2
College�voor�de�rechten�van�de�mens
Aan�de�orde�is�de�behandeling�van:
- het�wetsvoorstel�Oprichting�van�het�College�voor�de
rechten�van�de�mens�(Wet�College�voor�de�rechten�van�de
mens)�(32467).
De�algemene�beraadslaging�wordt�geopend.

De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Voorzitter.�Ik�vraag�mij�altijd�af�hoe�het�overkomt�bij�mensen�die�een�debat�volgen,�als�er�zeven�mensen�in�de�zaal
zitten�en�de�voorzitter�zegt�dat�er�geen�berichten�van�verhindering�zijn.�Maar�wij�begrijpen�wat�u�bedoelt.
Wij�voeren�een�debat�over�het�wetsvoorstel�over�het
oprichten�van�het�College�voor�de�rechten�van�de�mens.
Ik�spreek�allereerst�mijn�waardering�uit�voor�de�inspanning�om�te�komen�tot�dit�wetsvoorstel.�Wij�hechten�als
fractie�ook�veel�belang�aan�een�effectieve�mensenrechtenbescherming�en�aandacht�daarvoor.�Zeker�in�tijden
waarin�mensenrechten�en�eerbiediging�van�mensenrechten�in�heel�veel�landen�ter�discussie�staat,�is�een�actief
mensenrechtenbeleid�niet�alleen�in�het�buitenland,�maar
ook�in�eigen�land�van�groot�belang.�De�fractie�van�de
ChristenUnie�onderschrijft�dan�ook�de�wenselijkheid�van
de�oprichting�van�een�instantie�die�voor�Nederland�gaat
functioneren�als�nationaal�instituut�voor�de�rechten�van
de�mens.
Het�is�misschien�aardig�om�te�wijzen�op�de�datum�die
in�het�wetsvoorstel�wordt�genoemd.�De�datum�van�de�officiële�pledge�door�Nederland,�waarin�de�oprichting�van
dit�nationale�instituut�werd�aangekondigd,�is�23 februari�2007.�Dat�is�een�dag�die�ik�mij�nog�uitstekend�herinner,
niet�alleen�omdat�het�de�verjaardag�van�mijn�echtgenote
was,�maar�ook�omdat�het�de�eerste�dag�was�van�het�aantreden�van�het�vorige�kabinet.�Zo�kunt�u�zien�hoeveel�belang�er�ook�door�de�toenmalige�coalitiepartijen�werd�gehecht�aan�de�aankondiging�en�oprichting�van�dit�instituut.
Met�de�instelling�van�zo'n�onafhankelijk�nationaal�college�ontstaat�samenhang�en�is�er�een�centraal�aanspreekpunt�voor�Nederlandse�en�internationale�organisaties�op
dit�terrein.�Bovendien�komt�Nederland�met�dit�wetsvoorstel�de�toezegging�aan�de�Verenigde�Naties�en�de�Raad
van�Europa�na�om�een�nationaal�mensenrechteninstituut
op�te�richten.�Het�is�van�belang�dat�wij�die�toezegging�nakomen.�Ik�verwees�al�naar�de�pledge�van�februari�2007.
Daarmee�komt�Nederland�ook�in�aanmerking�voor�de
hoogste�status�op�het�gebied�van�mensenrechten,�de�Astatus.�Ik�maak�daar�wel�een�opmerking�bij,�ook�kennisgenomen�hebbend�van�de�stukken�en�de�beantwoording
van�de�vragen.�Als�wij�het�accent,�de�nadruk,�leggen�op
het�belang�van�die�A-status,�in�de�zin�ook�dat�dit�de�reden
is�om�het�instituut�op�te�richten,�dan�kan�maar�zo�het�idee
ontstaan�dat�het�een�formele�voorwaarde�is�om�die�A-status�te�behalen.�Mij�dunkt�dat�wij�met�elkaar�toch�meer�willen.�Het�is�niet�alleen�een�formele�voorwaarde�om�de�Astatus�te�verkrijgen�waarbij�wordt�voldaan�aan�de�Paris
Principles.�Het�zou�in�dat�licht�goed�zijn�als�de�minister
materieel�aangaf�waarom�het�belangrijk�is�dat�wij�dat�instituut�hebben.�Met�andere�woorden:�wat�willen�wij�er�nu

Tweede�Kamer

College�voor�de�rechten�van�de
mens

mee?�Ik�hoor�dat�graag�uiteengezet�door�de�minister�in
het�licht�van�mijn�vraagstelling.
Wij�onderschrijven�de�uitgangspunten�van�het�wetsvoorstel.�Wel�hebben�wij�een�aantal�kritische�vragen�over
de�interne�inrichting�van�het�nieuwe�college.�Ook�schriftelijk�hebben�wij�er�al�vragen�over�gesteld�en�er�resteert�nog
wel�een�enkel�punt�waaraan�ik�in�dit�debat�aandacht�zou
willen�geven.�Het�is�van�belang�dat�het�college�een�duidelijke�toegevoegde�waarde�heeft�binnen�het�Nederlandse
systeem�van�instituties.�Ik�verwacht�ook�dat�de�minister
nader�zal�aangeven�hoe�dat�gewaarborgd�kan�worden.
In�artikel�1,�lid�3,�staat�dat�de�nieuwe�organisatie�tot
doel�heeft�de�rechten�van�de�mens,�waaronder�het�recht
op�gelijke�behandeling,�in�Nederland�te�beschermen�en
de�naleving�daarvan�te�bevorderen.�De�stukken�nog�eens
goed�lezend,�waaronder�het�verslag,�komt�de�vraag�naar
voren�of�wij�nu�echt�te�maken�hebben�met�een�nieuwe�organisatie�op�het�bredere�terrein�van�de�mensenrechten�of
met�vooral�de�Commissie�Gelijke�Behandeling�die�hierin
opgaat�–�ik�begrijp�en�erken�die�argumentatie�–�maar�dan
met�een�breder�mandaat.�Gelet�op�de�formulering�van�de
doelstelling�ligt�er�toch�een�zwaar�accent�op�de�gelijke�behandeling.�Ik�zou�het�op�prijs�stellen�als�de�minister�daaraan�nog�eens�een�beschouwing�wijdde.�Ik�zou�namelijk
wel�weg�willen�blijven�van�het�idee�dat�onder�een�nieuwe�naam�en�deels�met�een�nieuw�jasje�wij�te�maken�hebben�met�de�Commissie�Gelijke�Behandeling,�waar�veel
goeds�over�te�zeggen�valt�maar�waar�ook�kritische�opmerkingen�over�te�maken�zijn�wat�mij�betreft,�en�die�als�extra
taak�nog�een�paar�andere�grondrechten�of�mensenrechten�erbij�krijgt.�Die�indruk�wordt�in�de�stukken�hier�en�daar
wel�gewekt.�Ik�zou�het�zeer�op�prijs�stellen�als�de�minister�die�indruk�kon�wegnemen.�Dat�is�voor�mijn�fractie�van
belang.�Er�is�de�Commissie�Gelijke�Behandeling,�die�ooit
is�ingesteld�in�het�kader�van�de�Algemene�wet�gelijke�behandeling.�Nogmaals,�het�gaat�hierbij�niet�om�een�evaluatie�van�het�functioneren�van�die�commissie,�maar�als�we
een�nieuw�College�voor�de�rechten�van�de�mens�oprichten,�dan�moet�het�ook�een�College�voor�de�rechten�van�de
mens�zijn�en�niet�een�college�voor�gelijke�behandeling�dat
zich�ook�nog�bezighoudt�met�aantal�andere�mensenrechten.�Ik�vind�dat�er�in�de�stukken�zelf,�zoals�de�memorie�van
toelichting,�relatief�weinig�aandacht�aan�die�andere�mensenrechten�wordt�gegeven�en�dat�er�wel�heel�erg�wordt
ingezoomd�op�het�belang�van�die�gelijke�behandeling.
Die�wordt�ook�als�enige�expliciet�genoemd.�Ik�begrijp�dat
tegen�de�achtergrond�van�een�wettelijk�ingestelde�commissie�die�doorgeschoven�wordt�naar�een�nieuwe�college.�Dan�moet�je�ook�aangeven�waar�die�wettelijke�taken
blijven�en�hoe�ze�onverkort�overgaan.�Ik�begrijp�dat�dus
wel,�maar�het�wekt�ondertussen�wel�de�indruk�dat�het�een
Commissie�Gelijke�Behandeling-plus�zou�kunnen�worden.
En�volgens�mij�is�dat�niet�de�bedoeling�van�de�regering,
in�ieder�geval�niet�de�bedoeling�van�mijn�fractie.
Dat�risico�lopen�wij�ook�een�beetje�als�het�gaat�om�de
bezetting,�de�ondersteuning.�De�Commissie�Gelijke�Behandeling�heeft�negen�leden,�terwijl�het�maximumaantal
collegeleden�twaalf�is.�Ook�de�ondersteuning�wordt�niet
substantieel�uitgebreid,�namelijk�met�niet�meer�dan�acht
fte.�Dit�terwijl�wij�te�maken�hebben�met�een�hooggestemd
doel,�bescherming�van�en�bevordering�van�de�naleving
van�de�rechten�van�de�mens.�Ik�kwam�ook�ergens�de�formulering�tegen:�uiteindelijk�is�dit�het�college�dat�toe�gaat
zien�op�de�menswaardigheid.�Dat�zijn�nogal�ambitieuze
doelstellingen�waarbij�ook�sprake�is�van�een�omvangrijk
takenpakket:�onderzoek,�advies,�beoordeling,�aansporing,

30 maart 2011
TK�67

67-2-2

Rouvoet
educatie�en�nationale�en�internationale�samenwerking.
Dat�moet�in�essentie�allemaal�gebeuren�door�de�mensen
die�nu�de�Commissie�Gelijke�Behandeling�vormen�en�ondersteunen.�De�vraag�is�of�dat�reëel�is.�Ik�vraag�dat�temeer�omdat�de�regering�weliswaar�in�antwoord�op�vragen�van�ook�mijn�fractie�ontkent�dat�het�vooral�gaat�om
gelijke�behandeling,�maar�zij�wel�het�vrije�mandaat�geeft
aan�het�college�om�zijn�eigen�prioriteiten�te�stellen.�Als�de
gelijke�behandeling�daar�substantieel,�zowel�in�personele
zin�als�in�taken,�het�hart�van�vormt�en�zij�zelf�de�prioriteiten�mogen�stellen,�vraag�ik�mij�oprecht�af�wat�er�terechtkomt�van�de�aandacht�en�het�evenwicht�in�de�aandacht
voor�die�andere�grondrechten�of�rechten�van�de�mens.
De�heer�Van�Raak�(SP):
Wij�hebben�nu�de�Commissie�Gelijke�Behandeling�en�we
krijgen�een�College�voor�de�rechten�van�de�mens�en�daar
zitten�dan�zo'n�beetje�dezelfde�mensen�in.�Ik�heb�daar�ook
vraagtekens�bij�gezet,�omdat�het�niet�hetzelfde�is,�maar
wel�met�dezelfde�mensen.�Zou�het�dan�niet�goed�zijn�om
er�een�heel�serieuze�procedure�voor�te�hebben?�Als�we
een�Nationale�ombudsman�benoemen,�is�daar�een�hele
procedure�voor.�Bent�u�het�met�mij�eens�dat�voor�de�bemensing�van�dat�nieuwe�instituut�eigenlijk�ook�een�nieuwe�procedure�zou�moeten�worden�gevolgd?
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Ik�ben�daar�nog�niet�helemaal�van�overtuigd.�Ik�heb�gezien�dat�er�ook�amendementen�in�de�week�zijn�gelegd�–
maar�ik�weet�niet�of�deze�al�officieel�zijn�ingediend�–�over
de�benoemingsprocedure�en�de�betrokkenheid�van�de
Tweede�Kamer�daarbij.�Ik�heb�daarnaar�gekeken,�maar�ik
heb�er�geen�uitgesproken�opvatting�over�of�dit�wel�of�niet
zou�moeten.�Ik�wil�de�loop�van�dit�debat�en�de�reactie�van
de�minister�afwachten,�zodat�ik�weet�wat�de�overwegingen�waren�om�voor�deze�procedure�te�kiezen.
Op�zichzelf�is�het�niet�per�se�noodzakelijk.�Als�je�een
bestaand�instituut�dat�zich�bezighoudt�met�een�mensenrecht,�namelijk�non-discriminatie�of�gelijke�behandeling,
laat�opgaan�in�een�nieuw�instituut,�hoef�je�geen�procedure�te�hebben,�met�extra�verzwaringen,�maar�dat�kan�wel.
De�Commissie�Gelijke�Behandeling�is�ingesteld�bij�de�Algemene�wet�gelijke�behandeling.�Dit�college�wordt�ook�ingesteld�bij�wet�en�dan�gaat�dat�andere�instituut,�de�Commissie�Gelijke�Behandeling,�daarin�op.�Op�zichzelf�volstaat�dat�wel.�Het�kan�nodig�worden�gevonden�door�de
wetgever�om�daar�extra�zware�eisen�aan�te�stellen.�Dat�zal
dan�vandaag�blijken.�Ik�sta�redelijk�open�in�die�discussie.
Ik�heb�nog�een�paar�vragen.�Wat�betreft�de�toegankelijkheid�voor�de�burger�is�er�ook�sprake�van�dubbelheid.
Aan�de�ene�kant�hebben�we�straks�een�kamer�voor�de
gelijke�behandeling,�die�ook�oordelen�uitspreekt�in�individuele�klachtenzaken.�Deze�is�wel�toegankelijk�voor�de
burger,�maar�dat�geldt�niet�voor�het�brede�terrein�van�de
rechten�van�de�mens.�Hoe�gaan�we�dat�aan�de�mensen
uitleggen?�Zij�denken�dat�er�een�college�komt�voor�hun
rechten.�Als�zij�een�zaak�hebben�die�speelt,�gaan�zij�naar
dat�college�toe�en�dan�krijgen�zij�te�horen�dat�zij�daar�alleen�met�een�klacht�mogen�komen�als�deze�om�gelijke�behandeling�gaat.
De�regering�schrijft�tegelijkertijd�in�de�stukken�dat�gelijke�behandeling�eigenlijk�een�soort�basis�vormt�van�alle
grondrechten.�Dan�wordt�het�wel�ingewikkeld�gemaakt.
Dat�betekent�dat�mensen�altijd�een�titel�hebben�om�op
grond�van�een�ander�grondrecht�daar�binnen�te�komen,
want�de�regering�schrijft�zelf�dat�er�altijd�het�fundamen-

Tweede�Kamer

College�voor�de�rechten�van�de
mens

tele�recht�op�gelijke�behandeling�onder�ligt.�Ik�denk�dat
de�regering�nog�wel�iets�op�te�helderen�heeft�wat�betreft
de�toegankelijkheid�voor�de�burger;�wie�kan�er�wel�of�niet
naartoe�met�een�individuele�klacht�en�op�welke�basis?�Ik
acht�de�minister�er�uitstekend�toe�in�staat�om�dat�te�doen,
dus�ik�leg�hem�die�vraag�met�enige�klem�voor.
Over�het�vrije�mandaat�van�het�college�om�zelf�beleid
te�ontwikkelen�en�prioriteiten�te�stellen�heb�ik�al�iets�gezegd.�Hoe�houden�we�dan�balans�in�de�aandacht�voor�de
verschillende�mensenrechten?�Ik�vind�het�wel�van�belang
om�expliciet�in�te�gaan�op�de�suggestie�in�de�stukken,�zoals�op�pag.�9�van�de�memorie�van�toelichting,�dat�het�gelijkheidsbeginsel�niet�alleen�een�zelfstandig�mensenrecht
is,�maar�ook�onlosmakelijk�onderdeel�is�van�alle�andere
mensenrechten.�Ik�citeer:�"Het�discriminatieverbod�is�dus
zowel�een�zeer�fundamentele�constitutionele�norm�als�een
grondrecht�dat�alleen�met�veel�inlevingsvermogen�in�de
diversiteit�van�het�leven�kan�worden�gehandhaafd."
Er�wordt�heel�zwaar�gesproken�over�het�basale�karakter
van�het�gelijkheidsbeginsel.�Ik�zou�het�zeer�waarderen�als
de�minister�hier�herhaalt�dat�de�opvatting�van�de�grondwetgever�is�dat�het�feit�dat�het�gelijkheidsbeginsel�in�artikel�1�van�onze�Grondwet�is�vervat,�niet�betekent�dat�dit
een�belangrijker,�zwaarder�of�fundamenteler�grondrecht
is�dan�de�andere�grondrechten.�Die�indruk�wordt�wel�gewekt�met�dit�soort�wat�ronkende�passages,�vergeef�mij
de�indrukking.�Ik�zou�een�reflectie�van�de�minister�op�die
passage�op�prijs�stellen.�De�grondwetgever�heeft�met�zoveel�woorden�uitgesproken�dat�alle�grondrechten�gelijk
zijn�en�dat�er�geen�hiërarchie�in�grondrechten�is,�en�dat�is
nog�steeds�onze�opvatting.�Wij�zijn�als�wetgever�en�ook
als�grondwetgever�betrokken�bij�dat�type�uitspraken.�Pag.
9�van�de�memorie�van�toelichting�wijst�echt�een�andere
richting�op.
Ik�steun�de�wijzigingen�die�in�het�wetsvoorstel�zijn�aangebracht�om�beter�invulling�te�geven�aan�de�Paris�Principles.�Dat�was�overigens�al�in�het�traject�van�de�Raad
van�State.�Ik�leg�de�vraag�over�voldoende�menskracht�en
tijd�nog�aan�de�minister�voor.�Zijn�er�voldoende�mensen
of�moet�er�noodzakelijkerwijs�worden�gekozen�in�al�die
taken�die�worden�opgesomd?�Ik�denk�dat�een�korte�beschouwing�van�de�minister�over�de�oordelen�en�de�precieze�verhouding�daarvan�tot�die�van�de�Nationale�ombudsman�wel�behulpzaam�zou�kunnen�zijn:�hoe�weten�mensen
waar�ze�terecht�kunnen?
Ik�wil�nog�een�laatste�punt�noemen,�dat�mijn�fractie�in
de�schriftelijke�voorbereiding�niet�heeft�ingebracht,�maar
dat�mij�later�zwaar�is�gaan�wegen.�Het�gaat�om�artikel�7,
de�bevoegdheid�van�het�college�om�plaatsen�te�betreden.�Ik�vroeg�mij�af�hoe�die�zich�gaat�verhouden�tot�het
totale�takenpakket�van�het�college.�Je�zou�kunnen�zeggen�dat�het�voortkomt�uit�de�Algemene�wet�gelijke�behandeling.�Als�ik�het�goed�heb�–�want�ik�improviseer�nu�–
moet�de�Commissie�Gelijke�Behandeling�deze�bevoegdheid�hebben�omdat�ze�klachten�moet�behandelen,�maar
het�college�in�zijn�nieuwe�vorm�kan�meer�doen�dan�alleen
maar�gelijkebehandelingsklachten.�Krijgt�het�college�nu
die�taak�en�bevoegdheid�om�allerlei�plaatsen�te�betreden?
Zo�ja,�waartoe�dient�deze?�Misschien�kan�ik�mijn�vraag
het�kortst�zo�stellen:�kan�de�minister�mij�een�casus�schetsen�waarin�het�nodig�zou�zijn�dat�van�deze�bevoegdheid
wordt�gebruikgemaakt?�Ik�zie�het�namelijk�niet�voor�me,
zo'n�college�dat�adviseert,�onderzoek�doet,�internationale
contacten�en�samenwerking�bevordert�en�een�aanspreekpunt�is;�in�wat�voor�casus�zou�dit�college,�anders�dan�voor
gelijkebehandelingsklachten,�allerlei�besloten�plaatsen

30 maart 2011
TK�67

67-2-3

Rouvoet
moeten�kunnen�betreden,�anders�dan�een�woning�zonder
toestemming�van�de�bewoners?

De�heer�Schouw�(D66):
Voorzitter.�Mijn�complimenten�aan�alle�initiatiefnemers
en�voorgangers�van�deze�minister,�en�verder�aan�wie�dan
ook�die�heeft�meegewerkt�aan�de�totstandkoming�van
dit�voorstel.�Uiteindelijk�zal�Nederland,�net�als�een�groot
aantal�andere�landen,�een�College�voor�de�rechten�van
de�mens�hebben.�De�oprichting�van�dat�college�past�in
een�decennialange�traditie,�waarin�Nederland�voortrekker�en�baanbreker�was�op�het�terrein�van�de�mensenrechten.�Met�een�lichte�ondertoon�zeg�ik�"was",�want�dit�kabinet�lijkt�de�mensenrechten�minder�prioriteit�te�geven:
de�minister�en�staatssecretaris�van�Buitenlandse�Zaken
hebben�mensenrechten�gedegradeerd�tot�de�derde�pijler
van�het�buitenlands�beleid�in�plaats�van�de�eerste,�en�Nederland�is�al�meermalen�teruggefloten�door�het�Europees
Hof�voor�de�Rechten�van�de�Mens,�zoals�bij�de�uitzetting
van�de�Irakezen.�Eenieder�zal�zich�dit�kunnen�herinneren.
Minister�Donner:
Tweemaal.
De�voorzitter:
De�minister�doet�actief�mee.
De�heer�Schouw�(D66):
De�minister�heeft�kennelijk�al�behoefte�aan�een�beantwoording.�Ook�dat�valt�te�prijzen.
De�voorzitter:
Hij�is�beter�uitgerust�dan�wij.�Gaat�u�rustig�verder,�meneer
Schouw.
De�heer�Schouw�(D66):
U�merkt�het�aan�mijn�lage�toon,�mevrouw�de�voorzitter.
Verder�is�er�de�onmogelijke�wens�om�Europese�verdragen
aan�te�passen�om�de�immigratie�aan�banden�te�leggen.
Bij�de�fractie�van�D66�gaat�dan�ook�de�vlag�uit�wanneer
deze�wetsvoorstellen�de�Kamer�bereiken,�die�binnen�de
grenzen�van�het�Europees�Verdrag�voor�de�Rechten�van
de�Mens�blijven.�We�hebben�al�vaker�gezegd�dat�het�kader
van�het�Europese�mensenrechtenverdrag�voor�ons�het�absolute�minimum�is.
Wij�zijn�blij,�ik�neem�aan�net�als�de�minister,�dat�het
college�een�aantal�gaten�in�de�Nederlandse�mensenrechteninfrastructuur�zal�dichten,�zoals�het�bijdragen�aan�verdragsrapportages�en�aan�onderwijs�en�onderzoek�op�dit
terrein.�Als�sinds�het�eerste�algemeen�overleg�over�dit�onderwerp�heeft�mijn�fractie�ertoe�opgeroepen�om�waakzaam�te�zijn�voor�doublures�en�versnippering:�er�moet
geen�sprake�zijn�van�onnodige�overlap,�of�twee�organisaties�die�dezelfde�taken�uitvoeren.�De�minister�gaat�hierop
in�de�memorie�van�antwoord�in,�maar�geeft�niet�aan�hoe
het�college�zich�verhoudt�tot�bijvoorbeeld�individuele�benoemde�rapporteurs,�zoals�de�mensenrechtenambassadeur.�Graag�een�concrete�reactie�van�de�minister�hierop.
Hetzelfde�geldt�voor�organisaties�die�zich�bezighouden
met�mensenrechteneducatie:�welke�rol�en�verbinding�ziet
de�minister�voor�het�college?
Het�College�voor�de�rechten�van�de�mens�neemt�de�taken�van�een�aantal�leden�van�de�Commissie�Gelijke�Behandeling�over.�De�D66-fractie�wil�een�voorzitter�voor�het

Tweede�Kamer

College�voor�de�rechten�van�de
mens

nieuwe�College�voor�de�rechten�van�de�mens�die�zichtbaar�en�benaderbaar�is�voor�het�publiek,�vergelijkbaar
met�de�Nationale�ombudsman.�Hoe�zorgt�de�minister�er
verder�voor�dat�het�college�een�eigen�identiteit�krijgt�en
een�eigen�plaats�in�het�mensenrechtenveld?�Het�college�mag�immers�niet�enkel�het�nieuwe�gezicht�zijn�van�de
Commissie�Gelijke�Behandeling.�Ik�sluit�mij�op�dit�punt
graag�aan�bij�de�kritische,�maar�tegelijkertijd�ook�inspirerende�woorden�van�collega�Rouvoet.
Het�college�moet�beschikken�over�expertise�op�het�terrein�van�mensenrechten�en�een�breed�scala�aan�kennis�op
verschillende�thema's�kunnen�inzetten.�De�D66-fractie�wil
van�de�minister�weten�of�het�een-op-een�aannemen�van
de�huidige�leden�van�de�Commissie�Gelijke�Behandeling
voor�100%�aan�deze�eis�voldoet�wat�betreft�expertise�en
kennis.�Worden�er�wellicht�terreinen�niet�gedekt�door�deze�benoemingsprocedure�te�volgen?
Ook�zou�mijn�fractie�graag�een�reactie�krijgen�op�de
beoogde�capaciteitsuitbreiding�van�het�College�voor�de
rechten�van�de�mens.�Die�komt�ons�zeer�bescheiden�voor.
Het�sluit�natuurlijk�perfect�aan�op�deze�tijden�van�bezuinigingen,�maar�of�het�ook�aan�de�maat�is�voor�de�ambitie,
de�taak�en�de�opdracht�van�het�college�daar�zetten�wij�een
vraagteken�bij.�Graag�een�reactie.
Mijn�fractie�zou�een�beperkt�aantal�zaken�graag�anders
geregeld�zien.�Daarom�hebben�wij�een�aantal�amendementen�rond�laten�gaan,�deels�meeondertekend�door�de
fracties�van�de�PvdA�en�de�SP. Ik�zal�deze�amendementen
kort�bespreken.
Het�amendement�op�stuk�nr.�11�beoogt�de�onafhankelijke�positie�van�de�wisselende�leden�van�de�raad�te�bevorderen�door�de�vaste�leden�van�de�commissie�–�het�college,�de�Nationale�ombudsman,�de�voorzitter�van�het�College�Bescherming�Persoonsgegevens�en�de�voorzitter�van
de�Raad�voor�de�rechtspraak�–�de�leden�van�het�college
voor�benoeming�voor�te�laten�dragen�in�plaats�van�ze�deze�leden�slechts�te�laten�horen.
Het�amendement�op�stuk�nr.�12�beoogt�dat�de�Tweede
Kamer�de�voorzitter�en�de�ondervoorzitters�van�het�college�benoemt,�een�procedure�die�vergelijkbaar�is�met�de
benoeming�van�de�Nationale�ombudsman.�Mijn�fractie
stelt�dat�voor,�omdat�wij�de�statuur�van�het�instituut�willen�vergelijken�met�die�van�de�Nationale�ombudsman.�Het
amendement�geeft�de�voorzitter�en�de�vicevoorzitters�een
onafhankelijker�positie�en�een�sterker�mandaat.�De�overige�leden�van�het�college�kunnen�wat�ons�betreft�door�de
minister�c.q.�het�kabinet�worden�benoemd.�In�beide�gevallen�geeft�de�raad�van�advies�advies�aan�de�Kamer�en
de�minister�voorafgaande�aan�de�benoeming.
Mijn�fractie�overweegt�een�derde�amendement�in�te
dienen.�Of�wij�dat�doen�is�afhankelijk�van�het�verloop�van
het�debat.�Met�dit�amendement�willen�wij�regelen�dat
het�college�de�mogelijkheid�krijgt�om�te�interveniëren�als
vriend�van�de�rechtbank.�Dat�betekent�dat�het�college�gevraagd�en�ongevraagd�advies�aan�de�rechtbank�kan�geven,�zodat�de�deskundigheid�van�het�collega�optimaal�kan
worden�benut.�Het�is�ook�van�belang,�omdat�anders�de�situatie�kan�ontstaan�dat�het�college�wel�in�Straatsburg�zijn
zegje�mag�doen,�eventueel�in�samenspraak�met�vergelijkbare�instituten,�maar�niet�in�Nederland.�Dat�lijkt�ons�een
onwenselijke�situatie.
Er�ligt�een�amendement�ter�tafel�om�het�college�procesbevoegdheid�te�verlenen.�Dat�amendement�is�meeondertekend�door�de�D66-fractie.�Mijn�fractie�wil�dat�het�college�zich�ook�in�het�geval�van�andere�mensenrechtenschendingen�dan�ongelijke�behandeling�tot�de�rechter�kan�rich-

30 maart 2011
TK�67

67-2-4

Schouw
ten.�Dit�geeft�het�college�een�instrument�om�de�mensenrechtenbescherming�in�Nederland�serieus�af�te�dwingen,
zeker�zolang�de�rechter�wetten�niet�aan�de�Grondwet�kan
toetsen.�Is�de�minister�van�gedachten�veranderd�over�dit
amendement,�nu�in�dit�amendement�een�vangnet�is�opgenomen�dat�ervoor�zorgt�dat�het�college�geen�individuele
zaken�behartigt,�maar�gelijksoortige�belangen�beschermt?
Voorzitter.�Tot�slot.�Wij�zijn�blij�dat�het�college�er�eindelijk�komt.�Om�het�college�een�sterk�gezicht�en�het�juiste
mandaat�te�geven�stellen�wij�dus�een�aantal�amendementen�voor.�Ook�steunen�wij�het�initiatief�om�het�college�procesbevoegdheid�te�geven,�een�bevoegdheid�die�wat�ons
betreft�aangevuld�kan�worden�met�de�mogelijkheid�voor
het�college�om�de�beschikbare�deskundigheid�in�te�zetten
door�op�te�treden�als�vriend�van�de�rechtbank.�Een�sterk
en�zelfstandig�College�voor�de�rechten�van�de�mens�kan
er�dan�aan�bijdragen�dat�wij�onze�koploperspositie�op�het
terrein�van�mensenrechten�weer�kunnen�heroveren.�En
wie�wil�dat�nu�niet,�mevrouw�de�voorzitter?

De�heer�Heijnen�(PvdA):
Voorzitter.�Ik�sluit�mij�kortheidshalve�graag�aan�bij�de�opmerkingen�van�de�heren�Rouvoet�en�Schouw�over�het�belang�van�de�totstandkoming�van�dit�college�voor�de�rechten�van�bescherming�van�de�mens.�Ik�prijs�alle�betrokkenen�bij�dit�initiatief�omdat�zij�zich,�nadat�eerst�is�overwogen�om�een�afzonderlijk�deelinstituut�op�te�richten,�naar
aanleiding�van�de�motie-Schinkelshoek�hebben�ingespannen�om�een�transitie�te�maken�van�de�huidige�Commissie�Gelijke�Behandeling�naar�het�nieuwe�instituut�voor�de
rechten�van�de�mens.�De�kanttekeningen�die�de�heer�Rouvoet�daarbij�heeft�gemaakt,�zijn�ook�de�mijne.�De�fractie
van�de�Partij�van�de�Arbeid�hecht�erg�aan�de�maatschappelijke�inbedding�van�het�nieuwe�college.�Die�moet�gestalte�krijgen�via�de�raad�van�advies,�waarin�ook,�oneerbiedig�gezegd,�belendende�instituties�vertegenwoordigd
zijn.�Dat�moet�ertoe�leiden�dat�er�in�het�gehele�veld�van
instituten�voor�rechtsbescherming�van�burgers�en�instituties�geen�overlap�plaatsvindt�maar�juist�afstemming.�Ik
heb�daarin�alle�vertrouwen.
Er�is�een�aantal�punten�waarop�ik�de�minister�nog�vragen�wil�stellen�dan�wel�opmerkingen�in�zijn�richting�wil
maken.�Mijn�eerste�punt�betreft�het�jaarverslag.�Wij�stellen�ons�voor�dat�de�minister,�snel�na�ommekomst�van�het
jaarverslag�van�het�college,�namens�het�kabinet�een�reactie�opstelt�en�die�aan�de�Kamer�doet�toekomen,�zodat
de�Kamer�–�indien�zij�dat�nodig�acht�–�jaarlijks�kan�stilstaan�bij�de�situatie�van�de�mensenrechten�in�ons�land.
Is�de�minister�daartoe�bereid?�Bij�"snel"�denk�ik�aan�een
termijn�van�pak�hem�beet�zestig�dagen.�Daarbinnen�moet
het�toch�mogelijk�zijn�om�een�kabinetsreactie�op�het�jaarverslag�op�te�stellen.
Mijn�tweede�punt�betreft�de�educatie.�Nederlandse�kinderen�zijn�ontzettend�slecht�op�de�hoogte�van�burgerschap.�Nederlandse�kinderen�scoren�in�Europees�perspectief�het�laagste�als�het�gaat�om�kennis�van�de�kinderrechten;�dat�in�een�land�dat�zich�laat�voorstaan�op�zijn�traditie
van�mensenrechten,�waaronder�dus�kinderrechten.�Educatie�is�voor�de�fractie�van�de�Partij�van�de�Arbeid�dan�ook
een�buitengewoon�belangrijke�taak�van�dit�college.�Is�de
minister�bereid�om�zijn�kennis,�zijn�medewerkers,�zijn�invloed�aan�te�wenden�om�het�college�de�middelen�te�helpen�vinden�voor�een�zo�uitgebreid�mogelijk�educatief�programma?�Natuurlijk�heeft�hij�daar�zelf�een�financiële�taak

Tweede�Kamer

College�voor�de�rechten�van�de
mens

in,�maar�ik�kan�mij�voorstellen�dat�er�met�succes�fondsen
kunnen�worden�aangeboord�om�dat�nog�steviger�te�maken.
De�heer�Van�Raak�(SP):
Hier�komen�wij�op�een�teer�punt.�Het�college�moet�voorlichting,�educatie�gaan�geven,�maar�het�moet�vooral�gaan
samenwerken�met�het�Platform�Mensenrechteneducatie.
Dat�platform�slaagt�er�niet�in�om�onze�jongens�en�meisjes
op�te�leiden�in�de�mensenrechten.�Waarom�zou�dit�college�dat�dan�wel�kunnen,�aangezien�het�niet�meer�bevoegdheden�heeft,�niet�meer�geld�heeft�en�niet�meer�mensen
heeft,�maar�gewoon�de�Commissie�Gelijke�Behandeling
plus�is?
De�heer�Heijnen�(PvdA):
Mijn�volgende�punt�betreft�de�financiën.�Ik�ga�ervan�uit�–
ik�vraag�de�minister�ook�om�dat�te�garanderen�–�dat�het
budget�voor�de�Commissie�Gelijke�Behandeling�plus�het
budget�van�€ 900.000�in�de�komende�twee�jaar�en�van
€ 600.000�daarna,�natuurlijk�geïndiceerd,�beschikbaar�is.
Daarbinnen�heeft�het�college�de�taak�om�de�kennis�en�het
bewustzijn�van�mensenrechten�te�bevorderen.�Dat�betekent�niet�dat�het�dat�alleen�moet�doen,�maar�het�heeft
de�verantwoordelijkheid�en�de�taak�om�ervoor�te�zorgen
dat�het�gebeurt.�Daarbij�schakel�je�andere�instituten�in.�Ik
vraag�de�minister�of�hij�bereid�is�om,�aanvullend�op�het
budget�van�het�Rijk,�te�helpen�bij�het�verwerven�van�andere�middelen.�Er�zijn�instituten�en�fondsen�die�daarin
een�maatschappelijke�taak�hebben,�vergelijkbaar�met�de
vigerende�opmerkingen�over�de�maatschappelijke�verantwoordelijkheid�ten�aanzien�van�cultuur.�Zo�weet�ik�dat�er
instellingen�en�bedrijven�zijn�die�een�maatschappelijke
verantwoordelijkheid�voelen�voor�het�bevorderen�van�het
bewustzijn�over�de�mensenrechten.�De�minister�kan�daarin�een�rol�spelen.�Mijn�punten�over�de�financiën�heb�ik�in
antwoord�op�vragen�van�de�heer�Van�Raak�al�behandeld.
Dan�kom�ik�op�de�benoemingswijze.�Heb�ik�het�goed
begrepen�dat�de�minister�bij�het�passeren�van�dit�wetsvoorstel�in�de�Staatscourant�de�benoemingswijze�gaat
hanteren�die�hij�in�het�wetsvoorstel�voorstelt?�Wat�ons
betreft�wordt�die�benoemingswijze�geamendeerd�zoals
de�heer�Schouw�en�onder�andere�de�fracties�van�PvdA
en�SP�voorstellen,�zodat�er�dan�in�beginsel�sprake�is�van
een�nieuw�college.�Daar�kunnen�dezelfde�mensen�in�zitten,�geen�misverstand�daarover,�maar�we�beginnen�opnieuw.�In�de�transitieperiode�naar�het�nieuwe�college�–�de
inzetting�daarvan�duurt�immers�even�–�kan�de�huidige�formatie�doorwerken,�maar�er�komt�een�moment�waarop�wij
zeggen:�nu�zit�er�een�nieuw�college.�Heb�ik�dat�goed�gezien?
Het�procesrecht�is�mijn�op�een�na�laatste�punt.�Vijftien
jaar�lang�heeft�de�Commissie�Gelijke�Behandeling�daar
geen�gebruik�van�gemaakt�en�toch�willen�wij�die�mogelijkheid�nu�ook�op�het�bredere�terrein�van�de�mensenrechten�hebben.�Sommige�mensen�die�hiernaar�kijken�of�luisteren�zullen�zich�afvragen�waar�ik�mij�druk�om�maak.�Het
heeft�te�maken�met�de�beschaving�waarin�wij�terecht�zijn
gekomen�en�met�de�evolutie�die�met�zich�mee�heeft�gebracht�dat�je�de�tanden�niet�meer�nodig�hebt.�Je�mag�echter�een�terugval�in�dat�beschavingsniveau�nooit�uitsluiten
en�als�die�er�komt,�is�het�goed�dat�er�een�instituut�is�dat
zijn�tanden�kan�laten�zien.�Daartoe�behoort,�wat�mij�betreft,�ook�de�mogelijkheid�om�naar�de�rechter�te�stappen
als�er�sprake�is�van�het�niet-behartigen�van�de�mensen-

30 maart 2011
TK�67

67-2-5

Heijnen
rechten�door�wie�dan�ook.�Zo�moet�u�de�term�"belangen"
zien�in�artikel�7a,�lid�1.
Het�is�bovendien�inconsistent�om�die�mogelijkheid�wel
te�handhaven�voor�wat�betreft�de�gelijke�behandeling
en�niet�te�introduceren�voor�de�andere�mensenrechten.
Daarmee�kom�je�op�de�discrepantie�waar�de�heer�Rouvoet
terecht�een�punt�van�maakte.�Er�is�immers�geen�hiërarchie�tussen�de�mensenrechten�in�zijn�woorden.�Hetzelfde
geldt,�denk�ik,�voor�alle�andere�collega's.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Voorzitter.�Misschien�is�het�toch�goed�dat�ik�op�dit�punt
een�kritische�vraag�aan�de�heer�Heijnen�stel.�Wat�hij�aangaf�over�mijn�betoog�klopt,�maar�dat�had�ik�niet�gerelateerd�aan�de�procesbevoegdheid.�De�argumentatie�van�de
regering�is,�als�ik�het�goed�zie,�niet�zozeer:�er�is�nooit�gebruik�van�gemaakt�door�de�CGB,�dus�het�heeft�geen�zin
om�de�procesbevoegdheid�voor�het�college�te�introduceren.�De�regering�schrijft�in�de�toelichting�en�in�antwoord
op�vragen�veeleer:�we�doen�het�niet�voor�het�bredere�terrein,�omdat�het�echt�vastzit�aan�de�bevoegdheid�van�de
CGB�om�individuele�klachten�te�beoordelen.�Daar�hoort
die�procesbevoegdheid�bij�en�die�mogelijkheid�is�er�niet
voor�het�brede�terrein�van�de�mensenrechten.�Daarom�ligt
de�introductie�van�die�bredere�procesbevoegdheid�niet
voor�de�hand.�Ik�vind�dat�zelf�eerlijk�gezegd�wel�een�redelijk�overtuigende�redenering,�omdat�ik�mij�niet�zo�goed
kan�voorstellen�hoe�een�procesbevoegdheid�zou�moeten
uitwerken�op�een�terrein�waar�je�geen�individuele�klachten�behandelt.
De�heer�Heijnen�(PvdA):
Dat�is�de�reden�waarom�in�het�amendement�van�de�heer
Schouw,�de�heer�Van�Raak�en�mijzelf�wordt�voorgesteld
om�artikel�13�van�het�oorspronkelijke�wetsvoorstel�overeind�te�houden.�Waar�het�individuele�gevallen�van�wel�of
niet�gelijke�behandeling�betreft,�kan�men�naar�de�rechter
blijven�gaan.�Voor�alle�andere�mensenrechten�hebt�u�gelijk�dat�het�er�niet�om�gaat�om�in�plaats�van�belanghebbenden,�individuele�personen�of�instanties,�naar�de�rechter�te�stappen.�Het�gaat�om�het�belang�dat�heel�veel�individuen,�dat�de�groep�zou�kunnen�hebben.�Als�anderen
niet�in�staat�zijn�om�een�procedure�aan�te�spannen,�dan
kan�in�plaats�daarvan�het�college�dat�doen.�Laten�we�het
maar�concreet�maken.�Dat�helpt�vaak�in�dit�soort�discussies.�Ik�kan�mij�voorstellen�dat�zich�daarvoor,�indien�het
college�er�zou�zijn�geweest�en�gebruik�had�willen�maken
van�die�procesbevoegdheid,�bijvoorbeeld�de�kwestie�van
de�mosquito�had�geleend.�Er�was�onduidelijk�of�er�een�juridische�basis�voor�was.�Sommige�gemeenten�maakten
er�gebruik�van,�andere�niet.�Er�waren�niet-individuele�belanghebbenden�die�het�de�moeite�vonden�of�die�in�staat
of�bereid�waren�om�dat�ter�toetsing�aan�de�rechter�voor�te
leggen.�Het�raakt�wel�een�mensenrecht.�Dat�zou�een�situatie�hebben�kunnen�zijn�–�het�is�theoretisch,�dat�geef�ik�toe,
maar�het�maakt�het�wel�wat�tastbaarder�–�waarin�gebruik
had�kunnen�worden�gemaakt�van�de�procesbevoegdheid,
maar�niet�anders�dan�nadat�er�met�alle�belanghebbenden
overleg�is�geweest.�Dat�schrijft�het�amendement�immers
ook�voor.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
De�heer�Heijnen�heeft�gelijk;�een�concreet�voorbeeld�verheldert.�Ik�weet�niet�of�dat�mij�nu�overtuigt,�maar�ik�begrijp�beter�wat�hij�wil.�Ik�wacht�de�reactie�van�de�minister
wel�af�en�kijk�of�het�ook�onze�steun�kan�wegdragen.�Ik�ben

Tweede�Kamer

College�voor�de�rechten�van�de
mens

er�sceptisch�over,�maar�dit�helpt.�Wel�wil�ik�vaststellen�dat
wij�het�niet�moeten�verbinden�aan�de�discussie�over�de
hiërarchie�binnen�grondrechten,�hoe�belangrijk�ik�dat�thema�ook�vind.�Dit�speelt�hier�volgens�mij�niet.�Kan�de�heer
Heijnen�hierin�met�mij�meegaan?�Volgens�mij�heeft�het
echt�te�maken�met�het�onderscheid�tussen�al�dan�niet�individuele�klachten.�Ik�sta�open�voor�de�argumentatie�van
de�heer�Heijnen,�maar�ik�zou�een�en�ander�willen�loskoppelen�van�die�–�ook�–�belangrijke�discussie�over�de�hiërarchie�binnen�grondrechten.
De�heer�Heijnen�(PvdA):
Akkoord.�Het�huidige�recht�van�de�Commissie�Gelijke�Behandeling�om�in�dergelijke�situaties�naar�de�rechter�te
gaan,�blijft�in�stand�voor�het�nieuwe�college.�Voor�de�andere�mensenrechten�is�het�een�punt�van�overweging.�Amnesty�International,�het�COC,�Art.�1,�Justitia�et�Pax�en�enkele�andere�organen�pleiten�er�bij�ons�voor,�die�mogelijkheid�als�ultimum�remedium,�als�stok�achter�de�deur,�in�de
wet�te�introduceren.
De�heer�Çörüz�(CDA):
Voorzitter.�Ik�wil�collega�Heijnen�graag�begrijpen.�Ik�vind
het�wel�een�interessante�gedachtegang,�maar�wil�er�ook
kritisch�naar�kijken.�Ik�heb�dan�ook�twee�vragen.�Aan�het
einde�van�het�amendement�lees�ik�een�vergaande�principiële�zin.�Mag�ik�die�even�in�mijn�eigen�woorden�vertalen?
Die�zin�luidt�ongeveer:�het�niet�geven�van�die�procesbevoegdheid�aan�het�college�kan�leiden�tot�een�veroordeling
wegens�schending�van�mensenrechten.�Dat�gaat�vrij�ver.
Als�we�in�Nederland�geen�traject�voor�onze�burgers�hadden,�zouden�we�volgens�mij�wel�met�recht�en�reden�kunnen�zeggen:�nu�gaat�u�echt�over�de�schreef.�Dan�zou�dat
een�schending�van�mensenrechten�zijn.�Op�dit�moment
hebben�we�die�procesbevoegdheid�nog�niet.�We�hebben
zelfs�nog�geen�college.�Ook�zijn�we�vanwege�de�mosquito
nog�niet�door�het�Straatsburgse�Hof�veroordeeld.
Mijn�tweede�vraag�stel�ik�ook�naar�aanleiding�van�de
mosquito.�Stel�dat�het�college�advies�uitbrengt,�de�regering�dat�zorgvuldig�overweegt�en�tot�een�oordeel�daarover�komt�en�de�Eerste�en�Tweede�Kamer�daarmee�akkoord�gaan,�maar�het�college�toch�besluit�om�het�op
grond�van�zijn�procesbevoegdheid�voor�te�leggen�aan�de
rechter,�dan�kom�je�toch�in�de�heel�merkwaardige�situatie
terecht�dat�een�abstract�voorbeeld�aan�een�rechter�wordt
voorgelegd�–�dat�is�de�bedoeling�–�die,�zoals�gebruikelijk,�individueel�toetst?�Dan�zou�toch�het�gehele�democratische�proces,�waar�we�nota�bene�zelf�in�verwikkeld�zijn
geraakt,�aan�een�rechter�worden�voorgelegd�en�zou�daarover�toch�via�een�achterdeur�een�oordeel�van�een�rechter
worden�gevraagd?�Onze�rechters�doen�altijd�in�individuele�zaken�uitspraak.�Ik�denk�dat�we�daardoor�in�een�heel�ingewikkelde�constitutionele�spagaat�komen.
De�heer�Heijnen�(PvdA):
Over�de�op�een�na�laatste�alinea�van�de�toelichting�op
het�amendement�bestaat�in�mijn�ogen�een�misverstand.
Er�staat�niet�in�dat�Nederland�voor�veroordeling�wegens
schending�van�de�mensenrechten�in�aanmerking�komt
als�Nederland�afziet�van�het�opnemen�van�een�procesbevoegdheid�in�deze�wet,�maar�er�staat�in�dat�de�mogelijkheid�dat�het�college�gebruikmaakt�van�de�procesbevoegdheid�kan�voorkomen�dat�Nederland�op�enig�punt�wordt
veroordeeld�wegens�schending�van�de�mensenrechten.
Dat�staat�er.

30 maart 2011
TK�67

67-2-6

Heijnen
Over�het�tweede�punt�merk�ik�op�dat�het�niet�voor�niets
is�dat�ik�in�de�toelichting,�maar�ook�in�de�tekst�van�het
amendement�geen�misverstand�heb�laten�bestaan�over
het�politieke�primaat.�Weer�toegespitst�op�het�voorbeeld
van�de�mosquito's,�merk�ik�op�dat�het�niet�alleen�om�het
bestuursorgaan�nationale�overheid�gaat,�maar�ook�om
andere�bestuursorganen�die�bij�ontstentenis�van�dwingende�wetgeving�zaken�doen�die�in�aanmerking�voor�veroordeling�komen�vanuit�het�oogpunt�van�de�bescherming
van�mensenrechten.�In�die�situaties�kan�het�procesrecht
een�rol�spelen.�Of�en�in�hoeverre�het�ook�gaat�werken�als
een�ultieme�toets�op�wetgeving�die�alles�gepasseerd�is�–
de�adviezen�van�de�Raad�van�State,�de�Eerste�Kamer,�de
Tweede�Kamer�–�en�die�als�het�gaat�om�mensenrechten
ook�al�heel�snel�de�Grondwet�raakt,�vind�ik�een�zo�theoretische�kwestie�dat�ik�mij�niet�kan�voorstellen�dat�daarvan
sprake�zal�zijn.
De�heer�Çörüz�(CDA):
Ik�vind�dit�interessant�genoeg�om�erop�te�reageren,�want
het�is�wel�een�principieel�punt�en�ik�wil�daar�ook�serieus�naar�kijken.�Laat�ik�het�even�anders�brengen.�Laten
wij�weer�de�mosquito�als�voorbeeld�nemen.�Het�college
brengt�een�advies�uit�of�doet�onderzoek.�Dan�hebben�wij
toch�eigenlijk�al�een�uitspraak�van�die�commissie?�Wordt
het�dan�niet�een�semantische�discussie?�De�rechter�doet
namelijk�geen�uitspraak�over�abstracte�zaken�maar�over
concrete�zaken.�Dan�zullen�wij�denk�ik�op�een�gegeven
moment�toch�wel�in�die�spagaat�terechtkomen.�Ik�wil�dit
goed�begrijpen.�Daarom�wil�ik�hier�serieus�naar�kijken,
maar�dit�probleem�heeft�collega�Heijnen�volgens�mij�nog
niet�opgelost.
De�heer�Heijnen�(PvdA):
Ik�wijs�erop�dat�wat�hier�wordt�voorgesteld�in�eerste�instantie�deel�uitmaakte�van�de�ontwerpwet.�Verder�wijs�ik
erop�dat�wij�bij�het�wegnemen�van�de�procesbevoegdheid�uit�het�ingediende�wetsontwerp�de�Raad�van�State�kritische�opmerkingen�heeft�gemaakt,�omdat�de�motivering�daarvoor�naar�het�oordeel�van�de�Raad�van�State�onvoldoende�was.�Ten�derde�wijs�ik�erop�dat�beschaafde�landen�zoals�Engeland,�Polen,�Ierland,�Noord-Ierland
en�Schotland�alle�een�dergelijk�procesrecht�kennen.�Laat
ik�nu�een�ander�voorbeeld�geven,�dat�mevrouw�HennisPlasschaert�misschien�zal�aanspreken,�namelijk�de�hele
kwestie�van�de�privacy,�waarbij�een�sterke�ontwikkeling
plaatsvindt,�ook�in�relatie�tot�data,�opslag�en�integriteit.
Ik�kan�mij�voorstellen�dat�er�bestuursorganen�zijn�die�op
dit�punt�niet�de�definitieve�wetgeving�en�alle�consequenties�daarvan�afwachten�maar�die�al�stappen�ondernemen
waarbij�het�hebben�van�een�procesbevoegdheid�toch�wel
opportuun�kan�zijn.
Ten�slotte�spreek�ik�mijn�waardering�uit�voor�Femke
Halsema,�die�in�2001�motie�heeft�ingediend�die�toch�ook
ten�grondslag�ligt�aan�dit�college;�vooral�voor�Guusje�ter
Horst,�die�het�als�minister�een�flink�aantal�stappen�verder
heeft�gebracht;�voorts�aan�Jan�Schinkelshoek,�die�in�zijn
wijsheid�heeft�bewerkstelligd�dat�wij�niet�iets�nieuws�oprichten�maar�toch�ook�enige�synergie�brengen�in�het�totale�veld�van�instellingen�voor�de�mensenrechten;�en�ten
slotte�aan�minister�Donner,�die�sinds�zijn�aantreden�voortvarend�deze�wet�hier�naartoe�heeft�geleid.

Tweede�Kamer

College�voor�de�rechten�van�de
mens

De�heer�Van�Raak�(SP):
Voorzitter.�Ik�wil�ook�een�aantal�mensen�bedanken:�Erasmus,�Coornhert�en�Hugo�de�Groot.�Erasmus�streed�voor
de�vrijheid�van�godsdienst,�Coornhert�verbeterde�de�rechten�van�gevangenen,�Hugo�de�Groot�maakte�regels�voor
burgers�in�tijden�van�oorlog.�In�die�lange�traditie�van�de
bescherming�van�de�rechten�van�de�mens�staan�wij.�Die
traditie�gaat�terug�tot�de�zestiende�eeuw,�nog�verder�terug�dan�Guusje�ter�Horst.�Ook�nu�zetten�veel�organisaties
in�Nederland�zich�in�voor�de�bescherming�van�de�rechten
van�de�mens.
De�heer�Heijnen�(PvdA):
Voorzitter,�staat�u�mij�toe�dat�ik�de�heer�Van�Raak�erop
wijs�dat�het�gebruikelijk�is�dat�de�SP�wat�dichter�bij�huis
blijft�en�de�PvdA�wat�verder�in�tijd�en�plaats.�Ik�vind�het
heel�leuk�om�te�vernemen�dat�de�heer�Van�Raak�nu�wat
meer�onze�positie�inneemt.
De�heer�Van�Raak�(SP):
Nee,�dat�is�allemaal�een�misverstand!�Waar�het�om�gaat,
is�dat�nu�in�Nederland�heel�veel�organisaties�zich�inzetten
voor�de�rechten�van�de�mens:�de�Nationale�ombudsman,
het�College�bescherming�persoonsgegevens,�de�Commissie�Gelijke�Behandeling,�het�Studie-�en�Informatiecentrum
Mensenrechten,�het�Breed�Mensenrechten�Overleg�Nederland,�het�Platform�Mensenrechteneducatie,�Quality,
Movisie,�Amnesty�International�et�cetera.�Ik�denk�dat�Erasmus,�Coornhert�en�De�Groot�er�rode�oortjes�van�zouden
hebben�gekregen�als�zij�hadden�gezien�hoeveel�mensen
zich�met�zoveel�energie�inzetten�voor�de�rechten�van�de
mens.
Toch�is�het�niet�genoeg.�Als�het�gaat�om�mensenrechten�is�Nederland�in�internationaal�verband�een�B-land.�In
1993�zijn�de�zogenoemde�Paris�Principles�vastgelegd�voor
de�bescherming�van�de�rechten�van�de�mens.�Daaraan
voldoet�Nederland�niet.�Daarom�mag�ons�land�in�internationaal�verband�niet�serieus�meepraten�over�mensenrechten.�Waarom�voldoet�Nederland�daar�niet�aan?�Worden�in�ons�land�meer�dan�in�andere�landen�mensenrechten�geschonden?�Volgens�mij�niet.�Zetten�wij�ons�internationaal�minder�in�voor�de�bescherming�van�de�mensenrechten?�Volgens�mij�ook�niet.�Zijn�er�in�ons�land�te�weinig�organisaties�die�zich�bezighouden�met�de�rechten�van
de�mens?�Dat�lijkt�mij�niet.�De�belangrijkste�reden�waarom�Nederland�geen�A-land�is,�is�omdat�wij�geen�nationaal
mensenrechteninstituut�hebben.�Wij�doen�heel�veel,�maar
het�wordt�verspreid�gedaan�over�heel�veel�organisaties.
Nederland�wil�niet�de�tweede�viool�spelen;�wij�horen�aan
de�eerste�viool.�De�SP-fractie�is�dan�ook�heel�blij�dat�de
regering�met�deze�wet�hoogstwaarschijnlijk�een�A-status
voor�Nederland�uit�het�vuur�weet�te�slepen.
Mijn�fractie�is�echter�ook�teleurgesteld,�omdat�dit�toch
vooral�een�papieren�exercitie�lijkt�te�worden.�Het�college�wordt�ondergebracht�bij�een�bestaande�commissie,�er
komt�geen�extra�geld�en�er�komen�geen�extra�bevoegdheden.�Het�lijkt�er�wel�op�dat�we�nog�meer�dingen�dubbel
gaan�doen.�Ik�zei�al�dat�er�in�Nederland�veel�organisaties
zijn�die�zich�bezighouden�met�de�rechten�van�de�mens.
Daarvan�is�de�Nationale�ombudsman�volgens�mij�degene�die�de�meeste�ervaring�heeft�met�bemiddeling�en�volgens�mij�ook�het�meest�door�mensen�wordt�vertrouwd.
Toch�heeft�de�minister�niet�besloten�om�het�College�voor
de�rechten�van�de�mens�onder�te�brengen�bij�de�Nationa-

30 maart 2011
TK�67

67-2-7

Van�Raak
le�ombudsman.�Waarom�heeft�hij�dat�niet�gedaan?�Waarom�heeft�hij�juist�gekozen�voor�de�Commissie�Gelijke�Behandeling?�Die�houdt�zich�toch�specifiek�bezig�met�gelijke�behandeling?�Het�is�vandaag�al�eerder�gevraagd:�moet
ik�hieruit�concluderen�dat�de�minister�vindt�dat�gelijke�behandeling�het�meest�belangrijke�mensenrecht�is?
Het�College�voor�de�rechten�van�de�mens�krijgt�verschillende�taken.�Het�moet�gaan�onderzoeken,�rapporteren,�adviseren,�voorlichten,�stimuleren,�aansporen,�samenwerken�et�cetera.�Maar�wat�gaat�dat�college�precies
doen?�Dat�is�mij�nog�steeds�niet�duidelijk.�Wat�gaat�het
nieuwe�college�allemaal�doen�wat�andere�organisaties
niet�doen?�Kan�de�minister�een�paar�voorbeelden�noemen?�In�antwoord�op�eerdere�vragen�noemde�hij�toezicht
op�het�verzamelen�van�persoonsgegevens.�Maar�het�nieuwe�college�moet�op�dat�punt�samenwerken�met�het�College�Bescherming�Persoonsgegevens.�Een�ander�voorbeeld�is�scholing�over�mensenrechten.�Maar�op�dat�punt
moet�het�nieuwe�college�samenwerken�met�het�Platform
Mensenrechteneducatie.�Klachten�over�het�optreden�van
de�overheid�blijven�een�zaak�van�de�Nationale�ombudsman,�gelukkig.�Het�enige�nieuwe�wat�ik�heb�kunnen�vinden,�is�dat�het�college�bestaande�activiteiten�moet�coördineren,�samenbrengen�en�uitdragen.�Met�alle�respect;�dit
klinkt�niet�erg�indrukwekkend.�Kan�de�minister�drie�dingen�noemen�die�het�College�voor�de�rechten�van�de�mens
gaat�doen,�die�nu�nog�niet�door�de�bestaande�organisaties�worden�gedaan?
Het�College�voor�de�rechten�van�de�mens�moet�onafhankelijk�zijn.�Dat�begint�met�financiële�onafhankelijkheid.�De�Nationale�ombudsman�wordt�rechtstreeks�betaald�uit�de�rijksbegroting.�Het�College�voor�de�rechten
van�de�mens�zal�worden�betaald�door�de�minister.�Ik�heb
alle�vertrouwen�in�de�minister,�maar�waarom�is�niet�gekozen�voor�een�onafhankelijke�financiering�van�dit�college?
Het�nieuwe�college�mag�verder�vooral�niet�te�veel�kosten.�De�minister�wil�het�budgettair�neutraal�invoeren.�We
willen�wel�een�A-status,�maar�we�willen�er�niet�voor�betalen.�We�willen�voor�een�dubbeltje�op�de�eerste�rang�zitten.
Het�college�zal�bestaan�uit�negen�leden,�evenveel�als�het
aantal�leden�van�de�huidige�Commissie�Gelijke�Behandeling.�Het�college�gaat�gebruikmaken�van�expertise�bij
andere�organisaties,�waarbij�volgens�de�minister�overlap
niet�te�voorkomen�is.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Excuses,�voorzitter,�ik�reageer�iets�te�laat.�Het�was�gisteren�erg�laat�en�ik�ben�wat�traag�deze�ochtend.�De�stoelen
sliepen�hier�erg�ongemakkelijk.
De�voorzitter:
Ik�had�u�als�een�ochtendmens�ingeschat,�mijnheer�Rouvoet.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Ja,�ik�zat�er�ook�al�toen�we�begonnen.�Toen�het�licht�weer
aanging,�zat�ik�er�al.
Ik�heb�een�heel�korte�vraag�voor�de�heer�Van�Raak.�Als
een�instituut�bij�wet�wordt�ingericht,�wat�is�dan�een�onafhankelijke�financiering?�Waarom�zou�een�financiering
vanuit�een�begroting�van�de�overheid�de�onafhankelijkheid�bedreigen?
De�heer�Van�Raak�(SP):
Er�is�daarbij�altijd�sprake�van�gradaties.�De�minister�zal
niet�zeggen�dat�het�college�niet�deugt�en�dus�geen�geld

Tweede�Kamer

College�voor�de�rechten�van�de
mens

meer�krijgt.�Dat�zal�hij�alleen�al�niet�zeggen,�omdat�de�Kamer�er�dan�ook�nog�is.�Laat�ik�echter�zeggen�dat�het�nog
chiquer�en�nog�onafhankelijker�is�om�het�college�een�eigen�begroting�te�geven.�Dat�doen�wij�bijvoorbeeld�ook�bij
de�Nationale�ombudsman.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Er�bestaat�een�apart�begrotingshoofdstuk�waar�de�Nationale�ombudsman�onder�valt.�Dat�hoofdstuk�wordt�gewoon�in�de�Kamer�behandeld.�Maakt�dat�de�Nationale
ombudsman�minder�onafhankelijk?
De�heer�Van�Raak�(SP):
Het�is�nog�onafhankelijker�en�chiquer.�Laat�ik�het�zo�zeggen:�waarom�is�er�een�verschil�in�financiering�tussen�de
Nationale�ombudsman�en�het�College�voor�de�rechten
van�de�mens?�Dank�aan�de�heer�Rouvoet�voor�deze�nuancering�op�de�vroege�morgen.�Het�is�mij�overigens�opgevallen�dat�de�kalender�gisteren�op�30�stond;�vandaag�sta
ik�hier�weer�en�staat�de�kalender�ook�op�30.�En�dan�maar
zeggen�dat�we�hier�niet�hard�werken.
Ik�heb�een�gewetensvraag�aan�de�minister.�Leidt�dit
nieuwe�college�tot�een�betere�bescherming�van�de�rechten�van�de�mens,�of�leidt�het�vooral�tot�een�A-status?�Het
College�voor�de�rechten�van�de�mens�wordt�een�instituut�voor�Nederland,�maar�hoe�gaat�dit�college�zijn�werk
doen�op�Bonaire,�Saba�en�Statia?�Gaat�dit�college�zich�ook
inzetten�voor�Sint-Maarten,�Curaçao�en�Aruba�of�moeten�deze�landen�een�eigen�College�voor�de�rechten�van
de�mens�oprichten?�Bescherming�van�de�rechten�van�de
mens�op�de�eilanden�is�bijzonder�belangrijk,�zoals�in�de
gevangenissen.�De�minister�kent�de�situatie�in�de�Bon�Futuro�gevangenis�op�Curaçao.�Hoe�ziet�de�minister�zijn�eigen�rol�in�het�beschermen�van�de�rechten�van�de�mens�in
de�andere�landen�binnen�het�Koninkrijk?
Tot�slot,�de�benoeming�van�de�leden�van�het�College
voor�de�rechten�van�de�mens.�Het�lijkt�er�nu�op�dat�de
Commissie�Gelijke�Behandeling�het�College�voor�de�rechten�van�de�mens�gaat�worden,�met�dezelfde�mensen.�Dat
kan�goed�zijn,�maar�daar�hoort�wel�een�procedure�bij.
Ik�ben�er�voorstander�van,�en�volgens�mij�hebben�alle
woordvoerders�hiervoor�dat�ook�gezegd,�een�echte�procedure�te�hanteren:�een�nieuwe�procedure�voor�een�nieuw
college,�het�College�voor�de�rechten�van�de�mens.�Een�serieuze�procedure,�waarin�natuurlijk�degenen�die�nu�beoogd�voorzitter�en�ondervoorzitter�zijn,�van�harte�uitgenodigd�zijn�om�mee�te�doen.�Maar�wel�een�echte�procedure;
het�kan�geen�automatisme�zijn�dat�mensen�van�het�ene
college�naar�het�andere�overgaan.

De�heer�Van�der�Staaij�(SGP):
Voorzitter.�Ik�zal�mij�niet�uitputten�in�dankwoorden,�maar
wil�nog�wel�Jan�zonder�Land�noemen.�In�1215�moest�hij
onder�druk�van�de�baronnen�de�Magna�Charta�tot�stand
brengen�en�daarmee�is�ook�een�inspirerende�stap�gezet�in
de�ontwikkeling�van�de�mensenrechten.�Ik�weet�dat�de�minister�nog�verder�terug�wil,�maar�dat�laat�ik�aan�hem.
Grondrechten,�fundamentele�rechten,�zijn�ook�van�essentieel�belang�voor�de�bescherming�van�vrijheden�van
burgers.�Dat�zie�je�soms�pas�als�die�rechten�de�mensen
massaal�onthouden�worden,�zoals�in�de�Arabische�wereld,�waarbij�we�in�het�voorafgaande�debat�eerder�op�de
dag�nog�stilstonden.�Het�is�goed�dat�er�vandaag�wordt�gesproken�over�het�versterken�van�de�mensenrechten.�De

30 maart 2011
TK�67

67-2-8

Van�der�Staaij
SGP-fractie�heeft�echter�ook�nog�wel�een�aantal�kritische
kanttekeningen�bij�het�voorliggende�wetsvoorstel.
Hoewel�het�misschien�vreemd�klinkt,�is�het�voor�de
SGP-fractie�goed�nieuws�dat�de�eenzijdige,�op�gelijke�behandeling�gerichte�Commissie�Gelijke�Behandeling�wordt
opgeheven.�Wij�hebben�daar�in�het�verleden�ook�kritiek
op�gehad.�Naar�haar�aard�gaf�deze�commissie�al�een�focus�op�een�bepaald�grondrecht.�Bij�de�vormgeving�van
het�wetsvoorstel�voor�het�nieuwe�College�voor�de�rechten
van�de�mensen�hebben�wij�evenwel�nieuwe�vragen�over
de�evenwichtige�omgang�met�de�grondrechten.
Ik�heb�al�gezegd�dat�wij�positief�zijn�over�de�vorming
van�een�College�voor�de�rechten�van�de�mens.�Mensenrechten�zijn�er�om�beschermd�te�worden�en�een�goede
waakhond�is�daarbij�onmisbaar.�Wij�zijn�blij�dat�dit�college�ook�de�volle�breedte�van�de�mensenrechten�kan�bestrijken.�Wel�vraag�ik�mij�af�waarom�het�recht�van�gelijke�behandeling�in�de�aanhef�van�het�wetsvoorstel�en�in
de�doelomschrijving�afzonderlijk�benoemd�wordt.�Is�daar
dan�onduidelijkheid�over?�Is�het�twijfelachtig�of�gelijke�behandeling�wel�of�geen�mensenrecht�is?�Had�de�omschrijving�niet�eenvoudig�kunnen�zijn,�en�blijft�dat�ook�niet�veel
beter�en�duidelijker,�dat�het�college�tot�doel�heeft�in�Nederland�de�rechten�van�de�mens�te�beschermen,�het�bewustzijn�van�deze�rechten�te�vergroten�en�de�naleving
van�deze�rechten�te�bevorderen,�zonder�er�een�specifiek
uit�te�lichten?�Juist�het�noemen�van�gelijke�behandeling
als�enig�grondrecht�in�het�wetsvoorstel�zaait�twijfel.�Ik
snap�de�historische�verklaring�natuurlijk�wel,�want�anders
wordt�de�link�met�de�Commissie�Gelijke�Behandeling�volledig�doorgesneden.�Maar�de�memorie�van�toelichting
geeft�aanleiding�om�sterk�te�denken�aan�een�echt�inhoudelijke�keuze�voor�het�naar�voren�halen�van�gelijke�behandeling.�In�de�toelichting�staat�namelijk�–�collega�Rouvoet
citeerde�het�ook�al�–:�"Het�gelijkheidsbeginsel�is�niet�alleen�een�zelfstandig�mensenrecht,�maar�ook�onlosmakelijk�onderdeel�van�alle�andere�mensenrechten."�Even�verder:�"Het�discriminatieverbod�beschermt�aldus�ook�vrijheden�zoals�die�van�godsdienst�en�levensovertuiging�en
de�lichamelijke�of�seksuele�integriteit."�Het�discriminatieverbod�is�dus�zowel�een�zeer�fundamentele�constitutionele�norm�als�een�grondrecht�dat�alleen�met�veel�inlevingsvermogen�in�de�diversiteit�van�het�leven�kan�worden�gehandhaafd.�Betekent�dat�in�feite�niet�dat�het�hiermee�de
status�van�een�soort�supergrondrecht�krijgt?
Tegelijkertijd�stelt�de�regering�in�antwoord�op�vragen,�ook�van�de�kant�van�de�SGP-fractie,�dat�gelijke�behandeling�geen�belangrijker�mensenrecht�is�dan�andere
grondrechten.�Er�wordt�gesteld�dat�er�geen�hiërarchie�van
grondrechten�is.�Wij�onderstrepen�dat.�Dat�is�ook�in�lijn
met�de�notitie�over�grondrechten�van�een�aantal�jaren�geleden.�Grondrechten�zijn�gelijkwaardig.�Het�ene�grondrecht�is�niet�belangrijker�dan�het�andere.�Ze�moeten�ook
in�samenhang�worden�bekeken.�Ik�vraag�de�minister�om
dat�uitgangspunt�nog�eens�helder�te�bevestigen,�ook�in
het�licht�van�de�veel�vragen�oproepende�passage�uit�de
memorie�van�toelichting.�Het�gelijkheidsbeginsel�mag
ook�wat�ons�betreft�niet�eenzijdig�of�bijna�als�een�soort
synoniem�voor�de�menselijke�waardigheid�worden�gezien,�maar�dat�lijkt�wel�te�gebeuren.�Er�zijn�ook�zaken�als
het�recht�op�leven,�wat�ons�betreft�een�minstens�zo�fundamentele�invulling�van�de�menselijke�waardigheid.
Het�college�krijgt�de�pretentieuze�titel�van�"de�hoeder�van�de�menselijke�waardigheid",�maar�wij�beschouwen�dat�wat�soberder.�Wij�zien�grondrechten�in�de�eerste�plaats�als�een�belangrijke�bescherming�van�burgers

Tweede�Kamer

College�voor�de�rechten�van�de
mens

tegen�de�overheid.�Dat�vraagt�om�een�gedegen�inzet�om
burgers�te�beschermen�tegen�te�grote�inbreuken�van�de
overheid,�maar�niet�om�allerlei�grootste�pretenties.�De
SGP-fractie�is�er�dan�ook�geen�voorstander�van�het�college�extra�procesbevoegdheden�te�geven,�naast�de�reeds
bestaande�bevoegdheden�voor�individuele�klachten�op
het�terrein�van�gelijke�behandeling.�Ik�begrijp�het�punt
van�collega�Heijnen.�Hij�constateert�een�soort�tegenstrijdigheid,�in�die�zin�dat�het�college�voor�een�deel�over�procesbevoegdheden�beschikt�als�het�gaat�om�de�gelijke�behandeling,�maar�op�andere�terreinen�van�mensenrechten
niet.�Wij�lossen�dit�liever�op�door�het�college�in�het�geheel
geen�procesbevoegdheden�te�geven.�Dan�los�je�de�ongelijkheid�in�dat�opzicht�ook�op.�Is�het�geen�belangrijk�gezichtspunt�–�ik�mis�dat�een�beetje�in�het�debat�tot�nu�toe�–
dat�het�niet�altijd�per�se�beter�wordt�als�je�nog�meer�werk
maakt�van�grondrechten�door�ze�handen�en�voeten�te�geven�via�de�weg�van�juridisering�en�procesbevoegdheden?
Wij�vragen�ons�af�–�neem�alle�zaken�rond�handen�schudden�en�hoofddoeken�–�of�het�zin�heeft�alles�via�juridische
regeltjes�en�processen�voor�te�schrijven�en�vast�te�leggen.
Dat�roept�namelijk�heel�veel�spanning�op.�Het�sluit�ook
niet�gemakkelijk�aan�bij�een�snel�veranderende�werkelijkheid.�Is�er�geen�reden�om�een�beetje�voorzichtiger�te�worden�met�de�weg�van�juridisering?
De�heer�Heijnen�(PvdA):
Dat�zijn�woorden�uit�mijn�hart�gegrepen.�Dat�gebeurt�niet
iedere�dag.�Ik�ben�het�er�zeer�mee�eens.�Vandaar�dat�er
zoveel�belang�wordt�gehecht�aan�het�overleg�met�alle�belanghebbenden,�aan�het�in�eerste�instantie�op�een�andere
manier�aan�de�orde�stellen�van�klachten�wanneer�er�sprake�is�van�schending�van�enig�mensen/grondrecht.�De�heer
Van�der�Staaij�zal�het�echter�met�mij�eens�zijn�dat�aan�het
eind�van�de�rit�er�in�een�rechtsstaat�altijd�de�mogelijkheid
moet�zijn�om�bij�een�onafhankelijke�rechter�tot�een�oordeel�te�komen�met�betrekking�tot�een�zaak.�Bestuurlijke
deliberatie�leidt�niet�altijd�tot�een�oplossing.�Er�zal�uiteindelijk�een�uitspraak�nodig�zijn�van�de�onafhankelijke�rechter.�Dat�is�de�heer�Van�der�Staaij�toch�met�mij�eens?�Hierin
voorziet�de�mogelijkheid�van�het�toekennen�van�het�procesrecht�aan�dit�belangrijke�instituut.
De�heer�Van�der�Staaij�(SGP):
Ik�ben�het�ermee�eens�dat�uiteindelijk�altijd�de�mogelijkheid�open�moet�staan�om�naar�de�onafhankelijke�rechter�te�gaan.�Dit�is�heel�wezenlijk�voor�de�bescherming�van
grondrechten,�het�is�een�vitaal�onderdeel�in�de�juridische
bescherming�van�grondrechten.�De�vraag�is�echter,�juist
als�het�gaat�om�inbreuk�op�het�leven�van�mensen�–�wij
hebben�het�over�mensenrechten�–�of�mensen�in�zijn�algemeenheid�niet�mondig�genoeg�zijn�en�legio�mogelijkheden�hebben�om�daar�waar�zij�in�hun�vrijheden�aangetast�worden,�zelf�naar�de�rechter�te�stappen.�Is�het�dan�nodig�om�daarenboven�te�zeggen�dat�er�instituten�moeten
zijn�die�ook�nog�weer�naar�de�rechter�kunnen�stappen?�Ik
plaats�daar�wel�vraagtekens�bij.�Voor�alle�burgers�die�in
hun�rechten�worden�aangetast,�moet�altijd�de�mogelijkheid�bestaan�om�naar�de�rechter�te�gaan�en�dat�is�ook�het
geval.�Zo-even�werd�het�voorbeeld�genoemd�van�dat�bijzondere�alarmsysteem.�Als�mensen�daar�last�van�hebben
en�menen�in�hun�rechten�aangetast�te�worden�en�als�zij
worden�bestraft�of�ergens�problemen�van�ondervinden,
dan�kunnen�zij�ook�naar�de�rechter�stappen.�Je�hebt�daar
dus�geen�instituut�voor�nodig�dat�de�zaak�bij�de�rechter
aanhangig�maakt.

30 maart 2011
TK�67

67-2-9

Van�der�Staaij
De�heer�Heijnen�(PvdA):
Het�is�nogal�theoretisch,�zie�het�feit�dat�er�nooit�gebruik
is�gemaakt�van�de�procesbevoegdheid�van�de�Commissie�Gelijke�Behandeling.�Wil�de�heer�Van�der�Staaij�dan
uitsluiten�dat�als�er�behoefte�is�aan�het�laatste�woord�van
de�rechter,�er�omstandigheden�zijn�waarin�niet�individuele�belanghebbenden�of�groepen�belanghebbenden,�maar
juist�het�college�vanuit�zijn�taakopdracht�een�proces�zou
moeten�aanspannen?
De�heer�Van�der�Staaij�(SGP):
Ik�zou�dat�inderdaad�willen�uitsluiten,�het�lijkt�mij�niet�nodig.�Ik�kan�ook�geen�voorbeelden�verzinnen�waarvan�ik
zeg:�in�zo'n�geval�moet�het�gebeuren.�De�heer�Heijnen
geeft�zelf�al�aan�dat�het�theoretisch�is.�Laat�wij�het�dan
vooral�ook�theoretisch�houden�en�niet�praktisch�als�mogelijkheid�in�wetten�opnemen.�Burgers�hebben�volop�mogelijkheden�om�een�zaak�aan�de�rechter�voor�te�leggen.
Wij�hebben�in�ons�wetboek�ook�nog�ruime�mogelijkheden
voor�belangenorganisaties�om�te�procederen.�Zelfs�collectieve�belangen�hebben�ruime�toegang�tot�de�rechter.�Om
dan�ook�nog�weer�een�instituut�deze�bevoegdheid�te�geven,�lijkt�mij�echt�te�veel�van�het�goede.
De�heer�Heijnen�(PvdA):
Waren�de�eerste�woorden�van�de�heer�Van�der�Staaij�uit
mijn�hart�gegrepen,�de�laatste�zeker�niet.�Wat�de�heer�Van
der�Staaij�zegt,�impliceert�immers�dat�er�uiteindelijk�sprake�is�van�vrijblijvendheid�met�betrekking�tot�het�handelen
van�het�instituut�als�men�het�ultimum�remedium�indien
noodzakelijk�niet�uit�de�kast�kan�halen.�Ik�betreur�het�als
de�heer�Van�der�Staaij�bij�dit�standpunt�blijft.
De�heer�Van�der�Staaij�(SGP):
Ik�hoor�wat�de�heer�Heijnen�zegt.�Ik�herken�dat�als�zijn
stellingname,�maar�het�overtuigt�de�SGP-fractie�niet.�Ik
vind�dat�het�gezag�van�het�instituut�eindelijk�niet�moet�afhangen�van�de�mogelijkheid�om�naar�de�rechter�te�stappen,�maar�in�feite�van�de�kwaliteit�van�het�werk�dat�verricht�wordt�binnen�de�gangbare�taken.
Doorgaand�op�dit�spoor�van�het�voorkomen�van�juridisering:�wij�hebben�nog�steeds�aarzelingen�en�bezwaren
tegen�de�oordelende�rol�in�individuele�zaken.�Dit�is�nu�bovendien�institutioneel�scheefgetrokken�binnen�dat�college.�Het�kan�namelijk�wel�op�het�terrein�van�gelijke�behandeling,�maar�weer�niet�bij�individuele�klachten�op�het�terrein�van�andere�mensenrechten.�Ook�bij�de�beschrijving
van�de�bemensing�van�het�college�wordt�weer�gesproken
over�een�goede�verdeling�over�een�gelijke�behandeling�en
andere�mensenrechten.�Wij�willen�horen�wat�hiervoor�de
precieze�rechtvaardiging�is.
Ik�heb�nog�een�ander�punt.�Het�College�bescherming
persoonsgegevens�blijft�bestaan.�Waarom�heeft�de�regering�niet�besloten�om�de�taken�van�dat�college�over
te�dragen�aan�het�mensenrechtencollege?�Nu�is�er�nog
steeds�afstemming�nodig.�Ook�over�de�onafhankelijkheid
van�het�college�in�verhouding�tot�structurele�samenwerking�met�maatschappelijke�organisaties�hebben�wij�nog
wel�vragen.�Kan�dit�niet�juist�tot�gevolg�hebben�dat�de�onafhankelijkheid�van�de�taakvervulling�in�gevaar�wordt�gebracht�als�het�college�heel�sterk�verbonden�is�met�maatschappelijke�lobbyorganisaties�voor�een�bepaald�grondrecht�of�een�bepaalde�invalshoek?�Graag�een�reactie�op
dat�punt.
De�minister�stelt�dat�hij�kiest�voor�een�degelijke�en�sobere�uitvoering�van�de�nieuwe�taken.�Dat�is�wat�ons�be-

Tweede�Kamer

College�voor�de�rechten�van�de
mens

treft�een�goed�uitgangspunt:�degelijk,�maar�ook�sober.
Wat�ons�betreft�kan�er�nog�wel�wat�versoberd�worden�aan
het�voorliggende�wetsvoorstel.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Ik�heb�nog�een�vraag�over�de�sobere�uitvoering�van�de�taken.�Ik�heb�aan�het�eind�van�mijn�termijn�de�vraag�opgeworpen�of�daar�de�bevoegdheid�van�het�college�bij�past
om�besloten�plaatsen�te�betreden.�Ik�zoek�nog�een�beetje�naar�de�argumentatie�aan�de�kant�van�de�regering�dat
dat�noodzakelijk�is.�Ik�ben�nagegaan�of�de�Commissie�Gelijke�Behandeling�die�bevoegdheid�heeft�maar�dat�heb�ik
nog�niet�kunnen�vinden.�Is�de�heer�Van�der�Staaij�het�met
mij�erover�eens�dat,�gezien�zijn�takenpakket,�de�vraag�is�te
stellen�of�het�college�de�bevoegdheid�zou�moeten�hebben
om�besloten�plaatsen�te�betreden?
De�heer�Van�der�Staaij�(SGP):
Ik�herinner�mij�nog�de�discussies�die�wij�in�het�kader�van
andere�wetsvoorstellen�hebben�gevoerd�over�zo'n�vergaande�bevoegdheid;�daar�zijn�inderdaad�vraagtekens
bij�te�plaatsen.�Ik�heb�met�belangstelling�de�vragen�van
de�heer�Rouvoet�daarover�aangehoord.�Ik�hoor�daar�dan
ook�graag�de�reactie�van�de�minister�op.�De�SGP-fractie�is
evenmin�overtuigd�van�de�noodzaak�van�die�bepaling.

Mevrouw�Hennis-Plasschaert�(VVD):
Voorzitter.�Respect�voor�de�rechten�en�fundamentele�vrijheden�van�de�mens�ligt�de�VVD-fractie,�de�liberale�fractie,
natuurlijk�na�aan�het�hart.�Voortdurende�waakzaamheid�is
ook�noodzakelijk.�Ik�zeg�de�heer�Rouvoet�na:�het�voeren
van�een�actief�mensenrechtenbeleid�is�van�belang.�Nederland�heeft�een�reputatie�hoog�te�houden�en�daar�werken
wij�graag�aan�mee.
Het�is�ons�allen�hier�in�de�Kamer�wel�duidelijk�dat�Nederland�zonder�nationaal�mensenrechteninstituut�met�een
A-status�de�kans�mist�om�volwaardig,�dus�met�stemrecht,
mee�te�doen�binnen�de�daartoe�geëigende�VN-gremia.
Slechts�toehoorder�zijn,�zou�Nederland�niet�moeten�willen.�Derhalve�steunt�de�VVD-fractie�het�wetsvoorstel�dat
voorziet�in�de�oprichting�van�het�College�voor�de�rechten
van�de�mens.�Dit�college�is�niet�alleen�in�het�belang�van
onze�geloofwaardigheid�maar�ook�van�onze�effectiviteit
zowel�op�nationaal�als�internationaal�niveau.
De�regering�spreekt�bij�herhaling�de�verwachting�uit�dat
met�het�voorliggende�wetsvoorstel�de�A-status�kan�worden�verkregen�maar�die�beslissing�wordt�genomen�door
het�ICC. Wij�hebben�al�twee�keer�geprobeerd�de�A-status
te�verkrijgen.�De�afgang�van�wederom�een�aanvraag�doen
en�vervolgens�niet�de�A-status�verkrijgen�zou�ik�de�betrokkenen,�onder�wie�mijzelf,�graag�willen�besparen.�Ik�zoek
dan�ook�naar�ietwat�meer�zekerheid�en�hoop�van�harte
dat�de�minister�die�ons�kan�geven.�In�dit�kader�heb�ik�vier
punten�waarover�enige�zorgen�bestaan.
Ten�eerste�de�financiële�autonomie,�die�de�heer�Van
Raak�ook�al�noemde.�Ik�ga�ervan�uit�dat�de�minister�bekend�is�met�de�kritiek�die�er�op�dit�punt�bestaat.�Wil�hij
blijven�vasthouden�aan�financiering�vanuit�de�departementale�begroting?�Kan�dit�een�rol�gaan�spelen�bij�de�beoordeling�van�de�A-status?�Of�is�de�minister�daadwerkelijk�van�mening�dat�de�financiële�onafhankelijkheid,�conform�de�Paris�Principles,�voldoende�is�gewaarborgd�en,�zo
ja,�waarop�baseert�hij�dit�dan?

30 maart 2011
TK�67

67-2-10

Hennis-Plasschaert
Ten�tweede�de�verwijzingstaak�van�het�college�als�het
gaat�om�individuele�klachten�die�geen�betrekking�hebben
op�een�mogelijke�schending�van�de�gelijkebehandelingswetgeving.�Deze�taak�is�niet�opgenomen�in�de�taakomschrijving,�ofwel�artikel�3.�Er�is�wel�iets�terug�te�vinden
in�de�memorie�van�toelichting�maar�dat�is�minimaal.�Hoe
staat�de�minister�ertegenover�om�die�doorverwijzingstaak
alsnog�op�te�nemen�in�artikel�3?�Die�zou�je�toch�op�zijn
minst�kunnen�opnemen�in�de�taakomschrijving?
Ten�derde�zijn�de�woorden�"bevordering�van�de�naleving�van�de�mensenrechten"�kort�opgenomen�in�de�doelbeschrijving,�ofwel�artikel�1,�maar�ze�ontbreken�wederom
in�artikel�3.�Is�de�minister�bereid�om�de�woorden�"bevordering�van�de�naleving�van�de�mensenrechten"�terug�te
laten�keren�in�artikel�3�van�de�wetstekst�en,�zo�nee,�waarom�niet?
Ten�vierde�heb�ik�net�als�de�heer�Van�Raak�vragen�over
andere�delen�van�het�Koninkrijk,�te�weten:�Aruba,�Curaçao
en�Sint-Maarten.�Over�de�BES-eilanden�wordt�enige�duidelijkheid�gecreëerd,�maar�er�wordt�met�geen�woord�gerept�over�Aruba,�Curaçao�en�Sint-Maarten.�Hoe�gaan�wij
hiermee�om?
Kort�in�reactie�op�de�woorden�van�de�heer�Heijnen,�kan
ik�in�alle�eerlijkheid�stellen�dat�ik,�gedreven�als�ik�word
door�de�welbekende�klassieke�liberale�grondrechten,�ook
even�aarzelde�om�het�college�een�ruimere�bevoegdheid
te�geven�om�in�rechten�op�te�treden.�Na�een�mooi�en�intensief�debat�in�mijn�fractie,�zijn�wij�echter�tot�de�conclusie�gekomen�dat�het�amendement�wellicht�voorziet�in�een
extra�laag�in�de�procesprocedures,�maar�dat�het�niets�wezenlijks�toevoegt.�Het�is�vooral�een�theoretische�exercitie.
De�VVD-fractie�acht�het�geven�van�een�ruimere�bevoegdheid�niet�noodzakelijk�en�zal�derhalve�geen�steun�verlenen�aan�de�amendementen�die�hierop�betrekking�hebben.
Duidelijk�moet�zijn�dat�het�college�zijn�eigen�agenda�en
prioriteiten�bepaalt�en�daarmee�ook�het�profiel.�Als�wij
niet�akkoord�gaan�met�het�geven�van�ruimere�bevoegdheden,�betekent�dit�niet�dat�het�college�zich�niet�meer�voldoende�zou�kunnen�uitspreken�op�het�brede�terrein�van
de�mensenrechten.
Zoals�door�collega's�al�gesteld,�zijn�in�Nederland�tientallen�organisaties�actief�op�het�gebied�van�de�mensenrechten.�De�meerwaarde�van�het�college�zit�volgens�de
VVD-fractie�nu�juist�in�het�geven�van�adviezen�over�en�het
doen�van�onderzoek�naar�mensenrechtelijke�vraagstukken�in�hun�volle�omvang�en�onderlinge�samenhang.�Het
college�heeft�volgens�mijn�fractie�alles�in�zich�om�een�belangrijke�rol�te�vervullen�in�maatschappelijke�en�politieke
discussies.�Dergelijke�discussies�horen�bij�voorkeur�thuis
in�de�samenleving.�Ik�zal�de�laatste�zijn�om�te�zeggen�dat
een�breed,�open,�maatschappelijk�debat�zonder�taboes
niet�welkom�is.�Zo'n�debat�is�altijd�welkom.�Een�verbreding�van�de�procesbevoegdheid�is�daartoe�volgens�mij
echter�niet�noodzakelijk.
De�heer�Van�Raak�(SP):
Dat�is�de�overweging�van�de�VVD-fractie.�Mevrouw
Hennis-Plasschaert�zei�iets�anders�wat�ik�heel�interessant
vond.�Zij�zei:�dit�instituut�moet�vooral�een�rol�gaan�spelen�in�het�maatschappelijk�debat.�Dit�kan�ook�niet�veel�anders:�weinig�geld,�weinig�bevoegdheden,�weinig�middelen,�weinig�mensen,�dus�dan�blijft�het�bij�praten.�Dat�wil
niet�zeggen�dat�dit�niet�goed�is,�maar�dat�wil�wel�zeggen
dat�er�speciale�eisen�moeten�worden�gesteld�aan�de�voorzitter.�De�voorzitter�moet�dan,�net�als�bij�de�Nationale�ombudsman,�iemand�zijn�die�dit�kan,�die�deze�positie�en�mo-

Tweede�Kamer

College�voor�de�rechten�van�de
mens

gelijkheden�heeft.�Als�wij�het�College�voor�de�rechten�van
de�mens�eenmaal�hebben,�moet�er�ook�een�serieuze�procedure�volgen,�bijvoorbeeld�analoog�aan�de�procedure�bij
de�Nationale�ombudsman,�zodat�wij�zeker�weten�dat�wij
zo'n�persoon�krijgen.�Is�de�VVD-fractie�dit�met�mij�eens?
Mevrouw�Hennis-Plasschaert�(VVD):
De�heer�Van�Raak�doelt�waarschijnlijk�op�de�amendementen�op�stuk�nrs.�11�en�12,�voorgesteld�door�de�heer
Schouw.�In�een�eerste�reactie�kan�ik�zeggen�dat�ik�daar
sympathiek�tegenover�sta;�laat�ik�het�zo�formuleren.
Ik�herhaal:�het�college�bepaalt�zijn�eigen�agenda�en�prioriteiten�en�daarmee�ook�het�profiel.�Ik�heb�er�vertrouwen
in�dat�wij�met�dit�college�de�juiste�stappen�zetten.�Wel
krijg�ik�graag�een�concrete�reactie�van�de�minister�op�de
vier�genoemde�punten,�die�voor�de�VVD-fractie�nog�van
belang�zijn.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Mevrouw�Hennis-Plasschaert�is�in�Europa�werkzaam�geweest.�Hoe�kijkt�zij�aan�tegen�de�rol�van�het�instituut�ten
aanzien�van�Europese�verdragen�en�richtlijnen?�Vandaag
heb�ik�bijvoorbeeld�een�bericht�gelezen�waarin�de�Europese�Commissie�kritiek�uit�op�het�plan�van�het�kabinet�om
illegalen�strafbaar�te�stellen.�Hoe�moet�ik�dit�zien?�Moet
het�instituut,�als�het�zo'n�uitspraak�doet,�worden�gerespecteerd�door�de�Kamer?�Vindt�de�VVD-fractie�dan�dat�er
naar�het�instituut�moet�worden�geluisterd,�of�legt�zij�zo'n
uitspraak�naast�zich�neer?�Ik�ben�benieuwd�hoe�de�VVDfractie�wil�omgaan�met�uitspraken�van�het�instituut�die
haaks�staan�op�het�kabinetsbeleid.
Mevrouw�Hennis-Plasschaert�(VVD):
Elke�uitspraak�is�een�bijdrage�aan�een�open,�breed,�maatschappelijk�debat�zonder�taboes.�Die�uitspraken�zijn�dus
van�harte�welkom.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Ik�vind�het�een�goed�antwoord,�maar�ik�heb�een�vervolgvraag.�Je�moet�tegenwoordig�best�stevig�in�je�schoenen
staan,�wil�je�kritiek�uiten�op�de�overheid.�De�kans�is�namelijk�groot�dat�je�wordt�weggezet�als�links,�als�eliteclubje�of�als�iets�anders.�Even�kijken�of�ik�mevrouw�HennisPlasschaert�goed�begrepen�heb.�Zegt�zij�dat�het�college
niet�meteen�wordt�weggezet�en�gediskwalificeerd,�als�het
een�kritische�uitspraak�doet�waarin�het�afstand�neemt�van
het�kabinetsbeleid?
Mevrouw�Hennis-Plasschaert�(VVD):
Nee.�Zoals�ik�al�zei,�is�elke�uitspraak�een�bijdrage�aan�een
open,�breed,�maatschappelijk�debat�zonder�taboes.�Daarbij�komt�dat�kritiek�je�scherp�houdt.�Ik�ben�niet�van�de
school�dat�iemand�daarmee�links,�elitair�of�wat�dan�ook�is.

De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Voorzitter.�De�lente�breekt�aan.�Dat�is�sowieso�een�mooie
tijd�in�het�jaar,�maar�dit�jaar�belooft�die�hopelijk�extra�veel
goeds�omdat�in�heel�veel�landen�in�het�Midden-Oosten
de�Arabische�Lente�aanbreekt.�Normale�burgers�ontdoen
zich�op�dit�moment�met�al�hun�kracht�van�regimes�en�dictators�die�hun�leven�soms�al�decennialang�ingrijpend�hebben�bepaald.
Onvrijheid�en�rechteloosheid�zijn�de�grootste�publieke�zonden�waaraan�een�overheid�zich�schuldig�kan�ma-

30 maart 2011
TK�67

67-2-11

Dibi
ken.�Onvrijheid�en�rechteloosheid�zijn�dé�ultieme�begrippen�die�haaks�staan�op�de�waarden�van�de�democratische
rechtsstaat.�Bijzonder�geraakt�was�ik�daarom�bij�het�horen
van�de�toespraak�van�één�van�de�vertegenwoordigers�van
de�Libische�oppositie.�Hij�zei:�het�Libische�volk�snakt�naar
rule�of�law,�naar�een�democratisch�staatsbestel�en�naar
handhaving�van�de�universele�rechten�van�de�mens.
Op�dit�soort�momenten�realiseer�ik�mij�persoonlijk�altijd�wel�dat�wij�best�gewend�zijn�aan�een�aantal�verworvenheden,�aan�een�aantal�vrijheden�waar�je�eigenlijk�niet
aan�zou�moeten�wennen.�Te�denken�valt�aan�de�vrijheid
van�meningsuiting.�In�heel�veel�landen�mag�je�helemaal
geen�kritiek�uiten�op�officiële�instanties.�Te�denken�valt
ook�aan�de�vrijheid�van�gedachten,�geweten�en�godsdienst,�de�vrijheid�van�vereniging�en�vergadering,�het
recht�op�gezins-�en�privéleven,�het�recht�op�leven,�dat�al
door�de�heer�Van�der�Staaij�werd�genoemd,�en�het�recht
op�sociale,�economische�en�culturele�gelijkwaardigheid.
Die�zaken�zijn�zo�vanzelfsprekend�geworden�voor�ons�dat
wij�er�misschien�ook�wel�iets�te�gemakkelijk�mee�omgaan.
Ik�zeg�dit�omdat�ik�wil�benadrukken�dat�ik�bij�de�behandeling�van�dit�wetsvoorstel�hier�sta�in�de�wetenschap�dat
wij�in�Nederland�voornamelijk�bezig�zijn�de�puntjes�op�de
i�te�zetten.�De�mensenrechten�in�Nederland�staan�niet�bij
het�grofvuil.�Wij�moeten�daar�wel�altijd�over�waken,�zeker
met�een�kabinet�dat�wordt�gesteund�door�de�PVV. Hier�en
daar�is�het�wat�verbeterwerk,�maar�het�is�op�zich�goed�geregeld.
Het�College�voor�de�rechten�van�de�mens�is�geen�overbodige�luxe.�Ook�in�Nederland�gebeuren�er�wel�eens�zaken�die�ons�de�wenkbrauwen�moeten�doen�fronsen.�Wij
hebben�dat�de�afgelopen�jaren�wel�eens�gezien�wanneer
Nederland�op�de�vingers�werd�getikt�wegens�mensenrechtenschendingen.�Ik�noem�enkele�voorbeelden.�In�de
jaren�negentig�introduceerde�Nederland�het�extra�beveiligde�detentieregime,�de�EBI's.�Gedetineerden�werden
volstrekt�geïsoleerd�gevangen�gehouden�onder�extreem
beveiligde�omstandigheden.�Dat�was�reden�voor�het�Europese�Hof�voor�de�Rechten�van�de�Mens�om�Nederland
daarover�te�kapittelen.�Een�ander�voorbeeld�is�de�niet-naleving�door�Nederland�van�de�rechten�van�het�kind.�Jarenlang�heeft�de�Nederlandse�overheid�kinderen�van�asielzoekers�in�vreemdelingendetentie�geplaatst,�soms�zelfs
maanden�achtereen�onder�uiterst�sobere�omstandigheden.�Dat�vond�het�VN-Comité�voor�de�Rechten�van�het
Kind�onaanvaardbaar.�Het�ontbrak�echter�aan�doortastende�bevoegdheden�om�hieraan�een�einde�te�maken.�Dit
zijn�twee�spraakmakende�voorbeelden�uit�het�recente�verleden�waaruit�blijkt�dat�Nederland�niet�zonder�meer�het
braafste�jongetje�in�de�mensenrechtenklas�is.
Het�College�voor�de�rechten�van�de�mens�heeft�een
heel�lange�voorgeschiedenis.�Eigenlijk�gaat�die�terug�tot
aan�1946.�In�1993�riep�de�Algemene�Vergadering�van�de
Verenigde�Naties,�zoals�door�eerdere�woordvoerders�al
is�gezegd,�op�tot�oprichting�van�een�nationaal�instituut
voor�de�mensenrechten�om�ook�actief�uit�te�dragen�hoe
belangrijk�dit�soort�zaken�is.�Mensenrechten�moeten�worden�uitgedragen�en�overheden�moeten�ook�als�het�even
niet�uitkomt,�ook�als�het�veel�kost,�worden�aangesproken
om�daadkracht�te�tonen�in�de�naleving�van�de�mensenrechten.
De�eerste�parlementariër�die�de�handschoen�oppakte�–
ik�zeg�het�met�een�gevoel�van�trots�–�was�Femke�Halsema
in�2001.�Zij�vroeg�het�kabinet�om�de�mogelijkheden�van
een�dergelijk�mensenrechteninstituut�te�onderzoeken.�Het
duurde�lang,�iets�te�lang.�Vervolgens�pakte�een�andere

Tweede�Kamer

College�voor�de�rechten�van�de
mens

parlementariër�de�handschoen�op.�Ook�dat�zeg�ik�met�een
gevoel�van�trots.�Farah�Karimi�riep�in�2006�het�kabinet�op
om�alle�juridische�en�praktische�voorbereidingen�te�treffen�voor�een�daadkrachtig�mensenrechteninstituut.�Deze
oproep�werd�gesteund�door�de�SP,�de�PvdA,�D66,�de�VVD,
de�LPF�en�ook�de�Groep-Wilders.
Ik�had�mijn�bijdrage�dan�ook�graag�beperkt�tot�een
sympathieke�gelukwens�aan�het�adres�van�de�toekomstige�collegeleden,�maar�daartoe�zie�ik�vooralsnog�te�veel
hindernissen�op�weg�naar�een�onafhankelijk�en�daadkrachtig�mensenrechteninstituut.
Allereerst�de�onevenwichtigheid�van�taken.�De�Commissie�Gelijke�Behandeling�die�toetst�op�gelijke�behandeling,�valt�onder�het�college.�Tegelijkertijd�moet�het�college�ook�allerlei�andere�dingen�doen.�Er�is�discussie�over�de
vraag�of�er�überhaupt�wel�genoeg�mankracht�en�vrouwkracht,�genoeg�tijd�en�genoeg�geld�is�om�al�die�taken�te
kunnen�uitoefenen.�Graag�wil�ik�van�de�minister�weten
hoe�hij�ervoor�gaat�zorgen�dat�het�geen�papieren�werkelijkheid�blijft�maar�dat�het�college�ook�echt�een�autoriteit�wordt�waar�de�overheid�en�andere�organen�bang�van
worden�als�ze�rare�fratsen�uithalen.
Dan�de�vrijheid�van�meningsuiting.�Dit�mensenrechteninstituut�gaat�zich�met�allerlei�belangrijke�mensenrechten
bezighouden.�Wat�GroenLinks�betreft�is�een�van�de�vrijheden�waar�de�afgelopen�jaren�de�meeste�discussie�over
is�en�die�ook�te�vinden�is�in�allerlei�andere�vrijheden,�de
uitingsvrijheid.�Wat�ons�betreft�krijgt�de�uitingsvrijheid,
de�vrijheid�van�expressie�een�prominente�plek�in�de�taken�van�het�College�voor�de�rechten�van�de�mens.�Ik�ben
heel�erg�benieuwd�hoe�de�minister�hiertegen�aankijkt.
Hoe�gaat�hij�hier�zorg�voor�dragen?
Dan�iets�minder�filosofisch:�de�centen.�Ik�mag�van�harte�hopen�dat�het�college�een�"pain�in�the�ass"�zal�zijn�voor
het�openbaar�bestuur.�"Wie�betaalt,�bepaalt"�gaat�voor�het
college�niet�op�en�daarvoor�zijn�stevige�randvoorwaarden
nodig.�Allereerst�moet�het�college�zich�geen�zorgen�over
de�begroting�hoeven�maken.�Iedereen�die�geld�krijgt�van
de�overheid�moet�zich�zorgen�maken,�maar�men�moet
niet�bang�behoeven�te�zijn�dat�als�men�te�kritisch�is,�de
overheid�vervolgens�de�subsidiekraan�dichtdraait.�Graag
krijg�ik�een�precieze�toelichting�daarop.
Daarnaast�moet�het�college�een�stevige�procesbevoegdheid�hebben.�De�heer�Heijnen�heeft�daaraan�ook
al�een�aantal�woorden�gewijd�en�heeft�er�bovendien�een
amendement�over�ingediend;�ik�heb�er�een�gelijkluidend
amendement�over�ingediend.�Een�louter�adviserende�rol
van�het�college�maakt�van�het�college�een�papieren�en
tandeloze�tijger.�Het�college�moet�civiel-,�bestuurs-�en
strafrechtelijk�in�rechte�kunnen�optreden.�Weer�zo'n�onmisbare�waarde�van�de�democratische�rechtsstaat.�Elk
gedrag�of�elke�beslissing�moet�uiteindelijk�aan�een�onafhankelijk�rechterlijk�oordeel�kunnen�worden�onderworpen.�Waarom�zou�het�college,�nota�bene�verantwoordelijk�voor�mensenrechtenkwesties,�die�weg�ontzegd�worden?�Wil�het�kabinet�eigenlijk�wel�een�lastig�college?�Dat
is�een�heel�indringende�vraag�die�ik�neerleg�bij�deze�minister.�Al�sinds�het�aantreden�van�dit�kabinet�met�gedoogsteun�van�de�PVV�worden�zorgen�geuit�door�mensen�van
links�tot�rechts�over�schending�van�mensenrechten,�mogelijke�schending�van�mensenrechten.�We�moesten�van
de�heer�Çörüz�blij�zijn�dat�de�kopvoddentaks�niet�in�het�regeerakkoord�stond.�Zo�ver�was�de�discussie�op�een�gegeven�moment�al�in�het�politieke�debat.�Ik�wil�van�de�minister�de�garantie�horen�dat�als�het�college�uitspraken�doet
die�pijn�doen,�die�haaks�staan�op�kabinetsbeleid,�het�dan

30 maart 2011
TK�67

67-2-12

Dibi
niet�weggezet�of�gediskwalificeerd�wordt�maar�dat�het�serieus�genomen�wordt.
De�heer�Van�Raak�(SP):
Op�het�gebied�van�de�mensenrechten�wordt�veel�werk
dubbel�gedaan.�Ik�hoop�dat�wij�dat�hier�niet�doen.�De�heer
Heijnen�heeft�een�amendement�ingediend�en�ik�kreeg�zojuist�ook�een�amendement�van�de�heer�Dibi�onder�ogen.
Wat�is�het�verschil�tussen�die�twee�amendementen?
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Ik�ben�het�er�helemaal�mee�eens�dat�wij�werk�niet�dubbel�moeten�doen.�Ik�was�aangenaam�verrast�door�de�opmerking�van�de�SP�dat�we�moeten�kappen�in�het�veld�van
instituten�die�zich�met�dezelfde�taken�bezighouden.�Dat
mag�wat�mij�betreft�samengevoegd�worden.�Dat�doet
weliswaar�pijn�maar�ik�vind�dat�op�zichzelf�te�verdedigen.�Het�amendement�van�mij�lag�al�wekenlang�bij�Bureau�Wetgeving,�evenals�het�amendement�van�de�heer
Heijnen.�Vervolgens�komen�ze�op�hetzelfde�moment�naar
buiten.�Ik�zie�dat�ze�gelijkluidend�zijn.�Daardoor�zie�ik�ook
reden�om�ze�samen�te�voegen�als�het�even�kan.�Want�we
gaan�natuurlijk�geen�twee�amendementen�indienen�die
precies�hetzelfde�zeggen.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
De�heer�Dibi�heeft�nu�twee�keer�gezegd�dat�als�er�uitspraken,�adviezen�of�opvattingen�komen�van�het�college�die
niet�stroken�met�het�regeringsbeleid,�hij�vindt�dat�die�serieus�moeten�worden�genomen�door�de�regering�en�door
coalitiefracties�en�dat�zij�die�niet�naast�zich�neer�moeten�leggen�en�zij�niet�mensen�moeten�diskwalificeren.�Hij
noemde�bijvoorbeeld�het�recht�op�leven.�Dat�is�verankerd
in�allerlei�internationale�verdragen.�Het�staat�helaas�nog
steeds�niet�in�onze�Nederlandse�Grondwet�maar�het�is
wel�een�mensenrecht.�Stel�dat�er�een�uitspraak�komt�van
het�college�over�de�Nederlandse�wetgeving�in�relatie�tot
het�recht�op�leven�dat�internationaal�verankerd�is,�mag�ik
er�dan�van�uitgaan�dat�wat�betreft�GroenLinks�het�college
dan�niet�wordt�weggezet�als�een�behoudende�club�maar
dat�het�dan�serieus�wordt�genomen?�Wat�zou�GroenLinks
dan�doen�met�zo'n�uitspraak?
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Ook�als�het�college�uitspraken�doet�die�niet�helemaal�stroken�met�de�opvattingen�van�GroenLinks�als�politieke�partij,�vind�ik�dat�je�het�niet�mag�diskwalificeren.�Je�hoeft�niet
de�uitspraak�over�te�nemen,�maar�je�moet�wel�onderbouwen�waarom�je�het�er�niet�mee�eens�bent�en�dat�hopelijk�in�een�open�en�eerlijk�debat,�zoals�mevrouw�Hennis
ook�zei.�Soms�is�het�verleidelijk�om�iemand�bij�een�lastige
uitspraak�meteen�voor�rotte�vis�uit�te�maken,�maar�ik�zal
mijn�best�doen�om�me�dan�te�beheersen.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Ik�vind�het�ruiterlijk�van�de�heer�Dibi�om�dat�zo�te�zeggen,
maar�het�tekent�wel�het�dilemma�waar�we�allemaal�mee
zitten�bij�zo'n�college.�Hij�vroeg�om�dat�niet�naast�zich
neer�te�leggen.�Dat�zou�impliceren�dat�we�vervolgens�de
wet�moeten�aanpassen.�In�dit�voorbeeld�zou�ik�dat�overigens�niet�zo'n�gekke�gedachte�vinden.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Laten�we�daarover�te�zijner�tijd�het�debat�voeren.�De�reden�om�dit�te�zeggen�is�ook�dat�de�Commissie�Gelijke�Behandeling�weleens�vervelende�uitspraken�deed.�Voor�je

Tweede�Kamer

College�voor�de�rechten�van�de
mens

het�weet,�zijn�er�dan�politici�die�zeggen�dat�het�afgeschaft
moet�worden.�Daar�wil�ik�tegen�waken.�Als�we�dit�serieus
met�elkaar�willen,�in�Nederland,�moeten�we�het�niet�meteen�bij�het�minste�of�geringste�af�willen�schaffen.
Voorzitter.�Een�succesvol�college�handelt�proactief�en
moet�voor�iedereen�bereikbaar�zijn.�De�heer�Rouvoet
heeft�hierover�ook�al�wat�gezegd.�Anders�dan�de�Nationale�ombudsman�is�het�college�niet�primair�bedoeld�voor
klachtenbehandeling.�Dat�vraagt�volgens�mij�ook�een�stevige�campagne�om�de�naamsbekendheid�te�vergroten
en�drempels�te�verlagen.�Er�is�discussie�over�de�naam.
De�Commissie�Gelijke�Behandeling�voelt�zich�een�beetje�tekortgedaan,�omdat�je�"gelijke�behandeling"�niet�terugziet�in�de�naam.�Ik�vind�het�College�voor�de�rechten
van�de�mens�zelf�ook�ietwat�prehistorisch�klinken.�Kunnen
we�niet�een�soort�prijsvraag�starten�op�universiteiten,�hogescholen�of�middelbare�scholen,�waarin�we�vragen�om
eens�een�mooie�naam�te�bedenken�voor�dit�college?�Dan
zullen�wij�daaruit�een�selectie�maken�en�dan�gaan�we�uiteindelijk�iets�van�onderop�op�de�voordeur�plakken�van�het
college.�Hoe�kijkt�de�minister�daar�tegenaan?�Ik�ben�op
zoek�naar�moderne�manieren�om�dit�college�ook�bij�een
nieuwe�generatie�aantrekkelijk�te�maken.
De�heer�Schouw�(D66):
Voor�creativiteit�altijd�een�10.�In�dit�debat�horen�we�ook
dat�de�vlag�de�lading�niet�dekt.�Mijn�fractie�wil�graag�de
lading�versterken,�maar�de�vlag�wel�zo�laten.�Volgens�mij
heb�ik�ook�gehoord�dat�de�heer�Dibi�zegt�dat�de�statuur
van�zo'n�college�de�voorkeur�heeft,�dus�dat�we�de�lading
wat�moeten�versterken.�Of�heb�ik�dat�verkeerd�begrepen?
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Nee,�dat�hebt�u�goed�begrepen,�maar�ik�wil�niet�dat�het
college�iets�wordt�van�de�insiders,�zoals�wij�hier�en�mensen�die�zich�sowieso�al�bezighouden�met�mensenrechten.
Ik�wil�dat�het�leeft�bij�alle�Nederlanders�en�liefst�ook�bij
een�jonge�generatie,�die�vaak�discussieert�over�bijvoorbeeld�de�botsing�van�grondrechten�als�vrijheid�van�godsdienst�en�de�vrijheid�van�meningsuiting.�Ik�zoek�een�manier�om�die�generatie�Nederlanders�die�misschien�niet
van�nature�bezig�zijn�met�dit�soort�kwesties,�erbij�te�betrekken.�Wil�je�dat�het�draagvlak�in�de�samenleving�voor
zo'n�instituut�echt�aanwezig�is,�dan�moeten�zij�wel�begrijpen�wat�wij�hier�met�z'n�allen�aan�het�doen�zijn.�Wat�mij
betreft�is�de�afstand�tussen�zo'n�College�voor�de�rechten
van�de�mens�en�het�volk,�om�het�maar�populistisch�te�zeggen,�nog�veel�te�groot.
De�heer�Schouw�(D66):
Dat�snap�ik,�maar�ik�zou�het�heel�erg�vinden�als�er�dadelijk
uitkomt:�het�voorlichtingscentrum�voor�de�mensenrechten.�Dan�vraag�ik�mij�af�waar�wij�met�z'n�allen,�met�name
mevrouw�Halsema,�al�die�jaren�aan�hebben�gewerkt.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Nee,�de�heer�Schouw�moet�vertrouwen�hebben�in�de�creativiteit�van�Nederlanders.�Ik�denk�dat�zij�zeer�goed�in
staat�zijn�om�een�goede�naam�te�bedenken,�die�de�statuur
van�het�college�onderstreept�maar�ook�ietwat�eigentijdser
klinkt�dan�de�naam�die�we�nu�hebben.
De�heer�Van�der�Staaij�(SGP):
Even�heel�praktisch.�We�behandelen�vandaag�een�wetsvoorstel�waar�een�naam�in�staat:�College�voor�de�rechten
van�de�mens.�Wil�de�heer�Dibi�voorlopig�de�zaak�opschor-

30 maart 2011
TK�67

67-2-13

Dibi
ten�en�eerst�met�een�prijsvraag�van�start�gaan?�Of�is�zijn
voorstel�om�artikel�1,�lid�1�van�het�wetsvoorstel�te�wijzigen�en�bij�amendement�een�prijsvraagmechanisme�in�te
brengen?
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Ik�had�ook�een�amendement�kunnen�indienen�om�de
naam�zelf�te�wijzigen.�Ik�had�het�bijvoorbeeld�"Femke�Halsemacollege"�kunnen�noemen,�maar�dat�heb�ik�niet�gedaan.�Ik�ga�ervan�uit�dat�de�minister�openstaat�voor�suggesties�van�de�Kamer.�Als�de�minister�dit�niet�toezegt,�wil
ik�de�minister�in�een�motie�oproepen�om�een�prijsvraag�of
een�actie�te�starten�om�die�naam�te�wijzigen.�Vervolgens
kan�hij�dan�zelf�een�wetswijziging�doorvoeren.�Ik�denk
niet�dat�dit�heel�veel�moeite�kost.
Ik�ga�verder�met�de�samenstelling�van�het�college.�Het
is�de�bedoeling�dat�de�leden,�om�het�een�beetje�oubollig
te�zeggen,�een�weerspiegeling�zijn�van�de�pluriformiteit
in�de�samenleving.�Met�andere�woorden:�alle�opvattingen�in�de�samenleving�horen�terug�te�komen�in�het�college.�Voor�mij�is�het�belangrijk�dat�het�college�bestaat�uit
mensen�die�echt�allerlei�dingen�voelen�en�denken.�Laat
ik�als�voorbeeld�het�electoraat�van�de�PVV�noemen,�dat
een�aanzienlijk�deel�bepaalt�van�het�publieke�en�politieke�debat:�ik�vind�het�belangrijk�dat�ook�dat�geluid�in�dat
instituut�te�horen�is,�omdat�ik�niet�wil�dat�het�in�de�beeldvorming�een�links�elitair�clubje�wordt,�dat�ook�als�zodanig�zou�kunnen�worden�weggezet.�Het�is�de�uitdrukkelijke
wens�van�de�GroenLinks-fractie�dat�verschillende�opvattingen�uit�de�samenleving�te�horen�en�te�zien�zijn�in�de�samenstelling�van�het�college.
De�heer�Heijnen�(PvdA):
Voorzitter.�Ik�vind�het�een�beetje�ingewikkeld�worden.�De
heer�Dibi�begon�met�de�herhaling�van�mijn�complimenten
aan�de�mensen�die�dit�belangwekkende�instituut�een�stuk
verder�hebben�gebracht;�ook�mensen�van�GroenLinks,�in
het�bijzonder�mevrouw�Halsema.�Maar�door�de�manier
waarop�de�heer�Dibi�er�nu�mee�omgaat,�krijg�ik�de�indruk
dat�het�een�soort�Lagerhuis�moet�gaan�worden,�waarin
het�maatschappelijke�debat�vooropstaat�en�niet�de�deskundigheid�ten�aanzien�van�internationale�wetgeving�en
alle�mensenrechten�die�wij�in�acht�moeten�nemen.�Die
moeten�namelijk�vooropstaan.�En�de�deliberatie�in�het
college�vindt�ook�binnen�dat�college�plaats.�Het�is�niet�de
bedoeling�dat�het�een�soort�pseudoparlementje�gaat�worden,�waarin�de�confrontatie�van�verschillende�opvattingen�in�de�maatschappij�plaatsvindt,�voor�het�oog�van�de
camera.�Het�is�dus�geen�Lagerhuis.�Je�zou�bijna�kunnen
zeggen�dat�het�een�College�van�Staat�is,�maar�daarmee
maak�ik�een�staatsrechtelijke�misser,�dus�ik�trek�dit�terug.
Het�is�een�belangrijk,�gezaghebbend�orgaan,�dat�gezaghebbende�uitspraken�doet�inzake�ingewikkelde�kwesties
die�de�mensenrechten�betreffen.�Ik�hoop�dat�de�heer�Dibi
wat�meer�respect�toont�voor�de�wet�die�vandaag�aan�de
orde�is�en�deze�niet�verbindt�met�referenda�over�naamgeving�of�maatschappelijke�debatten�à�la�Het�Lagerhuis.�Ik
hoop�dat�hij�een�beetje�de�ernst�van�dit�debat�in�acht�wil
nemen.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Eerlijk�gezegd�weet�ik�niet�waar�dit�vandaan�komt.�Als�ik
zeg�dat�mensen�mogen�meedenken�over�de�naam,�doe�ik
niets�af�aan�de�statuur�of�deskundigheid�van�de�leden.�Als
ik�zeg�dat�het�college�en�de�leden�een�afspiegeling�moeten�zijn�van�de�samenleving,�zeg�ik�niet�dat�je�zomaar,�luk-

Tweede�Kamer

College�voor�de�rechten�van�de
mens

raak,�een�PVV'er�en�GroenLinks'er�moet�plukken�en�ze�in
het�college�moet�plaatsen.�Deze�zaken�staan�in�de�wet:�de
samenstelling�van�het�college�moet�en�weerspiegeling
zijn�van�de�pluriformiteit�in�de�samenleving.�Ik�wil�dat�dit
instituut�zal�worden�gedragen�door�iedereen�die�in�Nederland�woont�en�leeft;�dat�het�dus�niet�iets�wordt�van�ons
alleen,�maar�dat�het�ook�buiten�de�Kamer�serieus�wordt
genomen.�Dat�kan�alleen�als�mensen�vertrouwen�hebben
in�wat�daar�gebeurt.�Volgens�mij�heb�ik�niet�gevraagd�om
een�referendum,�of�om�er�een�pseudoparlementje�van�te
maken.�Ik�ben�op�zoek�gegaan�naar�manieren�om�mensen
ook�van�buiten�deze�Kamer�voor�dit�instituut�te�verleiden,
en�voor�het�belang�en�de�deskundigheid�ervan;�die�staan
natuurlijk�altijd�voorop.
De�heer�Heijnen�(PvdA):
Fijn�om�te�horen.�In�dat�geval�heb�ik�te�veel�gereageerd
op�de�woorden�die�de�heer�Dibi�gebruikte.�Wij�delen�dus
het�belang�van�het�draagvlak�dat�ervoor�moet�zijn,�zonder
dat�dit�betekent�dat�het�college�de�gemiddelde�opvatting
van�de�Nederlandse�bevolking�weergeeft.�Dat�is�niet�de
focus,�dat�doen�we�namelijk�hier.�De�focus�is�het�behartigen�van�de�mensenrechten�die�zijn�neergelegd�in�de�VNakkoorden�en�-besluiten.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Ik�heb�sterk�de�indruk�dat�de�heer�Heijnen�mij�allerlei
woorden�in�de�mond�legt�op�basis�van�zijn�eigen�kijk�op
referenda,�opiniepeilingen�of�de�manier�waarop�het�politieke�debat�nu�plaatsvindt.�Ik�heb�volgens�mij�niets�geks
gezegd.�Ik�heb�twee�dingen�gezegd,�die�hem�misschien
niet�welgevallig�zijn.�Ten�eerste�dat�het�fijn�zou�zijn�dat�andere�mensen�worden�betrokken�bij�de�naam,�die�nu�wat
oubollig�klinkt,�zodat�ook�anderen�kunnen�meedenken.
Ik�heb�namelijk�vertrouwen�in�Nederlanders�en�vertrouw
erop�dat�ze�iets�goed�kunnen�bedenken.�Ten�tweede�heb
ik�gezegd�dat�bij�de�samenstelling�van�het�college�moet
worden�gekeken�naar�de�pluriformiteit�in�de�samenleving;
dat�is�gewoon�een�wettelijke�plicht.�Je�moet�geen�opiniepeiling�houden�en�allerlei�belangrijke�geluiden�en�opvattingen�van�de�samenleving�moeten�erin�vertegenwoordigd�zijn,�dus�niet�uitsluitend�die�van�de�dieren,�de�groenen�of�de�liberalen.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
De�heer�Dibi�zegt�dat�hij�erop�vertrouwt�dat�de�Nederlandse�burgers�tot�goede�naamgeving�kunnen�komen.�Is�het
echter�niet�omgekeerd?�Hebben�de�burgers�met�andere
woorden�niet�hun�vertrouwen�gegeven�aan�de�fracties�in
de�Kamer�en�de�Kamer�zo�het�mandaat�gegeven�om�als
wetgever�op�te�treden?�Zo�ja,�dan�moeten�toch�zeker�regering�en�Kamer�samen�tot�wetgeving�kunnen�besluiten,
inclusief�de�naam�van�instituties�die�zich�ook�internationaal�moeten�kunnen�meten?�Ik�wil�het�voorstel�van�de
heer�Dibi�hiermee�niet�ridiculiseren,�maar�er�wel�op�wijzen�dat�wij�als�wetgever�geen�onderdelen�van�het�wetgevingsproces�zouden�moeten�terugleggen�in�de�samenleving,�omdat�de�samenleving�misschien�wel�eens�met�goede�ideeën�zou�kunnen�komen.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Wij�zijn�inderdaad�de�wetgever�en�als�zodanig�horen�wij
onszelf�natuurlijk�serieus�te�nemen.�Maar�dat�betekent�natuurlijk�niet�dat�je�niet�zou�mogen�samenwerken�met�de
Nederlandse�burgers�om�je�ideeën�te�optimaliseren.�Deze
vraag�maakt�onderdeel�uit�van�een�breder�debat.�Er�is�na-

30 maart 2011
TK�67

67-2-14

Dibi
melijk�sowieso�veel�wantrouwen�in�de�bevolking�over�allerlei�instituties.�Dat�loopt�van�de�rechterlijke�macht�tot�de
publieke�omroep�en�het�parlement.�Ik�zoek�naar�manieren
om�burgers�mee�te�nemen,�bijvoorbeeld�naar�dit�college.�Volgens�mij�is�dat�ook�onze�taak,�want�wij�zijn�behalve
wetgever�ook�volksvertegenwoordiger.�Dat�betekent�dat
wij�ons�rekenschap�moeten�geven�van�wat�er�in�de�bevolking�leeft.�Dat�is�wat�ik�in�mijn�inbreng�probeer�te�doen:
ik�ben�op�zoek�naar�een�moderne�manier�om�het�college
vorm�te�geven.
Voorzitter.�Eindelijk�is�er�zicht�op�een�nationaal�mensenrechteninstituut.�Het�is�nu�zaak�om�er�ook�een�echte�mensenrechtenautoriteit�van�te�maken.�Hoe�lastiger�het�college�voor�het�openbaar�bestuur�is,�hoe�liever�het�mij�is!
Daarom�vraag�ik�het�kabinet�om�de�jaarverslagen�van�het
College�voor�de�rechten�van�de�mens�te�voorzien�van�een
kabinetsreactie.�Ik�vraag�de�minister�verder�om�collegeadviezen�in�beginsel�op�te�volgen�en�in�ieder�geval�te�onderbouwen�waarom�ervan�wordt�afgeweken.
De�GroenLinks-fractie�ziet�het�college�net�als�de�Nationale�ombudsman�en�de�Algemene�Rekenkamer�als�een
gezaghebbend�orgaan.�De�opvattingen�van�het�college
mogen�dan�ook�niet�zomaar�terzijde�worden�geschoven.
Wanneer�het�kabinet�adviezen�verwerpt,�dan�zouden�de
Staten-Generaal�daarvan�gemotiveerd�genotificeerd�moeten�worden.�Het�gaat�immers�om�de�mensenrechten.
Voorzitter.�Ik�hoop�van�harte�dat�de�lente,�zeker�ook�in
het�Midden-Oosten,�doorzet.�Ik�hoop�verder�dat�de�burgers�daar�zich�kunnen�ontdoen�van�rechteloosheid�en�onvrijheid,�zodat�zij�ons�kunnen�inspireren�op�te�komen�voor
vrijheid�en�nooit�te�wennen�aan�onze�vrijheid.�Hopelijk
kunnen�wij�hen�op�onze�beurt�inspireren�met�onze�initiatieven.

De�heer�Çörüz�(CDA):
Voorzitter.�Mensenrechten�zijn�een�kostbaar�goed�dat
door�mensen�voor�ons�is�bevochten.�Mijn�collega's�gaven�al�een�rijke�bloemlezing�uit�het�werk�van�een�aantal
waardevolle�personen�uit�onze�geschiedenis.�Mensenrechten�zijn�een�kostbaar�goed,�maar�geen�rustig�bezit.
Mensenrechten�zijn�niet�van�juristen�of�van�actievoerders
maar�van�de�samenleving�zelf.�Daarom�heeft�de�CDA-fractie�de�discussie�over�de�oprichting�van�een�instituut�voor
de�rechten�van�de�mens�kritisch�gevolgd.�De�CDA-fractie
heeft�steeds�gepleit�voor�bundeling�van�krachten�in�plaats
van�een�extra�instituut.�Het�voorgestelde�College�voor�de
rechten�van�de�mens�ligt�in�die�lijn.�De�CDA-fractie�steunt
dan�ook�het�wetsvoorstel.�Wel�hebben�wij�nog�een�aantal
vragen�voor�de�minister�over�de�praktische�uitwerking.
In�de�Kamer�wordt�regelmatig�gesproken�over�mensenrechten�en�de�botsing�tussen�verschillende�mensenrechten.�In�het�kader�van�de�discussie�over�grondrechten�in
een�pluriforme�samenleving�heeft�de�CDA-fractie�al�eens
gepleit�voor�een�commissie�die�te�vergelijking�is�met�de
Commissie�Gelijke�Behandeling,�een�commissie�die�gevraagd�en�ongevraagd�gezaghebbend�kan�spreken�en�die
als�gids�kan�dienen�in�het�onoverzichtelijk�geheel�van�alles�wat�zich�met�mensenrechten�bezighoudt.�De�CDA-fractie�heeft�dan�ook�hoge�verwachtingen�bij�het�College�voor
de�rechten�van�de�mens.
Het�College�voor�de�rechten�van�de�mens�neemt�op�het
terrein�van�de�gelijkebehandelingswetgeving�de�taken�en
bevoegdheden�over�van�de�Commissie�Gelijke�Behandeling.�De�Commissie�Gelijke�Behandeling�geeft�haar�oor-

Tweede�Kamer

College�voor�de�rechten�van�de
mens

deel�als�uitkomst�van�onderzoek�naar�een�specifiek�geval�van�ongelijke�behandeling.�Voor�het�brede�mensenrechtenterrein�gaat�het�College�voor�de�rechten�van�de
mens�geen�–�ik�benadruk�"geen"�–�individuele�klachten
in�behandeling�nemen.�Wij�horen�de�minister�graag�over
het�onderzoek�dat�het�college�kan�doen�naar�een�situatie
waarin�mensenrechten�worden�geschonden.�De�minister�schrijft�immers�naar�aanleiding�van�de�nota�naar�aanleiding�van�het�verslag,�ik�citeer:�"Het�zou�echter�kunnen
voorkomen�dat�bij�het�onderzoek�naar�een�situatie�waar
mensenrechten�geschonden�worden,�gekeken�wordt�naar
individuele�gevallen�om�uiteindelijk�in�algemeenheid�conclusies�te�kunnen�trekken�die�relevant�zijn�voor�het�onderzoek;�bij�dergelijk�onderzoek�kan�ook�de�onderlinge�relatie
tussen�in�het�geding�zijnde,�eventueel�botsende,�grondrechten�aan�de�orde�zijn.�Deze�gevallen�zullen�echter�niet
leiden�tot�een�individueel�oordeel�van�het�college."�Mijn
vraag�aan�de�minister�is�dan�ook�of�het�onderzoek�naar
een�situatie�waarin�mensenrechten�worden�geschonden,
een�beleidskeuze�is�van�het�college�zelf.
Ik�zoom�even�in�op�dat�onderzoek,�waaraan�collega
Rouvoet�mijns�inziens�terecht�refereerde,�en�sta�wat�langer�stil�bij�artikel�7.�Volgens�artikel�7�heeft�het�college�toegang�tot�elke�plaats�met�uitzondering�van�een�woning
zonder�toestemming�van�de�bewoner.�Wat�betekent�dit
nu?�Is�dit�een�nieuwe�bevoegdheid�voor�het�college�die
nog�niet�bestond�voor�de�Commissie�Gelijke�Behandeling
of�bestaat�deze�bevoegdheid�al?�Wat�specifieker:�betekent
dit�dat�het�college�bijvoorbeeld�ook�een�kerk�of�moskee
kan�betreden?�Ik�vraag�dat�omdat�wij�ook�een�Wet�op�de
kerkgenootschappen�hebben,�die�toch�het�een�en�ander
regelt.�Ik�daag�de�minister�uit�om�daar�eens�kritisch�naar
te�kijken.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Ik�begrijp�dat�de�heer�Çörüz�vraagt�wat�dit�betekent.�Ik
vraag�hem�of�hij�het�nodig�en�wenselijk�vindt�dat�het�college�zo'n�bevoegdheid�zou�hebben,�even�los�nog�van�kerk
of�moskee,�dus�in�algemene�zin.�Deze�bevoegdheid�staat
nu�niet�in�de�Algemene�wet�gelijke�behandeling,�maar
naar�ik�heb�begrepen�wel�in�een�besluit�over�de�werkwijze.�Vindt�de�heer�Çörüz�het�nodig�en�wenselijk�om�dit�tot
een�wettelijke�bevoegdheid�voor�het�gehele�college�te
verheffen?
De�heer�Çörüz�(CDA):
Ik�hecht�heel�veel�waarde�aan�de�zienswijze�van�het�kabinet.�Ik�wil�dus�daadwerkelijk�worden�overtuigd�dat�hierin�een�meerwaarde�kan�zitten.�Misschien�zul�je�bepaalde�plaatsen�moeten�kunnen�betreden�om�te�kunnen�constateren�dat�of�adviseren�of�er�sprake�is�van�een�schending�van�mensenrechten.�Ik�sta�er�open�in.�Ik�ben�ook
benieuwd�hoe�vaak�hiervan�is�gebruikgemaakt.�Als�het
daadwerkelijk�meerwaarde�kan�hebben,�wil�ik�er�ook�goed
naar�kunnen�kijken.�Ik�vraag�niet�voor�niets�even�verder,
want�de�Wet�op�de�kerkgenootschappen�is�ook�mijn�partij,
het�CDA,�erg�dierbaar.�Ik�ben�benieuwd�hoe�er�in�concrete
situaties�op�wordt�gereageerd.
De�heer�Brinkman�(PVV):
Ik�heb�er�behoefte�aan�om�dit�wat�verder�uit�te�diepen.
Hoe�stelt�de�heer�Çörüz�zich�dit�voor?�Als�er�allerlei�verdenkingen�zijn�van�schendingen�van�mensenrechten�of
mogelijk�van�strafbare�feiten,�moet�de�politie�daarin�toch
een�rol�spelen?�Volgens�mij�kan�dat�al,�hoewel�het�volgens�mijn�fractie�te�weinig�gebeurt.�De�heer�Çörüz�zou

30 maart 2011
TK�67

67-2-15

Çörüz
zich�naar�mijn�mening�veel�meer�hierop�moeten�richten
in�plaats�van�een�bepaald�college�allerlei�strafvorderlijke
mogelijkheden�te�geven.
Voorzitter:�Bosma
De�heer�Çörüz�(CDA):
Ik�kom�later�over�dit�punt�te�spreken,�maar�ik�kan�collega
Brinkman�geruststellen.�Het�lijkt�mij�niet�goed�dat�dit�college�extra�bevoegdheden�krijgt�die�andere�organisaties�al
hebben,�zeker�geen�strafrechtelijke.�Ik�nam�niet�voor�niets
het�woord�meerwaarde�in�de�mond.�Ik�wil�nagaan�wat�de
meerwaarde�is�van�het�feit�dat�het�kabinet�deze�in�artikel�7
wil�opnemen.�Ik�begrijp�nu�van�collega�Rouvoet�overigens
dat�dat�artikel�niet�in�de�Algemene�wet�gelijke�behandeling�staat,�maar�in�de�uitvoeringswet.�De�heer�Brinkman
heeft�gevraagd�of�het�college�via�die�bevoegdheid�allerlei�...�Nee,�dat�wil�ik�absoluut�niet,�want�daar�hebben�we
de�politie�voor.�Ik�wens�dat�niet.�Volgens�mij�is�dat�niet�de
bedoeling�en�wordt�dat�niet�beoogd.�Ik�zou�dat�in�ieder
geval�niet�wensen.
Ik�kom�terug�op�het�interpellatiedebat�met�collega
Heijnen�over�de�vraag�of�de�procesbevoegdheid�daadwerkelijk�iets�toevoegt.�Het�college�kan�al�adviseren,�onderzoeken,�aanbevelen�en�rapporten�schrijven.�Nu�stelt
een�aantal�collega's�per�amendement�voor,�de�procesbevoegdheid�erin�te�fietsen.�Hoe�langer�ik�erover�nadenk,
hoe�meer�hobbels�ik�als�het�ware�zie.�Ik�wil�altijd�positief
kijken�naar,�laat�ik�zeggen:�waardevolle�bijdragen,�maar
ik�zit�wel�met�de�problemen�die�ik�al�even�aanstipte�toen
ik�naar�de�microfoon�liep.�Laat�ik�ze�herhalen.�Stel�dat�het
college�aan�de�regering�advies�uitbrengt�over�een�vermeende�mensenrechtenschending,�de�regering�daarover
na�een�zorgvuldige�afweging�van�alle�belangen�–�daar�ga
ik�van�uit�–�een�standpunt�inneemt,�een�meerderheid�van
de�Kamer�dat�steunt,�maar�het�college�aan�een�individuele�rechter�vraagt,�over�dat�democratische�besluit�een�afweging�te�maken.�Ik�zie�dan�problemen,�want�het�zal�in
abstracto�gaan.�Onze�rechters�toetsen�individueel.�Bovendien�wordt�dit�een�abstracte�casus.�Volgens�mij�komen
wij�daardoor�in�een�constitutionele�spagaat�terecht.�Dat�is
mijn�eerste�bezwaar.�Mijn�tweede�bezwaar�is�wat�de�heer
Heijnen�zelf�zei:�de�commissie�heeft�nog�nooit�van�deze
bevoegdheid�gebruikgemaakt.�Dan�kun�je�dus�als�volgt�redeneren:�kennelijk�is�er�geen�behoefte�aan.�Waarom�dan
toch�pleiten�voor�dat�extra�iets�waarvan�kennelijk�vijftien
jaar�lang�geen�gebruik�is�gemaakt?�Je�kunt�ook�als�volgt
redeneren:�het�werkt�goed.
Ik�zou�een�derde�punt�willen�voorleggen�aan�de�minister.�Ik�heb�begrepen�dat�er�op�dit�moment�100�mensenrechteninstituten�zijn.�Een�aantal�collega's�verwijst�met
name�naar�de�Angelsaksische�landen�waarin�de�mensenrechteninstituten�wel�een�dergelijke�procesbevoegdheid
hebben.�Dat�zijn�er�4�of�5,�maar�we�hebben�er�100.�Hebben�die�andere�90�of�95�ook�zo'n�procesbevoegdheid�gecreëerd?�Wat�zijn�de�ervaringen�daarmee?
Ik�ben�nog�niet�overtuigd,�want�in�elke�situatie�kan�een
groep�mensen�of�kunnen�individuen�altijd�naar�een�rechter�stappen.�Als�dat�niet�zo�was,�zou�ik�voorstellen�om�iets
te�creëren�omdat�dat�waarde�heeft,�maar�je�kunt�individueel�dan�wel�collectief�tot�bij�de�hoogste�rechter�in�Straatsburg�je�recht�uitoefenen.�Ik�ben�mij�dus�op�grond�van
deze�vier�toch�inhoudelijke�argumenten�eigenlijk�steeds
meer�gaan�afvragen�wat�nu�de�toegevoegde�waarde�is
van�het�creëren�van�een�procesbevoegdheid.

Tweede�Kamer

College�voor�de�rechten�van�de
mens

De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Voorzitter.�Het�heeft�lang�geduurd,�maar�eindelijk�komt
het�mensenrechteninstituut�er.�Als�sluitstuk�bestaat�de
wens�bij�een�aantal�partijen�om�een�procesbevoegdheid
te�creëren,�met�andere�woorden:�een�afschrikwekkende
werking�voor�organen�die�zich�niet�houden�aan�de�mensenrechten.�Dit�zie�je�ook�in�heel�veel�andere�landen.�"O
wee,�als�ik�iets�fout�doe,�kan�er�op�een�gegeven�moment
een�uitspraak�komen,�waardoor�ik�te�boek�kom�te�staan
als�iemand�die�de�mensenrechten�schendt."�Dat�is�onder
andere�het�doel�van�zo'n�procesbevoegdheid.�Weegt�dat
niet�zwaarder�dan�de�bezwaren�die�de�heer�Çörüz�noemde?
De�heer�Çörüz�(CDA):
Als�we�een�extra�bevoegdheid�creëren,�moeten�we�natuurlijk�wel�serieus�nagaan�of�dat�een�meerwaarde�heeft.
Ik�heb�op�grond�van�vier�punten�geprobeerd,�te�motiveren�waarom�ik�dat�sterk�betwijfel.�U,�ik�en�andere�groepen
kunnen�in�geval�van�vermeende�mensenrechtenschending�naar�een�rechter.�Ik�geef�die�casus,�want�wij�komen
op�een�gegeven�moment�in�een�constitutionele�spagaat.
Dat�is�toch�ook�een�argument�waar�wij�aan�moeten�denken.�Het�creëren�is�één,�maar�als�het�vervolgens�in�de
praktijk�niet�werkt,�is�dat�iets�anders.�Wij�willen�hier�toch
geen�wetten�maken�waarvan�wij�denken:�gaat�het�wel�of
niet�werken?�Ik�noem�100�andere�landen�waar�deze�instituten�werken�en�ben�benieuwd�naar�de�ervaringen�daar.
Er�worden�er�nu�5�genoemd�die�passen�in�de�argumentatie�van�u�en�de�uwen,�maar�misschien�zijn�er�wel�95�landen�waar�men�helemaal�niet�met�een�procesbevoegdheid
werkt.�Ik�wil�ook�van�de�minister�weten�wat�de�ervaringen
daar�zijn.
Mijn�grootste�bezwaar�is�dus�dat�ons�constitutionele
systeem�in�een�spagaat�komt.�Ik�vind�dat�wel�een�argument�waarop�ik�graag�de�reactie�van�de�minister�en�ook
die�van�u�zou�willen�horen,�want�dit�kun�je�niet�zomaar
wegpoetsen�door�te�zeggen:�nu�hebben�wij�een�instituut,
laten�wij�het�even�bijplussen�voor�het�laatste�stukje,�dan�is
het�helemaal�mooi.�Ik�heb�dus�ernstige�twijfels.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Als�je�iets�doet,�moet�je�het�goed�doen.�Dus�als�wij�onszelf
serieus�nemen,�zoals�de�heer�Çörüz�zegt,�en�als�er�zo'n
mensenrechtenautoriteit�komt,�dan�moet�er�ook�op�een
gegeven�moment�een�bevoegdheid�zijn�die�pijn�kan�doen
bij�een�organisatie.�Ik�zou�het�vreemd�vinden�als�wij�nu
dit�instituut�in�het�leven�roepen�omdat�wij�willen�dat�mensenrechten�in�Nederland�nog�prominenter�worden�uitgedragen�en�dat�er�vervolgens�nergens�een�moment�kan
zijn�om�mensen�te�straffen�als�zij�de�verkeerde�kant�op
gaan.�Ik�breng�de�heer�Çörüz�in�herinnering�dat�de�gemiddelde�Nederlander�in�zijn�leven�hooguit�één�keer�naar�de
rechter�gaat.�Dus�wanneer�wij�mensen�actief�willen�oproepen�om�tegen�mensenrechtenschendingen�op�te�staan,
moet�er�ook�nog�een�stok�achter�de�deur�zijn.�Die�is�er�nu
gewoon�niet.
De�heer�Çörüz�(CDA):
Die�is�er�wel�degelijk.�Ik�gaf�al�aan�dat�u,�ik�en�anderen�altijd�naar�de�rechter�kunnen.�Denkt�u�nu�werkelijk�dat�als
er�een�label�op�staat�"rechterlijke�uitspraak",�dat�dan�misschien�meer�pijn�doet�dan�wanneer�er�goed�gefundeerde�aanbeveling,�advies�of�rapport�is?�Als�het�niet�genoeg
is,�kunnen�u,�ik�en�anderen�altijd�naar�de�rechter.�Dus�die
weg�staat�altijd�open.�Je�moet�niet�doen�alsof�door�een

30 maart 2011
TK�67

67-2-16

Çörüz
extra�bevoegdheid�te�creëren�dan�al�het�andere�is�gesloten.�Dat�is�niet�het�geval.
Ik�gaf�ook�niet�voor�niets�aan�dat�het�ook�goed�werkt
zoals�nu�bijvoorbeeld�de�Commissie�Gelijke�Behandeling
werkt.�Die�doet�ook�geen�bindende�uitspraken,�maar�geeft
een�oordeel.�De�commissie�heeft�in�vijftien�jaar�geen�gebruikgemaakt�van�die�bevoegdheid.�U�zou�dan�met�mij
moeten�meedenken�en�zeggen:�kennelijk�werkt�het�wel.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Dat�wil�ik�graag�omdraaien.�De�meeste�adviezen�van�de
Commissie�Gelijke�Behandeling�worden�mogelijk�opgevolgd�omdat�de�partijen�weten�dat�er�op�een�gegeven�moment�een�bevoegdheid�is�die�echt�pijn�kan�doen.�Dus�het
feit�dat�die�bevoegdheid�nooit�gebruikt�wordt,�maar�er
wel�is,�laat�wat�mij�betreft�ook�zien�dat�die�een�afschrikwekkende�werking�kan�hebben�en�dat�adviezen,�zonder
dat�je�meteen�naar�de�rechter�stapt,�daardoor�serieuzer
worden�genomen.�Bijna�alle�adviezen�van�de�Commissie
Gelijke�Behandeling�worden�opgevolgd.�Dus�ik�kaats�dit
terug�naar�de�heer�Çörüz.�Als�deze�bevoegdheid�de�afgelopen�vijftien�jaar�nooit�is�toegepast�en�slechts�een�sluitstuk�is,�waarom�heeft�hij�dan�zoveel�bezwaren?
De�heer�Çörüz�(CDA):
U�ondergraaft�eigenlijk�uw�eigen�argument.�Ook�de�Commissie�Gelijke�Behandeling�doet�geen�bindende�uitspraken,�want�je�kunt�nog�altijd�naar�de�rechter.�U�zegt�zelf�al
dat�de�adviezen�van�de�commissie�in�90%�van�de�gevallen�worden�overgenomen.�Dan�is�er�dus�geen�probleem.
Deze�organisatie�is�dus�zo�gezaghebbend�dat�u�eigenlijk
niet�toekomt�aan�die�rechterlijke�toetsing.�U�kunt�ook�nog
via�anderen�naar�de�rechter.�Die�lijn�is�er�ook�nog,�via�de
Nationale�ombudsman.�Kiest�u�nu�niet�vanuit�een�wantrouwende�insteek�deze�positie,�die�ik�niet�deel,�dat�wij�er
nog�een�kop�bovenop�moeten�zetten�en�dat�het�zonder
die�kop�erbovenop�eigenlijk�niet�deugt�of�niet�geloofwaardig�is.�Ik�geef�voorbeelden�uit�de�praktijk�waaruit�blijkt�dat
die�bevoegdheid�niet�wordt�gebruikt.�De�heer�Dibi�verslikt
zich�...
De�voorzitter:
Hij�raakt�helemaal�geëmotioneerd.
De�heer�Çörüz�(CDA):
Ik�hoop�niet�dat�het�aan�de�antwoorden�van�deze�kant�ligt.
De�voorzitter:
Ik�heb�de�heer�Dibi�behalve�zijn�gehoest�drie�keer�gehoord,�dus�als�hij�nog�voor�de�vierde�keer�iets�wil�zeggen,
mag�dat�in�ten�hoogste�één�zin.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Voorzitter,�ik�ben�niet�helemaal�lekker,�wel�in�mijn�hoofd
maar�niet�qua�gezondheid.�Ik�heb�geen�antwoord�gekregen�op�mijn�vraag.�Als�het�een�sluitstuk�is,�een�ultimum
remedium�dat�nooit�wordt�toegepast�en�als�de�adviezen
worden�opgevolgd,�kun�je�ook�de�conclusie�trekken�dat
mensen�door�dat�sluitstuk�adviezen�serieus�nemen.�Ik
kaats�dit�daarom�nu�nogmaals�terug.�Waarom�heeft�de
heer�Çörüz�principiële�bezwaren�bij�zo'n�procesbevoegdheid�als�dit�in�de�praktijk�goed�gaat?�Blijkbaar�werkt�zo'n
bevoegdheid�afschrikwekkend.
Ik�heb�nog�een�tweede�vraag.�Het�CDA�zegt�mensenrechten�heel�belangrijk�te�vinden.�Dan�past�het�om�bij�zo'n
mensenrechteninstituut�iets�van�een�stok�achter�de�deur

Tweede�Kamer

College�voor�de�rechten�van�de
mens

te�creëren.�Dat�mis�ik�helemaal�in�de�inbreng�van�de�heer
Çörüz.
De�heer�Çörüz�(CDA):
Die�stok�achter�de�deur�is�elk�moment�aanwezig.�Bij�elke�vermeende�mensenrechtenschending�kunnen�de�heer
Dibi�of�ik�of�anderen�individueel�of�in�groepsverband�naar
een�rechter�stappen.�Die�mogelijkheid�is�er�dus�al.�Bij�de
manier�waarop�het�college�nu�wordt�ingericht,�gaat�het
geen�oordelen�geven�of�individuele�zaken�behandelen.
Dan�ligt�het�ook�niet�voor�de�hand�om�er�nog�eens�een
kop�bovenop�te�zetten.�De�Commissie�Gelijke�Behandeling�geeft�oordelen.�Je�kunt�redeneren�dat�als�die�oordelen�niet�worden�opgevolgd,�de�mogelijkheid�moet�bestaan�om�het�af�te�dwingen.�Oordelen�over�individuele�zaken�is�echter�niet�de�taak�van�het�college�in�de�vorm�waarin�het�nu�wordt�voorgesteld.
De�voorzitter:
De�heer�Çörüz�vervolgt�zijn�betoog.
De�heer�Çörüz�(CDA):
Het�college�zal�zich�in�zijn�werkzaamheden�concentreren�op�kwesties�waarbij�meer�mensenrechten�in�het�geding�zijn.�Er�is�geen�rangorde�in�mensenrechten.�Daarom
kunnen�zij�met�elkaar�botsen.�Voor�de�CDA-fractie�ligt�de
meerwaarde�van�het�college�juist�in�het�voeden�van�maatschappelijke�en�politieke�discussies.
De�CDA-fractie�heeft�nog�een�vraag�over�de�positie�van
het�college�te�midden�van�andere�instanties�die�zich�bezighouden�met�mensenrechten.�Het�college�kan�iets�toevoegen,�maar�moet�niet�iets�overdoen.�Kan�de�minister
nog�eens�ingaan�op�de�taakverdeling�tussen�de�verschillende�instanties?�Een�aantal�van�mijn�collega's�heeft�daaraan�ook�al�gerefereerd.�Ik�denk�aan�instanties�als�het�College�Bescherming�Persoonsgegevens�en�de�Nationale
ombudsman.�Wat�is�de�taakverdeling�tussen�dergelijke�instituten�en�het�College�voor�de�rechten�van�de�mens?�Het
laatstgenoemde�college�wordt�niet�ingesteld�om�het�werk
van�anderen�over�te�doen.
Ik�kom�ten�slotte�op�de�samenstelling�van�het�college.
In�de�voorbereiding�van�de�totstandkoming�van�het�college�is�de�Commissie�Gelijke�Behandeling�opgetreden�als
kwartiermaker.�De�CDA-fractie�hecht�grote�waarde�aan�het
feit�dat�de�CGB�daarbij�nadrukkelijk�de�dialoog�is�aangegaan�met�de�verschillende�maatschappelijke�organisaties
die�zich�actief�inzetten�voor�mensenrechten�in�Nederland.
Ook�na�de�oprichting�van�het�College�voor�de�rechten�van
de�mens�zullen�dergelijke�structuren�of�samenwerkingsrelaties�een�belangrijke�waarde�blijven�leveren�aan�de�beleidsvorming�van�de�organisaties.�Mijn�fractie�meent�dat
het�college�daarmee�zijn�verankering�in�de�samenleving
versterkt�zonder�onafhankelijkheid�te�verspelen.
Die�onafhankelijkheid�moet�het�college�voortdurend
waarmaken.�Als�het�college�wordt�gezien�als�belangenbehartiger,�kan�dat�zijn�gezag�ondermijnen.�In�dit�verband�is
de�evenwichtige�samenstelling�van�het�college�van�groot
belang.�Een�van�de�eisen�die�de�Paris�Principles�stellen
aan�het�college,�is�de�verzekering�dat�bij�de�benoemingsprocedure�een�pluriforme�vertegenwoordiging�van�het
maatschappelijk�middenveld�werkzaam�op�het�terrein�van
de�bescherming�en�bevordering�van�de�rechten�de�mens
betrokken�is.�Is�de�minister�het�met�ons�eens�dat�pluriformiteit�in�de�samenstelling�van�het�college�van�groot�belang�is?�Dat�gaat�verder�dan�de�formele�kant�van�de�be-

30 maart 2011
TK�67

67-2-17

Çörüz
noemingsprocedure�en�de�samenstelling�van�de�raad�van
advies.

De�heer�Brinkman�(PVV):
Voorzitter.�De�vrije�westerse�samenleving�heeft�een�eeuwenlange�traditie�van�verwerven,�benoemen�en�waarborgen�van�onze�mensenrechten.�Dat�is�een�zeer�groot�goed.
Daarop�mogen�we�trots�zijn�in�onze�vrije�westerse�wereld.
Er�zijn�deze�ochtend�al�verschillende�namen�genoemd.
Die�namen�hebben�verschillende�producten�geleverd�die
de�mensenrechten�hebben�verankerd.�Ik�noem�de�Habeas
Corpus�Act�uit�1679,�de�Bill�of�Rights�van�Virginia�uit�1776
en�de�Declaration�of�Independence,�een�prachtig�stuk�uit
datzelfde�jaar�uit�de�Verenigde�Staten.�Dit�zijn�allemaal
zaken�die�hebben�geleid�tot�waar�wij�hier�voor�staan�en
waarvan�wij�vinden�dat�dit�middels�dit�college�moet�worden�verzekerd.
Maar�is�zo'n�college�inderdaad�echt�noodzakelijk?�Die
mensenrechten�zijn�goed�verankerd�in�deze�maatschappij.�Laten�we�elkaar�wat�dat�betreft�geen�rad�voor�ogen
draaien,�want�dit�wetsvoorstel�is�er�juist�om�die�A-status
binnen�te�halen.�Met�alle�respect,�maar�ik�vind�dat�symboolpolitiek.�De�PVV-fractie�hecht�totaal�geen�waarde�aan
die�A-status.�Feit�is,�of�we�nu�meeluisteren�of�-praten,�dat
de�mensenrechten�in�ons�land�goed�verankerd�zijn.�Wij
vinden�het�dan�ook�geen�goed�plan�dat�er�een�College
voor�de�rechten�van�de�mens�wordt�ingesteld�en�wij�hebben�daar�zeer�goede�redenen�voor.�Zo�is�de�PVV-fractie
nooit�voorstander�geweest�van�de�Commissie�Gelijke�Behandeling.�Deze�commissie�is�een�relict�van�de�"multicultiknuffeltheorie"�die�gelooft�in�de�multiculturele�samenleving.�We�weten�allemaal,�en�de�meerderheid�in�de�Kamer
heeft�dit�ook�geuit,�dat�de�multiculturele�samenleving�een
droom�is�en�dromen�zijn�bedrog.�Veel�uitspraken�van�de
Commissie�Gelijke�Behandeling�hebben�in�het�verleden
geleid�tot�discriminatie�van�burgers.
De�heer�Heijnen�(PvdA):
De�Commissie�Gelijke�Behandeling�is�een�multicultureel
knuffel-iets.�Beweert�de�heer�Brinkman�nu�dat�de�Commissie�Gelijke�Behandeling�iets�anders�heeft�gedaan�dan
de�gelijke�behandeling�van�iedere�Nederlander�bevorderen�op�de�wijze�zoals�de�commissie�dacht�dat�het�goed
was?
De�heer�Brinkman�(PVV):
Ik�wil�dat�inderdaad�beweren.
De�heer�Heijnen�(PvdA):
Kan�de�heer�Brinkman�daar�dan�enige�argumentatie�onder
leggen?�Het�is�een�waarneming�van�zijn�kant,�maar�daar
moet�hij�dan�wel�wat�redenen�bij�geven.
De�heer�Brinkman�(PVV):
Ik�had�die�redenen�ook�willen�geven,�maar�de�heer
Heijnen�had�daarvoor�nog�twee�zinnen�moeten�wachten.
Ik�zal�dat�uitleggen�in�het�vervolg�van�mijn�betoog.
Veel�uitspraken�van�de�Commissie�Gelijke�Behandeling
hebben�in�het�verleden�geleid�tot�discriminatie�van�burgers�die�willen�leven�volgens�de�Nederlandse�waarden�en
normen.�Bijvoorbeeld�door�het�goedpraten�van�het�weigeren,�vrouwen�een�hand�te�geven�als�begroeting.�Ook
noem�ik�het�in�het�gelijk�stellen�van�iemand�die�zich�gediscrimineerd�voelde�na�te�zijn�afgewezen�als�klachten-

Tweede�Kamer

College�voor�de�rechten�van�de
mens

coördinator�vanwege�zijn�weigering�zich�te�conformeren
aan�de�Nederlandse�waarden�en�normen.�Deze�linkse�club
heeft�al�meerdere�malen�bewezen�het�absoluut�niet�op�te
hebben�met�de�Nederlandse�omgangsvormen�en�normen
en�waarden.
De�heer�Heijnen�(PvdA):
Ik�krijg�het�gevoel�dat�de�heer�Brinkman�gelijke�behandeling�niet�voor�iedere�Nederlander�wil�laten�gelden.�Hij�is
van�mening�dat�er�een�soort�Nederlanderschap�is�en�dat,
als�er�een�uitspraak�is�van�de�Commissie�Gelijke�Behandeling�die�iedereen�die�hier�verblijft�recht�wil�doen,�dat
dan�een�niet-relevante�of�minder�op�gelijke�behandeling
gerichte�uitspraak�is.�Ik�denk�dat�onze�wegen�zich�daar
scheiden.
De�heer�Brinkman�(PVV):
Die�wegen�waren�wat�dat�betreft�al�lang�gescheiden�tussen�de�heer�Heijnen�en�de�PVV-fractie.
Wij�hebben�sterk�het�gevoel�dat�dit�een�voorstel�is�voor
een�Commissie�Gelijke�Behandeling�met�extra�bevoegdheden.�De�heer�Van�Raak�noemde�dat�zeer�terecht�een
"Commissie�Gelijke�Behandeling�plus"�en�ik�ben�het�daar
helemaal�mee�eens.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Hier�geldt�weer�het�eeuwige�dilemma�of�je�een�PVV'er�wel
of�niet�wat�extra�spreektijd�moet�geven.�Echter,�ik�wil�toch
het�feit�noemen�dat�de�Groep�Wilders�de�motie�van�Femke�Halsema�uit�2001�en�vervolgens�ook�de�motie�uit�2006
om�te�komen�tot�dit�College�voor�de�rechten�van�mens
heeft�gesteund.�Het�is�leuk�en�aardig�dat�hij�dit�nu�ineens
niet�meer�wil,�maar�vanwaar�deze�draai?
De�heer�Brinkman�(PVV):
Dit�is�geen�draai.�Dit�is�duidelijk�een�"Commissie�Gelijke�Behandeling�plus".�Wij�hebben,�evenals�de�Groep
Wilders,�daartegen�jaren�gestreden,�want�dit�is�niet�wat
wij�in�2006�voor�ogen�hadden.�Overigens�geeft�dit�ook
weer�aan�dat�de�heer�Dibi�volkomen�ongelijk�heeft�als�hij
beweert�dat�wij�het�waarschijnlijk�niet�zo�nauw�nemen
met�de�mensenrechten.�Die�mensenrechten�zijn�voor�ons
juist�van�groot�belang�en�we�hebben�dat�in�het�verleden
ook�meermaals�bewezen.�Dit�is�echter�symboolpolitiek
om�een�A-status�te�verkrijgen,�zodat�we�mogen�meepraten�in�de�Verenigde�Naties.�Dat�is�wat�hier�gebeurt�en�daar
doen�we�niet�aan�mee.�Punt�uit.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
De�heer�Brinkman�moet�het�zelf�weten,�maar�de�Groep
Wilders�wilde�er�destijds�wel�aan�mee�doen.�Kent�de�heer
Brinkman�de�moties�die�de�Groep�Wilders�destijds�heeft
ondersteund?�Daarin�werd�om�dit�instituut�gevraagd.�Nu
krijgt�de�Commissie�Gelijke�Behandeling�er�alleen�een�kamertje�bij.�Maar�het�is�altijd�de�wens�geweest�van�de�partijleider�van�de�heer�Brinkman�dat�er�een�instituut�zou�komen�dat�de�mensenrechten�moest�bewaken.�Vanwaar�dus
deze�draai?�Ik�begrijp�nog�steeds�niet�wat�er�is�gebeurd
wat�anders�is�dan�voorheen.
De�heer�Brinkman�(PVV):
Dit�is�niet�het�instituut�dat�wij�vier,�vijf,�of�tien�jaar�geleden�voor�ogen�hadden�toen�wij�instemden�met�de�moties.�Dit�instituut�zien�wij�puur�als�symboolpolitiek.�Wij
willen�graag�een�grote�jongen�zijn�binnen�de�VN. Wij�willen�graag�die�A-status�verwerven.�Wij�willen�niet�aan�de

30 maart 2011
TK�67

67-2-18

Brinkman
zijlijn�meeluisteren.�Wij�willen�graag�meepraten.�Dat�is�de
reden,�maar�daar�doet�de�PVV�niet�aan�mee.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Hoe�moet�het�instituut�er�dan�wel�uitzien?�Ik�neem�aan�dat
de�heer�Brinkman�daarover�ideeën�heeft.�Ik�denk�overigens�dat�de�heer�Brinkman�vindt�dat�een�mening�die�niet
de�zijne�of�die�van�de�PVV�is,�moet�worden�verboden.�Een
uitspraak�van�de�Commissie�Gelijke�Behandeling�of�een
uitspraak�van�dit�nieuwe�instituut,�van�een�basisschooldirecteur�of�van�een�politiechef�waarmee�de�heer�Brinkman
het�niet�eens�is,�moet�wat�hem�betreft�worden�verboden.
Dat�bewijst�juist�waarom�dit�college�zo�belangrijk�is�in�Nederland.
De�heer�Brinkman�(PVV):
Voorzitter.�Zowel�ondergetekende�als�de�andere�leden�van
de�PVV�zouden�hun�leven�geven�om�ervoor�te�zorgen�dat
de�heer�Dibi�dit�soort�dingen�kan�zeggen.
De�heer�Van�Raak�(SP):
Zo�mag�ik�het�horen.
Ik�heb�ook�gezegd�dat�het�vooral�een�papieren�exercitie�is�om�een�A-status�te�krijgen.�Daar�kun�je�voor�of�tegen�zijn.�Dat�is�een�afweging.�Zou�de�PVV�wel�blij�zijn�geweest�met�een�College�voor�de�rechten�van�de�mens�als
dit�niet�was�ondergebracht�bij�de�Commissie�Gelijke�Behandeling?
De�heer�Brinkman�(PVV):
Dat�sluit�aan�bij�de�laatste�vraag�van�de�heer�Dibi�die�ik
nog�niet�heb�beantwoord.�Ik�zal�hem�nu�toch�bedienen.
Wij�zijn�voorstander�van�het�opheffen�van�99�van�de�100
instituten.�Hef�ze�allemaal�maar�op�en�stop�ze�in�één�instituut.�Dan�zijn�wij�van�een�hoop�subsidie�af.�Dat�scheelt
een�hoop�geld,�maar�we�hebben�dan�wel�een�instituut�dat
wat�te�vertellen�heeft.
De�heer�Van�Raak�(SP):
Dat�zou�een�oplossing�zijn�voor�de�versnippering,�maar
het�wordt�dan�een�groot�instituut�voor�de�rechten�van�de
mens.�Dat�is�mooi,�maar�daar�moeten�wij�dan�flink�in�investeren.�Als�het�louter�om�bezuinigingen�gaat,�dan�kan
ik�niet�anders�dan�concluderen�dat�de�PVV�vooral�wil�bezuinigen�op�het�beschermen�van�de�rechten�van�de�mens.
Daar�kun�je�ook�voor�kiezen,�maar�dan�snap�ik�niet�waarom�eerdere�moties�wel�zijn�gesteund.
De�heer�Brinkman�(PVV):
Als�je�in�de�politiewereld�op�beheer�wilt�bezuinigen,�dan
ga�je�van�25�regio's�terug�naar�10.�Dat�is�een�bezuiniging.
Dat�doe�je�ook�als�je�van�100�instituten�naar�één�instituut
gaat.�Dan�heb�je�maar�één�gebouw�en�één�reglement�nodig.�Dat�is�wat�mij�betreft�een�mooie�efficiencyslag.�Ik�zeg
niet�dat�ik�wil�bezuinigen�op�mensenrechten,�want�die
zijn�buitengewoon�belangrijk.�Die�efficiencyslag�is�echter
mooi�meegenomen.
De�heer�Van�Raak�(SP):
Als�we�die�analogie�doortrekken,�dan�wil�de�PVV�ook�een
nationale�politie�met�agenten�zonder�auto's,�zonder�geweren�en�zonder�bonnenboekjes.�Dan�wordt�Nederland�ook
niet�veiliger.
De�heer�Brinkman�(PVV):
Dat�gaat�boven�mijn�pet.

Tweede�Kamer

College�voor�de�rechten�van�de
mens

De�heer�Çörüz�(CDA):
Vindt�collega�Brinkman�dat�Ingrid�net�zoveel�moet�verdienen�als�Henk�als�ze�dezelfde�arbeid�verrichten?
De�heer�Brinkman�(PVV):
Ja,�uiteraard,�maar�ik�weet�dat�dit�niet�zo�is.
De�heer�Çörüz�(CDA):
In�de�praktijk�is�dat�inderdaad�niet�zo.�Dat�is�een�van�de
taken�van�de�Commissie�Gelijke�Behandeling.�De�heer
Brinkman�mag�zeggen�dat�die�commissie�hem�niet�bevalt,
maar�ik�vind�dat�de�commissie�waardevol�werk�doet.�Ik
vind�het�een�beetje�gemakkelijk�als�de�heer�Brinkman�deze�instelling�gemakkelijk�wegzet�als�een�linkse�club,�want
ik�weet�niet�waar�hij�dat�op�baseert.�Gaat�het�dan�om�de
oordelen�van�de�commissie�of�om�de�samenstelling?�Ik
ken�de�politieke�kleur�van�de�Commissie�Gelijke�Behandeling�overigens�niet,�maar�is�het�niet�goedkoop�om�te�stellen�dat�het�een�linkse�club�is�die�niets�voorstelt?�Ik�vind
dat�deze�commissie�belangrijk�werk�doet,�ook�voor�Ingrid
en�Henk.
De�heer�Brinkman�(PVV):
Het�grappige�is�dat�ik�het�woord�"links"�niet�in�mijn�mond
heb�genomen.�U�kunt�dat�vaststellen�als�u�de�tekst�naleest.�Ik�heb�"multicultiknuffelclub"�gezegd.�Misschien�heb
ik�iets�gezegd�bij�de�beantwoording�van�een�vraag�van�de
heer�Dibi.
De�heer�Çörüz�(CDA):
Nee,�u�hebt�de�commissie�als�linkse�club�weggezet.�Ik�kan
het�verslag�zo�...
De�heer�Brinkman�(PVV):
O�ja,�ik�zie�het�hier�zelfs�staan�in�mijn�tekst.
De�heer�Çörüz�(CDA):
Dat�dacht�ik�al.
De�heer�Brinkman�(PVV):
U�hebt�toch�gelijk,�maar�ja,�het�zit�er�zo�ingebakken,�daar
kan�ik�ook�niks�aan�doen.�U�hebt�gelijk,�ik�heb�inderdaad
"linkse�club"�gezegd.
De�heer�Çörüz�(CDA):
Waar�baseert�u�dat�dan�op?�Dat�is�toch�wel�interessant.
De�heer�Brinkman�(PVV):
In�onze�optiek�bestaat�links�en�rechts�eigenlijk�niet�eens
en�ik�mag�het�ook�niet�meer�zeggen.�Immers,�soms�zijn
wij�links�en�dan�weer�rechts.�"Links"�is�in�onze�beleving
in�dit�geval�een�beweging�die�zegt�dat�de�multiculturele
samenleving�bestaat.�De�Commissie�Gelijke�Behandeling
–�dat�blijkt�uit�vele�uitspraken�–�gelooft�in�de�multiculturele�samenleving.�Dat�is�de�reden�dat�wij�zeggen:�dat�is
een�linkse�club.�De�multiculturele�samenleving�bestaat
immers�niet�en�zal�ook�nooit�bestaan.�Volgens�mij�zijn�wij
het�erover�eens�dat�deze�totaal�mislukt�is.�Ik�heb�dit�een
voorman�van�het�CDA�nog�niet�zo�heel�lang�geleden�horen�roepen.
De�heer�Çörüz�(CDA):
Het�opkomen�voor�de�beloning�van�Ingrid�is�volgens�mij
niet�links,�dat�is�de�heer�Brinkman�toch�met�mij�eens?

30 maart 2011
TK�67

67-2-19

Brinkman
De�heer�Brinkman�(PVV):
Dat�is�hartstikke�goed.
De�heer�Schouw�(D66):
Om�het�niveau�weer�een�beetje�terug�te�brengen�in�het
debat�herhaal�ik�...
De�heer�Brinkman�(PVV):
Volgende�spreker,�voorzitter.
De�heer�Schouw�(D66):
Ik�herhaal�de�vraag�van�de�heer�Dibi�over�de�visie�van�de
PVV-fractie�op�de�mensenrechten.�Blijkens�het�antwoord
dat�wij�kregen,�houdt�deze�visie�in�dat�99�andere�instituties�dienen�te�verdwijnen.�Ik�vraag�de�heer�Brinkman�om
er�4�of�5�te�noemen,�dan�weten�die�instituties�ook�waar�ze
aan�toe�zijn.
De�heer�Brinkman�(PVV):
Wij�kunnen�er�genoeg�noemen,�maar�ik�doe�niet�mee�aan
dat�soort�flauwekulvraagjes.�U�wilt�het�niveau�terugbrengen,�zei�u�zo-even.�Komt�u�dan�ook�met�een�fatsoenlijke
vraag.
De�heer�Schouw�(D66):
De�heer�Brinkman�denkt�er�te�gemakkelijk�vanaf�te�komen.�Hij�suggereert�dat�er�te�veel�instellingen�zijn�rondom
mensenrechten�die�onzinnig�werk�doen.�Dan�denk�ik:�man
en�paard.�Dan�moet�de�heer�Brinkman�ook�niet�zo�lullig
doen,�hij�moet�met�de�billen�bloot:�welke�instituties�zijn
dat?
De�heer�Brinkman�(PVV):
Volgens�mij�heb�ik�totaal�niet�gezegd�dat�ze�onzinnig�werk
doen.�Ik�heb�gezegd�dat�wij�hiervan�één�instituut�moeten
maken.�Luister�dan�een�beetje�beter,�zeg�ik�tegen�de�heer
Schouw.�Ik�heb�dat�immers�helemaal�niet�gezegd.
De�heer�Schouw�(D66):
Ik�herhaal�mijn�vraag.�Welke�instituties�zijn�dat?�Als�de
heer�Brinkman�er�geen�vijf�kan�noemen,�vraag�ik�hem�om
te�proberen,�er�drie�te�noemen.
De�heer�Brinkman�(PVV):
Ik�doe�daar�niet�aan�mee.�Artikel�7,�College�Bescherming
Persoonsgegevens,�de�Nationale�ombudsman.�Wilt�u�nog
meer?�De�nationale�Kinderombudsman.�Weg!�Ze�moeten
allemaal�geïncorporeerd�worden�in�één�groot�instituut.
Nog�meer?
De�heer�Schouw�(D66):
Voorzitter�...
De�voorzitter:
Ik�heb�de�heer�Schouw�inmiddels�drie�keer�gehoord.�Wij
gaan�nu�luisteren�naar�de�heer�Rouvoet.
De�heer�Schouw�(D66):
U�helpt�elkaar�wel�goed,�hè?
De�heer�Brinkman�(PVV):
Ik�heb�gezegd�dat�ik�ze�wel�weet.�Ik�heb�alleen�geen�zin
om�dat�soort�flauwekulvraagjes�te�beantwoorden.
De�voorzitter:
Het�woord�is�aan�de�heer�Rouvoet,�alleen�aan�hem.

Tweede�Kamer

College�voor�de�rechten�van�de
mens

De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Het�is�mij�bekend�dat�de�heer�Brinkman�en�zijn�fractie�geneigd�zijn�om�alles�in�de�sfeer�van�de�multiculturaliteit
te�trekken.�Ik�ben�vaak�kritisch�geweest�over�de�Commissie�Gelijke�Behandeling.�Het�is�de�heer�Brinkmans�goed
recht�om�dat�ook�te�zijn.�De�Commissie�Gelijke�Behandeling�heeft�als�opdracht�om�op�basis�van�gelijke�behandeling,�artikel�1�van�de�Grondwet,�een�oordeel�te�geven�over
aan�haar�voorgelegde�zaken.�Als�de�heer�Brinkman�zegt
dat�hij�uit�de�uitspraken�van�de�Commissie�Gelijke�Behandeling�afleidt�dat�zij�voorstander�is�van�een�multiculturele�samenleving,�dan�wil�ik�hem�vragen�of�hij�en�zijn�fractie,�kijkend�naar�de�opdracht�van�de�Commissie�Gelijke
Behandeling,�vinden�dat�gelijke�behandeling�voor�alle�in
Nederland�wonende�mensen�geldt�en�dat�iedereen,�ongeacht�achtergrond,�opvatting,�overtuiging�en�culturele�achtergrond,�recht�heeft�op�gelijke�behandeling.�De�commissie�oordeelt�immers�niet�over�culturaliteit�maar�over�gelijke�behandeling.�Ik�vind�dit�een�vrij�fundamentele�vraag,
gehoord�de�kritiek�van�de�heer�Brinkman�op�deze�commissie.
De�heer�Brinkman�(PVV):
Wij�leven�in�Nederland,�in�de�vrije�westerse�wereld.�Wij
staan�voor�onze�eigen�Nederlandse�waarden�en�normen.
Wij�constateren�meermaals�dat�deze�waarden�en�normen
door�de�Commissie�Gelijke�Behandeling�bewust�achtergesteld�worden�ten�opzichte�van�andere�culturen.�Dat
stuit�ons�tegen�de�borst.�Waar�vele�mensen�opkomen,
juist�voor�de�Nederlandse�waarden�en�normen,�worden�zij
weggezet�met�de�opmerking�"daarmee�discrimineert�u"�of
"dat�mag�u�op�die�manier�niet�doen".�Onder�het�mom�dat
alle�mensen�gelijk�zijn�moeten�de�Nederlandse�waarden
en�normen�dan�maar�op�een�zijspoor�gezet�worden.�Dat
accepteren�wij�niet.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
De�heer�Brinkman�duikt�weg�voor�mijn�vraag;�dat�weet
hij�zelf�ook�wel.�Mijn�vraag�was�niet�of�wij�hechten�aan
Nederlandse�waarden�en�normen.�Daar�hecht�ik�ook�zeer
aan.�Tot�die�Nederlandse�waarden�en�normen�hoort�ook
dat�iedereen�in�Nederland�gelijk�wordt�behandeld.�Dat
staat�in�de�Grondwet�en�daar�heeft�de�heer�Brinkman
trouw�aan�gezworen;�ik�trouwens�ook.�Mijn�vraag�was
niet�of�hij�het�altijd�eens�is�met�de�uitspraken�van�de�Commissie�Gelijke�Behandeling�of�een�rechter.�Ik�ben�daar
ook�niet�altijd�gelukkig�mee.�Dat�is�echter�niet�relevant.
De�vraag�is�of�de�heer�Brinkman,�met�het�oog�op�de�wettelijke�opdracht�van�de�Commissie�Gelijke�Behandeling,
vindt�dat�iedereen,�ongeacht�achtergrond�en�opvatting,
een�gelijk�recht�heeft�op�gelijke�behandeling.�Dat�is�immers�de�opdracht�van�de�Commissie�Gelijke�Behandeling.
Dan�moet�de�heer�Brinkman�niet�zeggen�dat�hij�vaak�niet
gelukkig�is�met�de�uitspraak�van�de�commissie;�dat�kan
voor�ons�allemaal�gelden.
De�heer�Brinkman�(PVV):
Nogmaals:�ik�constateer�dat�dit�vaak�niet�gebeurt�en�dat
de�Commissie�Gelijke�Behandeling�dat�evengoed�goedkeurt.�Ik�denk�bijvoorbeeld�aan�het�positief�discriminatiebeginsel,�dat�jarenlang�is�gehanteerd�in�de�maatschappij
om�bepaalde�bevolkingsgroepen�die�mogelijk�zijn�achtergesteld,�voordeel�te�geven�binnen�de�overheid.�Dat�is�jarenlang�goedgekeurd�door�de�Commissie�Gelijke�Behandeling.�Daartegen�verweren�wij�ons.

30 maart 2011
TK�67

67-2-20

Brinkman
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Ik�probeer�het�nog�één�keer.�Vindt�de�PVV-fractie�dat�iedereen�recht�heeft�op�gelijke�behandeling�in�dit�land?
De�heer�Brinkman�(PVV):
Nee,�uiteraard�niet,�want�niet�iedereen�in�Nederland�heeft
dezelfde�rechten.�Wij�hebben�hier�illegalen,�mensen�die
een�verblijfsvergunning�hebben,�mensen�die�hier�"netjes"
geboren�zijn�en�een�Nederlands�paspoort�hebben,�et�cetera.�Dat�is�niet�alleen�in�Nederland�zo,�dat�is�overal�zo.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Dit�is�wel�heel�ernstig.�In�artikel�1�van�de�Grondwet�–�ik
wil�het�niet�tot�een�supergrondrecht�verheffen;�ik�heb
daarover�zelf�iets�gezegd�–�staat�wel�dat�allen�in�Nederland�gelijke�rechten�hebben�en�op�gelijke�behandeling
van�de�overheid�kunnen�rekenen.
De�heer�Brinkman�(PVV):
De�heer�Rouvoet�spreekt�over�gelijke�rechten,�maar�...
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Ik�spreek�over�gelijke�behandeling.�Ik�moet�ook�zorgvuldig
zijn,�daar�heeft�de�heer�Brinkman�gelijk�in.�Ik�heb�het�over
gelijke�behandeling�en�over�de�Commissie�Gelijke�Behandeling.�Mijn�vraag�is�simpel:�vindt�de�fractie�van�de�heer
Brinkman�dat�iedereen,�ongeacht�zijn�culturele�of�religieuze�achtergrond,�een�gelijke�behandeling�moet�krijgen�van
de�overheid?�Daarover�spreken�wij�immers�bij�de�Commissie�Gelijke�Behandeling.�Gelet�op�de�Grondwet,�is�op
deze�vraag�maar�één�antwoord�mogelijk.
De�heer�Brinkman�(PVV):
Nogmaals:�ik�zie�dat�er�verschillen�zijn�in�Nederland�ten
aanzien�van�mensen�die�hier�verblijven.�Wij�hebben�mensen�die�illegaal�zijn,�wij�hebben�mensen�die�een�Nederlands�paspoort�hebben,�wij�hebben�mensen�met�een
werkvergunning.�Wij�maken�daar�onderscheid�in.�Het�is
niet�meer�dan�logisch�dat�daar�een�onderscheid�in�is.�Als
de�heer�Rouvoet�dat�allemaal�gelijk�wil�trekken,�is�dat�zijn
goed�recht,�maar�dat�staat�de�wet�niet�eens�toe.
De�voorzitter:
Ik�zie�dat�de�heer�Rouvoet�nogmaals�wil�interrumperen,
maar�ik�geef�het�woord�aan�de�heer�Dibi.�Ik�heb�de�heer
Rouvoet�nu�vier�keer�gehoord.
De�heer�Brinkman�(PVV):
De�heer�Dibi�heeft�net�al�geïnterrumpeerd.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Dat�was�voordat�u�dit�soort�verwerpelijke�dingen�zei.
De�heer�Brinkman�(PVV):
Dat�mag�u�zeggen.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Dat�weet�ik.�Ik�verdedig�overigens�ook�wat�u�mag�zeggen.
Dat�is�geheel�wederzijds.
Niet�iedereen�is�gelijk.�Dat�ben�ik�op�zichzelf�eens�met
de�heer�Brinkman.�Iedereen�is�echter�wel�gelijkwaardig�en
iedereen�heeft�in�Nederland�wel�recht�op�gelijke�behandeling.�Daarom�stel�ik�nogmaals�de�vraag:�zegt�de�PVVfractie�nu�–�ik�kijk�ook�indringend�naar�mevrouw�HennisPlasschaert�en�de�heer�Çörüz�–�dat�mensen�geen�recht

Tweede�Kamer

College�voor�de�rechten�van�de
mens

hebben�op�gelijke�behandeling�in�Nederland,�omdat�zij
een�bepaald�papiertje�wel�of�niet�hebben?
De�heer�Brinkman�(PVV):
Alle�mensen�die�illegaal�in�Nederland�zijn,�hebben�recht
op�een�gelijke�behandeling.�Natuurlijk!
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Volgens�mij�is�dit�niet�zo�heel�erg�moeilijk.�De�PVV-fractie�spreekt�altijd�over�de�verworvenheden�van�Nederland.
Daarom�zijn�wij�vaak�beter�dan�andere�landen�waar�dit
niet�is�geregeld,�zoals�dictaturen�in�het�Midden-Oosten.
Een�van�die�verworvenheden�is�het�recht�op�een�sociaal,
economisch�en�cultureel�gelijkwaardige�behandeling�en
positie.�Ik�ben�benieuwd�wat�de�heer�Brinkman�bedoelt
met�zijn�omzichtige�antwoorden.�Is�het�pure�stoerdoenerij
om�te�laten�zien�dat�hij�niet�politiek�correct�is,�of�vindt�hij
echt�...
De�heer�Brinkman�(PVV):
Ik�heb�al�drie�keer�...
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Ik�ben�nog�niet�klaar�met�mijn�vraag.
De�heer�Brinkman�(PVV):
U�vraagt�steeds�hetzelfde!
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Ik�ga�over�mijn�eigen�vraag.�Dat�is�het�vrije�woord.
Vindt�de�heer�Brinkman�echt�dat�een�gelijkwaardige�behandeling�niet�voor�iedereen�geldt�in�Nederland?
De�heer�Brinkman�(PVV):
Voorzitter,�ik�ga�verder�met�mijn�betoog,�want�ik�heb�deze
vraag�al�vier�keer�beantwoord.
De�PVV�is�een�partij�die�pal�achter�de�mensenrechten
staat,�zowel�binnen�Nederland�als�in�het�buitenland.�Wij
gaan�echter�niet�elke�organisatieorganisatie�die�pretendeert�voor�mensenrechten�op�te�komen,�steunen.�De�Partij
voor�de�Vrijheid�is�bijvoorbeeld�geen�fan�van�de�VN-Mensenrechtenraad,�die�wordt�gedomineerd�door�landen�uit
de�Organisatie�van�de�Islamitische�Conferentie�en�standaard�wordt�bevolkt�door�notoire�mensenrechtenschenders;�en�juist�in�deze�raad�zouden�wij�graag�willen�meespreken!�Deze�PLO-fanclub�lijkt�grotendeels�te�functioneren�om�Israël�het�leven�zuur�te�maken.�Zulke�organisaties
kunnen�op�een�stevig�weerwoord�van�de�PVV�rekenen.
Net�als�het�kabinet�hecht�de�PVV�sterk�aan�het�waarborgen�van�de�onafhankelijkheid�van�het�college.�Dit�is�ook
nodig�om�te�kunnen�voldoen�aan�de�zogeheten�Paris�Principles.�Daarom�is�in�het�wetsvoorstel�onder�andere�voorzien�in�een�wettelijk�verankerde�raad�van�advies,�waarvan
allerlei�gremia�lid�zijn.�Er�is�echter�een�bepaald�risico�als
de�minister�de�A-status�wil�binnenhalen,�want�hoe�worden�deze�mensen�benoemd�en�aangesteld?
De�PVV�is�ook�kritisch�over�het�feit�dat�het�nieuwe�instituut�slechts�één�keer�in�de�vijf�jaar�aan�de�minister�van
Binnenlandse�Zaken�en�Koninkrijksrelaties�moet�rapporteren.�Wij�zouden�dat�liever�jaarlijks�zien�gebeuren�en�niet
alleen�aan�de�minister�van�BZK�maar�ook�aan�de�Kamer.
Ook�twijfelt�de�PVV�eraan�of�het�net�nieuwe�instituut
wel�onafhankelijk�is.�Benoeming�van�de�leden�van�het�college�geschiedt�door�de�regering�zonder�maatschappelijke
inspraak.�De�minister�van�Veiligheid�en�Justitie�bepaalt�of
de�leden�benoemd�worden.�Dit�strookt�niet�met�het�onaf-

30 maart 2011
TK�67

67-2-21

Brinkman
hankelijke�karakter�van�het�instituut.�Bovendien�is�er�ook
nog�eens�het�belang�van�een�voorziening�voor�de�financiële�autonomie�van�de�instelling.�Mijn�kritiek�richt�zich
met�name�op�het�feit�dat�de�ontwerpbegroting�van�het
college�de�goedkeuring�behoeft�van�de�minister�van�Veiligheid�en�Justitie.�Het�kabinet�reageert�daar�wat�laconiek
op�en�schrijft:�"Wij�achten�het�niet�gewenst�een�bepaling
op�te�nemen�over�de�financiële�onafhankelijkheid�van�het
college,�omdat�deze�onafhankelijkheid�naar�onze�mening
voldoende�is�gewaarborgd."�Hoe�rijmt�dit�met�de�eisen
die�in�de�Paris�Principles�worden�gesteld?�Dat�het�college
vanuit�de�Justitiebegroting�wordt�gefinancierd,�lijkt�haaks
te�staan�op�het�vereiste�van�die�Paris�Principles.�In�de�Nederlandse�financiële�verhoudingen�betekent�dit�dat�de�financiering�niet�plaatsvindt�vanuit�een�departementale
begroting�maar�rechtstreeks�vanuit�de�rijksbegroting.�Zo
wordt�ook�de�Nationale�ombudsman�gefinancierd.�Graag
een�reactie.
Mijns�inziens�voegt�een�mensenrechteninstituut�niets
extra's�toe�om�de�mensenrechten�te�verbeteren.�De�mensenrechten�in�Nederland�worden�voldoende�beschermd
met�de�huidige�wetgeving.�Aangezien�het�aangekondigde
nationaal�instituut�voor�de�rechten�van�de�mens�slechts
tot�doel�heeft�om�de�linkse�multiculticlubjes�en�de�diverse�antidiscriminatiebureaus�nog�meer�onnodige�legitimiteit�te�geven,�verzoek�ik�de�regering�om�te�stoppen�met
dit�soort�symboolpolitiek�en�met�het�oprichten�van�dit�instituut.

tikel�1.�Sterker,�wij�hebben�de�eed�daarover�afgelegd.�De
CDA-fractie�schaart�zich�ook�achter�de�Algemene�wet�gelijke�behandeling.�Laat�ik�dat�er�nadrukkelijk�bij�zeggen.�Ik
vind�het�jammer�dat�de�heer�Brinkman�mist�laat�hangen
over�een�aantal�principiële�vragen.�Het�is�goed�om�daar
klip-en-klaar�over�te�zijn�maar�als�wij�van�het�CDA�worden
uitgedaagd,�dan�heb�ik�bij�dezen�onze�visie�en�positie�gemarkeerd.
De�voorzitter:
Helder.�Het�is�vastgelegd�door�de�verslaggever.
Ik�dank�de�heer�Brinkman�en�overige�deelnemers�in
dit�debat�tot�zover.�Ik�ga�even�schorsen�voor�de�lunch�en
voor�de�bedenktijd�van�het�kabinet.
De�algemene�beraadslaging�wordt�geschorst.
De�vergadering�wordt�van�12.40�uur�tot�13.15�uur�geschorst.
De�voorzitter:
Op�de�tafel�van�de�Griffier�ligt�een�lijst�van�ingekomen
stukken.�Op�die�lijst�staan�voorstellen�voor�de�behandeling�van�deze�stukken.�Als�voor�het�einde�van�de�vergadering�daartegen�geen�bezwaar�is�gemaakt,�neem�ik�aan�dat
daarmee�wordt�ingestemd.

De�heer�Schouw�(D66):
Ik�doe�net�alsof�ik�het�laatste�niet�helemaal�precies�heb
gehoord�maar�daarvoor�hoorde�ik�een�paar�wat�meer�constructieve�opmerkingen.�Ten�eerste,�kan�ik�van�de�PVVfractie�een�motie�verwachten�om�de�verantwoordingsrapportage�één�keer�in�het�jaar�te�verzorgen?�Die�zou�ik
namelijk�van�harte�willen�steunen.�Ten�tweede�heeft�de
PVV-fractie�een�aantal�behartigenswaardige�opmerkingen
gemaakt�over�de�benoemingen.�Ik�heb�daar�twee�amendementen�over�ingediend,�die,�denk�ik,�tegemoetkomen
aan�de�bezwaren�van�de�PVV-fractie.�Hoe�kijkt�de�heer
Brinkman�daartegenaan?
De�heer�Brinkman�(PVV):
Wat�die�motie�betreft,�wacht�ik�eerst�de�beantwoording
van�de�minister�af.�De�amendementen�zullen�eerst�binnen
onze�fractie�besproken�worden.
Mevrouw�Hennis-Plasschaert�(VVD):
Ik�moest�het�debatje�van�net�even�laten�landen�omdat�ik
enigszins�verbaasd�was�over�de�antwoorden�van�de�heer
Brinkman.�Mijn�fractie�hecht�heel�veel�waarde�aan�artikel�1�van�de�Grondwet,�waarin�zijn�opgenomen�het�gelijkheidsbeginsel�en�het�discriminatieverbod.�Dat�is�een�van
de�fundamentele�beginselen�van�onze�rechtsorde.�Kan
de�heer�Brinkman�heel�simpel�antwoorden�op�de�vraag
of�ook�hij�van�mening�is�dat�gelijke�gevallen�gelijk�behandeld�dienen�te�worden?
De�heer�Brinkman�(PVV):
Absoluut.
De�heer�Çörüz�(CDA):
Ik�vond�het�ook�netjes�om�collega�Brinkman�eventjes�te�laten�uitspreken,�ook�in�reactie�op�de�heer�Dibi,�anders�blijft
daar�mist�over�bestaan.�Er�kan�geen�enkele�twijfel�over
bestaan�dat�de�CDA-fractie�zich�volledig�schaart�achter�ar-

Tweede�Kamer

College�voor�de�rechten�van�de
mens

30 maart 2011
TK�67

67-2-22