Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

31 477

Bestrijden witwassen en terrorismefinanciering

Nr. 76

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN FINANCIËN EN VAN JUSTITIE EN
VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 mei 2022
Met deze brief informeren wij uw Kamer over relevante ontwikkelingen
rond de aanpak van witwassen en terrorismefinanciering. Het betreft de
uitkomsten van drie onderzoeken1:
– een analyse door Ecorys van de te verwachten effecten van een
mogelijke vestiging in Nederland van een nieuw Europese AML/CFT2
agentschap, beter bekend onder de naam Anti-Money Laundering
Authority (AMLA);
– een rapport van EY dat ingaat op de uitvoerbaarheid van een aantal
artikelen uit de implementatiewet van de vierde anti-witwasrichtlijn3;
en
– het rapport van het WODC dat een geactualiseerde National Risk
Assessment witwassen en terrorismefinanciering met betrekking tot de
BES-eilanden bevat.
Hieronder zullen wij de inhoud van deze rapporten kort bespreken en
voorzien van een eerste appreciatie. De resultaten van de laatste twee
rapporten zullen daarnaast worden meegenomen bij de integrale
opvolging van meerdere rapporten, zoals aangekondigd in onze brieven
van 30 maart4 en 25 april 20225.

1

Zie bijlage
Anti-Money Laundering/Combating Financing of Terrorism.
3
Stb. 2018, nr. 239.
4
Kamerstuk 31 477, nr. 73.
5
Kamerstuk 29 911, nr. 348.
2

kst-31477-76
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 477, nr. 76

1

Analyse van de te verwachten effecten van een mogelijke
vestiging van AMLA in Nederland
Aanleiding
Onderdeel van een pakket wetgevende voorstellen van de Europese
Commissie is de Verordening ter oprichting van een Europese
anti-witwasautoriteit AMLA.6 AMLA gaat zich bezighouden met het
voorkomen en bestrijden van het witwassen van geld en financieren van
terrorisme. Eén onderdeel van AMLA bestaat uit een nieuwe Europese
toezichthouder met een focus op (in)direct toezicht op financiële instellingen en het andere onderdeel is een coördinatie- en ondersteuningsmechanisme voor EU Financial Intelligence Units (FIUs). Over de vestigingsplaats van AMLA is nog geen besluit genomen. Het kabinet onderzoekt de
mogelijkheid om hiervoor een Nederlands aanbod te doen. In dat kader is
door Ecorys een analyse uitgevoerd naar de te verwachten effecten van
een vestiging van AMLA in Nederland.
Uitkomsten
Uit de analyse komt naar voren dat vestiging van AMLA in Nederland het
anti-witwasraamwerk in Nederland kan versterken. Verschillende
relevante partijen hebben desgevraagd aangegeven dat fysieke nabijheid
van AMLA een positief effect zal hebben op het voorkomen en bestrijden
van in den brede financieel-economische en ondermijnende criminaliteit.
Betrokken partijen kunnen bij vestiging in Nederland beter gebruik maken
van de kennis en expertise van AMLA. De komst van AMLA naar
Nederland zou bovendien een positief effect kunnen hebben op de
samenwerking met rechtshandhaving doordat twee belangrijke Europese
agentschappen, te weten Europol en Eurojust, al in Nederland zijn
gevestigd.
De economische structurele baten van het vestigen van AMLA in
Nederland worden in de huidige vorm geschat op jaarlijks € 43,1 mln.
Deze baten bestaan uit de directe bijdrage aan de economie in Nederland,
de koopkrachteffecten, de afgeleide effecten als gevolg van bestedingen
van bezoekers en eventuele bijdrage door het agentschap voor huur/lease
voor huisvesting. Een mogelijk nadelig effect van de komst van AMLA
naar Nederland is de toenemende druk op de voorzieningen, waaronder
de woningmarkt.
Ook is gekeken naar de kosten voor vestiging van AMLA in Nederland. De
kosten voor vastgoed vormen hierbij de grootste kostenpost. Het rapport
geeft aan dat kwantificeren van deze kosten moeilijk is. Dat komt enerzijds
doordat de onderhandelingen over het mandaat van AMLA nog gaande
zijn waardoor niet zeker is aan welke eisen het gebouw moet voldoen.
Anderzijds zijn deze kosten afhankelijk van een groot aantal keuzen die in
het rapport wel geschetst maar nog niet gemaakt worden. Het gaat
bijvoorbeeld om verwervingskosten van bestaande bouw of realisatiekosten van nieuwbouw, eventuele kosten voor grond, onderhoud en
eventuele tijdelijke huisvesting. Een aantal kosten betreft éénmalige
investeringen, andere kosten zijn structureel. Op basis van ervaring met
de relocatie van het Europees Geneesmiddelen Agentschap (EMA) kunnen
hiervan schattingen worden gemaakt. Uitgaand van een toekomstige
omvang van AMLA van 150 fte zou het gaan om geschatte investeringskosten van € 52,6 mln7 en geschatte structurele kosten van € 6,7 mln3.

6
7

Kamerstuk 22 112, nr. 3203.
Prijspeil 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 477, nr. 76

2

Appreciatie
Het onderzoek van Ecorys laat verschillende positieve elementen zien van
vestiging van AMLA in Nederland. We betrekken dit bij de voorbereidingen voor een competitief bod en de besluitvorming om tot een bod
over te gaan. Uw Kamer zal over de uitkomsten hiervan dit najaar worden
geïnformeerd.
Onderzoek EY ter evaluatie van specifieke aspecten van de
Nederlandse implementatiewet vierde anti-witwasrichtlijn
Aanleiding
Tijdens de mondelinge behandeling van de implementatiewet vierde
anti-witwasrichtlijn in de Eerste Kamer verzochten enkele leden om
bepaalde onderdelen of aspecten van deze implementatiewet te
evalueren. Het gaat om: de uitvoerbaarheid van de wet door instellingen,
met name de kleinere instellingen, en de invloed van de wet op cliëntacceptatie, in bijzonder politiek prominente personen (hierna: PEP’s).8
Toegezegd is toen om de implementatiewet breed te evalueren, met
bijzondere aandacht voor de bovengenoemde aspecten.
Met betrekking tot de aspecten waarvoor in de Eerste Kamer specifiek
aandacht werd gevraagd, is een extern onderzoek uitgezet bij EY. Het
rapport dat EY heeft opgesteld naar aanleiding van dit onderzoek is bij
deze brief gevoegd.
In de vierde anti-witwasrichtlijn is opgenomen dat de Europese
Commissie uiterlijk 26 juni 2019 op grond van artikel 65 van de richtlijn
een evaluatie verricht over de werking van de richtlijn. Hierbij wordt in
elke lidstaat afzonderlijk onderzoek gedaan, hetgeen leidt tot een
trendrapport. Het was onze intentie om de Kamers de evaluatie van de
Europese Commissie en het nationale onderzoek van EY gelijktijdig aan te
bieden, aangezien zij beide onderdeel zijn van de toegezegde brede
evaluatie van dezelfde Europese richtlijn. Het is echter inmiddels duidelijk
geworden dat de evaluatie van de Europese Commissie – die al een aantal
keer eerder was uitgesteld en tot voor kort nog dit voorjaar werd verwacht
– pas eind dit jaar zal verschijnen. Wij wachten deze evaluatie daarom niet
langer af en zenden uw Kamer nu het onderzoek van EY met onze eerste
appreciatie.
Doel en opzet onderzoek
Het onderzoek van EY heeft tot doel te onderzoeken in hoeverre de
nieuwe verplichtingen uit de implementatiewet van de vierde
anti-witwasrichtlijn uitvoerbaar en effectief zijn. Om het toetsingscriterium
uitvoerbaarheid te onderzoeken is gekozen instellingen te laten aangeven
in hoeverre zij in staat zijn geweest om de verplichtingen te realiseren en
in hoeverre zij beschikken over de benodigde middelen om deze te
realiseren. De effectiviteit is onderzocht door instellingen te vragen in
hoeverre de uitvoering van de verplichtingen daadwerkelijk leidt tot het
vaststellen van risico’s bij het cliëntenonderzoek en tot het bijdragen aan
het melden van ongebruikelijke transacties aan de FIU-Nederland. Dat zijn
immers twee belangrijke kernverplichtingen van de poortwachtersfunctie.
Het onderzoek van EY heeft betrekking op ervaringen van
Wwft-instellingen zelf. Het onderzoek berust hoofdzakelijk op een enquête
gedaan onder een representatieve groep Wwft-instellingen. Deze enquête
8

Kamerstuk 34 808, K.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 477, nr. 76

3

is verrijkt met diepte-interviews voor de nadere inkleuring van de
enquêteresultaten. Daarnaast zijn er diepte-interviews afgenomen met
PEP’s over hun persoonlijke ervaringen.
Bij de analyse van de resultaten zijn de Wwft-instellingen onderverdeeld
in drie groepen; banken, andere financiële instellingen en beroepsgroepen. Banken zijn de grootste instellingen, de andere financiële
instellingen nemen qua omvang een middenpositie in en de beroepsgroepen zijn over het algemeen ook de kleinste instellingen. Hiermee is zo
veel mogelijk onderscheid op basis van de omvang van de
Wwft-instellingen gemaakt en is er tegelijkertijd voor gezorgd dat de
resultaten voor elke groep representatief zijn voor de gehele groep. In het
onderdeel over de algemene uitvoerbaarheid – los van de afzonderlijke
maatregelen – specifiek voor kleine instellingen wordt ook een categorie
«kleine instellingen» gehanteerd. Het gaat om instellingen die over
minder dan 20 fte en minder dan 500 cliënten beschikken uit alle drie de
groepen.
Uitkomsten
Het algemene beeld uit het onderzoek is wisselend over de uitvoerbaarheid en effectiviteit van de verplichtingen. Wwft-instellingen ervaren
sommige maatregelen als uitvoerbaar en effectief, terwijl bij andere
maatregelen het beeld neutraal of negatief is. De algemene observatie uit
het onderzoek is dat naarmate de omvang van een Wwft-instelling kleiner
is, zij de maatregelen slechter uitvoerbaar vindt en minder effectief. Dit
geldt zowel voor de implementatie van een risico-beleid, als voor het
vaststellen van UBO’s en het verscherpt cliëntenonderzoek bij binnenlandse PEPs.
Banken, de grootste instellingen, zijn over het algemeen het best in staat
de verplichtingen uit te voeren en zijn ook voor het merendeel positief
over de resultaten die zij hiermee behalen. Bij andere financiële instellingen, qua omvang de middelste groep, neemt dit voor beide criteria af
en zijn ongeveer evenveel respondenten positief als negatief. Bij
beroepsgroepen, over het algemeen kleine instellingen, slaat de balans
negatief uit; zij zijn hoofdzakelijk niet goed in staat de verplichtingen uit te
voeren en geven aan de verplichtingen niet effectief te vinden. Uit de
resultaten blijkt wel dat de toetsingscriteria uitvoerbaarheid en effectiviteit
veelal in elkaars verlengde liggen. Wanneer een groep instellingen de
uitvoerbaarheid van een verplichting als laag ervaart vanwege onduidelijkheid over de invulling, geldt dit evenzeer voor de ervaren effectiviteit.
Het lijkt aannemelijk dat de uitvoerbaarheid en effectiviteit elkaar
wederzijds beïnvloeden. Wordt een verplichting niet goed uitgevoerd, dan
zal die ook minder effectief zijn. En wordt van een verplichting weinig
resultaat verwacht dan zal de uitvoering al snel als te moeilijk worden
ervaren.
Hierna volgt een overzicht van de belangrijkste overige bevindingen.
Verankering risicogebaseerde beoordeling
Over het algemeen geven de instellingen aan dat zij de verplichting om
een risicogebaseerde beoordeling in hun bedrijfsvoering te verankeren
voor het merendeel hebben gerealiseerd (68%) en dat deze verplichtingen
tot effect hebben dat instellingen een betere risico-inschatting kunnen
maken, daardoor risico’s beter identificeren en dit leidt tot het beter
herkennen van ongebruikelijke transacties (62%). Wel geldt ook hier een
discrepantie tussen banken enerzijds en andere financiële instellingen en
beroepsgroepen anderzijds. Waar banken zeer positief zijn over de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 477, nr. 76

4

effectiviteit is dat bij andere financiële instellingen en beroepsgroepen
beduidend minder.
Verscherpt cliëntenonderzoek
Voor het verscherpt cliëntenonderzoek is het beeld zeer wisselend en zijn
de resultaten diffuus. Instellingen zijn verdeeld over de vraag of het
verscherpt cliëntenonderzoek bijdraagt aan het constateren van risico’s,
het vaker vaststellen van hoog risico cliënten of het melden van ongebruikelijke transacties. Daarbij zijn banken voor het merendeel positief en de
andere instellingen negatief. Uit de interviews blijkt dat met name de
kleine instellingen in de praktijk terugvallen op een persoonlijke
inschatting en wel extra maatregelen nemen, maar deze niet officieel
vastleggen en niet met zekerheid kunnen zeggen dat daarmee voldaan
wordt aan de vereisten voor verscherpt cliëntenonderzoek.
PEP-ervaring instellingen
De verplichting om op PEP’s verscherpt cliëntenonderzoek toe te passen
wordt over het geheel genomen negatief ervaren. Het vaststellen dat een
persoon als PEP kwalificeert is voor de meeste instellingen nog redelijk
uitvoerbaar, maar het vervolgens toepassen van het verscherpt cliëntenonderzoek wordt disproportioneel genoemd. De instellingen geven in de
interviews aan dat onduidelijk is hoe ver de maatregelen moeten strekken.
De instellingen zijn dan ook voor het merendeel niet positief over de
effectiviteit van de verplichting om verscherpt cliëntenonderzoek toe te
passen op PEP’s. Bijna de helft is ofwel negatief, ofwel neutraal. De
instellingen geven hierbij aan dat de inspanning voor PEP’s te hoog is en
dat zij het idee hebben dat dit weinig oplevert. Daarbij valt op dat
instellingen aangeven soms te merken dat PEP’s terughoudend zijn bij het
aanleveren van aanvullende informatie.
Persoonlijke ervaring PEP’s
Daarnaast zijn er ten behoeve van onderzoek tevens interviews
afgenomen met binnenlandse PEP’s zelf. Uit deze interviews komt
eenzelfde beeld naar voren. De geïnterviewden erkennen het belang van
het voorkomen van witwassen en het financieren van terrorisme, maar
vinden de maatregelen voor binnenlandse PEP’s disproportioneel. De
geïnterviewden geven aan dat zij meermaals zijn verzocht een veelheid
aan (persoonlijke) informatie aan te leveren bij instellingen, terwijl zij
ervan overtuigd zijn dat hun PEP-status niet tot meer risico’s leidt. Voorts
blijkt uit de interviews dat PEP’s ervaren dat instellingen niet op dezelfde
manier met hen omgaan. PEP’s geven aan dat de intensiteit van het
onderzoek bij instellingen zeer uiteenloopt en dat in sommige gevallen de
relatie is beëindigd.
Uitwerking begrip UBO
Uit de vragenlijst blijkt in het algemeen dat het vaststellen van de UBO
geen problemen oplevert en dat de meerderheid van de instellingen
aangeeft dat de uitwerking bijdraagt aan het vaststellen van de UBO’s.
Ook hier geldt dat beroepsgroepen minder positief zijn dan de grotere
instellingen. Uit de interviews blijkt dat het vaststellen van de UBO toch
vaak als bewerkelijk wordt ervaren. Hierbij wordt aangetekend dat kleinere
instellingen vaker het vaststellen van de UBO niet in de bedrijfsvoering
hebben verankerd. Dit kan ermee te maken hebben dat deze instellingen
voor het merendeel particuliere klanten bedienen en daarom voor de
meeste zakelijke relaties geen UBO hoeven vast te stellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 477, nr. 76

5

Uitvoerbaarheid
Het algemene beeld is dat instellingen, groot en klein, beschikken over
voldoende financiële middelen, personeel en kennis om de verplichtingen
uit de Wwft uit te voeren. Op al deze afzonderlijke elementen geeft 55 tot
65 procent van de instellingen aan hierover te kunnen beschikken. De
discrepantie tussen grote en kleine instellingen is het grootst bij financiële
middelen, waar 84 procent van de grote instellingen positief is, is dit bij
kleine instellingen 56 procent. Uit de interviews blijkt dat kleine instellingen de administratieve lasten van de verplichtingen niet vinden
opwegen tegen het naar huns inziens beperkte nut van de maatregelen.
Appreciatie
De algemene uitkomsten van dit onderzoek komen niet als een verrassing.
Al langer zijn er signalen dat instellingen, met name kleinere, moeite
hebben met het uitvoeren van de verplichtingen van de Wwft en zijn zij
kritisch over de effectiviteit. Het is goed dat het onderzoek bij deze
signalen een eerste inzicht geeft in de omvang van de problematiek en
aanwijzingen formuleert voor de oorzaken. De verplichtingen zijn volgens
de instellingen nog te onduidelijk of er is onvoldoende draagvlak omdat
de uitvoering als disproportioneel belastend wordt ervaren. Dit is een
punt van zorg, gezien het grote belang van de naleving van de regels voor
het behoud van een integer financieel stelsel en voor de aanpak van
witwassen, terrorismefinanciering en andere onderliggende (ondermijnende) criminaliteit. Wwft-instellingen hebben hier een essentiële,
onmisbare rol vanwege het directe klantcontact.
Zoals gezegd verwachten wij op korte termijn meer resultaten van
onderzoeken naar de effectiviteit van de aanpak van witwassen en
terrorismefinanciering in Nederland. Wij verwachten dat ook deze
onderzoeken inzichten over de naleving van de bestaande regels door
Wwft-instellingen, groot en klein, zullen bevatten. Wij gaan de uitkomsten
van de verschillende evaluaties gezamenlijk opvolgen om een integraal en
coherent beleidsmatig antwoord te formuleren na de zomer op alle
aanbevelingen. Hierbij zullen wij specifiek aandacht besteden aan de
uitvoerbaarheid van de regelgeving voor kleine instellingen. Zo zien we
ook een taak voor de overheid om te zorgen hoe instellingen aan hun
verplichtingen kunnen voldoen en dat instellingen voldoende informatie
krijgen of kunnen vinden om de verplichtingen goed uit te voeren. Ook
moet het belang van de regelgeving voldoende duidelijk zijn.
Intussen zal Nederland in de op dit moment lopende onderhandelingen
over een nieuw Europees anti-witwasraamwerk aandacht vragen voor
proportionaliteit, met name voor kleine instellingen. De risicogebaseerde
benadering moet daarbij leidend zijn, kleine ondernemingen dienen alleen
onder het raamwerk te vallen voor zover blijkt dat activiteiten in hun
sector hoge risico’s op witwassen of het financieren van terrorisme
opleveren. Voorts zet Nederland in deze onderhandelingen in op het
behoud van de bestaande mogelijkheden om onderdelen van het
cliëntenonderzoek te mogen uitbesteden, zodat ook kleine instellingen
kunnen blijven profiteren van de kennis en ervaring van professionele
partijen.
Een ander bijzonder punt van aandacht zijn de verplichtingen die op
grond van de Europese richtlijn gelden voor binnenlandse PEP’s. Zowel
instellingen als binnenlandse PEP’s zelf vinden deze maatregelen moeilijk
uitvoerbaar en verwachten een beperkte effectiviteit. Het is goed dat dit
onderzoek beter duidelijk maakt waar de maatregel vooral knelt, zodat wij
in samenspraak met betrokkenen kunnen kijken of gerichte maatregelen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 477, nr. 76

6

de problemen deels kunnen wegnemen. Ook brengt Nederland de
praktische gevolgen van deze verplichting voor Wwft-instellingen en
binnenlandse PEP’s zelf onder de aandacht bij de lopende Europese
onderhandelingen. Hierbij is opgemerkt dat de huidige EU-wetgeving om
zowel buitenlandse als binnenlandse PEPs te onderwerpen aan verscherpt
cliëntenonderzoek in de voorstellen op dezelfde manier terugkomt.
Geactualiseerde NRA witwassen en terrorismefinanciering
BES-eilanden
Aanleiding
De aanpak van witwassen en terrorismefinanciering gaat uit van een
risicogebaseerde benadering. Dat houdt in dat wetgeving, beleid en
uitvoering erop gericht zijn om de belangrijkste risico’s, die door
betrokken publieke en private partijen gezamenlijk zijn geïdentificeerd, op
effectieve en gezamenlijke wijze aan te pakken. Het is dan ook van cruciaal
belang dat de risico’s periodiek tegen het licht worden gehouden en dat
wordt bezien of deze voldoende worden gemitigeerd door het bestaande
beleidsinstrumentarium. In 2017 heeft het Wetenschappelijk Onderzoeken Documentatiecentrum (WODC) de eerste National Risk Assessment
(NRA) witwassen en terrorismefinanciering BES-eilanden opgesteld. Als
bijlage treft uw Kamer de geactualiseerde versie van de NRA witwassen
en terrorismefinanciering BES-eilanden aan.
Uitkomsten
Witwassen via de vastgoed-/onroerendgoedsector is als grootste
witwasrisico op de BES-eilanden geïdentificeerd. Andere witwasrisico’s
die voor alle drie de eilanden naar voren kwamen, zijn witwassen via:
ondergronds bankieren inclusief onvergunde geldtransactiekantoren; het
fysiek (ver)plaatsen van contant geld via de zee en/of lucht; en vergunde
banken. Alleen voor Bonaire zijn ook nog witwassen via rechtsvormen,
loan back constructies en het fingeren van bedrijfsomzet benoemd. De
zeven witwasrisico’s voor Bonaire kennen een spreiding van 19 tot en met
35, op een schaal van 0 tot en met 100. Het WODC geeft aan dat de
resterende witwasrisico’s daarmee niet heel hoog uitkomen. Verder wordt
witwassen via vergunde banken (veel) lager ingeschat dan de andere
grootste witwasrisico’s voor Bonaire vanwege een relatief hoge
weerbaarheid van het beleidsinstrumentarium.
Appreciatie
Ten aanzien van het grootste geïndiceerde witwasrisico in de vastgoed- en
onroerendgoedsector merken wij op dat maatregelen zijn getroffen, die
bijdragen aan het reduceren van dat specifieke risico. Zo is op 1 juli 2021
de wijziging van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van
terrorisme (Wwft) BES in werking getreden. De reikwijdte van de Wwft
BES is toen uitgebreid met handelaren in bouwmaterialen. Deze zijn sinds
die datum verplicht cliëntenonderzoek te verrichten en ongebruikelijke
transacties te melden bij de Financial Intelligence Unit (FIU) Nederland, bij
contante betalingen boven de grens van USD 11.000. Het moeten
verrichten van cliëntenonderzoek en het melden van ongebruikelijke
transacties gelden overigens al voor andere relevante partijen in de
vastgoedketen, waaronder makelaars, notarissen, advocaten en banken.
Publieke partijen, waaronder de Wwft-toezichthouders op de BES en de
FIU-Nederland, werken doorlopend aan het vergroten van het witwasbewustzijn van onder andere deze dienstverleners. Ook is het instrumentarium voor het Wwft-toezicht op notarissen en advocaten versterkt. Met
voornoemde wetswijziging is de geheimhoudingsplicht waaraan zij zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 477, nr. 76

7

gehouden doorbroken voor activiteiten die vallen onder de reikwijdte van
de Wwft BES.
Daarnaast is in overleg met betrokken partijen op de BES gekeken of en
welke actie nodig is met betrekking tot de mogelijkheid van onderhandse
aandelenoverdracht. Een aandelenoverdracht kan op de BES ook bij
onderhandse akte plaatsvinden. Een onderhandse akte is een overeenkomst die is opgemaakt tussen de partijen bij de akte, zonder betrokkenheid van een notaris. Vastgesteld is dat er op dit moment geen
prangende reden is om hier verandering in aan te brengen, voornamelijk
gelet op het beperkt aantal vennootschappen op de BES en daarmee het
potentieel gebruik van onderhandse akte. Daarbij is ook relevant dat op
grond van de Kadasterwet BES de eigenaar van een registergoed,
waaronder vastgoed, wordt neergelegd in een openbaar register dat voor
eenieder raadpleegbaar is. Als door aandelenoverdracht vastgoed van
eigenaar overgaat, is dat na te gaan in het Kadaster BES. Daarnaast
dienen aandelen en eventuele overdracht daarvan door vennootschappen
bij te worden gehouden. Verder zijn advocaten in de regel betrokken bij
onderhandse aandelenoverdracht en vallen zij voor dergelijke werkzaamheden reeds onder de reikwijdte van de Wwft BES. Voor de langere
termijn wordt bezien of vanuit de invalshoek van notariële dienstverlening
op de BES dit aandacht behoeft, zoals ook is benoemd in de JenV
beleidsagenda 2021–2025 voor Caribisch Nederland (Kamerstuk 29 279,
nr. 659).
Voor het terugdringen van het risico van ondergronds bankieren inclusief
onvergunde geldtransactiekantoren is het belangrijk dat er sprake is van
een goede informatiepositie en samenwerking tussen de betrokken
publieke partijen om signalen te detecteren en handhavend op te treden.
Zo werken De Nederlandsche Bank (DNB) en de Centrale Bank van
Curaçao en Sint-Maarten (CBCS) al samen en vindt informatieuitwisseling plaats tussen deze toezichthouders. Aanvullend worden in de
werkgroep Harmonisatie Integriteit Toezicht (WG-HIT), waaraan DNB,
AFM, CBCS en de Centrale Bank van Aruba deelnemen, recente ontwikkelingen en prioriteiten binnen de regio op het gebied van witwassen
bezien. Dat gebeurt ook in de samenwerking tussen de FIUs binnen het
Koninkrijk. Ondergronds bankieren is daarbij één van de prioriteiten. In
het kader van de bevordering van samenwerking en gegevensdeling
wordt momenteel de mogelijkheid voor de oprichting van een Regionaal
Informatie- en Expertisecentrum voor de BES-eilanden verkend. Ook
wordt gewerkt aan een Rijkswet die een bredere grondslag gaat bieden
voor de uitwisseling van persoonsgegevens binnen het Koninkrijk. Voor
de deling van politiegegevens wordt een tijdelijke oplossing ingericht,
waarmee het indienen van rechtshulpverzoeken binnen het Koninkrijk
sneller tot het verleden gaat behoren. Daarnaast is de afgelopen jaren
geïnvesteerd in het vergroten van de capaciteit en de financieeleconomische kennis bij het Korps Politie Caribisch Nederland (KPCN) en
de tijdelijke versterking van het Openbaar Ministerie BES (OM BES), met
onder meer een Officier van Justitie specifiek voor witwaszaken. Met de
Prinsjesdaggelden 2021 voor de aanpak van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit is de tijdelijke versterking van het OM BES en ook de
Rijksrecherche permanent geworden. Ook gaan met deze gelden
structureel twee rechercheurs van de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst aan de slag op de BES.
Met betrekking tot het fysiek (ver)plaatsen van contant geld via de zee
en/of lucht heeft voornoemde wetswijziging ook geleid tot een beter
beheersen van dit risico. Er zijn regels gesteld voor onbegeleide
geldtransporten zoals postcolli, koerierzendingen, onbegeleide bagage of
containervracht. Tevens heeft de Douane Caribisch Nederland aanvullende bevoegdheden gekregen ten aanzien van onbegeleide transporten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 477, nr. 76

8

van liquide middelen. Hierdoor wordt meer informatie verzameld over
geldtransporten en wordt de FIU-Nederland beter in staat gesteld
patronen die verband houden met andere ongebruikelijke transacties te
herkennen.
Conclusie
Het onderzoek van EY en de NRA BES bieden relevante aanbevelingen en
aanknopingspunten voor een verdere aanscherping van de aanpak van
witwassen. Zij bevestigen tevens de noodzaak van lopende initiatieven.
Wij betrekken de resultaten ook bij de lopende onderhandelingen in de
Europese Unie en bij onze voorstellen voor verdere verbetering van de
aanpak van witwassen, die wij na de zomer met uw Kamer zullen delen.
De Minister van Financiën,
S.A.M. Kaag
De Minister van Justitie en Veiligheid,
D. Yeşilgöz-Zegerius

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 477, nr. 76

9