Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 1942

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 maart 2023
Hierbij zend ik u het verslag van de Eurogroep en Ecofinraad van 13 en
14 maart 2023 in Brussel.
In het verslag ga ik tevens in op de beoordeling ontwerpbegrotingen van
Italië en Letland en verklaringen die de Eurogroep daarover in december
en maart heeft aangenomen, en twee toezeggingen aan het parlement.
Het gaat hierbij om de toezegging aan lid Slootweg (CDA) over de
versterking van de kapitaalmarktunie (plenaire debat in de Tweede Kamer
over de toekomst van de euro van 9 maart jl.) (Handelingen II 2022/23,
nr. 60, debat over de toekomst van de euro) en de toezegging naar
aanleiding van vragen van de (voormalig) leden van de Eerste Kamer
Rinnooy Kan (D66) en Postema (PvdA) om in de EU het gesprek aan te
gaan over de bruikbaarheid van het begrip structureel saldo.
Daarnaast informeer ik u graag over een mededeling die de Europese
Commissie (de Commissie) op 21 februari jl. publiceerde ter gelegenheid
van het tweejarig bestaan van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (HVF).1 De
Commissie brengt daarin allereerst de doelstellingen en werkwijze van de
HVF in herinnering, waarbij ze ook de rol noemt die de HVF speelt bij het
nastreven van energie-onafhankelijkheid in het kader van het REPowerEU
initiatief. Uw kamer is hierover geïnformeerd in een brief van 24 juni
2022.2
Met oog op het vervolg van de HVF geeft de Commissie vervolgens meer
uitleg over de wijze waarop zij de nakoming van mijlpalen en doelen
beoordeelt en de methode voor het vaststellen van een opschorting van
uitbetalingen. De Commissie maakt duidelijk hoe zij de omschrijving van
mijlpalen en doelen afbakent, en welke beperkte afwijkingen van de
mijlpalen en doelen zij acceptabel acht. Voorbeelden van toegestane
1

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/
?uri=CELEX:52023DC0099&qid=1679479440918&from=EN.
2
Kamerstuk 22 112, nr. 3438.

kst-21501-07-1942
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1942

1

afwijkingen zijn numerieke afwijkingen van minder dan 5% en een
beperkte vertraging tussen publicatie en inwerkingtreding van een
regelgevende maatregel. De mogelijkheid tot volledige of gedeeltelijke
opschorting van een uitbetaling als mijlpalen en doelen niet volledig zijn
verwezenlijkt is opgenomen in de HVF-verordening. De Commissie is
bevoegd om het bedrag dat hiermee gemoeid is vast te stellen. De
Commissie wil met het publiceren van de methodologie die zij daarbij
hanteert bijdragen aan de transparantie. In die methodologie is het
vertrekpunt de waarde van een mijlpaal/doel die wordt bepaald door het
totale bedrag van een plan te delen door het totale aantal mijlpalen en
doelen. Hieraan hangt de Commissie vervolgens gewichten voor een
opwaartse of neerwaartse bijstelling; 2 voor grote investeringen; 0,5 voor
kleine en tussentijdse investeringen; 1 voor de rest; 5 voor hervormingen
die bestaan uit inwerkingtreding van een hervorming; en 0,5 voor
hervormingen die bestaan uit tussenstappen of ex-post procedurele
stappen. Hier bovenop kan de Commissie verdere aanpassingen doen.
Neerwaarts voor investeringen die gedeeltelijk zijn behaald, en hervormingen die minder belangrijk waren voor goedkeuring van een
herstelplan of meer dan één beleidsdoel dienen. Opwaarts voor hervormingen die van bijzonder belang zijn voor het invullen van landspecifieke
aanbevelingen, en investeringen die van bijzonder belang waren voor de
goedkeuring van een herstelplan. De Commissie benadrukt dat bij
niet-naleving van een mijlpaal of doel op gebied van het audit- en
controlesysteem de hele uitbetaling en toekomstige uitbetalingen worden
opgeschort.
De eerste lidstaat waarop deze methode zal worden toegepast is
Litouwen. Op grond van de voorlopige beoordeling van het betaalverzoek
van Litouwen, is de Commissie van oordeel dat twee van de 33 mijlpalen
en doelen die gekoppeld zijn aan dit betaalverzoek, niet zijn behaald. Uw
Kamer ontving de voorlopige beoordeling van dit betaalverzoek doorgestuurd op 28 februari jl.3 Tot slot herhaalt de Commissie in de mededeling
ook de gronden voor aanpassing van een herstelplan, waarover zij op
1 februari jl. een mededeling met richtsnoeren publiceerde.4
Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
De Minister van Financiën,
S.A.M. Kaag

3
4

Kamerstuk 21 501-07 nr. 1938.
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/
?uri=CELEX:52023XC0303(01)&qid=1679480243924&from=EN.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1942

2

Verslag Eurogroep en Ecofinraad 13 en 14 maart 2023, beoordeling ontwerpbegrotingen van Italië en Letland en enkele
toezeggingen aan het parlement
Eurogroep
Macro-economische ontwikkelingen, inclusief richtsnoeren voor
het begrotingsbeleid in 2024
De Eurogroep heeft gesproken over een mededeling van de Europese
Commissie (de Commissie) aangaande richtsnoeren over het begrotingsbeleid van de EU-lidstaten in 20245. Eenzelfde discussie vond ook plaats in
de Ecofinraad de dag erna.
De mededeling van de Commissie bevat principes op basis waarvan de
Commissie de stabiliteits- en convergentieplannen, die de lidstaten
volgens de regels van Stabiliteits- en Groeipact (SGP) in april moeten
indienen, zal beoordelen. De principes helpen lidstaten bij het formuleren
van die plannen. Op basis van haar oordeel over deze plannen zal de
Commissie landspecifieke kwantitatieve begrotingsaanbevelingen voor
2024 aan de Raad voorstellen.
De Commissie gaf tijdens de Eurogroep een toelichting op de inhoud van
de mededeling. Zo lichtte de Commissie toe dat zij de algemene ontsnappingsclausule voor 2024 wil deactiveren. Het deactiveren van de
algemene ontsnappingsclausule betekent dat de regels van de preventieve arm van het SGP in principe weer van kracht worden. De Commissie
wil echter rekening houden met het feit dat de regels van het SGP
momenteel worden herzien. Dat betekent dat de huidige regels niet
onverkort zullen terugkomen in de richtsnoeren voor 2024, en dat de
Commissie elementen van haar voorstel voor een herzien SGP zal
opnemen in de richtsnoeren voor zover daar steun voor bestaat.
Daarnaast gaf de Commissie aan dat ze het voornemen heeft om in het
voorjaar 2024 de buitensporigetekortprocedure (EDP) te openen, en niet in
het voorjaar van 2023.
Meerdere lidstaten spraken hun steun uit voor de mededeling van de
Commissie. Wel zorgde de link tussen deze mededeling en de herziening
van het SGP voor verdeeldheid. Zo benoemde een aantal landen dat er
geen voorschot genomen mag worden op de mogelijke nieuwe regels van
het SGP, omdat er over de definitieve invulling nog geen overeenstemming bestaat en er nog geen wetgevende voorstellen voorliggen.
Andere lidstaten gaven aan dat ze een transitiejaar tussen de huidige en
mogelijke nieuwe regels, waaronder het niet openen van buitensporigtekortprocedures in 2023, juist kunnen steunen. Nederland heeft benoemd
dat het positief is dat de algemene ontsnappingsclausule afloopt in 2024
en dat er weer kwantitatieve doelstellingen gaan gelden voor het verlagen
van hoge begrotingstekorten. Daarnaast heeft Nederland aangegeven dat,
omdat het ambitieniveau van de begrotingsopgave nog overeengekomen
moet worden in het nieuwe raamwerk, de aanbevelingen consistent
moeten zijn met de huidige regels en dat hier al voldoende flexibiliteit in
zit. Ook heeft Nederland benoemd dat het niet vreemd was geweest om
dit voorjaar al buitensporigtekortprocedures te openen. Ook heeft
Nederland benadrukt dat het zaak is voor lidstaten met hoge schulden en
tekorten die de aanbevelingen voor 2024 onvoldoende opvolgen, volgend
jaar binnen een buitensporigtekortprocedure dienen te worden aanbevolen om hun begroting alsnog in lijn te brengen met de aanbevelingen.
5

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/
?uri=CELEX:52023DC0141&qid=1679403605755&from=EN.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1942

3

De Eurogroep heeft na de bespreking een gezamenlijke verklaring
aangenomen.6 In de verklaring wordt de gemeenschappelijke visie op het
begrotingsbeleid in 2023 en 2024 uiteengezet. De focus ligt op het voeren
van prudent begrotingsbeleid dat gericht is op het waarborgen van
schuldhoudbaarheid op middellange termijn en het verhogen van
duurzaam groeipotentieel, het nog beter richten van maatregelen die
hoge energieprijzen adresseren op de meest kwetsbare groepen en de
blijvende nadruk op het beschermen van publieke investeringen. De
Eurogroep heeft in lijn met eerdere verklaringen vastgesteld dat brede
begrotingssteun niet gepast is, omdat dit de benodigde verlaging van de
inflatie tegen kan werken.
Wisselkoersontwikkelingen ter voorbereiding van internationale
bijeenkomsten
De Commissie heeft een presentatie gegeven over de ontwikkelingen op
het gebied van de wisselkoers van de euro. De Eurogroep spreekt elk half
jaar over wisselkoersontwikkelingen. De bespreking in de Eurogroep dient
ter voorbereiding van internationale bijeenkomsten zoals de
G20-vergadering van Ministers van Financiën en presidenten van centrale
banken en de jaarvergadering van het Internationaal Monetair Fonds op
10–16 april 2023, waar tevens over de wisselkoersontwikkeling van de
euro en andere valuta kan worden gesproken.
De euro is tussen augustus 2022 en januari 2023 in nominale effectieve
termen met 5,4% gestegen. Aan de appreciatie lag een algemene
versterking ten opzichte van bijna alle valuta’s ten grondslag. In reële
effectieve termen was de appreciatie van de euro kleiner, omdat de inflatie
in de eurozone iets hoger was dan bij handelspartners. In reële effectieve
termen ligt de euro nu slechts 1,8% onder langetermijngemiddelde. De
appreciatie volgt op een lange periode van depreciatie: tussen december
2020 en augustus 2022 daalde de euro met 7,7%. De euro is tussen
augustus 2022 en januari 2023 met bijna 6% in waarde gestegen ten
opzichte van de Amerikaanse dollar. De monetaire condities verkrapten in
de eurozone sterker dan in de VS, omdat de inflatiecyclus in de VS verder
gevorderd was. Krappere monetaire condities in de eurozone waren de
belangrijkste oorzaak voor de appreciatie van de euro, maar ook andere
factoren, zoals de scherpe daling van de gasprijzen en iets optimistischer
vooruitzichten voor de wereldeconomie, droegen daaraan bij. Daarnaast
daalde de Amerikaanse dollar sinds oktober ook ten opzichte van veel
andere belangrijke valuta’s in waarde als gevolg van de verwachting dat
de verkrappingscyclus van de Amerikaanse Federal Reserve zijn
hoogtepunt naderde.
Inflatieontwikkeling in de eurozone en lidstaten
De Eurogroep heeft van gedachten gewisseld over de inflatieontwikkelingen in de eurozone. De Commissie heeft daarbij een presentatie
gegeven over de inflatieontwikkelingen.7
De Commissie gaf aan dat de inflatie in de eurozone in februari licht is
afgenomen, van 8,6% op jaarbasis in januari tot 8,5% in februari. De
daling in februari vindt zijn oorsprong in de afnemende energie-inflatie,
terwijl de prijzen voor voedsel en diensten stegen. Geschoond voor
voedsel- en energieprijzen steeg de kerninflatie in de eurozone in februari
6

https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2023/03/13/eurogroup-statement-onthe-fiscal-guidance-for-2024/.
7
https://www.consilium.europa.eu/media/52187/inflation-and-implications-of-recent-energyprice-developments-in-the-euro-area.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1942

4

verder, van 5,3% in januari naar 5,6% in februari. Vooruitkijkend zal de
inflatie naar verwachting dalen, gedreven door een lagere energie-inflatie,
maar zal de kerninflatie waarschijnlijk nog langer boven de
ECB-doelstelling blijven.
Momenteel bestaan er grote inflatieverschillen tussen lidstaten. Deze
verschillen worden voornamelijk gedreven door de verschillen in
energieprijzen tussen de lidstaten, en het gewicht van energie in het
consumptiemandje van lidstaten. Naar verwachting zullen dit jaar en
volgend jaar ook de inflatieverschillen tussen lidstaten afnemen, gedreven
door de afnemende energie-inflatie. Waar de inflatievariatie tussen
lidstaten in 2022 13 procentpunt bedroeg, zal komend jaar naar
verwachting deze variantie in inflatie afnemen tot 6,6 procentpunt en in
2024 deze verder afnemen tot 3,7 procentpunt.
Verschillende lidstaten gaven aan zorgen te hebben over de hoge
kerninflatie. Daarbij werd benoemd dat het van belang is om de situatie te
blijven monitoren, met name voor de kwetsbare huishoudens. Daarnaast
ging een aantal lidstaten in op hun nationale situatie, waaronder
automatische loonindexering wat kan bijdragen aan een hogere
kerninflatie.
Eurozone-aspecten van de Raadsconclusies herziening
Stabiliteits- en Groeipact en Macro-economische Onevenwichtighedenprocedure
In de Eurogroep is kort stilgestaan bij de Eurozone-aspecten van de
Raadsconclusies over de herziening van het Stabiliteits- en Groeipact en
Macro-economische Onevenwichtighedenprocedure (MEOP). De dag
daarna is bij de Ecofinraad gesproken over de gehele Raadsconclusies (zie
voor uitgebreider verslag verderop). In de Eurogroep ging het om één
specifieke paragraaf in de Raadsconclusies. De Eurozone-paragraaf in de
Raadsconclusies is op hoofdlijnen geformuleerd en benoemt het SGP en
de MEOP als steunpilaren voor de economische en monetaire unie. Het
benadrukt dat coördinatie van het begrotingsbeleid belangrijk is voor de
eurozone (EMU), waaronder de beoordeling van ontwerpbegrotingen.
Daarnaast is er overeenstemming dat de intensiteit van het
post-programma toezicht aangepast kan worden per lidstaat en over tijd.
Ook wordt verwezen naar ontwikkeling van een eurozone-dimensie in de
MEOP en wordt benoemd dat bij de verdere ontwikkeling van de EMU de
lessen uit crises in het verleden meegenomen moeten worden. De
Eurogroep kon zich vinden in deze paragraaf.
Beleidsdoelen van een digitale euro: strategische discussie en
gedachtewisseling over standpunten over het project en
beleidsoriëntaties
De Eurogroep heeft van gedachten gewisseld over de beleidsdoelen van
een digitale euro, op basis van een issues note.8 De issues note geeft
verschillende beleidsdoelstellingen weer die de digitale euro, afhankelijk
van het ontwerp, zou kunnen verwezenlijken. Daarnaast gaat de issues
note in op de vraag of de digitale euro de status van wettig betaalmiddel
zou moeten krijgen (legal tender status).
Veel lidstaten, waaronder Nederland, benadrukten tijdens de Eurogroep
het belang van betere communicatie over de toegevoegde waarde van
een digitale euro voor de samenleving. Meerdere lidstaten benoemden
8

https://www.consilium.europa.eu/media/62956/20230313-eurogroup-issues-note-on-digitaleuro.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1942

5

strategische autonomie in het betalingsverkeer als een belangrijk doel van
de digitale euro. Nederland heeft aangegeven dat het waarborgen van de
toegang tot publiek geld in een digitaliserende wereld en autonomie in
het betalingsverkeer de belangrijkste doelen zijn in dit project. Daarnaast
heeft Nederland aangegeven dat voor de acceptatie van een digitale euro
er duidelijke voordelen moeten zijn voor burgers, bedrijven en de bredere
economie en dat hierover verder gesproken moet worden.
Tijdens de Eurogroep is er ook gesproken over of lidstaten van mening
zijn dat de digitale euro de status van wettig betaalmiddel zou moeten
krijgen. Tijdens de vergadering gaven meerdere lidstaten aan dat er
gestreefd moet worden naar consistentie in de behandeling van contant
geld en de digitale euro. Ook gaf een aantal lidstaten aan dat het
belangrijk is om de gevolgen van een status als wettig betaalmiddel voor
bijvoorbeeld bedrijven goed te onderzoeken. Het is op dit moment nog de
vraag wat de status van een wettig betaalmiddel zou betekenen en hoe de
balans gevonden kan worden tussen brede toegang tot en acceptatie van
de digitale euro als betaalmiddel en het voorkomen van acceptatiedwang
met het oog op contractuele vrijheid. Daarnaast is het ook onduidelijk wat
de kosten voor de winkelier zullen zijn voor het accepteren van een
digitale euro. Nederland heeft aangegeven sceptisch te zijn over het
afdwingen van het gebruik van de digitale euro, door bijvoorbeeld
winkeliers te dwingen om de digitale euro te accepteren.
De Commissie heeft aangekondigd om aan het einde van het tweede
kwartaal van 2023 met een wetgevend voorstel te komen. Dit voorstel
vormt de juridische basis voor de eventuele digitale euro. De Commissie
heeft aangegeven dat in het voorstel de essentiële beleidskeuzes worden
vastgelegd. De vraag of het kabinet kan instemmen met invoering van een
digitale euro kan pas worden beantwoord als het voorstel van de
Commissie er ligt en de onderhandelingen erover zijn afgerond.
Overig
Silicon Valley Bank
De ECB gaf een korte update over de Silicon Valley Bank (SVB) in de
Verenigde Staten. Deze bank verstrekte vooral leningen aan technologiebedrijven, waaronder veel start-ups. De SVB is op 10 maart jl. onder
toezicht van de Amerikaanse bankautoriteiten geplaatst en wordt in
resolutie gebracht. De ECB gaf aan dat in de EU strengere kapitaal- en
liquiditeitsregels gelden voor banken, in vergelijking met de VS (vanuit de
Bazel-standaarden, geïmplementeerd met de Capital Requirements
Regulation en de Capital Requirements Directive). De ECB heeft
bovendien aangegeven dat Europese banken weerbaar zijn en robuuste
kapitaal- en liquiditeitsratio’s hebben, vooral in vergelijking met de situatie
van voor de financiële crisis. De EU-instituties zullen de ontwikkelingen
blijven monitoren.
Nieuwe Minister van financiën van Cyprus
De nieuwe Minister van Financiën van Cyprus, Makis Keravnos, heeft de
beleidsprioriteiten van de nieuwe regering in Cyprus gepresenteerd. Dit
gebeurt standaard in de Eurogroep bij het aantreden van nieuwe
regeringen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1942

6

Ecofinraad
Ecofinraad-ontbijt
Tijdens het Ecofinraad-ontbijt heeft de voorzitter van de Eurogroep een
terugkoppeling gegeven van de Eurogroep en is de Commissie kort
ingegaan op de economische ontwikkelingen. In dit kader wees de
president van de Europese Investeringsbank (EIB) erop dat de val van de
Silicon Valley Bank ook gevolgen kan hebben voor Europese start-ups en
scale-ups, wat het belang verder onderstreept van het versterken van het
Europese investeringsklimaat voor deze bedrijven. Voorts herhaalde de
president van de EIB zijn zorg dat de EIB dit jaar geen nieuwe projecten
meer kan aangaan in Oekraïne zonder aanvullende garanties van lidstaten
of vanuit de EU-begroting.
Economisch herstel in Europa: thematische discussie over de
herstel- en veerkrachtfaciliteit (HVF) en aanpassing van het
uitvoeringsbesluit ter goedkeuring van het HVP van Finland
Tijdens de Ecofinraad heeft een thematische discussie plaatsgevonden
over de implementatie van de nationale herstelplannen. De Commissie
benoemde dat de HVF onder een vergrootglas ligt bij de Europese
Rekenkamer en het Europees Parlement. In de discussie werd door
verschillende lidstaten een update gegeven over de implementatie van
hun plannen en werd ingegaan op welke maatregelen zij voornemens zijn
om toe te voegen aan het nationale plan om bij te dragen aan nationale
en Europese initiatieven om de energie- en groene transitie te bevorderen.
Daarnaast werd door een aantal lidstaten benoemd dat de hoge administratieve kosten een uitdaging zijn.
Daarnaast heeft de Ecofinraad een aanpassing van het uitvoeringsbesluit
van het HVP van Finland goedgekeurd.9 Finland heeft een aanvraag bij de
Commissie ingediend voor een aanpassing van het oorspronkelijke HVP
dat middels een uitvoeringsbesluit van de Raad op 29 oktober 2021 werd
goedgekeurd. Op grond van de definitieve subsidieallocatie op 30 juni
2022, zijn de beschikbare RRF-middelen voor Finland neerwaarts
bijgesteld van de aanvankelijk geschatte 2,1 miljard euro naar
1,8 miljard euro.10 Op 26 januari 2023 heeft Finland daarom een verzoek
ingediend tot een aanpassing van het HVP die uitdrukking geeft aan de
aanpassing van de beschikbare subsidies onder de RRF. De
RRF-verordening biedt hiertoe de mogelijkheid.11
De wijzigingen in het plan zijn beperkt. Van 15 investeringen en één
hervorming worden de geschatte kosten neerwaarts bijgesteld. In de
meeste gevallen wordt het ambitieniveau van deze maatregelen, vaak
uitgedrukt in het aantal te realiseren projecten, ook evenredig bijgesteld.
Zoals toegelicht in het verslag van de Eurogroep en Ecofinraad van 16 en
17 januari zullen er naar verwachting nog veel voorstellen volgen voor
uitvoeringsbesluiten van de Raad ter goedkeuring van aangepaste
herstelplannen.12 De Tweede Kamer zal hiervan steeds voorafgaand aan
de besluitvorming in de Raad een kabinetsappreciatie ontvangen.

9

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/
?uri=CONSIL:ST_6991_2023_INIT&qid=1679402210377&from=NL.
10
https://commission.europa.eu/system/files/2022-06/
2022_06_30_update_maximum_financial_contribution_rrf_grants.pdf.
11
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32021R0241&from=EN.
12
Kamerstuk 21 501-07, nr. 1920.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1942

7

Raadsconclusies herziening Stabiliteits- en Groeipact en MacroEconomische Onevenwichtighedenprocedure
De Ecofinraad heeft Raadsconclusies over de herziening van het
Stabiliteits- en Groeipact (SGP) en de Macro-Economische Onevenwichtighedenprocedure (MEOP) aangenomen.13
Op hoofdlijnen onderstrepen de Raadsconclusies het belang van
houdbare overheidsfinanciën op de middellange- en lange termijn,
duurzame economische groei en convergentie en het adresseren van
macro-economische onevenwichtigheden, ondersteund door hervormingen en investeringen die bijdragen aan economische groei en
weerbaarheid. De Raad erkent dat een herziening van de economic
governance de effectiviteit van het raamwerk kan vergroten, en roept op
tot voortgang met de herziening van het raamwerk.
In de Raadsconclusies wordt een onderscheid gemaakt tussen thema’s
waar overeenstemming over bestaat en thema’s waar nog verder werk
nodig is. De Raadsconclusies identificeren een aantal thema’s waar
lidstaten het over eens zijn:
(1)
het behoud van de referentiewaarden van 3% voor het begrotingstekort en 60% voor de staatsschuld, waarbij het raamwerk er voor
moet zorgen dat deze referentiewaarden op een effectieve en
houdbare manier worden nageleefd;
(2)
het opstellen van meerjarenplannen door lidstaten voor begrotingsbeleid, hervormingen en investeringen met daarin een nationaal
aanpassingspad voor het begrotingsbeleid in termen van maximale
netto primaire uitgaven als enige operationele indicator;
(3)
de voorwaarde van coherentie tussen het nationaal aanpassingspad
zoals opgesteld door lidstaten en een door de Commissie op te
stellen netto-uitgavenpad, waarbij verschillen naar behoren worden
onderbouwd. Het netto-uitgavenpad van de Commissie moet
volgens de Raadsconclusies gebaseerd zijn op een gedeelde, nog
overeen te komen, methodologie die repliceerbaar, voorspelbaar en
transparant is en moet leiden tot een begrotingsinspanning die
zorgt voor staatsschuld die voldoende snel daalt of op prudente
niveaus blijft, terwijl de houdbaarheid van de overheidsfinanciën
wordt zeker gesteld en investeringen en hervormingen worden
gestimuleerd. Daarvoor zullen mede op verzoek van Nederland ook
extra waarborgen worden verkend;
(4)
de Commissie moet de meerjarenplannen op transparante wijze
beoordelen, op basis van nog overeen te komen gedeelde principes,
onderworpen aan multilateraal toezicht en met goedkeuring van de
Raad;
(5)
het aanpassingspad voor het begrotingsbeleid kan verlengd
worden, als een lidstaat zich committeert aan een set hervormingen
en investeringen die bijdragen aan groeipotentieel, weerbaarheid,
houdbare overheidsfinanciën en EU-prioriteiten. Uitstel van de
begrotingsopgave moet daarbij voorkomen worden;
(6)
plannen van alle lidstaten moeten voldoen aan de referentiewaarde
voor het begrotingstekort van 3%, dus een gepland tekort kleiner
dan 3% of daar voldoende snel naar toe bewegen, waarbij de
opening van de buitensporigtekortprocedure op basis van het
begrotingstekort ongewijzigd blijft;
(7)
plannen van lidstaten met een staatsschuld boven de referentiewaarde van 60% moeten leiden tot voldoende daling van de
staatsschuld. Voor lidstaten met een schuld hoger dan 60% leidt een
overschrijding van de maximale netto primaire uitgaven zoals
13

https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-6995-2023-REV-1/en/pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1942

8

(8)

(9)

(10)
(11)

opgenomen in het door de Raad goedgekeurde meerjarenplan tot
een buitensporigtekortprocedure op basis van de staatsschuld. Het
gebruik van relevante factoren binnen die buitensporigtekortprocedure moet worden verduidelijkt;
de effectiviteit van de handhaving moet vergroot worden, onder
andere door meer transparantie. Een zogeheten controlerekening
moet cumulatieve afwijkingen van de uitgavenpaden bijhouden.
Initiële financiële sancties moeten worden verlaagd om de
toepassing ervan effectiever te maken;
de algemene ontsnappingsclausule moet worden gespecificeerd,
om met buitengewone omstandigheden om te kunnen gaan die het
vasthouden aan overeengekomen uitgavenpaden onrealistisch
maken en een landspecifieke ontsnappingsclausule om tijdelijke
afwijkingen van het uitgavenpad toe te staan als buitengewone
omstandigheden buiten de macht van de overheid een groot effect
op de overheidsfinanciën van een individuele lidstaat hebben;
een versterkte rol van het Europees Begrotingscomité (European
Fiscal Board, EFB) moet verder worden onderzocht;
de Macro-Economische Onevenwichtighedenprocedure (MEOP)
krijgt een meer vooruitkijkend en dynamisch karakter om risico’s
eerder op te sporen, met duidelijkere criteria voor (de-)escalatie
onder de Procedure en meer aandacht voor de eurozonedimensie.
Specifiek voor de eurozone wordt ook het belang van het behoud
van de jaarlijkse beoordeling van ontwerpbegrotingen genoemd en
de mogelijkheid om de intensiteit van de postprogrammasurveillance af te stemmen op de financiële en economische ontwikkelingen in een land. Op basis van eerdere Raadsaanbevelingen voor het
economisch beleid van de Eurozone, merken de Raadsconclusies op
dat vervolgstappen in de verdieping van de Economische en
Monetaire Unie (EMU) rekening moeten houden met de geleerde
lessen van de beleidsrespons van de EU in reactie op eerdere crises.

Als onderwerpen met betrekking tot de toekomst van het SGP en MEOP
waar verdere verduidelijking en gesprekken over nodig zijn, worden
genoemd: de vormgeving van het netto-uitgavenpad opgesteld door de
Commissie; een gemeenschappelijke kwantitatieve benchmark als
waarborg in het raamwerk; vereisten voor lidstaten met lage schuld; de
principes voor eventuele verlenging van het aanpassingspad voor het
begrotingsbeleid; de rol van landspecifieke aanbevelingen in het kader
van het Europees Semester; en de handhaving van hervormingen en
investeringen.
Veel lidstaten erkenden dat er progressie is geboekt met de hervorming
van het SGP en de MEOP, echter benadrukten enkele lidstaten dat er
meerdere elementen zijn waar nog geen overeenstemming over bereikt is.
Daarom is het volgens deze lidstaten onverstandig om een link te maken
tussen de richtsnoeren voor het begrotingsbeleid in 2024 en een herzien
SGP. Deze lidstaten riepen de Commissie op om nog vóór haar wetgevende voorstellen in dialoog te blijven met de lidstaten. Andere lidstaten
stelden dat er op veel gebieden consensus bereikt is en dat het juist
belangrijk is om snel voortgang te maken op dit dossier en het wetgevende traject in 2023 af te ronden. Naar aanleiding van deze gedachtewisseling zijn de Raadsconclusies zoals die voorlagen op deze punten nog
verduidelijkt. Nederland heeft benadrukt dat de Raadsconclusies een
belangrijke stap zijn, die de juiste balans vinden tussen een landspecifieke
meerjarenbenadering en waarborgen voor voldoende schuldafbouw en
verbeterd toezicht. De juiste balans is cruciaal voor Nederland, en zorgt
ervoor dat het raamwerk effectiever wordt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1942

9

Deze Raadsconclusies zijn een belangrijke en positieve stap. Tegelijkertijd
zijn deze Raadsconclusies slechts een tussenstap in het proces om tot een
daadwerkelijke succesvolle hervorming van het raamwerk te komen en
moeten belangrijke onderdelen van het beoogde toekomstige raamwerk
nog besproken en overeengekomen worden. De regeringsleiders hebben
de Raadsconclusies tijdens de Europese Raad op 23 en 24 maart onderschreven. De discussie over de herziening van het SGP en de MEOP zal de
komende maanden in de Eurogroep en Ecofinraad worden voortgezet. In
de verdere besprekingen zal het kabinet in lijn met de Kamerbrieven van
4 maart 202214 en 28 november 202215 blijven inzetten op een herziening
die leidt tot een daadwerkelijke versterking van het begrotingsraamwerk
in de EU, waarin opwaartse economische convergentie, houdbare
overheidsfinanciën en effectieve naleving en handhaving van de
begrotingsregels voor het kabinet centraal staan. Een belangrijke stap in
het verdere proces betreft de verwachte wetgevende voorstellen van de
Commissie voor aanpassing van de bestaande relevante richtlijnen en
verordeningen en eventuele nieuwe richtlijnen en verordeningen. Deze
Commissievoorstellen volgen waarschijnlijk in de komende weken. Het
parlement wordt daarover via de gebruikelijke wijze geïnformeerd.
Richtsnoeren voor het begrotingsbeleid in 2024
De Ecofinraad heeft gesproken over een mededeling van de Commissie
aangaande richtsnoeren over het begrotingsbeleid van de EU-lidstaten
voor 2024.16 Eenzelfde discussie vond ook plaats in de Eurogroep de dag
ervoor. De mededeling bevat principes op basis waarvan de Commissie
de stabiliteits- en convergentieplannen, die de lidstaten volgens de regels
van SGP in april moeten indienen, zal beoordelen. De principes helpen
lidstaten bij het formuleren van die plannen. Op basis van haar oordeel
over deze plannen zal de Commissie landspecifieke begrotingsaanbevelingen voor 2024 aan de Raad voorstellen.
De Commissie gaf tijdens de Ecofinraad een toelichting op de inhoud van
de mededeling. Zo lichtte de Commissie toe dat zij de algemene ontsnappingsclausule voor 2024 wil deactiveren. Het deactiveren van de
algemene ontsnappingsclausule betekent dat de regels van de preventieve arm van het SGP in principe weer van kracht worden. De Commissie
wil echter rekening houden met het feit dat de regels van het SGP
momenteel worden herzien. Dat betekent dat de huidige regels niet
onverkort zullen terugkomen in de richtsnoeren voor 2024, en dat de
Commissie elementen van haar voorstel voor een herzien SGP zal
opnemen in de richtsnoeren voor zover daar steun voor bestaat.
Daarnaast gaf de Commissie aan dat ze het voornemen heeft om in het
voorjaar 2024 de buitensporigetekortprocedure (EDP) te openen, en niet in
het voorjaar van 2023.
Ook in deze discussie zorgde de link tussen deze mededeling en de
herziening van het SGP voor verdeeldheid en werden er kritische
kanttekeningen geplaatst. Nederland heeft benoemd dat het positief is dat
de algemene ontsnappingsclausule afloopt in 2024 en dat er weer
kwantitatieve doelstellingen gaan gelden voor het verlagen van hoge
begrotingstekorten. Daarnaast heeft Nederland aangegeven dat, omdat
het ambitieniveau van de begrotingsopgave nog overeengekomen moet
worden in het nieuwe raamwerk, de aanbevelingen consistent moeten zijn
met de huidige regels en dat hier al voldoende flexibiliteit in zit. Ook heeft
14

Kamerstuk 21 501-07, nr. 1815.
Kamerstuk 21 501-07, nr. 1913.
16
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/
?uri=CELEX:52023DC0141&qid=1679403605755&from=EN.
15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1942

10

Nederland benoemd dat het niet vreemd was geweest om dit voorjaar al
buitensporigtekortprocedures te openen. Daarnaast heeft Nederland
benadrukt dat het zaak is voor lidstaten met hoge schulden en tekorten die
aanbevelingen voor 2024 onvoldoende opvolgen, volgend jaar binnen een
EDP dienen te worden aanbevolen om hun lopende begroting alsnog in
lijn te brengen met de aanbevelingen.
De Ecofinraad heeft geen conclusies getrokken uit deze gedachtewisseling.
Economische en financiële impact van de Russische agressie
jegens Oekraïne
De Ecofinraad heeft van gedachten gewisseld over de economische en
financiële aspecten van de Russische inval in Oekraïne. De afgelopen
maanden heeft de Ecofinraad meermaals gesproken over de economische
en financiële impact van de Russische agressie tegen Oekraïne en over
Europese steunmaatregelen. Deze keer stond de impact op energie
gerelateerde financiële markten aspecten centraal.
De Commissie heeft gereflecteerd op het verloop van de energieprijzen in
het afgelopen jaar. Daarnaast gaf de Commissie aan dat de EU snel
gereageerd heeft en dat er stappen zijn gezet in de diversificatie van
energiebronnen. De afgelopen maand lag de TTF-gasprijs ruim onder de
drempelwaarde van het marktcorrectiemechanisme, waardoor dit
mechanisme nog niet is geactiveerd.
Terugkoppeling G20 en voorbereiding van de bijeenkomst van de
Ministers van Financiën en de presidenten van de centrale banken
van de G20 en van de voorjaarsbijeenkomst van het IMF
Het Raadsvoorzitterschap en de Commissie hebben tijdens de Ecofinraad
teruggekoppeld over de eerste G20-bijeenkomst voor Ministers van
Financiën en centrale bankgouverneurs onder het Indiase voorzitterschap.
Deze vergadering vond op 24 en 25 februari jl. plaats in Bangalore, tegen
de achtergrond van een onzeker macro-economisch vooruitzicht.
Alhoewel een aantal economische indicatoren recentelijk positief zijn
bijgesteld blijft de wereld geconfronteerd met een groot aantal uitdagingen. Zo woedt in Oekraïne nog de Russische oorlog, worstelen veel
opkomende economieën met hoge publieke schulden, en blijven
structurele ontwikkelingen zoals klimaatverandering de aandacht eisen. In
de bijeenkomst is gesproken over de gezamenlijke aanpak van deze
grensoverschrijdende uitdagingen. Onderwerpen die in dat kader aan bod
zijn gekomen zijn de hervorming van de multilaterale ontwikkelingsbanken, de implementatie van de G20 Sustainable Finance Roadmap, de
tweepijlerherziening van het internationaal belastingstelsel, investeringen
in duurzame infrastructuur, versterking van mondiale pandemieparaatheid
en verbetering van de internationale financiële architectuur met
betrekking tot schuldbehandelingen. De eerste dag van de bijeenkomst,
24 februari jl., was precies één jaar na de start van de Russische oorlog in
Oekraïne. Uiteindelijk is het de G20 niet gelukt om overeenstemming te
bereiken over een gezamenlijke slotverklaring, omdat de standpunten
uiteenliepen over het opnemen van een verwijzingen naar de (economische gevolgen van deze) oorlog.
Daarnaast is tijdens de Ecofinraad stilgestaan bij de voorbereiding voor de
aankomende voorjaarsvergaderingen. De EU-inzet voor de
G20-vergadering zal worden afgestemd door middel van een EU Terms of
Reference (EU ToR). De EU-inzet voor het IMFC zal worden uitgedrukt in
de EU IMFC-verklaring (IMFC statement). Aangezien de volgende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1942

11

Ecofinraad pas na de G20-vergadering en het IMFC plaatsvindt, heeft het
voorzitterschap aangegeven dat deze ToR ambtelijk (via het Economisch
en Financieel Comité; EFC) zal worden goedgekeurd.
Decharge Europese jaarbegroting 2021
De Ministers hebben de Raadsaanbevelingen aan het Europees Parlement
voor het verlenen van decharge aan de Commissie voor de begrotingsuitvoering van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2021 aangenomen.17 Een meerderheid van de lidstaten heeft voor het aannemen van
een positief dechargeadvies gestemd. Nederland, Denemarken en Zweden
hebben hierbij tegengestemd. Het parlement is eerder in de geannoteerde
agenda geïnformeerd over het voornemen van het kabinet om tegen de
aanname van deze Raadsaanbeveling te stemmen.18 De stemming vond
plaats op basis van gekwalificeerde meerderheid en daarmee hebben de
Nederlandse, Deense en Zweedse tegenstem de aanname van de
Raadsaanbeveling niet tegengehouden. Nederland en Denemarken
hebben samen een stemverklaring afgegeven.19
Nederland heeft tijdens de vergadering en middels de stemverklaring
aangegeven veel waarde te hechten aan de belangrijke en onafhankelijke
rol van de Europese Rekenkamer (ERK) als externe auditor van de EU. Het
werk van de ERK draagt bij aan de verantwoording, de transparantie en
het financieel beheer van de EU en kan zo het vertrouwen van de burgers
in de EU vergroten. Nederland vindt dan ook dat het oordeel van de ERK
bij het opstellen van het dechargeadvies van de Raad aan het Europees
Parlement zwaar mee zou moeten wegen en heeft tijdens de vergadering
aangegeven dat de Raadsaanbeveling ook dit jaar onvoldoende recht doet
aan het afkeurende oordeel van de ERK.
Raadsconclusies over de begrotingsrichtsnoeren voor Europese
begroting 2024
De Ecofinraad heeft de Raadsconclusies over de begrotingsrichtsnoeren
voor de Europese begroting 2024 aangenomen.20 De Ecofinraad geeft de
Commissie via de begrotingsrichtsnoeren sturing bij het opstellen van de
Europese (concept)begroting voor 2024.
In de Raadsconclusies wordt allereerst het belang van een prudente
begroting benadrukt, waarbij tegelijkertijd wordt aangegeven dat er
voldoende middelen beschikbaar dienen te zijn om de prioriteiten in de
EU te ondersteunen. Daarnaast benadrukt de Raad in de conclusies, net
als voorgaande jaren, het belang van budgettaire discipline in de EU: de
plafonds van het Meerjarig Financieel Kader (MFK) moeten gerespecteerd
worden en er dienen voldoende marges onder de plafonds te resteren om
te kunnen reageren op onvoorziene omstandigheden gedurende het jaar.
Verder wordt het belang genoemd van betrouwbare en precieze ramingen
om de voorspelbaarheid van de afdrachten van lidstaten aan de EU te
vergroten. Tevens roept de Raad alle EU-instellingen op om zich te
houden aan de afspraken omtrent personeelsformatie en het verlagen van
de administratieve uitgaven.
In aanvulling hierop gaan de Raadsconclusies in op EU-steun aan
Oekraïne. Deze paragraaf geeft weer dat, in lijn met de richtlijnen van de
Commissie, de EU zich samen met partners blijft inzetten voor financiële
17

https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-6247-2023-ADD-1/en/pdf.
Kamerstuk 21 501-07, nr. 1935.
19
https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-6247-2023-ADD-2/nl/pdf.
20
https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-6246-2023-ADD-1/nl/pdf.
18

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1942

12

steun, veerkracht en lange termijn wederopbouw van Oekraïne. De Raad
legt hierbij ook voor de begroting van 2024 een nadruk op solidariteit
vanuit de EU voor de mensen in Oekraïne en de crisissituaties hieromtrent. Tevens is een paragraaf aan de conclusies toegevoegd waarin de
nadruk wordt gelegd op het belang van het Europese solidariteitsprincipe
waarbij het effectief benutten van EU-middelen de betrouwbaarheid van
de Europese Unie voor de Europese burgers kan vergroten.
De Commissie neemt de Raadsconclusies mee in het voorstel voor de
begroting van 2024, dat naar verwachting in juni 2023 verschijnt. Over de
EU-begroting voor 2024 besluit de Raad met gekwalificeerde meerderheid
en het Europees Parlement met gewone meerderheid. Het parlement
wordt zoals gebruikelijk te zijner tijd geïnformeerd.
Stand van zaken implementatie financiële diensten dossiers
De Commissie heeft de Ecofinraad geïnformeerd over de implementatie
van wetgeving op het terrein van financiële diensten in de lidstaten.
Overig
Beoordeling ontwerpbegrotingen van Italië en Letland en verklaringen Eurogroep die buiten Eurogroep-bijeenkomsten gepubliceerd zijn
Graag informeer ik u middels dit verslag ook over de opinie van de
Commissie over de ontwerpbegrotingen van Italië en Letland en de
reactie van de Eurogroep hierop. In de cyclus van het Europees Semester
is vastgelegd dat de lidstaten van de eurozone jaarlijks hun ontwerpbegroting voor 15 oktober bij de Commissie moeten indienen. Vervolgens
vormt de Commissie een opinie over de ontwerpbegrotingen en
bespreekt de Eurogroep deze en neemt daarover een verklaring aan.21
Italië en Letland hebben respectievelijk op 24 november 2022 en op
7 februari 2023 een aangepaste ontwerpbegroting ingediend. Lidstaten
hebben de mogelijkheid om een aangepaste begroting in te dienen als er
objectieve redenen zijn die hebben voorkomen dat de begroting tijdig is
vastgesteld of aangenomen. Voor zowel Italië als Letland geldt dat eind
2022 een nieuwe regering is aangetreden. Ze hebben daarom hun
begroting voor 2023 aangepast en de Commissie heeft daarover opinies
gepubliceerd. Om vanuit de Eurogroep daarover op tijd een verklaring aan
te nemen die deze lidstaten nog mee konden wegen in hun budgettaire
besluitvorming zijn deze verklaringen los van bijeenkomsten van de
Eurogroep gepubliceerd. Deze verklaringen heeft uw Kamer daardoor nog
tegoed.
Volgens de Commissie was de Italiaanse ontwerpbegroting voor 2023 in
lijn met de richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 en geeft
deze invulling aan de landspecifieke aanbevelingen van de Raad.22 De
begroting laat de nationaal gefinancierde lopende uitgaven langzamer
toenemen dan de potentiële groei. Verder beschrijft de Commissie dat
Italië nog geen voortgang heeft geboekt met de invulling van structurele
aspecten van de begrotingsaanbevelingen zoals het herzien van een
aantal belastingen en het updaten van de kadastrale waarden. Dit kan de
21

22

Zie ook het verslag van de Eurogroep en Ecofinraad van 5 en 6 december 2022: Kamerstuk
21 501-07, nr. 1916.
Opinie Commissie: https://economy-finance.ec.europa.eu/system/files/2022-12/
c_2022_9622_1_en.pdf, landspecifieke aanbevelingen Italië: https://eur-lex.europa.eu/legalcontent/NL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32022H0901(12)&qid=1679410913177&from=EN.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1942

13

potentiële economische groei verhogen en bijdragen aan de schuldhoudbaarheid van Italië. In een verklaring onderschrijft de Eurogroep de
bevindingen van de Commissie.23 In de aangepaste ontwerpbegroting van
Italië was de bijstelling van de begrotingstekorten in de jaren 2020–2022
naar aanleiding van de herclassificatie van de belastingkortingen in het
kader van de superbonus en bonus facciate regelingen nog niet bekend.
Deze bijstelling vond in maart 2023 plaats en de Tweede Kamer is hierover
geïnformeerd in de beantwoording van vragen van lid Omtzigt.24 In het
voorjaar publiceert de Europese Commissie nieuwe verwachtingen voor
de Italiaanse overheidsfinanciën in het kader van het zogenoemde
lentepakket van het Europees Semester.
De Commissie was van mening dat de Letse ontwerpbegroting voor 2023
in lijn is met de richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 en
invulling geeft aan de landspecifieke aanbevelingen van de Raad voor
Letland om wat betreft de nationaal gefinancierde lopende uitgaven een
zogenaamd neutraal begrotingsbeleid te voeren en de economie niet te
stimuleren.25 De Commissie noemt wel een risico voor de opvolging van
deze aanbeveling indien Letland aanvullende steun, of andere tekortvergrotende maatregelen neemt. De Eurogroep ziet dit risico ook in haar
verklaring.26 Over het geheel genomen is het begrotingsbeleid van
Letland expansief en wordt dit met name gedreven door hogere investeringen die deels gefinancierd worden door de herstel- en veerkrachtfaciliteit (Recovery and Resilience Facility).
Toezegging aan Slootweg (CDA) over de versterking van de
kapitaalmarktunie
Tijdens het plenaire debat over de toekomst van de euro (van 9 maart jl.)
heb ik aan het lid Slootweg toegezegd om de Staatssecretaris Fiscaliteit
en Belastingdienst te vragen om in het bijzonder aandacht te vragen voor
de kapitaalmarktunie tijdens deze Ecofinraad, waar hij in mijn afwezigheid
namens het kabinet aan deelnam. Tijdens de besprekingen is, mede
wegens de volle agenda, de kapitaalmarktunie niet ter sprake gekomen.
Het belang van het verder ontwikkelen van de kapitaalmarktunie was wel
onderwerp van gesprek bij de Europese Raad en de Eurotop van 23 en
24 maart jl. Bij de informele Ecofinraad van 28–29 april a.s. zal het
Zweedse voorzitterschap naar verwachting dit onderwerp ook agenderen.
Ik zal uw Kamer via de gebruikelijke weg – de geannoteerde agenda – te
zijner tijd informeren over dit agendapunt en de Nederlandse inzet.
Toezegging aan leden van de Eerste Kamer over binnen de EU het
gesprek aan gaan over de bruikbaarheid van het begrip structureel saldo
Naar aanleiding van vragen van de (voormalig) leden Rinnooy Kan (D66)
en Postema (PvdA) heeft mijn voorganger toegezegd om in de EU het
gesprek aan te gaan over de bruikbaarheid van het «structurele saldo». In
de Raadsconclusies over het SGP en de MEOP zijn lidstaten het eens
geworden over het hanteren van een uitgavenpad in termen van netto
primaire uitgaven als enige operationele doelstelling in het Stabiliteits- en
23

https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2022/12/20/eurogroup-statement-onthe-updated-draft-budgetary-plan-of-italy/.
Aanhangsel Handelingen II 2022/23, nr. 1776.
25
Opinie Commissie: https://economy-finance.ec.europa.eu/system/files/2023-02/
C_2023_1392_1_EN_ACT_part1_v2.pdf., landspecifieke aanbevelingen Letland: https://eurlex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/
?uri=CELEX:32022H0901(14)&qid=1679411080586&from=EN.
26
https://www.consilium.europa.eu/nl/press/press-releases/2023/03/06/eurogroup-statement-onthe-updated-draft-budgetary-plan-of-latvia/.
24

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1942

14

Groeipact. Het sturen op het structureel saldo via de middellangetermijndoelstelling (MTO) zal daarmee in de toekomst naar verwachting
vervallen. Nederland is hier positief over en heeft dit ook uitgedragen in
de aanloop naar de Raadsconclusies, omdat het netto primair uitgavenpad beter beheersbaar en minder onderhevig is aan bijstelling dan het
structurele begrotingstekort.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1942

15