Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 420

Noodpakket banen en economie

Nr. 21

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 28 augustus 2020
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de brief van 27 maart 2020 over
uitwerking tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers
(Kamerstuk 35 420, nr. 11).
De vragen en opmerkingen zijn op 3 april 2020 aan de Staatssecretaris van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid voorgelegd. Bij brief van 10 april 2020
zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Rog
De adjunct-griffier van de commissie,
Witzke

kst-35420-21
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

1

Inhoudsopgave
I

II

blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinksfractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de ChristenUniefractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de 50PLUS-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie

2
2
2
3
4

11
11
14

Antwoord/ Reactie van de Staatssecretaris

14

6
7
9

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met instemming kennisgenomen van
de uitwerking van de tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig
ondernemers (Tozo). Deze leden zijn positief over de voortvarendheid
waarmee de Staatssecretaris maatregelen neemt om, in dit geval,
zelfstandig ondernemers te helpen om in deze uitzonderlijke crisis het
hoofd boven water te kunnen houden. Deze leden hebben dan ook begrip
voor het – in deze zeer uitzonderlijke situatie – loslaten van onder andere
de vermogenstoets en de kostendelersnorm om de uitvoering te kunnen
bespoedigen.
De leden van de VVD-fractie zijn verder blij te lezen dat de Staatssecretaris
met dertig (samenwerkingsverbanden van) gemeenten een monitor opzet
om de ontwikkelingen rond de uitvoering te volgen en vervolgens stap
voor stap te verbeteren wanneer knelpunten zich aandienen. Wel willen
deze leden – wellicht ten overvloede – benadrukken dat ook signalen van
zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) en zzp-organisaties over ervaren
knelpunten constant betrokken moeten blijven worden bij de uitvoering
en verbetering van deze en andere regelingen en verzoeken de Staatssecretaris dit dan ook, net als nu, voortvarend te blijven doen. Deze leden
lezen ook dat de Staatssecretaris oog heeft voor mogelijke grensgevallen,
bijvoorbeeld als een zelfstandig ondernemer in Nederland woont maar
zijn bedrijf gevestigd heeft in Duitsland of andersom. Deze leden vinden
het belangrijk dat er een oplossing komt voor de groep grensoverschrijdende zelfstandigen en dat deze groep niet tussen wal en schip raken. Kan
de Staatssecretaris aangeven op welke termijn er voor deze groep een
oplossing is gevonden en hoe deze oplossing eruit ziet?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie vinden het positief dat er een tegemoetkoming is voor zelfstandig ondernemers die financieel getroffen worden
door de effecten van de coronacrisis. Dit zodat zij hun bedrijf kunnen
voortzetten in deze uiterst moeilijke tijd. Wel hebben deze leden nog
enkele vragen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

2

De leden van de PVV-fractie hebben sinds het bekend worden van het
noodpakket vele honderden reacties ontvangen van bezorgde zelfstandig
ondernemers die door de coronacrisis inkomensderving ondervinden of
verwachten te ondervinden en door de huidige voorwaarden niet in
aanmerking komen voor de Tegemoetkoming Ondernemers Getroffen
Sectoren COVID-19 (TOGS)1. Het gaat hier met name om ondernemers die
veelal gebruik moeten maken van de zogenaamde Standaard Bedrijfsindeling (SBI)-code 9609 (overige dienstverlening), bedrijven waarbij het
adres tevens het woonadres is, bedrijven waarbij het werk door de (door
de overheid ingestelde) beperkingen onuitvoerbaar is geworden, zoals
taxibedrijven. Maar ook schippers en kermisondernemers (welke hun
jaaromzet met name ophalen uit het voorjaar en zomerseizoen) kunnen
vaak geen aanspraak maken op de TOGS-regeling, omdat hun bedrijven
zijn gevestigd op het inschrijfadres, normaalgesproken het woonadres.
Wat gaat de Staatssecretaris doen om deze bedrijven en ondernemers
alsnog tegemoet te komen? Is de Staatssecretaris bereid ook deze
bedrijven gebruik te laten maken van het noodpakket? Is de Staatssecretaris tevens bereid nogmaals te kijken naar de impact van de coronacrisis
op de verschillende, nog niet opgenomen, branches en te bezien of
uitbreiding van toegang gewenst en mogelijk is? Zo nee, waarom niet?
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de Kamerbrief Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers d.d. 27 maart jongstleden. Deze leden hebben daarover de
volgende vragen en opmerkingen.
De leden van de CDA-fractie constateren dat de Tozo-regeling het inkomen
van zelfstandige ondernemers aanvult tot het sociaal minimum. Voor
alleenstaanden gaat het om een aanvulling tot maximaal 1.050 euro netto
en voor gehuwden/samenwonenden tot 1.500 euro netto. Er vindt geen
vermogens- en partnertoets plaats en de kostendelersnorm wordt niet
toegepast. Deze leden begrijpen de gedachte hierbij. Een eenvoudige
regeling voor een grote groep mensen, die snel kan worden ingevoerd.
Toch hebben deze leden een aantal vragen over wat dit betekent voor de
hoogte van de uitkering, wanneer: 1. beide partners (zelfstandig)
ondernemer zijn en beiden een aanvraag doen; 2. een van beide partners
(zelfstandig) ondernemer is en een aanvraag doet; 3. een (zelfstandig)
ondernemer alleenstaand is, kinderen heeft en een aanvraag doet. Klopt
het dat, ingevolge het ontbreken van een partnertoets, in de scenario’s 1
en 2 maximaal 1.500 euro per huishouden wordt uitgekeerd en in
scenario 3 maximaal 1.050 euro?
De leden van de CDA-fractie lezen dat, om in aanmerking te komen voor
de Tozo-regeling, een urencriterium van 24 uur per week/1.225 uur per
jaar geldt. Wat betekent dit voor mensen die deels (zelfstandig) ondernemer zijn en die deels een dienstverband hebben (en dus werknemer
zijn)? Kunnen zij een beroep doen op de Tozo-regeling en/of andere
regelingen uit het Noodpakket banen en economie2? Op welke wijze
wordt de hoogte van de uitkering vastgesteld? Overweegt de Staatssecretaris voor deze ondernemers het urencriterium naar rato toe te passen?
De leden van de CDA-fractie lezen dat de Tozo-regeling voor ondernemers
vanaf 18 jaar tot de pensioenleeftijd is. Betekent dit dat ondernemers die
tevens een uitkering hebben, bijvoorbeeld een uitkering uit de Algemene
Ouderdomswet (AOW), er niet voor in aanmerking komen? Indien deze
1
2

Kamerstuk 35 420, nr. 6.
Kamerstuk 35 420, nr. 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

3

ondernemers door de coronacrisis geen omzet meer hebben en onder het
sociaal minimum terechtkomen, op welke regeling(en) kunnen zij een
beroep doen? Overweegt de Staatssecretaris voor deze ondernemers het
urencriterium naar rato toe te passen?
De leden van de CDA-fractie lezen dat een Tozo-aanvraag ingediend kan
worden tot 31 mei 2020, voor de maanden maart, april en mei. Als een
(zelfstandig) ondernemer in de maand maart nog voldoende omzet had,
maar voor de maanden april, mei en juni geen omzet meer verwacht, kan
hij dan in april aanvragen voor drie maanden (april, mei, juni)?
De leden van de CDA-fractie lezen dat een voorwaarde voor de
Tozo-regeling is dat een ondernemer in Nederland woonachtig is en zijn
bedrijf in Nederland is gevestigd. Dit leidt onder andere in de grensregio’s
tot problemen, wanneer een ondernemer in Nederland woont maar zijn
onderneming in Duitsland of België is gevestigd (en andersom). Is voor
deze groep reeds een voorziening getroffen, zodat zij ook voor de Tozo- of
een vergelijkbare regeling in aanmerking kunnen komen? Hoe (snel) gaat
de Staatssecretaris hierover naar deze ondernemers communiceren?
Worden de Grensinfopunten hierbij betrokken?
De leden van de CDA-fractie lezen dat de uitvoering van de Tozo-regeling
is belegd bij gemeenten. Is in alle gemeenten de aanvraagprocedure
hetzelfde? Deze leden krijgen signalen dat sommige gemeenten bij een
aanvraag een recent uittreksel van de Kamer van Koophandel (KvK)
verlangen, wat een ondernemer geld en tijd kost. Of dat alsnog
vermogens- of partnergegevens worden gevraagd. Klopt dit en indien ja,
kan dit wellicht anders, dat wil zeggen goedkoper en sneller? Kan de
uitvoering wellicht eenduidiger? Klopt het dat sommige gemeenten
werken met papieren aanvraagformulieren, terwijl de afspraak is dat alles
digitaal moet verlopen? En ondernemers die in 2020 vanuit een uitkeringssituatie zijn gestart en als gevolg van de coronacrisis geen omzet hebben
en een gedeeltelijke uitkering, kunnen hun onderneming «on hold» zetten
en voor een bepaalde periode terugvallen op hun volledige bestaande
uitkering. Werken uitkeringsinstanties hieraan mee?
De leden van de CDA-fractie willen graag aandacht vragen voor de
kwetsbare positie van sekswerkers, van wie een groot aantal als gevolg
van overheidsmaatregelen (zoals het verbod op contactberoepen,
noodgedwongen sluiting en de inperking van bijeenkomsten) geen
inkomen heeft. Zij komen niet in aanmerking voor de Tozo-regeling,
omdat ze vaak ofwel niet zijn ingeschreven bij de Kamer van Koophandel
ofwel, zo is deze leden uitgelegd, staan ingeschreven onder de naam van
persoonlijk dienstverlener. Is dat juist? Op welke regelingen, binnen of
buiten het Noodpakket banen en economie, kunnen deze mensen een
beroep doen? En wordt rekening gehouden met het feit dat zij meestal
niet staan ingeschreven op een woonadres in Nederland, maar teruggaan
naar het land van herkomst vanwege gesloten grenzen niet mogelijk is?
De leden van de CDA-fractie vragen tot slot of de Staatssecretaris kan
bevestigen dat ook de zogeheten «deelloonvissers» onder de reikwijdte
van de Tozo-regeling vallen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met grote belangstelling kennisgenomen van de tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers.
Deze leden zijn verheugd dat de Staatssecretaris maatregelen neemt om
de gevolgen van de coronacrisis voor zelfstandigen te verzachten en dat
dit op deze korte termijn mogelijk is gebleken. De maatregelen die zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

4

genomen om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan hebben
grote impact op de economie en vallen voor alle ondernemers buiten het
reguliere ondernemersrisico. Deze leden hebben nog enkele vragen over
de uitwerking en de toepassing van deze regeling.
De leden van de D66-fractie vragen of het klopt dat een ondernemer
binnen een huishouden waar een andere volwassene in loondienst is,
aanspraak kan maken op een maximale uitkering van 1.500 euro en dat dit
bedrag gelijk is aan de situatie waar beide partners ondernemer zijn
zonder inkomen. Deze leden vragen waarom voor deze vormgeving is
gekozen en of er een wettelijke basis is om mogelijk huishoudens met
twee partners die beiden ondernemer zijn zonder inkomsten, een hogere
uitkering toe te kennen dan een huishouden waarbij een van de partners
in loondienst is.
De leden van de D66-fractie vragen of er een inschatting kan worden
gemaakt van de inkomenseffecten van de Tozo. Wat is de verhouding
tussen de hoogte van deze uitkering en het reguliere netto inkomen van
deze zelfstandigen van voor de coronacrisis?
De leden van de D66-fractie hebben nog enkele vragen over de toepassing
van het urencriterium. Deze leden vragen wat er bijvoorbeeld gebeurt als
iemand als zzp’er minder dan 1.225 uur werkt, maar de rest van de tijd op
een fictief dienstverband werkzaamheden uitvoert, wat bijvoorbeeld veel
voorkomt in de cultuursector. Kan het voorkomen dat iemand in dat geval
geen aanspraak kan maken op de Werkloosheidswet (WW), bijvoorbeeld
omdat niet aan de referte-eis is voldaan, maar ook niet op de Tozo? Op
welke manier wordt omgegaan met gewerkte uren waarbij geen
aanspraak kan worden gemaakt op een andere inkomensverzekering?
De leden van de D66-fractie vragen welke mogelijkheden er zijn om
ondernemers die net over de grens wonen te ondersteunen, aangezien in
de Kamerbrief is aangegeven dat er op dit moment nog gekeken wordt
naar de positie van zelfstandigen die actief zijn in Nederland, maar net
over de grens wonen. Deze leden vragen of het inderdaad klopt dat de
noodmaatregelen in Duitsland en België beiden gericht zijn op zelfstandigen die belasting en premie betalen in die landen, waardoor zelfstandigen die belastingplichtig zijn in Nederland in geen van de landen
aanspraak kunnen maken op noodmaatregelen. Deze leden vragen of het
mogelijk is om ervoor te zorgen dat deze mensen toch in aanmerking
komen voor de Tozo.
De leden van de D66-fractie vragen of het klopt dat ook ondernemers met
een vennootschap onder firma (vof) aanspraak kunnen maken op de Tozo.
Daarnaast vragen zij op welke manier wordt omgegaan met directeurgrootaandeelhouders (DGA’s) die ondernemingsvermogen hebben in hun
besloten vennootschap (bv) en op welke manier wordt getoetst of een
DGA voldoende middelen heeft om zichzelf een salaris uit te keren
komende maanden.
De leden van de D66-fractie vragen of de voorwaarden voor de lening
voor bedrijfskapitaal vanuit de Tozo nader kunnen worden toegelicht.
Moet de lening een bepaalde bestemming hebben en kan deze lening ook
dienen om een deel van de vaste lasten te voldoen?
De leden van de D66-fractie vragen of het klopt dat de insteek is dat de
aanvraag voor de Tozo in alle gemeenten op dezelfde wijze zal gaan
plaatsvinden. Deze leden vragen of het klopt dat in veel gemeenten op dit
moment nog gebruik wordt gemaakt van de reguliere aanvraagformulieren van de Bijstand voor zelfstandigen (Bbz) en of daarbij niet allemaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

5

informatie wordt uitgevraagd die op dit moment niet meer nodig is voor
het toekennen van de Tozo. Deze leden vragen wat de reden is dat er ook
wordt gevraagd naar het inkomen van de partner en vermogen, gezien het
feit dat dit niet meer van invloed is op de uitkering. Deze leden vragen wat
de reden is dat er jaarcijfers moeten worden aangeleverd, in een aantal
gemeenten over de laatste drie jaar. Tot slot vragen deze leden of de
aanvragen allemaal digitaal worden afgehandeld of dat in sommige
gevallen toch een fysieke afspraak wordt gemaakt om de aanvraag af te
ronden.
De leden van de D66-fractie vragen op basis van welke verdeelsleutel het
voorschot voor de uitvoering van de Tozo-regeling aan gemeenten is
verstrekt. Is daarbij uitgegaan van het aantal zelfstandigen per gemeente
of is de verdeelsystematiek van de gebundelde uitkering (BUIG) gehanteerd?
De leden van de D66-fractie vragen wat de huidige verwachting is van het
aantal aanvragen voor de Tozo-regeling en of de eerste cijfers van de
monitoring al beschikbaar zijn.
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van de maatregelen die de Staatssecretaris heeft genomen om de
loonkosten voor werkgevers te compenseren en zelfstandigen te
ondersteunen. Deze leden waarderen de grote inzet van de Staatssecretaris op dit punt en het enorm harde werk van de medewerkers van het
ministerie, Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) en
gemeenten om deze regelingen zo snel mogelijk op te zetten.
De leden van de GroenLinks-fractie maken zich zorgen over de groepen
die alsnog tussen de wal en het schip lijken te vallen, ondanks de ruime
regelingen die zijn opgezet. Kunnen mensen die korter dan vijf jaar legaal
en onafgebroken in Nederland zijn, gebruik maken van de Tozo-regeling
zonder dat dit mogelijk negatieve gevolgen heeft voor hun verblijfsrecht?
Is de Staatssecretaris bereid om voor mensen met een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd, een uitkering op grond van de
Tozo-regeling bij wijze van uitzondering wél als zelfstandig middel van
bestaan aan te merken, zodat dit geen bedreiging vormt voor de
eventuele verlenging van de verblijfsvergunning?
De leden van de GroenLinks-fractie waarderen het dat de Staatssecretaris
de mogelijkheden onderzoekt voor zelfstandigen die een Nederlands
bedrijf hebben, maar in het buitenland wonen, of andersom. Kan de
Staatssecretaris nader toelichten welke opties worden overwogen? Wordt
er nagedacht over een landelijk loket waar deze zelfstandigen terecht
kunnen? Wordt daarbij ook gekeken naar de groep die mogelijk geen
aanspraak kan maken op sociale bijstand in het buitenland, omdat zij nog
maar kort daar wonen (in België is er bijvoorbeeld pas recht op bijstand
na vijf jaar verblijf)?
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat er ook een groep
werkenden is die deels in loondienst en deels als zelfstandige werken. Zij
kunnen vanwege het urencriterium geen aanspraak maken op de Tozo,
maar hebben ook niet genoeg aan de loondoorbetaling (als dat al
gebeurt). Wat kan de Staatssecretaris doen voor deze groep? Kan de
Staatssecretaris nader toelichten waarom is gekozen voor een urencriterium?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

6

De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat als groepen tussen
wal en schip vallen, zij een beroep moeten doen op de reguliere bijstand.
Lang niet iedereen komt hier echter voor in aanmerking, vanwege de
strenge inkomens- en vermogenseisen. Deze leden vragen de Staatssecretaris of er ook wordt nagedacht over verruiming van deze eisen in de
reguliere bijstand, zeker gezien het feit dat dit voor zelfstandigen al wel
wordt gedaan? Wanneer acht de Staatssecretaris een dergelijke
verruiming gerechtvaardigd?
De leden van de GroenLinks-fractie vragen ook hoe er nu wordt
omgegaan met de sollicitatieplicht in de Participatiewet. Hebben
gemeenten de mogelijkheid om hier flexibel mee om te gaan? Geldt
hetzelfde voor de kostendelersnorm?
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de uitwerking van de Tijdelijke overbruggingsregeling voor zelfstandig
ondernemers. Deze leden steunen op hoofdlijnen het pakket aan
noodmaatregelen van het kabinet dat als doel heeft de economie zoveel
als mogelijk draaiende te houden ten tijde van de coronacrisis. De nadere
uitwerking van die noodmaatregelen waaronder de Tozo, leiden echter
wel tot onderstaande vragen en zorgen.
De leden van de SP-fractie constateren dat vrijwel direct na het bekend
worden van deze nadere uitwerking van de Tozo, er veel ophef ontstaan is
onder ondernemers en zzp’ers die niet in aanmerking komen voor de
regeling. De redenen waarom de ene ondernemer wel en de andere niet
in aanmerking komt, zijn ook voor deze leden niet altijd even helder. In
reactie op de ophef heeft de Staatssecretaris al binnen een dag in de
media aangekondigd met aanpassingen te komen. Wanneer kunnen deze
leden deze aanpassingen tegemoet zien? En hoe wordt voorkomen dat er
ditmaal een niet uit te leggen onderscheid komt tussen de ene beroepsgroep en de andere, terwijl zij beiden getroffen zijn door deze crisis en de
door de Staatssecretaris overigens terecht genomen maatregelen? Deze
leden pleiten voor een ruimhartige regeling, ook voor ondernemers en
zzp’ers die nu tussen wal en schip dreigen te belanden.
De leden van de SP-fractie onderschrijven dat snelheid van het grootste
belang is omdat bedrijven al op korte termijn failliet kunnen gaan. Deze
leden constateren dat op dit moment hard wordt gewerkt aan de
uitwerking van deze regeling in een algemene maatregel van bestuur
(AMvB). Zij lezen ook dat het nog enkele weken kan duren voordat deze
AMvB van kracht is. Tot die tijd wordt van gemeenten verwacht dat zij op
basis van voorliggende brief alvast starten met de uitvoering. Deze leden
vragen de Staatssecretaris of gemeenten nu echt aan de slag kunnen en
op wat voor termijn ondernemers en zzp’ers hun geld (voorschot)
tegemoet kunnen zien?
De leden van de SP-fractie merken op dat het urencriterium van 1.225 uur
per jaar, 24 uur per week van kracht is op de regeling. Waarom is hiervoor
gekozen? Deelt de Staatssecretaris de vrees dat dit tot een grote groep
zzp’ers gaat leiden die buiten de boot vallen en alsnog in de problemen
komen? Waarom is dit criterium van toepassing? Deze leden hebben grote
twijfels bij het urencriterium van 1.225 uur per jaar. Zzp’ers kunnen allerlei
redenen hebben om minder dan 24 uur te werken. Zij kunnen daarnaast
een parttime baan hebben, alleenstaand ouder zijn of nog een andere
baan ernaast hebben. Waarom is de Staatssecretaris van mening dat deze
mensen geen recht op ondersteuning hebben, terwijl zij evenzeer door
deze crisis getroffen worden? Hoe verhoudt zich dit tot de «20% omzet-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

7

verlies» als criterium voor de werktijdverkortingsregeling? Heeft de
Staatssecretaris ook een lager aantal uren overwogen, bijvoorbeeld twaalf
uur? Deze leden vragen om een overzicht met daarin hoeveel zzp’ers
werken voor acht, twaalf, zestien, twintig of vierentwintig uur. Wat zijn de
extra kosten van de regeling bij een lager urencriterium? Deze leden
vragen de Staatssecretaris de regeling ruimhartig toe te passen en ook
parttime zzp’ers tegemoet te komen. Is de Staatssecretaris daartoe bereid?
De leden van de SP-fractie lezen ook dat de regeling uitsluitend geldt voor
ondernemers en zzp’ers die in Nederland woonachtig zijn en waarvan het
bedrijf in Nederland is gevestigd. Ondernemers die werken in Nederland
maar wonen in België kunnen hierdoor geen beroep doen op de regeling.
Deze leden hebben andermaal de vraag waarom ook dit criterium is
toegepast? Deze leden willen voor deze groep niet afwachten wat andere
landen doen evenals de Staatssecretaris, maar pleiten voor maatregelen
nu. Is de Staatssecretaris daartoe bereid?
De leden van de SP-fractie betreuren het dat het inkomen van zzp’ers
slechts aangevuld wordt tot bijstandsniveau. Waarom is hiervoor gekozen
door de Staatssecretaris? Deze leden vinden dit in schril contrast staan
met de Tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor behoud van werkgelegenheid (NOW)3. Daarbij krijgen de veelal grote werkgevers 90% van de
loonkosten vergoed voor inkomens tot maar liefst 9.538,– euro per
maand. Hoe verklaart de Staatssecretaris de ruimhartige steun enerzijds
voor de veelal grote bedrijven en de beperkte steun aan zzp’ers door hen
slechts te compenseren tot aan het bestaansminimum? Wat zouden de
extra kosten van de regeling zijn indien zzp’ers tot aan het minimumloon
worden gecompenseerd?
De leden van de SP-fractie zijn blij te lezen dat de regeling geldt voor
ondernemers en zzp’ers die voor 17 maart jongstleden actief waren en
dus niet voor 1 januari 2020 zoals eerder aangekondigd. Hierdoor dreigde
een grote groep naast de regeling te grijpen, wederom zonder dat daar
een logische verklaring voor was. Waarom heeft de Staatssecretaris deze
grens niet meteen op 17 maart gesteld en eerst veel zzp’ers die na
1 januari 2020 zijn gestart schrik aangejaagd?
De leden van de SP-fractie constateren dat de Staatssecretaris aan
gemeenten vraagt om tijdelijk in strijd met de wet te handelen. Dit betreft
onder andere het tijdelijk niet toepassen van de kostendelersnorm. Ook
een aantal bepalingen in de Participatiewet, waaronder een verruiming
van de mogelijkheden om jongeren tot 27 jaar binnen de voorgeschreven
zoekperiode van vier weken bijstand toe te kennen en een versoepeling
van de wijze waarop loonwaardebepaling voor het berekenen van
loonkostensubsidie plaatsvindt. Deze leden vinden de regeling om de
zoektermijn voor jongeren te schrappen echter nog niet ver genoeg gaan.
Erkent de Staatssecretaris dat jongeren op deze manier aan de willekeur
van de gemeente zijn overgeleverd? Is de Staatssecretaris bereid de
zoektermijn landelijk op te heffen zodat jongeren overal gelijk behandeld
worden?
De leden van de SP-fractie vragen of de Staatssecretaris bereid is om de
tegenprestatie op te schorten. Het is in tijden van corona weinig realistisch om deze nog toe te passen. Wat vindt de Staatssecretaris ervan dat
iemand wordt gekort op zijn of haar uitkering omdat er geen tegenprestatie wordt geleverd, terwijl deze helemaal niet voorhanden is? Heeft de
Staatssecretaris ook overwogen om de partner- en vermogenstoets voor
een bredere doelgroep te schrappen? Zo nee, waarom niet? Deze leden
3

Kamerstuk 35 420, nr. 8.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

8

vragen of er ook mogelijkheden zijn om mensen die vanuit de Ziektewet
of vanuit de WW de bijstand instromen gedurende de coronacrisis, te
ontheffen van de partner- en vermogenstoets? Deze groep heeft nu
immers weinig kans om een baan te vinden. Deze leden vragen de
Staatssecretaris of is overwogen om de kostendelersnorm voor de hele
participatie-doelgroep te schrappen gedurende de coronacrisis? Zo nee,
waarom niet? Deze leden vragen de Staatssecretaris of er anders geen
sprake is van rechtsongelijkheid tussen de mensen die nu wel ontheven
worden van de kostendelersnorm en zij die dat niet worden? Wat kost het
per jaar om de totale kostendelersnorm te schrappen? Heeft de Staatssecretaris inzicht in het aantal mensen dat vanwege persoonlijke omstandigheden door gemeenten wordt vrijgesteld van de kostendelersnorm?
De leden van de SP-fractie vragen aandacht voor mensen met een
arbeidsbeperking die werken op basis van een tijdelijke garantiebaan of
proefplaatsing. Zij hebben vaak zowel een kwetsbare gezondheid als een
kwetsbare financiële positie en zouden daarom in dienst moeten worden
gehouden met de bijbehorende ondersteuning, aldus het advies van de
Stichting van de Arbeid. Op welke wijze geeft de Staatssecretaris hier
vorm aan? Op welke wijze kan de Staatssecretaris monitoren hoeveel
mensen met een arbeidsbeperking hun baan verliezen tijdens de
coronacrisis? Wat gaat de Staatssecretaris doen om te borgen dat mensen
met een arbeidsbeperking en een tijdelijk contract, hun baan niet
verliezen? Mensen met een arbeidshandicap en een urenbeperking
worden hard getroffen door de coronacrisis, maar zij worden niet
gecompenseerd indien zij door hun beperking minder dan 24 uur werken
als zzp’er. Is de Staatssecretaris bereid een uitzondering op het urencriterium te maken voor tenminste mensen met een arbeidsbeperking?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de Uitwerking
tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers. Deze leden
vinden het van groot belang dat zelfstandigen die door de coronacrisis
opdrachten, en dus hun inkomen, zijn kwijtgeraakt, snel en voldoende
ondersteund moeten worden. Deze leden kunnen daarom instemmen met
de Tozo. Zij hebben echter nog enkele vragen.
De leden van de PvdA-fractie zien dat groepen zelfstandigen nu niet onder
de Tozo vallen. Vaak omdat zij bijvoorbeeld niet voldoen aan het urencriterium en geen inschrijving hebben bij de KvK. Deze leden vragen de
Staatssecretaris of zij bekend is met het feit dat platformwerkers bij
bijvoorbeeld Temper, Deliveroo, UberEATS, maar ook thuiszorgmedewerkers die werken via platforms (alfa-constructie nieuwe stijl) niet
voldoen aan het urencriterium. En is de Staatssecretaris er ook bekend
mee dat platformbedrijven, zoals Deliveroo, UberEATS en Temper, bewust
hun platformwerkers ontraden om zich niet in te schrijven bij de KvK bij
de eerste tien opdrachten? Deelt de Staatssecretaris de mening dat deze
platformwerkers, zeker omdat zij weinig tot geen financiële buffers
hebben, ook bescherming verdienen? Om die reden vragen deze leden op
welke manier de Staatssecretaris deze platformwerkers ook kan ondersteunen. Is de Staatssecretaris bereid om deze platformwerkers, ondanks
dat zij niet aan het urencriterium of inschrijving KvK voldoen, ook onder
de Tozo te laten vallen?
De leden van de PvdA-fractie constateren verder dat ook in de culturele
sector vele mensen buiten de boot vallen bij de Tozo. Deze leden vragen
de Staatssecretaris of mensen die een hybride en atypische arbeidsrelatie
hebben en niet kunnen voldoen aan het urencriterium ook geholpen
kunnen worden door de Tozo. Ook horen deze leden graag of mensen met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

9

een gage-verklaring, freelancers die verloond worden via de fictieve
dienstbetrekking (de Artiestenregeling), makers met een onregelmatig
inkomen vanwege muziek- of filmopnames, waarbij hun inkomen volledig
is weggevallen, ook onder de Tozo vallen. Zo niet, op welke manier is de
Staatssecretaris dan bereid om deze makers te ondersteunen zodat zij
zeker kunnen zijn van een inkomen?
De leden van de PvdA-fractie vragen de Staatssecretaris uiteen te zetten
waarom er onderscheid wordt gemaakt tussen een zelfstandige met
partner en zonder partner. Wat is de reden om aan dit onderscheid vast te
houden? Deze leden hebben al eerder geconstateerd dat de bijstandsuitkering, van 253 euro, voor (alleenstaande) jongeren tot en met 21 jaar al
niet toereikend is om rond te kunnen komen. Is de Staatssecretaris bekend
met het feit dat, onder andere Humanitas, al eerder heeft aangegeven dat
jongeren hierdoor meer dan 650 euro per maand te kort komen voor
bijvoorbeeld de huur en boodschappen? Om welke reden denkt de
Staatssecretaris dat jonge zelfstandigen, die al hun opdrachten zijn
kwijtgeraakt, hun huur en boodschappen te kunnen betalen met een
uitkering van 253 euro? Is de Staatssecretaris bereid om jonge zelfstandigen recht te geven op dezelfde, hogere, uitkering net zoals de rest van
de zelfstandigen die gebruik maken van Tozo?
De leden van de PvdA-fractie kunnen zich vinden in het schrappen,
vanwege eenvoud en snelheid, van de vermogens- en partnertoets voor
zelfstandigen bij de Tozo. Echter constateren deze leden dat hier sprake is
van een ongelijke situatie met betrekking tot «gewone» bijstandsgerechtigden, waarbij nog wel sprake is van een vermogens- en partnertoets.
Deelt de Staatssecretaris de mening dat hier sprake is van meten met
twee maten? Vindt de Staatssecretaris dat we in deze lastige tijd alle
kwetsbare mensen dienen te beschermen? Is de Staatssecretaris daarom
ook bereid om voor de duur van de tijdelijke overbruggingsregeling ook
voor nieuwe instroom in de bijstand de vermogens- en partnertoets te
versoepelen, te verruimen of ook te schrappen? Ook vragen deze leden,
vanwege de onmogelijkheid om te solliciteren, de daling van het aantal
vacatures en de enorme toename van het aantal bijstandsgerechtigden,
de Staatssecretaris of zij bereid is om de sollicitatieplicht in de bijstand
tijdelijk te schrappen.
De leden van de PvdA-fractie vragen de Staatssecretaris of zij zelfstandigen die recent, met behoud van een gedeeltelijke uitkering, vanuit een
uitkeringssituatie zijn gestart met hun onderneming, en nu vanwege de
coronacrisis geen omzet hebben, de mogelijkheid krijgen om hun
onderneming «on hold» te zetten en zodoende te kunnen terugvallen op
hun volledige bestaande uitkering? Zijn uitkeringsinstanties, zoals het
UWV, bereid om hier aan mee te werken? Ook vragen deze leden of
zelfstandigen die deels een uitkering (AOW, Wet arbeidsongeschiktheid
(WAO), Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) of WW)
ontvangen ook recht hebben op de Tozo. Zo nee, waar kunnen deze
zelfstandigen, als zij onder het sociaal minimum zakken, dan terecht?
De leden van de PvdA-fractie krijgen signalen binnen dat er nog geen
eenvoudige en duidelijke regelgeving voor gemeenten is. Deelt de
Staatssecretaris de mening dat hierdoor gemeenten en zelfstandigen in de
knel kunnen komen? Gaat de Staatssecretaris zo snel mogelijk duidelijkheid geven over de regelgeving waarmee de gemeenten aan de slag
kunnen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

10

Vragen en opmerkingen van de leden van de ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie waarderen het dat de Staatssecretaris met de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers
perspectief biedt aan zzp’ers die geraakt worden door de coronacrisis.
Deze regeling biedt een vangnet en garandeert een inkomen op het
bestaansminimum. Genoemde leden realiseren zich dat hiermee niet alle
problemen zijn opgelost voor zzp’ers. Als een burger gewend is aan meer
inkomsten en daarop afgestemde vaste lasten hebt of een gezin moet
onderhouden, dan zal dit bedrag daarvoor in veel gevallen niet toereikend
zijn. Daarmee wordt duidelijk dat het bestaansminimum echt een
minimum is. De leden van de ChristenUnie-fractie vragen welke overige
maatregelen de Staatssecretaris in overweging heeft om ondersteuning te
bieden aan zzp’ers die getroffen zijn door de gevolgen van de huidige
crisis. Kunnen bijvoorbeeld afspraken gemaakt worden met hypotheekverstrekkers en woningcorporaties over uitstel van hypotheekbetalingen en
huur? Of kunnen dergelijke afspraken gemaakt worden voor andere vaste
lasten?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen aandacht voor zelfstandig
ondernemers in de grensregio’s. Ondernemers die in Nederland een
bedrijf hebben en wonen in Duitsland of België of andersom kunnen geen
gebruik maken van deze regeling. De Staatssecretaris erkent deze
problematiek, maar heeft vooralsnog nog geen oplossing gepresenteerd.
Deze leden vragen de Staatssecretaris om met spoed maatregelen te
nemen op dit punt, zodat rechtsongelijkheid wordt voorkomen en zzp’ers
in de grensregio’s niet tussen wal en schip vallen. Deze leden vragen of
het loslaten van de woon- en/of vestigingseis in deze specifieke situatie
een maatwerkoplossing zou bieden.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen aandacht voor degenen die
tussen wal en schip dreigen te vallen doordat ze niet in aanmerking
komen voor de diverse regelingen die de Staatssecretaris heeft geïntroduceerd. Bijvoorbeeld freelancers die (tot voor kort) werden verloond, die
daarmee hebben bijgedragen aan het systeem van sociale zekerheid,
maar die niet voldoen aan de wekeneis in de WW. Zij komen ook niet in
aanmerking voor de Tozo, aangezien het geen zzp’ers zijn of het urencriterium niet halen doordat ze verloond werden. Hoe kijkt de Staatssecretaris naar deze situaties?
Vragen en opmerkingen van de leden van de 50PLUS-fractie
De leden van de 50PLUS-fractie spreken hun grote waardering uit voor de
inspanningen van de Staatssecretaris, de ambtenaren van het Ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de Vereniging Nederlandse
Gemeenten (VNG), Divosa, sociale partners, en alle andere betrokkenen
om de Tozo-regeling tot stand te brengen.
De leden van de 50PLUS-fractie zijn van mening dat het zo veel mogelijk
in stand houden van de inkomens- en bestaanszekerheid van mensen
cruciaal is. Zonder behoud van inkomens, banen en bedrijvigheid is ons
welvaartsniveau niet houdbaar. Dat geldt óók voor de kwaliteit van onze
gezondheidszorg. Deze leden vragen of gewaarborgd is dat gemeenten
steeds voldoende bevoorschot zullen worden, en via de specifieke
uitkering vanuit de rijksoverheid ruimhartig «gefinancierd» zullen worden,
zodat zij de regeling goed kunnen uitvoeren, en steeds kunnen voldoen
aan optredende vraag van zelfstandig ondernemers. Deze leden krijgen
hierover graag een toelichting. Tevens vragen deze leden of spoedige
uitkering nu in principe gegarandeerd kan worden – ongeacht de
gemeente waar men woont – zodat betalingsproblemen van mensen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

11

zoveel mogelijk voorkomen worden, directe financiële nood gelenigd kan
worden, en uiteindelijk faillissementen voorkomen worden. Kan gegarandeerd worden dat gemeenten de «tool-kit» van de regeling allemaal op
dezelfde wijze gebruiken, en dezelfde beknopte en gerichte uitvraag van
gegevens doen aan zelfstandig ondernemers die een beroep willen doen
op de regeling? Kan hierbij gewaarborgd worden dat aanvragers niet
geconfronteerd worden met «administratieve rompslomp»? Deze leden
ontvingen signalen dat een «karrenvracht» aan gegevens en informatie
wordt gevraagd door de gemeente, voor het doen van een aanvraag. Veel
van de noodmaatregelen van het kabinet nemen de vorm aan van
liquiditeitssteun in de vorm van leningen. Hoe kan – afgezien van relatief
gunstige leenvoorwaarden – voorkomen worden dat de steunmaatregelen
van het kabinet, op een later moment toch nog tot veel faillissementen
gaat leiden? Doel van ondersteuning van de Staatssecretaris is immers,
bedrijven juist in betere tijden en op langere termijn succesvol voort te
zetten. Deze leden kunnen zich voorstellen dat de markt niet direct
hersteld is en daarnaast hebben de kredietverzekeraars al gewaarschuwd
voor een faillissementsgolf.
De leden van de 50PLUS-fractie hebben enkele vragen bij de duur, de
reikwijdte van de regeling, en de hoogte van de uitkering. Drie maanden
lijkt een eerste goede stap. Wanneer (op welke momenten), hoe, en op
grond van welke criteria zal een vervolgbesluit worden genomen over
eventuele verlenging van de regeling? Zal dat in principe zijn voor de duur
van de coronacrisis? Deze leden hebben op zich begrip voor het feit dat
om de eerste nood te lenigen, een vangnet op het niveau van het sociaal
minimum wordt gevormd, maar hoe reëel is de verwachting dat dit
zelfstandig ondernemers voldoende in inkomens- en bestaanszekerheid
zal bieden, en uiteindelijk faillissementen kan voorkomen? Voor veel
zzp’ers is immers een uitkering op bijstandsniveau zelfs onvoldoende om
vaste lasten, laat staan lopende vaste zakelijke kosten, op te vangen. De
regeling stelt dat de zelfstandige minimaal aan het urencriterium van circa
24 uur per week moet voldoen. Welke steun kunnen zelfstandig ondernemers krijgen die (net) niet voldoen aan dit urencriterium, en toch zwaar
getroffen worden door de coronacrisis? Kunnen we nog een wijziging
verwachten wat betreft het urencriterium? Wat betreft de toegankelijkheid
van de regeling merken deze leden op dat zelfstandig ondernemers die
AOW-gerechtigd zijn géén aanspraak lijken te kunnen maken op de
Tozo-regeling, óók niet op het lening-deel van de regeling voor de
onderneming. Is die indruk juist? En zo ja, vindt de Staatssecretaris niet,
dat levensvatbaar zelfstandig ondernemerschap juist nu gekoesterd moet
worden, ongeacht de leeftijd van de zelfstandig ondernemer? Zo nee,
waarom niet? Deelt de Staatssecretaris anders gezegd de mening dat het
bij bescherming van zelfstandig ondernemerschap niet mag uitmaken of
een ondernemer 65-plusser of 65-minner is? Deze leden vragen van de
Staatssecretaris verder de garantie, dat AOW-gerechtigde zelfstandig
ondernemers niet, als gevolg van economische schade door de coronacrisis, met hun inkomen onder het sociaal minimum raken. Dat is immers
het doel van deze regeling, dit wordt expliciet gemeld in de brief. Kan die
garantie gegeven worden? Het is de Staatssecretaris toch bekend dat er
AOW-gerechtigden zijn, met een jongere partner, die moeten rondkomen
van 812 euro. Daardoor is het logisch dat zij doorwerken. De Staatssecretaris weet toch ook dat er veel mensen zijn die geen volledige AOW
hebben omdat zij niet 50 jaar in Nederland gewoond hebben die door hun
eigen bedrijf kunnen rondkomen? Nu dit wegvalt zou het doel van deze
regeling minimaal op sociaal minimum bereikt moeten worden door een
aanvulling op de AOW. Is de Staatssecretaris hiertoe bereid? Zo ja hoe?
Zo niet, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

12

De leden van de 50PLUS-fractie wijzen verder op situaties waarbij het
inkomen van AOW-gerechtigde zelfstandig ondernemers op zichzelf
beschouwd voldoende is om van de leven, maar de onderneming door de
coronacrisis in financiële problemen komt, en bedrijfslasten ondragelijk
worden voor de AOW-gerechtigde. Deelt de Staatssecretaris de mening
dat dan toegankelijkheid tot de Tozo-lening tegen gunstige voorwaarden
nét het verschil kan maken, en beslissend kan zijn voor voortzetting van
het zelfstandig ondernemerschap en het behoud van economische
activiteit? Graag ontvangen deze leden een reactie.
De leden van de 50PLUS-fractie vragen de Staatssecretaris in te gaat op
de kritiek van bijvoorbeeld VNO-NCW, Midden en Kleinbedrijf (MKB)
Nederland, Taxichauffeurs en MKB brandstof op de toegankelijkheid en de
vormgeving van de Tozo. Dit wordt ook gevraagd voor ondernemers en
branches, eenmanszaken en vof-bedrijven die nu buiten de regeling (lijken
te) vallen. Wordt er nog overwogen zelfstandig ondernemers die nu
buiten de regeling (lijken te) vallen, toegang te verlenen of de regeling op
dit punt nog verder te verduidelijken en/of aan te passen? Zo niet, waarom
niet? Gaat de Staatssecretaris er voor zorgen, dat zelfstandig ondernemers die tussen wal en schip (dreigen te) raken, zo snel mogelijk horen
waar zij terecht kunnen voor steun, om faillissementen te voorkomen?
Deze leden vinden dat alle zelfstandig ondernemers, met en zonder
personeel, steun moeten kunnen krijgen als hun economische activiteit
zwaar getroffen wordt door de coronacrisis. Deelt de Staatssecretaris deze
mening? Wordt die garantie geboden door de noodmaatregelen of gaat
de Staatssecretaris daar voor zorgen? Kunnen ondernemers die vanwege
gezondheidsredenen – gerelateerd aan de coronacrisis – en zelf kiezen
hun werk niet voort te zetten een beroep doen op de regeling? Graag
ontvangen deze leden een beschouwing.
De leden van de 50PLUS-fractie begrijpen dat verantwoording over
verkregen steun en krediet achteraf plaatsvindt. Zij vinden dit zeker zeer
gewenst. Er moet sprake zijn van een doelmatige bestedingen van
algemene middelen, zo zijn deze leden van mening. Maar hoe kan
voorkomen worden, dat eventuele majeure terugvordering van steun
achteraf moet plaatsvinden, en dat de zelfstandig ondernemer daardoor
alsnog failliet gaat? Ook vinden deze leden dat mogelijk oneigenlijk
gebruik van de regeling niet op het bord van het gemeenten mag komen.
Wordt dit «ingecalculeerd» als risico, dat in principe voor verantwoording
van de rijksoverheid komt, en niet van gemeenten, of andere betrokken
uitvoerende instanties? Graag krijgen deze leden op dit punt een
beschouwing van de Staatssecretaris.
De leden van de 50PLUS-fractie vinden dat zelfstandig ondernemers die in
Nederland werken en in Duitsland en België wonen niet buiten de regeling
zouden moeten vallen, zeker als de regeling voor zelfstandig ondernemerschap in het buitenland niet gelijkwaardig is. Het gaat immers om
instandhouding van ondernemerschap in Nederland en behoud van
economische activiteit in Nederland. Deze leden vragen of voor grensarbeiders naar een oplossing wordt gezocht, en of daar spoedig duidelijkheid over zal kunnen komen. Wanneer krijgen grenswerkers duidelijkheid?
De leden van de 50PLUS-fractie ontvangen veel vragen van alleenstaande
zelfstandig ondernemers met de vraag of het waar is, dat gehuwden en
samenwonenden, beiden zelfstandig ondernemer, samen maximaal
1.500 euro netto aanvullende uitkering voor levensonderhoud kunnen
krijgen, en een zelfstandig ondernemer, gehuwd of samenwonend (met
kinderen) met een werknemer in loondienst ook 1.500 euro netto krijgt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

13

Kan hierover duidelijkheid gegeven worden? Zo ja, is dit niet onbillijk?
Graag ontvangen deze leden een grondige toelichting.
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
De leden van de SGP-fractie zijn positief over de tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers. Hiermee kunnen op een generieke
wijze zelfstandige ondernemers, die hard getroffen zijn door de recente
ontwikkelingen, ondersteund worden. Deze leden zijn ook positief over het
feit dat signalen van ondernemers meegenomen lijken te zijn bij de
uitwerking. Bijvoorbeeld aangaande de positie van DGA’s. Deze leden
roepen op om dit ook bij verdere uitwerking en uitvoering te blijven doen.
Deze leden hebben nog wel enkele vragen.
De leden van de SGP-fractie lezen dat er in de regeling waarborgen
ingebouwd zijn om misbruik tegen te gaan. Bestaat dit enkel uit een
moreel appel, of zijn er andere, meer dwingende waarborgen ingebouwd?
Wordt er bijvoorbeeld naar gemeenten toe gecommuniceerd om
terughoudend om te gaan met aanvragen voor ondernemers die het
materieel gezien niet nodig hebben?
De leden van de SGP-fractie vragen of de Staatssecretaris een inschatting
kan geven van het bedrag dat terecht komt bij ondernemers die het
materieel gezien niet nodig hebben. Tevens vragen deze leden of de
Staatssecretaris voornemens is, indien de regeling na drie maanden
verlengd wordt, de vermogens- en partnertoets te herintroduceren.
De leden van de SGP-fractie hebben nog enkele vragen over het urencriterium. Wordt hiervoor het urencriterium over geheel 2019 genomen? En
wordt bij een ondernemer die na 1 januari 2019 gestart is een evenredig
deel daarvan genomen? Tevens vragen deze leden welke maatregelen
genomen worden voor ondernemers die net onder dit urencriterium
vallen. Daarnaast vragen deze leden wat de status is van ondernemers die
geen inschrijving hebben bij de KvK. Zij dreigen buiten alle regelingen te
vallen. Welke mogelijkheden voor ondersteuning zijn er voor deze groep
en hoe wordt voorzien in meer duidelijkheid?
II Reactie van de bewindspersoon
Inleiding
Hierbij bied ik u mijn reactie aan op het verslag van het schriftelijk overleg
Kamerbrief Tozo van 27 maart 2020.
Van de gelegenheid maak ik gebruik om u het volgende te melden, dit
onder verwijzing naar het antwoord op vragen van de leden van de
SP-fractie.
In de brief van 31 maart 20204 bent u geïnformeerd over de regeling
Tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor behoud van werkgelegenheid
(NOW)5.

4
5

Kamerstuk 35 420, nr. 8.
Regeling van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 31 maart 2020,
2020-0000046630, tot vaststelling van een tijdelijke subsidieregeling tot tegemoetkoming in de
loonkosten teneinde de werkgelegenheid onder buitengewone omstandigheden te behouden,
Stcrt. 2020, nr. 19874.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

14

In deze regeling staat een verplichting voor werkgevers die loonkostensubsidie ontvangen op grond van artikel 10d van de Participatiewet om de
toekenning van subsidie op grond van de NOW te melden aan de
gemeente van wie zij de loonkostensubsidie ontvangen. Deze verplichting
was bedoeld om de gemeente de ruimte te geven om de loonkostensubsidie lager vast te stellen om zodoende dubbele financiering van
loonkosten voor deze doelgroep te voorkomen.
Een nadere verkenning van de mogelijkheden bij gemeenten heeft mij
doen inzien dat verrekening van de subsidie op grond van de NOW met
de loonkostensubsidie moeilijk dan wel niet uitvoerbaar is. Om verrekening mogelijk te maken zijn zeer ingrijpende aanpassingen in de
uitvoeringssystemen bij gemeenten noodzakelijk.
Dit zou extra investeringen vergen. Alles afwegende heb ik besloten om
geen verdere stappen te zetten om verrekening mogelijk te maken,
waarmee dubbele financiering van loonkosten voor mensen met een
arbeidsbeperking onder de huidige bijzondere omstandigheden wordt
geaccepteerd. De kosten hiervan zijn beperkt. Hiermee kan ook onrust
worden voorkomen bij werkgevers die mensen uit de doelgroep banenafspraak in dienst hebben.
De noodzaak voor een verplichting voor werkgevers die loonkostensubsidie ontvangen om de toekenning van subsidie op grond van de NOW te
melden aan de gemeente van wie zij de loonkostensubsidie ontvangen
komt hiermee te vervallen.
De ministeriële regeling NOW wordt in verband hiermee bij de eerstvolgende gelegenheid aangepast.
Vragen en antwoorden
0
De leden van de VVD-fractie vragen om signalen van zelfstandigen zonder
personeel en zzp-organisaties over ervaren knelpunten constant te
betrekken bij de uitvoering en verbetering van deze regeling en dat
voortvarend te blijven doen.
Ik onderschrijf het belang dat de VVD-fractie hecht aan goede betrokkenheid van vertegenwoordigers van ondernemingsorganisaties bij de
uitvoering en uitwerking van de regeling en hun signalen daarbij mee te
nemen. Om die reden heb ik een klankbordgroep ingericht waarin deze
vertegenwoordigers op regelmatige basis met mijn ministerie spreken.
1
De leden van de VVD-fractie vragen of ik kan aangeven op welke termijn
een oplossing is gevonden voor de groep grensoverschrijdende zelfstandigen en hoe deze oplossing eruit ziet.
Op basis van het in de Participatiewet geregelde territorialiteitsbeginsel,
en analoog aan het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004, was het
aanvankelijk de bedoeling om alleen de mogelijkheid tot bijstand te
bieden voor de zelfstandige die in Nederland woont en zijn bedrijf of
zelfstandig beroep in Nederland uitoefent. Om te voorkomen dat in
grenssituaties de zelfstandige tussen wal en schip terechtkomt, zal erin
voorzien gaan worden dat de zelfstandige die in Nederland woont en
buiten Nederland zijn bedrijf heeft c.q. zijn zelfstandig beroep uitoefent,
aanspraak kan maken op bijstand voor levensonderhoud en andersom
(wonen buiten Nederland maar bedrijf/beroep in Nederland) aanspraak
kan maken op bijstand voor bedrijfskapitaal. Op deze manier wordt ervoor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

15

gezorgd dat zelfstandig ondernemers die in Nederland woonachtig zijn, óf
hun bedrijf in Nederland hebben gevestigd, op goede wijze ondersteund
kunnen worden, wat bijdraagt aan de doelstelling van de Tozo. Dit zal
nader worden uitgewerkt in een ministeriële regeling. De «reguliere»
uitvoering van de Tozo wordt verzorgd door gemeenten. Met hen zal ik
bespreken op welke wijze de uitvoering van de Tozo in grenssituaties op
de beste wijze vorm kan worden gegeven.
2+3
De leden van de PVV-fractie vragen hoe bedrijven en ondernemers die
inkomensderving ondervinden of verwachten te ondervinden, maar onder
de huidige voorwaarden niet in aanmerking komen voor de Tegemoetkoming Ondernemers Getroffen Sectoren COVID-19 (TOGS) van het
Ministerie van EZK, tegemoet worden gekomen, en of deze ondernemers
en bedrijven gebruik kunnen maken van het noodpakket.
De TOGS-regeling is bedoeld als tegemoetkoming voor omvangrijke vaste
lasten, anders dan personeelslasten. Daarom richt de regeling zich op
ondernemers die daadwerkelijk beschikken over een fysieke vestiging of
fysieke productiemiddelen, die los staan van de eigen woning, die
essentieel zijn voor de uitoefening van de bedrijfsactiviteiten, en zorgen
voor omvangrijke, periodiek terugkerende vaste lasten. Voor ondernemers
die ingeschreven staan op het woonadres, maar wel voldoen aan de
bovengenoemde vereisten, zal een aanvullende verklaring worden
gevraagd om hen ook aanspraak te kunnen laten maken voor de
tegemoetkoming. Daarnaast kunnen zelfstandigen een beroep doen op de
Tozo, als zij voldoen aan de voorwaarden van deze regeling.
4
De leden van de PVV-fractie vragen of er nogmaals gekeken kon worden
naar de impact van de coronacrisis op de verschillende, nog niet
opgenomen branches, en te bezien of uitbreiding van toegang gewenst en
mogelijk is.
Het doel van de TOGS van het Ministerie van EZK is om ondernemers, die
een dominant effect zien op hun bedrijfsvoering door het wegblijven van
de consument als direct gevolg van de kabinetsmaatregelen, snel
ondersteuning te bieden in de dekking van hun vaste kosten, zoals de
huur van een bedrijfspand. Het kabinet is op 28 maart 2020 tot het besluit
gekomen om de non-food detail-en markthandel in aanmerking te laten
komen voor de TOGS. Aanvullend hierop zijn op 7 april jl. opnieuw
sectoren toegevoegd, waaronder taxibedrijven, tatoeageshops en
food-retail.
5
De leden van de CDA-fractie vragen of het klopt dat, ingevolge het
ontbreken van een partnertoets, in de scenario’s 1 en 2 (van de partners is
één resp. zijn twee van hen (zelfstandig) ondernemer) maximaal
1.500 euro per huishouden wordt uitgekeerd en in scenario 3 (een
alleenstaande (zelfstandig) ondernemer met kinderen) maximaal
1.050 euro.
Dit klopt, met dien verstande dat het afgeronde bedragen zijn van de per
1 januari 2020 geldende bijstandsnormen, inclusief vakantietoeslag.
6
De leden van de CDA-fractie vragen wat het betekent voor mensen die
deels (zelfstandig) ondernemer zijn en die deels een dienstverband
hebben (en dus werknemer zijn), dat zij voor een beroep op de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

16

Tozo-regeling moeten voldoen aan een urencriterium van 24 uur per
week/1.225 uur per jaar.
Het urencriterium brengt tot uitdrukking dat de uitoefening van het bedrijf
of zelfstandig beroep een reëel karakter met een substantieel tijdsbeslag
dient te hebben. Om in aanmerking te kunnen komen voor een uitkering
op grond van de Tozo geldt dat moet zijn voldaan aan het criterium dat de
zelfstandige ten minste 1.225 uur per jaar (ofwel gemiddeld 23,5 uur per
week) ten behoeve van het bedrijf of zelfstandig beroep werkzaam moet
zijn geweest. Dit geldt ook voor degene die naast zijn zelfstandige
activiteiten werkzaamheden in dienstbetrekking verricht. Er geldt hiervoor
geen afwijkende norm. Indien een belanghebbende niet voldoet aan het
urencriterium, wordt hij volgens de definitie in de Tozo niet aangemerkt
als zelfstandige en kan daarmee geen recht doen gelden op een
Tozo-uitkering. Wie niet aan het urencriterium voldoet, is aangewezen op
arbeid in dienstbetrekking, waarvoor zijn werkgever zo nodig een beroep
kan doen op de NOW, en kan eventueel een beroep doen op bijstand op
grond van de Participatiewet.
Indien degene die naast zijn zelfstandige activiteiten werkzaamheden in
dienstbetrekking verricht, wel voldoet aan het urencriterium en aan de
overige voorwaarden om in aanmerking te komen voor een
Tozo-uitkering, dan wordt bij het vaststellen van het recht op en hoogte
van de algemene bijstand behalve het inkomen als zelfstandige ook het
loon uit de dienstbetrekking in aanmerking genomen. Er bestaat alleen
recht op algemene bijstand, als het totale inkomen de op de zelfstandige
van toepassing zijnde bijstandsnorm niet overstijgt.
7
De leden van de CDA-fractie vragen of zelfstandigen die deels zelfstandige
en deels werknemer met een dienstverband zijn, een beroep kunnen doen
op de Tozo-regeling en/of andere regelingen uit het Noodpakket banen en
economie.
Voor het recht op Tozo voor personen die zowel zelfstandige activiteiten
verrichten als werkzaamheden in dienstbetrekking, verwijs ik naar het
antwoord op de vorige vraag.
Ondernemers (waaronder zelfstandigen) die voldoen aan de voorwaarden
komen in aanmerking voor de Tegemoetkoming Ondernemers Getroffen
Sectoren COVID-19 (TOGS) van het Ministerie van EZK, een gift van
€ 4.000,– bedoeld om vaste lasten te kunnen betalen terwijl omzet is
weggevallen. Daarnaast ondersteunt het kabinet ondernemers (waaronder
zelfstandigen) fiscaal, door ondernemers de mogelijkheid te geven tot
bijzonder uitstel van betaling voor de inkomstenbelasting, vennootschapsbelasting, omzetbelasting (btw) en loonbelasting, zonder dat een
verzuimboete in rekening wordt gebracht. Ook geldt er tijdelijk een lagere
belasting- en invorderingsrente (0,01%), en kunnen ondernemers
(waaronder zelfstandigen) die een lagere winst verwachten dat aangeven
bij de Belastingdienst, zodat zij direct minder belasting gaan betalen.
Zie https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/ondernemers/
content/coronavirus-belastingmaatregelen-om-ondernemers-te-helpen.
Het kabinet verruimt ook de leenmogelijkheden voor ondernemers. Met al
deze maatregelen helpen we ondernemers (waaronder zelfstandigen) om
acute liquiditeitsproblemen op te vangen. Als het gaat om werknemers
ondersteunt het kabinet werkgevers (via een beroep op de Tijdelijke
Noodmaatregel Overbrugging voor Werkbehoud, de NOW) om personeel
gewoon door te betalen, zodat er geen ontslagen hoeven te vallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

17

8
De leden van de CDA-fractie vragen op welke wijze de hoogte van de
uitkering vastgesteld wordt.
De bijstand voor levensonderhoud op grond van de Tozo is een inkomensaanvulling tot de voor de belanghebbende geldende bijstandsnorm. De
hoogte van deze bijstand aan de zelfstandige is gelijk aan de voor
betrokkene geldende bijstandsnorm, verminderd met het eventuele
verwachte inkomen van de zelfstandige.
De hoogte van de voor de belanghebbende toepasselijke bijstandsnorm
wordt bepaald aan de hand van de artikelen 20, 21 en 24 van de Participatiewet. Er bestaan verschillende bijstandsnormen voor verschillende
categorieën van bijstandsgerechtigden. Artikel 21 bevat de bijstandsnormen voor 21-jarigen tot de pensioengerechtigde leeftijd. Artikel 20
bevat de (lagere) bijstandsnormen voor 18- tot 21-jarige jongeren. In beide
artikelen wordt er onderscheid gemaakt tussen alleenstaande en
gehuwden, waarbij de bijstandsnorm voor een alleenstaande 70%
bedraagt van de bijstandsnorm voor een paar.
Voor de zelfstandige die gehuwd is met een persoon die is uitgesloten van
het recht op bestand, geldt op grond van artikel 24 van de Participatiewet
dat de bijstandsnorm wordt gehalveerd. Uitgesloten van het recht op
bijstand zijn bijvoorbeeld gedetineerden en personen tot 27 jaar met
studiefinanciering.
Het feit dat de kostendelersnorm op grond van de artikelen 19a en 22a van
de Participatiewet niet van toepassing is op de uitvoering van de Tozo,
betekent dat de aanwezigheid van kostendelers in de woning niet leidt tot
een lagere bijstand.
9
De leden van de CDA-fractie vragen of ik overweeg het urencriterium naar
rato toe te passen voor mensen die deels (zelfstandig) ondernemer zijn en
die deels een dienstverband hebben.
Zoals ik reeds heb opgemerkt bij de beantwoording van vraag 6, wordt
met het urencriterium tot uitdrukking gebracht dat de uitoefening van het
bedrijf of beroep een reëel karakter met een substantieel tijdsbeslag moet
hebben. Om die reden ben ik niet voornemens het urencriterium aan te
passen of naar rato toe te laten passen. Wie niet aan het urencriterium
voldoet is volgens de definitie van de Tozo geen zelfstandige. Met een
eenduidige toepassing van dit criterium wordt voor de uitvoeringspraktijk
een duidelijke afbakening bereikt. Wie niet aan het urencriterium voldoet,
is aangewezen op arbeid in dienstbetrekking en kan bij een inkomen
onder de voor belanghebbende geldende bijstandsnorm eventueel een
beroep doen op bijstand op grond van de Participatiewet.
10
De leden van de CDA-fractie vragen of het feit dat de Tozo-regeling
bestemd is voor ondernemers vanaf 18 jaar tot de AOW-gerechtigde
leeftijd, betekent dat ondernemers die tevens een uitkering hebben,
bijvoorbeeld een uitkering uit de Algemene Ouderdomswet (AOW), er niet
voor in aanmerking komen.
De kring van rechthebbenden voor de Tozo bestaat inderdaad uit
zelfstandigen vanaf de leeftijd van 18 jaar tot de AOW-gerechtigde leeftijd.
Ondernemers met een AOW-uitkering komen omdat zij de
AOW-gerechtigde leeftijd hebben bereikt, niet in aanmerking voor bijstand
op grond van de Tozo.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

18

Voor zelfstandigen van 18 jaar tot de AOW-gerechtigde leeftijd behoeft
een uitkering op grond van de sociale verzekeringen in beginsel een
Tozo-uitkering niet in de weg te staan. Uiteraard dient de zelfstandige wel
te kunnen worden aangemerkt als zelfstandige volgens de criteria van de
Tozo, waaronder het urencriterium, en dient de zelfstandige te worden
geconfronteerd met een financieel probleem als gevolg van de coronacrisis.
11
De leden van de CDA-fractie vragen op welke regeling(en) deze ondernemers een beroep kunnen doen indien zij door de coronacrisis geen
omzet meer hebben en onder het sociaal minimum terechtkomen.
Personen met een volledige AOW-uitkering kunnen nooit onder het
sociaal minimum terechtkomen, ook niet als hun inkomen daalt als gevolg
van de coronacrisis. Die mogelijkheid bestaat alleen voor personen met
een onvolledige AOW-uitkering. Over het algemeen hebben personen met
een onvolledige AOW al een uitkering op grond van de aanvullende
inkomensvoorziening ouderen (AIO), waardoor zij een gegarandeerd
inkomen hebben tot de voor AOW-gerechtigden geldende, hogere
bijstandsnorm. Indien de AOW-gerechtigde ondernemer een inkomen
heeft onder het sociaal minimum, al dan niet als gevolg van de coronacrisis, dan kan alsnog een beroep worden gedaan op de AIO, die wordt
uitgevoerd door de Sociale Verzekeringsbank.
12
De leden van de CDA-fractie vragen of ik overweeg voor deze ondernemers het urencriterium naar rato toe te passen.
Ik verwijs hiervoor naar hetgeen ik aangeven heb bij het antwoord op
vraag 9.
13
De leden van de CDA-fractie vragen of een (zelfstandig) ondernemer in
april levensonderhoud kan aanvragen voor drie maanden (april, mei, juni),
indien hij in de maand maart nog voldoende omzet had, maar voor de
maanden april, mei en juni geen omzet meer verwacht.
Ja, dat is mogelijk.
14
De leden van de CDA-fractie vragen of voor de groep zelfstandigen in
grenssituaties reeds een voorziening is getroffen, zodat zij ook voor de
Tozo- of een vergelijkbare regeling in aanmerking kunnen komen.
Zoals ik in het antwoord op vraag 1 heb aangegeven, ben ik voornemens
voor grenssituaties een regeling te treffen.
15
De leden van de CDA-fractie vragen hoe (snel) ik hierover naar deze
ondernemers ga communiceren.
Het informeren zal zo snel mogelijk geschieden, maar zal pas kunnen
plaatsvinden indien met gemeenten is afgestemd over de beste wijze van
uitvoering voor deze ondernemers.
16
Op de vraag van de leden van de CDA-fractie of de Grensinfopunten
hierbij betrokken worden, kan ik bevestigend beantwoorden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

19

17, 19 en 20
De leden van de CDA-fractie vragen of in alle gemeenten de aanvraagprocedure hetzelfde is. Deze leden vragen ook of de uitvoering wellicht
eenduidiger kan en of het klopt dat sommige gemeenten werken met
papieren aanvraagformulieren, terwijl de afspraak volgens hen is dat alles
digitaal moet verlopen.
Ik begrijp de roep om een eenduidige uitvoering van de Tozo en ondersteun die ook. Samen met VNG, Divosa en gemeentelijke experts heb ik
een toolkit ontwikkeld die bestaat uit een modelaanvraagformulier, een
handreiking Tozo, modelbeschikkingen en -brieven en antwoorden op veel
gestelde vragen. Deze producten zijn gepubliceerd op de websites van
VNG en Divosa en dienen ertoe gemeenten te ondersteunen bij het
inrichten van een snelle en efficiënte aanvraagprocedure en het toerusten
van gemeentelijke ambtenaren om de aanvragen te behandelen. Ik heb
gemeenten geadviseerd om de aanvragen zoveel mogelijk digitaal in te
nemen en om een aanvraagformulier te hanteren dat gebaseerd is op het
modelaanvraagformulier.
De VNG staat in verbinding met de leveranciers van gemeentelijke
ICT-uitkeringssystemen. De VNG heeft met de leveranciers besproken dat
zij een digitale aanvraagmogelijkheid onder de aandacht brengen en
belangeloos beschikbaar stellen voor bij hen aangesloten gemeenten. Alle
gemeenten hebben dit aanbod gekregen. Gemeenten kunnen zelf kiezen
of zij hiervan gebruik willen maken. Hoewel ik gemeenten adviseer om
zoveel mogelijk digitaal aanvragen in ontvangst te nemen en aan te
sluiten op het modelaanvraagformulier, kunnen gemeenten hierin hun
eigen keuzes maken. Ik ga er wel vanuit dat de aanvraagprocedures de
komende tijd steeds meer gelijkenissen gaan vertonen door de uniformerende werking van de producten uit de toolkit. Ik blijf de komende
maanden met gemeenten in nauw contact om hun behoefte aan ondersteuning bij de uitvoering van de Tozo in beeld te houden en samen met
VNG en Divosa de uitvoering zoveel mogelijk te ondersteunen.
18
De leden van de CDA-fractie vragen of het klopt dat sommige gemeenten
bij een aanvraag een recent uittreksel van de Kamer van Koophandel
(KvK) verlangen, wat een ondernemer geld en tijd kost, of dat alsnog
vermogens- of partnergegevens worden gevraagd. Deze leden vragen of
dit wellicht anders kan, dat wil zeggen goedkoper en sneller.
Ik heb gehoord dat in de eerste weken nadat het kabinet de Tozo aankondigde sommige gemeenten in hun aanvraagprocedure naar een uittreksel
van de Kamer van Koophandel vroegen en/of vragen naar vermogens- of
partnergegevens stelden. Op 1 april 2020 heb ik in samenwerking met
VNG, Divosa en gemeentelijke experts een modelaanvraagformulier
gepubliceerd dat duidelijk maakt voor gemeenten welke vragen zij moeten
stellen in hun aanvraagformulier en welke bewijsstukken zij moeten
opvragen om het recht op de Tozo vast te stellen. Ik heb gemeenten
geadviseerd om hun aanvraagformulieren aan te passen op het modelaanvraagformulier. Onderdeel van dit modelaanvraagformulier is de
vraag naar een KvK-nummer van de onderneming van de aanvrager. Dit
betekent dat de ondernemer geen uittreksel van de KvK hoeft aan te
leveren.
Het vermogen blijft buiten beschouwing bij het vaststellen van het recht
op Tozo en wordt dan ook niet via het modelaanvraagformulier uitgevraagd. Voor een aanvraag om bijstand ter voorziening in de behoefte aan
bedrijfskapitaal wordt de ondernemer wel geacht om inzicht te geven in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

20

de liquide middelen, zodat aannemelijk wordt gemaakt dat de onderneming een liquiditeitsprobleem heeft.
In het modelaanvraagformulier wordt alleen gevraagd naar gegevens
over de partner om te kunnen bepalen of voor de vaststelling van de
hoogte van de algemene bijstand de bijstandsnorm voor alleenstaanden
of gehuwden van toepassing is. Het inkomen van de partner blijft buiten
beschouwing en wordt dan ook niet uitgevraagd in het modelaanvraagformulier.
21
De leden van de CDA-fractie vragen of uitkeringsinstanties eraan
meewerken dat ondernemers die in 2020 vanuit een uitkeringssituatie zijn
gestart en als gevolg van de coronacrisis geen omzet hebben en een
gedeeltelijke uitkering, hun onderneming «on hold» kunnen zetten en
voor een bepaalde periode kunnen terugvallen op hun volledige
bestaande uitkering.
Uitkeringsgerechtigden die vanuit de Participatiewet met toestemming
van de gemeente als parttime ondernemer zijn begonnen, en nu vanwege
de coronacrisis geen inkomsten uit het beroep of bedrijf hebben, komen
weer in aanmerking voor volledige bijstand, afgestemd op de actuele
situatie, hetgeen in ieder geval betekent zonder dat de weggevallen
inkomsten uit beroep of bedrijf verrekend hoeven te worden met de
uitkering volgens de regels van verrekening.
Ondernemers die naast de inkomsten uit hun onderneming een arbeidsongeschiktheidsuitkering ontvangen, hebben te maken met inkomstenverrekening met de uitkering. Zij ontvangen de arbeidsongeschiktheidsuitkering op voorschotbasis, gebaseerd op de te verwachten inkomsten
uit onderneming. Voor de definitieve vaststelling van het recht op
uitkering wordt, op het moment dat het definitieve jaarinkomen bekend is,
dit jaarinkomen evenredig toegerekend aan de kalendermaanden en
verrekend met het verstrekte voorschot.
Het «on hold» zetten van een onderneming kan wel een verlagend effect
hebben op het jaarinkomen en op het te verrekenen bedrag per maand.
De wet kent echter, anders dan bij algehele beëindiging van de onderneming, geen mogelijkheid om met een onderbreking van het kalenderjaar rekening te houden en het jaarinkomen te verdelen over minder
kalendermaanden.
Als een uitkeringsgerechtigde verwacht dat de inkomsten uit onderneming lager worden, dan kan het voorschot op verzoek worden
aangepast. Ook in dat geval vindt er later een definitieve vaststelling van
het recht op uitkering plaats op basis van het definitieve totale jaarinkomen. Als de omzet zich later in het kalenderjaar herstelt, bestaat er de
mogelijkheid dat de uitkeringsgerechtigde een deel van het hogere
voorschot moet terugbetalen.
Vanuit de Werkloosheidswet kunnen WW-gerechtigden op twee manieren
ondernemersactiviteiten starten en/of verrichten. Dit kan vanuit de
startersregeling of op basis van verrekening van als zelfstandige gewerkte
uren. Bij de startersregeling worden de inkomsten uit zelfstandige arbeid
forfaitair verrekend. De forfaitaire korting op de WW-uitkering bedraagt
29% gedurende zes maanden. Onder meer vanuit het oogpunt van
concurrentievervalsing voorziet de wet niet in de mogelijkheid om tijdelijk
te onderbreken. Bij de andere manier, verrekening op basis van de als
zelfstandige gewerkte uren, worden deze uren via een wettelijke verdeelsleutel blijvend in mindering gebracht op de WW-uitkering. Ook hierbij is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

21

niet voorzien in een tijdelijke onderbrekingsmogelijkheid, de uren worden
blijvend gekort.
Zelfstandigen die door de coronacrisis geraakt worden en onder het
sociaal minimum dreigen te raken, ook als zij nog gedeeltelijk een
WW-uitkering ontvangen, kunnen een beroep doen op de Tozo. Zelfstandigen die geheel stoppen met hun onderneming, komen niet in
aanmerking voor de Tozo (zie ook de beantwoording van vraag 136), maar
kunnen wel de korting op hun WW-uitkering laten stopzetten. De facto
ontvangen zij dan weer hun volledige uitkering, en kunnen zij niet meer
opnieuw starten vanuit hetzelfde «opgebouwde WW-recht».
22
De leden van de CDA-fractie vragen of het juist is dat sekswerkers, van
wie een groot aantal als gevolg van overheidsmaatregelen (zoals het
verbod op contactberoepen, noodgedwongen sluiting en de inperking van
bijeenkomsten) geen inkomen hebben, niet in aanmerking voor de
Tozo-regeling komen, omdat ze vaak ofwel niet zijn ingeschreven bij de
Kamer van Koophandel ofwel staan ingeschreven onder de naam van
persoonlijk dienstverlener.
Om als zelfstandige in aanmerking te kunnen op een uitkering op grond
van de Tozo is een inschrijving in het handelsregister van de Kamer van
Koophandel een wettelijke vereiste. De omschrijving van de bedrijfsactiviteit, neergelegd in de zogenaamde SBI-code, is daarbij irrelevant. Er zijn
geen beroepsgroepen uitgezonderd van het recht op Tozo.
23
De leden van de CDA-fractie vragen op welke regelingen sekswerkers
zonder inkomen die niet aanmerking komen voor de Tozo een beroep
kunnen doen.
Sekswerkers met een arbeidscontract komen in aanmerking voor de NOW
(die hun werkgever kan aanvragen), of voor reguliere WW in geval van
werkloosheid. Veel sekswerkers zijn echter zelfstandig. Deze groep komt in
aanmerking voor de Tozo, voor zover zij aan de voorwaarden voldoen.
Mensen die in de prostitutie werken en rechtmatig in Nederland
verblijven, kunnen mogelijk aanspraak maken op reguliere bijstand,
afhankelijk van de duur van het verblijf in Nederland en de kans op werk.
Het aanvragen van algemene bijstand kan gevolgen hebben voor de
verblijfstatus, zowel voor mensen met een verblijfsvergunning als voor
EU-burgers. De IND hanteert coulance ten aanzien van personen van wie
de verblijfsvergunning afloopt (en door wie geen verlenging wordt
aangevraagd) en voor EU-burgers die tijdelijk vanwege de huidige situatie
niet terug kunnen naar het land van herkomst. Dit betekent dat de periode
van «overstay» personen niet wordt aangerekend bij een nieuwe
aanvraag om een verblijfsvergunning of visum of bij het uitreizen naar het
land van herkomst na de coronacrisis. Personen zonder geldige
verblijfstatus kunnen geen beroep doen op algemene bijstand.
24
De leden van de CDA-fractie vragen of rekening wordt gehouden met het
feit dat sekswerkers meestal niet staan ingeschreven op een woonadres in
Nederland, maar teruggaan naar het land van herkomst vanwege gesloten
grenzen niet mogelijk is.
Zie hiervoor het antwoord op vraag 23.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

22

25
De leden van de CDA-fractie vragen of ik kan bevestigen dat ook de
zogeheten «deelloonvissers» onder de reikwijdte van de Tozo-regeling
vallen.
Deelvissers die als lid van de bemanning van een vissersvaartuig
aanspraak hebben op een aandeel in de besomming en verzekerd zijn bij
het Sociaal fonds maatschapsvisserij of (mede-) exploitant zijn van het
vaartuig kunnen een beroep doen op de Tozo, mits zij voldoen aan de
criteria.
Voor het geval zij daarnaast werkzaam zijn in een dienstbetrekking op
grond waarvan zij verzekerd zijn voor de werknemersverzekeringen wordt
verwezen naar het antwoord op vraag 29.
26
De leden van de D66-fractie vragen of het klopt dat een ondernemer
binnen een huishouden waar een andere volwassene in loondienst is,
aanspraak kan maken op een maximale uitkering van 1.500 euro en dat dit
bedrag gelijk is aan de situatie waar beide partners ondernemer zijn
zonder inkomen.
Ja, dat klopt, zie ook het antwoord op vraag 5.
27
De leden van de D66-fractie vragen waarom voor deze vormgeving is
gekozen en of er een wettelijke basis is om mogelijk huishoudens met
twee partners die beiden ondernemer zijn zonder inkomsten, een hogere
uitkering toe te kennen dan een huishouden waarbij een van de partners
in loondienst is.
De eis van snelle uitvoerbaarheid heeft ertoe geleid dat in de Tozo een
aantal voorwaarden niet zijn opgenomen, die gewoonlijk wel aan
bijstandsverlening worden gesteld, zoals de toets op het inkomen van de
partner. De wettelijke basis van de Tozo is artikel 78f van de Participatie,
op grond waarvan binnen de Tozo niet kan worden afgeweken van de
bijstandsnormen van de Participatiewet. In beide gevallen wordt het
inkomen aangevuld tot de bijstandsnorm voor gehuwden, waarbij het
inkomen van de partner buiten beschouwing blijft. In het geval van twee
gehuwden die beide zelfstandigen zijn, kan het inkomen van de meestverdienende zelfstandige buiten beschouwing blijven.
28
De leden van de D66-fractie vragen of er een inschatting kan worden
gemaakt van de inkomenseffecten van de Tozo, en wat de verhouding is
tussen de hoogte van deze uitkering en het reguliere netto inkomen van
deze zelfstandigen van voor de coronacrisis.
Gezien de grote diversiteit onder zzp’ers is het lastig om uitspraken te
doen over de inkomenseffecten van de Tozo. Wel is bekend dat zelfstandig
ondernemers een mediaan besteedbaar inkomen hadden van € 30.400 in
2018.
29
De leden van de D66-fractie vragen wat er bijvoorbeeld gebeurt als
iemand als zzp’er minder dan 1.225 uur werkt, maar de rest van de tijd op
een fictief dienstverband werkzaamheden uitvoert, wat bijvoorbeeld veel
voorkomt in de cultuursector.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

23

Het urencriterium brengt tot uitdrukking dat de uitoefening van het bedrijf
of zelfstandig beroep een reëel karakter met een substantieel tijdsbeslag
dient te hebben. Om in aanmerking te kunnen komen voor een uitkering
op grond van de Tozo geldt dat moet zijn voldaan aan het criterium dat de
zelfstandige ten minste 1.225 uur per jaar (ofwel gemiddeld 23,5 uur per
week) ten behoeve van het bedrijf of zelfstandig beroep werkzaam moet
zijn geweest. Dit geldt ook voor degene die naast zijn zelfstandige
activiteiten werkzaamheden op basis van een fictief dienstverband
verricht. Er geldt hiervoor geen afwijkende norm. Indien een belanghebbende niet voldoet aan het urencriterium, wordt hij volgens de definitie in
de Tozo niet aangemerkt als zelfstandige volgens de definitie in de Tozo en
kan daarmee geen recht doen gelden op een Tozo-uitkering. Wie niet aan
het urencriterium voldoet, is aangewezen op arbeid in dienstbetrekking en
kan eventueel een beroep doen op bijstand op grond van de Participatiewet.
Indien degene die naast zijn zelfstandige activiteiten werkzaamheden op
basis van een fictief dienstverband verricht, wel voldoet aan het urencriterium en aan de overige voorwaarden om in aanmerking te komen voor
een Tozo-uitkering, dan wordt bij het vaststellen van het recht op en de
hoogte van de algemene bijstand behalve het inkomen als zelfstandige
ook het inkomen uit het fictief dienstverband in aanmerking genomen. Er
bestaat alleen recht op algemene bijstand, als het totale inkomen de op de
zelfstandige van toepassing zijnde bijstandsnorm niet overstijgt.
30
De leden van de D66-fractie vragen of het kan voorkomen dat iemand in
dat geval geen aanspraak kan maken op de Werkloosheidswet (WW),
bijvoorbeeld omdat niet aan de referte-eis is voldaan, maar ook niet op de
Tozo.
Die situatie kan inderdaad voorkomen. Met betrekking tot de WW voeg ik
daaraan nog het volgende toe. De referte-eis houdt in dat iemand die een
WW-uitkering aanvraagt ten minste 26 weken gewerkt moet hebben in de
36 weken voorafgaande aan de eerste dag van werkloosheid. Het aantal
uren dat gewerkt is in die weken doet voor de referte-eis niet ter zake.
Iemand met een klein baantje op basis van een fictieve dienstbetrekking
naast het ondernemerschap kan dus ook voldoen aan de referte-eis.
Desalniettemin is het mogelijk dat er niet aan de referte-eis wordt voldaan
en dat er dus geen recht bestaat op WW-uitkering. Daarbij moet worden
aangetekend dat mijn beeld is dat het merendeel van de mensen met een
flexibel contract bij ontslag in aanmerking zou komen voor WW. 69% van
de mensen met een flexibel contract geeft zelf aan meer dan 6 maanden
bij de huidige werkgever te werken. Dit zou betekenen dat zij aan de
referte-eis van de WW voldoen. Van de resterende 31% zal een deel
WW-recht opgebouwd hebben bij een vorige werkgever, en dus nog
steeds in aanmerking komen voor WW.
31
De leden van de D66-fractie vragen op welke manier wordt omgegaan met
gewerkte uren waarbij geen aanspraak kan worden gemaakt op een
andere inkomensverzekering.
Indien een betrokkene niet in aanmerking komt voor een uitkering op
grond van de Tozo en ook niet voor een andere inkomensvoorziening, dan
vormt de algemene bijstand op grond van de Participatiewet het laatste
vangnet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

24

32
De leden van de D66-fractie vragen welke mogelijkheden er zijn om
ondernemers die net over de grens wonen te ondersteunen, aangezien in
de Kamerbrief is aangegeven dat er op dit moment nog gekeken wordt
naar de positie van zelfstandigen die actief zijn in Nederland, maar net
over de grens wonen.
Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van vraag 1.
33
De leden van de D66-fractie vragen of het inderdaad klopt dat de
noodmaatregelen in Duitsland en België beiden gericht zijn op zelfstandigen die belasting en premie betalen in die landen, waardoor zelfstandigen die belastingplichtig zijn in Nederland in geen van de landen
aanspraak kunnen maken op noodmaatregelen.
De noodmaatregelen die de verschillende lidstaten voor zelfstandigen in
het leven hebben geroepen zijn niet identiek. Dit betekent dat de gehanteerde criteria en kenmerken van de voorzieningen per land verschillen.
Om in aanmerking te komen voor een Belgische tijdelijke uitkering moet
de zelfstandige een onderneming in België hebben, in België sociaal
verzekerd zijn, en in België sociale bijdragen in hoofdberoep hebben
betaald aan zijn sociaalverzekeringsfonds. Zelfstandigen met een
vestiging in Vlaanderen, die in België sociaal verzekerd zijn, en in België
sociale bijdragen in hoofdberoep hebben betaald aan hun sociaalverzekeringsfonds, kunnen aanspraak maken op een eenmalige compensatie als
gevolg van gedwongen (tijdelijke) sluiting of lagere omzet. Voor zover
bekend, heeft België geen noodhulp in de vorm van bedrijfskredieten
ingericht.
Voor noodhulp in de vorm van bedrijfskredieten en/of compensatie voor
sluiting of lagere omzet toetst Duitsland onder andere of de zelfstandige
bij een Duits belastingkantoor geregistreerd staat. Het is nog niet duidelijk
of Duitsland gaat toetsen op vestigingsplaats. Duitsland heeft geen
noodhulp in de vorm van een tijdelijke uitkering voor levensonderhoud
voor zelfstandigen ingericht.
Dit betekent echter niet dat zelfstandigen die in België of Duitsland wonen
maar in Nederland belasting en premies betalen, geen enkele aanspraak
op noodmaatregelen kunnen maken. Zelfstandigen die in Nederland
belastingplichtig zijn, komen in aanmerking voor de Tegemoetkoming
Ondernemers Getroffen Sectoren COVID-19 (TOGS), een gift van
€ 4.000,–, als ze bij de Nederlandse Kamer van Koophandel geregistreerd
staan, als ze in een sector werken die als «getroffen» is aangemerkt en als
het bedrijf buiten de eigen woning is gevestigd (met uitzondering van
horecagelegenheden).
34
De leden van de D66-fractie vragen of het mogelijk is om ervoor te zorgen
dat deze mensen toch in aanmerking komen voor de Tozo.
Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van vraag 1.
35
De leden van de D66-fractie vragen of het klopt dat ook ondernemers met
een vennootschap onder firma (vof) aanspraak kunnen maken op de Tozo.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

25

Als zelfstandige wordt niet alleen aangemerkt degene met een eenpersoonsbedrijf of -beroep, maar ook degene wiens positie in economisch
opzicht daarmee overeenkomt en die werkzaam is in een samenwerkingsverband of in een rechtspersoon. De zelfstandige die het bedrijf of
zelfstandig beroep uitoefent in de vorm van een vennootschap onder
firma, kan in aanmerking komen voor algemene bijstand en onder
voorwaarden ook voor bijstand in de voorziening in de behoefte aan
bedrijfskapitaal.
36
De leden van de D66-fractie vragen op welke manier wordt omgegaan met
directeur-grootaandeelhouders (DGA’s) die ondernemingsvermogen
hebben in hun besloten vennootschap (bv) en op welke manier wordt
getoetst of een DGA voldoende middelen heeft om zichzelf een salaris uit
te keren komende maanden.
De DGA dient evenals andere zelfstandigen te voldoen aan de
voorwaarden die in de Tozo worden gesteld. Het ondernemingsvermogen
wordt daarbij vrijgelaten in de Tozo. De DGA die een beroep wil doen op
de Tozo moet verklaren dat er als gevolg van de coronacrisis inkomensdaling is waardoor zijn/haar inkomen tot onder sociaal bijstandsniveau is
gedaald. Specifiek van belang voor de DGA is bovendien dat de DGA
moet verklaren dat hij, alleen of samen met andere in de B.V. werkzame
personen meer dan 50% van de aandelen heeft. Daarnaast heeft de DGA
evenals andere zelfstandigen die gebruik maken van de Tozo de plicht om
uit eigen beweging inlichtingen te verstrekken die relevant zijn voor het
recht op en de hoogte van de bijstand.
37
De leden van de D66-fractie vragen of de voorwaarden voor de lening
voor bedrijfskapitaal vanuit de Tozo nader kunnen worden toegelicht.
Moet de lening een bepaalde bestemming hebben en kan deze lening ook
dienen om een deel van de vaste lasten te voldoen?
De zelfstandige die als gevolg van de coronacrisis wordt geconfronteerd
met een liquiditeitsprobleem, kan een beroep doen op bijstand ter
voorziening in de behoefte aan bedrijfskapitaal. Een liquiditeitsprobleem
is aan de orde als de zelfstandige over onvoldoende geldmiddelen
beschikt om aan de financiële verplichtingen verbonden aan diens bedrijf
of zelfstandig beroep te voldoen. De aanvrager dient dit aannemelijk te
maken en te verklaren. Het betreft een lening van ten hoogste € 10.157,
met een maximale looptijd van drie jaar, met 2 procent rente. De betaling
van aflossing en rente wordt niet eerder verplicht dan 1 januari 2021.
Bijstand ter voorziening in de behoefte aan bedrijfskapitaal wordt niet
verleend voor zover dat leidt tot een overschrijding van het
de-minimisplafond, bedoeld in de algemene de-minimisverordening. Als
eerder al staatssteun is verleend zonder dat het de-minimisplafond is
bereikt, kan tot aan het plafond verdere steun worden verleend. De
staatssteun betreft hier het voordeel dat ontstaat vanwege de lage, niet
marktconforme rente, van 2 procent.
38
De leden van de D66-fractie vragen of het klopt dat de insteek is dat de
aanvraag voor de Tozo in alle gemeenten op dezelfde wijze zal gaan
plaatsvinden.
Ik begrijp de vraag over overeenkomstige aanvraagprocedures voor de
Tozo in alle gemeenten. Voor een antwoord op deze vraag verwijs ik u
naar mijn antwoorden op de vragen 17, 19 en 20.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

26

39
De leden van de D66-fractie vragen of het klopt dat in veel gemeenten op
dit moment nog gebruik wordt gemaakt van de reguliere aanvraagformulieren van de Bijstandverlening voor zelfstandigen (Bbz) en of daarbij niet
allemaal informatie wordt uitgevraagd die op dit moment niet meer nodig
is voor het toekennen van de Tozo.
Ik heb gehoord dat sommige gemeenten in de eerste weken nadat het
kabinet de Tozo aankondigde een aanvraagformulier gebruikten dat
gebaseerd was op het aanvraagformulier voor het Bbz. In deze aanvraagformulieren werden inderdaad soms gegevens uitgevraagd die niet nodig
zijn voor de beoordeling van het recht op de Tozo. Op 1 april 2020 heb ik
in samenwerking met VNG en Divosa een modelaanvraagformulier
beschikbaar gesteld aan gemeenten. Ik heb gemeenten geadviseerd dit
modelaanvraagformulier te gebruiken dan wel het eigen aanvraagformulier aan te passen aan dit modelaanvraagformulier. Ik hoor van
verschillende gemeenten dat zij sinds 1 april hun aanvraagformulieren zijn
gaan aanpassen. De VNG roept gemeenten ook op geen gegevens meer
uit te vragen die niet nodig zijn. Daarbij merk ik op dat ik hoor dat
sommige gemeenten bewust wel extra gegevens blijven uitvragen omdat
zij het recht op aanvullende voorzieningen, zoals woonkostentoeslag, vast
willen stellen. Deze gegevens hebben geen invloed op het vaststellen van
het recht op de Tozo.
40
De leden van de D66-fractie vragen wat de reden is dat er door gemeenten
ook wordt gevraagd naar het inkomen van de partner en vermogen,
gezien het feit dat dit niet meer van invloed is op de uitkering.
Op 1 april 2020 heb ik een modelaanvraagformulier gepubliceerd dat
duidelijkheid schept voor gemeenten over welke vragen zij moeten stellen
in hun aanvraagformulier en welke bewijsstukken zij moeten opvragen
om het recht op de Tozo vast te stellen. In het modelaanvraagformulier is
voor de aanvraag uitkering levensonderhoud geen vraag opgenomen
over het vermogen van de ondernemer. Voor een aanvraag lening
bedrijfskrediet wordt de ondernemer wel geacht om inzicht te geven in
zijn of haar vermogen. Ik vind het namelijk belangrijk dat de ondernemer
aannemelijk maakt dat de onderneming een liquiditeitsprobleem heeft.
Het ontbreken van de vermogenstoets geldt alleen voor de aanvraag
uitkering levensonderhoud. In het modelaanvraagformulier wordt tevens
gevraagd naar partnergegevens, omdat deze nodig zijn om vast te stellen
of een ondernemer recht heeft op de norm voor alleenstaanden of de
partnernorm. Het inkomen van de partner wordt niet uitgevraagd in het
modelaanvraagformulier, omdat het inkomen van de partner niet meetelt
bij het vaststellen van de hoogte van de aanvulling van de uitkering
levensonderhoud.
41
De leden van de D66-fractie vragen wat de reden is dat er jaarcijfers
moeten worden aangeleverd, in een aantal gemeenten over de laatste drie
jaar.
Voor de Tozo is het geen vereiste om jaarcijfers aan te leveren. De laatste
jaarcijfers kunnen wel gebruikt worden bij het aantonen dat de financiële
problemen als gevolg van de coronacrisis zijn ontstaan en/of om de
behoefte aan bedrijfskapitaal te onderbouwen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

27

42
De leden van de D66-fractie vragen of de aanvragen allemaal digitaal
worden afgehandeld of dat in sommige gevallen toch een fysieke afspraak
wordt gemaakt om de aanvraag af te ronden.
Samen met de VNG en Divosa adviseer ik gemeenten om de aanvragen
zoveel mogelijk digitaal in te nemen omdat dat bijdraagt aan een efficiënt
werkproces. Ik weet dat sommige gemeenten ervoor kiezen om een
aanvraagformulier handmatig in te laten vullen door de ondernemer en
via mail of post in te dienen. Het aangeboden modelaanvraagformulier, de
handreiking Tozo en de modelbeschikkingen en -brieven zijn er allemaal
op gericht dat de gemeente geen fysieke afspraak hoeft te maken met de
ondernemer. Ik adviseer gemeenten om dit niet van ondernemers te
vragen, aangezien het niet nodig is op basis van de regeling en het niet
past bij de door het kabinet genomen maatregelen tegen het coronavirus.
43
De leden van de D66-fractie vragen op basis van welke verdeelsleutel het
voorschot voor de uitvoering van de Tozo-regeling aan gemeenten is
verstrekt.
De gehanteerde verdeelsleutel is het aantal zelfstandigen per gemeente.
De definitie van deze verdeelsleutel is: een persoon wiens voornaamste
inkomen voortkomt uit arbeid voor eigen rekening of risico: in een eigen
bedrijf of praktijk (zelfstandig ondernemer), of als directeurgrootaandeelhouder (dga), of in het bedrijf of de praktijk van een gezinslid
(meewerkend gezinslid), of als overige zelfstandige (bijvoorbeeld in een
zelfstandig uitgeoefend beroep).
44
De leden van de D66-fractie vragen wat de huidige verwachting is van het
aantal aanvragen voor de Tozo-regeling en of de eerste cijfers van de
monitoring al beschikbaar zijn.
We verwachten dat het aantal toekenningen voor levensonderhoud op
gaat lopen tot 300.000 en dat het aantal toekenningen voor bedrijfskapitaal op gaat lopen tot 200.000. Samen met een aantal gemeenten
monitort SZW de ontwikkeling van het aantal aanvragen. We streven naar
een wekelijkse actualisatie op basis waarvan we een landelijk beeld
kunnen geven. We hebben de eerste cijfers van een aantal gemeenten
ontvangen, maar we zijn nog aan het werk om de geografische spreiding
te verbeteren.
Indien het percentage zelfstandigen dat een beroep doet op de
Tozo-regeling binnen de gemeenten die wij in beeld hebben (totaal 133)
indicatief is voor alle gemeenten, staat het landelijke totaal op dit moment
op ongeveer 240.000 aanvragen (aanvragen voor ondersteuning levensonderhoud of lening bedrijfskapitaal). We werken hierbij verder aan een
nog betere indicatie voor het landelijke beeld.
45
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of mensen die korter dan vijf
jaar legaal en onafgebroken in Nederland zijn, gebruik kunnen maken van
de Tozo-regeling zonder dat dit mogelijk negatieve gevolgen heeft voor
hun verblijfsrecht.
In Nederland rechtmatig verblijvende personen kunnen als zij aan de
criteria van de regeling voldoen, aanspraak maken op de Tozo-regeling,
WW of algemene bijstand. Van personen met een verblijfsvergunning die
aanspraak maken op de Tozo-regeling hoeft door de gemeente geen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

28

melding te worden gemaakt bij de IND. Het aanvragen van algemene
bijstand kan gevolgen hebben voor de verblijfstatus, zowel voor mensen
met een verblijfsvergunning als voor EU-burgers. De IND hanteert
coulance ten aanzien van personen van wie de verblijfsvergunning afloopt
(en door wie geen verlenging wordt aangevraagd) en voor EU-burgers die
tijdelijk vanwege de huidige situatie niet terug kunnen naar het land van
herkomst. Dit betekent dat de periode van «overstay» personen niet wordt
aangerekend bij een nieuwe aanvraag om een verblijfsvergunning of
visum of bij het uitreizen naar het land van herkomst na de coronacrisis.
Personen zonder geldige verblijfstatus kunnen geen beroep doen op
algemene bijstand.
46
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of ik bereid ben om voor
mensen met een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd, een uitkering op
grond van de Tozo-regeling bij wijze van uitzondering wél als zelfstandig
middel van bestaan aan te merken, zodat dit geen bedreiging vormt voor
de eventuele verlenging van de verblijfsvergunning.
Hiervoor verwijs ik naar het antwoord op vraag 45. Daarmee hoeft de
Tozo-regeling niet bij wijze van uitzondering als zelfstandig middel van
bestaan te worden aangemerkt.
47
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of ik nader kan toelichten
welke opties worden overwogen voor zelfstandigen die een Nederlands
bedrijf hebben, maar in het buitenland wonen, of andersom.
Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van vraag 1.
48
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of wordt nagedacht over een
landelijk loket waar deze zelfstandigen terecht kunnen.
Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van vraag 1.
49
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of daarbij ook wordt gekeken
naar de groep die mogelijk geen aanspraak kan maken op sociale bijstand
in het buitenland, omdat zij nog maar kort daar wonen (in België is er
bijvoorbeeld pas recht op bijstand na vijf jaar verblijf).
Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van vraag 1.
50
De leden van de GroenLinks-fractie vragen wat ik kan doen voor deze
groep werkenden die deels in loondienst en deels als zelfstandige werken
en die, vanwege het urencriterium geen aanspraak kan maken op de Tozo,
maar ook niet genoeg hebben aan de loondoorbetaling (als dat al
gebeurt).
Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van de vragen 6 en 22.
51
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of ik nader kan toelichten
waarom is gekozen voor een urencriterium.
Het urencriterium brengt tot uitdrukking dat de uitoefening van het bedrijf
of zelfstandig beroep een reëel karakter dient te hebben, met een
substantieel tijdsbeslag. Het urencriterium betekent dat een ieder die in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

29

aanmerking wil komen voor een Tozo-uitkering ten minste 1.225 uur per
jaar (ofwel gemiddeld 23,5 uur per week) werkzaam moet zijn geweest ten
behoeve van het bedrijf of zelfstandig beroep. Wie niet aan het urencriterium voldoet, is geen zelfstandige naar de definitie in de Tozo, en is
aangewezen op arbeid in dienstbetrekking en kan bij een inkomen onder
de voor belanghebbende geldende bijstandsnorm eventueel een beroep
doen op bijstand op grond van de Participatiewet.
52
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of er ook wordt nagedacht
over verruiming van de eisen in de reguliere bijstand.
Ik hecht er allereerst aan te benadrukken dat de Tozo zich expliciet
onderscheidt van de reguliere bijstand. De Tozo betreft een (zeer) tijdelijke
noodmaatregel die erop is gericht om de door de coronacrisis zwaarst
getroffen doelgroep snel en adequaat te ondersteunen. Het belang van de
regeling is niet enkel gelegen in het bieden van inkomenszekerheid van de
zelfstandige tot aan het sociaal minimum, maar tevens in het ondervangen van liquiditeitsproblemen van de onderneming. Beoogd wordt dat
zoveel mogelijk zelfstandigen – na afloop van de coronacrisis – hun bedrijf
kunnen voortzetten.
De reguliere bijstand, op grond van de Participatiewet, vormt het sluitstuk
van onze sociale zekerheid. Het garandeert – waar nodig – voor eenieder
een adequaat vangnet, op het niveau van het sociaal minimum. De vraag
of iemand over de middelen beschikt om in de «noodzakelijke kosten van
het bestaan» te kunnen voorzien staat daarbij centraal. Verruiming van de
(toegangs-) eisen die de Participatiewet aan het bijstandsrecht verbindt, is
in strijd met het vangnetkarakter van de wet en acht ik in dat licht
onwenselijk.
53
De leden van de GroenLinks-fractie vragen wanneer een dergelijke
verruiming gerechtvaardigd is.
Het toepassen van een dergelijke verruiming bij de reguliere bijstand tast
de fundamenten van de Participatiewet aan. Ik vind dit niet gerechtvaardigd. De Participatiewet vormt in zijn huidige vorm een adequaat
sociaal vangnet.
54
De leden van de GroenLinks-fractie vragen hoe er nu wordt omgegaan
met de sollicitatieplicht in de Participatiewet en of de colleges de
mogelijkheid hebben om hier flexibel mee om te gaan.
In iedere crisis nemen de baankansen voor alle werkzoekenden af, dus
ook voor mensen met een bijstandsuitkering. In sommige bedrijven is
echter wel degelijk nog vraag naar personeel. Zowel nu als na afloop van
de coronacrisis. Uiteraard worden sollicitatieprocedures nu ook
aangepast, zodat men zich kan houden aan de coronamaatregelen,
bijvoorbeeld een sollicitatiegesprek via een beeldverbinding. In dit
verband is het van belang dat de colleges binnen de kaders van de
Participatiewet uitdrukkelijk de ruimte hebben om de in de Participatiewet
omschreven algemene verplichting tot arbeidsinschakeling af te stemmen
op de individuele omstandigheden van de belanghebbende. Het is
daarom niet nodig en bovendien niet wenselijk om de verplichtingen ten
aanzien van de arbeidsinschakeling categoriaal voor alle bijstandsgerechtigden tijdelijk op te schorten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

30

55
De leden van de fractie van Groen Links vragen hoe er nu wordt
omgegaan met de kostendelersnorm en of gemeenten de mogelijkheid
hebben om hier flexibel mee om te gaan.
Het behoort nu al tot de bevoegdheid en de verantwoordelijkheid van de
gemeente om al dan niet in specifieke situaties een uitzondering te maken
en de kostendelersnorm niet van toepassing te verklaren. Hierbij gaat het
uitdrukkelijk om mensen in een crisissituatie, daklozen of mensen die
dakloos dreigen te raken. De gemeente dient vast te stellen dat het gaat
om tijdelijk verblijf. Het is daarom niet nodig om de kostendelersnorm aan
te passen gedurende de coronacrisis.
56
De leden van de SP-fractie vragen wanneer zij de aanpassingen in de
TOGS tegemoet kunnen zien.
Op 7 april jl. heeft het kabinet de Kamer geïnformeerd over nieuwe
sectoren die aanspraak maken op de TOGS (Kamerstuk 35 420, nr. 16). De
Rijksdienst Voor Ondernemend Nederland streeft ernaar om aanvragen
van aanvullende sectoren vanaf woensdag 15 april 2020 mogelijk te
maken.
57
De leden van de SP-fractie vragen hoe wordt voorkomen dat er ditmaal
een niet uit te leggen onderscheid komt tussen de ene beroepsgroep en
de andere, terwijl zij beiden getroffen zijn door deze crisis en de door de
Staatssecretaris overigens terecht genomen maatregelen.
Bij de samenstelling van de lijst van sectoren die voor de TOGS-regeling
in aanmerking komen heeft het Kabinet zich in eerste instantie gericht op
de sectoren die het hardst direct getroffen worden door de kabinetsmaatregelen ter bestrijding van COVID-19, zoals kappers en drink- en eetgelegenheden. Naast deze doelgroep worden meer sectoren direct of indirect
getroffen door (nieuwe) gezondheidsmaatregelen van de rijksoverheid en
lokale overheden. Dit heeft geleid tot de toevoeging van nieuwe sectoren
op 28 maart jl. en 7 april jl.
58
De leden van de SP-fractie vragen of gemeenten nu echt aan de slag
kunnen en op wat voor termijn ondernemers en zzp’ers hun geld
(voorschot) tegemoet kunnen zien.
Ik deel het belang van een vlotte start van de uitvoering van de Tozo.
Daarom heb ik direct contact met VNG, Divosa en gemeenten opgenomen
en zijn we in afstemming met elkaar gestart de regeling vorm te geven en
de uitvoering hierop in te richten. Na de aankondiging van de Tozo is een
aantal gemeenten gestart met het verstrekken van voorschotten.
Woensdag 1 april is het model aanvraagformulier gedeeld en donderdag
2 april is de handreiking beschikbaar gesteld. Tezamen met de brief aan
uw Kamer van 27 maart jl. (Kamerstuk 35 420, nr. 11) zijn daarmee de
hoofdlijnen van de Tozo duidelijk en kunnen alle gemeenten voorschotten
verstrekken op de algemene bijstand in lijn met de voorwaarden van de
regeling. De zelfstandigen dienen in ieder geval binnen vier weken een
voorschot te krijgen.
59 en 61
De leden van de SP-fractie vragen waarom gekozen is voor het urencriterium van 1.225 uur per jaar, 24 uur per week.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

31

Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van vraag 51.
60
De leden van de SP-fractie vragen of ik de vrees deel dat dit tot een grote
groep zzp’ers gaat leiden die buiten de boot vallen en alsnog in de
problemen komen.
Het is evident dat mensen door de coronacrisis in de problemen kunnen
komen. Hoewel getracht wordt dat zoveel als mogelijk te voorkomen door
een breed pakket van maatregelen, kan niet worden uitgesloten dat zelfs
bij hulp via de Tozo faillissementen aan de orde kunnen zijn. Mensen die
financiële problemen hebben maar niet in aanmerking komen voor Tozo,
kunnen, afhankelijk van de individuele omstandigheden, mogelijk een
beroep doen op algemene bijstand op grond van de Participatiewet.
62
De leden van de SP-fractie vragen waarom ik van mening ben dat deze
mensen geen recht op ondersteuning hebben, terwijl zij evenzeer door
deze crisis getroffen worden.
Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van de vragen 6, 9 en 51.
63
De leden van de SP-fractie vragen zich hoe dit met het urencriterium
verhoudt tot de «20% omzetverlies» als criterium voor de werktijdverkortingsregeling.
In het kader van de Tozo is niet omzetverlies een criterium, maar een
financieel probleem bij de zelfstandige als gevolg van coronacrisis. De
zelfstandige van wie het inkomen als gevolg van de coronacrisis is
gedaald tot onder het sociaal minimum kan een beroep doen op bijstand
voor levensonderhoud. De zelfstandige die als gevolg van de coronacrisis
wordt geconfronteerd met een liquiditeitsprobleem, kan een beroep doen
op bijstand ter voorziening in de behoefte aan bedrijfskapitaal. Om snelle
uitvoerbaarheid mogelijk te maken is voor zover mogelijk aangesloten bij
bestaande systemen, zoals in dit geval de Bbz.
64
De leden van de SP-fractie vragen of ik ook een lager aantal uren heb
overwogen, bijvoorbeeld twaalf uur.
Een lager aantal uren doet afbreuk aan het beginsel dat de uitoefening
van het bedrijf of beroep een reëel karakter met een substantieel
tijdsbeslag dient te hebben. Om die reden heb ik een lager aantal uren
niet overwogen.
65
De leden van de SP-fractie vragen om een overzicht met daarin hoeveel
zzp’ers werken voor acht, twaalf, zestien, twintig of vierentwintig uur.
Onderstaande tabel geeft een overzicht van het aantal zelfstandigen met
en zonder personeel naar arbeidsduur op basis van de Zelfstandigen
Enquête Arbeid (ZEA) uitgevoerd door TNO en CBS in 2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

32

Arbeidsduur in uren per week

Aantal

%

Minder dan 8 uur
9 tot 12 uur
13 tot 16 uur
17 tot 20 uur
21 tot 24 uur
Meer dan 25 uur

73.990
41.125
24.213
51.103
32.198
871.870

7%
4%
2%
5%
3%
80%

1.094.499

100%

Totaal1
1

Het totaal aantal wijkt af van de totale zelfstandigen in Nederland, want 7% van de respondenten heeft de vraag over arbeidsduur niet beantwoord.

66
De leden van de SP-fractie vragen naar de extra kosten van de regeling bij
een lager urencriterium.
Er zijn geen volledige data beschikbaar over het aantal uren dat zelfstandigen in hun onderneming werken. CBS heeft alleen gegevens over het
aantal uren dat zelfstandigen werken indien hun voornaamste inkomen uit
de onderneming komt. Op basis van deze gegevens is een grove
inschatting gemaakt dat het ruim € 600 miljoen zou kosten om het
urencriterium te laten vervallen. Er is dan geen rekening gehouden met
zelfstandigen waarvan het voornaamste inkomen niet uit hun onderneming komt. Extra instroom van deze groep gaat gepaard met budgettaire gevolgen, bovenop de eerdergenoemde € 600 miljoen.
67
De leden van de SP-fractie vragen of ik bereid ben om de regeling
ruimhartig toe te passen en ook parttime zzp’ers tegemoet te komen.
Om in aanmerking te kunnen komen voor een uitkering op grond van de
Tozo geldt dat moet zijn voldaan aan het criterium dat de zelfstandige ten
minste 1.225 uur per jaar (ofwel gemiddeld 23,5 uur per week) ten
behoeve van het bedrijf of zelfstandig beroep werkzaam moet zijn
geweest. Ik vind dat geen onredelijk hoge eis. Door dit criterium te
hanteren kunnen veel parttime zzp’ers al in aanmerking komen voor de
regeling.
De Tozo-regeling op zich is al ruimhartig. In het bijzonder omdat gebruikelijke toetsen met betrekking tot vermogen, inkomen partner en kostendelersnorm achterwege blijven. Onder verwijzing naar de beantwoording
van vraag 64 is er geen aanleiding om ook het urencriterium ruimhartig
toe te passen, nog afgezien van de omstandigheden dat een dergelijke
ruimhartigheid de uitvoering kan compliceren en willekeur in de hand kan
werken.
68
De leden van de SP-fractie vragen waarom de regeling uitsluitend geldt
voor ondernemers en zzp’ers die in Nederland woonachtig zijn en
waarvan het bedrijf in Nederland is gevestigd.
Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van vraag 1.
69
De leden van de SP-fractie vragen of ik nu maatregelen wil treffen voor de
groep zelfstandigen in grenssituaties en niet afwachten wat andere landen
doen.
Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van vraag 1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

33

70
De leden van de SP-fractie vragen waarom ik ervoor heb gekozen om het
inkomen van zzp’ers slechts aan te vullen tot bijstandsniveau.
Om een snelle, werkbare en adequate regeling te realiseren is aangesloten bij de Participatiewet en het Besluit bijstandverlening zelfstandigen
2004. Hieruit volgt onder meer de toepassing van de bijstandsnormen als
bedoeld in artikelen 20, 21 en 24 van de Participatiewet. Zoals vermeld bij
de beantwoording van vraag 27, vindt de vormgeving van de Tozo plaats
op grond van artikel 78f van de Participatiewet. Daarbij kunnen afwijkende
bepalingen worden opgenomen, maar niet van de bedoelde artikelen 20,
21 en 24 van de Participatiewet.
Overigens deel ik niet de opvatting dat sprake is van «slechts» een
aanvulling op bijstandsniveau. Met gebruikmaking van de afwijkingsmogelijkheden wordt geregeld dat geen toetsen plaatsvinden op vermogen,
inkomen van de partner en kostendelers. Het gezinsinkomen kan hierdoor
feitelijk boven bijstandsniveau liggen. En naast levensonderhoud kan de
betrokkene onder gunstige voorwaarden in aanmerking komen voor een
lening voor bedrijfskapitaal.
Op deze manier worden zelfstandig ondernemers ondersteund om deze
moeilijke tijden door te komen en hun onderneming zo veel mogelijk
voort te kunnen zetten. Daarbij is ook relevant dat de Tozo onderdeel is
van een breed pakket aan maatregelen. Zelfstandig ondernemers kunnen
ook in aanmerking komen voor andere onderdelen van dit pakket.
71
De leden van de SP-fractie vragen naar een verklaring voor de ruimhartige
steun enerzijds voor de veelal grote bedrijven via de NOW en de beperkte
steun aan zzp’ers door hen slechts te compenseren tot aan het bestaansminimum. Daarnaast vragen deze leden wat de extra kosten zouden zijn
van de regeling indien zzp’ers tot aan het minimumloon worden gecompenseerd.
Het kabinet doet er alles aan om bedrijven en banen overeind te houden.
Bedrijven ontvangen via de NOW een tegemoetkoming in de loonkosten
die uitsluitend ten goede komt aan werknemers, en die bedoeld is om
ontslagen te voorkomen. Bedrijven dragen hier bovendien zelf ook aan bij
(10%). Dat er verschillen bestaan tussen de regelingen voor werknemers
en zelfstandigen, komt doordat werknemers verzekerd zijn tegen
werkloosheid en daar ook premie voor afdragen (WW), dit in tegenstelling
tot zelfstandigen. Daarom heeft het kabinet een vangnet gemaakt om
zelfstandigen die onder het sociaal minimum komen te zitten te ondersteunen. Bij deze regeling geldt geen vermogens- en partnertoets, in
tegenstelling tot de reguliere bijstand voor zelfstandigen. De regeling
vindt zijn juridische grondslag in de Participatiewet. Dat betekent dat niet
zomaar afgeweken kan worden van de geldende bijstandsnormen. Indien
zelfstandigen tot aan het minimumloon zouden worden gecompenseerd
zou het, volgens de huidige inzichten om extra uitgaven van grofweg
250 miljoen euro kunnen gaan voor een periode van 3 maanden. Deze
inschatting is sterk afhankelijk van het aantal mensen dat een beroep op
de Tozo kan doen.
Zoals in andere antwoorden is aangegeven is het mogelijk dat zelfstandig
ondernemers op meerdere regelingen uit het brede pakket van maatregelen een beroep kunnen doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

34

72
De leden van de SP-fractie vragen waarom ik de peildatum waarop de
aanvrager werkzaam moest zijn als zelfstandige niet meteen op 17 maart
heb gesteld en eerst veel zzp’ers die na 1 januari 2020 zijn gestart schrik
heb aangejaagd.
Dit is een kwestie van voortschrijdend inzicht, gebaseerd op signalen van
gemeenten en (vertegenwoordigers van) ondernemers. Waar het
aanvankelijk voor de hand liggend leek om 1 januari 2020 als peildatum
aan te houden, is bij nader inzien gekozen voor 17 maart 2020.
73
De leden van de SP-fractie vragen of ik erken dat jongeren op deze manier
aan de willekeur van gemeenten zijn overgeleverd.
Ik heb gemeenten de ruimte gegeven om in de periode 1 maart tot 1 juni
2020 af te wijken van regels rond de verplichte zoektermijn van vier
weken. Daardoor kunnen zij individueel maatwerk toepassen bij het
hanteren van de vier weken zoektermijn.
Financiële problemen bij jongeren die plotseling zonder werk en
inkomsten komen te zitten als gevolg van de coronacrisis kunnen
daarmee voorkomen worden omdat bijstandstoekenning direct mogelijk
is. In sommige bedrijven is echter wel degelijk nog vraag naar personeel
en ook het onderwijs is niet volledig stilgevallen. Het landelijk loslaten van
de vier weken termijn is dan ook niet aan de orde. Ik vertrouw erop dat de
colleges een zorgvuldige afweging maken die recht doet aan de lokale
omstandigheden en de situatie waarin de jongere verkeert.
74
De leden van de SP-fractie vragen of ik bereid ben de zoektermijn van vier
weken die geldt voor jongeren tot 27 jaar alvorens zij een aanvraag voor
bijstand kunnen doen landelijk op te heffen.
Ik verwijs hiervoor naar het voorgaande antwoord.
75
De leden van de SP-fractie vragen of ik bereid ben om de tegenprestatie
op te schorten omdat het in tijden van corona weinig realistisch is om
deze nog toe te passen.
De coronamaatregelen leggen ook restricties op aan de tegenprestatie die
nu aan belanghebbenden gevraagd kunnen worden. Ik vraag van
gemeenten niet het onmogelijke. Maar er zijn ook vormen van tegenprestatie die nog wel goed uitgevoerd kunnen worden. Ik vertrouw in deze
moeilijke tijden dat de colleges hierin de goede afwegingen maken.
76
De leden van de SP-fractie vragen wat de ik ervan vind dat iemand wordt
gekort op zijn of haar uitkering omdat er geen tegenprestatie wordt
geleverd, terwijl deze helemaal niet voorhanden is.
Zoals in antwoord 75 aangegeven, leggen de coronamaatregelen
restricties op aan de tegenprestatie die nu aan belanghebbenden
gevraagd kunnen worden. Maar er zijn ook vormen van tegenprestatie die
nog wel goed uitgevoerd kunnen worden. Ik vertrouw in deze moeilijke
tijden dat de colleges hierin de goede afwegingen maken. Dit geldt in dit
verband ook ten aanzien van het al dan niet opleggen van maatregelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

35

77
De leden van de SP-fractie vragen of overwogen is om de partner- en
vermogenstoets voor een bredere doelgroep te schrappen.
De Tozo betreft een (zeer) tijdelijke noodmaatregel die erop is gericht om
de door coronacrisis zwaarst getroffen doelgroep snel en adequaat te
ondersteunen. Het belang van de regeling is niet enkel gelegen in het
bieden van inkomenszekerheid van de zelfstandige, maar tevens in het
ondervangen van liquiditeitsproblemen van de onderneming.
Beoogd wordt dat zoveel mogelijk zelfstandigen – na afloop van de
coronacrisis – hun bedrijf kunnen voortzetten.
De reguliere bijstand, op grond van de Participatiewet, vormt het sluitstuk
van onze sociale zekerheid. Het garandeert – waar nodig – voor eenieder
een adequaat vangnet, op het niveau van het sociaal minimum. De vraag
of iemand over de middelen beschikt om in de «noodzakelijke kosten van
het bestaan» te kunnen voorzien staat daarbij centraal. Verruiming van de
(toegangs-) eisen die de Participatiewet aan het bijstandsrecht verbindt, is
in strijd met het vangnetkarakter van de wet en acht ik in dat licht
onwenselijk.
78
De leden van de SP-fractie vragen of er ook mogelijkheden zijn om
mensen die vanuit de Ziektewet of vanuit de WW de bijstand instromen
gedurende de coronacrisis, te ontheffen van de partner- en vermogenstoets.
In dit verband moet benadrukt worden dat de baankansen voor de
personen die vanuit de Ziektewet of de WW doorstromen naar de
bijstand, niet anders zijn dan de baankansen voor de personen die
momenteel al bijstand ontvangen. Ik zie dan ook geen aanleiding om de
toegangseisen voor specifiek deze groep te verruimen. Een verruiming
voor de gehele bijstandspopulatie leidt tot een grootschalige uitbreiding
van de kring van rechthebbenden. Dit is onwenselijk. Bovendien is dit in
strijd met het vangnetprincipe van de Participatiewet.
79
De leden van de fractie van de SP vragen of is overwogen om de
kostendelersnorm voor de hele participatie-doelgroep te schrappen
gedurende de coronacrisis en zo nee, waarom niet.
Bij de vormgeving van Tozo is vanwege de uitzonderlijke omstandigheden
gekozen voor het tijdelijk niet toepassen van de kostendelersnorm op
grond van de artikelen 19a en 22a van de Participatiewet. Alleen zo
kunnen gemeenten in staat worden gesteld om het inmiddels al ongekend
hoge aantal aanvragen snel en efficiënt af te handelen. Het is niet nodig
om de kostendelersnorm generiek te schrappen voor de gehele
«participatie-doelgroep» gedurende de coronacrisis. Het behoort nu al tot
de bevoegdheid en de verantwoordelijkheid van de gemeente om al dan
niet in specifieke situaties een uitzondering te maken en de kostendelersnorm niet van toepassing te verklaren. Hierbij gaat het uitdrukkelijk
om mensen in een crisissituatie, daklozen of mensen die dakloos dreigen
te raken. De gemeente dient vast te stellen dat het gaat om tijdelijk
verblijf.
80
De leden van de fractie van de SP vragen of er anders geen sprake is van
rechtsongelijkheid tussen de mensen die nu wel ontheven worden van de
kostendelersnorm en zij die dat niet worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

36

Hiervoor verwijs ik naar het antwoord op vraag 79.
81
De leden van de SP-fractie vragen wat het kost per jaar om de totale
kostendelersnorm te schrappen.
In 2019 waren er ongeveer 55.000 huishoudens waarbij de kostendelersnorm van toepassing was. Op basis van realisatiegegevens over 2019
zouden de budgettaire gevolgen van het afschaffen van de kostendelersnorm op ruim € 325 miljoen komen.
82
De leden van de SP-fractie vragen of ik inzicht heb in het aantal mensen
dat vanwege persoonlijke omstandigheden door gemeenten wordt
vrijgesteld van de kostendelersnorm.
In opdracht van het Ministerie van SZW heeft het CBS in 2017 een
kwalitatief onderzoek uitgevoerd om meer inzicht te krijgen in de mate
waarin gemeenten maatwerk leveren bij het toepassen van de kostendelersnorm en om na te gaan of hierover kwantitatieve gegevens zouden
kunnen worden verzameld door het CBS. Gegevens over het toepassen
van maatwerk in het kader van de kostendelersnorm worden zelden
vastgelegd in het gemeentelijke registratiesysteem. Daardoor is het niet
mogelijk om deze informatie op te nemen in de Bijstandsuitkeringenstatistiek. Ook ligt het niet voor de hand om middels een extra uitvraag
informatie te verzamelen, omdat daarvoor dossiers handmatig doorgenomen zouden moeten worden en gemeenten betwijfelen of dat
betrouwbare informatie zou opleveren.
83 en 85
De leden van de SP-fractie vragen aandacht voor mensen uit de doelgroep
banenafspraak die werken op basis van een tijdelijke baan of via een
proefplaatsing. Zij zouden in dienst moeten worden gehouden met de
bijbehorende ondersteuning. Deze leden willen weten hoe ik hieraan vorm
geef.
Ook willen de leden weten wat ik ga doen om te borgen dat mensen met
een arbeidsbeperking die op een tijdelijk contract werken, hun baan niet
verliezen.
Op 31 maart is de Kamer geïnformeerd over de Tijdelijke noodmaatregel
overbrugging voor behoud van werkgelegenheid (NOW) (Kamerstuk
35 420, nr. 11). Bij de aanvraag voor de NOW committeert de werkgever
zich vooraf aan de verplichting géén ontslag op grond van bedrijfseconomische redenen aan te vragen voor zijn werknemers gedurende de
periode waarover de tegemoetkoming ontvangen wordt. Werkgevers
betalen het loon aan betrokken werknemers volledig door. De regeling
voorziet in ondersteuning in de vorm van tegemoetkoming in de
loonkosten van vaste werknemers en werknemers met een flexibel
contract, voor zover zij in dienst blijven gedurende de aanvraagperiode.
Werkgevers kunnen dus ook werknemers met flexibele contracten met
behulp van de tegemoetkoming in de loonkosten in dienst houden. Het
kabinet roept werkgevers dan ook op om werknemers zoveel mogelijk in
dienst te houden voor de uren die zij werkten. De NOW is dus ook van
toepassing op de mensen uit de doelgroep banenafspraak die vaak met
loonkostensubsidie op grond van de Participatiewet op een baan voor de
banenafspraak werken. Ook zij worden door de NOW beschermd. Ik heb
gemeenten gevraagd de loonkostensubsidie door te laten lopen. Dit met
het oog op het belang van baanbehoud in deze bijzondere situatie.
Vanwege uitvoeringstechnische bezwaren tegen verrekening (via

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

37

verlaging van de loonkostensubsidie met NOW) wordt dubbele financiering vanwege de huidige bijzondere omstandigheden geaccepteerd.
Verder is het van belang te vermelden dat werkgevers, als zij gebruik
maken van de NOW, aanspraak houden op de extra voorzieningen die
samenhangen met de indienstneming van mensen uit de doelgroep
banenafspraak, zoals de no-riskpolis en het loonkostenvoordeel banenafspraak. Het is vanwege de mogelijke extra kwetsbare positie van deze
werknemers belangrijk dat de ondersteunende maatregelen, bijvoorbeeld
van een jobcoach, ook in deze periode door kunnen blijven lopen. Mensen
met een arbeidsbeperking kunnen bij UWV en gemeenten een beroep
blijven doen op de begeleiding en ondersteuning die zij hebben. Dit
gebeurt op basis van de huidige wet- en regelgeving. Als ervoor de
begeleiding meer uren voor ondersteuning nodig zijn, dan is dat in
overleg met gemeente of UWV mogelijk.
84
De leden van de SP-fractie vragen op welke wijze kan worden gemonitord
hoeveel mensen met een arbeidsbeperking hun baan verliezen tijdens de
coronacrisis.
UWV publiceert elk kwartaal de trendrapportages banenafspraak. Deze
trendrapportages monitoren per kwartaal hoeveel mensen uit de
doelgroep banenafspraak een baan vinden of verliezen. De trendrapportage over het eerste kwartaal van 2020, met als meetmoment eind
maart 2020, verschijnt in juli 2020. De eerste impact van de coronacrises
zal zichtbaar zijn in deze trendrapportage.
86
Mensen met een arbeidshandicap en een urenbeperking worden hard
getroffen door de coronacrisis, maar zij worden niet gecompenseerd
indien zij door hun beperking minder dan 24 uur werken als zzp’er, zo
stellen de leden van de SP-fractie. Deze leden vragen of ik bereid ben een
uitzondering op het urencriterium te maken voor ten minste mensen met
een arbeidsbeperking.
Over het algemeen beschikken ondernemers met een arbeidshandicap en
een urenbeperking naast hun inkomen uit zelfstandige arbeid over een
aanvullende uitkering vanuit de WAO, WIA of Wajong. Op dit moment
onderzoek ik de noodzaak en mogelijkheden om deze ondernemers
financieel te ondersteunen. Ik zal de Kamer op een later moment
informeren over mijn besluit hierover.
87, 88, 89 en 90
De leden van de PvdA-fractie vragen of ik bekend was met het feit dat
platformwerkers bij bijvoorbeeld Temper, Deliveroo, UberEATS, maar ook
thuiszorgmedewerkers die werken via platforms (alfa-constructie nieuwe
stijl) niet voldoen aan het urencriterium. Deze leden vragen ook of ik
ermee bekend was dat voornoemde platformbedrijven hun platformwerkers bewust ontraden om zich niet in te schrijven bij de KvK bij de
eerste tien opdrachten. Daarnaast vragen deze leden of ik de mening deel
dat deze platformwerkers, zeker omdat zij weinig tot geen financiële
buffers hebben, ook bescherming verdienen, en op welke manier
platformwerkers kunnen worden ondersteund.
Ik ben inderdaad bekend met de positie van platformwerkers. Platformwerkers kunnen aanspraak maken op de Tozo indien zij aan de
voorwaarden daarvoor voldoen. Een van de voorwaarden is dat zij
1.225 uur bedrijfsmatig actief moeten zijn (gemiddeld circa 23, 5 uur per
week). Deze eis komt overeen met de eis uit het Bbz en is bedoeld om het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

38

vangnet toe te spitsen op mensen die door verlies van inkomen uit hun
bedrijf een substantiële inkomensdaling ervaren. De keuze om waar
mogelijk aan te sluiten bij bestaande systemen is gemaakt om ervoor te
zorgen dat de regeling snel open kon worden gesteld en dat bedragen
snel konden worden uitgekeerd. Platformwerkers die hierdoor niet in
aanmerking komen voor de Tozo komen in aanmerking voor reguliere
bijstand, indien zij aan de voorwaarden daarvoor voldoen.
91
De leden van de PvdA-fractie vragen of ik bereid ben om deze platformwerkers, ondanks dat zij niet aan het urencriterium of inschrijving KvK
voldoen, ook onder de Tozo te laten vallen.
Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van vraag 22.
92
De leden van de PvdA-fractie vragen of mensen die een hybride en
atypische arbeidsrelatie hebben en niet kunnen voldoen aan het urencriterium ook geholpen kunnen worden door de Tozo.
Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van vraag 22.
93
De leden van de PvdA-fractie vragen of mensen met een gageverklaring,
freelancers die verloond worden via de fictieve dienstbetrekking (de
Artiestenregeling), makers met een onregelmatig inkomen vanwege
muziek- of filmopnames, waarbij hun inkomen volledig is weggevallen,
ook onder de Tozo vallen, en zo niet, op welke manier deze makers
kunnen worden ondersteund zodat zij zeker kunnen zijn van een inkomen.
Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van vraag 22.
94 en 95
De leden van de PvdA-fractie vragen om een uiteenzetting waarom er
onderscheid wordt gemaakt tussen een zelfstandige met partner en
zonder partner en wat de reden is om aan dit onderscheid vast te houden.
Het onderscheid heeft alleen betrekking op de hoogte van de bijstandsnormen, die voor echtparen zijn afgestemd op 100% van het netto
referentieminimumloon en voor alleenstaanden 70% daarvan. Zie ook de
beantwoording van vraag 8.
96, 97 en 98
De leden van de PvdA-fractie vragen of ik bekend ben met het feit dat,
onder andere Humanitas, al eerder heeft aangegeven dat jongeren
hierdoor meer dan 650 euro per maand tekort komen voor bijvoorbeeld
de huur en boodschappen. Ook vragen deze leden om welke reden ik denk
dat jonge zelfstandigen, die al hun opdrachten zijn kwijtgeraakt, hun huur
en boodschappen kunnen betalen met een uitkering van 253 euro. Tot slot
vragen de leden van de PvdA-fractie of ik bereid ben om jonge zelfstandigen recht te geven op dezelfde, hogere, uitkering net zoals de rest van
de zelfstandigen die gebruik maken van Tozo.
De bijstand voor levensonderhoud is een inkomensaanvulling tot de voor
belanghebbende geldende bijstandsnorm. De hoogte van de bijstand is
afhankelijk van de leeftijd. Dit betekent dat voor personen van 18 tot 21
jaar lagere jongerennormen gelden. Op grond van het Boek 1 van het
Burgerlijk Wetboek hebben ouders onderhoudsplicht jegens hun kinderen
jonger dan 21 jaar. Om deze reden hoeft de bijstandsnorm voor personen
van 18 tot 21 jaar niet volledig de noodzakelijke kosten van bestaan te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

39

dekken. Gelet op het vangnetkarakter van de bijstand is het gerechtvaardigd om bij de bepaling van de hoogte van de norm rekening te
houden met deze onderhoudsplicht.
Er kunnen zich echter situaties voordoen waarbij de jongerennorm in de
Participatiewet niet afdoende is om in het levensonderhoud te voorzien
omdat het voor jongeren niet mogelijk is de ouderlijke onderhoudsplicht
te gelde te maken (bijvoorbeeld omdat er geen ouders in beeld zijn of als
de ouders onvoldoende draagkrachtig zijn). De Participatiewet biedt
gemeenten dan de mogelijkheid om op basis van maatwerk de norm aan
te vullen. Hiermee kan voorzien worden in een inkomen dat voldoende is
om van te leven. Deze mogelijkheid in de Participatiewet kunnen
gemeenten ook toepassen als jonge ondernemers van 18 tot 21 jaar de
onderhoudsplicht van hun ouders niet te gelde kunnen maken.
99
De leden van de PvdA-fractie vragen of er sprake is van het meten met
twee maten, door de vermogens- en partnertoets voor zelfstandigen bij de
Tozo te schrappen, maar deze overeind te houden bij de «gewone»
bijstandsgerechtigden.
Ik hecht eraan te benadrukken dat de Tozo zich expliciet onderscheidt van
de regulier bijstand. De Tozo betreft een (zeer) tijdelijke noodmaatregel die
erop is gericht om de door de coronacrisis zwaarst getroffen doelgroep
snel en adequaat te ondersteunen. Het belang van de regeling is niet
enkel gelegen in het bieden van inkomenszekerheid van de zelfstandige
tot aan het sociaal minimum, maar tevens in het ondervangen van
liquiditeitsproblemen van de onderneming. Beoogd wordt dat zoveel
mogelijk zelfstandigen – na afloop van de coronacrisis – hun bedrijf
kunnen voortzetten. Daarnaast heeft het schrappen van de vermogens- en
partnertoets te maken van de uitvoerbaarheid van de Tozo op zeer korte
termijn.
De reguliere bijstand, op grond van de Participatiewet, vormt het sluitstuk
van onze sociale zekerheid. Het garandeert – waar nodig – voor eenieder
een adequaat vangnet, op het niveau van het sociaal minimum. Het
schrappen van de vermogens- en partnertoets bij de reguliere bijstand is
in strijd met het vangnetkarakter van de Participatiewet. Dit valt niet te
rechtvaardigen.
100 en 101
De leden van de PvdA-fractie vragen of ik van mening ben dat in deze
lastige tijd alle kwetsbare mensen dienen te worden beschermd en vragen
naar de bereidheid om voor de duur van de tijdelijke overbruggingsregeling ook voor nieuwe instroom in de bijstand de vermogens- en
partnertoets te versoepelen, te verruimen of ook te schrappen.
Ik onderschrijf dat in deze lastige tijd zeker kwetsbare mensen
bescherming verdienen. Ik wijs er echter ook op dat versoepeling,
verruiming of het schrappen van (toegangs-)eisen niet past bij het
vangnetprincipe van de Participatiewet. Versoepeling of verruiming van
de Participatiewet is ook niet nodig om alle kwetsbare mensen passende
bescherming en ondersteuning te kunnen bieden. De bijstand, op grond
van de Participatiewet, vormt waar nodig voor eenieder een adequaat
sociaal vangnet. Naast de algemene bijstand op het niveau van het sociaal
minimum, kent de Participatiewet namelijk ook een wettelijk instrumentarium waarmee gemeenten zo nodig, ongeacht de aard van het inkomen,
aanvullende inkomensondersteuning kunnen bieden. Samen met andere
inkomensondersteuningen vanuit het rijk, zoals toeslagen, wordt hiermee
een toereikend systeem geboden, waarmee burgers – van alle leeftijden –

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

40

kunnen voorzien in noodzakelijke kosten van het bestaan zodat zij niet
onder het sociaal minimum hoeven te leven.
102
De leden van de SP-fractie vragen of ik bereid ben om de sollicitatieplicht
in de bijstand tijdelijk te schrappen, vanwege de onmogelijkheid om te
solliciteren, de daling van het aantal vacatures en de enorme toename van
het aantal bijstandsgerechtigden.
Zoals ik in het antwoord op vraag 54 van de leden van de GroenLinks heb
aangegeven, nemen in iedere crisis de baankansen voor alle werkzoekenden af, dus ook voor mensen met een bijstandsuitkering. In sommige
bedrijven is echter wel degelijk nog vraag naar personeel. Zowel nu als na
afloop van de coronacrisis. In dit verband is het van belang dat de
colleges binnen de kaders van de Participatiewet uitdrukkelijk de ruimte
hebben om de in de Participatiewet omschreven algemene verplichting
tot arbeidsinschakeling af te stemmen op de individuele omstandigheden
van de belanghebbende. Het is daarom niet nodig en bovendien niet
wenselijk om de verplichtingen ten aanzien van de arbeidsinschakeling
categoriaal voor alle bijstandsgerechtigden tijdelijk te schrappen.
103
De leden van de PvdA-fractie vragen of ik zelfstandigen die recent, met
behoud van een gedeeltelijke uitkering, vanuit een uitkeringssituatie zijn
gestart met hun onderneming, en nu vanwege de coronacrisis geen omzet
hebben, de mogelijkheid krijgen om hun onderneming «on hold» te zetten
en zodoende te kunnen terugvallen op hun volledige bestaande uitkering.
Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van vraag 21.
104
De leden van de PvdA-fractie vragen of uitkeringsinstanties, zoals het
UWV, bereid zijn om hieraan mee te werken.
Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van vraag 21.
105
De leden van de PvdA-fractie vragen of zelfstandigen die deels een
uitkering (AOW, Wet arbeidsongeschiktheid (WAO), Wet werk en inkomen
naar arbeidsvermogen (WIA) of WW) ontvangen ook recht hebben op de
Tozo en zo nee, waar kunnen deze zelfstandigen, als zij onder het sociaal
minimum zakken, dan terecht?
Voor zelfstandigen met een AOW-uitkering, die dus de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt, verwijs ik naar de beantwoording van de
vragen 10 en 11.
Voor de overige groepen geldt dat wanneer zij voldoen aan alle vereisten
voor een Tozo-uitkering, een gedeeltelijke uitkering op grond van de WAO,
WIA of WW geen juridisch beletsel vormt.
106
De leden van de PvdA-fractie vragen naar aanleiding van signalen dat er
nog geen eenvoudige en duidelijke regelgeving is of ik de mening deel dat
hierdoor gemeenten en zelfstandigen in de knel kunnen komen.
Met de leden van de PvdA-fractie vind ik het van belang te voorkomen dat
gemeenten en zelfstandigen in de knel komen. Daarom heb ik vroegtijdig
naar gemeenten gecommuniceerd dat zij voorschotten kunnen
verstrekken op basis van art 4:95 van de Awb in verwijzing naar artikel 52

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

41

van de Participatiewet. Verder heb ik gemeenten laten weten dat zij
volledig gecompenseerd zullen worden voor de uitvoering van Tozo. Op
27 maart jl. is er reeds een eerste € 250 miljoen aan gemeenten overgemaakt. Van dit geld kunnen gemeenten voorschotten uitkeren aan de
zelfstandigen.
107
De leden van de PvdA-fractie vragen wanneer er duidelijkheid over de
regelgeving is waarmee de gemeenten aan de slag kunnen.
Zoals ook in antwoord op een vergelijkbare vraag van de leden van de
SP-fractie aangegeven deel ik het belang van een vlotte start van de
uitvoering van de Tozo. Daarom heb ik direct contact met VNG, Divosa en
gemeenten opgenomen en zijn we in afstemming met elkaar gestart de
regeling vorm te geven en de uitvoering hierop in te richten. Na de
aankondiging van de Tozo zijn een aantal gemeenten gestart met het
verstrekken van voorschotten. Woensdag 1 april is het model aanvraagformulier gedeeld en donderdag 2 april is de handreiking beschikbaar
gesteld. Tezamen met de brief aan uw Kamer van 27 maart jl. zijn daarmee
de hoofdlijnen van de Tozo duidelijk en kunnen alle gemeenten
voorschotten verstrekken in lijn met de voorwaarden van de regeling. De
zelfstandigen dienen in ieder geval binnen vier weken een voorschot te
krijgen.
108
De leden van de CU-fractie vragen welke overige maatregelen – naast
Tozo – worden overwogen om ondersteuning te bieden aan zzp’ers die
getroffen zijn door de gevolgen van de huidige crisis.
Het kabinet heeft al veel maatregelen aangekondigd waar zelfstandigen,
waaronder zzp’ers, een beroep op kunnen doen, zoals de Tozo, de TOGS
(«noodloket» Ministerie van EZK), fiscale maatregelen en ruimere
mogelijkheden voor kredietverlening (zie ook antwoord op vraag 7). Het
kabinet monitort voortdurend de ontwikkelingen om te bezien of de
maatregelen adequaat zijn of zo nodig aanpassing behoeven.
109 en 110
De leden van de CU-fractie vragen of er bijvoorbeeld afspraken gemaakt
kunnen worden met hypotheekverstrekkers en woningcorporaties over
uitstel van hypotheekbetalingen en huur, en of er dergelijke afspraken
gemaakt kunnen worden voor vaste lasten.
Het kabinet vindt dat we ervoor moeten zorgen dat mensen die het
financieel moeilijk hebben niet, als gevolg van de coronacrisis, nog verder
in de (financiële) problemen terechtkomen. Tegelijkertijd zijn er mensen
en bedrijven die wachten op hun geld. Het is belangrijk om beide posities
in ogenschouw te hebben en te houden. Hypotheekverstrekkers, woningcorporaties en andere partijen kunnen rekening houden met financieel
kwetsbare mensen door bij het incasseren rekening te houden met de
bijzondere en individuele omstandigheden. Ze kunnen ruimhartig omgaan
met het treffen van betalingsregelingen – en indien nodig even een pas op
te plaats maken – en terughoudend omgaan met de inzet van dwangmaatregelen. Het kabinet roept alle betrokken partijen op om zich coulant op te
stellen en begrip en bereidheid te tonen om in deze moeilijke periode
gezamenlijk tot een oplossing te komen.
111
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen om met spoed maatregelen
te nemen voor de groep zelfstandigen in grenssituaties, zodat rechtsonge-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

42

lijkheid wordt voorkomen en zzp’ers in de grensregio’s niet tussen wal en
schip vallen.
Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van vraag 1.
112
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of het loslaten van de woonen/of vestigingseis in deze specifieke situatie een maatwerkoplossing zou
bieden.
Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van vraag 1.
113
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoe ik aankijk tegen situaties
waarin mensen tussen wal en schip vallen.
Het kabinet heeft een historisch steunpakket samengesteld dat ervoor
zorgt dat zo veel mogelijk mensen hun baan kunnen behouden en zo veel
mogelijk bedrijven overeind kunnen blijven. Tegelijkertijd moeten we ook
eerlijk zijn: we gaan niet in staat zijn om elke baan te behouden en elk
bedrijf te redden. Deze crisis gaat pijn doen. Het kabinet blijft uiteraard
kijken naar de effectiviteit van de maatregelen, en maakt daarbij ook een
afweging tussen enerzijds de snelheid en uitvoerbaarheid van de
verschillende regelingen en anderzijds de mate waarin in maatwerk kan
worden voorzien. In sommige gevallen kan dat betekenen dat regelingen
(licht) worden aangepast; in andere gevallen kan het voorkomen dat
sommige groepen aanspraak moeten maken op het reguliere sociale
vangnet.
114
De leden van de 50PLUS-fractie vragen of gemeenten steeds voldoende
bevoorschot worden en via de specifieke uitkering vanuit de rijksoverheid
ruimhartig «gefinancierd» zullen worden zodat zij de regeling goed
kunnen uitvoeren.
Gemeenten worden volledig financieel gecompenseerd voor het beroep
op de Tozo. Gemeenten ontvangen een vergoeding voor 100 procent van
de uitgaven voor aanvullende bijstand en bijstand ter voorziening in de
behoefte aan bedrijfskapitaal. Daarnaast ontvangen de gemeenten een
vergoeding voor de uitvoeringskosten afhankelijk van het aantal besluiten
op aanvragen. Voor de vergoeding van de uitvoeringskosten geldt een
vast bedrag per besluit op een aanvraag. Dit bedrag wordt nog nader
vastgesteld. Op de SZW-begroting is in totaal € 3,8 miljard gereserveerd
voor de kosten van de Tozo inclusief de uitvoeringskosten. Een eerste
voorschot is al aan gemeenten uitgekeerd. Het kabinet monitort het aantal
aanvragen en op basis hiervan en de signalen van gemeenten wordt
telkens bezien in welke mate verdere bevoorschotting noodzakelijk is.
115
De leden van de 50PLUS-fractie vragen of een spoedige uitkering nu in
principe gegarandeerd kan worden om daarmee betalingsproblemen
zoveel mogelijk te voorkomen.
Zoals ook in antwoord op een vergelijkbare vraag van de leden van de
SP-fractie is aangegeven deel ik het belang van een vlotte start van de
uitvoering van de Tozo. Daarom heb ik direct contact met VNG, Divosa en
gemeenten opgenomen en zijn we in afstemming met elkaar gestart de
regeling vorm te geven en de uitvoering hierop in te richten. Na de
aankondiging van de Tozo zijn een aantal gemeenten gestart met het
verstrekken van voorschotten. Woensdag 1 april is het model aanvraagfor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

43

mulier gedeeld en donderdag 2 april is de handreiking beschikbaar
gesteld. Tezamen met de brief aan uw Kamer van 27 maart jl. zijn daarmee
de hoofdlijnen van de Tozo duidelijk en kunnen alle gemeenten
voorschotten verstrekken in lijn met de voorwaarden van de regeling. De
zelfstandigen dienen in ieder geval binnen vier weken een voorschot op
de algemene bijstand te krijgen.
116
De leden van de 50PLUS-fractrie vragen of gegarandeerd kan worden dat
gemeenten de «tool-kit» van de regeling allemaal op dezelfde wijze
gebruiken, en dezelfde beknopte en gerichte uitvraag van gegevens doen
aan zelfstandig ondernemers die een beroep willen doen op de regeling.
Ik begrijp de roep om een uniforme uitvoering van de Tozo. Voor mijn
antwoord op deze vraag verwijs ik naar mijn antwoorden op de vragen 17,
19 en 20.
117
De leden van de 50PLUS-fractie vragen of gewaarborgd kan worden dat
aanvragers niet geconfronteerd worden met «administratieve
rompslomp».
Ik heb in samenwerking met Divosa en VNG een modelaanvraagformulier
ontwikkeld dat gemeenten kunnen gebruiken bij het behandelen van
aanvragen voor de Tozo. Met dit modelaanvraagformulier beoog ik snelle
en efficiënte afhandeling van aanvragen door gemeenten, met zo min
mogelijk rompslomp. Gemeenten kunnen op onderdelen van de aanvraag
afgaan van de verklaring van de ondernemer dat informatie naar
waarheid is verstrekt. Het is voor die onderdelen dus niet nodig om
onderliggende bewijsstukken op te vragen. Door het werken met een
verklaring wordt het voor het college gemakkelijker gemaakt om snel tot
bijstandsverlening te kunnen overgaan.
Ik verwacht wel van ondernemers dat zij een aanvraag volledig en
onderbouwd indienen. Daarbij merk ik op dat de gemeente extra
bewijsstukken mag opvragen als zij vermoedens heeft van misbruik van
de Tozo of oordeelt dat de ondernemer de noodzaak voor een lening
bedrijfskrediet niet voldoende aannemelijk heeft gemaakt.
118
De leden van de 50PLUS-fractie vragen hoe – afgezien van relatief
gunstige leenvoorwaarden – kan worden voorkomen dat de steunmaatregelen van het kabinet, op een later moment toch nog tot veel faillissementen gaan leiden.
Het brede pakket aan steunmaatregelen van het kabinet is bedoeld om
ondernemers en bedrijven gedurende de coronacrisis te ondersteunen,
zodat faillissementen zo veel mogelijk kunnen worden voorkomen, en
zodat ondernemers en bedrijven snel weer aan de slag kunnen zodra de
contactbeperkingen worden afgeschaald of opgeheven. Tegelijkertijd
moeten we ook eerlijk zijn: we gaan niet in staat zijn om elke baan te
behouden en elk bedrijf te redden. Deze crisis gaat pijn doen. Het kabinet
blijft uiteraard wel kritisch kijken naar de effectiviteit van de getroffen
maatregelen.
119
De leden van de 50PLUS-fractie vragen wanneer (op welke momenten),
hoe, en op grond van welke criteria een vervolgbesluit genomen zal
worden over eventuele verlenging van de regeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

44

Dat kan ik nu nog niet precies aangeven. Die beoordeling is afhankelijk
van verloop crisis en daarmee samenhangende maatregelen. Omdat de
aanvraagmogelijkheden voor de huidige regeling per 1 juni 2020 aflopen,
is de verwachting gerechtvaardigd dat de beoordeling of verlenging van
de regeling gewenst is, en zo ja voor welke termijn, voor die datum zal
plaatsvinden. In de Tozo wordt voorzien in de mogelijkheid om verlenging
en zo nodig aanpassing van de ondersteuning vanuit de Tozo, te regelen
op het niveau van een ministeriële regeling.
120
De leden van de 50PLUS-fractie vragen of dat in principe voor de duur van
de coronacrisis zal zijn.
Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van vraag 119.
121
De leden van de 50PLUS-fractie vragen hoe reëel de verwachting is dat
een vangnet op het niveau van het sociaal minimum zelfstandig ondernemers voldoende inkomens- en bestaanszekerheid zal bieden, en
uiteindelijk faillissementen kan voorkomen.
Binnen de kaders van artikel 78f van de Participatiewet biedt de Tozo een
maximaal mogelijke ondersteuning aan zelfstandigen die als gevolg van
coronacrisis financiële problemen kennen. Zoals bij meerdere antwoorden
hierboven is aangegeven is de Tozo onderdeel van een breed pakket aan
maatregelen waarop een beroep kan worden gedaan. Of dit pakket
adequaat is wordt voortdurend bezien.
122
De leden van de 50PLUS-fractie vragen welke steun zelfstandig ondernemers kunnen krijgen die (net) niet voldoen aan dit urencriterium, en
toch zwaar getroffen worden door de coronacrisis.
Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van vraag 6.
123
De leden van de 50PLUS-fractie vragen of nog een wijziging verwacht kan
worden wat betreft het urencriterium.
Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van vraag 9.
124
De leden van de 50PLUS-fractie vragen of hun indruk juist is dat
zelfstandig ondernemers die AOW-gerechtigd zijn géén aanspraak lijken te
kunnen maken op de Tozo-regeling, óók niet op het lening-deel van de
regeling voor de onderneming.
Dit klopt. Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van vraag 10.
125
De leden van de 50PLUS-fractie vragen of ik vind dat levensvatbaar
zelfstandig ondernemerschap juist nu gekoesterd moet worden, ongeacht
de leeftijd van de zelfstandig ondernemer.
Ik heb veel waardering voor mensen die het heft in eigen handen nemen
en op ondernemende wijze geld (erbij) verdienen, ongeacht hun leeftijd.
Dit laat onverlet dat in ons sociaal zekerheidsstelsel voorzieningen zoals
de Tozo zich niet uitstrekken tot personen die de AOW-gerechtigde leeftijd
hebben bereikt. Voor hen is reeds geborgd dat zij van voldoende middelen
van bestaan worden voorzien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

45

126
De leden van de 50PLUS-fractie vragen of ik de mening deel dat het bij
bescherming van zelfstandig ondernemerschap niet mag uitmaken of een
ondernemer 65-plusser of 65-minner is.
Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van vraag 125.
127
De leden van de 50PLUS-fractie vragen de garantie, dat AOW-gerechtigde
zelfstandig ondernemers niet, als gevolg van economische schade door
de coronacrisis, met hun inkomen onder het sociaal minimum raken. Dat
is immers het doel van deze regeling, dit wordt expliciet gemeld in de
brief. Kan die garantie gegeven worden.
Onder verwijzing naar de beantwoording van vraag 11, kan gesteld
worden dat die garantie wettelijk is verankerd is in de Participatiewet.
128
De leden van de 50PLUS-fractie vragen of ik bereid ben zelfstandig
ondernemers die AOW-gerechtigd zijn ook toe te laten tot de Tozo.
Ik zie daartoe geen aanleiding. Zoals in het antwoord op vraag 125
aangegeven is geborgd dat zij over voldoende middelen van bestaan
beschikken.
129
De leden van de 50PLUS-fractie vragen of ik de mening deel dat dan
toegankelijkheid tot de Tozo-lening tegen gunstige voorwaarden nét het
verschil kan maken, en beslissend kan zijn voor voortzetting van het
zelfstandig ondernemerschap en het behoud van economische activiteit.
Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van vraag 70.
130
De leden van de 50PLUS-fractie vragen in te gaat op de kritiek van
bijvoorbeeld VNO-NCW, Midden en Kleinbedrijf (MKB) Nederland,
Taxichauffeurs en MKB brandstof op de toegankelijkheid en de
vormgeving van de Tozo.
De Tozo is een generieke regeling. Er worden geen sectoren of beroepsgroepen uitgesloten. Dus ook genoemde groepen kunnen aanspraak
maken op de Tozo, als zij voldoen aan de criteria.
131
De leden van de 50PLUS-fractie vragen dit ook voor ondernemers en
branches, eenmanszaken en vof-bedrijven die nu buiten de regeling (lijken
te) vallen.
Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van vraag 130.
132
De leden van de 50PLUS-fractie vragen of nog wordt overwogen
zelfstandig ondernemers die nu buiten de regeling (lijken te) vallen,
toegang te verlenen of de regeling op dit punt nog verder te verduidelijken en/of aan te passen.
Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van vraag 1 voor wat betreft
«grenssituaties». Op dit moment wordt geen verdere uitbreiding
overwogen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

46

133
De leden van de 50PLUS-fractie vragen of ik ervoor ga zorgen dat
zelfstandig ondernemers die tussen wal en schip (dreigen te) raken, zo
snel mogelijk horen waar zij terecht kunnen voor steun, om faillissementen te voorkomen.
Voor het antwoord verwijs ik naar het antwoord op vraag 113.
134
De leden van de 50PLUS-fractie vragen of ik vind dat alle zelfstandig
ondernemers (met of zonder personeel) steun moeten kunnen krijgen als
hun economische activiteit zwaar getroffen wordt door de coronacrisis.
Het kabinet vindt dat zelfstandig ondernemers steun moet krijgen nu zij
getroffen worden door de coronamaatregelen. Daarom heeft het kabinet
een historisch noodpakket opgetuigd, waarin ook een aantal regelingen is
opgenomen waar zelfstandig ondernemers een beroep op kunnen doen
als dat nodig is (zie ook antwoord 7). Tegelijkertijd moeten we ook eerlijk
zijn: we gaan niet in staat zijn om elke baan te behouden en elk bedrijf te
redden. Deze crisis gaat pijn doen. Het kabinet blijft uiteraard kijken naar
de effectiviteit van de maatregelen, en maakt daarbij ook een afweging
tussen enerzijds de snelheid en uitvoerbaarheid van de verschillende
regelingen en anderzijds de mate waarin in maatwerk kan worden
voorzien.
135
De leden van de 50PLUS-fractie vragen of de noodmaatregelen de
garantie bieden dat alle zelfstandig ondernemers (met of zonder
personeel) steun krijgen als hun economische activiteit zwaar wordt
getroffen door de coronacrisis, dan wel of ik daarvoor ga zorgen.
Deze garantie kan het kabinet niet bieden. Zoals eerder is aangegeven is
sprake van een breed pakket van maatregelen om ondernemers te
ondersteunen. Dit pakket sluit aan bij de noden van ondernemers. De Tozo
voorziet in een aanvulling tot het sociaal minimum voor zelfstandig
ondernemers die hard getroffen zijn door de coronacrisis, die voldoen aan
de criteria. Ondernemers kunnen mogelijk aanspraak maken op de
TOGS-regeling, indien zij aan de voorwaarden daarvoor voldoen.
Daarnaast zijn er maatregelen genomen in de fiscale sfeer en op het
terrein van kredietverstrekking.
136
De leden van de 50PLUS-fractie vragen of ondernemers die vanwege
gezondheidsredenen – gerelateerd aan de coronacrisis – er zelf voor
kiezen hun werk niet voort te zetten een beroep kunnen doen op de
regeling.
Deze groep kan een beroep doen op de Tozo als het de intentie is de
onderneming voort te zetten en voldaan wordt aan de criteria. Personen
die ervoor kiezen om hun bedrijf of zelfstandig beroep echt te beëindigen,
al dan niet als gevolg van de coronacrisis, komen niet in aanmerking voor
de Tozo, omdat zij niet meer voldoen aan het criterium zelfstandige,
waarvoor het vereist is dat de belanghebbende voor de voorziening in het
bestaan is aangewezen op arbeid in eigen bedrijf of zelfstandig beroep. De
Tozo is bedoeld om zelfstandigen in financieel opzicht in staat te stellen de
komende periode zo goed mogelijk door te komen en om te bevorderen
dat zij weer volledig zelfstandig in hun bestaan te voorzien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

47

137
De leden van de 50PLUS-fractie vragen hoe voorkomen kan worden dat
eventuele majeure terugvordering van steun achteraf moet plaatsvinden,
en dat de zelfstandig ondernemer daardoor alsnog failliet gaat.
De regeling is in nauw overleg met VNG, Divosa en experts van
gemeenten uitgewerkt. Het kabinet streeft in het licht van de huidige
crisissituatie naar een goede balans tussen snelheid en zorgvuldigheid. De
snelheid waarmee de noodmaatregel tot stand is gekomen impliceert dat
meer risico’s op misbruik en oneigenlijk gebruik moeten worden aanvaard
dan bij reguliere omstandigheden gebruikelijk zou zijn. Echter, slechts de
doelgroep waarvoor de Tozo bedoeld is, mag hiervan gebruik maken. In
de regeling is daarom een reeks waarborgen ingebouwd om misbruik
tegen te gaan. Hiervoor verwijs ik ook naar mijn antwoord op vraag 141.
Ik zet in op heldere voorlichting richting zelfstandig ondernemers, zodat zij
weten aan welke voorwaarden zij moeten voldoen en welke verklaringen
zij moeten geven om in aanmerking te komen voor de Tozo. Vervolgens
moet erop vertrouwd kunnen worden dat zelfstandigen die een beroep
doen op de Tozo, naar waarheid hun schriftelijke verklaring afgeven en
zich houden aan de in artikel 17 van de Participatiewet geregelde
inlichtingenverplichting. Om te voorkomen dat de voorziening ten
onrechte of voor een te hoog bedrag wordt verstrekt, heeft de zelfstandig
ondernemer de verplichting om op verzoek van de gemeente of uit eigen
beweging melding te doen indien iets in zijn situatie gewijzigd is dat
gevolgen kan hebben voor (de hoogte van) de voorziening. Het gaat
hierbij bijvoorbeeld om wijzigingen in de inkomenssituatie van de
zelfstandige.
In het gepubliceerde modelaanvraagformulier en in de modelbeschikking
die ik binnenkort ga publiceren, besteed ik aandacht aan het belang van
die inlichtingenplicht. Ik adviseer gemeenten om deze producten uit de
Toolkit Tozo te gebruiken en daarmee ondernemers zo goed mogelijk te
informeren. Uit het karakter van de Tozo volgt dat terugvordering aan de
orde zal zijn bij het niet voldoen aan de inlichtingenplicht.
138
De leden van de 50PLUS-fractie vragen om een beschouwing dat het
«ingecalculeerd» risico van ondoelmatig bestedingen van algemene
middelen, in principe voor verantwoording van de rijksoverheid komt, en
niet van gemeenten, of andere betrokken uitvoerende instanties.
De Tozo wordt uitgevoerd door gemeenten. Het Rijk vergoedt de door de
gemeenten gemaakte kosten van algemene bijstand, voor zover niet
verstrekt als voorschot, en bijstand ter voorziening in de behoefte aan
bedrijfskapitaal, volledig. Daarnaast zal het Rijk een vergoeding
verstrekken per besluit op een aanvraag om algemene bijstand en
bijstand ter voorziening in de behoefte aan bedrijfskapitaal. De gemeente
loopt alleen een risico indien zij in zodanige omvang steken laat vallen bij
de rechtmatige uitvoering van de regeling, dat de accountant genoodzaakt
is de fouten en onzekerheden te rapporteren bij de jaarverantwoording.
De mogelijkheid van foute of onzekere bestedingen neemt af naarmate
een regeling eenvoudiger en eenduidiger is en heldere, meetbare criteria
bevat.
139
De leden van de 50PLUS-fractie vragen of voor grensarbeiders naar een
oplossing wordt gezocht, en of wanneer daar spoedig duidelijkheid over
zal kunnen komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

48

Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van de vragen 1 en 15.
140
De leden van de 50PLUS-fractie vragen of duidelijkheid gegeven kan
worden ten aanzien van de vraag of het waar is, dat gehuwden en
samenwonenden, beiden zelfstandig ondernemer, samen maximaal
1.500 euro netto aanvullende uitkering voor levensonderhoud kunnen
krijgen, en een zelfstandig ondernemer, gehuwd of samenwonend (met
kinderen) met een werknemer in loondienst ook 1.500 euro netto krijgt.
Als dit klopt, dan willen de leden van de 50PLUS-fracte weten of dit niet
onbillijk is.
Voor het eerste deel van de vraag verwijs ik naar de beantwoording van
de vragen 5 en 26.
Van onbillijkheid is geen sprake. Immers, als in de eerst genoemde
situatie (gehuwden en samenwonenden, beiden zelfstandig ondernemer)
de als zelfstandige werkende partner van de aanvrager nog wel inkomen
heeft, blijft ook dat inkomen buiten beschouwing.
141
De leden van de SGP-fractie vragen of de waarborgen om misbruik tegen
te gaan enkel bestaan uit een moreel appel, of dat er andere, meer
dwingende waarborgen zijn ingebouwd.
De regeling is in nauw overleg met VNG, Divosa en experts van
gemeenten uitgewerkt. Het kabinet streeft in het licht van de huidige
crisissituatie naar een goede balans tussen snelheid en zorgvuldigheid. De
snelheid waarmee de noodmaatregel tot stand is gekomen impliceert dat
meer risico’s op misbruik en oneigenlijk gebruik moeten worden aanvaard
dan bij reguliere omstandigheden gebruikelijk zou zijn. Echter, slechts de
doelgroep waarvoor de Tozo bedoeld is, mag hiervan gebruik maken. In
de regeling is daarom een reeks waarborgen ingebouwd om misbruik
tegen te gaan. Er is aandacht besteed aan duidelijke definities, heldere
afbakening van de doelgroep en duidelijke voorwaarden. Specifiek is
aandacht besteed aan de samenloop met andere regelingen, zoals de
TOGS. Ook is aandacht besteed aan hoe gegevens geverifieerd kunnen
worden om een rechtmatige toekenning te bevorderen. Om te voorkomen
dat de voorziening ten onrechte of voor een te hoog bedrag wordt
verstrekt, heeft de zelfstandig ondernemer de verplichting om op verzoek
van de gemeente of uit eigen beweging melding te doen indien iets in zijn
situatie gewijzigd is dat gevolgen kan hebben voor (de hoogte van) de
voorziening. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om wijzigingen in de inkomenssituatie van de zelfstandige. Achteraf worden controles uitgevoerd op het
werkelijke inkomen. Ook bezien we de mogelijkheden van bestandskoppeling, onder andere met het handelsregister van de Kamer van
Koophandel. Indien niet aan de inlichtingverplichting is voldaan en dus
sprake is van misbruik, dan zal de gemeente de uitkering terugvorderen
en een boete opleggen. In plaats van een boete kan onder omstandigheden ook strafvervolging plaatsvinden.
142
De leden van de SGP-fractie vragen of bijvoorbeeld naar gemeenten toe
gecommuniceerd wordt om terughoudend om te gaan met aanvragen
voor ondernemers die het materieel gezien niet nodig hebben.
Het moreel appel betreft de ondernemers. Zoals in de brief aan de Kamer
van 27 maart jl. is aangegeven doet het kabinet een nadrukkelijk appel op
ondernemers om niet een aanvraag voor de Tozo te doen als de extra
ondersteuning niet nodig is. Ondernemers die aan de criteria voldoen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

49

kunnen een aanvraag indienen. In dit verband vind ik ook de oproep van
de zelfstandigenorganisaties (ZZP-NL, ONL, FNV Zelfstandigen en PZO)
relevant om alleen steunmaatregelen aan te vragen als dat echt nodig is.
143
De leden van de SGP-fractie vragen of een inschatting kan worden
gegeven van het bedrag dat terecht komt bij ondernemers die het
materieel gezien niet nodig hebben.
De noodmaatregelen doen een beroep op het moreel kompas van
ondernemers bij hun afweging om een aanvraag tot ondersteuning in te
dienen. De inschatting of acute inkomensondersteuning materieel gezien
nodig is, ligt in eerste aanleg bij de ondernemer zelf. Ik kan derhalve geen
inschatting geven van het bedrag dat mogelijk terecht komt bij ondernemers die dit minder hard nodig hebben.
Uit de Zelfstandigen Enquête Arbeid (ZEA, 2019) blijkt dat 6% van de
zelfstandige ondernemers inschat in het geval van volledig wegvallen van
het inkomen uit onderneming, deze situatie minder dan een maand te
kunnen doorkomen. Zo’n 14% geeft in 2019 aan zich tussen een en drie
maanden te redden. 24% tussen drie maanden en een jaar en 40% denkt
een periode langer dan een jaar zonder inkomen uit onderneming te
kunnen overbruggen. 16% van de totale groep kan hiervan in 2019 geen
inschatting geven.
144
De leden van de SGP-fractie vragen of ik voornemens ben, indien de
regeling na drie maanden verlengd wordt, de vermogens- en partnertoets
te herintroduceren.
Op dit moment is nog ongewis of de regeling verlengd zal worden; zie
hiervoor de beantwoording van de vragen 119 en 120. Zoals vermeld bij
de beantwoording van vraag 67 bestaat het voornemen om in de Tozo een
delegatiebepaling op te nemen, op grond waarvan bij ministeriële
regeling niet alleen de doelgroep kan worden uitgebreid, maar ook de
voorwaarden kunnen worden aangepast.
145
De leden van de SGP-fractie vragen of voor de Tozo het urencriterium
over geheel 2019 wordt genomen.
Als de zelfstandige het gehele kalenderjaar 2019 als ondernemer
werkzaam is geweest, kan aan de hand van zijn recht op zelfstandigenaftrek in het jaar voorafgaand aan de aanvraag worden vastgesteld dat
aan het urencriterium is voldaan. Dit laat overigens onverlet dat de
aanvrager ook op het moment van aanvraag nog zelfstandige moet zijn.
Als de zelfstandige na 1 januari 2019 als ondernemer is gestart, en dus
niet het gehele jaar 2019 als zelfstandige werkzaam is geweest, mag in het
kader van deze regeling de 1.225 uren per jaar worden herrekend naar de
periode waarover de zelfstandige ondernemer is geweest. De zelfstandige
dient dan te voldoen aan het (uren)criterium dat de zelfstandige
gemiddeld ten minste 23,5 uur per week dient te hebben besteed aan het
bedrijf of het zelfstandig beroep.
146
De leden van de SGP-fractie vragen of bij een ondernemer die na 1 januari
2019 gestart is een evenredig deel daarvan genomen.
Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van de vorige vraag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

50

147
De leden van de SGP-fractie vragen welke maatregelen genomen worden
voor ondernemers die net onder dit urencriterium vallen.
Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van vraag 9.
148
De leden van de SGP-fractie vragen wat de status is van ondernemers die
geen inschrijving hebben bij e KvK. Zij dreigen buiten alle regelingen te
vallen.
Om als zelfstandige in aanmerking te kunnen op een uitkering op grond
van de Tozo is een inschrijving in het handelsregister van de Kamer van
Koophandel een wettelijke vereiste.
149
De leden van de SGP-fractie vragen welke mogelijkheden voor ondersteuning er zijn voor deze groep en hoe voorzien wordt in meer duidelijkheid.
Bij een inkomen onder de voor belanghebbende geldende bijstandsnorm
kan eventueel een beroep worden gedaan op bijstand op grond van de
Participatiewet. Getracht wordt de zelfstandigen zo goed mogelijk te
informeren via de websites van de VNG, Divosa en het Rijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 21

51