Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 300 VI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Justitie en Veiligheid (VI) voor het
jaar 2020

25 295

Infectieziektenbestrijding

Nr. 114

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID, VOOR
RECHTSBESCHERMING EN DE STAATSSECRETARIS VAN
JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 maart 2020
Vandaag zijn door het kabinet verdere maatregelen aangekondigd in de
aanpak van het coronavirus. Ook op het terrein van het Ministerie van
Justitie en Veiligheid zijn aanvullende maatregelen noodzakelijk. In deze
brief informeer ik u over maatregelen die tot en met 6 april 2020 zijn of
worden genomen rond de rechtspleging, de migratieketen en de ten
uitvoerlegging van strafrechtelijke sancties.
Rechtspleging
De Rechtspraak heeft vandaag, in overleg met het Openbaar Ministerie, de
advocatuur en het Ministerie van Justitie en Veiligheid, besloten de
gerechtsgebouwen te sluiten. Dit betekent dat zittingen geen doorgang
zullen vinden met ingang van dinsdag 17 maart, 0.00 uur tot en met 6 april
a.s., tenzij er een dringende noodzaak is voor een zitting. Hetzelfde geldt
voor de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.
Maatregelen door de Rechtspraak om zittingen in beginsel niet door te
laten gaan hebben grote impact voor alle betrokkenen en de samenleving.
Er zijn veel situaties denkbaar waarin rechtspraak door moet gaan en de
behandeling van zaken geen uitstel kan dulden. Dit zijn zaken waar een
rechterlijke beslissing niet uitgesteld kan worden omdat de zaak raakt aan
de rechten van verdachten of rechtszoekenden. Het gaat dan bijvoorbeeld
om zaken waarbij verdachten vast zitten en daarop een rechterlijke toets
moet plaatsvinden. Ook kan gedacht worden aan zaken waarbij zeer
ingrijpende spoedeisende beslissingen genomen moeten worden, zoals
het uit huis plaatsen van kinderen, ondertoezichtstellingen en vreemdelingenbewaring ter fine van uitzetting. Waar voortgang van urgente zaken
noodzakelijk is, zal de rechtspraak passende maatregelen nemen.
Ook in deze crisis moet er rechtsbescherming zijn. Er is dan ook grote
zorgvuldigheid geboden bij het treffen van noodzakelijke maatregelen, en
er moeten zwaarwegende gronden zijn om tot zulke maatregelen over te

kst-35300-VI-114
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VI, nr. 114

1

gaan. In verband met een zorgvuldige voorbereiding en het informeren
van partijen is ervoor gekozen om zittingen vanaf 17 maart a.s. geen
doorgang te laten vinden. Dit geeft nog een dag om alle maatregelen te
treffen, te communiceren en zorgvuldige afwegingen te maken. Op
16 maart zal nadere informatie volgen. We volgen de ontwikkelingen van
dag tot dag en waar nodig of mogelijk worden maatregelen aangepast.
Het Juridisch Loket heeft besloten al haar vestigingen en servicepunten en
overige externe locaties te sluiten voor inloopbalies en spreekuren.
Rechtzoekenden kunnen bij het Juridisch Loket vanaf 16 maart nog wel
telefonisch, via e-mail en internet terecht.
Migratieketen
Ook binnen de migratieketen is bezien welke maatregelen nodig zijn.
Daarbij speelt uiteraard mee dat van vreemdelingen die nu Nederland
bereiken niet steeds en op voorhand bekend is waar zij verbleven hebben
voor hun komst naar Nederland. Besloten is daarom met ingang van
16 maart alle contacten tot een minimum te beperken. Vreemdelingen die
in Nederland aankomen zullen niet tot de COA-opvang worden toegelaten. Er zal geen identificatie en registratie plaatsvinden en gehoren
(zowel asiel als regulier) door de IND zullen niet langer doorgang vinden.
Dat geldt in beginsel ook voor terugkeergesprekken die de DT&V voert.
Nu immers reisbewegingen beperkt zijn en de mogelijkheden tot
terugkeer daardoor ook beperkt zijn, zal in bijna alle gevallen het te
verwachten resultaat van een terugkeergesprek niet opwegen tegen de
risico’s uit het oogpunt van volksgezondheid. De loketfunctie van de IND
wordt beperkt tot spoedzaken. Voor zover door bovenstaande maatregelen niet binnen bij wettelijk voorschrift bepaalde termijnen kan worden
beslist, is er sprake van een situatie van overmacht, als bedoeld in artikel
4:15, tweede lid, onderdeel c, van de Algemene wet bestuursrecht.
Niet onvermeld mag blijven de positie van het COA en de
COA-medewerkers. Door bovenstaande maatregelen wordt de druk op het
COA groter, dit in een situatie waarin de beschikbare opvangcapaciteit al
zorgen baart. Waar contacten elders binnen de migratieketen tot het
minimale beperkt worden, zal dit voor (de werkzaamheden van)
COA-medewerkers minder eenvoudig zijn. Binnen de opvang zal gewerkt
worden met inachtneming van de adviezen van het RIVM. Wij zullen actief
blijven volgen wat bovenstaande maatregelen voor een effect hebben op
het COA en de medewerkers.
En overigens zal zo spoedig mogelijk een nadere uitwerking van de
maatregelen volgen.
Opschorten straffen Raad voor de Kinderbescherming en Halt
De uitvoering van werk- en leerstraffen door de Raad voor de Kinderbescherming en de Halt-straf worden met ingang van 16 maart opgeschort,
omdat jongeren op veel projecten niet meer worden toegelaten en de
veiligheid en gezondheid van jongeren op projecten niet meer kan worden
gewaarborgd. Deze maatregel geldt in ieder geval tot en met 6 april.
Zodra het weer mogelijk is worden deze straffen alsnog ten uitvoer
gelegd. Halt zal wel de gesprekken met jongeren zoveel mogelijk laten
doorgaan via beeldcommunicatie of telefonisch, zodat dit onderdeel van
de Halt-straffen zoveel mogelijk kan doorgaan.
Opschorten uitvoering taakstraffen reclassering
De reclassering schort met ingang van 16 maart de uitvoering van
werkstraffen op. Veel taakstraffen die extern worden uitgevoerd, bijvoorbeeld bij instellingen zoals een kringloopwinkel of een verzorgingstehuis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VI, nr. 114

2

kunnen niet meer worden uitgevoerd gezien de daar geldende richtlijnen.
Daarnaast is het niet meer mogelijk om werkstraffen op de eigen locaties
van de reclassering uit te voeren, gezien het risico dat onvoldoende
medewerkers beschikbaar zijn, waardoor de veiligheid van taakgestraften
en medewerkers niet is gewaarborgd. Deze maatregel geldt in ieder geval
tot 6 april. Zodra het weer mogelijk is worden straffen alsnog uitgevoerd.
Voor de andere taken van de reclassering, advisering en toezicht, geldt dat
huisbezoeken tot nader order komen te vervallen maar zal waar mogelijk
telefonisch contact worden onderhouden. Voor bepaalde groepen, zoals
Elektronische Monitoring, is bijzondere aandacht en wordt in overleg met
DJI een handelingskader uitgewerkt.
We zijn ons er zeer van bewust dat deze maatregelen ingrijpend zijn,
zowel voor de werknemers in het justitiedomein als alle anderen die
erdoor getroffen worden. We spreken onze steun uit voor alle
medewerkers die zich juist ook in deze crisistijd inzetten voor recht en
veiligheid.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus
De Minister voor Rechtsbescherming,
S. Dekker
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
A. Broekers-Knol

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VI, nr. 114

3