Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

31 524

Beroepsonderwijs en Volwassenen Educatie

30 138

Uitvoering van Richtlijn nr. 2002/47/EG van het
Europees parlement en de Raad van de Europese
Unie van 6 juni 2002 betreffende
financiëlezekerheidsovereenkomsten

Nr. 248

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 juli 2015
Het middelbaar beroepsonderwijs is volop in beweging om te kunnen
voldoen aan de behoeften van studenten en de eisen van een zeer
dynamische arbeidsmarkt. Tegelijkertijd moet het mbo meebewegen met
wat er in de regio gebeurt, waaronder demografische ontwikkelingen.
Deze beweging dient ten goede te komen aan de kwaliteit van het
onderwijs, de herkenbaarheid van opleidingen en instellingen en uit te
gaan van de menselijke maat.
De afgelopen twee jaar werd ook in Rotterdam door het Albeda College en
ROC Zadkine gewerkt aan deze beweging, om het Rotterdamse mbo te
verbeteren en toekomstbestendig te maken.
Tijdens dit proces hebben diverse modellen voor samenwerking tussen de
ROC’s de revue gepasseerd. Recentelijk lijkt zich daarin echter een
terugslag voor te doen. Zoals uit de berichtgeving in de media naar voren
kwam heeft ROC Zadkine besloten om (vooralsnog) af te zien van een
voorgenomen bestuurlijke fusie met het Albeda College. Dit na onder
meer een negatief signaal van de ondernemingsraad van het Albeda
College over de voorgenomen plannen.
In deze brief wil ik uw Kamer, in antwoord op uw verzoek van 18 juni
2015,1 informeren over de recente ontwikkelingen in Rotterdam met
betrekking tot de samenwerking tussen het Albeda College en ROC
Zadkine.
Daarbij zal ik u nader op de hoogte brengen van de consequenties die de
beslissing van ROC Zadkine heeft voor de verdere samenwerking tussen
beide instellingen. Ook zal ik inzichtelijk maken welke mogelijkheden ik
nog zie om de huidige samenwerking tussen de Rotterdamse ROC’s te
versterken en hoe de ontstane positieve dynamiek in Rotterdam
behouden kan worden. Ik acht het van belang om het denken over
1

kst-31524-248
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Handelingen II 2014/15, nr. 98, item 10.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 524, nr. 248

1

samenwerking hier niet te laten eindigen en te blijven kijken naar
manieren waarop we het beroepsonderwijs in Rotterdam kunnen
versterken en de herkenbaarheid van opleidingen en instellingen kunnen
vergroten. Nog altijd zie ik voldoende kansen om door middel van
samenwerking tussen de instellingen invulling te geven aan kleinschaligheid en de menselijke maat, zoals ik ook heb voorgesteld in de brief
«Ruim baan voor vakmanschap».2
De weken voorafgaand aan het recente besluit van ROC Zadkine heb ik
intensief overleg gevoerd met de betrokkenen vanuit de instellingen en de
gemeente Rotterdam over de plannen van de instellingen. Dit overleg
ging nadrukkelijk over de wijze waarop in Rotterdam vorm kon worden
gegeven aan een intensieve samenwerking tussen de beide ROC’s en
toegewerkt kon worden naar herkenbaar onderwijs in lijn met de gedachte
van «klein binnen groot». Eerder heb ik hiertoe het idee van een «gemeenschap van mbo-colleges» geopperd.
Tijdens de gesprekken heb ik ervaren dat de gedeelde wens van alle
betrokkenen om werk te maken van innovatief en toekomstbestendig
beroepsonderwijs in Rotterdam veel creativiteit en positieve energie
teweeg bracht. Deze dynamiek dient dan ook behouden te blijven met het
oog op de wenselijkheid van intensieve samenwerking in de toekomst.
Echter, ik constateer ook dat de ondernemingsraad van het Albeda
College een andere afweging heeft gemaakt dan de bestuurders. De raad
kan zich niet vinden in het tempo waarin de plannen zich ontwikkelden.
Hierin verschilt zij van mening met andere betrokkenen, zoals de
gemeente, het regionaal bedrijfsleven en toeleverend onderwijs, die
wijzen op de wenselijkheid om te komen tot intensieve samenwerking. Dit
onder meer vanuit de breed gedragen wens om te komen tot krachtig
techniek onderwijs in de regio Rotterdam. De OR is van mening dat de
praktische problemen, zoals bijvoorbeeld de btw-heffing bij het uitlenen
van personeel, die zich voordoen bij samenwerking tussen de instellingen,
de nu door de ROC’s voorgestelde oplossingsrichting van bestuurlijke
fusie onvoldoende rechtvaardigen. Het betreft hier een interne discussie,
waarover mij geen oordeel past. Wel wil ik opmerken dat ik grote waarde
hecht aan voldoende intern draagvlak bij dergelijke verregaande
voornemens tot samenwerking. Dat is vooralsnog niet in afdoende mate
aanwezig bij het personeel van het Albeda College. De opstelling van de
ondernemingsraad van het Albeda College is dan ook een helder signaal
dat de instelling daarin nog flink zal moeten investeren.
Tegelijkertijd zie ik in de brief van de ondernemingsraad van Albeda, net
als bij de andere betrokkenen, de wens om de samenwerking tussen de
Rotterdamse ROC’s voort te zetten en geleidelijk te intensiveren. Ik ben
daarom na het besluit van ROC Zadkine om zich terug te trekken direct in
overleg getreden met beide instellingen en de gemeente. Allereerst om
hun visie op de ontstane situatie te vernemen, maar zeker ook om te
horen welke wegen er in hun ogen nog wel begaanbaar zijn om de
komende tijd een innovatief en toekomstbestendig middelbaar beroepsonderwijs in Rotterdam vorm te geven. De betrokken partijen zijn
– ondanks de teleurstelling die er ook is – nog altijd doordrongen van de
wenselijkheid en noodzaak om te komen tot samenwerking en zien ook
voldoende mogelijkheden om in een rustiger tempo en stapsgewijs de
samenwerking verder te intensiveren.

2

Kamerstuk31 524, nr. 207.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 524, nr. 248

2

Toekomstverkenning Rotterdamse samenwerking
De pas op de plaats die de instellingen nu maken betekent dus niet dat het
denken over samenwerking hier en nu stopt. Er is nadrukkelijke de wil bij
alle partijen om op zoek te gaan naar alternatieve constructies voor
samenwerking.
De beide instellingen en de gemeente zien hierbij een drietal opties voor
ogen die de komende maanden verkend zullen worden. Hierbij is een
«gemeenschap van mbo-colleges» mogelijk het lange termijn perspectief
wat betreft de beoogde herkenbaarheid van het onderwijs. Echter, de
focus ligt de komende tijd eerst op de vraag wat er geleidelijk en met oog
voor de verschillende belangen al gerealiseerd kan worden op het gebied
van samenwerking.
Zo zal de mogelijkheid van uitruil (op kleinere of grotere schaal) van
opleidingen, met als doel om het opleidingsaanbod doelmatiger in te
richten en de inhoudelijke profilering te versterken, nader bestudeerd
worden. Dat geldt ook voor de verdere implementatie van een Technieken een Startcollege in de vorm van een samenwerkingsschool. Ik heb de
figuur van de samenwerkingsschool eerder geïntroduceerd,het idee
daarbij is dat het voor twee of meer mbo-instellingen mogelijk moet zijn
om gezamenlijk opleidingsinstituut in te richten. Dit instituut moet goed
herkenbaar zij voor studenten en werkgevers, bijv. een school voor
techniek. Een dergelijke figuur, zoals ik dat het in de eerder genoemde
beleidsbrief «Ruim baan voor vakmanschap» heb geschetst, kan van pas
komen in regio’s die te maken krijgen met krimp van het aantal studenten.
Hierbij dienen zich enkele obstakels van praktische aard aan (het toezicht
van de Inspectie, de btw-afdracht en de inschrijving/registratie van
leerlingen). Ik zal, zoals ik eerder heb toegezegd in «Ruim baan voor
vakmanschap», mij inspannen om te komen tot oplossingen voor deze
problemen en waar mogelijk deze oplossingen omzetten in concrete weten regelgeving.
Een derde en meer ingrijpende optie is het oprichten van zelfstandige,
sectorale mbo-colleges. Deze laatste route klinkt aantrekkelijk, maar
vereist wel een ingrijpende wetswijziging en vergt daarom aanmerkelijk
meer tijd dan de andere twee geschetste routes. In de eerder genoemd
brief «Ruim baan voor vakmanschap» heb ik al op de voor- en nadelen
van deze route gereflecteerd. Zo is het van belang om oog te hebben voor
de financiële stabiliteit van de nieuwe en bestaande instellingen. De nieuw
op te richten colleges moeten van voldoende omvang zijn om een
toekomstbestendige bedrijfsvoering te kunnen hebben. Daarnaast kunnen
er door opsplitsing in zelfstandige colleges nieuwe afbakeningsproblemen
ontstaan tussen de opleidingsportfolio’s van instellingen. Ik sluit deze
mogelijkheid echter niet op voorhand uit, omdat ook deze route kan
bijdragen aan het realiseren van het gewenste kleinschalig en kwalitatief
sterk onderwijs in Rotterdam.
Over de uitkomst van de verkenning in Rotterdam zal ik uw Kamer in de
brief over mijn plan om te komen tot een «gemeenschap van
mbo-colleges» dit najaar informeren.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
M. Bussemaker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 524, nr. 248

3