligheids)procedures in twijfel werden getrokken, en
de Kamer voor de zomer over de stand van zaken daarvan
te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Eijs. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 194 (25422).

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat er signalen zijn die erop wijzen dat de
samenwerking tussen de NRG enerzijds en de ANVS en de
COVRA anderzijds niet optimaal verloopt, wat niet bevorderlijk is voor een adequate afwikkeling van het historisch
afval in Petten;
verzoekt de regering, deze signalen serieus te onderzoeken
en in de komende stand-van-zakenbrief expliciet in te gaan

Tweede Kamer

Motie

Nucleaire veiligheid

verzoekt de regering, in de aanstaande scan van het nucleaire landschap deze optie nader uit te werken en de Kamer
te informeren over de voor- en nadelen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Eijs. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 196 (25422).

Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Voorzitter. Wij hebben de motie over het radioactief afval
van Petten mede-ingediend. Dat was een van de onderwerpen die wij met elkaar in de commissie hebben besproken.
Daar ga ik hier verder geen woorden meer aan wijden.
De grootste zorg die wij met z'n allen hebben, is de vraag
hoe het nou in de grensstreek gaat en met de inwoners van
Limburg en Zeeland, die zich zorgen maken over de toestand van de Belgische kerncentrales. De minister heeft
daar al heel wat over gezegd in de commissievergadering.
Het doet ons goed dat zij daar met ons bovenop zit, alleen
willen wij horen van de minister of zij de toezegging wil
doen dat zij ieder halfjaar rapporteert over alles wat er in
het laatste halfjaar is gebeurd op het vlak van samenwerking
met de Belgen, zodat wij dat verder kunnen communiceren
naar de inwoners en iedereen weet dat wij er met elkaar
bovenop zitten.
Soms krijg je de indruk dat er weleens wordt gedacht dat
wij er als Kamer niet bovenop zitten, maar ik heb de indruk
dat wij daar wel bovenop zitten. De uitdaging voor de
minister is om een en ander heel erg duidelijk inzichtelijk
te maken voor de Kamer door ieder halfjaar die brief aan
de Kamer te sturen, zodat wij er vol bovenop kunnen blijven
zitten. Onze aandacht mag niet verslappen.

16 mei 2017
TK 75

75-22-3

Zij krijgt nr. 198 (25422).
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Voorzitter. Ik heb twee moties.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de tritiumverontreiniging op de onderzoekslocatie Petten (OLP) buiten de grenzen van het terrein
komt en dat de concentraties hoger zijn dan verwacht;
constaterende dat de minister voornemens is een herziene
interventiebeschikking vast te stellen, waarbij de norm voor
de sanering buiten de onderzoekslocatie Petten met een
factor 50 wordt verhoogd, van 100 naar 5000 becquerel per
liter (Bq/l);

Mevrouw Beckerman (SP):
Voorzitter. Op 25 juni wordt er een kettingreactie gevormd,
een menselijke keten van Tihange naar Luik, Maastricht en
Aken, 90 kilometer in totaal. De demonstranten willen dat
de kerncentrale in Tihange dichtgaat. De SP doet mee. De
centrales zijn verouderd en hebben te kampen met een
reeks van incidenten. Bij de bouw werd uitgegaan van
sluiting in de periode 2005-2015. Duitsland en Luxemburg
hebben de Belgische regering verzocht om sluiting, net als
verschillende Nederlandse gemeenten. De SP wil dit ook
en daarom hebben wij verschillende moties mee ingediend.
De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee zijn we gekomen aan het einde van
de eerste termijn van de zijde van de Kamer.

overwegende dat de minister op basis van onderzoek van
het RIVM weliswaar concludeert dat de radiologische
risico's zeer beperkt zijn, maar dat het hanteren van een 50
keer ruimere norm veel vragen oproept, bijvoorbeeld voor
de langere termijn;

De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

verzoekt de regering, nader te onderbouwen waarom een
50 keer ruimere norm ook op langere termijn zeer beperkte
risico's voor de volksgezondheid oplevert;

Ik geef het woord aan de minister voor de beantwoording
in eerste termijn.

verzoekt de regering tevens, te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om verdere verspreiding van de tritiumverontreiniging buiten het OLP-terrein te voorkomen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Dik-Faber en Van
Tongeren. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 197 (25422).

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de Belgische nucleaire toezichthouder
FANC geen vergunning heeft gegeven aan Electrabel voor
de kerncentrale Doel vanwege aanhoudende gebreken;
verzoekt de regering, zich aan te sluiten bij de oproep van
gemeenten in onder andere de regio West-Brabant om de
kerncentrales in Doel te sluiten,

De voorzitter:
Ik deel de Kamer mee dat de motie-Wassenberg c.s. op stuk
nr. 189 medeondertekend is door mevrouw Kuiken.

Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Voorzitter. Het was plezierig om het hier met deze commissie voor de eerste keer over te hebben. Dit onderwerp komt
inderdaad vaker aan de orde. We spreken eigenlijk meer
over de Belgische dan over de Nederlandse centrales en
dat is misschien maar goed ook. Ik zal nu ingaan op de
antwoorden die zijn gevraagd, vooral over de Belgische
centrales. Er zijn twee algemene vragen gesteld. De VVD
verwees naar een onderzoek van de regering naar het
gehele nucleaire landschap. Dat klopt. Mijn collega van EZ
heeft vorig jaar aangekondigd dat de regering daaraan
werkt. Dat onderzoek behelst de vragen hoe het met het
afval staat, wat we al dan niet in de toekomst willen met
medische isotopen en wat we willen met de reeds gesloten
centrales. Het verschaft inzicht in de stand van zaken, zodat
een volgende regering daarover weer verstandige dingen
kan besluiten.
Het CDA vroeg of het mogelijk is om een halfjaarlijkse brief
te krijgen over de voortgang met betrekking tot de grensregiosamenwerking. Dat is wat mij betreft akkoord. Ik zal
bekijken of ik dat deel laat uitmaken van de verzamelbrief
die we voor een AO sturen, maar dan wel zodanig gelabeld
dat het duidelijk zichtbaar is.

en gaat over tot de orde van de dag.

Ik kom op de motie op stuk nr. 189, die door diverse
Kamerleden is ondertekend.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Dik-Faber, Wassenberg en Van Tongeren. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.

Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Ik ben heel blij met deze toezegging, niet alleen wat de
grensregio's betreft, maar ook specifiek wat de samenwerking met de Belgen betreft, dus wat zij allemaal doen qua

Tweede Kamer

16 mei 2017
TK 75

Nucleaire veiligheid

75-22-4

veiligheid in hun centrales en wat we over en weer doen
met FANC en ANVS. Dat soort zaken hebben we dan helemaal inzichtelijk via een eventuele verzamelbrief. Als dat
de toezegging is, staat hier een tevreden Kamerlid.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Er staat hier een tevreden Kamerlid, want dat is de toezegging.
In de motie op stuk nr. 189 wordt de regering gevraagd om
zich aan te sluiten bij Duitsland en Luxemburg om de Belgische regering dringend te verzoeken de kerncentrale in
Tihange te sluiten. We hebben dit uitgebreid in het AO aan
de orde gehad. Ik heb daar gezegd dat ik boven op de gang
van zaken rondom Tihange en Doel zit. Via het FANC en
internationale instanties wordt de veiligheid gecontroleerd.
Onze ANVS kijkt daarbij mee. Als er redenen zijn om tot
sluiting over te gaan, zal ik daar zeker op aandringen, maar
die zijn er op dit moment niet, ondanks alle onrust die er is
over incidenten. Ik zal me daar dus ook niet bij aansluiten,
omdat ik dan eigenlijk vraag om de centrale te sluiten,
hoewel daar geen juridische redenen voor zijn. Ik ontraad
dus de motie op stuk nr. 189.
Ik ontraad ook de motie op stuk nr. 190. De reden is als
volgt. Ik heb maandag net een overleg gehad met de voorzitters van de diverse veiligheidsregio's. Ik ben en blijf graag
met hen in gesprek om na te gaan hoe we hen zo goed
mogelijk kunnen voeden vanuit ons ministerie. We hebben
ook afspraken gemaakt over gezamenlijke communicatie
en over de duiding die we kunnen geven aan incidenten,
zodat iedereen er op eenzelfde manier op kan reageren. We
hebben gesproken over inhoud en over steun vanuit ANVS.
Een en ander zal ik in brede zin ook leveren, maar hier wordt
mij gevraagd om juridische procedures te steunen, en dan
kom ik op hetzelfde als bij de motie op stuk nr. 189: ik vind
dat er aantoonbaar sprake moet zijn van misstanden, wil
ik een juridische procedure kunnen steunen. Dat geldt ook
voor deze motie.
De heer Wassenberg (PvdD):
We hebben ook gesproken over de brieven van FANC
waarin de directeur van FANC echt ongelofelijk zware kritiek
uit op de exploitant van de kerncentrales en zelf stelt dat
men de veiligheid niet serieus neemt. Ik vind dat het meer
is dan alleen incidenten die elk jaar worden opgelost. Uit
die brieven — ik heb geprobeerd ze te lezen in het Frans;
het ging redelijk — blijkt dat de kritiek structureel is.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Het FANC heeft de verantwoordelijkheid — daar wordt
internationaal ook op getoetst — om als het niet veilig is,
tot sluiting over te gaan. Het is aan een onafhankelijk FANC
om de afweging te maken of de Belgische reactoren veilig
zijn. Ondanks alle kritiek die men heeft op de veiligheidscultuur, oordeelt het FANC zelf dat de reactoren veilig zijn. Het
lijkt me sterk dat als de eigen toezichtsorganisatie, die ook
heel kritisch is zoals u zelf zegt, geen reden tot sluiting ziet,
dat wij dan vanuit Nederland, omdat wij ons zorgen maken
over de centrales in België, kunnen zeggen dat we wel
kunnen overgaan tot sluiting. Daar is geen juridische grond
voor. Dat is voor mij de reden om dat ook niet te doen. Ik
blijf wel boven op de processen zitten. Als er wel een juridi-

Tweede Kamer

Nucleaire veiligheid

sche reden is om te sluiten, kunnen we daartoe overgaan.
Maar het eigen FANC doet dat dus ook niet.
De heer Wassenberg (PvdD):
In de brieven van FANC over en aan exploitant Electrabel
staat dat men tot mei 2017, nu dus, de kans krijgt om alles
structureel te verbeteren. Kan de minister ons toezeggen
dat zij er achteraan gaat en dat zij de stukken opvraagt?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Wij zien alles wat zij onderling uitwisselen. De ANVS heeft
immers een directe relatie met het FANC. Dat hebben we
vorig jaar nu juist afgesproken, omdat Nederland iedere
keer zei: doen de Belgen het wel goed? Zij geven volledige
transparantie aan ons en wij geven volledige transparantie
aan hen. Zij zouden zich immers hetzelfde kunnen afvragen
over ons Borssele. Wij kunnen dus zien wat er wordt
gewisseld. Het is uiteindelijk aan het FANC om te besluiten
of iets heropgestart kan worden of dat het gesloten blijft,
eventueel voor altijd. Als het FANC een deadline heeft van
17 mei en daarna zegt dat het niet oké is, dan kan het FANC
dat besluit nemen, maar dat kunnen niet wij vanuit Nederland doen. Het FANC moet dat doen. Dat is heel kritisch,
zoals de heer Wassenberg zelf al zegt. Het feit dat het FANC
tot nu toe niet overgaat tot sluiting en aangeeft dat men
geen redenen heeft om tot sluiting over te gaan, zegt
natuurlijk een hoop.
De voorzitter:
Mijnheer Wassenberg, u hebt al twee vragen gesteld. U
mag nog een heel korte slotopmerking maken.
De heer Wassenberg (PvdD):
Ik heb een correctie, voorzitter. Ik zei niet "17 mei", maar
"mei 2017". Ik weet niet welke datum het precies is, maar
het is ergens gedurende deze maand.
De voorzitter:
Duidelijk.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Ik snap de onrust in de Kamer. We hebben het daar steeds
over gehad. Ik heb aangegeven dat ik die steun en wat mijn
betoog jegens België is geweest, maar ik vind niet dat, als
er geen onderliggende grond is, je als land van een ander
land kunt eisen dat men overgaat tot sluiting. Dat meen ik
oprecht. Ik vind dat een ander land dat ook niet bij ons moet
kunnen doen. Dat gaat mij een stap te ver. Het is prima om
overal bovenop te zitten en bij alles mee te kijken, maar je
moet niet verzoeken om sluiting als hun eigen onafhankelijke organisatie daar niet eens toe overgaat.
In de motie-Remco Dijkstra c.s. op stuk nr. 191 wordt de
regering verzocht om op zoek te gaan naar een duurzame
oplossing voor het afval dat nu nog bij NRG ligt. Nucleaire
veiligheid en optimale gezondheidszorg — er wordt een
koppeling gemaakt met medische isotopen — zijn voor het
kabinet van groot belang. Dat is ook de reden waarom er
meermalen leningen zijn verstrekt; het zijn geen giften maar
leningen. Het principe "de vervuiler betaalt" is ook belang-

16 mei 2017
TK 75

75-22-5

rijk. We vinden dat NRG financieel verantwoordelijk is voor
de afvoer van het afval. We brengen op dit moment het
nucleair landschap in kaart. Daarin komt deze lastige problematiek aan de orde en wordt alles in perspectief bezien,
ook de vraag of het fair is dat het altijd zo bij die organisatie
in kaart is gebracht, aangezien we als overheid de spelregels
tussentijds veranderd hebben. Maar het principe is in eerste
instantie dat de vervuiler betaalt. Het onderzoek is niet klaar.
Ik wil daar niet op vooruitlopen, maar ik wil wel de Kamer
duidelijk maken dat indien nodig het kabinet zijn verantwoordelijkheid zal nemen. Ik zie de motie als ondersteuning van
het beleid. Wij zoeken het dus ook uit wat betreft de problematiek bij NRG. Daarmee zijn de medische isotopen nog
niet voor de eeuwigheid gegarandeerd, want we krijgen
natuurlijk ook voor de toekomst nog de businesscase met
betrekking tot PALLAS.
De heer Remco Dijkstra (VVD):
Ik ben blij met de waardering die de minister geeft aan de
motie. Ik wijs er wel nogmaals op dat NRG nu verantwoordelijk is voor afval dat daar is opgeslagen gedurende de
jaren zestig tot en met negentig, toen NRG niet eens actief
was.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Dat klopt. Daarom zei ik ook in een bijzin dat in principe de
vervuiler betaalt, maar in het verleden is natuurlijk nooit
bedacht dat het afval ook weer verplaatst moet worden. Op
een gegeven moment wordt er nieuw beleid gemaakt en
blijft het principe dat de vervuiler betaalt, maar de vraag is
dan of dat NRG is of een andere organisatie. Dit vraagstuk
is geen onderdeel van mijn portefeuille en ik wil er daarom
niet te veel over zeggen. Het onderzoek loopt. Het belangrijkste is dat ik vind dat we als kabinet onze ogen niet
moeten sluiten, want er moet wel iets gebeuren met het
afval. Het moet gewoon veilig zijn. Het principe dat de vervuiler betaalt, staat gewoon voorop. Mochten er andere
redenen zijn om tot andere zaken over te gaan, dan zal dat
allemaal boven tafel komen. We kunnen er vervolgens open
en transparant over besluiten.
Ik kom bij de motie-Van Tongeren/Wassenberg op stuk nr.
193. O, wacht, ik vergeet een motie.
De voorzitter:
Inderdaad. We hebben nog de motie-Van Tongeren c.s. op
stuk nr. 192.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Ja, ik zie het. In de motie-Van Tongeren c.s. op stuk nr. 192
wordt de regering verzocht om in al haar contacten met de
Belgische regering erop aan te dringen om alles op alles te
zetten om druk te zetten op de Belgische regering om de
kerncentrales in Doel en Tihange te sluiten en als dat niet
mocht lukken, haar te verzoeken de centrales stil te leggen
totdat ze helemaal op post-Fukushimaniveau gebracht zijn.
Ik ontraad deze motie, net als de eerste motie. Er wordt
hard gewerkt aan de implementatie van de post-Fukushimamaatregelen. Het werk wordt internationaal gevolgd en
gemonitord. De veiligheid wordt door het FANC beoordeeld.
Ik spreek regelmatig mijn collega en breng de Nederlandse

Tweede Kamer

Nucleaire veiligheid

zorgen over. Ik ga niet de druk zetten op sluiting. Ik vind
gewoon dat men moet voldoen aan de voorwaarden.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Ik wil de minister wat vragen over dreigingen vanuit het
buitenland voor onze eigen bevolking. Bij andere dreigingen
zeggen we ook niet: het is een soeverein land, daar gaan
zij zelf over en daar bemoeien we ons niet mee. Ik vind de
houding van de minister op een heleboel punten volstrekt
begrijpelijk en logisch, maar dit begrijp ik niet. De kans op
een kernramp is klein, maar als er een plaatsvindt, zijn de
gevolgen enorm groot. De rivieren stromen onze kant op.
Ik begrijp dus niet dat de minister niet toch druk uitoefent
in de diplomatieke en andere contacten, zodat de Belgen
in elk geval heel vlot hun post-Fukushimamaatregelen op
orde hebben. Dan kan de minister zeggen: in principe zijn
de kerncentrales daar veilig. Daarom heb ik ook beide dingen erin gezet. Wij hebben natuurlijk het liefst een sluiting.
Als de minister dat niet wil, moet zij er in elk geval voor
zorgen dat voor de Nederlandse bevolking gewaarborgd is
dat de kerncentrales net over de grens zo veilig mogelijk
zijn.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Ik moet toezicht houden op de nucleaire veiligheid. Dat doe
ik in eigen land en ook over de grens heen. Ik heb dit
onderwerp sinds vorig jaar januari in portefeuille. Mevrouw
Van Tongeren heeft gezien wat we allemaal al ondernomen
hebben sinds die tijd om daarin echt forse stappen te
maken. Ik heb zelfs nog bij mijn collega aangedrongen op
tijdelijk stilleggen in afwachting van een nieuw rapport over
de veiligheidscultuur. Dat ging niet eens om een incident,
maar om de veiligheidscultuur. Mijn collega heeft daarop
nee geantwoord.
Mevrouw Van Tongeren vraagt twee dingen in haar motie.
Ten eerste vraagt zij mij om erop aan te dringen om de
centrales stil te leggen. Ik heb zonet aangegeven waarom
ik daar geen voorstander van ben. Ik vind dat er aantoonbaar iets aan de hand moet zijn. Als wij een heleboel discussie vanuit België zouden krijgen over Borssele terwijl wij
kunnen aantonen dat de veiligheid niet in het geding is,
zouden wij dat ook niet accepteren van ons buurland. Ten
tweede wil mevrouw Van Tongeren dat de centrales worden
stilgelegd totdat ze helemaal op post-Fukushimaniveau
gebracht zijn. Ook dat kunnen wij niet als Nederlandse
regering eisen, vind ik. Daarvoor hebben we het FANC en
de internationale organisaties. Die moeten dat doen. Ik heb
mijn inzet meerdere keren meegegeven en volgens mij gaat
die het verst in wat wij kunnen doen op basis van onze
juridische mogelijkheden.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Ik hoop dat de minister de juiste keuze gemaakt heeft. Ik
denk dat wij, als de kerncentrale in Borssele hetzelfde niveau
van incidenten had gehad, een enorme druk ervaren hadden
van de Belgische regering om ervoor te zorgen dat het hart
van hun economie veilig zou zijn. Ik vind dat ook terecht.
Ik vind dat buurlanden best heel duidelijk kunnen vragen:
zorg er niet alleen voor dat je eigen bevolking veilig is, maar
ook de bevolking net over de grens. Ik begrijp dus waar zij
vandaan komt, maar ik vind de opstelling van de minister
wat formalistisch: wij zijn een soeverein land en wij willen

16 mei 2017
TK 75

75-22-6

geen gezeur over Borssele, dus wij zeuren ook niet over
Doel en Tihange. Gezien de grote hoeveelheid incidenten
roep ik de minister toch op om een tandje bij te zetten in
de contacten met België. Zij weet dat.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Ik weet precies hoe mevrouw Van Tongeren erin zit. Het is
voor mij geen formalistische benadering. Het is ook een
echt inhoudelijke benadering. Ik heb dat een paar keer
geprobeerd duidelijk te maken. Je moet het wel kunnen
aantonen. Een discussie kan niet alleen gaan over incidenten die zorgen opleveren. Je moet kunnen aantonen dat er
echt sprake is van een onveilige situatie. Incidenten hebben
nooit gezorgd voor enig nucleair gevaar; dat heb ik laten
zien. De centrale is oud, maar heel veel onderdelen zijn
allang vernieuwd en misschien nog wel nieuwer dan die
van sommige centrales van later datum. Gezien de vele
discussies zitten zowel het FANC als internationale organisaties boven op deze centrales. Zij kijken dus zeer streng
toe. Elke keer als er wat is, wordt een centrale gesloten. Ik
snap dat dat heel eng voelt, maar tegelijkertijd is het heel
goed dat een centrale wordt gesloten als er iets aan de hand
is. Met andere woorden: ondanks het feit dat er incidenten
en zorgen zijn, leidt de feitelijke inspectie van deze centrales
niet tot de conclusie dat er sprake is van een onveilige
situatie. En dan is er ook geen reden om tot sluiting over
te gaan.
In de motie op stuk nr. 193 van mevrouw Van Tongeren en
de heer Wassenberg wordt de regering gevraagd om na te
gaan of klopt wat er door een Duitse tv-zender is beweerd
over URENCO. Ik ontraad deze motie. De reden daarvoor
is dat ik erop moet vertrouwen dat IAEA Safeguards, de
organisatie die hierop toeziet, haar toezichtstaak goed uitoefent. Die organisatie let hier ook op. Verrijkt uranium van
URENCO mag alleen gebruikt worden voor burgerdoelen.
Ik heb geen indicatie dat hier misbruik van gemaakt wordt.
Ik heb dus ook geen behoefte om daar een eigen onderzoek
naar te starten, omdat er een organisatie is die dat doet en
waar mevrouw Van Tongeren en de heer Wassenberg dus
ook gewoon informatie kunnen opvragen, mochten zij daar
twijfel over hebben. Als ik naar aanleiding van elke tv-show
waarin iets wordt beweerd, zelf een onderzoeksprogramma
zou moeten gaan opzetten, lijkt dat mij erg complex.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Het is nogal een stevige bewering. Als die klopt, is het
behoorlijk dramatisch. Is de minister dan mogelijkerwijs
bereid om dit te vragen aan het IAEA? Dan houd ik deze
motie aan.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Ik begrijp dat wij net contact gehad hebben met Economische Zaken en dat is gebleken dat het inderdaad zo werkt,
dus dat het via IAEA loopt. Wij hebben geen indicatie dat
hier misbruik van gemaakt wordt. Wat ons betreft is er dus
ook geen nader onderzoek nodig. Mocht het helpen, dan
kan ik in een volgende brief schrijven dat het wij nog een
keer hebben nagevraagd. Ik begrijp dus net dat het al is
nagevraagd. Er is een organisatie die toeziet op dit soort
dingen. Ik ga eigenlijk ervan uit dat zij op het moment dat
die show plaatsvond, onmiddellijk even bekeken heeft wat
er aan de hand is.

Tweede Kamer

Nucleaire veiligheid

De voorzitter:
Betekent dit dat mevrouw Van Tongeren haar motie aanhoudt?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Ik zal dit bij de volgende brief naar aanleiding van het AO
voegen.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Ja, dan houd ik deze motie aan.
De voorzitter:
Op verzoek van mevrouw Van Tongeren stel ik voor, haar
motie (25422, nr. 193) aan te houden.
Daartoe wordt besloten.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
De motie op stuk nr. 194 is van mevrouw Van Eijs en gaat
over de geschiktheid en beschikbaarheid van verpakkingsmateriaal en de correcte afgifte van vervoersvergunningen.
Er werd nog even een link gelegd in die zin dat er sinds het
onderbrengen van de nucleaire veiligheid bij ons ministerie
vragen zijn gerezen. Ik hoop het niet, want wij zijn er juist
mee bezig om dit zo goed mogelijk af te handelen. In deze
motie verzoekt mevrouw Van Eijs de regering om lessen te
trekken uit gevallen waarbij de (veiligheids)procedures in
twijfel werden getrokken. Ik zie de motie als ondersteuning
van mijn beleid, want een transportvergunning of toezicht
wordt altijd conform de internationale vervoersregelgeving
uitgevoerd. Er is ook geen sprake van twijfel omtrent de
veiligheidsprocedures. De lessen naar aanleiding van de
twee cases die mevrouw Van Eijs aanhaalt, zijn reeds
opgepakt. Volgens mij was dat onder andere ook naar
aanleiding van vragen van D66 destijds in de Kamer. Enerzijds is de interne procedure aangescherpt. Anderzijds heb
ik het Internationale Atoomenergieagentschap gevraagd
om in 2018 tijdens de follow-up van de IRRS-missie in
Nederland te beoordelen of Nederland het vervoeren op
grond van een vergunning onder speciale regeling conform
de IAEA-regel- en wetgeving vergunt. Over de uitkomsten
zal ik de Kamer te zijner tijd informeren. De motie is dus
ondersteuning van beleid.
In haar motie op stuk nr. 195 verzoekt mevrouw Van Eijs
de regering om serieus de signalen te onderzoeken dat er
hobbels zijn in de samenwerking tussen NRG enerzijds en
ANVS/COVRA anderzijds. Naar aanleiding van deze vraag
van mevrouw Van Eijs in de commissie, zei ik dat ik dit niet
herken. Ik heb vorige week aan de ANVS gevraagd om na
te gaan of de betrokken partijen negatieve ervaringen hebben en zo ja, om te bekijken hoe de samenwerking verbeterd
kan worden. Ik heb van de ANVS begrepen dat het overleg
over de afvoer van het afval tussen NRG en COVRA de
afgelopen maanden inderdaad stug is verlopen. De ANVS
zal in overleg treden met de directie van NRG en de directie
van COVRA. Als daar aanleiding toe is, zal ik de Kamer daar
in de eerstvolgende verzamelbrief nader over informeren.
Ik zie de motie dus als ondersteuning van beleid.
Nu kom ik bij de motie-Van Eijs op stuk nr. 196. In deze
motie wordt de regering verzocht om in de aanstaande scan

16 mei 2017
TK 75

75-22-7

van het nucleaire landschap deze optie nader uit te werken
en de Kamer te informeren over de voor- en nadelen. Volgens mij had ik dit al toegezegd in het algemeen overleg.
Ik hoorde mevrouw Van Eijs net iets zeggen over harde
toezeggingen of niet, maar een toezegging is wat mij betreft
een toezegging en zou dus niet meer echt in een motie
gegoten hoeven te worden. Maar de motie ligt er nu en dus
neem ik die over. De motie zal worden uitgevoerd in de
beschrijving van de voor- en nadelen van het nucleaire
landschap.
De voorzitter:
De minister stelt voor om de motie op stuk nr. 196 over te
nemen. Ik stel vast dat de Kamer daarmee kan instemmen.
De motie-Van Eijs (25422, nr. 196) is overgenomen.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
In de motie op stuk nr. 197 verzoeken mevrouw Dik-Faber
en mevrouw Van Tongeren de regering om te onderbouwen
waarom de ruimere norm voor tritiumverontreiniging ook
op de langere termijn weinig risico's voor de volksgezondheid oplevert. Zij verzoeken de regering ook om te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om verdere verspreiding
van de tritiumverontreiniging buiten het terrein te voorkomen. De sanering is een continu proces. Deze is nog niet
afgerond. De ANVS houdt toezicht op de sanering en op
de naleving van de interventiebeschikking. Onderzoek van
het RIVM toont aan dat bij een nieuwe saneringsnorm de
risico's voor mens en milieu triviaal of onbeduidend zijn,
ook in het geval van zeer onrealistische scenario's. Dat
hebben we door het RIVM laten uitzoeken. Het effect van
de aanvullende maatregelen op de te verwachten tritiumconcentratie in het grondwater aan de terreingrens blijkt
zeer beperkt. Aanvullende maatregelen kunnen wel tot
schade leiden aan het duingebied, terwijl de bescherming
van mens en milieu niet verbetert. In het RIVM-rapport is
dit ook heel goed gemotiveerd, dus ik ontraad deze motie.
Tot slot de motie op stuk nr. 198, waarin de regering wordt
verzocht zich aan te sluiten bij de oproep van gemeenten
in de regio West-Brabant om de kerncentrales in Doel te
sluiten. Nogmaals, het FANC heeft wel vergunning verleend
voor de kerncentrale in Doel en niet ingegrepen. Ik heb al
eerder gezegd dat er geen juridische reden is om tot sluiting
over te gaan. Ik zal mij dus ook niet aansluiten bij de oproep
van de gemeenten. Ik zal ze zo goed mogelijk van informatie
voorzien, ook bij de duiding van incidenten, maar niet
oproepen tot sluiting, om dezelfde reden als bij de andere
moties hierover.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Ik wil nog even terugkomen op de motie op stuk nr. 197
over tritiumverontreiniging. Het blijft opmerkelijk dat
akkoord wordt gegaan met een norm die 50 keer zo hoog
is. Ik heb ook gezien dat het RIVM er onderzoek naar heeft
gedaan. Is het voldoende onderbouwd? Wat doet het op
de langere termijn? Het is een verontreiniging die in de
bodem zit. We hebben in het algemeen overleg ook
besproken dat saneren ingrijpender kan zijn dan om de
verontreiniging te laten zitten, maar die verontreiniging
gaat nu door buiten de grenzen van het terrein. Wie weet
kunnen we die verontreiniging een halt toeroepen door

Tweede Kamer

Nucleaire veiligheid

technische maatregelen te nemen waardoor deze zich niet
verder verspreidt, als deze niet wordt gesaneerd. Dat is mijn
vraag in de motie.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Dat is in het verleden ook allemaal onderzocht en toen is
gebleken dat die aanvullende maatregelen om verdere uitstroom tegen te gaan schade aanrichten. Naar aanleiding
daarvan is bekeken wat het betekent dat die tritiumverontreiniging hoger is dan 100 becquerel per liter. Dat hebben
we aan het RIVM gevraagd. Is er eigenlijk wel een schadelijk
effect? Je kunt een stof hebben waar je ongerust over bent
en een grens stellen, maar je moet ook kijken of die grens
reëel is en of een andere grens ook oké is. Toen hebben ze
aangegeven dat er eigenlijk onder die 5.000 geen probleem
is voor de gezondheid van de mens, terwijl het ingrijpen
en maatregelen nemen juist weer wel problemen gaat veroorzaken. We hebben dus dit afgewogen besluit genomen.
Ik snap heel goed dat het gek klinkt dat je de norm aanpast
omdat de maatregelen niet mogelijk zijn, maar als je er
inhoudelijk naar kijkt, is dat goed te onderbouwen. Dat
rapport ligt er. Je kunt dat rapport bekijken en ook of je de
onderbouwing goed genoeg vindt. Zo niet, dan komt men
er vanzelf wel weer bij mij op terug, maar voor nu ontraad
ik de motie, want er ligt gewoon een rapport.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Dan gaan we dus wel akkoord met een verontreiniging die
daar tot in lengte van jaren blijft zitten en die zich ook verder
verspreidt in de bodem. Dat vind ik toch wel heel moeilijk
te accepteren. De verontreiniging van deze centrale kunnen
we niet meer ongedaan maken, maar we kunnen wel proberen om er paal en perk aan te stellen. Dat is wat ik vraag
in deze motie.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Ik snap heel goed dat u zegt: waar het nog niet zit, zou het
mooi zijn als we het konden tegenhouden. Er is gekeken of
dat mogelijk is, maar dat leidt tot grote schade aan het
duingebied en ook tot andere problemen, zoals ik al heb
gezegd. Vervolgens is gekeken of die verontreiniging
eigenlijk erg is. En dan zegt het RIVM, als onafhankelijk
instituut dat moet toezien op onze gezondheid: nee, het
heeft een onbeduidend effect. Op dat moment kun je je
afvragen of het een probleem is dat het nog een klein beetje
over die grens heengaat. De afweging die wij maken is dat
het dan geen probleem is.
Mevrouw Van Eijs (D66):
Ik wil even terugkomen op de motie op stuk nr. 195. De
minister zei dat er inderdaad signalen zijn geweest. Daar is
navraag naar gedaan. De minister zegt dat ze erop wil
terugkomen als daar aanleiding toe is. Een beetje in de lijn
van wat ik eerder vroeg, vraag ik de minister of ze nu kan
toezeggen dat ze er in de volgende stand-van-zakenbrief
op terugkomt. Dan hoef ik de motie niet in te dienen.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Dat zal ik doen. Ik heb al gezegd dat ik de Kamer in de
eerstvolgende verzamelbrief erover zal informeren. Dat doe
ik graag.

16 mei 2017
TK 75

75-22-8

De voorzitter:
Mevrouw Van Eijs, kan ik dan vaststellen dat u de motie op
stuk nr. 195 intrekt?
Mevrouw Van Eijs (D66):
Ja.
De voorzitter:
Aangezien de motie-Van Eijs (25422, nr. 195) is ingetrokken,
maakt zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.
Ik heb nog even een vraag aan de minister. U gaf een toelichting op de motie op stuk nr. 198. Kan ik vaststellen dat
uw oordeel is: de motie ontraden?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Ja, mijn oordeel is ontraden. Verder zijn er geen algemene
vragen meer gesteld.
De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
Ik dank de minister voor haar komst naar de Kamer. Over
de ingediende moties zal volgende week dinsdag worden
gestemd.

Tweede Kamer

Nucleaire veiligheid

16 mei 2017
TK 75

75-22-9