Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

170
Vragen van het lid Jasper van Dijk (SP) aan de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over premieshoppen (ingezonden 3 september 2020).
Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 23 september 2020).
Vraag 1
Wat is uw oordeel over het bericht «Arbeidsmigrant nog goedkoper gemaakt
door detachering»?1
Antwoord 1
Het artikel geeft aan dat er uitzendbedrijven zijn die op zoek zijn naar
manieren om arbeidsmigranten goedkoper naar Nederland te halen, waarbij
ook de zogenoemde A1-route onderzocht wordt. Zoals ook aangegeven bij de
beantwoording van de vragen van het lid Palland keur ik het fingeren van
situaties om premievoordelen te bereiken (premieshoppen) af. Dergelijke
praktijken leiden tot oneerlijke concurrentie en moeten daarom tegengegaan
worden.
Tegelijkertijd wil ik ervoor waken dat de A1-verklaring of de socialezekerheidsregels over grensoverschrijdende detachering gelijk zouden komen te staan
aan premieshoppen. De mogelijkheid om bij detachering voor enige tijd
verzekerd te blijven in de zendende lidstaat, beschermt werknemers tegen
een verbrokkelde opbouw van socialezekerheidsrechten. In mijn brief van
7 juli2 over A1-verklaringen voorzie ik de Kamer van een update over mijn
inzet om het oneigenlijk gebruik van deze regelgeving te voorkomen.
Vraag 2 en 3
Klopt de analyse van ABN Amro («Goedkope arbeidsmigrant komt van steeds
verder») dat uitzendbureaus voortdurend onderzoeken of arbeidsmigranten
goedkoper in Nederland kunnen werken, en arbeidsmigranten bijvoorbeeld
(ondanks de herziene detacheringsrichtlijn) via de A1-route voor minder
loonkosten in Nederland kunnen werken? Wat is uw oordeel hierover?

1

Het Financieele Dagblad, 27 augustus 2020 «Arbeidsmigrant nog goedkoper gemaakt door
detachering»
2
Kamerstuk 35 358, nr. 24

ah-tk-20202021-170
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Is de conclusie van ABN Amro juist dat door deze A1-route ook inwoners van
landen buiten de Europese Unie via werkvergunningen in Oost-Europese
landen in Nederland komen te werken? Acht u dit wenselijk?
Antwoord 2 en 3
Zoals hiervoor aangegeven zijn er uitzendbedrijven die op zoek zijn naar
manieren om arbeidsmigranten goedkoper naar Nederland te halen. Het klopt
inderdaad dat loonkostenverschillen tussen werkgevers uit het buitenland en
Nederlandse werkgevers, bijvoorbeeld in verband met de afdracht van
premies voor sociale zekerheiden pensioenpremies, daarbij een rol kunnen
spelen. Loonkostenverschillen zijn echter niet de enige factor hierbij: zo
spelen ook extra kosten voor het verblijf in Nederland een rol, zoals
huisvesting, vervoer en compensatie voor de hogere kosten van levensonderhoud.
In mijn brief aan de Tweede Kamer van 12 december 2019 betreffende de
implementatiewet nieuwe detacheringsrichtlijn heb ik, naar aanleiding van
onderzoek dat in 2017 is uitgevoerd door Regioplan, aangegeven dat
verschillen in loonkosten voor werkgevers moeilijk inzichtelijk te maken zijn,
door de vele verschillende factoren die relevant zijn voor de beloning van een
gedetacheerde werknemer en het feit dat er specifieke regelingen bestaan
voor elk van deze onderdelen, waarbij sommige EU-wijd worden toegepast
en andere per EU-lidstaat verschillen.3
Derdelanders die legaal werken en verblijven binnen een EU-lidstaat kunnen
op basis van de Dienstenrichtlijn en de Detacheringsrichtlijn in andere
EU-lidstaten te werk worden gesteld.4 Als werknemers van buiten de
Europese Unie legaal in Europa verblijven en werken, kunnen zij ook onder
de coördinatieverordening voor de sociale zekerheid vallen (Verordening (EG)
883/2004).5 Deze verordening maakt het mogelijk dat een gedetacheerde
werknemer, onder voorwaarden, voor maximaal 24 maanden verzekerd blijft
in de zendende lidstaat. Dat gebruik gemaakt wordt van de mogelijkheden die
de EU-regelgeving en de nationale wetgeving op dit punt bieden is op zich
niet ongeoorloofd. Maar als er via bijvoorbeeld schijnconstructies misbruik
wordt gemaakt van deze regelgeving is dit zeer onwenselijk. Dit geldt zowel
voor premieshoppen voor werknemers met de nationaliteit van een derde
land, als voor premieshoppen voor werknemers met de nationaliteit van een
EU-lidstaat.
Vraag 4
Heeft u hierover overleg met (door)zendlanden als bijvoorbeeld Polen, dat in
2017 zo’n 600.000 werkvergunningen en 1,8 miljoen 6-maanden werkvergunningen aan buurlanden verstrekte?6
Antwoord 4
Ja, ik heb met bijvoorbeeld Polen gesproken over het toelatingsbeleid van
Polen voor werknemers afkomstig uit landen zoals Oekraïne. Daarbij gaf men
van Poolse zijde aan dat het overgrote deel van deze werknemers op Pools
grondgebied wordt ingezet. Ik wijs er op dat het inzetten van derdelanders bij
tekorten op de eigen arbeidsmarkt een nationale competentie is van de
lidstaten.
Vraag 5
Heeft u er zicht op hoeveel mensen nu al via deze route werken in Nederland? En vanuit welke landen komen deze mensen overwegend? Kunt de
cijfers van de afgelopen vijf jaar overleggen?

3

Kamerstuk 35 358, nr. 5
Conform jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie in o.a. in de zaken Van der Elst
C-43/93 en Rush Portuguesa C-113/89.
5
Verordening (EG) 1231/2010 bepaalt wanneer onderdanen van derde landen onder de
reikwijdte van Verordening (EG) 883/2004 vallen.
6
Europese Commissie, 30 januari 2020 «Annual Report on intra-EU Labour Mobility»
(https://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=738&langId=en&pubId=8242&furtherPubs=yes)
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Sinds 1 maart 2020 is de meldplicht op grond van de Wet arbeidsvoorwaarden gedetacheerde werknemers in de Europese Unie (WagwEU) van kracht.
Op dit moment zijn er nog geen jaarcijfers over 2020 beschikbaar.
Tot 1 maart 2020 gold op grond van het toenmalige artikel 1e van het BuWav
(vrij verkeer van diensten) en de Regeling melding Wet arbeid Vreemdelingen
een notificatieplicht bij het UWV, voor de detachering van werknemers uit
derde landen die rechtmatig in een andere lidstaat verblijven en werken.
Onderaan treft u een bijlage aan, met daarin een overzicht van de aantallen
gemelde werknemers die op grond van deze notificatieplicht gemeld zijn bij
UWV, van de jaren 2015 tot en met 2019. Daarbij is – in lijn met de daarover
verschenen persberichten – vooral de relatieve groei van het aantal werknemers uit Oekraïne opvallend. Het gebruik van A1-verklaringen maakte geen
onderdeel uit van de UWV notificatieplicht en is uit deze cijfers niet af te
leiden. Deze cijfers zien dan ook niet op A1-verloning.
Daarnaast beschikken wij over cijfers over de A1-verklaringen. Het gaat dan
om cijfers over het aantal ontvangen A1-verklaringen per zendend land. Wel
is het zo dat die cijfers niet gesorteerd kunnen worden op nationaliteit. Wij
kunnen wel zien hoeveel A1-verklaringen er bijvoorbeeld door Polen worden
afgegeven voor tewerkstelling in Nederland, maar niet of het dan gaat om
een Unieburger of een derdelander. Deze cijfers zijn openbaar en hier heb ik
recentelijk in de brief van 7 juli over premieshoppen naar verwezen7.
Vraag 6
Hoe ziet u de relatie tot derdelanders die niet alleen voor loon- en huisvesting, maar ook voor verblijfsstatus afhankelijk zijn van hun werkgever,
aangezien het in de praktijk al niet mogelijk is om burgers uit de Europese
Unie te beschermen tegen uitbuiting?
Antwoord 6
De positie van werknemers afkomstig van buiten de EU is, net als de positie
van mobiele EU-werknemers, kwetsbaar, zo niet kwetsbaarder. Het kabinet is
zich daar terdege van bewust en de inzet van het kabinet is dan ook gericht
op het bevorderen van fatsoenlijke woon- en werkomstandigheden voor alle
werknemers in Nederland, ongeacht hun herkomst. Ik wijs in dit verband ook
op het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten dat is ingesteld om
voorstellen te doen om de werk- en leefomstandigheden van arbeidsmigranten te verbeteren
Vraag 7
Deelt u de mening dat uitzendbureaus hiermee premieshoppen en loondump
faciliteren, aangezien werkgevers veel minder kosten maken?
Antwoord 7
Ja, voor zover het uitzendbureaus betreft die constructies opzetten en
misbruik maken van A1-verklaringen om zo minder kosten te maken. Dit is
zowel voor de gedetacheerde werknemer als uit het oogpunt van een gelijk
speelveld zeer onwenselijk.
Vraag 8
Wat vindt u ervan dat bedrijven – ondanks de wettelijke aanscherping rond
flexwerk in de Wet arbeidsmarkt in balans (WAB) – opnieuw op zoek gaan
naar goedkope arbeid door middel van A1-verloning?
Antwoord 8
Zoals aangegeven bij de beantwoording van de vragen van het lid Palland
heb ik op dit moment geen helder beeld van dit effect van de WAB. In mijn
brief van 5 juni 2020 inzake de quickscan naar de effecten van de WAB
Monitoring en evaluatie WAB, heb ik al opgemerkt dat het lastig de effecten
van de WAB los te bezien van de ingrijpende arbeidsmarkteffecten van de
coronacrisis, het overheidsbeleid ter zake en de economische gevolgen.
Niettemin worden aan de hand van diverse onderzoeken op dit moment
verschillende aspecten van de impact van de WAB in beeld gebracht.
7

Kamerstuk 35 358, nr. 24

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Wanneer de resultaten daarvan bekend zijn zal uw Kamer hierover nader
worden geïnformeerd.
Vraag 9
Op welke manier gaat u dit soort vormen van premieshoppen tegen? Bent u
van mening dat de detacheringsrichtlijn verder moet worden aangescherpt?
Antwoord 9
De detacheringsrichtlijn gaat niet over sociale zekerheid. De coördinatie van
sociale zekerheid binnen de Europese Unie is geregeld in Verordening (EG)
883/2004. Een aanscherping van de detacheringsrichtlijn zou dan ook geen
uitkomst bieden.
In mijn brief van 7 juli over A1-verklaringen voorzie ik de Kamer van een
update over mijn inzet om het oneigenlijk gebruik van deze regelgeving te
voorkomen. De SVB heeft sinds enige tijd een handhavingsteam dat zich
specifiek richt op de handhaving op A1-verklaringen. De SVB en ketenpartners werken daarnaast intensiever samen om feiten te achterhalen en
signalen en kennis te delen. Ik verwacht daarnaast dat de Europese Arbeidsautoriteit een rol kan spelen in het tegengaan van premieshoppen.
Ook wordt Verordening (EG) 883/2004 momenteel herzien. Nederland zet zich
ervoor in om de regels over detacheringen en A1-verklaringen te verbeteren
en zo de fraude en misbruik met A1-verklaringen en premieshoppen te
bestrijden. Op dit front zijn al belangrijke maatregelen voorgenomen. Zowel
in de Raad als in het Europees parlement was bijvoorbeeld voldoende steun
voor de verplichting voor de uitgevende instelling om een A1-verklaring met
terugwerkende kracht in te trekken bij fraude. De mogelijkheid voor het
werkland tot weigering van een A1-verklaring als die niet helemaal is
ingevuld en het opnemen van een verplichte voorafgaande verzekering van
drie maanden voor detachering zijn stappen in de goede richting.
Daarbij is het wel van belang om te onderstrepen dat er op dit moment geen
akkoord kan worden bereikt op dit dossier omdat partijen het niet eens
kunnen worden over de aanpassingen in twee hoofdstukken, namelijk het
hoofdstuk toepasselijke wetgeving (met daarin de regels over detachering en
A1-verklaringen) en het hoofdstuk werkloosheid. Nederland heeft ook
zwaarwegende belangen op het werkloosheidshoofdstuk. Of Nederland kan
instemmen met een akkoord hangt af van het bereikte resultaat op beide
hoofdstukken. Ik informeer uw Kamer als er voortgang is.
Overzicht notificaties bij UWV

2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

2018

2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5

2016

2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

6