Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

29 911

Bestrijding georganiseerde criminaliteit

Nr. 154

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 mei 2017
Bij de regeling van werkzaamheden op dinsdag 18 april 2017 heeft uw
Kamer mij verzocht om te reageren op het onderzoek naar misdaadfamilies in Brabant uitgevoerd door de Universiteit Tilburg en Experts in
Media en Maatschappij (Handelingen II 2016/17, nr. 69, item 22).
Het betreft de publicatie «Criminele families in Noord-Brabant. Een
verkenning van generatie-effecten in de georganiseerde misdaad» van
Hans Moors van onderzoeksbureau EMMA en Toine Spapens van de
Universiteit van Tilburg.
Het onderzoek is verricht in opdracht van het Onderzoeksprogramma
Politie & Wetenschap. Aan de hand van cultuurhistorisch, criminologisch
onderzoek naar zeven criminele families in Noord-Brabant en Limburg
concluderen de auteurs dat het doorbreken van overdrachtspatronen van
crimineel leiderschap binnen criminele families zeer lastig is: Repressie
alleen voldoet niet, de overdracht van generatie op generatie is daarmee
niet tegen te gaan; Overheid en private partijen moeten krachten
bundelen om weerstand te bieden aan de misdaadfamilies; Burgers
moeten beter bestand raken tegen intimidatie. Volgens de auteurs bestaan
er geen simpele oplossingen, maatwerk en een lange adem zijn vereist.
De beschrijving van de onderzoekers bevestigt het beeld dat de samenwerkende overheidspartners hebben van de achtergrond, de ontwikkeling
en de stand van zaken van de georganiseerde, ondermijnende misdaad in
Noord-Brabant. De onderzoekers concluderen met ons dat repressief
optreden alleen niet voldoet: om het patroon van criminele families te
doorbreken is een bundeling van krachten van overheidsinstanties en
private partijen nodig. Deze constatering bevestigt wat door mij en mijn
ambtsvoorgangers al langer is en wordt betoogd: de aard en complexiteit
van de problematiek van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit
vraagt om een brede, integrale aanpak met de inzet van repressieve én
preventieve middelen.

kst-29911-154
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 911, nr. 154

1

Deze problematiek kan niet binnen een paar jaar worden opgelost.
Daarom hebben de overheidspartijen in Zuid-Nederland samen met mijn
voorganger besloten om de geïntensiveerde aanpak te continueren en te
versterken. De Taskforce Brabant Zeeland en Intensivering Zuid Nederland
(125 fte gelabelde recherchecapaciteit en 15 fte Openbaar Ministerie)
hebben voor 2017 nieuwe plannen van aanpak opgesteld die ik ondersteun met een jaarlijkse bijdrage van ruim € 1 miljoen.
Omdat de aanpak steeds intensiever is geworden wordt de problematiek
ook steeds beter zichtbaar. Ondanks de resultaten die behaald worden
door de intensieve aanpak in Zuid Nederland (Kamerstuk 29 911, nr. 129)
wordt steeds duidelijker dat we, naast een criminaliteitsprobleem, te
maken hebben met een sociaal-maatschappelijk probleem dat complex en
hardnekkig is.
Het gaat om criminele structuren die vaak mondiaal zijn vertakt, maar
lokaal wortelen en sociaal en economisch vergroeid zijn met de samenleving. In sommige wijken en gemeenschappen hebben zich parallelle
samenlevingen ontwikkeld waarin wegkijken, meedoen en profiteren te
vaak voorkomen.
Bij de aanpak van ondermijnende criminaliteit is een integrale aanpak
vereist en derhalve een belangrijke rol weggelegd voor andere partners
en instrumenten dan alleen die binnen de justitiële keten. Juist in verband
met de maatschappelijke inbedding van deze vorm van criminaliteit is
vroegtijdige beïnvloeding van factoren die een rol kunnen spelen bij de
ontwikkeling van «criminele carrières» of het ontstaan van parallelle
samenlevingen van belang. Dit vraagt om een heel ander type interventies
en het aangaan van andere samenwerkingsverbanden, met name in het
sociale domein. Ook hier geldt: geen macrobenadering, maar klein
beginnen, initiatieven vanuit het lokale niveau stimuleren, goede
ervaringen delen en lerend vermogen organiseren.
Een integrale aanpak van ondermijning vereist een goede informatiepositie van alle betrokken partners. Zoals ik eerder in de Kamer heb
aangegeven, ben ik mede naar aanleiding van de verzoeken van de
Brabantse burgemeesters en de commissaris van de Koning van
Noord-Brabant en de regioburgemeesters/LOVP, een lijst aan het opstellen
van het type informatie dat zij willen kunnen delen in het kader van het
aanpakken van ondermijning en waarvoor zij op dit moment belemmeringen aantreffen. In samenwerking met de burgemeesters en alle
betrokken partners in de integrale aanpak van ondermijning wordt de lijst
opgesteld. De lijst zal ik, zodra deze gereed is, met de Kamer delen.
Teneinde de aanpak van de georganiseerde, ondermijnende criminaliteit
nog effectiever en toekomstbestendig te maken hebben de betrokken
overheidspartners -politie, Openbaar Ministerie, Belastingdienst en de
regioburgemeesters, samen met de Ministeries van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties, Financiën en Veiligheid en Justitie- een Toekomstagenda voor de aanpak van ondermijning opgesteld. Deze heeft tot doel
om de integrale aanpak in de komende jaren in heel Nederland verder te
intensiveren.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 911, nr. 154

2