Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

32 793

Preventief gezondheidsbeleid

Nr. 209

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 maart 2016
Mede namens de Staatssecretaris van Economische Zaken en de
Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu ga ik in deze brief in op het
verzoek om een brief met reactie op de uitzending van Avrotros Radar
over de aanwezigheid van de stof bisfenol A (BPA) in voedingsmiddelen
(gedaan tijdens de regeling van werkzaamheden van 10 februari jl.)
(Handelingen II 2015/16, nr. 53, Regeling van werkzaamheden). Daarbij ga
ik in op de moties van de leden Van Tongeren en Çegerek (Kamerstuk
21 501-08, nr. 567) en het lid Ouwehand (Kamerstuk 21 501-08, nr. 576)
waarin wordt aangedrongen op acties ten aanzien van hormoonverstorende stoffen.
Reactie op de uitzending van Avrotros Radar over BPA
BPA is een stof die onder meer gebruikt wordt bij de productie van
bepaalde soorten plastic en in de coating van blikken en deksels. Bij een te
hoge blootstelling kunnen de hormoonverstorende eigenschappen van
deze stof leiden tot nadelige effecten op de gezondheid. Ik deel de geuite
zorg over de blootstelling aan hormoonverstorende stoffen in het
algemeen en aan BPA in het bijzonder.
Ik ben van mening dat bescherming van de volksgezondheid van groot
belang is.
De manier waarop ik daaraan invulling geef, zal ik toelichten in de reactie
op de moties.
Reactie op de motie Van Tongeren en Çegerek en de motie
Ouwehand
In de moties van de leden Van Tongeren en Çegerek en het lid Ouwehand
wordt de regering verzocht zich op Europees niveau nadrukkelijk in te
zetten om zo snel mogelijk tot criteria te komen om hormoonverstorende
stoffen te kunnen verbieden en om druk op de Europese Commissie uit te
oefenen om de opgestelde criteria zo snel mogelijk om te zetten in een

kst-32793-209
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 793, nr. 209

1

beleidsaanpak voor een snelle uitfasering van hormoonverstorende
stoffen. Daarnaast wordt verzocht te onderzoeken welke stappen op
nationaal niveau kunnen worden gezet, waaronder de voorlichting aan
zwangere vrouwen.
De moties Van Tongeren en Çegerek en de motie Ouwehand ondersteunen de Nederlandse inzet om er bij de Europese Commissie sterk op
aan te dringen voortgang te maken op dit dossier. Nederland heeft
Zweden gesteund in de rechtszaak voor het Europese Hof van Justitie
tegen de Europese Commissie over het uitblijven van de criteria. Op
16 december 2015 heeft het Hof uitspraak gedaan en is Zweden in het
gelijk gesteld. Ook in de rol als voorzitter van de Raad van de Europese
Unie zal Nederland het belang van spoedige vaststelling van de criteria bij
de Europese Commissie terugkerend onder de aandacht brengen. Tijdens
de Milieuraad van 4 maart aanstaande (Kamerstuk 21 501-08, nr. 611) zal
de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu de uitspraak van het Hof
van Justitie agenderen. Er wordt ingezet op het aannemen van een
verklaring van de Raad waarin de uitspraak van het Europese Hof onder
de aandacht wordt gebracht en waarin tot uitdrukking wordt gebracht dat
de Europese Commissie deze uitspraak moet uitvoeren.
Het vaststellen van criteria aan de hand waarvan chemische stoffen als
hormoonverstorend kunnen worden aangemerkt is in de Biocidenverordening en de Gewasbeschermingsmiddelenverordening een belangrijke
stap om deze stoffen adequaat te kunnen reguleren.1 Voor sommige
effecten van hormoonverstorende stoffen is het nodig dat er betere testen
komen om hormoonverstorende stoffen te identificeren. Nederland werkt
in OESO-verband aan het ontwikkelen van dergelijke testen. Daarnaast
zetten we ons er voor in om te zorgen dat deze testen ook geëist worden
als daar aanleiding voor is.
Zoals gezegd is van belang dat de Europese Commissie vaart maakt bij
het formuleren van de criteria voor hormoonverstorende stoffen.
Daarnaast dring ik er in gesprekken met de Europese Commissie op aan
onderzoek naar relevante testen te doen en de benodigde informatieverplichtingen in de relevante wetgeving op te nemen. Om dit te benadrukken heeft Nederland zich aangesloten bij een groep Europese landen
die zich zorgen maakt over de trage uitvoering van belangrijke onderdelen
van de Europese verordening over Registratie, Evaluatie, Autorisatie en
restrictie van Chemische stoffen (REACH). Deze landen hebben zich
verenigd in het REACH-UP-initiatief, dat onder meer de Europese
Commissie oproept om een plan van aanpak voor hormoonverstorende
stoffen onder alle relevante communautaire regelgeving op te stellen
(Kamerstuk 21 501-08, nr. 537). Ook steunt Nederland het Europese
Agentschap voor Chemische Stoffen (ECHA) in een rechtszaak waarbij een
fabrikant het niet eens is met de beslissing van ECHA een chemische stof
aan te wijzen als hormoonverstorend voor organismen in het milieu.
Nederland ondersteunt zo de mogelijkheid om een stof aan te wijzen als
hormoonverstorend met het bestaande REACH-instrumentarium, dat in
dit geval geen criteria vereist.
De voorstellen van de Europese Commissie om migratielimieten van BPA
in onder andere speelgoed en voedselcontactmaterialen naar beneden bij
te stellen, hebben mijn expliciete steun. Het is van belang zo veel als
mogelijk op Europees niveau te regelen, omdat via die weg op de meest
effectieve manier de blootstelling aan BPA omlaag kan worden gebracht.

1

In REACH kunnen hormoonverstorende stoffen worden aangewezen zonder criteria maar op
basis van overtuigende wetenschappelijke aanwijzingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 793, nr. 209

2

In de motie van de leden Van Tongeren en Çegerek wordt de regering ook
verzocht te onderzoeken welke stappen op nationaal niveau kunnen
worden genomen om blootstelling aan hormoonverstorende stoffen terug
te dringen.
Op basis van de wetenschappelijke inzichten van bijvoorbeeld de European Food Safety Authority (EFSA), is er tot op heden geen aanleiding
geweest om het beleid aan te passen of om nationale maatregelen te
nemen. In 2015 heeft de EFSA een veilige grenswaarde (Tolerable Daily
Intake; TDI) van BPA vastgesteld. Volgens berekeningen van de EFSA is de
blootstelling aan BPA over het algemeen lager dan deze grenswaarde.
Het RIVM concludeert in haar rapport dat nieuwe inzichten voldoende
aanleiding vormen om verdere aanscherping van de normen te overwegen en stelt voor op korte termijn aanvullende maatregelen te treffen
die de blootstelling aan BPA verder verminderen. Het Kabinet is met het
RIVM van mening dat de blootstelling aan BPA omlaag moet. Voor de
uitwerking van de maatregelen verwijs ik naar de Kabinetsreactie op het
RIVM-rapport (Kamerstuk 32 793, nr. 208).
Tot slot heeft uw Kamer verzocht de informatievoorziening aan zwangere
vrouwen over hormoonverstorende stoffen te verbeteren. Het «Plan van
Aanpak Preventie» van het College Perinatale Zorg (CPZ), dat in oktober
2015 aan de Kamer is aangeboden (bijlage bij Kamerstuk 32 279, nr. 71),
bevat initiatieven om voorlichting aan zwangere vrouwen te verbeteren. In
overleg met het CPZ en VWS is een voorlopige selectie gemaakt van
risicofactoren waarover voorlichting gewenst is. Op dit moment worden
mogelijke schadelijke effecten van hormoonverstorende stoffen als
risicofactor aangemerkt. Dit betekent dat zal worden onderzocht op welke
manier voorlichting over hormoonverstorende stoffen aan zwangere
vrouwen het beste kan worden vormgegeven.
Ook ben ik op dit moment in gesprek met het RIVM en VeiligheidNL over
de wijze waarop de informatievoorziening over hormoonverstorende
stoffen concreet vorm kan krijgen.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 793, nr. 209

3