Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1632
Vragen van het lid Van Nispen (SP) aan de Minister voor Rechtsbescherming
over de coronabesmettingen in het gevangeniswezen (ingezonden 15 januari
2021).
Antwoord van Minister Dekker (Rechtsbescherming) (ontvangen 9 februari
2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 1572.
Vraag 1
Wat is uw verklaring voor het feit dat het aantal coronabesmettingen in
detentie nu zo veel hoger is dan eerder in deze coronapandemie? Wat zijn de
meest actuele besmettingscijfers?
Antwoord 1
Zoals in eerdere brieven en in antwoorden op schriftelijke vragen is gemeld,
hanteert DJI de richtlijnen van het RIVM. Daarnaast treft DJI treft aanvullende
maatregelen. Dit wil echter niet zeggen dat besmettingen volledig kunnen
worden voorkomen. De meest aannemelijke verklaring is dat het virus, net als
buiten in de maatschappij, meer besmettingen veroorzaakt. Dit was ook
aanleiding om extra maatregelen te treffen zoals ik in mijn brief van
22 januari jl. heb gemeld.
Op peildatum 3 februari zijn 12 justitiabelen, verdeeld over zeven inrichtingen, besmet met het coronavirus. In de overige inrichtingen zijn op dit
moment geen besmettingen.
Vraag 2
Hoe verklaart u het hoge aantal besmettingen in de PI Ter Apel? Hoe is dat
volgens u ontstaan? Wat is uw reactie op de beweringen dat corona hier niet
serieus is genomen, dat wel 70 mensen in een ruimte zijn geweest, afstand
houden nauwelijks gebeurde en ondersteunend kantoorpersoneel niet thuis
mocht werken? Bent u bereid dit te laten onderzoeken?1

1

ah-tk-20202021-1632
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

RTV Noord, 11 januari 2021, «Vakbond over gevangenis Ter Apel: «Alsof corona niet serieus is
genomen»«, https://www.rtvnoord.nl/nieuws/778673/Vakbond-over-gevangenis-Ter-Apel-Alsofcorona-niet-serieus-is-genomen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Antwoord 2
In de PI Ter Apel zijn er afdelingen met meer dan 70 gedetineerden. Het is
ook voorgekomen dat gedetineerden van een afdeling tegelijk werden
uitgesloten. Ook verbleven zij bij deelname aan activiteiten binnen het
dagprogramma in één ruimte. Hoewel dit met inachtneming van de RIVMrichtlijnen gebeurde, heeft de PI Ter Apel zich niet aan de interne DJI richtlijn
gehouden om voor deelname aan groepsactiviteiten een grootte van 30
personen aan te houden.2 De directeur is op dit punt om meer scherpte
gevraagd. Uit het bron en contactonderzoek van de GGD is overigens geen
directe verklaring gevonden voor het hoge aantal besmettingen in de PI Ter
Apel.
Vanaf het begin is het de prioriteit van de PI Ter Apel geweest om het virus
buiten de muren te houden. Onder andere door het naleven van de RIVMrichtlijnen van de 1,5 meter afstand en extra hygiëne. Het personeel van de PI
Ter Apel dat niet direct betrokken is in het vitale uitvoeringsproces werkt
zoveel mogelijk vanuit huis. De inrichting is er met deze inspanningen tot
15 december 2020 in geslaagd om het virus buiten de muren te houden. Door
de recente verspreiding van het virus en het hoge aantal besmettingen heeft
de directie van de PI Ter Apel besloten de groepsgrootte voor deelname aan
activiteiten te verkleinen. In goed overleg met de ondernemingsraad is een
nieuw dagprogramma vastgesteld. Hierdoor wordt vermenging tussen
groepen gedetineerden zoveel mogelijk voorkomen en zal bij eventuele
toekomstige besmettingen de verspreiding van het virus binnen de PI beperkt
blijven.
Vraag 3
Waarom is er zoveel ruimte voor lokaal beleid en zijn er niet eerder duidelijke
landelijke regels vastgesteld, bijvoorbeeld over thuiswerkend personeel (voor
zover mogelijk), niet noodzakelijke externen of onderhoudswerkzaamheden
tijdelijk buiten houden en het verbieden van het bijeenkomen van grote
groepen? Had dit niet eerder verboden kunnen worden?
Antwoord 3
In eerdere brieven en in antwoorden op schriftelijke vragen heb ik gemeld dat
DJI de landelijke RIVM-richtlijnen volgt.3 Dat wil ook zeggen: personeel werkt
zo veel als mogelijk thuis. Zo lang de maatregelen in acht worden genomen,
kunnen bepaalde (onderhouds-)werkzaamheden doorgang vinden. Wel wordt
altijd kritisch naar de noodzakelijkheid van deze werkzaamheden gekeken.
Zoals gezegd heeft DJI, onder andere vanwege de doelgroep en gesloten
setting, landelijk aanvullende maatregelen genomen. Ik noem hierbij de
plaatsing van gedetineerden op een eenpersoonscel bij binnenkomst, bezoek
achter glas, beperken van verlof en opschorten van fysiek bezoek van
ketenpartners.
Binnen deze landelijke maatregelen heeft de directeur van een inrichting
ruimte voor lokale maatregelen. Hij is immers verantwoordelijk voor het
beheer van de inrichting. Dit betekent dat hij maatregelen kan en moet
nemen als het gaat om de orde en veiligheid en de gezondheid van medewerkers en gedetineerden. Als de directeur maatregelen treft, bijvoorbeeld bij
een uitbraak, gebeurt dit altijd in nauw overleg met de directie van DJI.
Vraag 4
Welke aanvullende maatregelen gaat u nemen om corona zoveel mogelijk
buiten de gevangenismuren te houden?
Antwoord 4
In mijn brief van 22 januari jl. heb ik uw Kamer reeds geïnformeerd over de
extra maatregelen die zijn getroffen bij DJI.4

2

Ten aanzien van de RIVM-richtlijn over groepsgrootte geldt voor DJI een uitzondering. Dit is om
de leefbaarheid binnen de inrichtingen en de wettelijke verlichtingen jegens de justitiabelen te
kunnen blijven waarborgen. Vanzelfsprekend wordt hierbij wel 1,5 meter afstand in acht
genomen.
3
Onder andere Kamerstuk 24 587, nummers 771, 784 en 795
4
Kamerstuk 24 587, 797

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 5
Bent u bereid het verbod op het dragen van mondkapjes door gedetineerden
te heroverwegen?
Antwoord 5
In mijn brief van 22 januari jl. heb ik uw Kamer reeds geïnformeerd over het
gewijzigde beleid voor het dragen van mondkapjes binnen de inrichtingen
van DJI.
Naar aanleiding van het OMT-advies is besloten het gebruik van nietmedische mondmaskers in alle inrichtingen van DJI voor medewerkers,
bezoekers en justitiabelen te verplichten daar waar het houden van 1,5 meter
afstand binnen de inrichting niet mogelijk is.5 Wanneer de 1,5 meter afstand
wel aan te houden is staat het justitiabelen in beginsel vrij een mondkapje te
dragen.
Vraag 6
Bent u bereid het gebruik van meerpersoonscellen zo snel mogelijk terug te
dringen of af te schaffen?
Antwoord 6
Ik acht het gebruik van meerpersoonscellen voor gezonde gedetineerden een
volwaardige en passende vorm van detentie. Gedetineerden worden bij
binnenkomst eerst acht dagen op een eenpersoonscel geplaatst. Mocht een
vermoedelijke besmetting op een meerpersoonscel toch voorkomen, dan
worden de gedetineerden direct op een eenpersoonscel geplaatst. Beide
gedetineerden worden vervolgens gemonitord op coronagerelateerde
klachten. De bezetting van meerpersoonscellen is sinds de uitbraak van het
coronavirus fors gedaald. Vanaf de start van de coronamaatregelen medio
maart 2020 is er binnen de bezetting van meerpersoonscellen ruimte
gecreëerd voor het isoleren van gedetineerden met coronagerelateerde
klachten.
Vraag 7
Hoe vaak wordt er nu preventief getest voordat personeel en bezoekers de
inrichting binnen gaan? Kan dat geïntensiveerd worden, om het idee van het
werken en verblijven in de beschermde bubbel zoveel mogelijk te benaderen?
Antwoord 7
Het OMT heeft in haar advies het belang van het vroegtijdig signaleren,
traceren en isoleren van het virus, in samenwerking met de GGD, benadrukt.
Preventief testen kan hierbij een belangrijke rol spelen.
Personeel en bezoekers worden op dit moment niet preventief getest bij
binnenkomst. Wel worden medewerkers en bezoekers gevraagd de inrichting
niet te betreden bij klachten. Personeel kan zich bij klachten laten testen door
de GGD of in de door DJI ingerichte teststraten.
Aanvullend hierop worden bij meerdere besmettingen binnen een inrichting
alle justitiabelen en medewerkers, in overleg met de GGD, preventief getest.
Ik heb uw Kamer hierover geïnformeerd in mijn brief van 22 januari jl.
Vraag 8
Bent u bereid er voor te zorgen dat overal geregeld wordt dat mensen die
niet direct in het primaire proces werken en noodzakelijk binnen moeten zijn
voor de orde in de inrichtingen ook echt thuis kunnen werken?
Antwoord 8
Alle medewerkers van DJI met een niet-vitale functie werken zoveel mogelijk
thuis. Voor hen geldt dat ze alleen naar het werk komen als dat met de
leidinggevende is afgesproken en noodzakelijk is voor het primaire proces.
Rijksbreed worden medewerkers gefaciliteerd in het thuiswerken, door het
aanbieden van o.a. ICT- en arbomiddelen. Dit geldt ook voor DJI personeel.
5

De actuele, landelijke richtlijn is dat het dragen van niet-medische mondkapjes verplicht is in
publieke binnenruimtes. Ondanks dat de inrichtingen van DJI formeel niet tot een publieke
ruimte behoren, heeft DJI besloten om het gebruik van niet-medische mondkapjes door
medewerkers en bezoekers van justitiële inrichtingen voor specifieke situaties dringend te
adviseren ofwel te verplichten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Vraag 9
Bent u bereid met spoed de mogelijkheden te bezien om de Skypeverbindingen te verbeteren, gelet op het feit dat daar veel klachten over zijn
en dat kan compenseren dat bezoek en externen soms buiten gehouden
zullen moeten worden?
Antwoord 9
Ja, zoals ik uw Kamer in antwoord op vragen van de leden Van Toorenburg
(CDA) en Van Nispen (SP) heb laten weten zijn reeds aan het begin van de
corona-uitbraak, als alternatief voor bezoek, voorzieningen getroffen waarmee
gedetineerden middels iPads met Skype kunnen beeldbellen.6 Deze alternatieven zijn nog altijd in gebruik en worden in de komende periode geoptimaliseerd door de inzet van nieuwe apparaten en applicaties.
Vraag 10
Hoe pakt de vaccinatiestrategie precies uit voor het gevangenispersoneel?
Klopt het dat sommigen, zoals de mensen die werken op een PPC of in het
JCvSZ wel eerder worden gevaccineerd en anderen niet, maar dat de mensen
die geen voorrang hebben bij vaccineren dan soms wel in zullen moeten
vallen op deze afdelingen? Hoe werkt dit en hoe verklaart u dat?
Antwoord 10
In de bestrijding van de coronacrisis richt de aanpak van het kabinet zich op
twee doelen: het zo goed mogelijk beschermen van mensen met een
kwetsbare gezondheid en zorgen dat de zorg niet overbelast raakt. Dit is ook
leidend in de vaccinatiestrategie. Op advies van de Gezondheidsraad is
besloten te beginnen bij de groepen mensen die het meest kwetsbaar zijn en
bij de zorgmedewerkers die voor hen zorgen. Onderdeel hiervan zijn de
zorgmedewerkers binnen de intramurale GGZ (inclusief forensische zorg) en
zorgmedewerkers binnen verpleeghuizen. De medewerkers van de PPC’s en
het JCvSZ vallen hier ook onder. Deze strategie is leidend en vaccinaties
worden door het RIVM op dit moment alleen vrijgegeven voor personen die
tot een van deze doelgroepen behoren.
Het klopt dus dat zorgmedewerkers binnen de PPC’s en het JcVSZ van DJI
eerder worden gevaccineerd dan andere zorgmedewerkers en nietzorgmedewerkers, waaronder invallers. DJI spant zich in om zoveel als
mogelijk gevaccineerde medewerkers in te zetten in de PPC’s en het JCvSZ.
Hierbij merk ik op dat vaccinatie op basis van vrijwilligheid is: DJI kan dit niet
als voorwaarde stellen. DJI kan ook niet garanderen dat invallers altijd
gevaccineerd zijn maar streeft hier uiteraard wel naar.
Vraag 11
Bent u bereid het gevraagde OMT-advies over het gevangeniswezen direct
aan de Kamer te sturen zodra het verschijnt en de Kamer te informeren tot
welke nieuwe maatregelen dit gaat leiden?
Antwoord 11
Ja. In mijn brief van 22 januari jl. heb ik uw Kamer geïnformeerd over het
advies van het OMT en mijn reactie daarop.
Vraag 12
Kunt u deze vragen zo spoedig mogelijk beantwoorden?
Antwoord 12
Ja.

6

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 1334

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4