Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

32 605

Beleid ten aanzien van
ontwikkelingssamenwerking

Nr. 58

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 november 2011
Graag bied ik u hierbij het rapport aan van het Ontwikkelingscomité van
de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling
(OESO/DAC) met daarin bevindingen en aanbevelingen ten aanzien van
het Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingsbeleid.1
Nederland werd op 28 september onderworpen aan een OS-examen. Deze
exercitie wordt elke vier à vijf jaar herhaald. Ter voorbereiding hierop
werd het OS-beleid en de implementatie daarvan onder de loep genomen
door vertegenwoordigers van twee DAC-leden en het DAC-secretariaat.
Als examinatoren van Nederland traden de VS en Italië op. De Nederlandse delegatie naar het examen werd geleid door Directeur-Generaal
Internationale Samenwerking, mw J. Brandt.
Tijdens het examen was er waardering voor de nieuw ingezette koers van
Nederland. Het Ontwikkelingscomité liet zich positief uit over de wijze
waarop Nederland met uitdagingen op ontwikkelingsterrein omgaat, de
goede kwaliteit van de programma’s die de ambassades uitvoeren, het
werk dat is verzet op het terrein van beleidscoherentie voor ontwikkeling
en de rol die Nederland speelt bij het versterken van het internationale
humanitaire systeem. Ook was er waardering voor het feit dat Nederland
ondanks de financieel-economische crisis nog altijd één van de vijf landen
is die de internationale norm om 0,7% aan ontwikkelingssamenwerking te
besteden, respecteert. De hoop werd uitgesproken dat Nederland een
voortrekkersrol zou blijven spelen o.a. door zich aan deze norm te blijven
houden.

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

kst-32605-58
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Zoals gebruikelijk tijdens deze examens stonden de uitdagingen en
risico’s waarvoor Nederland zich gesteld ziet centraal. Deze hielden
hoofdzakelijk verband met de grondige herziening die het ontwikkelingsbeleid thans ondergaat. Aandacht ging daarbij uit naar de implementatie
van de nieuwe beleidsprioriteiten in de verschillende kanalen, het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 605, nr. 58

1

versterken van synergie tussen verschillende kanalen, de wijze waarop
hulp wordt afgebouwd, de wijze waarop met de private sector wordt
samengewerkt en het belang van ontbinding van de hulp, de communicatie over ontwikkelingssamenwerking, de inzet om coherentie tussen
ontwikkelingsbeleid en andere beleidsterreinen te bevorderen, het
humanitaire beleid, de versterking van kennismanagement en transparantie, resultaatgerichtheid, voorspelbaarheid en het gebruik van de
systemen van partnerlanden.
Het examen werd afgenomen vanaf begin dit jaar. Het viel daardoor
samen met de fundamentele herziening van het Nederlandse OS-beleid
dat dit kabinet heeft ingezet. De interactie met de examinatoren was in dit
kader constructief en heeft ertoe geleid dat een aanzienlijk aantal
aanbevelingen inmiddels deels zijn opgevolgd.
Onderstaand vindt u in cursief de belangrijkste beleidsaanbevelingen met
daaronder mijn reactie.
Voltooi het nieuwe beleidskader voor ontwikkelingssamenwerking door
principes, hoofddoelstellingen en criteria voor de belangrijkste kanalen
vast te stellen en te verduidelijken hoe het nieuwe beleid via deze kanalen
wordt geïmplementeerd. Zet de hulp die via het multilaterale kanaal wordt
besteed in op een kleiner aantal organisaties in overeenstemming met de
nieuwe prioriteiten en rekening houdend met de effectiviteit van de
multilaterale organisaties. Houd vast aan de 0,7% ODA/BNP norm.
De implementatie van het nieuwe beleid in de verschillende kanalen is
«werk in uitvoering». Al tijdens het examen werd het bilaterale beleid met
uw kamer besproken op basis van focusbrief (d.d. 16 juni 2011). Ook is
inmiddels de brief over het multilaterale OS-beleid aan uw parlement
gestuurd (d.d. 7 oktober 2011). In deze brief is aangegeven hoe de nieuwe
beleidsprioriteiten in het multilaterale kanaal worden geïmplementeerd.
Afgelopen week stuurde ik uw parlement een brief ontwikkeling door
duurzaam ondernemen (d.d. 4 november 2011) waarin ik in ga op de
verbetering van de private sector in ontwikkelingslanden en de rol van
maatschappelijk organisaties, het bedrijfsleven en kennisinstellingen
daarbij.
Nederland houdt vast aan de internationale overeengekomen norm van
0,7% ODA/BNP.
Betrek om synergie tussen hulpkanalen te bereiken de ambassades meer
bij de planning en de implementatie van hulp die via andere kanalen dan
het bilaterale gedelegeerde hulpkanaal aan partnerlanden wordt gegeven
en gebruik de meerjarige strategische plannen als integraal sturingsinstrument voor alle financiële middelen die een partnerland ontvangt.
In de meerjarige strategische plannen voor de partnerlanden voor de
periode vanaf 2012 wordt ook rekening gehouden met centraal beheerde
financiële middelen en middelen van andere ministeries die een
partnerland ontvangt. Vanzelfsprekend worden de posten ook betrokken
bij activiteiten die door het departement worden gestart.
Zorg dat het vertrek van Nederland uit bepaalde sectoren en landen op
een transparante wijze en in overleg met partnerlanden en andere
partners geschiedt. Zorg dat verplichtingen worden nagekomen en streef
ernaar negatieve effecten te minimaliseren.
Zoals ik aan uw Kamer heb gemeld – bijvoorbeeld tijdens het eerder
genoemde debat over de Focusbrief – onderschrijf ik deze aanbeveling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 605, nr. 58

2

Voor meer informatie over de exitstrategie verwijs ik u naar de brief die ik
u daarover binnenkort zal toezenden.
Zorg ervoor dat ontwikkelingsdoelstellingen voorop blijven staan en dat
de hernieuwde aandacht voor de private sector niet verward wordt met de
behartiging van de commerciële belangen van Nederland.
Armoedebestrijding en het versterken van zelfredzaamheid blijven zoals ik
bijvoorbeeld al bij de bespreking van het WRR rapport «Minder pretentie,
meer ambitie» (d.d. 17 mei en 1 juni 2011 Kamerstuk 32 605, nr. 19) met
uw kamer heb gedeeld, de doelstellingen van het ontwikkelingsbeleid.
Private sector ontwikkeling en het betrekken van de private sector zijn
twee afzonderlijke zaken. Het betrekken van de private sector bij activiteiten is geen doel op zich maar een middel.
Hanteer een strategische aanpak in de communicatie met het parlement,
het maatschappelijk middenveld en het publiek over OS en stel daartoe
een communicatiestrategie op.
Ik onderschrijf deze aanbeveling en zal daar uitvoering aan geven.
Stel als onderdeel van de globaliseringsagenda een programma voor
beleidscoherentie voor ontwikkeling op met duidelijke prioriteiten en een
duidelijk tijdsbestek en stel op basis daarvan actieplannen met kabinetsbrede doelstellingen op.
In de BZ-beleidsnotitie « De ontwikkelingsdimensie van prioritaire
internationale publieke goederen (IPG’s); een praktische agenda», die uw
kamer op 4 november 2011 (Kamerstuk 32 605, nr. 67) is toegegaan, geef
ik nader aan hoe ik uitvoering geef aan deze aanbeveling.
Formuleer een humanitair beleidskader, scherp de instrumenten voor een
snelle respons bij acute rampen aan en maak meer gebruik van
meerjarige financiering in complexe en langdurige noodsituaties.
Het humanitair beleidskader zal u binnen afzienbare termijn toegaan. Het
kader zal voortbouwen op bestaand beleid en ingaan op een aantal
uitdagingen. Voor het aanscherpen van de instrumenten voor een snelle
respons bij acute rampen zijn er beperkte mogelijkheden geïdentificeerd
die voortbouwen op al bestaande instrumenten, m.n. de beoordelingen
van multilaterale organisaties en NGOs. Als financieringsverzoeken
meerjarige humanitaire behoeften en de benodigde financiering daarvoor
aangeven, ben ik bereid meer gebruik te maken van meerjarige financiering in complexe en langdurige noodsituaties.
Maak werk van de kennismanagement strategie door gaten in de kennis te
identificeren en aanwezige kennis beter te gebruiken. Werk met ontwikkelingsdeskundigen, breng aanwezige kennis en ervaring in kaart en haal
meer uit het lokale personeel op ambassades door steun en prikkels te
versterken.
Op korte termijn zal de kamer een brief toegaan over het kennismanagement in het kader van ontwikkelingssamenwerking. In de brief zal ik
ingaan op intern kennismanagement en de inzet van externe kennis. In het
kader van de Meerjarige Strategische Plannen is behoefte aan en
beschikbaarheid van expertise en deskundigheid in kaart gebracht.
Vind manieren om de hulp voorspelbaarder te maken, de benadering van
conditionaliteit te verhelderen en de transparantie van plannen en
activiteiten te vergroten. Zorg dat ambassades het mandaat en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 605, nr. 58

3

deskundigheid hebben om de voorspelbaarheid en transparantie van de
hulp te verbeteren en om de systemen van het partnerland meer te
gebruiken. Formuleer ontwikkelingsdoelstellingen op mondiaal, landenen programmaniveau duidelijk en meetbaar.
Nederland onderschrijft de beginselen van Parijs/Accra waarop in deze
aanbeveling wordt ingegaan. Bij het opstellen van Meerjarige Strategische Plannen zijn ambassades geïnstrueerd om zoveel mogelijk in te
zetten op het gebruik van de systemen van partnerlanden. U kent mijn
inzet om de transparantie van de hulp te vergroten. Nederland publiceert
vanaf half september 2011 ieder kwartaal de actuele gegevens van alle
OS-activiteiten. Vanaf volgend jaar zullen meer gegevens vrij gegeven
worden die nu nog niet op geautomatiseerde wijze toegankelijk zijn zoals
documenten, resultateninformatie en planningscijfers. Ook zijn de
meerjarige strategische programma’s openbare documenten. Verder
bevatten de meerjarige strategische programma’s duidelijke doelstellingen en resultaatketens met meetbare indicatoren. Op basis daarvan zal
monitoring en evaluatie plaatsvinden.
Samenvattend, ik onderschrijf de aanbevelingen van OECD/DAC en heb
het merendeel al in uitvoering genomen.
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P. M. Knapen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 605, nr. 58

4