Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 1374

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 juni 2016
Hierbij zend ik u de geannoteerde agenda voor de Eurogroep en
Ecofinraad van 16 en 17 juni te Luxemburg.
Het is mogelijk dat nog punten worden toegevoegd aan de agenda of dat
bepaalde onderwerpen worden afgevoerd of worden uitgesteld tot de
volgende vergadering.
De Minister van Financiën,
J.R.V.A. Dijsselbloem

kst-21501-07-1374
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-07, nr. 1374

1

Geannoteerde Agenda ten behoeve van de Eurogroep en de
Ecofinraad en jaarvergadering van het ESM van 16 en 17 juni te
Luxemburg
Eurogroep
Thematische discussie pensioenen en impact op houdbaarheid
overheidsfinanciën
Document: niet openbaar
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t
Toelichting: De Eurogroep spreekt over de gevolgen van bestaande
(eerste pijler) pensioenarrangementen voor de lange-termijnhoudbaarheid van de overheidsfinanciën. Er ligt een Commissieanalyse
voor waarin onder meer enkele «stresstests» worden gepresenteerd voor
de ontwikkeling van publieke uitgaven aan pensioenarrangementen onder
ongunstige scenario’s. Deze laat o.a. zien dat de Nederlandse overheidsuitgaven aan de oudedagsvoorziening relatief ongevoelig zijn voor een
opwaartse schok in de levensverwachting (me de door de koppeling van
de AOW-leeftijd aan de levensverwachting) en ook relatief ongevoelig zijn
voor een neerwaartse schok in de productiviteitsgroei. Het Commissiestuk
pleit daarbij voor breder gebruik onder eurogroep-landen van automatische aanpassingsmechanismen wanneer de kosten van publieke
pensioenarrangementen stijgen (door bijvoorbeeld het koppelen van de
pensioenleeftijd aan de levensverwachting). Daarnaast gaat de Commissieanalyse kort in op mogelijk flankerend beleid ten behoeve van het
benodigde draagvlak voor pensioenhervorming. Hierbij wordt gesproken
over initiatieven om de arbeidsparticipatie onder oudere werknemers te
vergroten (o.a. door continue scholing) en een prominentere rol voor
andere (niet eerste) pijlers ten behoeve van een adequaat inkomen na
pensionering. Tot slot houdt de Commissieanalyse – in lijn met de 2016
Annual Growth Survey – andere beleidsopties kort tegen het licht die de
houdbaarheid van de overheidsfinanciën kunnen vergroten (o.a. door het
stimuleren van de werkgelegenheid en de productiviteit).
Nederland heeft eerder belangrijke stappen gezet om de houdbaarheid
van het pensioenstelsel te vergroten, mede gereflecteerd door de
koppeling van de verhoging van de AOW-leeftijd aan de levensverwachting. Ook kent Nederland een relatief grote tweede pijler, waardoor
het relatief goed voorbereid is om de vergrijzing het hoofd te bieden.
Nederland vindt het van belang dat in de Europese context aandacht
wordt geschonken aan de houdbaarheid van publieke pensioenarrangementen, beleidsopties om de houdbaarheid daarvan te verbeteren,
alsmede dat best practices tussen landen worden gedeeld.
IMF Artikel IV eurogebie
Document: n.v.t.
Aard bespreking:Oriënterend
Besluitvormingsprocedure: n.v.t
Toelichting: Het IMF zal tijdens de Eurogroep een toelichting geven op
de belangrijkste uitkomsten van de missie in het kader van de Artikel IV
eurogebied, die in mei 2016 heeft plaatsgevonden. Het IMF heeft met de
instellingen, waaronder de Commissie en de ECB, gesproken over de
economische ontwikkelingen in de eurozone. Waarschijnlijk zal er in de
Eurogroep een korte gedachtewisseling plaatsvinden, met gelegenheid
om te reageren op de IMF-bevindingen. Naar verwachting zal een
belangrijke beleidsaanbeveling van het IMF zijn dat het herstel tot nu toe
sterk geleund heeft op het ruime monetair beleid en dat er een breder
pakket aan maatregelen nodig is om de output gap in de eurozone sneller

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-07, nr. 1374

2

te dichten. Op monetair gebied zal het IMF naar verwachting stellen dat
lagere inflatie (lager dan ECB-doelstelling) het huidige accommoderende
beleid rechtvaardigt. Mogelijk zal het Fonds er echter ook op wijzen dat er
risico’s en limieten zijn aan het gebruik van negatieve rentes. Het IMF zal
naar verwachting extra aandacht besteden aan het verminderen van
risico’s op bankbalansen in het eurogebied, met name door een versterkte
aanpak van niet-presterende leningen (NPL’s). Voor begrotingsbeleid zal
het IMF mogelijk stilstaan bij de noodzaak tot gedegen implementatie en
naleving van de begrotingsregels onder het SGP, maar ook kijken naar
mogelijkheden voor verdergaand gebruik van fiscale ruimte op centraal
eurozone niveau, mogelijk in ruil voor implementatie van structurele
hervormingen. Verwacht wordt dat het IMF tevens aandacht zal besteden
aan meer lange-termijnproblemen als vergrijzing in het eurogebied en de
impact hiervan op groei van arbeidsproductiviteit, een belangrijke drijver
van groei in de eurozone.
Werkprogramma Eurogroep tweede helft 2016
Document: Werkprogramma Eurogroep tweede helft 2016 (wordt
gepubliceerd na de Eurogroep)
Aard bespreking: aanname werkprogramma
Besluitvormingsprocedure: consensus
Toelichting: In de Eurogroep wordt het werkprogramma voor de tweede
helft van 2016 besproken. Ieder half jaar wordt in het werkprogramma de
agenda voor het komende half jaar vastgelegd. In het werkprogramma
voor de tweede helft van 2016 worden diverse onderwerpen geagendeerd. Griekenland wordt besproken onder meer aan de hand van de
reguliere reviews, net als de voormalige programmalanden aan de hand
van de zogenaamde post-programma surveillance. De eurozone-aspecten
van de bankenunie is een terugkerend thema. Daarnaast heeft de
Eurogroep in de afgelopen vergadering afgesproken de thematische
discussies voort te zetten. Deze agenda is opgenomen in het werkprogramma van de Eurogroep. Er wordt geen discussie verwacht.
Inflatie- en wisselkoersontwikkelingen
Document: Lenteraming Europese Commissie, openbaar document,
http://ec.europa.eu/economy_finance/eu/forecasts/
2016_spring_forecast_en.htm
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting: De Eurogroep spreekt tevens elk half jaar over inflatie- en
wisselkoersontwikkelingen. De inflatie in het eurogebied bedroeg in april
-0,2% op jaarbasis, tegen 0,0% in maart en -0,2% in februari. Een daling
van energieprijzen draagt in belangrijke mate bij aan de lage inflatie in het
eurogebied. De kerninflatie, die corrigeert voor volatiele energie- en
voedselprijzen, bedroeg in april 0,7%. In de lenteraming verwacht de
Commissie dat inflatie in 2017 herstelt naar 1,4%. De euro is sinds het
begin van het jaar licht in waarde gestegen. De ontwikkeling van de
wisselkoers van de euro hangt samen met afgenomen verwachtingen
omtrent normalisering van het monetaire beleid in de VS en het VK als
gevolg van volatiliteit op financiële markten in januari en een afname van
het groeitempo in de VS in het eerste kwartaal van 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-07, nr. 1374

3

Ecofinraad
Belastingen (richtlijn anti-belastingontwijking en rapport
Gedragscodegroep)
Document: Proposal for a Council Directive laying down rules against
tax avoidance practies that directly affect the functioning of the internal
market – Presidency compromise (openbaar: http://
data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-9520–2016-INIT/en/pdf)
Waarschijnlijk zal voor de Ecofinraad een geactualiseerd en gewijzigd
compromisvoorstel worden gepubliceerd.
Aard bespreking: algemene oriëntatie
Besluitvormingsprocedure: unanimiteit
Toelichting: Nadat tijdens de Ecofinraad van 25 mei vooruitgang werd
geboekt met het richtlijnvoorstel anti-belastingontwijking, maar nog geen
akkoord werd bereikt,1 hoopt het kabinet dat tijdens de Ecofinraad van
17 juni a.s. wel een akkoord kan worden bereikt. De richtlijn
anti-belastingontwijking zou een belangrijke stap zijn in de strijd tegen
belastingontwijking door multinationals en betekenen dat een aantal
uitkomsten van het BEPS-project van de OESO in bindende Europese
regels worden vastgelegd. De voorgestelde regels voor gecontroleerde
buitenlandse vennootschappen (CFC-regels) in het richtlijnvoorstel roepen
de meeste discussie op tussen de lidstaten. Volgens een enkele lidstaat
wordt met deze regels een minimum effectief belastingniveau binnen de
EU voorgesteld, waarmee het niet akkoord kan gaan. Nederland vindt de
voorgestelde voorwaarde voor de toepassing van CFC-regels, namelijk
een vergelijking tussen het effectieve belastingtarief waaraan winsten van
een dochteronderneming of een vaste inrichting onderhevig zijn in
vergelijking tot het effectieve belastingtarief waaraan de winsten in de
lidstaat van de moederonderneming of het hoofdhuis onderhevig zouden
zijn, een logisch aangrijpingspunt en ziet dit niet als het opleggen van een
minimum effectief belastingtarief. Daarnaast bestaat nog geen overeenstemming over de uitzondering op de toepassing van CFC-regels voor
vennootschappen die zijn opgericht voor «valid commercial reasons».
Sommige lidstaten vinden dat deze uitzondering niet in lijn is met de
jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie. Nederland
kan akkoord gaan met beide alternatieven. Over de algemene antimisbruikregel en de bepaling over de exitheffing bestaat overeenstemming.
Bij de aangepaste switch-overbepaling rest de vraag of deze bepaling in
de richtlijn moet worden opgenomen of kan worden geschrapt. Dit wordt
overwogen indien het pakket in totaal zodanig effectief is dat de bepaling
geen toegevoegde waarde heeft.
Verschillende lidstaten hebben aangedrongen op uitgebreidere regels
voor de neutralisatie van hybride mismatches. Uitwerking van dergelijke
regels zou echter meer tijd in beslag nemen en de snelle vaststelling van
het richtlijnvoorstel vertragen. Daarom is een Raadsverklaring voorgesteld, waarin de Commissie wordt opgeroepen om uiterlijk in oktober
2016 een voorstel in te dienen voor de uitbreiding van de hybride
mismatchregels in lijn met de BEPS-voorstellen, met het oog op het
bereiken van een akkoord hierover eind-2016. Nederland zal een voorstel
te zijner tijd op zijn merites beoordelen. Bij de renteaftrekbeperking speelt
met name nog een discussie over de uitzondering voor rente over
bestaande leningen (grandfathering). Een enkele lidstaat wil die nog
verruimen. Nederland benadrukt dat deze uitzondering aan duidelijke
voorwaarden moet voldoen teneinde misbruik tegen te gaan. Al met al is
het kabinet positief over de kansen om een akkoord te bereiken.
1

Zie hiervoor het verslag van de Ecofinraad van 25 mei 2016.(Kamerstuk 21 501-07, nr. 1373)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-07, nr. 1374

4

Naar verwachting zal de Ecofinraad instemmen, mogelijk als hamerstuk,
met het halfjaarlijkse verslag van de Gedragscodegroep aan de Raad. In
het verslag wordt opgemerkt dat de lidstaten met een innovatie- of
patentbox de Gedragscodegroep hebben geïnformeerd over hun plannen
voor aanpassing van hun patentboxen aan de in OESO-verband gemaakte
afspraken met het oog op een toetsing door de Gedragscodegroep van
alle patentboxen aan de criteria van de Gedragscode. Daarnaast werkt de
Gedragscodegroep aan richtsnoeren voor het afgeven van rulings. Ook
houdt de Groep zich bezig met het monitoren van de wijze waarop
lidstaten in hun wetgeving voorzien in antimisbruikbepalingen (met name
switch-overbepalingen en CFC-regels) bij de toepassing van de deelnemingsvrijstelling (zogenoemde inbound profit transfers). Vanzelfsprekend
worden hierbij de ontwikkelingen in het kader van het richtlijnvoorstel
anti-belastingontwijking meegenomen, waarin immers een switchoverbepaling en CFC-regels zijn opgenomen. De Codegroep rapporteert in
het verslag aan de Raad ook over de dialoog met Liechtenstein over
potentieel schadelijke Liechtensteinse belastingregimes. Verder zal de
Gedragscodegroep zich binnenkort bezighouden met betalingen vanuit de
EU naar derde landen (zogenoemde outbound profit transfers) en met de
uitwerking van de externe strategie voor effectieve belastingheffing van
de Commissie, met name de Europese (zwarte) lijst met niet-coöperatieve
jurisdicties. Alle genoemde initiatieven passen binnen het kader van het
Werkprogramma 2015 van de Gedragscodegroep, waarmee Nederland
eerder heeft ingestemd.
Tijdens het ordedebat van 14 april jl. Handelingen II 2015/16, nr. 77,
Regeling van Werkzaamheden heeft de heer Merkies met steun van
andere leden verzocht om een reactie op het bericht «Nederland blijkt
binnen EU notoire fiscale dwarsligger» 2 en inzage in de verslagen van de
Gedragscodegroep. Bij zowel de opstelling van Nederland in de Gedragscodegroep als bij de vertrouwelijkheid van de besprekingen van de
Gedragscodegroep moet een onderscheid worden gemaakt tussen het
verleden en de toekomst. Waar Nederland in het verleden wellicht in
bepaalde gevallen van dwarsliggen kon worden beticht, loopt Nederland
inmiddels in internationaal verband voorop bij de aanpak van belastingontwijking. Zo is onder Nederlands voorzitterschap een akkoord bereikt
over de EU-richtlijn voor country-by-country reporting tussen belastingdiensten en Nederland zet zich als voorzitter in voor het bereiken van een
akkoord over de richtlijn anti-belastingontwijking. Ook zet Nederland zich
in voor een transparantere Gedragscodegroep. In het verleden waren de
lidstaten gebonden aan de afspraak uit 19983 dat de besprekingen van de
Gedragscodegroep vertrouwelijk zijn. Dit belet ook de verstrekking van
documenten van de Gedragscodegroep aan uw Kamer. Voor de toekomst
heeft de Raad onder Nederlands voorzitterschap Raadsconclusies
aangenomen,4 waarin het belang van vergroting van de transparantie van
de Gedragscodegroep wordt benadrukt. In deze Raadsconclusies wordt
opgeroepen om de halfjaarlijkse rapportages van de Gedragscodegroep
aan de Ecofinraad substantiëler te maken, waarbij meer uitleg wordt
gegeven over de belangrijkste discussiepunten en standpunten. Nadat het
verslag in de Ecofinraad aan de orde is geweest, wordt het verslag
overigens nu reeds gepubliceerd op de website van de Raad. Daarnaast
zal de Gedragscodegroep zelf bekijken hoe zij beter over de uitkomsten
van haar vergaderingen kan rapporteren. Ook wordt de voorzitter van de
Gedragscodegroep aangemoedigd om vaker mondeling aan de
Ecofinraad en het Europees Parlement te rapporteren. Verder moet de
2

Het Financieele Dagblad, 14 april 2016.
Conclusies van de Raad van 9 maart 1998 betreffende de instelling van de groep Gedragscode
(belastingregeling voor ondernemingen), PbEG 1998, C 99/01, punt 13.
4
Raadsconclusies over de toekomst van de Gedragscode, 8 maart 2016.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-07, nr. 1374

5

toegang tot documenten van de Gedragscodegroep worden verbeterd,
bijvoorbeeld door een speciale webpage van de site van de Raad en door
het openbaar maken van documenten, bijvoorbeeld over richtsnoeren en
beslissingen over individuele belastingregimes. Ik ben ervan overtuigd dat
door deze initiatieven de werkzaamheden en beslissingen van de
Gedragscodegroep in de toekomst transparanter zullen worden.
Financiële transactie belasting
Document: nog niet beschikbaar
Aard bespreking: stand van zaken
Besluitvormingsprocedure: nvt
Toelichting: Op de Ecofin Raad van 17 juni staat een discussie over de
voortgang van de versterkte samenwerking voor een financiële transactie
belasting (FTT) op de agenda. Tot op heden is de kopgroep van tien
lidstaten op zoek naar een gemeenschappelijk gedragen uitwerking van
een FTT. Ze bespreken mogelijke aanpassingen op het voorstel van de
Commissie. Er liggen nog geen concrete voorstellen op tafel. De participerende lidstaten zijn verdeeld over de reikwijdte van de FTT. Zo wenst de
ene groep lidstaten een beperkte FTT met zo min mogelijk weerslag op de
economie terwijl de andere groep inzet op een uitgebreide FTT om zoveel
mogelijk inkomsten te genereren. Estland heeft besloten om de FTT groep
te verlaten.
Nederland heeft zich niet aangesloten bij de versterkte samenwerking
voor een FTT. Het regeerakkoord stelt dat Nederland zich aansluit bij een
versterkte samenwerking voor een heffing op de financiële sector, indien
aan drie voorwaarden wordt voldaan:
1. De Nederlandse pensioenfondsen blijven gevrijwaard van een
financiële sector belasting;
2. Er is geen disproportionele samenloop met de huidige bankenbelasting, en;
3. De inkomsten vloeien terug naar de lidstaten.
Het voorstel, gedaan door de Commissie, voldoet niet aan de
voorwaarden van het regeerakkoord. Zo worden pensioenfondsen belast
door de FTT. Mocht de FTT groep uiteindelijk akkoord gaan met een
voorstel dan zal het kabinet, zoals eerder aan de Kamer is toegezegd, een
appreciatie daarover naar de Kamer sturen.
Raadsconclusies over versterking van de bankenunie
Document: De verwachting is dat voor de juni Ecofin twee documenten
beschikbaar gemaakt zullen worden5: een voortgangsrapportage t.a.v. het
EDIS-voorstel en concept Raadsconclusies over de maatregelen om de
bankunie te versterken.
Aard bespreking: Besluitvorming
Besluitvormingsprocedure: consensus
Toelichting: De Ecofinraad zal naar verwachting stilstaan bij de maatregelen om de bankenunie te versterken en zich richten op de vraag welke
maatregelen noodzakelijk zijn om de bankenunie te versterken, alsmede
wanneer deze maatregelen overeen moeten zijn gekomen.
Op ambtelijk niveau is onder leiding van het Nederlands voorzitterschap
in kaart gebracht welke maatregelen wanneer worden ingevoerd, en waar
verder werk noodzakelijk is. De verwachting is dat de werkgroep zal
komen tot aandachtsgebieden waar verder werk mogelijk nodig is, en
waar de Ecofinraad gevraagd wordt om guidance over de samenhang en
timing van de verschillende maatregelen t.a.v. risicoreductie en risicodeling. Bij deze aandachtsgebieden kan gedacht worden aan de maatre5

Zie t.z.t.: http://www.consilium.europa.eu/en/documents-publications/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-07, nr. 1374

6

gelen zoals de Commissie deze benoemd heeft in haar Communicatie,
waaronder een voorstel voor een Europees depositoverzekeringsstelsel,
de introductie van een gemeenschappelijke achtervang voor het gemeenschappelijk resolutiefonds, de prudentiële behandeling van staatsobligaties, verschillende maatregelen t.a.v. banken, waaronder de
hoeveelheid bail-inbaar vermogen (TLAC-MREL) en verdere harmonisatie
van de prudentiële eisen waaronder harmonisatie van opties en discreties
en de introductie van de leverage ratio en de net stable funding ratio.
Zoals weergegeven in de Kabinetsreactie op het EC-voorstel voor een
Europees depositoverzekeringsstelsel is het kabinet van mening dat een
EDIS gepaard gaat met verdergaande risicodeling, terwijl diverse
elementen van de bankenunie nog verder moeten worden aangescherpt
en de bankenunie zich nog moet bewijzen in de praktijk. Daarom dienen
stappen overeengekomen te worden welke leiden tot risicovermindering.
De volgordelijkheid is daarbij leidend. In dat kader heeft Nederland dan
ook aangegeven dat zij verschillende maatregelen van belang acht, zoals
de harmonisatie van opties en discreties in het kapitaaleisen raamwerk,
implementatie van de TLAC, implementatie van de leverage ratio, waarbij
het kabinet zich inzet voor een ambitieuze leverage ratio van tenminste 4
procent, en een aanpassing van de prudentiële behandeling van
staatsobligaties.
Naast Nederland zijn ook enkele andere lidstaten die zich terughoudend
hebben opgesteld ten aanzien van de introductie van een EDIS. Deze
lidstaten achten het van belang dat alvorens risico’s gedeeld kunnen
worden, eerst verdere risicoreductie moet plaatsvinden. Tegelijkertijd zijn
er naast enkele instituties en diverse lidstaten die zich hebben uitgesproken voor een spoedige introductie van een EDIS, idealiter zonder
verdere voorwaarden. Voor deze lidstaten is het perspectief op een EDIS
van belang in het licht van het doorvoeren van overige hervormingen ter
volmaking van de bankenunie.
Geldmarktfondsen
Document: concept raadstekst6
Aard bespreking: politiek akkoord
Besluitvormingsprocedure: gekwalificeerde meerderheid
Toelichting: De Raad zal spreken over de verordening inzake geldmarktfondsen. Het parlement heeft haar positie reeds in 2015 bepaald. Met het
oorspronkelijk voorstel uit 2013 beoogt de Commissie de macroprudentiële risico’s die samenhangen met de activiteiten van geldmarktfondsen
te beperken en het niveau van beleggersbescherming te verhogen.
Onderhandelingen over dit onderwerpen zijn sinds 2013 gaande en
verliepen moeizaam onder eerdere voorzitterschappen. Dit komt met
name omdat volgens sommige lidstaten er geen levensvatbaar alternatief
model was voor bepaalde geldmarktfondsenfondsen die aan beleggers
toezeggen hun waarde van hun beleggingen constant te houden
(Constant Net Asset Value fondsen (CNAVs). Onder het Nederlands
voorzitterschap is het dossier weer vlot getrokken.
Het Kabinet hecht aan het bereiken van een Genral Approach in de Raad,
omdat dit voorstel al sinds 2013 op tafel ligt. Door het voorstel worden
echter aanzienlijke verbeteringen gemaakt in het investeringsbeleid,
risicomanagement, waardering van beleggingen, beperken van externe
steun aan en vergroten van de transparantie bij geldmarktfondsen. Ook in

6

Zie voor het laatste gepubliceerde voorstel: http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/
?uri=CONSIL:ST_8750_2016_INIT&from=EN

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-07, nr. 1374

7

het kader van het schaduwbankwezen, zijn dit belangrijke onderwerpen,
omdat geldmarktfondsen binnen de definitie van schaduwbanken vallen.7
Voorkomen terrorismefinanciering
Document: n.v.t.
Aard bespreking: Presentatie door de Commissie
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting: Naar aanleiding van de conclusies van de Ecofinraad op
12 februari jl. Kamerstuk 21 501-07, nr. 1345 is afgesproken dat de
Commissie in de Ecofinraad in juni een update geeft van de gedane acties
in het kader van de implementatie van het actieplan aanpak terrorismefinanciering van de Commissie.
De verwachting is dat de Commissie in de presentatie zal ingaan op een
aantal punten: de voortgang op de identificatie van derde landen met een
hoog risico op het gebied van terrorismefinanciering en witwasrisico’s;
een nieuwe werkwijze waarop sanctiebesluiten van de VN sneller in
EU-verband geïmplementeerd kunnen worden; de voortgang van het
opzetten van een platform om nationale lijsten van personen met
bevroren tegoeden (conform VN-Veiligheidsraad resolutie 1373) binnen
EU-verband met elkaar te delen; beslissing van de ECB over het uit de
roulatie nemen van 500 eurobiljet; voorstellen voor amendementen in
relevante richtlijn(en), i.h.b. de 4e Antiwitwasrichtlijn, in lijn met het
actieplan; voorstellen inzake het opzetten van registers van bank- en
betaalrekeningen.
Als voorzitter is ingezet op een spoedige implementatie van de korte
termijn acties vanuit het actieplan. Veel ligt bij de Commissie, maar de
lidstaten moeten daar waar nodig informatie verschaffen voordat de
Commissie verder kan gaan.
Analyse Europese Commissie algehele verleggingsregeling btw
Document: nog niet beschikbaar
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: Unanimiteit
Toelichting: De algehele verleggingsregeling in de btw als mogelijkheid
om btw fraude aan te pakken, is al meerdere keren op de Ecofin
besproken. Btw carrouselfraude is al lange tijd een groot probleem en in
dit kader wordt dan ook over een grondige herziening van het fundament
van de btw-heffing gesproken. Deze herziening maakt ook deel uit van het
VAT Action Plan dat de Europese Commissie in maart heeft gepubliceerd.
Omdat de onderhandelingen over een dergelijke grondige herziening van
het btw vele jaren kan duren, willen Tsjechië en Oostenrijk in de tussentijd
via een eigen binnenlandse pilot bekijken de algehele verlegging inzetten
om de carrouselfraude in hun land een halt toe te brengen.
Bij een algehele verleggingsregeling wordt de voor transacties verschuldigde btw niet in rekening gebracht door de leverancier maar berekend en
afgedragen door de ondernemer die de goederen of diensten van hem
afneemt. De leverancier vermeldt de vergoeding waarover de btw is
verlegd in zijn btw-aangifte en de afnemer vermeldt de vergoeding en de
btw die naar hem is verlegd in zijn btw-aangifte, maar er gaat niet
daadwerkelijk «btw» geld over van de ene rekening naar de andere. Pas in
de laatste schakel naar de eindconsument wordt door de leverancier weer
daadwerkelijk btw berekend. Kort samengevat houdt dit in dat er business
to business door leveranciers geen btw meer wordt berekend, waardoor

7

Kamerstuk 32 013, nr. 125.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-07, nr. 1374

8

er aanzienlijk minder momenten zijn die zich lenen voor fraude met btw.
De pilot ziet alleen op binnenlandse transacties.
Veel lidstaten inclusief de Commissie, zijn ronduit negatief over de
algehele verleggingsregeling. Zij zijn van mening dat het geen oplossing
biedt en alleen maar nieuwe fraude zal opleveren. Ook voor een pilot zal
het lastig worden unanieme steun te verkrijgen. Nederland is echter altijd
voorstander van een open debat over effectieve fraudebestrijding. De
algehele verleggingsregeling zou een middel kunnen zijn dat aan de
fraudebestrijding in de btw bijdraagt. De regeling is tot op heden slechts
in enkele fraudegevoelige sectoren toegepast, maar nog niet op grote
schaal. Een pilot in één of meerdere lidstaten zou daarom een mooie
gelegenheid zijn om de gevolgen van het invoeren van een dergelijke
regeling in kaart te brengen. Een evaluatie van de pilot kan dan uitwijzen
of de algehele verleggingsregeling een geschikt middel is voor fraudebestrijding in de btw.
Implementatie SGP
Document: De Commissievoorstellen met betrekking tot Cyprus, Ierland
en Slovenië zijn te vinden op
http://ec.europa.eu/economy_finance/economic_governance/sgp/
corrective_arm/index_en.htm
Aard bespreking: Raadsbesluit
Besluitvormingsprocedure: Gekwalificeerde meerderheid
Toelichting: De Commissie heeft voorstellen gedaan om de lopende
buitensporigtekortprocedures voor Cyprus, Ierland en Slovenië te
beëindigen. Deze lidstaten hebben in 2015 een feitelijk tekort behaald van
respectievelijk 1%, 2,3% en 2,9%. De lenteraming laat zien dat het tekort
voor deze lidstaten ook in 2016 en 2017 onder de referentiewaarde van 3%
blijft, waarmee deze lidstaten het buitensporig tekort duurzaam beëindigd
hebben. Nederland kan instemmen met beëindiging van de buitensporigtekortprocedures voor deze lidstaten. Hiermee neemt het aantal lidstaten
in de correctieve arm af tot zes. Dit is een reflectie van de budgettaire
inspanningen die lidstaten de afgelopen jaren hebben geleverd om de
begrotingstekorten terug te brengen, alsmede van het economisch
herstel.
Daarnaast zal worden stilgestaan bij de situatie in Portugal en Spanje.
Deze lidstaten bevinden zich nog in de correctieve arm van het SGP en de
deadlines uit de lopende aanbevelingen zijn respectievelijk 2015 en 2016.
In haar voorstel voor de landenspecifieke aanbevelingen heeft de
Commissie voorgesteld deze deadlines te verlengen met één jaar. Het
voorstel van de Commissie is niet in lijn met de geldende procedures.
Landenspecifieke aanbevelingen kunnen aanbevelingen in het kader van
de buitensporigtekortprocedure (EDP) namelijk niet wijzigen. Hiervoor is
een beslissing nodig in het kader van de buitensporigtekortprocedure, en
daar heeft de Commissie nog geen voorstel toe gedaan. Tot die tijd blijven
de bestaande deadlines dus geldig. De Commissie heeft bij de presentatie
van de landenspecifieke aanbevelingen aangekondigd om begin juli terug
te komen op de situatie in Portugal en Spanje. De Commissie kan dan, na
nadere analyse, vaststellen of deze lidstaten al dan niet effectief gevolg
hebben gegeven aan de bestaande aanbevelingen. Indien wordt geconcludeerd dat dit niet het geval is, kan de Commissie voorstellen een sanctie
op te leggen. Nederland zal de onderliggende analyse van een mogelijk
Commissievoorstel afwachten alvorens een oordeel te vellen. Nederland
zal daarnaast het belang van een consistente bewaking van de afspraken
van het SGP benadrukken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-07, nr. 1374

9

Rapport Europese Rekenkamer over buitensporigtekortprocedure
Document: Het rapport is te vinden op: http://www.eca.europa.eu/Lists/
ECADocuments/SR16_10/SR_EDP_EN.pdf
Aard bespreking: Aanname Raadsconclusies
Besluitvormingsprocedure: Consensus
Toelichting: De Ecofinraad zal naar verwachting conclusies aannemen
over het rapport van de Europese Rekenkamer (ERK) over de toepassing
van de buitensporigtekortprocedure dat op 19 april werd gepubliceerd. De
ERK heeft de toepassing van de buitensporigtekortprocedure door de
Commissie beoordeeld aan de hand van zes casussen tussen 2008 en
2015. De analyse van de ERK ziet op de verzameling en analyse van
gegevens (het werkterrein van Eurostat) en op de beoordeling van de
budgettaire situatie in lidstaten en beslissingen in het kader van de
buitensporigtekortprocedure (het werkterrein van DG ECFIN). Op basis
van deze analyse heeft de ERK een aantal aanbevelingen gedaan. De
reactie van de Commissie op het rapport als geheel en op de aanbevelingen is als bijlage aan het rapport toegevoegd. Naar aanleiding van het
verzoek van uw Kamer om een reactie op het rapport van de ERK zal ik u
separaat uitgebreider informeren.
Voorbereiding Europese Raad
National Competitiveness Boards
Document: tot op heden niet ontvangen
Aard bespreking: aanname voorstel
Besluitvormingsprocedure: gekwalificeerde meerheid
Toelichting: De Commissie heeft, op basis van het vijf presidentenrapport over de toekomst van de EMU, op 21 oktober jl. een voorstel
gedaan voor een Raadsaanbeveling ter oprichting van nationale raden
voor concurrentievermogen. Inmiddels hebben er ambtelijke besprekingen plaatsgevonden. Uit deze besprekingen volgt waarschijnlijk dat er
elementen van het voorstel worden aangepast. De Ecofinraad zal over de
Raadsaanbeveling besluiten op basis van gekwalificeerde meerderheid.
Vervolgens zal de Europese Raad in juni over de aanbeveling spreken.
Het kabinet heeft in de Kamerbrief van 6 november jl. (Kamerstuk
21 501-20, nr. 1051) reeds aangegeven in principe een voorstander te zijn
van onafhankelijke autoriteiten in lidstaten die op objectieve wijze de
effecten en onderliggende afruilen van beleid in kaart te brengen. Het CPB
diende hierbij als blauwdruk. Objectieve analyse van ontwikkelingen in
productiviteit en concurrentievermogen en beleidsopties leiden volgens
het kabinet tot respectievelijk bewustzijn van de belangrijkste uitdagingen
en realistische assumpties over de effecten van beleid op economische
groei en werkgelegenheid. Daarnaast dragen deze analyses bij aan de
objectivering van het politieke debat. Dit kan de kwaliteit van beleid
verbeteren en het draagvlak voor noodzakelijke structurele hervormingen
vergroten. Het kabinet vindt daarbij wel dat de oprichting van nationale
raden voor concurrentievermogen niet mag leiden tot additionele
institutionele complexiteit in de lidstaten.
Het voorstel van de Commissie van oktober jl. week op onderdelen af van
de opzet die het kabinet voor ogen heeft. In de ogen van het kabinet zijn
objectieve analyses effectiever voor het creëren van draagvlak voor
hervormingen dan eenzijdige adviezen of oordelen. Bovendien moet
onafhankelijkheid van nationale raden zijn gewaarborgd; het voorstel
maakte onvoldoende duidelijk wat de coördinerende rol van de
Commissie behelst. Verschillende andere lidstaten hebben hier ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-07, nr. 1374

10

vragen over gesteld. Het kabinet streeft naar bespreking van een
gebalanceerd voorstel gedurende de Ecofin van juni.
Europees Semester
Document: http://ec.europa.eu/europe2020/making-it-happen/countryspecific-recommendations/index_en.htm
Aard bespreking: goedkeuring raadsconclusies
Besluitvormingsprocedure: gekwalificeerde meerderheid
Toelichting: De Ecofin zal in het kader van het Europees Semester
spreken over de landenspecifieke aanbevelingen die zijn voorgesteld door
de Commissie. De aanbevelingen zijn gebaseerd op de landenrapportages
van de Europese Commissie die eind februari zijn gepubliceerd, de
lenteraming van de Commissie en de Nationale Hervormings-, de
Stabiliteits- en Convergentieprogramma’s die de lidstaten in april bij de
Europese Commissie hebben ingediend.
De Europese Commissie stelt dit jaar voor Nederland drie landenspecifieke aanbevelingen voor op het gebied van de overheidsfinanciën/
onderzoek en ontwikkeling, de arbeidsmarkt en de pensioenen/
woningmarkt. De Kamer is bij brief van 27 mei jl. (Kamerstuk 21501–20, nr.
1125) geïnformeerd over de kabinetsappreciatie van de aanbevelingen.
Het kabinet herkent zich in de door de Commissie geschetste uitdagingen.
Er liggen nog zeker kansen om op onderdelen de Nederlandse economie
verder te versterken. Het kabinet is ook te spreken over de open formulering en de focus die is aangebracht. Daarmee leveren de aanbevelingen
naar verwachting een nuttige bijdrage aan het politieke debat, ook in
aanloop naar de volgende verkiezingen.
De aanbevelingen zijn gebaseerd op verordening 1466/97 en 1176/2011 en
de artikelen 121(2) en 148(4) van het Verdrag. De Raad besluit met
gekwalificeerde meerderheid over de aanbevelingen. Het Europees
Parlement heeft hier geen rol. In de komende maanden wordt het voorstel
voor landenspecifieke aanbevelingen besproken en goedgekeurd in de
Ecofin-Raad en de Raad Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken. De Europese Raad van 28 en 29 juni zal
de aanbevelingen bekrachtigen, waarna de aanbevelingen naar
verwachting formeel worden aangenomen door de Ecofin-Raad van
12 juli.
Externe vertegenwoordiging eurozone
Document: voortgangsrapportage (niet openbaar)
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting: Tijdens de Ecofin zal over de externe vertegenwoordiging
van de EU en eurozone in internationale fora gesproken worden.
Europese Raad heeft de Ecofin gevraagd om de voortgang die is geboekt
in juni 2016 te rapporteren. Het rapport ter bespreking in de Ecofin zal
ingaan op twee thema’s: (1) de versterking van de coördinatie tussen
landen als het gaat om IMF gerelateerde zaken en (2) de route naar een
gezamenlijke vertegenwoordiging binnen het IMF. Het verder versterken
van coördinatie tussen landen is belangrijk om een sterke EU positie in
het IMF af te dwingen. Nederland ziet een succesvolle versterkte coördinatie als duidelijke voorwaarde voor verdergaande stappen naar een
uniforme EMU vertegenwoordiging, zoals ook vermeld in Kamerstuk 21
501-20, nr. 1051. Over de gezamenlijke vertegenwoordiging binnen het
IMF wordt momenteel nog gesproken. Het rapport zal daarom de stand
van zaken reflecteren waarbij de verschillende visies wat betreft één
eurozonestoel benoemd worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-07, nr. 1374

11

Implementatie Bankenunie
Document: n.v.t.
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting: De Ecofinraad zal spreken over de stand van zaken met
betrekking tot de nationale implementatie van diverse elementen van de
Bankenunie. Ten aanzien van de implementatie van de Bank Recovery and
Resolution Directive (BRRD) en de Deposit Guarantee Scheme Directive
(DGSD) hebben bijna alle lidstaten deze geïmplementeerd. Ten tijde van
de Ecofin van mei jl. hadden België, Slovenië en Polen de BRRD nog niet
volledig geïmplementeerd. Ten aanzien van de DGSD waren België, Polen
en Zweden toen nog niet klaar. Daarnaast dient een aanzienlijke groep
lidstaten de leenoverkomst ten behoeve van brugfinanciering aan het
gemeenschappelijk afwikkelingsfonds te ondertekenen. Nederland heeft
de implementatie van zowel de BRRD als de DGSD in november 2015
volledig afgerond. De parlementaire goedkeuringsprocedure ten behoeve
van de goedkeuring van de leenovereenkomst vindt momenteel plaats.
Jaarvergadering van de Raad van gouverneurs van het ESM op
16 juni 2016 te Luxemburg
Op 16 juni zal voorafgaand aan de Eurogroep de jaarvergadering van de
Raad van gouverneurs van het ESM plaatsvinden. Het jaarverslag over
2015 van het ESM en het toevoegen van het netto resultaat van het ESM
aan het reservefonds liggen ter goedkeuring voor aan de Raad van
gouverneurs van het ESM. Tevens zal gesproken worden over de rol die
het ESM kan gaan vervullen bij het evalueren van leningenprogramma’s
en wordt gesproken over hoe het ESM om moet gaan met het publiceren
van documenten t.b.v. het vergroten van de transparantie. Mogelijk zal
ook het geactualiseerde Memorandum of Understanding (MoU) van
Griekenland op de agenda staan, als de voortgangsrapportage van de
instituties tijdig afgerond is.
De Raad van Bewind van het ESM heeft op 12 mei jl. gesproken over het
jaarverslag en heeft deze goedgekeurd. Ook de Board of Auditors en de
externe accountant van het ESM hebben een verklaring afgegeven dat zij
akkoord kunnen gaan met het jaarverslag. Het jaarverslag beschrijft de
(recente) economische ontwikkelingen in de eurozone, de organisatie van
het ESM en de activiteiten van het ESM op het gebied van leningen,
financiering, investeringen, risicobeleid en transparantie. Daarnaast bevat
het jaarverslag de Financial statements, de verklaring van de externe
accountant en de verklaring van de Board of Auditors dat zij kunnen
instemmen met de Financial statements van het ESM over 2015. Het ESM
heeft in 2015 een positief resultaat van circa 729 miljoen euro behaald. In
lijn met artikel 24(2) van het ESM-Verdrag zal dit netto resultaat over 2015
worden toegevoegd aan het reservefonds. De Nederlandse gouverneur
van het ESM is voornemens in te stemmen met het jaarverslag en het
toevoegen van het netto resultaat aan het reservefonds.
Naar verwachting zal het geactualiseerde MoU van Griekenland ter
goedkeuring voorliggen aan de Raad van gouverneurs. Het MoU wordt op
basis van de uitkomsten van de eerste voortgangsmissie op enkele
punten aangepast. Zoals aangegeven in het verslag van de Eurogroep van
24 mei jl. (Kamerstuk 21 501-07, nr. 1370) zal ik, conform het hiervoor
geldende informatieprotocol8, zodra ik de voortgangsrapportage inclusief
de lijst met prior actions alsmede de geactualiseerde versie van het MoU
heb ontvangen, de Tweede Kamer informeren over de inhoud van de
8

Informatieprotocol aangaande (ESM-gerelateerde) crisismaatregelen in de eurozone, brief aan
de Tweede Kamer van 15 december 2014, Kamerstuk 21 501-07, nr. 1217.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-07, nr. 1374

12

voortgangsrapportage voorzien van een appreciatie. De Raad van
gouverneurs zal met onderlinge overeenstemming een besluit nemen
over het aangepaste MoU. Nederland is, onder voorbehoud van een
positief oordeel van de instituties over de voortgangsrapportage,
voornemens in te stemmen met het geactualiseerde MoU voor
Griekenland.
Tot slot zal er gesproken worden over de publicatie van ESM-documenten
(in het kader van het verbeteren van de transparantie, zoals ook in de
Eurogroep aan de orde is geweest) en de mogelijke rol van het ESM bij
het evalueren van leningenprogramma’s. Zoals ook aangegeven in de
beantwoording op de Kamervragen n.a.v. het ESM Jaarverslag 2014
(Kamerstuk 21 501-07, nr. 1330) is Nederland er voor om zoveel mogelijk
ESM documenten standaard publiekelijk beschikbaar te stellen, tenzij er
zwaarwegende redenen (hierbij moet vooral gedacht worden aan
marktgevoelige informatie) van de auteurs voor vertrouwelijkheid zijn.
Nederland verwelkomt het voorstel van het ESM om geannoteerde
agenda’s en verslagen van de vergaderingen van de Raad van gouverneurs op de website van het ESM te publiceren. Ook verwelkomt
Nederland het voorstel om zoveel mogelijk programmagerelateerde
documenten te publiceren voordat de ESM Raad van Gouverneurs of
Raad van Bewind een definitief besluit neemt.
Zoals ook in de bestuurlijke reactie9 op het rapport «Noodsteun voor
eurolanden tijdens de crisis» van de Algemene Rekenkamer heb aangegeven ben ik van mening dat het belangrijk is om te evalueren en lessen
te trekken uit de afgesloten steunprogramma’s. Ik heb dit aangekaart in
gesprekken met de inkomend en uitgaande voorzitter van het auditcomité
van het ESM en ook in een gesprek met de Management Director van het
ESM. Het ESM heeft, rekening houdend met de taken van het ESM
Management en het auditcomité zoals beschreven in het ESM-verdrag en
de by-laws, een voorstel gemaakt over evaluaties van EFSF/ESMleningenprogramma’s door het ESM. Dit voorstel ligt nu ter bespreking en
goedkeuring voor aan de Raad van gouverneurs. Op 12 mei heeft een
eerste gedachtewisseling plaats gevonden in de ESM Raad van Bewind.
Het ESM stelt voor dat een eerste evaluatie over de effectiviteit van de
leningenprogramma’s van het ESM zou kunnen gaan. De reden hiervoor
is dat er door andere instellingen al diverse evaluaties zijn uitgevoerd naar
de effecten van individuele leningenprogramma’s, naar de programmaopzet en implementatie en naar de rol van de Trojka. Het ESM stelt voor
om de evaluaties uit te laten voeren door een team van
ESM-medewerkers onder leiding van een externe expert, om de onafhankelijkheid te borgen. Het auditcomité van het ESM heeft geen rol in de
evaluaties, omdat dit niet kan binnen het mandaat van het auditcomité.
Het auditcomité kan, als extra waarborg op een goede en onafhankelijke
evaluatie, gevraagd worden om de manier waarop de evaluatie wordt
uitgevoerd te controleren. Ik ben van mening dat het een goede eerste
stap is dat het ESM in een eerste evaluatie kijkt naar elementen in
programma’s die goed waren en verbeterd kunnen worden. Dit zou
kunnen dienen als een ijkpunt voor latere evaluaties.

9

De bestuurlijke reactie is te vinden in het rapport zelf en op de website van de Algemene
Rekenkamer: http://www.rekenkamer.nl/Publicaties/Onderzoeksrapporten/Introducties/2015/09/
Noodsteun_voor_eurolanden_tijdens_de_crisis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-07, nr. 1374

13