Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

21 501-31

Raad voor de Werkgelegenheid, Sociaal Beleid,
Volksgezondheid en Consumentenzaken

Nr. 596

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 februari 2021
Op 22 februari aanstaande vindt een informele Raad WSBVC plaats via
videoconferentie. Hierbij zend ik u de Geannoteerde Agenda voor deze
Raad toe.
Conform de vastgestelde afspraken1 informeer ik uw Kamer middels de
Geannoteerde Agenda tevens over de voortgang van de onderhandelingen inzake de herziening van de Coördinatie verordening Sociale
Zekerheid en het EU-voorstel Richtlijn toereikende minimumlonen in de
EU. Tevens bevat de Geannoteerde Agenda informatie over het recent
gesloten akkoord op het Europees Globaliseringsfonds en het Europees
Sociaal Fonds+.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

1

kst-21501-31-596
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 34 655, nr. 2 en Kamerstuk 35 639, nr.1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 596

1

GEANNOTEERDE AGENDA INFORMELE RAAD WERKGELEGENHEID EN SOCIAAL BELEID (WSBVC) 22 februari 2021,
videoconference
In deze Geannoteerde Agenda treft u aan:
– Voortgangsrapportage herziening Coördinatieverordening Sociale
Zekerheid
– Voortgangsrapportage t.a.v. het EU-voorstel Richtlijn toereikende
minimumlonen in de EU (COM, 2020, 682)
– Informatie over de Informele Raad WSBVC van 22 februari 2021
– kwartaalrapportage Europees Globaliseringsfonds (EGF) 2021–2027
– kwartaalrapportage Europees Sociaal Fonds+ (ESF+) 2021–2027
Voortgangsrapportage herziening Coördinatieverordening Sociale
Zekerheid
In het nu volgende geef ik u een overzicht van de stand van zaken van de
onderhandelingen over de herziening van de Coördinatieverordening
Sociale Zekerheid (883/2004).
Terugblik
De WSBVC Raad van 21 juni 2018 (Kamerstuk 21 501-31, nr. 49) is een
algemene oriëntatie over de herziening van Verordening 883/2004
overeengekomen. Nederland heeft tegen deze algemene oriëntatie
gestemd. Ook Oostenrijk, Duitsland, Malta en Denemarken stemden
tegen. België, Luxemburg en Cyprus onthielden zich van stemming.
In januari 2019 zijn de trilogen gestart tussen het voorzitterschap, het EP
en de Commissie, waarin onderhandeld wordt over de uiteindelijke tekst.
Op 19 maart 2019 lieten de drie onderhandelende partijen, de Commissie,
het voorzitterschap en het EP, weten dat zij een voorlopig akkoord bereikt
hadden. Vervolgens zijn in het voorjaar van 2019 de onderhandelingen
gestrand doordat een blokkerende minderheid van lidstaten tegen het in
de trilogen bereikte voorlopig akkoord stemde. Naast Nederland maakten
een aantal gelijkgezinde lidstaten deel uit van deze blokkerende
minderheid. Daarnaast stemden ook een aantal Oost-Europese landen
tegen het voorlopig akkoord. Struikelblok vormden de hoofdstukken
werkloosheid en toepasselijke wetgeving. Nederland en de gelijkgezinde
lidstaten waren tegen de aanpassingen in het hoofdstuk werkloosheid. De
Oost-Europese landen daarentegen waren tegen de door het EP aangebrachte aanscherpingen in het hoofdstuk toepasselijke wetgeving, met
name wat betreft detachering. Het EP heeft het dossier vervolgens over de
EP-verkiezingen heen getild. In het najaar van 2019 zijn de trilogen tussen
Commissie, het huidige EP en het toenmalige Finse voorzitterschap
hervat. De standpunten van de Raad en het EP bleken echter te zeer uit
elkaar te liggen om tot overeenstemming te kunnen komen. Onder het
Kroatische voorzitterschap is er vervolgens geen voortgang geboekt in de
onderhandelingen.
Stand van zaken
Onder het Duitse voorzitterschap is het niet gelukt een akkoord over de
herziening van de Verordening te bereiken. Het Portugese voorzitterschap
heeft dit dossier inmiddels opgepakt. Na een ronde van besprekingen met
individuele lidstaten is de verwachting dat het huidige voorzitterschap in
de eerste helft van februari een eerste triloog zal organiseren. Belangrijkste onderwerp van bespreking zal waarschijnlijk een onderdeel van het
hoofdstuk toepasselijke wetgeving zijn, namelijk de plicht tot voorafgaande notificatie bij detachering. Dit is een voorstel van het EP. Het
voorstel houdt in dat detacheringen vooraf moeten worden gemeld. Deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 596

2

verplichting geldt niet in – nog overeen te komen – uitzonderingssituaties.
Veel lidstaten hebben gewezen op de administratieve lasten en afbakeningsproblemen die gepaard gaan met een dergelijke notificatieplicht.
Daarom wordt verkend of deze administratieve lasten kunnen worden
gemitigeerd door digitale oplossingen.
Inzet Nederland
Ik blijf mij op verschillende fronten inzetten voor een beter resultaat voor
Nederland. Uiteraard neemt Nederland stelling tijdens de formele
onderhandelingsmomenten met het voorzitterschap. Daarnaast blijf ik met
de gelijkgezinde lidstaten optrekken en voorstellen doen. Omdat het
voorlopig akkoord eerder strandde door een blokkerende minderheid van
lidstaten die dit voorlopig akkoord om heel uiteenlopende redenen niet
konden steunen, beperk ik me voor steun en samenwerking niet tot de
groep gebruikelijke gelijkgezinde lidstaten, maar werk ik met een zo ruim
mogelijke groep samen, teneinde blokkerende minderheden te bewerkstelligen of gekwalificeerde meerderheden te bereiken.
Daarnaast zijn er uiteraard ook regelmatig contacten over de herziening
van de Verordening met vertegenwoordigers van Nederland in het EP, met
de Europese Commissie en andere stakeholders.
Mijn inzet op het gebied van werkloosheid blijft gericht op het bereiken
van een zo kort mogelijke exportduur, gecombineerd met maatregelen
gericht op vergroting van de arbeidsparticipatie en verbetering van de
handhaving. Mijn inzet op de toepasselijke wetgeving is gericht op het
tegengaan van premieshoppen.
Voortgangsreportage t.a.v. het EU-voorstel Richtlijn toereikende
minimumlonen in de EU (COM, 2020, 682)
Op 17 december jl. heeft uw Kamer mij de informatieafspraken doen
toekomen, zoals vastgesteld in het Algemeen Overleg van 1 december jl.
(Kamerstuk 21 501-31, nr. 593) over o.a. het voorstel van een richtlijnvoorstel van de Europese Commissie voor toereikende minimumlonen in
de EU (Kamerstuk 35 639, nr.1). Onderstaand ga ik, in het kader van deze
informatieafspraken, nader in op de ontwikkelingen.
Voortgang van de onderhandelingen
Gedurende de laatste twee maanden van het Duits voorzitterschap
(tweede helft van 2020) heeft de Europese Commissie de verschillende
artikelen van het voorstel, alsook de conclusies uit de ex-ante gevolgenanalyse (Impact Assessment) toegelicht. Na verzoek door een aanzienlijk
aantal lidstaten, waaronder Nederland, heeft het Duits voorzitterschap
tevens een opinie gevraagd aan de Juridische Dienst van de Raad (JDR).
De opinie, waar de JDR momenteel nog aan werkt, zal naar verwachting
ingaan op de vraag of het richtlijnvoorstel de bestaande bevoegdheidsverdeling tussen de EU en de lidstaten respecteert.
In afwachting van de JDR-opinie heeft het Portugees voorzitterschap
(eerste helft van 2021) ervoor gekozen de onderhandelingen te beginnen
met de hoofdstukken over de horizontale bepalingen en slotbepalingen,
die naar verwachting het minst gevoelig liggen. Nederland heeft, tezamen
met verschillende andere lidstaten, kenbaar gemaakt graag eerst de
opinie van de JDR te bespreken, voordat de onderhandelingen
aanvangen.
Het acteren van Nederland
Zoals verwoord in het fiche dat met uw Kamer is besproken (Kamerstuk
22 112, nr. 2978), ziet het kabinet met name een toegevoegde waarde van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 596

3

actie op EU-niveau op sociaal en werkgelegenheidsterrein als een voorstel
bijdraagt aan opwaartse sociaaleconomische convergentie en een gelijk
speelveld. In hetzelfde fiche heeft het kabinet echter ook aangegeven een
aantal vragen en aandachtspunten bij het richtlijnvoorstel te hebben. Het
gaat hierbij o.a. om het belang van extra verduidelijking van de juridische
basis van het voorstel, het kabinetsstandpunt dat een Raadsaanbeveling
een geschikter instrument is en het belang van het respecteren van de
bestaande bevoegdheidsverdeling.
Deze vragen en aandachtspunten zijn ook door verschillende andere
lidstaten naar voren gebracht. Met mijn collega’s uit Oostenrijk,
Denemarken, Estland, Hongarije, Ierland, Malta, Polen en Zweden heb ik
derhalve een brief (bijgevoegd) aan het Portugees voorzitterschap doen
toekomen waarin aandacht voor deze punten wordt gevraagd. Door
dergelijke coalities te smeden wil ik de onderhandelingen proactief
beïnvloeden.
Informatie over de Informele Raad WSBVC van 22 februari 2021
(VTC)
Op het moment van opstellen van deze Geannoteerde Agenda is nog
geen officiële agenda bekend van de Informele Raad WSBVC van
22 februari 2021. Naar verwachting vindt in de ochtend een debat over
sociaal beleid plaats. Daarnaast zal er een plenaire middagsessie zijn over
gendergelijkheid en de gevolgen van de COVID-19 pandemie.
Het Portugees Voorzitterschap heeft mondeling aangekondigd dat tijdens
de ochtendsessie uiteengegaan zal worden in drie parallelle beleidsdebatten. De thema’s zijn werkgelegenheid/ banen, vaardigheden en
armoedebestrijding/sociale uitsluiting. Nederland zal een voorkeur
uitspreken voor deelname aan het debat over werkgelegenheid en banen.
Uiteraard zal de Nederlandse inbreng binnen bestaande beleidskaders
zijn.
Tijdens het ochtenddeel van deze Informele Raad WSBVC zal ik mij
vanwege privé redenen ambtelijk laten vervangen. Voor het middagdeel
over gendergelijkheid is Minister van Engelshoven voornemens deel te
nemen.
kwartaalrapportage Europees Globaliseringsfonds (EGF)
2021–2027
In maart 2019 is in de Raad een gedeeltelijke algemene oriëntatie bereikt
op de EGF-verordening. Nederland kon niet instemmen met deze
gedeeltelijke algemene oriëntatie vanwege de aanzienlijke verbreding van
de doelstelling van het EGF in combinatie met een halvering van de
minimumdrempel voor aanvragen (van 500 naar 250 ontslagen
werknemers in een zogenoemde referentieperiode). Nederland had bij de
publicatie van het voorstel door de Europese Commissie al een negatief
subsidiariteitsoordeel gegeven2. Naast Nederland stemde één andere
lidstaat tegen. Twee lidstaten onthielden zich van stemming. Met het
akkoord over het nieuwe MFK is ook een besluit over de hoogte van het
EGF genomen. Het budget is vastgesteld op bijna 1,5 miljard in lopende
prijzen voor de periode 2021–2027. De afgelopen periode vonden de
trilogen met het Europees Parlement plaats. Medio december 2020 is er
een akkoord bereikt tussen de Raad en het Europees Parlement. In dit
akkoord is de minimumdrempel voor aanvragen verder verlaagd (van 250
naar 200 ontslagen werknemers), terwijl de doelstelling breed is gebleven
(alle herstructureringen die ontslagen tot gevolg hebben komen in

2

Kamerstuk 22 112, nr. 2629

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 596

4

aanmerking). Nederland heeft dan ook tegen de uitkomst van de triloog
gestemd. Naast Nederland stemden drie andere lidstaten tegen.
kwartaalrapportage Europees Sociaal Fonds+ (ESF+) 2021–2027
Op de ESF+ verordening werd in 2019 al een gedeeltelijke algemene
oriëntatie bereikt. De Europese Commissie heeft vanwege de Covid-19
uitbraak eind mei 2020 een geactualiseerd voorstel gepresenteerd voor
het ESF+. Op deze geactualiseerde ESF+ verordening is in juli 2020 een
geactualiseerde gedeeltelijke algemene oriëntatie op Raadsniveau bereikt.
Nederland heeft ingestemd met de gedeeltelijke algemene oriëntatie van
2019 alsook de geactualiseerde gedeeltelijke algemene oriëntatie van juli
2020. Vervolgens zijn de trilogen met het Europees Parlement gestart. De
positie van het Europees Parlement en het Raadsakkoord lagen ver uiteen.
Het Europees Parlement had de wens om een aanzienlijk deel van de
ESF-budgetten te oormerken voor specifieke doelen, namelijk het
bestrijden van jeugdwerkloosheid (15% voor alle lidstaten), het tegengaan
van kinderarmoede (5% voor alle lidstaten), sociale inclusie (25% voor alle
lidstaten), bestrijding materiële deprivatie (3% voor alle lidstaten) en steun
voor sociale partners (2% voor alle lidstaten). De Raad voelde hier minder
voor omdat dit voor lidstaten de nodige flexibiliteit weg neemt om de
middelen in te zetten op de landenspecifieke uitdagingen, die veelal
verschillen tussen lidstaten. Ondanks deze uiteenlopende posities op het
onderwerp thematische concentratie, is het Portugese voorzitterschap er
in geslaagd om tot een akkoord te komen dat er als volgt uit ziet:
– Jeugdwerkloosheid: er zal een verplichte allocatie van 12,5% gelden
voor lidstaten met een percentage NEET’s3 hoger dan het
EU-gemiddelde over 2017–2019. Nederland zit onder dit
EU-gemiddelde. Lidstaten met een percentage NEET’s onder het
EU-gemiddelde worden verplicht om een «gepast bedrag» in te zetten
voor de bestrijding van jeugdwerkloosheid, maar mogen de hoogte
van dit bedrag zelf bepalen.
– Kinderarmoede: er zal een verplichte allocatie van 5% gelden voor
lidstaten met grote uitdagingen op dit terrein (een hoger AROPEpercentage4 dan het EU-gemiddelde in de periode 2017–2019).
Nederland zit onder dit EU-gemiddelde. Lidstaten met een AROPEpercentage onder het EU-gemiddelde worden verplicht een «gepast
bedrag» in te zetten voor de bestrijding van kinderarmoede, maar
mogen zelf de hoogte van dit bedrag bepalen.
– Materiële deprivatie: de verplichting uit de Raadspositie om 2% van de
ESF+ middelen in te zetten voor de bestrijding van materiële deprivatie
wordt verhoogd naar 3%.
– Sociale inclusie: er blijft, in lijn met de Raadspositie, een verplichte
allocatie van 25% voor sociale inclusie gelden.
– Steun aan sociale partners: alle lidstaten worden verplicht om een
«gepast bedrag» te besteden aan de ondersteuning van sociale
partners. Alleen voor lidstaten met een landenspecifieke aanbeveling
op dit terrein geldt een verplicht percentage van 0,25%. Nederland
heeft op dit terrein geen landenspecifieke aanbeveling.
Nederland is tevreden met deze uitkomst en is voornemens in te stemmen
met het onderhandelingsresultaat. Dit vindt waarschijnlijk begin maart
plaats in COREPER. Dat ten aanzien van jeugdwerkloosheid en de
bestrijding van kinderarmoede is gekozen voor een constructie waarbij
alleen lidstaten met grote uitdagingen op deze thema’s verplicht worden
om een percentage van de ESF+ middelen hierop in te zetten en voor de
overige lidstaten meer ruimte voor flexibiliteit bestaat, sluit aan bij de
3
4

Not in employment, education or training
At risk of poverty or social exclusion

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 596

5

Nederlandse inzet. De lidstaten met grote uitdagingen worden zo
gestimuleerd om met deze problematiek aan de slag te gaan, terwijl de
overige lidstaten de flexibiliteit behouden om hun middelen in te zetten
voor het adresseren van andersoortige landenspecifieke uitdagingen.
Daarnaast zijn de elementen die Nederland heeft binnengehaald tijdens
de onderhandelingen in de Raad overeind gebleven in de triloog,
bijvoorbeeld de sterkere koppeling met het Europees Semester.
Nederland was bij de publicatie van het Commissievoorstel kritisch ten
aanzien van een verplichte allocatie voor de bestrijding van materiële
deprivatie. Het kabinet heeft in een eerder stadium echter reeds aangegeven bereid te zijn om voedselbanken te ondersteunen met de – op basis
van de Raadspositie – minimaal 2% van de voor Nederland beschikbare
ESF+ middelen die ten behoeve moeten komen aan de meest behoeftigendoelgroep5. Dit in verband met de zorgen bij de voedselbanken over
(verwachte) toenemende klantenaantallen als gevolg van de coronacrisis,
een (dreigend) tekort aan voedselaanbod en de inzichten uit de initiatiefnota over ondersteuning van de voedselbanken van de leden Slootweg
en Bruins. Momenteel wordt met het Ministerie van LNV, de VNG en
Voedselbanken Nederland gewerkt aan een plan om deze middelen in te
zetten. Uw Kamer wordt separaat nader geïnformeerd over de Nederlandse ESF+ programmering en over de ondersteuning aan de
voedselbanken.

5

Kamerstuk 35 420, nr. 187

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 596

6