Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

29 517

Veiligheidsregio’s

25 124

Nieuwe infrastructuur mobiele communicatie
(C2000)

Nr. 245

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Met deze brief informeer ik uw Kamer over stappen die zijn gezet rondom
het instrument persalarmering. Het instrument persalarmering wordt door
de meldkamers (waarin de hulpdiensten politie, ambulance en brandweer
werkzaam zijn) gebruikt om de pers automatisch, real-time en actief te
informeren bij bepaalde incidenten. Ambulancezorg Nederland heeft in
het licht van de Wet geneeskundige behandelingsovereenkomst, waarin
ook het medisch beroepsgeheim is geregeld, vragen gesteld bij het
gebruik van het instrument persalarmering. Het Bestuurlijk Meldkamer
Beraad heeft hierop juridisch advies aan de Landsadvocaat gevraagd over
het instrument persalarmering.
In mijn brief van 12 december 20221 ben ik ingegaan op het advies van de
Landsadvocaat over het instrument persalarmering en de gevolgen van
dit advies voor de toekomst van dit instrument. Kort gezegd stelt de
Landsadvocaat dat het instrument in zijn huidige vorm, dus automatisch
en real-time, in strijd is met wet- en regelgeving. In overleg met de
hulpdiensten, heb ik daarom moeten besluiten het huidige instrument
vanaf 1 april 2023 stop te zetten.
Deze beslissing raakt een grote groep journalisten en persfotografen en
heeft ook impact op de vrije nieuwsgaring. Daarnaast heeft de beslissing
impact op het (communicatie)werk van met name de politie, de
brandweer en de Veiligheidsregio’s. Hoewel het recht op persvrijheid niet
met zich meebrengt dat op de overheid een positieve verplichting rust om
uit eigen beweging persalarmeringen te verstrekken, wil ik mij wel
inzetten om samen met de Nederlandse Vereniging van Journalisten en
de hulpdiensten naar een andere vorm van informatievoorziening te
zoeken die past binnen de wettelijke kaders. Met deze brief informeer ik
uw Kamer over de stand van zaken daaromtrent.

1

kst-29517-245
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Kamerstukken 29 517 en 25 124, nr. 227.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 517, nr. 245

1

Uitkomsten gezamenlijk overleg
Op 16 maart 2023 heeft een bijeenkomst plaatsgevonden over de
verkenning van een andere vorm van informatievoorziening van de
hulpdiensten naar de pers. Daarbij waren mijn ministerie, het Ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, en een vertegenwoordiging van
de pers en de hulpdiensten aanwezig. Tijdens deze zogenoemde
hackathon zijn diverse voorstellen voor een alternatief persalarmeringssysteem onderzocht.
De voorstellen hebben betrekking op persalarmeringen door de politie, de
brandweer en de veiligheidsregio’s en hebben uitdrukkelijk geen
betrekking op het versturen van persalarmeringen door ambulancediensten. Het medisch beroepsgeheim staat dit niet toe. De alternatieven
omvatten onder meer het inrichten van een gesloten systeem met
accreditaties of op het inperken van de locatiegegevens bij het verstrekken
van het persalarm (door alleen de vier cijfers van de postcode te
gebruiken).
Tijdens de hackathon is daarnaast duidelijk geworden dat het automatisch
(zonder voorafgaande belangenafweging) doorsturen van persalarmeringen ook bij een alternatieve informatievoorziening niet wenselijk is. De
hulpdiensten hebben verder de dringende wens uitgesproken dat er enige
tijd (bijvoorbeeld een aantal minuten) tussen de alarmering van de
hulpdiensten en de persalarmering zit. Dit om de veiligheid en de goede
hulpverlening ter plaatse van het incident te kunnen organiseren.
Advies Landsadvocaat
Voorafgaand en tijdens de hackathon is aan de deelnemers meegegeven
dat eventuele opbrengsten van de dag verder worden uitgewerkt en zullen
worden getoetst op juridische haalbaarheid en technische en organisatorische uitvoerbaarheid. Aan de Landsadvocaat is na de hackathon
gevraagd om op korte termijn advies uit te brengen over de juridische
haalbaarheid van de tijdens de hackathon bedachte oplossingsrichtingen.
De strekking van het advies van de Landsadvocaat is dat voor de lange
termijn een gesloten systeem (onder voorwaarden) juridisch haalbaar lijkt,
mits hiervoor een wettelijke grondslag kan worden gerealiseerd. De
Landsadvocaat geeft aan dat met een machtigingsbesluit op basis van de
Wet Politiegegevens de persalarmering vanuit de politie tijdelijk gehandhaafd kan worden voor zo lang de lange termijn oplossing nader wordt
verkend.
Hieronder ga ik kort in op het advies van de Landsadvocaat.
• Voor de ambulancediensten geldt dat een persalarmeringssysteem in
strijd is met het medisch beroepsgeheim. Om die reden wordt
geadviseerd die persalarmeringen, ook als de melding bij de
ambulance-centralist leidt tot een multidisciplinaire inzet uit te
schakelen.
• Voor de brandweer geldt dat in de huidige wet- en regelgeving
voldoende wettelijke basis bestaat voor het versturen van persalarmeringen, maar de Landsadvocaat adviseert wel voor de langere termijn
een expliciete wettelijke grondslag hiervoor te realiseren.
• Voor de korte termijn kan voor het delen van politiegegevens een
machtigingsbesluit op basis van artikel 18, tweede lid, van de Wet
politiegegevens worden opgesteld.2 Dit machtigingsbesluit wordt
2

Het machtigingsbesluit wordt gepubliceerd in de Staatscourant en toegezonden aan de
Autoriteit Persoonsgegevens.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 517, nr. 245

2

•

•

opgesteld in afwachting van de verkenning van een lange termijn
oplossing. De machtiging zal weer worden ingetrokken als duidelijk is
dat of de lange termijn oplossing naar een alternatief persalarmeringssysteem niet haalbaar is of het nieuwe alternatieve persalarmeringssysteem in werking is getreden.
Voor de politie dient op de lange termijn een wettelijke basis gecreëerd
te worden. Hiervoor dient te worden onderzocht of een gesloten
persalarmeringssysteem proportioneel en juridisch, technisch,
organisatorisch en financieel uitvoerbaar of haalbaar is.
De Landsadvocaat ziet oplossingen voor de lange termijn, met name
gelegen in een gesloten persalarmeringssysteem voor politie,
brandweer en Veiligheidsregio’s (onder voorwaarden). Hiervoor dient
een expliciete grondslag te worden gecreëerd voor de verstrekking van
politiegegevens aan anderen, terwijl dit niet noodzakelijk is voor de
politietaak. Dit kan bijvoorbeeld in de Wet politiegegevens, of in het
Besluit politiegegevens.

Besluit
Op basis van het juridisch advies en de belangen van de verschillende
partijen overwegend, heb ik het volgende besloten:
• Vanaf 1 april 2023 zijn de persalarmeringen stopgezet die vanuit de
ambulance-centralist worden verstuurd (betrekking hebbend op monoen multidisciplinaire inzet). De persalarmeringen vanuit de politiecentralist (voor mono- en multidisciplinaire inzet) en vanuit de
brandweer-centralist (voor mono- en multidisciplinaire inzet) gaan na
1 april 2023 nog door. In het specifieke geval van een multidisciplinaire
melding betekent dit dat wanneer politie de intake van de melding
doet, deze wel wordt doorgegeven via persalarmering, maar wanneer
een ambulance-centralist de intake doet, dit niet gebeurt.
• Voor de politie bestaat geen wettelijke grondslag voor het delen van
politiegegevens aan de media als dit niet noodzakelijk is voor de
uitvoering van hun taak. Voor de periode dat de lange termijn
oplossing voor een alternatief persalarmeringssysteem verder verkend
wordt, wordt voor het verstrekken van politiegegevens toegewerkt
naar een machtiging in de zin van artikel 18, tweede lid, van de Wet
politiegegevens. Met deze machtiging kan de persalarmering vanuit de
politie gehandhaafd blijven. De machtiging zal weer worden ingetrokken als duidelijk is dat of de lange termijn oplossing naar een
alternatief persalarmeringssysteem niet haalbaar is of het nieuwe
alternatieve persalarmeringssysteem in werking is getreden.
• Het huidige systeem van persalarmeringen voor brandweermeldingen
blijft tot de verkenning van de structurele lange termijn oplossing
ongewijzigd.
• De toets van de Landsadvocaat betreft uitsluitend een juridische toets.
De verkenning van een structurele lange termijn oplossing met een
gesloten persalarmeringssysteem dient ook nader onderzocht te
worden op technische, organisatorische en financiële uitvoerbaarheid
als ook te worden bezien in het licht van proportionaliteit. Vanwege het
grote belang dat de pers heeft bij een persalarmeringssysteem, werk ik
hierbij nauw samen met het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap, de Nederlandse Vereniging van Journalisten en de
hulpdiensten.
Over de mogelijkheid van een gesloten persalarmeringssysteem
informeer ik uw Kamer wanneer het onderzoek substantieel gevorderd is,
en de haalbaarheid en proportionaliteit kunnen worden gewogen.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
D. Yeşilgöz-Zegerius

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 517, nr. 245

3