De vaste commissie Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
t.a.v. Mw. E.C.E. de Kler
De vaste commissie Sociale Zaken en Werkgelegenheid
t.a.v. Dhr. M. Esmeijer
in cc.
De vaste commissie Justitie en Veiligheid
t.a.v. Mw. B. Hessing-Puts
De vaste commissie Volksgezondheid, Welzijn en Sport
t.a.v. Mw. H. Post
Amsterdam, 26 februari 2019
Betreft: petitie Alarmerende situaties alleenstaande ouders in Nederland
Geachte griffiers,
Hierbij doen we u een petitie die vier ministeries aangaat, zodoende de adressering aan vier vaste
commissies. We vragen in deze petitie uw aandacht voor de alarmerende situatie van veel alleenstaande
ouders, en in het bijzonder alleenstaande moeders, in Nederland.
De afgelopen jaren is er een aantal rapporten en publicaties verschenen waaruit blijkt dat de
situatie van eenoudergezinnen in Nederland – in 87% van de gevallen gaat het hier om gezinnen met een
moeder aan het hoofd – zorg wekt. Het gaat niet alleen slecht met veel van deze ouders, maar ook met
hun kinderen. We noemen het rapport ‘Armoede in Kaart’ van het Sociaal en Cultureel Planbureau, het
rapport van de Kinderombudsman ‘Opgroeien in Armoede’ en de ‘Emancipatiemonitor’ van CBS/SCP,
maar dit is slechts een greep. Uit alle rapporten komt eenzelfde beeld naar voren: alleenstaande moeders
lopen het grootste risico op armoede en sociaal isolement, een aanzienlijk deel van de alleenstaande
ouders wordt slecht bereikt door de bestaande hulpverlening – dit geldt in het bijzonder voor
alleenstaande ouders met een niet-westerse achtergrond. De kinderen van alleenstaande moeders in
armoede lopen een grotere kans de negatieve effecten van armoede te ondervinden.
Nu het aantal kinderen dat wordt geboren in een gezin met een alleenstaande moeder toeneemt
(CBS, 24-12-2018), vinden wij als Single SuperMom dat er structureel meer aandacht moet komen voor
deze groep in de Nederlandse samenleving. Als grootste platform voor alleenstaande moeders in ons
land, krijgen wij dagelijks tientallen hulpvragen van moeders die het niet meer redden, de wanhoop nabij
zijn en geen uitweg meer zien uit hun situatie. Als belangenorganisatie voor alleenstaande moeders en
eenoudergezinnen, roepen wij u met deze petitie op een aantal terugkerende problemen van deze groep
aan te pakken om de positie van alleenstaande ouders structureel te verbeteren. We vragen u met klem
kennis te nemen van de bijgevoegde petitie waarin we onze eisen nader toelichten en hopen dat u deze
wilt behandelen in uw commissies.
Met vriendelijke groet,

Eva Yoo Ri Brussaard, Single SuperMom

Geachte leden van de commissies OCW & SZW,
De afgelopen jaren is er een aantal rapporten en publicaties verschenen waaruit blijkt dat de situatie van
eenoudergezinnen in Nederland zorgwekkend is. In 87% van de gevallen gaat het hier om gezinnen met
een moeder aan het hoofd. Het gaat niet alleen slecht met veel van de moeders, maar ook met hun
kinderen. We noemen het rapport ‘Armoede in Kaart van het Sociaal en Cultureel Planbureau, het rapport
van de Kinderombudsman ‘Opgroeien in Armoede’ en de ‘Emancipatiemonitor’ van CBS/SCP, maar dit is
slechts een greep.
Uit alle rapporten komt eenzelfde beeld naar voren: alleenstaande moeders lopen het grootste risico op
armoede en sociaal isolement en voor een aanzienlijk deel van de alleenstaande ouders geldt dat de
bestaande hulpverlening niet bij de behoeften aansluit. Wij vinden als Single SuperMom dat er structureel
meer aandacht moet komen voor deze groep: minder armoede, minder isolement en betere hulpverlening.
Als grootste platform voor alleenstaande moeders in ons land (vanaf 2020 willen wij overgaan naar het
1ouderpunt.nl), krijgen wij dagelijks tientallen hulpvragen van moeders die het niet meer redden, de
wanhoop nabij zijn en geen uitweg meer zien, weg uit hun benarde positie.
Wij roepen u met deze petitie op om de positie van alleenstaande ouders structureel te verbeteren en
vragen daarbij aandacht voor de volgende punten. Door te zorgen voor beleidskaders die ervoor zorgen
dat beleid meer rekening houdt met en beter is afgestemd op de specifieke problematiek van
alleenstaande ouder en zijn/haar kinderen. Daarnaast roepen we u op er zorg voor te dragen dat lagere
overheden richtlijnen en middelen hebben om de problematiek van deze doelgroep integraal en
structureel aan te pakken. Daarom doen wij u een aantal voorstellen.
1. Twee dagen gratis kinderopvang voor alleenstaande ouders in de bijstand of met een laag inkomen en
meer flexibele opvang voor alle ouders.
2. Zorg dat het sociaal minimum voor alleenstaande ouders toereikend is. Verhoog het minimumloon, de
bijstandsuitkering en kindgebonden budget.
3. Geef alleenstaande ouders in de bijstand, en met een laag inkomen de mogelijkheid zich te laten
omscholen of te studeren (richting kansrijk beroep).
4. Beleg de inning van alimentatie centraal bij een overheidsinstantie die tevens garandeert dat de
alleenstaande ouders en kinderen sowieso hun geld krijgen. Dit systeem werkt al in bepaalde landen. En
voorkom dat alleenstaande ouders worden opgezadeld met de schulden van hun ex.
5. Geef het LBIO, het alimentatiebureau, prioriteit bij schuldinning zodat alleenstaande ouders en kinderen
voorrang krijgen boven bv de Belastingdienst en een verplichte minimale bijdrage van 50 euro per kind.
6. Start een online campagne voor vader emancipatie en zorg voor een laagdrempelig aanbod voor
alleenstaande mannen die hulp zoeken bij het invullen van hun vaderrol.
7. Biedt structureel in alle gemeentes hulpprogramma’s aan voor alleenstaande moeders om hun situatie
te verbeteren en een netwerk op te doen en initieer 1ouderpunten. Door het programma Durven Doen van
Single SuperMoms hervinden alleenstaande moeders hun zelfvertrouwen en werken ze actief aan het
herbouwen van een nieuwe toekomst.
8. Ontwikkel een laagdrempelig en inclusief hulpaanbod voor de negatieve effecten van scheidingen voor
ouders en kinderen.

TOELICHTING PETITIE ALARMERENDE SITUATIES ALLEENSTAANDE OUDERS IN NEDERLAND

Een op de vier bijstandsgerechtigden is een alleenstaande moeder. Veel van deze moeders zijn
vastgelopen in de hulpverlening en missen de vaardigheden om hun situatie zelfstandig te verbeteren.
Voor deze doelgroep is er nu binnen het armoedebeleid geen gericht aanbod voor alleenstaande ouders
en het zorgen voor meer perspectief. Hulp wordt vaak geboden in natura, en alleen aan de kinderen. De
aangeboden hulp is bovendien afhankelijk van de gemeente in kwestie. Het gaat er om dat de moeders
zelf meer zekerheid krijgen en voldoende inkomsten hebben om met hun kinderen rond te komen. Ingezet
moet daarom worden in het economisch zelfstandig krijgen van alleenstaande ouders en een eerlijkere
zorgverdeling.
Ook veel alleenstaande moeders die wel werken, komen niet uit de armoede doordat ze net boven de
minimum inkomensgrens zitten, waardoor ze geen recht hebben op regelingen voor minima (problematiek
van de werkende armen), terwijl ze wel hoge kosten voor bijvoorbeeld kinderopvang hebben. Zij raken
hierdoor alsnog in de schulden. Om het voor de moeders mogelijk te maken om hun inkomsten op de
arbeidsmarkt te verdienen is flexibele kinderopvang noodzakelijk. Flexibel, vanwege de ouders die in de
zorg, de horeca of detailhandel werken. Initiatieven als Durven Doen (opgezet met ondersteuning vanuit
het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid) laten zien dat moeders met hulp goed in staat zijn
hun positie te verbeteren, mits dit aanbod is afgestemd op hun specifieke situatie.
Er moet onderzoek gedaan worden naar de reële economische positie van alleenstaande ouders. Bijstand
blijkt niet voldoende te zijn voor een alleenstaande ouder met meer dan een kind. Het is niet rechtvaardig
dat alimentatie die voor de kinderen is bedoeld in mindering wordt gebracht op de bijstand.
Veel van de alleenstaande moeders die met hulpvragen bij Single SuperMom komen, staan alleen voor
de opvoeding van hun kinderen. De vaders zijn niet in beeld of onttrekken zich aan hun
verantwoordelijkheden. Dit heeft een negatief effect op de positie van alleenstaande moeders. Het
versterkt hun isolement en verkleint hun kansen om aan zichzelf te werken.
Daarnaast draagt het ontbreken van een betrokken en verantwoordelijke vader in sterke mate bij aan de
armoede waarin veel alleenstaande moeders terechtkomen. Wij zijn van mening dat hier veel winst
geboekt kan worden door het beeld van zorgende mannen te verbeteren en ervoor te zorgen dat mannen
zich als zorgende ouders kunnen emanciperen. Er is een duidelijke relatie tussen armoede en
echtscheiding. De relatie werkt twee kanten op: scheiden leidt, zeker onder moeders, tot armoede en
armoede zet relaties onder druk. Het gevolg hiervan is een concentratie van eenoudergezinnen in sociaal
zwakkere wijken. Er is steeds meer aandacht voor de negatieve gevolgen van scheiden voor ouders en
kinderen, maar juist in de sociaal zwakkere wijken herkennen ouders zich onvoldoende in dit aanbod
omdat dit niet aansluit op de oorzaken en de gevolgen van de scheiding in deze gezinnen.

Toegankelijke en betaalbare kinderopvang is cruciaal, voor alle taken waar alleenstaande moeders voor
staan: bij re-integratie, kunnen solliciteren, een opleiding kunnen volgen. Het is belangrijk om daarbij ook
te denken aan zzp’ers die niet voldoende verdienen om kinderopvang te kunnen betalen.
Het is verder noodzakelijk dat er meer mogelijkheden zijn voor alleenstaande ouders om aan geschikte en
betaalbare huisvesting te komen. Te veel vrouwen verblijven te lang met hun kinderen in de opvang,
omdat geen sociale woningen beschikbaar zijn, of komen in de schulden omdat hun huur te hoog is, of
moeten in blijven wonen bij hun ouders. Zolang de huisvesting problematiek niet wordt opgelost kunnen
ouders ook niet werken aan economische zelfstandigheid. Er is een directe relatie tussen het welzijn van
de kinderen en dat van hun moeders. Waar ouders gebukt gaan onder teveel stress, depressies en
isolement, angst voor schulden, angst voor het ingrijpen van de jeugdzorg wanneer ze niet in staat zijn om
hun kinderen een ‘stabiele’ omgeving te bieden, hebben de ouders te veel zorgen om hun kinderen de
beste zorg te geven. De kinderen zijn daarbij letterlijk het kind van de rekening. Ook hun toekomst staat
op spel.
Niet alleen hulpverlening vanuit de overheid is van belang, maar een laagdrempelig aanbod van
ondersteunde zelforganisatie, waarbij de vrouwen met onderlinge hulp netwerken op kunnen bouwen. Het
is bovendien van belang dat de politiek en de gemeenten de alleenstaande ouders, en hun
vertegenwoordigers vanuit hun eigen organisaties mee laten praten in het maken van beleid.
De noodzakelijke verbetering van de positie van alleenstaande moeders kan niet met een enkele
wetswijziging of een eenvoudig project verwezenlijkt worden. Daarvoor is het te complex. Het is daarbij
opvallend dat een grote bevolkingsgroep, goed voor in principe zes zetels in het parlement, in geen enkel
partijprogramma, gemeentelijk of landelijk genoemd wordt. Het wordt tijd dat daar verandering in komt, en
ook ministeries op dit front gaan samenwerken. Alleenstaand ouderschap hoort als onderwerp ingevoerd
te worden op de lijst van OCW, https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-onderwijs-cultuuren-wetenschap/onderwerpen en onderwerp te zijn in de nota over Vrouwen aan het werk.
https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/vrouwenemancipatie/arbeidsparticipatie-van-vrouwen. Zonder
aandacht voor moederschap zal de economische zelfstandigheid en de deelname aan de arbeidsmarkt
niet verbeteren.