Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

30 234

Toekomstig sportbeleid

Nr. 339

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR LANGDURIGE ZORG EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 maart 2023
Om sport en bewegen in 2040 vanzelfsprekend te laten zijn in Nederland
zet ik in op een belangrijk fundament voor een sterke sportsector:
veiligheid en integriteit. In deze brief ga ik in op de invulling van de
ambitie die ik heb ten aanzien van een veilige en integere sport. Tevens
informeer ik u over mijn vervolgstappen ten aanzien van wetgeving.
Daarnaast bied ik u het rapport «Samen de lat hoger leggen» aan en geef
ik een beleidsreactie. Het onderzoek is uitgevoerd door Andersson Elffers
Felix (AEF) en gaat over de governance en het tuchtrecht voor een veilige
en integere sport.
Leeswijzer
Deze brief heeft de volgende opbouw:
– Inleiding
– Ambitie veilige en integere sport
o Onafhankelijk integriteitscentrum
o Internationale rol
o Wet- en regelgeving
o Visie sporttuchtrecht
– Rapport en reactie «Samen de lat hoger leggen»
Inleiding
In de «Kamerbrief (Top)sportbeleid 2022 en verder»1 heb ik aangegeven
dat, om te werken aan een vitale sportsector, verandering nodig is die
alleen over meerdere kabinetsperioden kan worden gerealiseerd. Ik zet in
op een sterke sportsector via drie golfbewegingen. Ten aanzien van veilige
en integere sport zien die golfbewegingen er als volgt uit:

1

kst-30234-339
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Kamerstuk 30 234, nr. 304.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 234, nr. 339

1

Eerste golf
In juni 2022 heb ik u geïnformeerd over de eerste golf: een sterke
sportsector begint vandaag.2 Voor het bereiken van een vitale sport- en
beweegsector heb ik in deze brief een extra inzet aangekondigd op het
vergroten van: (1) kwaliteit, (2) toegankelijkheid en (3) veiligheid van de
sector. Een onderdeel daarvan is een 3 miljoen euro extra investering in
een veilige en integere sportomgeving als randvoorwaarde voor een
vitale sportsector, waarin iedereen veilig en met plezier kan sporten.
Daarmee wil ik ook dat sportuitval door negatieve ervaringen wordt
voorkomen.3
Tweede golf
De uitvoering van de «tweede golf» is momenteel in volle gang via de
nadere uitwerking, concretisering, monitoring en resultaatafspraken van
het Hoofdlijnen Sportakkoord II. Ook de opgaven rondom een veilige
sport worden de komende maanden in het kader van het Hoofdlijnen
Sportakkoord II nader uitgewerkt in samenwerking met belangrijke
stakeholders. Deze uitwerking deel ik in juni 2023 met uw Kamer.
Derde golf
De eerste twee golven zijn essentieel, maar niet het enige onderdeel van
wat nodig is om onze ambities als kabinet dichterbij te brengen. De derde
golf bestaat uit het uitwerken van beleid voor een veilige en integere
sport, en – mede naar aanleiding van de door uw Kamer aangenomen
motie4 – het uitwerken van wetgeving. Hiermee werk ik aan het
fundament voor een vitale sportsector om iedereen in Nederland
duurzaam aan het sporten en bewegen krijgen. Met deze brief geef ik hier
een toelichting op.
Ambitie veilige en integere sport
Mijn ambitie is een veilige en integere sport waarin iedereen, jong en oud,
met plezier kan (top)sporten en bewegen. Een veilige en integere sport is
een belangrijk fundament voor een sterke sportsector. De aanwezigheid
van een veilig en plezierig sportklimaat is de basis om een leven lang met
plezier te sporten. De afwezigheid daarvan vormt een grote bedreiging
voor de ambitie om in 2040 sport en bewegen een vanzelfsprekend
onderdeel van het leven van iedere Nederlander te laten zijn. Ongewenste
situaties zoals discriminatie en grensoverschrijdend gedrag zijn een grote
2

Kamerstuk 30 234, nr. 304.
Kamerstuk 30 234, nr. 304.
4
Kamerstuk 36 200 XVI, nr. 162.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 234, nr. 339

2

bedreiging voor het met plezier kunnen sporten. Daarnaast vormen
doping en matchfixing een bedreiging voor de integriteit en maatschappelijke waarde van sport.
De overheid heeft van oudsher een faciliterende, stimulerende rol in sport
en bewegen. De sport(sector) regelt de sport als autonome sector. De
overheid ondersteunt daarbij waar nodig. Dat laat veel ruimte voor
initiatief uit de samenleving en de sport. Daarin zijn vele goede initiatieven geboren. Alleen al kijkend naar het thema veiligheid zijn dat
bijvoorbeeld: het huidige Centrum Veilige Sport Nederland en de huidige
meldplicht voor begeleiders en bestuurders bij (vermoedens van)
seksuele intimidatie. Voortbouwend op dit fundament is een herijking op
zijn plaats als het gaat om het thema veiligheid in de sport. De afgelopen
jaren is de sport geconfronteerd met grensoverschrijdend gedrag,
bijvoorbeeld het fysiek en mentaal grensoverschrijdend gedrag in de in de
turn- en gymsport en seksuele intimidatie en misbruik in de danssector.
Daarnaast is in de gehele maatschappij een omslag gaande in hoe we met
elkaar omgaan. De maatschappelijke normen en waarden zijn aan het
veranderen. Dat heeft effect op wat we acceptabel vinden in de onderlinge
omgang. De sport is daarin een extra kwetsbare omgeving. Grenzen
verleggen zonder te overschrijden is een veelgehoorde uitspraak in de
sport. Het is er één die makkelijker gezegd is dan gedaan. Want wat de
grens is, is soms pas achteraf te voelen en is niet aan de buitenkant te
zien. Ik zie dat de problematiek in dit opzicht de sport boven het hoofd
groeit, dat concludeert ook AEF.
Als het gaat om het creëren van een veilige sportomgeving acht ik het
noodzakelijk een beweging te maken naar een gedeelde verantwoordelijkheid tussen overheid en de sportsector vanuit een gezamenlijk belang
voor een veilige en integere sport. Hieronder licht ik toe hoe ik hier
invulling aan geef via: 1) een onafhankelijk integriteitscentrum; 2) een
internationale rol; 3) wet- en regelgeving en 4) een visie op het sporttuchtrecht. Daarnaast ga ik samen met de betrokken partijen aan de slag met
de opvolging van de aanbevelingen van het rapport «Samen de lat hoger
leggen».
1) Onafhankelijk integriteitscentrum
Als invulling van de beweging naar een gedeelde verantwoordelijkheid
voor een veilige sport richt ik, samen met de sport, een onafhankelijk
integriteitscentrum op voor het melden en tuchtrechtelijk opvolgen van
meldingen rondom grensoverschrijdend gedrag, doping en matchfixing.
Het voordeel van een op zichzelf staand integriteitscentrum is onafhankelijkheid en daarmee een meer laagdrempeliger en transparanter proces
van melden zonder risico op belangenverstrengeling. Door mijn
gesprekken met ervaringsdeskundigen weet ik dat het proces van melden
en de tuchtrechtelijke opvolging daarvan zo onafhankelijk mogelijk
geregeld moet zijn. Sporters verdienen dat. Een onafhankelijke plek om te
melden los van de sportsector. Dat verzoekt ook motie van het lid Van der
Laan c.s.5 en adviseert AEF.
In het onafhankelijk integriteitscentrum worden de taken van het huidige
Centrum Veilige Sport Nederland (CVSN) ondergebracht. Momenteel
fungeert het CVSN als meldpunt in de sport en geeft opvolging aan
meldingen. Het CVSN is op advies van commissie De Vries destijds
onderdeel geworden van sportkoepel NOC*NSF.6 Ik heb zelf gezien dat het
huidige CVSN met veel inzet en deskundigheid opereert. NOC*NSF heeft
5
6

Kamerstuk 30 234, nr. 281.
Kamerstuk 34 843, nr. 15.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 234, nr. 339

3

een pioniersfunctie gehad in het opbouwen van het CVSN, daar heb ik
enorme waardering voor. Evenals voor iedereen die daar werkt, het
dagelijks omgaan met deze materie is niet makkelijk. Het is nu tijd om de
taken van het CVSN onafhankelijk onder te brengen in het, nog op te
richten, integriteitscentrum. Bij het oprichten van het integriteitscentrum
zijn ook het definiëren van rollen en verantwoordelijkheden in een veilige
sport nodig. Dat adviseert ook AEF.
Proces:
Het takenpakket van het integriteitscentrum wil ik deze kabinetsperiode
samen met de sport gaan uitwerken. Internationaal heb ik gezien dat het
combineren van verschillende taken (preventie, melden, onderzoek,
tuchtrechtelijk opvolgen) en onderwerpen (grensoverschrijdend gedrag,
doping, matchfixing) voordelen kan hebben. Daarnaast zie ik dat
integriteitskwesties steeds groter worden en dat de dreiging van
matchfixing en doping aanwezig is. De dopingevaluatie stuur ik u voor het
commissiedebat sport.
Door één plek te bieden waar sporters terecht kunnen voor het melden en
de opvolging van meldingen op het gebied van grensoverschrijdend
gedrag, doping en matchfixing hoeven sporters niet meerdere keren hun
ervaringen te delen en is het proces ook transparanter en toegankelijker.
Een volledige integrale aanpak is echter op korte termijn binnen de
huidige financiële kaders (nog) niet haalbaar. Voor het WGO sport van
eind dit jaar zal ik u informeren over de vervolgstappen en de bijbehorende planning voor het integriteitscentrum.
2) Internationale rol
In het Australische model van een integriteitscentrum «Sport Integrity
Australia» worden verschillende taken (preventie, melden, onderzoek,
opvolgen) en onderwerpen (grensoverschrijdend gedrag, doping,
matchfixing) gecombineerd. Door op één onafhankelijke plek regie te
organiseren biedt dit optimale omstandigheden om sportorganisaties en
sporters te ondersteunen in een veilige sport. Het Australisch voorbeeld
vind ik inspirerend voor ideeën voor een Nederlands integriteitscentrum,
zoals ik hiervoor heb aangegeven. Tegelijk is het zo dat het sportstelsel in
Australië anders georganiseerd is: De Australische overheid heeft een
grotere rol in de financiering en sturing van de Australische sport dan in
Nederland het geval is, de Nederlandse sport heeft een grotere mate van
autonomie dan de Australische sport. Er is een vertaalslag nodig, naar een
situatie die passend is voor Nederland en de Nederlandse sport vanuit de
eerder beschreven gedeelde verantwoordelijkheid.
Ik heb de ambitie om in de internationale voorhoede mee te lopen als het
gaat om de aanpak van veiligheid en integriteit in de sport. Ik wil
Nederland toevoegen aan het lijstje van «landen waarvan je van kunt
leren». Het Nederlandse integriteits-centrum kan als inspiratie dienen voor
andere landen waarin de sport een grote mate van autonomie heeft. Ook
de aanpak van het Sportakkoord is iets waar andere landen van kunnen
leren. Op internationaal niveau ga ik in gesprek over de beste aanpak voor
een veilige en integere sport. Ik ben ervan overtuigd dat als dit onderwerp
internationaal meer betekenis krijgt dat dit ook ten goede komt voor de
Nederlandse sport.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 234, nr. 339

4

3) Wet- en regelgeving
Sport in Nederland moet toegankelijk, veilig en kwalitatief goed zijn. Op
1 december 2022 heeft uw Kamer een motie7 aangenomen waar het
kabinet wordt opgeroepen een sportwet uit te werken. In deze motie
wordt meegegeven dat een sportwet van belang is om doelen te stellen
op het gebied van toegankelijkheid, het tegengaan van bewegingsarmoede en ongelijkheid. Daarnaast vraagt uw Kamer om rollen en
verantwoordelijkheden van overheden en sportbranche uit te werken en
vast te leggen. Zoals ik uw Kamer eerder heb aangegeven8 zie ik
verbeterpunten voor de sportsector als het gaat om veiligheid, kwaliteit en
toegankelijkheid9. Dat is onder andere naar voren gekomen in de
aanbevelingen uit het rapport van GovernEUR10, welke een plek krijgen in
de vervolgstappen die ik neem.
Afgelopen jaar heb ik samen met stakeholders een verdiepingsslag
uitgevoerd naar het advies van de NLsportraad. Ik heb samen met
stakeholders een knelpuntenanalyse gedaan en GovernEUR heeft naar
aanleiding van die knelpuntenanalyse «Governance bouwstenen voor een
toekomstbestendig sportstelsel» opgesteld. Over die stappen heb ik uw
Kamer vorig jaar op verschillende momenten geïnformeerd11. Met deze
analyse zijn de problemen en doelstellingen waar wet- en regelgeving
eventueel op ingezet zou kunnen worden in kaart gebracht.
Voor de zomer ontvangt u van mij een Kamerbrief waarin ik de hoofdlijnen voor wetgeving op het gebied van sport uitgebreider schets. Ten
aanzien van veiligheid kijk ik in eerste instantie naar het vastleggen van
rollen en verantwoordelijkheden op het gebied van veiligheid in de sport.
Daarbij zal ik stilstaan bij de vraag of ik verwacht dat wetgeving nodig is
voor het opstellen van een onafhankelijk integriteitscentrum. Ook
onderzoek ik de mogelijkheid van wetgeving als het gaat om veiligheidsnormen ten aanzien van organisaties en mensen.
4) Visie op het sporttuchtrecht
Rechtspraak vormt een belangrijk sluitstuk in de keten van melding tot en
met opvolging. Gedragingen, die sportbonden met elkaar afspreken in
tuchtreglementen, die niet in het strafrecht kunnen worden aangepakt
kunnen in het sporttuchtrecht worden aangepakt. Daarnaast kan het
tuchtrecht een goede aanvulling op het strafrecht zijn. Ik zie echter dat het
huidige sporttuchtrecht in sommige zaken niet heeft kunnen bieden wat
ervan verwacht werd. Daarom wil ik samen met de sport een visie op wat
het sporttuchtrecht ontwikkelen en de keten van een veilige sport
uitwerken met bijbehorend instrumentarium, bijvoorbeeld wanneer het
tuchtrecht als instrument ingezet wordt en wanneer een andere aanpak
beter is. Dit raakt ook het takenpakket van het integriteitscentrum. Het
Instituut Sportrechtspraak (ISR) staat daarbij echter niet ter discussie. Ik
waardeer het ISR voor de grote verbeterstappen die zij onlangs hebben
gezet naar een professionele organisatie en kwalitatieve uitvoering van
het sporttuchtrecht. Daarmee zijn we de juiste weg ingeslagen. Dat
concludeert ook AEF.

7

Kamerstuk 36 200 XVI, nr. 162.
Kamerstuk 30 234, nr. 329.
9
Veiligheid, toegankelijkheid en kwaliteit zijn ook genoemd in de motie Van der Laan: Kamerstuk
30 234, nr. 268.
10
Kamerbrief over sportstelsel en sportbeleid vanaf 2023.
11
Kamerstuk 30 234, nrs. 300 en 329 en Kamerstuk 36 200 XVI, nr. 179.
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 234, nr. 339

5

Daarmee zijn we er nog niet. Ik ben bekend met de kritiek op het ISR en
het sporttuchtrecht. In mijn gesprekken over het sporttuchtrecht heb ik
met experts en ervaringsdeskundigen gesproken over de oorzaken van de
kritiek op het sporttuchtrecht. Mijn conclusie na deze gesprekken is dat het
sporttuchtrecht niet goed toegerust is om stelselmatig grensoverschrijdend gedrag aan te pakken. Dan gaat het vooral om emotioneel en
mentaal grensoverschrijdend gedrag, zoals: kleineren, intimideren en
pesten. Gedrag wat voor de betrokkenen langdurige en traumatische
gevolgen heeft, maar wat achteraf moeilijk bewijsbaar is. Door de
betrokkenen op een zakelijke en juridische manier te benaderen in de
uitvoering van het tuchtrecht heeft dit een grote impact op de betrokkenen
gehad.
Ik betreur dit ten zeerste en daar ga ik samen met de sport werk van
maken. Een meer menselijke maat in het sporttuchtrecht is nodig, door
meer diversiteit in bemensing bij het Instituut Sportrechtspraak
waaronder ervaring met het omgaan met slachtoffers. Daarnaast moet er
meer inspraak vanuit de sport en sporters komen via een Adviesraad en
moet het ontwikkelen van tuchtreglementen onafhankelijk van het ISR
gebeuren via een onafhankelijke tucht regelementen commissie. Dit komt
bovenop de professionaliseringsslag, kwaliteitsverbetering en uitbreiding
in capaciteit bij het ISR. Binnenkort spreek ik het ISR hierover en ik blijf
vinger aan de pols houden. Voor het WGO sport van eind dit jaar zal ik u
over de voortgang informeren.
Rapport «Samen de lat hoger leggen»
Hierbij bied ik u het rapport «Samen de lat hoger leggen» aan. Het
onderzoek is uitgevoerd door Andersson Elffers Felix (AEF) en gaat over
de governance en het tuchtrecht voor een veilige en integere sport. Dit
onderzoek is uitgevoerd naar aanleiding van mijn prioriteit en ambitie om
aan de slag te gaan met een veilige sport. Almede naar aanleiding van
onder meer vier moties: van het lid Westerveld c.s.12, van het lid Van
Nispen c.s.13, van de leden Pouw-Verweij en Omtzigt14 en van het lid Van
der Laan c.s.15. De bevindingen staan weergegeven in de bijlage. Via deze
brief reageer ik op het onderzoeksrapport. Tevens geef ik een beeld van de
reeds in gang gezette acties in de bijlage. De toezegging van medio 2022
om u te informeren over de uitkomsten beschouw ik hiermee als
afgedaan.16
Het onderzoek van AEF laat zien dat het in de huidige governance niet
altijd goed lukt misstanden in de sport voldoende effectief tegen te gaan.
Met name wat betreft grensoverschrijdend gedrag moet de aanpak
worden versterkt. AEF beveelt een onafhankelijk meldpunt aan, maar geen
publieke autoriteit, en meer ondersteuning voor sportorganisaties op het
gebied van voorlichting is wenselijk.Het sporttuchtrecht en het Instituut
Sportrechtspraak worden niet ter discussie gesteld. AEF concludeert dat
het sporttuchtrecht op sommige punten goed loopt, maar dat er tekortkomingen waren in zaken over grensoverschrijdend gedrag met grote
impact voor de betrokkenen.

12

Kamerstuk 30 234, nr. 278.
Kamerstuk 30 234, nr. 283.
Kamerstuk 30 234, nr. 286.
15
Kamerstuk 30 234, nr. 281.
16
Kamerstuk 30 234, nr. 304.
13
14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 234, nr. 339

6

Reactie op het rapport «Samen de lat hoger leggen»
Ik spreek mijn waardering en dank uit voor de wijze waarop AEF het
onderzoek naar deze complexe onderwerpen (grensoverschrijdend
gedrag, criminele inmenging, matchfixing en doping) heeft uitgevoerd.
Alsmede voor de medewerking van de vele partijen aan dit onderzoek,
zoals: NOC*NSF, Platform Ondernemende Sport (POS), Vereniging Sport
en Gemeenten (VSG), OM, Politie, ISR en vele andere betrokkenen.
Bovenal sta ik stil bij de verhalen en trauma’s die achter de verschillende
thema’s schuilgaan. Het rapport geeft een feitelijke weergave van de
realiteit, maar ik weet door de gesprekken met oud turnsters en de
ervaringen uit de danssector die met mij gedeeld zijn dat de persoonlijke
impact vele malen groter is dan in een dergelijk rapport is te omvatten.
Met name bij grensoverschrijdend gedrag heeft het sporttuchtrecht niet
kunnen bieden wat ervan werd verwacht. Dit heeft ingrijpende persoonlijke gevolgen gehad voor de betrokkenen. Ik betreur dit ten zeerste.
Tegelijkertijd realiseer ik mij ook dat mooie woorden deze (oud)sporters
niet verder gaan helpen. Daarom wil ik graag vooruit kijken en aan de slag
gaan met deze bevindingen.
Samen met OCW, SZW, JenV en de regeringscommissaris voor grensoverschrijdend gedrag werk ik daarnaast samen in het Nationaal
Actieprogramma seksueel grensoverschrijdend gedrag. Onlangs bent u
hierover geïnformeerd.17 De toezegging van die ik in oktober 2022 heb
gedaan om u hierover te informeren beschouw ik daarmee als afgedaan.18
AEF concludeert terecht dat sprake is van problematiek die de sport in dit
opzicht boven het hoofd groeit. Het rapport bevestigt mijn beeld dat méér
nodig is voor het creëren van een veilige sport. Om die reden heb ik vorig
jaar een extra investering in een veilige sport aangekondigd.19 De urgentie
om met een gedegen aanpak te komen wordt door het rapport van AEF
voor mij alleen maar groter. Daarom zet ik met het bovengenoemde een
stevige ambitie neer voor een veilige en integere sport.
Daarnaast blijf ik in zetten op alle acties die ik reeds in gang heb gezet (zie
bijlage).
Tot slot
De hierboven genoemde ambitie en acties betekenen een grote stap
voorwaarts voor een sterke sportsector. Daarbij voel ik een gedeelde
verantwoordelijkheid om samen met de georganiseerde en ondernemende sport de lat hoog te leggen. Daarmee werk ik aan veilige sport als
fundament zodat iedereen in Nederland een plezierige, veilige en integere
sport ervaart.
De Minister voor Langdurige Zorg en Sport,
C. Helder

17

Bijlage bij Kamerstuk 34 843, nr. 67.
Aanhangsel Handelingen II 2022/23, nr. 276.
19
Kamerstuk 30 234, nr. 304.
18

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 234, nr. 339

7