Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2811
Vragen van het lid Van Gerven (SP) aan de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over de ziekenhuizen in Sittard-Geleen en Heerlen, en de
mogelijke concentratie van klinische verloskunde in Heerlen (ingezonden 7 juli
2014).
Antwoord van Minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 29 augustus 2014). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2013–2014, nr. 2535
Vraag 1
Hoe is de stand van zaken met betrekking tot de fusie van de ziekenhuizen in
Sittard-Geleen en Heerlen? Klopt het dat er financiële problemen zijn, en dat
bij het ziekenhuis in Heerlen de bouw hierdoor is stilgelegd of wordt
getemporiseerd? Zo neen, hoe is dan de financiële situatie bij het Atrium MC
en bij het Orbis Medisch en Zorgconcern?
Antwoord 1
Ik heb van de ziekenhuizen begrepen dat de voorbereidingen van de fusie
zich in een afrondend stadium bevinden. Zij gaven aan dat nadat alle
medezeggenschapsgremia hun oordeel over de voorgenomen fusie kenbaar
hebben gemaakt en de Raden van Bestuur daarop hun reactie hebben
verstrekt, een melding in het kader van de zorgfusietoets bij de Nederlandse
Zorgautoriteit zal worden ingediend. De planning is erop gericht de juridische
en bestuurlijke fusie per 1 januari 2015 te effectueren. Zij gaven tevens aan
dat hun financiële situatie positief is; er doen zich momenteel geen financiële
problemen voor en deze worden niet op korte of langere termijn voorzien. Er
is een adempauze van 3 maanden afgekondigd op onderdelen van het
bouwprogramma. Deze is bedoeld om de bouwplannen optimaal af te
stemmen op de fusie.
Vraag 2
Speelt de fusie hierbij een rol? Zo ja, welke?
Antwoord 2
Nee, zij lieten weten dat de fusie hierbij geen directe rol speelt. Toen het
bouwprogramma startte, was er nog geen sprake van een fusie. Nu er een
adempauze is afgekondigd, zal deze adempauze worden benut om de
bouwplannen optimaal af te stemmen op de fusie.

ah-tk-20132014-2811
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

Vraag 3
Is het niet beter te stoppen met deze zinloze fusie? Klopt het dat de fusie
tientallen miljoenen euro’s kost, terwijl het nut van de fusie niet is aangetoond? Zo neen, hoe is dan de situatie precies?
Antwoord 3
De Raden van Bestuur van Atrium en Orbis hebben aangegeven de fusie
maatschappelijk wenselijk te vinden met het oog op het bereiken van
kwalitatieve en zorginhoudelijke voordelen, financiële synergie, werkgelegenheid en het verstevigen van arbeidsmarktmogelijkheden. Naar hun idee zou
niet fuseren kunnen leiden tot het verdwijnen van belangrijke zorg naar
buiten de provincie. Zij vinden dat onwenselijk voor een gebied waar 450.000
mensen wonen. Het is overigens zo dat de zorgverzekeraar er vanuit zijn
zorgplicht voor dient te zorgen dat de bereikbaarheid in de regio is geborgd.
Ik heb begrepen dat de fusiekosten voor extern advies en begeleiding vanaf
2009 (start samenwerkings- en fusieonderzoek door Atrium en Orbis) tot 1 juli
2014 € 7,2 mln bedragen. De kosten voor de rest van het jaar zullen vooral
betrekking hebben op juridisch en financieel advies dat noodzakelijk is voor
het afsluiten van de kredietovereenkomst ten behoeve van de herfinanciering
van de leningen van Atrium en Orbis, en het afronden van de noodzakelijke
juridische documentatie die bij elke fusie om de hoek komt kijken. Verder
gaven de ziekenhuizen aan dat de (eenmalige) fusiekosten in de eerste jaren
van de nieuwe fusieorganisatie met name betrekking zullen hebben op de
daadwerkelijke integratie van beide oude organisaties. Hierbij kan concreet
worden gedacht aan de noodzakelijke harmonisatie van de ICT-infrastructuur,
de noodzakelijke harmonisatie van het personeels- en organisatiebeleid, de
aanpassingen in de huisvesting en de kosten voor de opzet, advisering en
uitvoering van de fusieplannen van de diverse afdelingen en vakgroepen in
nieuwe entiteiten, en niet in de laatste plaats de kosten voor het sociaal plan
(met werkgarantie).
Vraag 4
Klopt het dat er nog steeds plannen zijn om het de klinische verloskunde te
centraliseren in het ziekenhuis in Heerlen, en dat het Orbis ziekenhuis geen
klinische verloskunde meer zal hebben? Klopt het dat verzekeraar CZ hiervan
een voorstander is, en aan het duwen is om dit gedaan te krijgen? Zo ja, wat
vindt u daarvan? Zo neen, wie zit er dan achter?
Antwoord 4
Het is juist dat de plannen ongewijzigd zijn met betrekking tot de beoogde
concentratie van de klinische verloskunde in Heerlen. Het betreft een
beslissing van AtriumMC en OrbisMC vanuit de veronderstelling dat de zorg
hierdoor kwalitatief beter en doelmatiger wordt. Zorgverzekeraar CZ is hier
niet op tegen.
Vraag 5
Klopt het dat de concentratie van de klinische verloskunde in Heerlen zal
leiden tot extra kosten van 8 miljoen euro of meer, dan wanneer de klinische
verloskunde gewoon in Sittard-Geleen blijft? Zo neen, hoe zit het dan?
Antwoord 5
De ziekenhuizen hebben aangegeven dat de adempauze op onderdelen van
het bouwprogramma wordt benut om te onderzoeken hoe de klinische
verloskunde het meest duurzaam en kosteneffectief kan worden ingepast in
het nieuwbouw- en renovatieprogramma van Atrium MC. In oktober 2014
zullen definitieve besluiten worden genomen.
Vraag 6
Hoeveel klinische bevallingen vinden er thans plaats in het Orbis ziekenhuis?
Antwoord 6
In 2013 bedroeg het aantal bevallingen in Orbis 1657 (waarvan 1425 in de
tweede lijn en 232 in de eerste lijn).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

Vraag 7
Hoeveel klinische bevallingen vinden er thans plaats in het Atrium ziekenhuis
in Heerlen?
Antwoord 7
In 2013 bedroeg het aantal bevallingen in het Atrium ziekenhuis 1451
(waarvan 1241 in de tweede lijn en 210 in de eerste lijn).
Vraag 8
Hoeveel gynaecologen zijn er werkzaam in het Orbis ziekenhuis?
Antwoord 8
In het Orbis zijn 5,75 fte stafleden/gynaecologen en 1 fte Chef de Clinique
werkzaam. Daarnaast zijn er nog ongeveer 5 arts assistenten in opleiding
(AIO’s) en 4 arts assistenten niet in opleiding (ANIO’s).
Vraag 9
Hoeveel gynaecologen zijn er werkzaam in het Atrium ziekenhuis?
Antwoord 9
In het Atrium ziekenhuis werken 9 gynaecologen/stafleden en daarnaast
ongeveer 7 AIO’s en 3 ANIO’s.
Vraag 10
Zijn deze aantallen op basis van wetenschappelijke criteria voldoende voor
beide ziekenhuizen om 7 maal 24 uur klinische verloskunde aan te bieden van
goede kwaliteit?
Antwoord 10
De huidige aantallen zijn voor beide ziekenhuizen voldoende. Om een
dienstrooster 24/7 te vullen is 5,5 fte gynaecoloog nodig.
Vraag 11
Heeft de Inspectie voor de Gezondheidszorg aanwijzingen dat de kwaliteit van
de klinische verloskunde in het Atrium en/of het Orbis niet op orde is?
Antwoord 11
De IGZ heeft geen signalen waaruit af te leiden is dat de kwaliteit van de
klinische verloskunde in het Atrium en/of Orbis Medisch Centrum niet op
orde is.
Vraag 12
Klopt het dat de bereikbaarheid van de klinische verloskunde afneemt door
de concentratie van de klinische verloskunde in Heerlen? Klopt het dat de
aanrijdtijd naar het ziekenhuis, waarvan als maximum een aanrijtijd van
15–20 minuten wenselijk wordt geacht, het percentage van 73–88% zal dalen
naar 56–81% na analyse van de aanrijdtijdencodex van het Netwerk Acute
Zorg Limburg? Zo ja, wat vindt u van deze daling van de bereikbaarheid van
de klinische verloskunde?
Antwoord 12
In de gevoelige ziekenhuisanalyse van het RIVM uit 2013 waren Orbis en
Atrium geen van beide gevoelig voor de 45-minuten norm. Ook na de
beoogde concentratie moet aan de 45 minuten worden voldaan. Toetssteen
hiervoor is de doorrekening met de vigerende modellen van het RIVM.
Vraag 13
Is er wetenschappelijk bewijs dat concentratie van de klinische verloskunde in
Heerlen om kwalitatieve redenen gewenst is? Zo, neen wat is daarvan dan de
motivering?
Antwoord 13
Adequate zorg wordt in een breder verband gedefinieerd dan uitsluitend het
aantal bevallingen of het aantal gynaecologen. Ook de samenwerking met
andere zorgverleners binnen en buiten de ziekenhuizen is een relevante
factor. Atrium en Orbis hebben aangegeven nader invulling te willen geven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3

aan de adviezen van de Stuurgroep Zwangerschap en Geboorte om te komen
tot naadloze, geïntegreerde zorg. Atrium en Orbis zijn van mening dat de
uitdaging om hier toe te komen voor de verloskundige afdelingen van beide
ziekenhuizen het beste kan worden opgepakt vanuit één gefuseerd en
geïntegreerd perspectief. Zodoende kan veel doelmatiger en effectiever
inhoud worden gegeven aan de naadloze geïntegreerde zorg zoals die in het
Stuurgroepadvies werd geformuleerd. De Raden van Bestuur van het Atrium
en Orbis kiezen voor concentratie omdat daarmee naar hun mening blijvend
kan worden voldaan aan (toekomstige) normen en richtlijnen. Kennis en
kunde worden op één locatie gebundeld, kennis met betrekking tot thematiek
in de betreffende subspecialismen wordt verhoogd. Voorts verbetert de
dienstbelasting van de specialisten en (gespecialiseerde) ondersteuning,
inclusief de mogelijkheid tot het inzetten van artsen in opleiding die anders
alleen op de opleidingslocatie mogen werken. De opvang van acute situaties
en complicaties wordt geoptimaliseerd. Tenslotte zal de ontstane schaalvergroting een beter gebruik van de capaciteit verloskamers/couveuses en
neonatologie/verpleegafdeling met zich meebrengen.
Vraag 14
Is er niet een reëel risico dat door de concentratie van de klinische verloskunde er meer verplaatste huisbevallingen zullen plaatsvinden, wat weer kan
leiden tot meer medicalisering en het feitelijk verdwijnen van een veilige
thuisbevalling?
Antwoord 14
Thuisbevallingen zijn nog steeds mogelijk zolang de zwangere binnen 45
minuten in het ziekenhuis kan zijn. De inspectie heeft vorig jaar onderzoek
gedaan naar de concentratie van klinische verloskunde in Meppel en Dokkum.
Bij die concentratie heeft de inspectie geconstateerd dat naar de indruk van
verloskundigen er wel verschuivingen zijn in welke vrouwen nu voor thuis- of
ziekenhuisbevalling kiezen, maar is in beide regio’s overall gezien het aantal
thuisbevallingen niet veel gewijzigd ten gevolge van de concentratie. Er valt
op dit moment nog niet te voorspellen of de voorgenomen concentratie van
klinische verloskunde in Heerlen effect zal hebben op het aantal thuisbevallingen.
Vraag 15
Bent u bereid uw invloed aan te wenden om de klinische verloskunde in
Sittard-Geleen te behouden? Zo neen, waarom niet?
Antwoord 15
Nee, daartoe ben ik niet bereid. Zolang wordt voldaan aan de normen van
kwaliteit en bereikbaarheid zie ik geen reden om mij hiermee te bemoeien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

4