(Ont)Regel
de Zorg
Statusrapport Merkbaarheidsscan

September 2019
kpmg.nl

(Ont)Regel de Zorg | 1

Inhoudsopgave
Managementsamenvatting

4

1

Inleiding

6

1.1
1.2
1.3
1.4
1.5
1.6

7
7
8
9
9
9

2

3

4

Achtergrond
Doelstelling
Onderzoeksaanpak
Begeleiding van het onderzoek
Scope onderzoek
Leeswijzer

Voortgang op het actieplan (Ont)Regel de Zorg

10

2.1
2.2

Algemeen beeld regeldruk
Voortgang per sector

11
12

Sectorspecifieke verdieping

23

3.1
3.2
3.3
3.4
3.5
3.6
3.7
3.8
3.9

Medisch specialistische zorg
Farmacie
Paramedische zorg
Huisartsenzorg
Curatieve ggz
Wijkverpleging
Verpleeghuizen
Gehandicaptenzorg
Sociaal domein

24
27
30
33
36
40
44
47
50

Sectoroverstijgende kansen

55

4.1
4.2
		
4.3
4.4
4.5

Optimaliseren van digitale informatie-uitwisseling tussen organisaties
Heldere beschrijving van de landelijke regels en/of procedures zodat
deze goed toegepast kunnen worden
Slimmer organiseren van IT-systemen en de inzet van digitalisering
Uniformeren van beleid bij zorgverzekeraars
Secretariële ondersteuning

56
56
56
57
57

(Ont)Regel de Zorg | 2

Bijlagen

58

Bijlage I

Onderzoeksaanpak in meer detail

59

Bijlage II

Bronnenlijst

61

Bijlage III

Samenstelling begeleidingscommissies

62

Bijlage IV

Vragenlijst enquête

64

Bijlage V

Afkortingen- en begrippenlijst

68

Bijlage VI	Actiepunten die in overleg met begeleidingscommissie en ministerie van VWS
niet zijn meegenomen in dit onderzoek

70

Bijlage VII

Medisch specialistische zorg:
onderzoekspopulatie en ontwikkelingen rondom het verminderen van regeldruk

72

Bijlage VIII

Farmacie:
onderzoekspopulatie en ontwikkelingen rondom het verminderen van regeldruk

74

Bijlage IX

Paramedische zorg:
onderzoekspopulatie en ontwikkelingen rondom het verminderen van regeldruk

76

Bijlage X

Huisartsenzorg:
onderzoekspopulatie en ontwikkelingen rondom het verbeteren van regeldruk

78

Bijlage XI

Curatieve ggz:
onderzoekspopulatie en ontwikkelingen rondom het verminderen van regeldruk

80

Bijlage XII	Wijkverpleging:
onderzoekspopulatie en ontwikkelingen rondom het verminderen van regeldruk

82

Bijlage XIII

Verpleeghuizen:
onderzoekspopulatie en ontwikkelingen rondom het verminderen van regeldruk

84

Bijlage XIV

Gehandicaptenzorg:
onderzoekspopulatie en ontwikkelingen rondom het verminderen van regeldruk

86

Bijlage XV


Sociaal
domein - jeugdhulp in de regio Alkmaar en maatschappelijke
ondersteuning in de regio Twente: onderzoekspopulatie en ontwikkelingen
rondom het verminderen van regeldruk

88

Bijlage XVI	Algemeen beeld in sectoren op administratieve ondersteuning, ervaren regeldruk
met en zonder administratieve ondersteuning en inspanningen van professionals
om regeldruk te verminderen

94

(Ont)Regel de Zorg | 3

Managementsamenvatting
Zorgverleners zijn veel tijd kwijt aan administratieve
handelingen, tijd die ze niet kunnen besteden aan zorg
voor de patiënt, terwijl dat is waarom ze voor hun vak
gekozen hebben. Deze ervaren regeldruk is de afgelopen
jaren toegenomen. Voortbouwend op bestaande initiatieven is het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport samen met het veld in 2018 daarom gestart met
het programma (Ont)Regel de Zorg met als doel om
voor zorgprofessionals en patiënten de ervaren regeldruk
merkbaar te verminderen. Eén van de instrumenten om
de uitvoering van het Programma (Ont)Regel de zorg te
monitoren is voorliggende merkbaarheidsscan: wat merkt
de professional ervan?
Dit rapport bevat de onderzoeksuitkomsten van de eerste
meting van 74 actiepunten, waarvan er per februari 2019
(ijkmoment) 19 actiepunten afgerond waren. Het betreft
de actiepunten van het onderdeel maatwerkaanpak:
snappen of schrappen. De ervaren regeldruk wordt zowel
met een door professionals gegeven rapportcijfer als in
tijdsbesteding per actiepunt (maatregel) uitgedrukt.
Professionals geven aan dat administratieve werkzaamheden tot het dagelijkse werk behoren, zolang de logica
erachter en de waarde die het toevoegt aan het primair
proces duidelijk is. Uit de onderzoeksresultaten blijkt dat
het leggen van deze link helpt om draagvlak te vinden en
bijdraagt aan het verminderen van de ervaren regeldruk.
In de sectorspecifieke resultaten zien we in alle sectoren
een vrij hoge mate van acceptatie van tijd die wordt
besteed aan administratieve werkzaamheden. Dit laat
zien dat het bij (ont)regelen van zorg belangrijk is om de
juiste balans te vinden tussen de werkelijke tijd die wordt
besteed aan administratieve werkzaamheden en de mate
van tijd die acceptabel wordt bevonden. Het gaat daarmee
niet alleen om het schrappen van regels, maar ook het
snappen van regels.

De onderzoeksresultaten laten verder zien dat professionals bij deze eerste meting bij een groot aantal afgeronde
actiepunten gemiddeld een minimaal verschil ervaren
op een merkbare vermindering van regeldruk. Dit komt
soms omdat het effect van de afgeronde actiepunten nog
niet in het dagelijkse werk is geïmplementeerd of omdat
geschrapte of vereenvoudigde maatregelen nog niet
bekend zijn bij de professionals. Het programma
(Ont)regel de Zorg is nog in volle gang, en kan meer
impact hebben als het aan bekendheid wint.
Naast de specifieke maatregelen uit het actieplan noemen
de professionals een aantal kansen om de regeldruk
verder te verminderen. Het gaat daarbij om a) het optimaliseren van digitale informatie-uitwisseling, b) het slimmer
organiseren van IT-systemen en inzet van digitalisering, c)
uniformeren van beleid van inkopers (zorgverzekeraars en
gemeenten) d) het beter toelichten van landelijke regels
of procedures (wat is het achterliggende idee, en wat
kan wel en niet) en e) ondersteuning bij de uitvoering van
administratieve taken door taakdifferentiatie.
In het onderzoek hebben we ruim 4.500 professionals
bereikt. KPMG bedankt hen nogmaals voor hun bijdrage
en de tijd die ze hiervoor hebben vrijgemaakt.

Opzet en methode
Dit onderzoek bestaat uit drie hoofdonderdelen:
1. Groepsgesprekken met professionals;
2. Enquête onder ruim 4.500 professionals;
3. 	Verdiepende interviews met professionals waarin
de uitkomsten uit de enquête nader zijn geduid en
verdiept.

(Ont)Regel de Zorg | 4

Ervaren regeldruk per sector: belangrijkste conclusies eerste meetmoment

Medisch specialistische zorg

Farmacie

Professionals vinden 27% aan administratieve
werkzaamheden acceptabel. In de praktijk is dit 42%.

Professionals vinden 15% aan administratieve werkzaamheden acceptabel. In de praktijk is dit 33%.

Actiepunten met de meest ervaren regeldruk:
—— Handmatige dubbele registraties in EPD schrappen
—— Afvinklijstjes voor werkprocessen
niet meer vastleggen in EPD
—— Beperken orders via het
ICT-systeem

7,0

Laag

Hoog

Actiepunten met de meest ervaren regeldruk:
—— Stoppen met beantwoording vergoedingsvragen in de
apotheek
—— Schrappen administratie als
gevolg van medische noodzaak
—— Beperken controle machtigingsformulieren hulpmiddelen
Laag

7,5
Hoog

Paramedische zorg

Huisartsenzorg

Professionals vinden 19% aan administratieve
werkzaamheden acceptabel. In de praktijk is dit 35%.

Professionals vinden 17% aan administratieve werkzaamheden acceptabel. In de praktijk is dit 30%.

Actiepunten met de meest ervaren regeldruk:
—— Versimpelen richtlijn fysiotherapeutische dossiervoering
—— Vereenvoudigen begin- en eindmeting en schrappen van
het verplichtend karakter
—— Beperken van (beheers)audits
door externe partijen
Laag

7,5

Actiepunten met de meest ervaren regeldruk:
—— Schrappen van terugverwijzingen vanuit volwassen-GGZ
—— Geen formulieren bij medische noodzaak en niet meer
jaarlijks aanvragen van hulpmiddelen
bij chronische aandoeningen
—— Verminderen en vereenvoudigen
NHG-praktijkaccreditering

Hoog

Laag

7,3
Hoog

Curatieve GGZ

Wijkverpleging

Professionals vinden 19% aan administratieve werkzaamheden acceptabel. In de praktijk is dit 37%.

Professionals vinden 16% aan administratieve werkzaamheden acceptabel. In de praktijk is dit 27%.

Actiepunten met de meest ervaren regeldruk:
—— Uniformeren van de inkoopcontracten
—— Minimaliseren lasten bij doorontwikkeling
benchmark ROM
—— Schrappen van het specificeren
van type behandelcontact
bij urenregistratie

7,5

Laag

Actiepunten met de meest ervaren regeldruk:
—— Schrappen van de vijfminutenregistratie
—— Schrappen handtekening cliënt bij
wijziging van het zorgplan
—— Schrappen van de standaard
halfjaarlijkse zorgevaluatie

Hoog

6,6

Laag

Hoog

Verpleeghuizen

Gehandicaptenzorg

Professionals vinden 23% aan administratieve werkzaamheden acceptabel. In de praktijk is dit 35%.

Professionals vinden 22% aan administratieve werkzaamheden acceptabel. In de praktijk is dit 33%.

Actiepunten met de meest ervaren regeldruk:
—— Vereenvoudigen van
Enigszins
de regeling meerzorg
belastend
—— Versimpelen van
aanmaken en
bijhouden ECD

20%*

Niet
belastend

62%
18%

Zeer
belastend

Actiepunten met de meest ervaren regeldruk:
—— Vereenvoudigen van de
Enigszins
regeling meerzorg
belastend
—— Versimpelen van
aanmaken en
bijhouden ECD

20%*

Niet
belastend

62%
18%

Zeer
belastend

Sociaal domein:
Maatschappelijke ondersteuning regio Twente

Sociaal domein:
Jeugdhulp regio Alkmaar
Professionals vinden 21% aan administratieve werkzaamheden
acceptabel. In de praktijk is dit 41%.

Professionals vinden 26% aan administratieve werkzaamheden
acceptabel. In de praktijk is dit 43%.

Actiepunten met de meest ervaren regeldruk:
—— Verschillende procedures
zorgaanvragen en -verlengingen
—— Tijdschrijven
—— Individueel Budget Plafond (IBP)

Actiepunten met de meest ervaren regeldruk:
—— Afsprakenformulier
—— Kortdurende beschikkingen
—— Verschillende werkwijzen
per gemeente

Laag

7,4
Hoog

Laag

7,6
Hoog

* Cijfers zijn gebaseerd op bestaand onderzoek
(Ont)Regel de Zorg | 5

Inleiding
(Ont)Regel de Zorg | 6

1.1

Achtergrond
Zorgverleners zijn veel tijd kwijt aan administratieve handelingen, tijd die ze niet kunnen besteden aan zorg voor
de patiënt1, terwijl dat is waarom ze voor hun vak gekozen hebben. Professionals geven aan dat administratieve
werkzaamheden tot het dagelijkse werk behoren, zolang
de logica erachter en de waarde die het toevoegt aan het
primair proces duidelijk is. De ervaren regeldruk in echter
de afgelopen jaren toegenomen. Vanuit verschillende
hoeken zijn manifesten, experimenten en onderzoeken
opgezet om de ervaren regeldruk te verminderen. Ondanks mooie stappen die worden gezet met voorbeelden
zoals ‘Laat dokters dokteren’ in de medisch specialistische zorg, experiment ‘Anders verantwoorden’ in de
gehandicaptenzorg en in het sociaal domein en ‘Het Roer
Gaat Om’ in de huisartsenzorg is het een taai vraagstuk
dat blijvende aandacht vraagt.
Voortbouwend op de bestaande initiatieven is het
ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)
samen met het veld in 2018 gestart met het programma
(Ont)Regel de Zorg met als doel om voor zorgprofessionals en patiënten de ervaren regeldruk merkbaar te
verminderen. Het actieplan laat zich kenmerken door de
betrokkenheid van belangrijke partijen vanuit negen sectoren. Samen met deze partijen zijn per sector actieplannen opgesteld. Deze kennen elk een maatwerkaanpak
om de voor de betreffende sector specifieke knelpunten
aan te pakken. Eén van de instrumenten om de uitvoering van het programma te monitoren is voorliggende
merkbaarheidsscan: wat merkt de professional ervan?

(Ont)regelen in breder perspectief
Zorgprofessionals hebben (regel)ruimte nodig om samen
met de patiënt te bepalen over wat goede en gepaste
zorg is in de context2. (Ont)regelen van zorg, met als
doel goede zorg en ondersteuning zonder onnodige
administratieve lasten vergt een omslag in denken en
doen. Het primaire proces moet leidend zijn, en niet de
administratieve lasten er omheen. In de praktijk betekent dit bijvoorbeeld regels niet simpelweg uitvoeren,
maar gebruiken als kader: de zorgprofessional ervaart
de ruimte om vanuit de inhoud te handelen en daarover
verantwoordelijkheid te nemen.
In de praktijk zijn veel verschillen zichtbaar bij organisaties
in het realiseren van het (ont)regelen van de zorg. Wat
niet werkt is regels simpelweg niet meer uitvoeren. Het
is belangrijk om te leren hoe je regels kunt gebruiken als
kaders en waar achterliggende doelen, mits deze waarde
toevoegen, met minder lasten tot stand kunnen komen.

(Ont)regelen in de praktijk
In de praktijk zien we mooie voorbeelden die hebben

geleid tot een merkbare verbetering. Daar waar actiepunten zijn afgerond zien we in een aantal gevallen een
vermindering van de regeldruk. Denk aan het afschaffen
van de verplichte handtekening van de cliënt bij wijzigingen in het zorgplan in de wijkverpleging. We zien echter
bij deze eerste meting dat bij een groot aantal afgeronde
actiepunten gemiddeld een minimaal verschil wordt
ervaren op een merkbare vermindering van regeldruk. Dit
komt soms omdat het effect van de afgeronde actiepunten nog niet in het dagelijkse werk is geïmplementeerd
of omdat geschrapte of vereenvoudigde maatregelen
nog niet bekend zijn bij de professionals. Het programma
is nog in volle gang, en daarmee is de verwachting dat
meer verbetering zichtbaar wordt de komende tijd.
Het (ont)regelen van de zorg en het verminderen van de
ervaren regeldruk vraagt dus nog steeds om aandacht.
Niet alleen vanuit het ministerie, financiers of beroepsen belangenverenigingen. Ook van de individuele zorgorganisaties en de professionals zelf. De ervaren regeldruk
komt namelijk niet alleen voort uit verantwoording of
wet- en regelgeving, maar ook uit interne regels van de
eigen organisatie. Dit betekent samen aan de slag met
het (ont)regelen van de zorg en het verminderen van de
regeldruk, zodat er meer tijd is voor de patiënt en meer
werkplezier voor de zorgprofessional.

1.2
		Doelstelling
Met het instrument van de merkbaarheidsscan wil het
ministerie van VWS inzicht krijgen in de mate waarin de
afgeronde maatregelen in het programma (Ont)Regel de
Zorg een merkbare vermindering hebben gehad op de
ervaren regeldruk van professionals in de negen zorgsectoren3 . Het betreft de actiepunten van het onderdeel
maatwerkaanpak: snappen of schrappen. Het onderzoek
brengt zowel kwantitatief als kwalitatief de ervaren regeldruk per actiepunt in beeld, waaronder een rapportcijfer
op een schaal van een tot negen en de tijdsbesteding.
Om een effect inzichtelijk te maken bestaat het onderzoek uit twee meetmomenten. In aansluiting op het
actieplan betreft voorliggende merkbaarheidsscan een
eerste meting (o-meting) ten aanzien van 74 actiepunten,
waarvan er per februari 2019 (ijkmoment) 19 actiepunten
afgerond waren4 . Voor deze 19 afgeronde actiepunten
is een zogenoemde retrospectieve meting uitgevoerd (0en 1-meting) om het effect in kaart te brengen.
Deze eerste meting van de merkbaarheidsscan is uitgevoerd in de periode maart tot en met augustus 2019. Het
tweede meetmoment is in het voorjaar van 2020. Meer
informatie over de onderzoeksaanpak is beschreven in
de volgende paragraaf.

1

In de verschillende sectoren van de zorg worden de termen patiënt en cliënt door elkaar gebruikt. Daar waar we spreken van
patiënt kan ook cliënt gelezen worden.

2

Raad Volksgezondheid en Samenleving (2019). Blijk van vertrouwen.

3

Medisch specialistische zorg, farmacie, paramedische zorg, huisartsenzorg, curatieve ggz, wijkverpleging, verpleeghuizen, gehandicaptenzorg en sociaal domein.

4

Op het moment van verschijnen van deze rapportage zijn meer actiepunten afgerond.
(Ont)Regel de Zorg | 7

1.3

Onderzoeksaanpak
De gehanteerde onderzoeksmethodiek is gebruiksvriendelijk en beknopt van opzet. Het uitgangspunt in de aanpak is om de professionals zo min mogelijk te belasten.
Tegelijkertijd biedt het oog voor maatwerk per sector.
Hieronder wordt dit nader toegelicht.
Het onderzoek bevat twee meetmomenten (2019 en
2020). Voorliggende merkbaarheidsscan bevat de onderzoeksuitkomsten uit het eerste meting in 2019. Daarin
hebben we via verschillende onderzoeksmethoden ruim
4.500 professionals bereikt. Via deze weg willen wij deze
professionals nogmaals bedanken voor hun bijdrage en
de tijd die ze hiervoor hebben vrijgemaakt.
Het onderzoek brengt per meetmoment het volgende in
kaart:
—— Meetmoment één (2019): de ervaren regeldruk (algemeen en per actiepunt), de ervaren tijdsbesteding
(indicatieve tijd aangegeven door professional, algemeen en per actiepunt) enachterliggende knelpunten.
Daarnaast de ervaringen en effecten ten aanzien van
de afgeronde actiepunten.
—— Meetmoment twee (voorjaar 2020): de ervaringen en
effecten ten aanzien van de afgeronde actiepunten.
Door deze resultaten te vergelijken met die van
meetmoment één wordt een beeld geschetst van de
merkbare verandering van de ervaren regeldruk van
de actiepunten.

Een hypothesegedreven aanpak
Het onderzoek toetst in hoeverre de afgeronde actiepunten uit het actieplan hebben geleid tot een merkbare vermindering van de ervaren regeldruk. Het onderzoek hanteert hiertoe een hypothesegedreven aanpak. Concreet
betekent dit dat voorafgaand aan de enquête is geformuleerd wat het verwachte effect van het actiepunt is op de
ervaren regeldruk van een professional. De geformuleerde hypothesen zorgen voor focus tijdens het onderzoek

en maken dat sneller een compleet beeld wordt verkregen. Onderstaande figuur geeft dit schematisch weer.
Vervolgens zijn de hypothesen per sector gevalideerd en
waar nodig aangescherpt via de begeleidingscommissie
(zie paragraaf 1.4) en een groepsgesprek per sector met
zorgprofessionals.

Een combinatie van dataverzamelingsmethoden
De aanpak en onderzoeksmethodieken zijn op verzoek
van het ministerie van VWS gebaseerd op de generieke
en uniforme evaluatiemethodiek, ontwikkeld door Dröge
& Van Drimmelen5. Met dit instrument wordt de ervaren
regeldruk zowel met een door professionals gegeven
rapportcijfer op een schaal van 1 tot 9 als in tijdsbesteding per maatregel uitgedrukt. Door dit vóór en na de
uitgevoerde acties te meten, kan het effect daarvan worden bepaald. Hiervoor is een combinatie van methoden
(i.e. groepsgesprek, enquête en interviews) gehanteerd.
Door de uitkomsten van de verschillende methodieken
integraal en in samenhang te bekijken ontstaat een
robuuste en representatieve analyse.
De enquête is uitgevoerd door Kantar Public, uitgevoerd
in opdracht van KPMG. Zij hebben de data verzameld,
verwerkt, geanalyseerd en gerapporteerd aan KPMG.

De onderzoeksaanpak heeft oog voor maatwerk per sector
Bij het meten van het effect van actiepunten houdt de
onderzoeksaanpak rekening met verschillen in status
van de actiepunten tussen de sectoren en binnen de
sectoren. Het onderzoek hanteert daarvoor per actiepunt
verschillende typen metingen:
—— Nulmeting: van (nog) niet-afgeronde actiepunten
wordt de huidige situatie inzichtelijk gemaakt
—— Eén-meting: van afgeronde actiepunten wordt het
effect gemeten
—— Gecombineerde meting: voor actiepunten die zijn

FIGUUR 1 Hypothesegedreven aanpak van het meten van het effect van een actiepunt

Actiepunt

Effect
Inzicht in gewenste effect:
Verwachte effect van het
actiepunt op de ervaren
regeldruk van een professional
(bijvoorbeeld minder of geen
tijdsbesteding meer aan
administratieve handeling)

5

Knelpunt
Inzicht in achterliggende
knelpunt:

Hypothese

Knelpunt waarop het actiepunt
uit het actieplan (Ont)Regel de
Zorg zich richt

Coomans, R. et al. 2016. Handreiking Merkbaarheidsscan. Den Haag: Droge & Van Drimmelen. De handreiking Merkbaarheidsscan is opgesteld in samenwerking met de ministeries van Economische Zaken, Binnenlandse Zaken, Volksgezondheid, Welzijn
en Sport, Infrastructuur en Milieu, Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Financiën en met brancheorganisaties en ondernemers die
betrokken zijn bij de maatwerkaanpak regeldruk voor bedrijven

(Ont)Regel de Zorg | 8

afgerond, en waarop nog geen nulmeting heeft
plaatsgevonden worden de nulmeting en de effectmeting gecombineerd binnen één meetmoment.
Daarin wordt op één moment retrospectief gevraagd
naar de situatie vorig jaar en de huidige situatie. In het
tweede meetmoment wordt opnieuw een effectmeting uitgevoerd voor de afgeronde actiepunten ten
tijde van het eerste meetmoment.
Voor een aantal actiepunten is eerder een nulmeting
geweest. Om de administratieve lasten te beperken voor
professionals is in deze merkbaarheidsscan aangesloten op eerdere onderzoeken en zijn de ervaringen niet
opnieuw uitgevraagd.
Sommige actiepunten hebben een verwachte ‘datum
gereed’ eind 2020 of hebben effect op de langere
termijn. Gedurende de looptijd van het onderzoek wordt
de voortgang op alle actiepunten gemonitord door het
ministerie van VWS. Afhankelijk van de voortgang kan het
voorkomen dat deze actiepunten buiten de looptijd van
het onderzoek vallen. Hierover vindt afstemming plaats
met de begeleidingscommissies en het ministerie van
VWS.
In bijlage I staat de onderzoeksaanpak in meer detail
toegelicht.

1.4

		
1.5 Scope onderzoek
		
Het onderzoek richt zich op de actiepunten van de
actielijn ‘De maatwerkaanpak: snappen, schrappen en
verbeteren’ beschreven in het actieplan (Ont)Regel de
Zorg. In overleg met de begeleidingscommissies en het
ministerie van VWS is vastgesteld welke actiepunten van
deze actielijn zijn meegenomen in dit onderzoek.
Het onderzoek richt zich op de ervaring van professionals
in de zorg. In het onderzoek is geen controle gedaan op
de feitelijke juistheid van deze ervaringen en in welke
omvang de beleving van professionals afwijkt van de werkelijkheid. Het onderzoek brengt de ervaren regeldruk in
kaart als gevolg van de administratieve werkzaamheden
die professionals hebben om te voldoen aan de informatieverplichtingen. Dit omvat bijvoorbeeld het verzamelen, bewerken, registreren, bewaren en ter beschikking
stellen van informatie. Ook toezichtlasten vallen onder
administratieve lasten. Dit onderzoek heeft niet tot doel
om de effectiviteit van de informatieverplichtingen te
beoordelen.
Het actieplan (Ont)Regel de Zorg heeft ook als doel om
de regeldruk bij patiënten en cliënten te verminderen.
Patiënten en cliënten zijn niet meegenomen in dit onderzoek.

Begeleiding van het onderzoek
Het onderzoek in de negen zorgsectoren vindt plaats
onder begeleiding van drie commissies:
—— Eerstelijnszorg,
—— Cure Tweedelijnszorg
—— Care / Sociaal Domein
Hieraan nemen de organisaties deel waarmee de sectorplannen zijn opgesteld. De commissies bestaan uit
vertegenwoordigers van het ministerie van VWS (in de
rol van opdrachtgever), Nederlandse Zorgautoriteit (NZa),
Zorginstituut Nederland (ZiN), Zorgverzekeraars Nederland (ZN), Inspectie Gezondheidzorg en Jeugd (IGJ) en
beroeps- en belangenverenigingen van de betreffende
zorgsectoren. In bijlage III staat een totaaloverzicht van
alle deelnemende organisaties in de drie begeleidingscommissies. De begeleidingscommissies reflecteren
inhoudelijk op de onderzoeksaanpak en de (tussentijdse)
onderzoeksresultaten. Daarnaast zetten ze hun netwerk
in voor werving van deelnemers aan het onderzoek.

1.6
		Leeswijzer
Het rapport geeft in hoofdstuk 2 een algemeen beeld van
de ervaren regeldruk op dit moment, gevolgd door de
voortgang op de actiepunten van het actieplan (Ont)Regel
de Zorg per sector. Hoofdstuk 3 bevat een verdieping op
de ervaren regeldruk per sector, met een daarin de top-3
actiepunten met de meeste ervaren regeldruk uitgelicht
en een reflectie vanuit de respondenten. Tot slot beschrijven we in hoofdstuk een aantal genoemde kansen om de
regeldruk verder te verminderen.
Bijlage I beschrijft de onderzoeksaanpak, bijlage II bevat
de bronnenlijst en in bijlage III staat de samenstelling
van de begeleidingscommissies beschreven. Bijlage IV
bevat de vragenlijst van de enquête en bijlage V geeft
de afkortingen- en begrippenlijst weer. Bijlage VI geeft
het overzicht van actiepunten die in overleg met de
begeleidingscommissie en het ministerie van VWS niet
zijn meegenomen in dit onderzoek. De onderzoekspopulatie en ontwikkelingen rondom het verminderen van
regeldruk staan beschreven in bijlagen VII tot en met XV.
Bijlage XVI bevat een algemeen beeld in de sectoren op
administratieve ondersteuning, ervaren regeldruk
met en zonder administratieve ondersteuning en inspanningen van professionals om regeldruk te verminderen.

(Ont)Regel de Zorg | 9

Voortgang
op het
actieplan
(Ont)Regel
de Zorg
(Ont)Regel de Zorg | 10

In de verschillende zorgsectoren zijn betrokkenen hard
aan de slag om het actieplan (Ont)Regel de Zorg tot uitvoer te brengen (zie ook bijlage XVI). Dit hoofdstuk begint
met het algemene beeld rondom ervaren regeldruk in de
zorg. Vervolgens beschrijven we per sector de impact
van de afgeronde actiepunten6 op de ervaren regeldruk.
Voor de actiepunten die nog lopen is de regeldruk in de
huidige situatie beschreven (ijkmoment februari 2019).

2.1

Algemeen beeld regeldruk
Professionals in de curatieve ggz, farmacie en paramedische zorg ervaren de hoogste regeldruk. De medisch
specialistische zorg, curatieve ggz en paramedische zorg
scoren het hoogst op de gemiddelde tijdsbesteding aan
administratieve werkzaamheden. In het figuur ontbreken
de sectoren verpleeghuiszorg, gehandicaptenzorg en
het sociaal domein. Binnen de verpleeghuiszorg en
gehandicaptenzorg is voortgebouwd op het onderzoek
dat Berenschot in dezelfde periode heeft uitgevoerd naar
de ervaren regeldruk in de langdurige zorg7. Het sociaal
domein biedt geen landelijk beeld, maar een regionaal
beeld en is daarom niet opgenomen in bovenstaand
overzicht. Deze cijfers zijn respectievelijk terug te lezen
in paragraaf 3.7 (verpleeghuizen), 3.8 (gehandicaptenzorg) en 3.9 (sociaal domein).
Professionals geven in de groepsgesprekken en interviews aan dat administratieve werkzaamheden tot het
dagelijkse werk behoren, zolang de logica erachter en de
waarde die het toevoegt aan het primair proces duidelijk
is. Uit de onderzoeksresultaten blijkt dat het leggen van

deze link helpt om draagvlak te vinden en bijdraagt aan
het verminderen van de ervaren regeldruk. In de sectorspecifieke resultaten beschreven in hoofdstuk 3 zien we
in alle sectoren een vrij hoge mate van acceptatie van
tijd die wordt besteed aan administratieve werkzaamheden. De respondenten werkzaam in de farmacie en
de curatieve ggz ervaren de hoogste niet-acceptabele
tijdsbesteding aan administratieve werkzaamheden
(namelijk 18% in beide sectoren). Dit laat zien dat het bij
(ont)regelen van zorg belangrijk is om de juiste balans
te vinden tussen de werkelijke tijd die wordt besteed
aan administratieve werkzaamheden en de mate van
tijd die acceptabel wordt bevonden. Het gaat daarmee
niet alleen om het schrappen van regels, maar ook het
snappen van regels.
In alle sectoren wordt op landelijk niveau inspanning
verricht om de regeldruk te verminderen. Aan professionals in de zorg8 is gevraagd hoe bekend ze zijn met deze
inzet. De onderzoeksresultaten laten zien dat in alle acht
sectoren het merendeel van de professionals beperkt
tot niet bekend is met de inspanningen die op landelijk
niveau worden verricht om regeldruk te verminderen.
In de gehandicaptenzorg en medisch specialistische
zorg zijn professionals het minst bekend met landelijke
inspanningen om regeldruk terug te dringen. Er is geen
nader onderzoek gedaan naar de oorzaak van deze
bevindingen. In de eerstelijnszorg is men relatief gezien
het beste bekend met inspanningen op landelijk niveau.
Het sociaal domein biedt geen landelijk beeld, maar een
regionaal beeld en is daarom niet opgenomen in figuur 3.
Deze cijfers zijn te lezen in paragraaf 3.9.

FIGUUR 2 Ervaren regeldruk en tijdsbesteding administratieve werkzaamheden voor Curatieve ggz, Farmacie,
Paramedische zorg, Huisartsenzorg, Medisch specialistische zorg en Wijkverpleging. Een hoger rapportcijfer
betekent meer ervaren regeldruk.
Ervaren regeldruk
(rapportcijfer 1-9)

Tijdsbesteding administratieve
werkzaamheden (in %)

7,5

Curatieve GGZ

7,5

Farmacie

7,5

Paramedische zorg

7,3

Huisartsenzorg

7,0
6,6

37%
33%
35%
30%
42%

Medisch specialistische zorg
Wijkverpleging

27%

6

Betreft 19 actiepunten van de actielijn ‘Maatwerkaanpak’ beschreven in het actieplan (Ont)regel de Zorg die per februari 2019 zijn
afgerond.

7

Dit onderzoek kent een andere indeling en is daarom niet opgenomen in dit overzicht.

8

Professionals in de zorg zijn de medewerkers die zowel werkzaam zijn in het primaire proces alsook daarbuiten
(Ont)Regel de Zorg | 11

8%

31%

6%

4%
25%

34%

3%
29%

3%
25%

2%

2%

20%

18%

2%
13%

47%
53%

41%

46%

53%

56%

25%

25%

58%

50%
39%
21%

10%

Heel goed bekend

18%

22%

Goed bekend

15%

Beperkt bekend

Niet bekend

FIGUUR 3 Bekendheid met inspanningen op landelijk niveau om de ervaren regeldruk terug te dringen

2.2

Voortgang per sector
Deze paragraaf geeft de voortgang weer van de actieplannen binnen de verschillende sectoren. Per sector
wordt opeenvolgend een overzicht gegeven van de 19
afgeronde actiepunten (stand van zaken per februari
2019) en de lopende actiepunten uit de maatwerkaanpak.
Voor ieder gemeten actiepunt beschrijven we vanuit
de enquête de huidige ervaren regeldruk (rapportcijfer
op een schaal van een tot negen) en tijdsbesteding. In
bijlage VI treft u een overzicht aan van de actiepunten
uit de maatwerkaanpak die niet zijn gemeten in deze
meting, inclusief toelichting.
Daar waar actiepunten al zijn afgerond zien we in een
aantal gevallen een vermindering van de regeldruk. Denk
aan het afschaffen van de verplichte handtekening van
de cliënt bij wijzigingen in het zorgplan in de wijkverpleging. We zien echter bij deze meting dat professionals
bij een groot aantal afgeronde actiepunten gemiddeld
een minimaal verschil in regeldruk ervaren. Bij een aantal
actiepunten is op individueel niveau wel een grotere
verschuiving zichtbaar op de ervaren regeldruk.

Uit de groepsgesprekken en interviews blijkt dat afgeronde actiepunten nog niet in alle gevallen in het dagelijks werk zijn geïmplementeerd. Daarnaast laten de
onderzoeksresultaten in de vorige paragraaf zien dat het
Programma (Ont)Regel de Zorg meer impact kan hebben
als het aan bekendheid wint, omdat het programma
nog beperkt bekend is bij zorgverleners. Hierdoor zijn
geschrapte of vereenvoudigde maatregelen nog niet altijd
bekend bij de zorgverleners. Bovenstaande verklaard
mogelijk waarom de ervaren regeldruk op afgeronde
actiepunten gemiddeld nog beperkt is.
In de tweede meting in 2020 kunnen meer afgeronde
actiepunten worden gemeten, waarbij de verwachting is
dat er meer verbetering zichtbaar is. Hoofdstuk 3 bevat
een verdieping op de ervaren regeldruk per sector, met
een daarin de top-3 actiepunten met de meeste ervaren
regeldruk uitgelicht en een reflectie vanuit de respondenten.

(Ont)Regel de Zorg | 12

Medisch specialistische zorg
De maatwerkaanpak van het actieplan (Ont)Regel
de Zorg van de sector medisch specialistische
zorg bevat in totaal 18 actiepunten, waarvan 12 actiepunten
in deze merkbaarheidsscan zijn gemeten. Deze selectie is in
overleg met de begeleidingscommissies en het ministerie
van VWS vastgesteld. Tabel 1 geeft voor het afgeronde
actiepunt weer in hoeverre de huidige ervaren regeldruk en
tijdsbesteding is veranderd ten opzichte van vorig jaar.

Een mogelijke verklaring voor het minimale effect kan zijn
dat het actiepunt onlangs is afgerond en het implementatieproces nog gaande is. VECOZO start eind 2019 met
het opstellen van klantreizen met als doel de klantbeleving
en daarmee de gebruiksvriendelijkheid van het portaal te
verbeteren.
Tabel 2 geeft voor de lopende actiepunten weer wat de
huidige ervaren regeldruk en tijdsbesteding is.

De ervaren regeldruk die gepaard gaat met het aanvragen
van machtigingen voor behandelingen via het digitale
portaal van VECOZO is gemiddeld licht gedaald. Daarentegen is de gemiddelde tijdsbesteding lichtelijk toegenomen met 4 minuten per week. Op individueel niveau zijn
bij dit afgeronde actiepunt wel grotere verschillen in ervaren
regeldruk zichtbaar. Het achterliggende knelpunt dat wordt
ervaren betreft met name administratieve lasten doordat
het portaal niet gebruiksvriendelijk is. In de verdiepende
interviews is deze uitkomst met enkele medisch specialisten ter sprake gebracht, zij gaven aan hier geen gebruik
van te maken. Dit is te verklaren, omdat niet ieder specialisme machtigingen afgeeft.
TABEL 1
Gemiddelde ervaren regeldruk en tijdsbesteding bij afgerond actiepunt in de medisch specialistische zorg

Afgeronde actiepunten
Doorontwikkeling
machtigingenportaal
VECOZO
Legenda

Ervaren
regeldruk
huidige
situatie

Tijdsbesteding
huidige
situatie

5,8

69
min/week

Indien 10% of meer gedaald

Ervaren
regeldruk
vorig jaar

Tijdsbesteding
vorig jaar

Verschil
ervaren
regeldruk

Verschil
tijdsbesteding

6,0

65
min/week

-0,2

5
min/week

Indien minder dan 10% gedaald

% respondenten
dat achterliggend
knelpunt (deels)
herkent
20%

Indien gestegen

TABEL 2
Gemiddelde ervaren regeldruk en tijdsbesteding bij lopende actiepunten in de medisch specialistische zorg

Ervaren
regeldruk

Tijdsbesteding

% respondenten
dat achterliggend
knelpunt (deels)
herkent

Doorontwikkeling en toepassing in de cure van de methode ‘Weet wat je
meet’ en de toolkit ‘Minder papier meer tijd voor zorg’

6,4

99 min/week

70%

Inventariseren van knelpunten voortvloeiend uit wet- en regelgeving in
sessies met betrokken partijen en professionals

6,4

72 min/week

57%

Lopende actiepunten

Afvinklijstjes voor werkprocessen niet meer vastleggen in het EPD

6,5

74 min/week

72%

Schrappen van het standaard registreren van verpleegkundige
routinehandelingen

6,1

72 min/week

60%

Niet langer registreren van de medicatiecheck door een tweede
verpleegkundige

6,3

70 min/week

50%

Beperken orders via het ICT-systeem

6,3

75 min/week

68%

Handmatige dubbele registraties schrappen

6,6

74 min/week

82%

Handelingen die de patiënt zelf kan doen, zoals het invullen van
pijnscore of voedingsinname, worden niet langer uitgevoerd door een
ziekenhuisverpleegkundige

5,6

56 min/week

46%

De informatieoverdracht per fax vanuit het ziekenhuis uitfaseren

6,0

47 min/week

65%

Vereenvoudigen lokale omgang met het convenant medische technologie

5,8

165 min/jaar

60%

Verbeteren machtigingenprocedure hulpmiddelen en waar mogelijk
afschaffen machtigingen

5,9

41 min/week

50%

(Ont)Regel de Zorg | 13

Farmacie

“Voor Direct werkende Orale Anticoagulantia (DOAC)
is bijlage 2-formulier geschrapt. Met het schrappen
van dit formulier heeft de zorgverzekeraar verplicht
gesteld om de nierfunctie van patiënten jaarlijks te
controleren, zodat indien nodig de dosering van de
medicatie hierop aangepast kan worden. In plaats van
het ondertekenen van een bijlage 2-formulier worden
daardoor nu jaarlijks lijsten nagegaan om te controleren of de nierfunctie achteruit is gegaan.” (apotheker)

De maatwerkaanpak van het actieplan (Ont)Regel
de Zorg van de sector Farmacie bevat in totaal
8 actiepunten. Deze zijn alle 8 in deze merkbaarheidsscan gemeten. Tabel 3 geeft voor het afgeronde
actiepunt weer in hoeverre de huidige ervaren regeldruk en
tijdsbesteding is veranderd ten opzichte van vorig jaar.
Naar aanleiding van de schrap- en verbetersessies van (Ont)
Regel de Zorg besloten de zorgverzekeraars gezamenlijk
om de formulieren voor geneesmiddelen te schrappen.
Per 1 maart 2018 hebben zorgverzekeraars 17 zogeheten
bijlage 2-formulieren geschrapt en per 1 maart 2019 zijn
nog 6 extra formulieren met 10 bijlage 2-geneesmiddelen
geschrapt. Zorgverzekeraars Nederland heeft aan het
Zorginstituut gevraagd om een advies uit te brengen aan de
minister om de bijlage 2 te actualiseren omdat apothekers
veel administratieve lasten ervaren. In de periode augustus
– september 2019 loopt hiervoor een consultatie via het
zorginsituut. In bijlage 2 van de Regeling zorgverzekering
staan de geneesmiddelen waaraan aanvullende vergoedingsvoorwaarden worden gesteld. Voorschrijvers moeten
bij het voorschrijven van deze medicijnen een formulier
invullen waarin ze aangeven dat aan de voorwaarden is
voldaan. Apothekers controleren en bewaren deze formulieren.

van vorig jaar. Apothekers en apotheekhoudenden zijn nu
gemiddeld 10 minuten per week minder kwijt aan administratieve handelingen ten opzichte van vorig jaar. Eveneens
blijkt een variatie in tijdsbesteding aan de bijlage 2-formulieren onder apothekers. Dit gevarieerde beeld wordt
bevestigd in de interviews. Enkelen geven in de interviews
aan dat het aantal bijlage 2-voorwaarden is verminderd.
Tegelijkertijd geven anderen aan dat ze de relatieve impact
hiervan op de totale regeldruk ervaren als beperkt, omdat
zij hier gemiddeld minder tijd mee kwijt zijn dan met andere
vormen van regeldruk. Een andere geïnterviewde apotheker
ervaart dat de administratieve last die hiermee gepaard ging
via een andere weg wordt uitgevraagd door de zorgverzekeraar.

Uit de enquêteresultaten blijkt dat zowel de tijdsbesteding als de ervaren regeldruk is afgenomen ten opzichte

Tabel 4 geeft voor de lopende actiepunten weer wat de
huidige ervaren regeldruk en tijdsbesteding is.

TABEL 3
Gemiddelde ervaren regeldruk en tijdsbesteding bij afgerond actiepunt in de farmacie

Afgeronde actiepunten
Beperken aantal en controle
bijlage 2-voorwaarden
Legenda

Ervaren
regeldruk
huidige
situatie

Tijdsbesteding
huidige
situatie

6,2

42
min/week

Indien 10% of meer gedaald

Ervaren
regeldruk
vorig jaar

Tijdsbesteding
vorig jaar

Verschil
ervaren
regeldruk

Verschil
tijdsbesteding

6,9

52
min/week

-0,7

-10
min/week

Indien minder dan 10% gedaald

% respondenten
dat achterliggend
knelpunt (deels)
herkent
87%

Indien gestegen

TABEL 4
Gemiddelde ervaren regeldruk en tijdsbesteding bij lopende actiepunten in de farmacie

Ervaren
regeldruk

Tijdsbesteding

% respondenten
dat achterliggend
knelpunt (deels)
herkent

Schrappen ongelijke kwaliteitsmetingen en -weging voor inkoop

7,9

124 min/week

96%

Beperken controle machtigingsformulieren bij het verstrekken van
hulpmiddelen

7,0

64 min/week

93%

Schrappen administratie als gevolg van beslissen over medische noodzaak
door de voorschrijver

7,8

119 min/week

94%

Stoppen met uitgebreide beantwoording van vergoedingsvragen in de
apotheek

7,9

145 min/week

96%

Lopende actiepunten

Beperken administratie rond het verstrekken van opiaten

6,1

44 min/week

82%

Vereenvoudigen HKZ-kwaliteitscontrole

6,6

74 min/week

78%

Inkorten termijn materiële controles met als intentie 1 jaar

7,4

50 min/week

93%

(Ont)Regel de Zorg | 14

Paramedische zorg
De maatwerkaanpak van het actieplan (Ont)Regel
de Zorg van de sector paramedische zorg bevat in
totaal 15 actiepunten, waarvan 12 actiepunten in deze merkbaarheidsscan zijn gemeten. Deze selectie is in overleg
met de begeleidingscommissies en het ministerie van VWS
vastgesteld. Tabel 5 geeft voor de afgeronde actiepunten
weer in hoeverre de huidige ervaren regeldruk en tijdsbesteding is veranderd ten opzichte van vorig jaar.

Het verschil in ervaren regeldruk bij deze afgeronde actiepunten is gemiddeld minimaal. Bij de drie afgeronde actiepunten zijn op individueel niveau grotere verschuivingen
zichtbaar op de ervaren regeldruk.
Tabel 6 geeft voor de lopende actiepunten weer wat de
huidige ervaren regeldruk en tijdsbesteding is.

TABEL 5
Gemiddelde ervaren regeldruk en tijdsbesteding bij afgeronde actiepunten in de paramedische zorg
Ervaren
regeldruk
huidige
situatie

Tijdsbesteding
huidige
situatie

Afschaffen van de herhaalverwijzing voor behandelingen die langer duren dan 12
maanden

5,9

Versimpelen van richtlijn voor
het invullen van bepaalde velden in het patiëntendossier
en de tussenmeting*
Schrappen verplichte beleidsen jaarplannen, met uitzondering van Plusovereenkomsten

Afgeronde actiepunten

% respondenten
dat achterliggend
knelpunt (deels)
herkent

Ervaren
regeldruk
vorig jaar

Tijdsbesteding
vorig jaar

Verschil
ervaren
regeldruk

Verschil
tijdsbesteding

23
min/week

6,5

27
min/week

-0,6

-4
min/week

84%

7,0

162
min/week

7,3

164
min/week

-0,3

-2
min/week

93%

5,9

248
min/jaar

6,3

254
min/jaar

-0,4

-6
min/jaar

48%

*Voor dit actiepunt is een correctie toegepast op de ervaren tijdsbesteding. Zie bijlage I voor een toelichting.
Legenda

Indien 10% of meer gedaald

Indien minder dan 10% gedaald

Indien gestegen

TABEL 6
Gemiddelde ervaren regeldruk en tijdsbesteding bij lopende actiepunten in de paramedische zorg

Ervaren
regeldruk

Tijdsbesteding

% respondenten
dat achterliggend
knelpunt (deels)
herkent

Uniformeren opzet van zorginkoopcontracten (algemene bepalingen en
declaratieparagraaf) (voor inkoop 2019)

6,7

130 min/week

54%

Diagnosecoderingssysteem paramedische hulp (DCSPH):
Uniformeren gebruik van DCSPH-codes (oplossings- en
implementatievoorstel)

6,5

38 min/week

80%

Uniformeren items verwijzing in paramedische zorg

6,9

30 min/week

92%

Verbeteren van ICT-ondersteuning:
Doorontwikkeling declaratiestandaard PM304. /
Afspraken met softwareleveranciers over functionaliteiten die ondersteund
moeten worden in declaratieverkeer

6,4

31 min/week

67%

Schrappen van de verplichting polisvoorwaarden van de aanvullende
verzekering aan de patiënt uit te leggen

6,7

36 min/week

92%

Beperken van de (beheers)audits door externe partijen, door deze zo veel
mogelijk onderdeel te laten worden van het kwaliteitssysteem van de
beroepsgroep

7,1

394 min/jaar

76%

Vereenvoudigen van de begin- en eindmeting in het EPD en schrappen van
de verplichting de meting altijd te doen

7,5

84 min/week

94%

Onderzoeken hoeveel uitzonderingen er zijn op de prestatielijst fysiotherapie

6,4

30 min/week

79%

Onderzoeken welke service-aspecten geschrapt of geüniformeerd kunnen
worden

6,6

145 min/week

57%

Lopende actiepunten

(Ont)Regel de Zorg | 15

Huisartsenzorg
De maatwerkaanpak van het actieplan (Ont)Regel
de Zorg van de sector huisartsenzorg bevat in
totaal 11 actiepunten. Deze zijn alle 11 in deze merkbaarheidsscan gemeten. Deze selectie is in overleg met de
begeleidingscommissies en het ministerie van VWS vastgesteld. Tabel 7 geeft voor de afgeronde actiepunten weer in
hoeverre de huidige ervaren regeldruk en tijdsbesteding is
veranderd ten opzichte van vorig jaar.

Geïnterviewden bevestigen dat zij minder tijd kwijt zijn aan
het opnieuw schrijven van verwijsbrieven naar paramedici
voor chronische aandoeningen. Wel geven zij aan nog regeldruk te ervaren door het schrijven van herhaalverwijzingen
naar medisch specialisten voor chronische aandoeningen.
Tabel 8 geeft voor de lopende actiepunten weer wat de
huidige ervaren regeldruk en tijdsbesteding is.

TABEL 7
Gemiddelde ervaren regeldruk en tijdsbesteding bij afgeronde actiepunten in de huisartsenzorg
Ervaren
regeldruk
huidige
situatie

Tijdsbesteding
huidige
situatie

Schrappen van de herhaling
van de verwijsbrieven voor de
behandeling van chronische
aandoening door paramedici

6,4

Schrappen van de
terugverwijzing van patiënten
door de volwassenen-ggz.
Vereenvoudigen van de
formulieren die het CAK
vraagt voor het vergoeden
van zorg aan onverzekerden.

Afgeronde actiepunten

Legenda

% respondenten
dat achterliggend
knelpunt (deels)
herkent

Ervaren
regeldruk
vorig jaar

Tijdsbesteding
vorig jaar

Verschil
ervaren
regeldruk

Verschil
tijdsbesteding

2,0
uren/
maand

6,7

2,5
uren/
maand

-0,3

-0,5
uren/
maand

85%

7,5

3,3
uren/
maand

7,4

3,4
uren/
maand

0,1

-0,1
uren/
maand

82%

5,1

1,5
uren/
maand

5,2

1,6
uren/
maand

-0,1

-0,1
uren/
maand

51%

Indien 10% of meer gedaald

Indien minder dan 10% gedaald

Indien gestegen

TABEL 8
Gemiddelde ervaren regeldruk en tijdsbesteding bij lopende actiepunten in de huisartsenzorg

Ervaren
regeldruk

Tijdsbesteding

% respondenten
dat achterliggend
knelpunt (deels)
herkent

7,0

3,5 uren/maand

93%

6,8

2,9 uren/maand

85%

Afschaffen van jaarlijkse machtigingen bij chronische aandoeningen

7,0

3,3 uren/maand

87%

Volledig implementeren van de afspraken die in ‘Het Roer Gaat Om’
gemaakt zijn, zoals geen formulieren bij medische noodzaak en niet meer
jaarlijks aanvragen van hulpmiddelen bij chronische aandoeningen

6,9

2,6 uren/maand

90%

Schrappen van de uitvoeringsverzoeken voor risicovolle handelingen in de
wijkverpleging en de verzorgingshuizen

7,0

2,3 uren/maand

89%

Verminderen frequentie van en vereenvoudigen en verbeteren van de
NHG-praktijkaccreditering

6,7

7,8 dagen/jaar

81%

Schrappen van alle verklaringen voor het verantwoorden van vergoedingen
uit het aanvullende pakket

6,4

2,0 uren/maand

79%

Beperken medewerking aan indicatiestelling tot het leveren van de
medische grondslag

6,7

2,5 uren/maand

85%

Vereenvoudigen van de administratie die nodig is om als waarnemer te
werken bij een huisartsenpost

5,1

1,7 uren/maand

19%

Lopende actiepunten
Vereenvoudigen van de aanvraagprocedure van hulpmiddelen, met de
achterliggende knelpunten:
Regeldruk door de afstemming met verschillende leveranciers bij de
aanvraag van een hulpmiddel en de verschillende werkwijzen die zij daarbij
hanteren.
Regeldruk door het invullen van een machtigingsformulier of het schrijven
van een verwijzing bij de aanvraag van een hulpmiddel ten behoeve van
vergoeding door de zorgverzekeraar.

(Ont)Regel de Zorg | 16

Curatieve ggz
De maatwerkaanpak van het actieplan (Ont)Regel
de Zorg van de sector curatieve ggz bevat in
totaal 13 actiepunten, waarvan 12 actiepunten in deze merkbaarheidsscan zijn gemeten. Deze selectie is in overleg
met de begeleidingscommissies en het ministerie van VWS
vastgesteld. Tabel 9 geeft voor het afgeronde actiepunt
weer in hoeverre de huidige ervaren regeldruk en tijdsbesteding is veranderd ten opzichte van vorig jaar.
Er is een landelijke afspraak gemaakt over hoe een huisartsverwijsbrief naar de ggz eruit moet zien. Dit is afgestemd
met brancheorganisaties in de ggz en de huisartsenzorg.
Uit de interviews komt naar voren dat verschillende
typen professionals (psychiaters, psychologen en psychotherapeuten) nog steeds verwijsbrieven van huisartsen
controleren. Daarbij ervaren zij dat verwijsbrieven vaak
niet volledig en/of niet juist zijn conform de voorwaarden

van zorgverzekeraars. Genoemde voorbeelden zijn het
ontbreken van een AGB-code of het type echelon waarnaar wordt verwezen (i.e. gb-ggz of s-ggz). In deze situaties moet een behandelaar vaak meerdere keren contact
opnemen met de verwijzer voor het aanpassen van de
verwijzing. Daarnaast geldt een verwijzing voor een
bepaalde periode, wat betekent dat een behandelaar na het
verstrijken van deze periode contact op moet nemen met
de verwijzer voor een nieuwe verwijzing.
Een positieve ontwikkeling die door enkele geïnterviewden
wordt genoemd is de mogelijkheid die sinds kort bestaat
om een DBC te openen als een verwijsbrief nog niet
volledig of juist is. Eerst kon een DBC pas geopend worden
als de verwijsbrief voldeed aan alle gestelde voorwaarden.
Nu kan een professional de DBC alvast openen en bij de
verwijzer aangeven dat informatie ontbreekt in de verwijsbrief. Tabel 10 geeft voor de lopende actiepunten weer wat
de huidige ervaren regeldruk en tijdsbesteding is.

TABEL 9
Gemiddelde ervaren regeldruk en tijdsbesteding bij afgeronde actiepunten in de curatieve ggz

Afgeronde actiepunten
We schrappen de inhoudelijke
aanvullende eisen die zorgverzekeraars stellen aan een
verwijsbrief
Legenda

Ervaren
regeldruk
huidige
situatie

Tijdsbesteding
huidige
situatie

6,4

3,3
uren/
maand

Indien 10% of meer gedaald

Ervaren
regeldruk
vorig jaar

Tijdsbesteding
vorig jaar

Verschil
ervaren
regeldruk

Verschil
tijdsbesteding

6,6

3,7
uren/
maand

-0,2

-0,4
uren/
maand

Indien minder dan 10% gedaald

% respondenten
dat achterliggend
knelpunt (deels)
herkent
67%

Indien gestegen

TABEL 10
Gemiddelde ervaren regeldruk en tijdsbesteding bij lopende actiepunten in de curatieve ggz

Ervaren
regeldruk

Tijdsbesteding

% respondenten
dat achterliggend
knelpunt (deels)
herkent

We uniformeren (verdergaand) de non-concurrentiële elementen van de
inkoopcontracten

7,5

4,8 uren/maand

52%

We inventariseren de administratieve lasten bij kwaliteitsvisitatie van
psychiaters om te komen tot herregistratie. Uit de inventarisatie moet blijken
of en waar mogelijkheden zijn de administratieve lasten te beperken. In dat
geval maken we in 2019 een plan van aanpak op welke wijze we denken te
komen tot reductie van deze administratieve lasten

7,0

2,2 uren/maand

31%

We harmoniseren de (eisen tot de) verenigingsregisters van P3NL

6,2

2,6 uren/maand

58%

We stroomlijnen de gegevensuitwisseling bij ICT-toepassingen (bv.
e-overdracht informatie-standaard implementeren, dit is toegelaten tot de
basisinfrastructuur d.d. 26 maart 2018)

6,2

4,9 uren/maand

75%

We inventariseren het gebruik van de uitzonderingsmogelijkheid bij
controles, zoals geformuleerd in de brief van de NZa en bezien of extra
maatregelen nodig zijn

6,7

4,0 uren/maand

53%

Lopende actiepunten

We schrappen de stapeling van keurmerken

6,5

2,8 uren/maand

69%

We minimaliseren onnodige administratieve lasten bij de doorontwikkeling
van de indicatoren voor de Benchmark-ROM

7,1

4,2 uren/maand

82%

We bevorderen meerjarige contracten

6,8

3,3 uren/maand

54%

We schrappen de verplichting om bij urenregistratie het type
behandelcontact te specificeren

5,9

5,2 uren/maand

67%

We schrappen de verplichting om dwangtoepassingen zowel in Argus als in
het EPD te registreren

5,6

3,9 uren/maand

24%

We passen een handtekening van de patiënt onder het behandelplan
toe, indien de situatie daartoe van toepassing is. Een vorm van ‘informed
consent’ (overeenstemming over het behandelplan) blijft van toepassing
conform de WGBo

6,4

3,2 uren/maand

72%

Wijkverpleging
De maatwerkaanpak van het actieplan (Ont)
Regel de Zorg van de sector wijkverpleging
bevat in totaal 12 actiepunten, waarvan 11 actiepunten in
deze merkbaarheidsscan zijn gemeten. Deze selectie is in
overleg met de begeleidingscommissies en het ministerie
van VWS vastgesteld. Tabel 11 geeft voor de afgeronde
actiepunten weer in hoeverre de huidige ervaren regeldruk
en tijdsbesteding is veranderd ten opzichte van vorig jaar.
Bij de wijkverpleging zijn op de verschillende afgeronde
actiepunten verschillen in ervaren regeldruk zichtbaar. Bij
de eerste vier afgeronde actiepunten zijn daarnaast voor de
professionals op individueel niveau grote verschuivingen op
de ervaren regeldruk zichtbaar.

Het afvinken van de risicosignalering gebeurt steeds meer
digitaal en is in sommige organisaties onderdeel van de
halfjaarlijkse zorgevaluatie. Een deel van de geïnterviewden
ervaart dat sommige zorgverzekeraars dit nog uitvragen.
Ook geeft een geïnterviewde aan dat sommige zorgverzekeraars nog vragen naar een ingevulde zelfredzaamheidsmatrix, om bijvoorbeeld de doelmatigheid van de organisatie aan te tonen.
Tabel 12 geeft voor de lopende actiepunten weer wat de
huidige ervaren regeldruk en tijdsbesteding is.

TABEL 11
Gemiddelde ervaren regeldruk en tijdsbesteding bij afgeronde actiepunten in de wijkverpleging
Ervaren
regeldruk
huidige
situatie

Tijdsbesteding
huidige
situatie

Schrappen van de verplichting
om bij elke wijziging van
het zorgplan opnieuw een
handtekening van de cliënt
nodig te hebben

5,7

Betere implementatie van het
niet meer standaard afvinken
risicosignalering.

% respondenten
dat achterliggend
knelpunt (deels)
herkent

Ervaren
regeldruk
vorig jaar

Tijdsbesteding
vorig jaar

Verschil
ervaren
regeldruk

Verschil
tijdsbesteding

49
min/week

6,9

63
min/week

-1,2

-14
min/week

69%

5,4

39
min/week

6,2

42
min/week

-0,8

-3
min/week

70%

Schrappen van de verplichting
om elk half jaar zorg te
evalueren

5,7

259
min/week

6,6

303
min/week

-0,9

-45
min/week

72%

Schrappen van de verplichting
de zelfredzaamheidsmatrix
standaard in te vullen bij elke
cliënt

5,1

25
min/week

5,5

29
min/week

-0,4

-4
min/week

49%

Uniformering (deel van de)
algemene bepalingen en
declaratieparagraaf van
zorginkoopcontracten

5,9

34
min/week

5,9

41
min/week

0,0

-7
min/week

57%

Afgeronde actiepunten

Legenda

Indien 10% of meer gedaald

Indien minder dan 10% gedaald

Indien gestegen

TABEL 12
Gemiddelde ervaren regeldruk en tijdsbesteding bij lopende actiepunten in de wijkverpleging

Ervaren
regeldruk

Tijdsbesteding

% respondenten
dat achterliggend
knelpunt (deels)
herkent

Schrappen van de minutenregistratie, inclusief:
a. Schrappen van het registreren van zorg die verleend is conform het zorgplan
b. Verminderen van registraties in het kader van accountantscontrole

6,5

75 min/week

76%

Vereenvoudigen van machtigingen/aanvraagprocedure voor hulpmiddelen

5,9

38 min/week

76%

Schrappen dat de cliënt de verpleegkundige moet machtigen voor het
toedienen van medicatie

5,7

31 min/week

75%

Schrappen van het verplicht vragen van een ‘uitvoeringsverzoek’ van artsen
voor risicovolle handeling

6,0

34 min/week

67%

Schrappen van het standaard invullen van de arbochecklist bij iedere cliënt

5,6

27 min/week

59%

Ontwikkelen van een programma van eisen voor het elektronisch
cliëntendossier (ECD) in de verpleeg- en verzorgingshuizen- en thuiszorgsector,
o.a. gericht op het beter ondersteunen van de wijkverpleegkundige bij de
uitvoering van het zorgproces

5,8

105 min/week

35%

Lopende actiepunten

(Ont)Regel de Zorg | 18

Verpleeghuizen
De maatwerkaanpak van het actieplan (Ont)Regel
de Zorg van de sector verpleeghuizen bevat in
totaal 8 actiepunten, waarvan 3 actiepunten in deze merkbaarheidsscan zijn gemeten. Deze selectie is in overleg
met de begeleidingscommissies en het ministerie van VWS
vastgesteld. Tabel 13 geeft voor de afgeronde actiepunten
weer in hoeverre de huidige ervaren regeldruk en tijdsbesteding is veranderd ten opzichte van vorig jaar.
Bij zowel de zorgprofessional als de administratief medewerker zijn op individueel niveau grotere verschuivingen op
de ervaren regeldruk zichtbaar bij het actiepunt ‘vereenvoudigen regeling meerzorg’.
In de inkoopmonitor van ActiZ (Zorgcontractering Wlz 2019)
is de inkoop van meerzorg ook meegenomen. Deze monitor
laat zien dat 27% van de respondenten een verbetering
ervaart van het inkoopbeleid rondom meerjarenafspraken
in 2019 ten opzichte van 2018, en 20% en 18% rondom
administratieve lasten en vereenvoudiging inkoopbeleid. De
verbetering voor meerjarenafspraken wordt vooral ervaren

door zorgorganisaties met een kleine tot gemiddelde jaaromzet (< 100 miljoen euro). 0% ervaart een verslechtering.
Omdat het aantal tandartsen werkzaam in de verpleeghuiszorg en gehandicaptenzorg (n=27) dat de enquête
heeft ingevuld is achtergebleven, baseren we ons voor de
impact van het afgeronde actiepunt ‘Digitaliseren aanvraag-,
machtiging en declaratieproces voor mondzorg’ ook op
eerder onderzoek. De KNMT (Koninklijke Nederlandse
Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde) en
Zorgverzekeraars Nederland geven aan dat er een nieuwe
werkwijze is geïmplementeerd die zo veel mogelijk aansluit
op de manier waarop machtigingen worden aangevraagd in
de Zorgverzekeringswet. In plaats van op papier gebeurt het
nu digitaal via de webapplicatie bij VECOZO. De mondzorgprofessional dient digitaal een declaratie in en deze wordt
door het zorgkantoor digitaal gecontroleerd. Daarnaast is
het uitvoeringsproces nu landelijk geüniformeerd. Dit heeft
voordelen voor de mondzorgprofessional omdat hij minder
tijd kwijt is aan administratie.

TABEL 13
Gemiddelde ervaren regeldruk en tijdsbesteding bij afgeronde actiepunten in de verpleeghuizen
Ervaren
regeldruk
vorig jaar

Tijdsbesteding
vorig jaar

Verschil
ervaren
regeldruk

Verschil
tijdsbesteding

% respondenten
dat achterliggend
knelpunt (deels)
herkent

161
min/week

6,3

153
min/week

-0,1

8

48%

5,9

160
min/week

6,1

133
min/week

-0,2

27

38%

5,6

37
min/week

5,4

55
min/week

0,2

-18

70%

Ervaren
regeldruk
huidige
situatie

Tijdsbesteding
huidige
situatie

Zorgprofessional
We vereenvoudigen de
regeling meerzorg: deze
kan nu meerjarig worden
toegekend en bij zorg in
natura is verantwoording op
uurbasis niet meer nodig.
De aanvraagprocedures
worden momenteel opnieuw
bekeken en waar mogelijk
vereenvoudigd*

6,2

Administratief medewerker
We vereenvoudigen de
regeling meerzorg: deze
kan nu meerjarig worden
toegekend en bij zorg in
natura is verantwoording op
uurbasis niet meer nodig.
De aanvraagprocedures
worden momenteel opnieuw
bekeken en waar mogelijk
vereenvoudigd*
Tandarts
We vereenvoudigen
en digitaliseren het
aanvraag-, machtiging- en
declaratieproces voor
mondzorg professionals in
de Wlz

Afgeronde actiepunten

* Voor dit actiepunt is een correctie toegepast op de ervaren tijdsbesteding. Zie bijlage I voor een toelichting. Het derde actiepunt is alleen
voorgelegd aan tandartsen en is indicatief door de lage respons.
Legenda

Indien 10% of meer gedaald

Indien minder dan 10% gedaald

Indien gestegen

(Ont)Regel de Zorg | 19

Gehandicaptenzorg
De maatwerkaanpak van het actieplan (Ont)Regel
de Zorg van de sector gehandicaptenzorg bevat in
totaal 8 actiepunten, waarvan 3 actiepunten in deze merkbaarheidsscan zijn gemeten. Deze selectie is in overleg
met de begeleidingscommissies en het ministerie van VWS
vastgesteld.
Tabel 14 geeft voor de afgeronde actiepunten weer in
hoeverre de huidige ervaren regeldruk en tijdsbesteding is
veranderd ten opzichte van vorig jaar.
Bij zowel de zorgprofessional als de administratief medewerker zijn op individueel niveau grotere verschuivingen op
de ervaren regeldruk zichtbaar bij het actiepunt ‘vereenvoudigen regeling meerzorg’.
Andersson Elffers Felix (AEF) heeft in het onderzoek
‘Inkoop zorg en ondersteuning aan mensen met een beperking’ (2019) voor de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) in totaal 63 ingevulde enquêtes onder zijn leden
geanalyseerd en een werksessie gehouden. Het AEF-onderzoek toont aan dat 96% van de respondenten tevreden is
over de inkoop van meerzorg bij zorgkantoren. Volgens de
werksessie kan dit worden verklaard doordat het proces van

toekenning gemakkelijker is geworden. De deelnemers aan
het AEF-onderzoek gaven aan dat het maken van afspraken
over meerzorg recent is opgestart; zij zijn benieuwd wat de
toekomst verder gaat brengen. Daarnaast ziet een ruime
meerderheid geen verandering tussen 2019 en 2018.
Omdat het aantal tandartsen werkzaam in de verpleeghuiszorg en gehandicaptenzorg (n=27) dat de enquête
heeft ingevuld is achtergebleven, baseren we ons voor de
impact van het afgeronde actiepunt digitaliseren aanvraag-,
machtiging en declaratieproces voor mondzorg ook op
eerder onderzoek. De KNMT (Koninklijke Nederlandse
Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde) en
Zorgverzekeraars Nederland geeft aan dat er een nieuwe
werkwijze is geïmplementeerd die zo veel mogelijk aansluit
op de manier waarop machtigingen worden aangevraagd in
de Zorgverzekeringswet. In plaats van op papier gebeurt het
nu digitaal via de webapplicatie bij VECOZO. De mondzorgprofessional dient digitaal een declaratie in en deze wordt
door het zorgkantoor digitaal gecontroleerd. Daarnaast is
het uitvoeringsproces nu landelijk geüniformeerd. Dit heeft
voordelen voor de mondzorgprofessional omdat hij minder
tijd kwijt is aan administratie.

TABEL 14
Gemiddelde ervaren regeldruk en tijdsbesteding bij afgeronde actiepunten in de gehandicaptenzorg
Ervaren
regeldruk
huidige
situatie

Tijdsbesteding
huidige
situatie

Zorgprofessional
We vereenvoudigen de
regeling meerzorg: deze
kan nu meerjarig worden
toegekend en bij zorg in
natura is verantwoording op
uurbasis niet meer nodig.
De aanvraagprocedures
worden momenteel opnieuw
bekeken en waar mogelijk
vereenvoudigd

5,8

Administratief medewerker
We vereenvoudigen de
regeling meerzorg: deze
kan nu meerjarig worden
toegekend en bij zorg in
natura is verantwoording op
uurbasis niet meer nodig.
De aanvraagprocedures
worden momenteel opnieuw
bekeken en waar mogelijk
vereenvoudigd
Tandarts
We vereenvoudigen
en digitaliseren het
aanvraag-, machtiging
en declaratieproces voor
mondzorg professionals in
de Wlz

Afgeronde actiepunten

% respondenten
dat achterliggend
knelpunt (deels)
herkent

Ervaren
regeldruk
vorig jaar

Tijdsbesteding
vorig jaar

Verschil
ervaren
regeldruk

Verschil
tijdsbesteding

115
min/week

6,0

103
min/week

-0,2

13
min/week

57%

5,5

102
min/week

5,7

100
min/week

-0,2

2
min/week

46%

5,6

37
min/week

5,4

55
min/week

0,2

-18
min/week

70%

Het derde actiepunt is alleen voorgelegd aan tandartsen en is indicatief door de lage respons.
Legenda

Indien 10% of meer gedaald

Indien minder dan 10% gedaald

Indien gestegen
(Ont)Regel de Zorg | 20

Sociaal domein

Maatschappelijke ondersteuning in de regio
Twente

De maatwerkaanpak van het actieplan (Ont)Regel de Zorg
van de sector sociaal domein bevat in totaal 4 actiepunten.
Deze zijn alle 4 in deze merkbaarheidsscan gemeten. Deze
selectie is in overleg met de begeleidingscommissies en
het ministerie van VWS vastgesteld.

Binnen het actieplan (Ont)Regel de Zorg zijn op landelijk
niveau 2 actiepunten geformuleerd om regeldruk binnen de
Wmo te verminderen. Eén daarvan is afgerond. Regionale
knelpunten komen in paragraaf 3.9 terug.

Op verzoek van het ministerie van VWS is in de aanpak
aangesloten op twee regio’s waar een schrapsessie is georganiseerd. Daarmee is de aanpak voor het sociaal domein
afwijkend ten opzichte van de andere sectoren die staan
beschreven in deze rapportage.
In de enquêtes en interviews zijn in beide regio’s zowel de
landelijke actiepunten uit het actieplan (Ont)Regel de Zorg
als regionale knelpunten gemeten die uit de schrapsessies
naar voren zijn gekomen. De onderzoeksresultaten bieden
geen landelijk beeld, maar een foto van de regeldruk in
de betreffende regio’s. Echter door een lage response en
beperkte variëteit in type professionals schetst het onderzoek geen representatief beeld van de ervaren regeldruk
in de regio. Zie bijlage XIV voor verdere toelichting op de
onderzoeksaanpak.

Jeugdhulp in de regio Alkmaar
In de regio Alkmaar zijn 3 landelijke actiepunten gericht op
de jeugdhulp gemeten. Deze actiepunten zijn nog niet afgerond. Regionale knelpunten komen in paragraaf 3.9 terug.

Aanpassen van de eigen bijdrage-regeling
De eigen bijdrage Wmo was tot 2019 inkomensafhankelijk
en daarmee kwam administratie over de omvang van de
ondersteuning en eventuele samenloop met zorgkosten
in de Wlz. Met de introductie van het abonnementstarief
geldt vanaf 2020 een vast maximum tarief van 17,50 euro
per 4 weken. Voor 2019 heeft het kabinet gekozen voor
een tussenvorm. Via berichtenverkeer is na te gaan of
Wmo-voorzieningen worden benut. Dit verlaagt de administratieve verplichtingen voor inwoners die in opzet ook voor
aanbieders en gemeenten lager worden. Drie van de 16
respondenten uit de regio Twente herkennen in de enquête
het achterliggende knelpunt bij dit actiepunt. Uit zowel de
enquête en interviews blijkt weinig verandering van de
ervaren regeldruk onder professionals door de nieuwe eigen
bijdrage-regeling. Het CAK berekent deze eigen bijdrage
en de ondersteunende afdeling van de aanbieder blijft de
benodigde uren aan hulpverlening van een cliënt doorgeven. Deze taak lijkt in de praktijk nog onveranderd voor de
afdeling met invoer van de nieuwe regeling. Daarbij is op te
merken dat de potentie van de nieuwe situatie nog onvoldoende benut wordt.

TABEL 15
Gemiddelde ervaren regeldruk en tijdsbesteding bij lopende actiepunten in de jeugdhulp – regio Alkmaar

Ervaren
regeldruk

Tijdsbesteding

% respondenten
dat achterliggend
knelpunt (deels)
herkent

Onderzoek naar de landelijke verantwoording voor jeugdhulpaanbieders
(jaardocument zorg) en op basis hiervan voorstellen over vermindering van
de regeldruk

7,5

143 uren/jaar

38%

Onderzoeken van de mogelijkheid voor aanpassing van het verplichte
cliëntervaringsonderzoek in de Jeugdwet en de Wmo 2015 in relatie tot
andere cliëntonderzoeken

6,1

65 min/week

57%

Aanpassing van het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet, zodat het
eenvoudiger te bepalen is welke gemeente de kosten van jeugdhulp moet
financieren

6,6

79 min/week

75%

Lopende actiepunten

De uitkomsten zijn indicatief vanwege de lage respons.

TABEL 16
Gemiddelde ervaren regeldruk en tijdsbesteding bij afgeronde actiepunten in de Wmo – regio Twente

Afgeronde actiepunten
Door vereenvoudiging van de
eigen bijdrage regeling in de
Wmo 2015 (abonnementstarief) neemt de regeldruk in de
uitvoering af

Ervaren
regeldruk
huidige
situatie

Tijdsbesteding
huidige
situatie

7,0

100
min/week

Ervaren
regeldruk
vorig jaar

Tijdsbesteding
vorig jaar

Verschil
ervaren
regeldruk

Verschil
tijdsbesteding

6,7

97
min/week

0,3

3
min/week

% respondenten
dat achterliggend
knelpunt (deels)
herkent

100%

Het derde actiepunt is alleen voorgelegd aan tandartsen en is indicatief door de lage respons.
Legenda

Indien 10% of meer gedaald

Indien minder dan 10% gedaald

Indien gestegen

(Ont)Regel de Zorg | 21

TABEL 17
Gemiddelde ervaren regeldruk en tijdsbesteding bij lopende actiepunten in de Wmo – regio Twente

Lopende actiepunten
Onderzoeken van de mogelijkheid voor aanpassing van het verplichte
cliëntervaringsonderzoek in de Jeugdwet en de Wmo 2015 in relatie tot
andere cliëntonderzoeken

Ervaren
regeldruk

Tijdsbesteding

% respondenten
dat achterliggend
knelpunt (deels)
herkent

6,0

65 min/week

93%

De uitkomsten zijn indicatief vanwege de lage respons.

(Ont)Regel de Zorg | 22

Sectorspecifieke
verdieping
Op de volgende pagina’s volgt een verdieping
van de ervaren regeldruk en afgeronde
actiepunten voor de sectoren:
1. Medisch specialistische zorg
2. Farmacie
3. Paramedische zorg
4. Huisartsenzorg
5. Curatieve ggz
6. Wijkverpleging
7. Verpleeghuizen
8. Gehandicaptenzorg
9. Sociaal domein

(Ont)Regel de Zorg | 23

Medisch specialistische zorg
Scope
Medisch specialistische zorg wordt geleverd door verschillende typen organisaties, waaronder universitaire medische
centra, topklinische ziekenhuizen, algemene ziekenhuizen
en zelfstandige behandelcentra. Dit onderzoek betreft
medisch specialistische zorg geleverd binnen alle bovenstaande typen instellingen.
Dit hoofdstuk gaat in op de belangrijkste conclusies
rondom de regeldruk in de medisch specialistische zorg en
beschrijft aansluitend de reflectie hierop vanuit de sector. In
bijlage VII staat een toelichting op de ontwikkelingen in de
sector op het gebied van regeldruk en de onderzoekspopulatie.

Onderzoekspopulatie
Enquête
Aan de enquête hebben 1.228 professionals werkzaam in
de medisch specialistische zorg deelgenomen. Bijlage VII
bevat achtergrondkenmerken van de onderzoekspopulatie.
Zo is 20% van de respondenten is werkzaam in een Universitair Medisch Centrum (UMC), 31% in een topklinisch
ziekenhuis, 37% in een algemeen ziekenhuis en 6% in een
zelfstandig behandelcentrum (ZBC). Waar relevant maakt
het onderzoek onderscheid naar type functie (bijvoorbeeld
medisch specialist, verpleegkundige of paramedicus) of
type organisatie in de resultaten.

Interviews
De enquêteresultaten zijn nader geduid via verdiepende
interviews met 9 zorgprofessionals, waaronder medisch
specialisten, verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten (zie bijlage VII).

Algemeen beeld regeldruk
De figuur hieronder is gebaseerd op de enquête en geeft
een algemeen beeld van de regeldruk in de medisch specialistische zorg. Professionals besteden gemiddeld 42%
van hun werktijd aan administratieve werkzaamheden. De
respondenten geven aan dat zij 27% acceptabel vinden.
Dit is een verschil van 15%-punt. Deze uitkomsten komen
overeen met een eerder onderzoek uit 2017 naar de ervaren
administratieve lasten.
FIGUUR 4 Tijdsbesteding administratieve
werkzaamheden medisch specialistische zorg

42%
58%

Administratieve tijd
27%

Acceptabele
administratieve tijd

De top 3-acties met de meest ervaren regeldruk
In dit onderzoek is de ervaren regeldruk die is gekoppeld
aan de actiepunten uit het actieplan (Ont)Regel de Zorg in
kaart gebracht. Hierbij is gekeken naar de ervaren regeldruk
(op een schaal van 1 tot 9) van het achterliggende knelpunt.
Figuur 5 toont per actiepunt naast dit rapportcijfer ook
hoeveel procent van de respondenten regeldruk ervaart van
het achterliggende knelpunt. Respondenten konden er in de
enquête maximaal drie kiezen, vandaar dat de percentages
niet optellen tot 100. De actiepunten waar het meeste
behoefte aan is staan bovenaan.

Top 3-actiepunten uitgelicht
1.	Schrappen handmatige dubbele registratie. In de
enquête geven professionals aan de grootste administratieve last te ervaren van de handmatige dubbele
registraties in het EPD. In de enquête gaf 58% van de
groep artsen/’aiossen en 35% van de groep verpleegkundigen/verpleegkundig specialisten aan dit knelpunt
als meest belastend te ervaren.
	De geïnterviewde professionals zien de dubbele registraties op verschillende manieren ontstaan. Zij noemen
daarbij de volgende voorbeelden:
a.	Herhalen van registraties op verschillende plekken in
het EPD.
b.	Soortgelijke verslaglegging over één patiënt door
verschillende medewerkers of functies in het EPD.
Bijvoorbeeld wanneer de uitgevoerde procedure niet
is afgevinkt in het EPD, waardoor dezelfde procedure wordt herhaald door een andere persoon die
informatie opnieuw invoert.
c.	Handmatig invoeren van gegevens door ontbreken
van koppelingen tussen meetinstrumenten en het
EPD.
d.	Handmatig opnieuw invoeren van registraties in
het EPD vanuit andere systemen (bijvoorbeeld uit
apart systeem van andere afdeling of systemen van
ketenpartners).
2.	Afvinklijsten voor werkprocessen niet meer vastleggen in het EPD. Het achterliggende knelpunt bij dit
actiepunt leeft vooral onder medisch specialisten en
paramedici in het ziekenhuis. In de enquête gaf 43%
van de medisch specialisten en 50% van de paramedici
aan dit als knelpunt te ervaren waarvan zij het meeste
last hebben.
	De ervaren administratieve last wordt door geïnterviewden vooral verklaard door de omvang, de aard en
de mate van detail van de vragen in de afvinklijsten,
waardoor het veel tijd kost en bovendien het risico
bestaat dat professionals door de afvinklijsten en aard
van de vragen alleen nog focussen op het zetten van
het ‘groene vinkje’ en niet meer naar de patiënt kijken
en zelf nadenken over zinvolle vragen om de veiligheid
van de patiënt te borgen. Hierdoor wordt de tijd die er
nu aan wordt besteed niet volledig als zinvol ervaren.

Niet-administratieve tijd

	Uit enkele interviews blijkt dat medisch specialisten met
een snijdend vak (i.e. chirurgen) dit knelpunt ervaren

(Ont)Regel de Zorg | 24

FIGUUR 5 Meest ervaren regeldruk in de medisch specialistische zorg
41%

Handmatige dubbele registraties (zoals het opnieuw invoeren
informatie van de arts) schrappen

6,6

Afvinklijstjes voor werkprocessen niet
meer vastleggen in het EPD

6,5

35%

28%
6,3

Beperken orders via het ICT-systeem

25%

Inventariseren van knelpunten voortvloeiend uit wet- en
regelgeving in sessies met betrokken partijen en professionals

6,4
22%

Doorontwikkeling en toepassing in de cure vd methode ‘Weet
wat je meet’ en de toolkit ‘Minder papier meer tijd voor zorg’

6,4

De informatieoverdracht per fax vanuit
het ziekenhuis uitfaseren

19%

Schrappen van het standaard registreren
van verpleegkundige routinehandelingen

19%

6,0

6,1
13%

Niet langer registreren van de medicatiecheck
door een tweede verpleegkundige

6,3

Verbeteren machtigingenprocedure hulpmiddelen en
waar mogelijk afschaffen machtigingen

11%

Vereenvoudigen lokale omgang met
het convenant medische technologie

10%

Handelingen die de patiënt zelf kan doen worden niet langer
uitgevoerd door een ziekenhuisverpleegkundige
Doorontwikkeling machtigingenportaal VECOZO

5,9

5,8
6%
5,6
2%
5,8

De rangorde is een weergave van waar de meeste regeldruk wordt ervaren binnen de totale
onderzoekspopulatie. Uit de interviews is gebleken dat bepaalde actiepunten meer spelen
voor specifieke functies en/of type aanbieders of settings. Hier is niet voor gecorrigeerd.

vanwege afvinklijsten die gelden bij operatieprocedures.
Dit verklaart mogelijk ook het hoge aantal paramedici en zorgassistenten dat afvinklijsten aangeeft als
knelpunt (denk bijvoorbeeld aan operatieassistenten).
Het gaat bijvoorbeeld om de time-outprocedure. Deze
procedure vindt plaats aan het begin van de operatie
en betreft een extra controle waarbij de chirurg samen
met het operatieteam navraagt of alle gegevens juist
zijn en alle voorbereidingen zijn getroffen. Andere
voorbeelden van afvinklijsten die worden gebruikt door
medisch specialisten en verpleegkundigen zijn checklists voor overdracht van een patiënt uit het ziekenhuis
of verpleegkundige handelingen zoals het inbrengen van
een infuus.

“Eindeloze vinkjes die we moeten zetten.
De ernst is dat het verworden is tot een groen vinkje.
We kijken niet meer naar de patiënt.”
(verpleegkundig specialist)

Meest ervaren regeldruk (in %)
Ervaren last (rapportcijfer 1-9)

3.	Beperken orders via het ICT-systeem. Het orderen
wordt vooral herkend en ervaren als belasting door
artsen en aiossen. In de enquête gaf 52% van de
groep artsen en aiossenaan dit als knelpunt te ervaren
waarvan zij het meeste last hebben.
	Naast de grote hoeveelheid van orders die moeten
worden geplaatst geven enkele geïnterviewden aan
dat de administratieve last bij orders voortkomt uit de
beperkte samenhang in processen tussen verschillende
afdelingen. Intern zijn verschillende systemen in omloop
die of niet gekoppeld zijn en als ze gekoppeld zijn geen
uitzonderingen kunnen maken. Daarnaast wordt door
verschillende geïnterviewden de vraag gesteld waarom
medici deze orders moeten uitvoeren. Een verklaring
die enkele geïnterviewden hierbij geven is de angstcultuur die bestaat onder medici om achteraf (tuchtrechtelijk) gestraft te worden op zaken die niet (goed) geregistreerd staan.

(Ont)Regel de Zorg | 25

FIGUUR 6 Actiepunten met de meest verwachte impact in de medisch specialistische zorg
Handmatige dubbele registraties (zoals het opnieuw invoeren
informatie van de arts) schrappen

41%

Afvinklijstjes voor werkprocessen niet
meer vastleggen in het EPD

32%

Inventariseren van knelpunten voortvloeiend uit wet- en
regelgeving in sessies met betrokken partijen en professionals

22%

De informatieoverdracht per fax vanuit
het ziekenhuis uitfaseren

21%

Beperken orders via het ICT-systeem

20%

Schrappen van het standaard registreren
van verpleegkundige routinehandelingen

18%

Verbeteren machtigingenprocedure hulpmiddelen en
waar mogelijk afschaffen machtigingen

16%

Doorontwikkeling en toepassing in de cure vd methode ‘Weet
wat je meet’ en de toolkit ‘Minder papier meer tijd voor zorg’

16%

Vereenvoudigen lokale omgang met
het convenant medische technologie

11%

Handelingen die de patiënt zelf kan doen worden niet langer
uitgevoerd door een ziekenhuisverpleegkundige

11%

Niet langer registreren van de medicatiecheck
door een tweede verpleegkundige
Doorontwikkeling machtigingenportaal VECOZO

Reflectie vanuit deelnemende respondenten
Naast de top 3-actiepunten waar respondenten de
meeste behoefte aan hebben, konden zij ook maximaal
drie actiepunten selecteren waar zij de meeste impact
verwachten. De enquête laat zien dat het schrappen van
dubbele registraties in het EPD en het niet vastleggen
van afvinklijsten voor werkprocessen zowel voorkomen
in de top 3-actiepunten waar de respondenten de meeste
impact van verwachten als de top 3-actiepunten waar zij het
meeste behoefte aan hebben. Figuur 6 toont per actiepunt
hoeveel procent van de respondenten daar impact van
verwacht. De actiepunten waar respondenten de meeste
impact van verwachten staan bovenaan.
De meeste respondenten (41%) geven aan de meeste
impact te verwachten van het actiepunt schrappen van
handmatige dubbele registraties in het EPD. Zowel
binnen de deelnemende groep artsen en aiossen(56%)
als binnen de deelnemende groep verpleegkundigen en
verpleegkundig specialisten (39%) verwachten de meeste
deelnemers de grootste impact van dit actiepunt. Als
belangrijke randvoorwaarde daarvoor wordt de optimalisatie
van digitale ondersteuning meerdere malen genoemd in
de interviews. Daarbij wordt genoemd dat de gebruiksvriendelijkheid van systemen moet worden verbeterd en
slimme koppelingen tussen systemen moeten worden
gerealiseerd. Ook zouden praktische onhandigheden in het
systeem op basis van verbetersuggesties sneller hersteld
moeten worden, zowel intern als via de landelijke gebruikersgroepen van softwareleveranciers.

9%
1%

Het niet meer vastleggen van afvinklijsten voor werkprocessen in het EPD staat op nummer twee in de lijst van
actiepunten waarvan de meeste impact wordt verwacht
door de respondenten (32%). In de interviews geven de
geïnterviewden aan de meerwaarde van de procedures
en bijbehorende checklists wel te zien. Bijvoorbeeld in het
kader van patiëntveiligheid. Enkele geïnterviewden doen de
aanbeveling om bestaande checklists waar mogelijk in te
korten en te versimpelen naar een minimaal aantal vragen,
zoals bij de time- outprocedure.
In aanvulling wordt het stoppen met verplichte pijnscores
voor alle patiënten door 30% van de respondenten in
de enquête gezien als kans om de administratieve last
te verminderen. Deze kans relateert aan verschillende
actiepunten uit het actieplan. Deze kans wordt voornamelijk
gezien door verpleegkundigen (41%), kwaliteitsmedewerkers (42%) en managers in het primair proces (47%). Reden
hiervoor is dat het uitvoeren van verschillende registratiemetingen, waaronder de pijnscore maar ook verplichte
metingen gericht op bijvoorbeeld valpreventie, decubitus
of delier, vanuit klinisch perspectief niet voor alle patiënten
nodig wordt gevonden.
Andere kansen die tijdens de interviews zijn genoemd zijn
het slimmer inrichten van het huidige ordersysteem,
schrappen van keurmerken en het optimaliseren van het
Individueel Functioneren Medisch Specialisten (IFMS).
Dit zijn kansen passend bij de actiepunten die zijn opgenomen in het ‘Actieplan (Ont)Regel de Zorg’. Deze actiepunten zijn niet opgenomen in deze meting, omdat eind
2017 reeds een nulmeting is gedaan. Om die reden staan ze
niet opgenomen in figuur 6.

(Ont)Regel de Zorg | 26

Farmacie

De top 3-acties met de meest ervaren regeldruk

Scope
De sector farmacie bestaat uit verschillende vormen van
apotheekhoudenden. Dit onderzoek richt zich op de zelfstandige apotheek, de ketenapotheek en de apotheekhoudende huisarts. De ziekenhuisapotheek en de poliklinische
apotheek vallen buiten dit onderzoek.
Dit hoofdstuk gaat in op de belangrijkste conclusies rondom
de regeldruk in de farmacie en beschrijft aansluitend de
reflectie hierop vanuit de sector. In bijlage VIII staat een
toelichting op de ontwikkelingen in de sector op het gebied
van regeldrukvermindering en de onderzoekspopulatie.

Onderzoekspopulatie
Enquête
195 professionals werkzaam in de farmacie hebben deelgenomen aan de enquête. Bijlage VIII bevat achtergrondkenmerken van de onderzoekspopulatie. Waar relevant
maakt het onderzoek in de resultaten onderscheid naar type
professional (zoals apotheker, assistent of apotheekhoudende huisarts) of type organisatie (zelfstandige apotheek,
ketenapotheek of apotheekhoudende huisarts).

Interviews
De enquêteresultaten zijn vervolgens nader geduid via
verdiepende interviews met 8 apothekers (zie bijlage VIII).

Algemeen beeld regeldruk
De figuur hieronder is gebaseerd op de enquête en geeft
een algemeen beeld van de regeldruk in de farmacie.
Professionals besteden gemiddeld 33% van hun werktijd
aan administratieve werkzaamheden. De respondenten
geven aan dat zij 15% acceptabel vinden. Dit is een verschil
van 18%-punt en daarmee de hoogste niet-acceptabele
tijdsbesteding aan administratieve werkzaamheden van alle
sectoren samen met de curatieve ggz.
FIGUUR 7 Tijdsbesteding administratieve
werkzaamheden farmacie

33%
67%

Administratieve tijd

15%

Acceptabele
administratieve tijd
Niet-administratieve tijd

De enquête laat onder apothekers en apotheekhoudenden
een variatie zien in de tijdsbesteding. Dit komt mede
doordat variatie bestaat in de wijze waarop en de mate
waarin de respondenten ondersteuning in de uitvoer van
administratieve werkzaamheden krijgen.

In dit onderzoek is de ervaren regeldruk die is gekoppeld
aan de actiepunten uit het actieplan (Ont)Regel de Zorg in
kaart gebracht. Hierbij is gekeken naar de ervaren regeldruk
(op een schaal van 1 tot 9) van het achterliggende knelpunt.
Figuur 8 toont per actiepunt naast dit rapportcijfer ook
hoeveel procent van de respondenten regeldruk ervaart van
het achterliggende knelpunt. Respondenten konden er in de
enquête maximaal drie kiezen, vandaar dat de percentages
niet optellen tot 100. De actiepunten waar het meeste
behoefte aan is staan bovenaan.

Top 3-actiepunten uitgelicht
1.	Stoppen met uitgebreide beantwoording van
vergoedingsvragen in de apotheek. In de enquête
geven zowel respondenten werkzaam in zelfstandige
apotheken als respondenten werkzaam in ketenapotheken aan de beantwoording van vergoedingsvragen
van patiënten als belangrijke administratieve last te
ervaren. Deze vragen van patiënten ontstaan volgens
de geïnterviewden onder andere bij veranderingen in
het voorkeursbeleid van de zorgverzekeraar (i.e. een
ander merk geneesmiddel wordt nu vergoed) of veranderingen in de samenstelling van het basispakket (i.e.
medicatie wordt niet meer vergoed). In de polisvoorwaarden van de zorgverzekering van de patiënt staan
afspraken over de vergoeding van medicatie. Echter,
tijdens de interviews geven apothekers aan te ervaren
dat een patiënt vaak onvoldoende op de hoogte is van
deze voorwaarden. Geïnterviewden geven aan dat zij de
beantwoording van vergoedingsvragen van de patiënt
als belastend ervaren, omdat het geven van deze uitleg
en het voeren van discussies met patiënten veel tijd
kost voor zowel apothekers als apothekersassistenten.
2.	Schrappen administratie als gevolg van beslissen
over medische noodzaak door de voorschrijver.
Niet-preferente medicatie wordt door de zorgverzekeraar vergoed als op het recept is aangegeven dat er
sprake is van een medische noodzaak. De apotheker
moet deze medische noodzaak controleren. Geïnterviewden bevestigden de behoefte van het schrappen
van administratie bij medische noodzaak. Zij noemen
onder andere de volgende voorbeelden van administratieve werkzaamheden:
a.	Toetsen of de patiënt in aanmerking komt voor een
niet-preferent geneesmiddel, afstemming hierover
met de voorschrijver en uitgebreide vastlegging over
reden van gebruik en de levering.
b.	Monitoren van wijzigingen in het voorkeursbeleid
van verschillende zorgverzekeraars en de gevolgen
die dit heeft voor patiënten voor wie niet-preferente
middelen op medische noodzaak worden verstrekt.
c.	Jaarlijks aanvragen van een machtiging bij de
voorschrijver: conform beleid van Zorgverzekeraars
Nederland is een eenmalige machtiging voldoende,
maar enkele zorgverzekeraars wijken hiervan af. Via
een extra regel in het contract wordt de jaarlijkse
machtiging alsnog vereist en wordt aangegeven dat
declaraties worden teruggevorderd wanneer geen
nieuwe machtiging aangetoond kan worden.

(Ont)Regel de Zorg | 27

FIGUUR 8 Meest ervaren regeldruk in de farmacie
81%

Stoppen met uitgebreide beantwoording van
vergoedingsvragen in de apotheek

7,9

Schrappen administratie als gevolg van beslissen
over medische noodzaak door de voorschrijver

7,8

66%

31%

Beperken controle machtigingsformulieren
bij het verstrekken van hulpmiddelen

7,0
24%

Vereenvoudigen HKZ-kwaliteitscontrole

6,6
23%

Schrappen ongelijke kwaliteitsmetingen en -weging voor inkoop

Inkorten termijn materiële controles met als intentie één jaar

Beperken administratie rond het verstrekken van opiaten

Beperken aantal en controle bijlage 2­voorwaarden

7,9
15%
7,4
12%
6,1
9%
6,2

De rangorde is een weergave van waar de meeste regeldruk wordt ervaren binnen de totale
onderzoekspopulatie. Uit de interviews is gebleken dat bepaalde actiepunten meer spelen
voor specifieke functies en/of type aanbieders of settings. Hier is niet voor gecorrigeerd.

3.	Beperken controle machtigingsformulieren bij het
verstrekken van hulpmiddelen.
Uit de enquête blijkt dat achterliggend knelpunt bij dit
actiepunt meer speelt bij zelfstandige apotheken. Zij
geven een gemiddeld rapportcijfer van 7,4, terwijl bij
ketenapotheken en apotheekhoudende huisartsen dit
respectievelijk een 6,2 en 6,3 krijgt. In de interviews
geven enkele apothekers aan administratieve last te
ervaren bij het controleren van de rechtmatigheid van
de verstrekking van hulpmiddelen en het afstemmen
met zowel de voorschrijver als de patiënt over de machtiging wanneer deze niet volledig is ingevuld. Daarbij
wordt benoemd dat ze al een verandering bemerken op
dit punt o.a. omdat het aantal formulieren volgens hen
is afgenomen. Andere geïnterviewden geven aan geen
last meer te ervaren bij het controleren van de rechtmatigheid van de verstrekking van hulpmiddelen, omdat
zij de levering van hulpmiddelen (bijvoorbeeld wondverband- en incontinentiemateriaal) hebben uitbesteed
aan een landelijke leverancier (soms op verzoek van de
zorgverzekeraar). Volgens geïnterviewden resteren er
nog enkele formulieren, die nog veel regelwerk vragen.

Meest ervaren regeldruk (in %)
Ervaren last (rapportcijfer 1-9)

De meeste respondenten (67%) geven aan de meeste
impact te verwachten van het actiepunt stoppen met
uitgebreide beantwoording van vergoedingsvragen in
de apotheek. Meerdere apothekers zien op korte termijn
ruimte voor verbetering in de voorlichting over het vergoedingsbeleid door zorgverzekeraars richting verzekerden.
Verder geven apothekers in de interviews aan dat een meer
basale oplossing bijvoorbeeld ligt in een directe declaratieafhandeling tussen verzekerde en zorgverzekeraar, zonder
tussenkomst van de apotheker. Ook uiten meerdere geïnterviewden de voorkeur voor het evalueren van het voorkeursbeleid, waarin de meerwaarde van dit beleid wordt
afgewogen tegen de ervaren regeldruk (en kosten) die het
met zich meebrengt, waaronder het beantwoorden van
vergoedingsvragen van patiënten.

Reflectie vanuit deelnemende respondenten

59% van de respondenten verwacht veel impact van het
actiepunt om de administratie als gevolg van medische
noodzaak te schrappen. Tijdens de interviews zijn suggesties genoemd voor randvoorwaarden zoals het bieden van
duidelijkheid in de definitie van medische noodzaak vanuit
zorgverzekeraars, meer uniformiteit tussen zorgverzekeraars
in het beleid rondom medische noodzaak en het afschaffen
van het voorkeursbeleid.

Naast de top 3-actiepunten waar respondenten de
meeste behoefte aan hebben, konden zij ook maximaal
drie actiepunten selecteren waar zij de meeste impact
verwachten. De enquête laat zien dat de top 3-actiepunten
waar de respondenten de meeste impact van verwachten
hetzelfde zijn als de top 3-actiepunten waar zij het meeste
behoefte aan hebben. Figuur 9 toont per actiepunt hoeveel
procent van de respondenten daar impact van verwacht.
De actiepunten waar respondenten de meeste impact van
verwachten staan bovenaan.

Het beperken van de controle van machtigingsformulieren bij het verstrekken van hulpmiddelen staat bij
25% van de respondenten uit de enquête in de top 3-actiepunten, waarvan zij de meeste impact verwachten. Het
verbeterpotentieel dat in enkele interviews wordt genoemd
bij regels rondom hulpmiddelenverstrekking ligt vooral in
het financieel risico dat apothekers door deze regels lopen
bij het leveren van maatwerk aan hun patiënt. Bijvoorbeeld
in situaties rondom tijdige leverbaarheid van hulpmiddelen,

(Ont)Regel de Zorg | 28

FIGUUR 9 Actiepunten met de meest verwachte impact in de farmacie
Stoppen met uitgebreide beantwoording van
vergoedingsvragen in de apotheek

67%

Schrappen administratie als gevolg van beslissen
over medische noodzaak door de voorschrijver

59%

Beperken controle machtigingsformulieren
bij het verstrekken van hulpmiddelen

35%

Vereenvoudigen HKZ-kwaliteitscontrole

26%

Inkorten termijn materiële controles met als intentie één jaar
Schrappen ongelijke kwaliteitsmetingen en -weging voor inkoop

22%
20%

Beperken administratie rond het verstrekken van opiaten

15%

Beperken aantal en controle bijlage 2­voorwaarden

14%

waarbij de apotheker vanuit de relatie met de patiënt toch
eenmalig een hulpmiddel levert via alternatieve route omdat
het via de landelijke leverancier niet op tijd geleverd kan
worden. In veel gevallen wordt dit hulpmiddel volgens de
geïnterviewden dan niet vergoed aan de apotheker.
In aanvulling wordt het terugdringen van regeldruk als
gevolg van het voorkeursbeleid door 89% van de respondenten gezien als kans om de regeldruk te verminderen.
Ook in de interviews wordt het voorkeursbeleid door alle
apothekers genoemd als grootste oorzaak van de ervaren
regeldruk in de farmacie, en daarmee ook als grote kans.
Daarbij benoemen ze dat de eerder genoemde knelpunten
voortkomend uit de actiepunten ontstaan door het voorkeursbeleid. Genoemde voorbeelden van administratieve
lasten zijn: het uitzoeken van verschillen in voorkeursbeleid
tussen zorgverzekeraars, aanvullende bestellingen door
inefficiënt voorraadbeheer, zoeken naar gepaste alternatieven wanneer vergoeding niet voldoende toereikend blijkt
voor een patiënt, aanleveren van bewijslast bij controle op
naleving preferente afspraken door zorgverzekeraars en het
omzetten van grote groepen patiënten bij wijzigingen in het
voorkeursbeleid. In de interviews noemen verschillende
apothekers dat zij het oorspronkelijke doel van het voorkeursbeleid begrijpen, namelijk een doelmatige verstrekking
van geneesmiddelen. Meerdere geïnterviewden brengen
echter de dalende meeropbrengst van het voorkeursbeleid ter sprake. Daarbij worden prijsverschillen van enkele
centen per merk genoemd, waarbij de geïnterviewden de
vraag stellen in hoeverre dit opweegt tegen de tijd en het
geld dat ze steken in de naleving van het voorkeursbeleid.
Enkele geïnterviewden zijn van mening dat de zorgverzekeraars op de korte termijn een grotere rol kunnen pakken in
de financiële afhandeling van medicijnverstrekking.

Zij zien het als de taak van de apotheker om vanuit zorginhoudelijk perspectief de best passende medicatie te
leveren aan de patiënt, net als nu het geval is bij de huisarts
en medisch specialist. Vanuit de afspraken tussen een
zorgverzekeraar en patiënt is het vervolgens de taak van
de zorgverzekeraar om te besluiten over de vergoeding van
het betreffende medicijn en daarbij invulling te geven aan
de financiële transactie en bijbehorende discussies met de
patiënt hierover.
Ook het bevorderen van de leverbaarheid van medicatie
zien respondenten in de enquête als kans om regeldruk te
verminderen (86%). Professionals in de farmacie ervaren
een hoge regeldruk door medicijnen die niet leverbaar zijn.
Dit knelpunt kwam ook naar voren uit de eerdere merkbaarheidsscan van 2018. Dit beeld wordt bevestigd in de
interviews. Genoemde voorbeelden van regeldruk zijn het
nagaan van beschikbaarheid, zoeken naar een alternatief en
afstemming met voorschrijver en patiënt. In één interview
wordt genoemd dat een apotheker gemiddeld 50% van
zijn tijd kwijt is aan logistieke afhandeling van niet-leverbare medicatie. Een andere apotheker geeft aan dat het
gemiddeld kan gaan om 50 tot 100 niet leverbare zaken per
dag. Het betreft vooral de beschikbaarheid van preferente
geneesmiddelen.

(Ont)Regel de Zorg | 29

Paramedische zorg
Scope
De paramedische zorg bestaat uit verschillende zorgsoorten, waaronder oefentherapie, ergotherapie, diëtetiek,
huidtherapie, fysiotherapie en logopedie. In overleg met
de begeleidingscommissie wordt binnen dit onderzoek de
scope voor deze sector beperkt tot de fysiotherapie omdat
voor deze beroepsgroep specifieke actiepunten zijn opgehaald.
Dit hoofdstuk gaat in op de belangrijkste conclusies rondom
de regeldruk in de fysiotherapie en beschrijft aansluitend
de reflectie hierop vanuit de sector. In bijlage IX staat een
toelichting op de ontwikkelingen in de sector op het gebied
van regeldruk en de onderzoekspopulatie.

Onderzoekspopulatie
Enquête
219 fysiotherapeuten hebben deelgenomen aan de enquête.
Bijlage IX bevat achtergrondkenmerken van de onderzoekspopulatie. Zo is 39% van de respondenten praktijkhoudend en 56% niet-praktijkhoudend. Waar relevant maakt het
onderzoek in de resultaten onderscheid naar type functie
(zoals fysiotherapeut of administratief medewerker) of type
organisatie (praktijkhoudend en niet-praktijkhoudend).

Interviews
De enquêteresultaten zijn vervolgens nader geduid via
verdiepende interviews met 8 fysiotherapeuten (zie bijlage
IX).

Algemeen beeld regeldruk
De figuur hieronder is gebaseerd op de enquête en geeft
een algemeen beeld van de regeldruk in de fysiotherapie.
Professionals besteden gemiddeld 35% van hun werktijd
aan administratieve werkzaamheden. De respondenten
geven aan dat zij 19% acceptabel vinden. Dit is een verschil
van 16%-punt.
FIGUUR 10 Tijdsbesteding administratieve
werkzaamheden fysiotherapie

35%
65%

Administratieve tijd

19%

Acceptabele
administratieve tijd
Niet-administratieve tijd

Uit de interviews blijkt dat de administratieve tijdsinvestering hoger ligt bij praktijken die complexe patiënten
behandelen en bij Plus-praktijken. Plus-praktijken ontvangen
hiervoor een hogere vergoeding van de zorgverzekeraar. De
9

enquête laat zien dat de tijdsbesteding voor administratieve
werkzaamheden procentueel lager is voor praktijkhouders
dan voor niet-praktijkhouders (31% versus 34% van hun
werktijd). De acceptabele tijdsbesteding voor administratieve werkzaamheden ligt voor praktijkhouders op gemiddeld 12% en voor niet-praktijkhouders op gemiddeld 20%
van hun werktijd.

De top 3-acties met de meest ervaren regeldruk
In dit onderzoek is de ervaren regeldruk die is gekoppeld
aan de actiepunten uit het actieplan (Ont)Regel de Zorg in
kaart gebracht. Hierbij is gekeken naar de ervaren regeldruk
(op een schaal van 1 tot 9) van het achterliggende knelpunt.
Figuur 11 toont per actiepunt naast dit rapportcijfer ook
hoeveel procent van de respondenten regeldruk ervaart van
het achterliggende knelpunt. Respondenten konden er in de
enquête maximaal drie kiezen, vandaar dat de percentages
niet optellen tot 100. De actiepunten waar het meeste
behoefte aan is staan bovenaan.
1.	Versimpelen van richtlijn voor het invullen van
bepaalde velden in het patiëntendossier en de
tussenmeting. In de enquête geven professionals aan
de grootste administratieve last te ervaren van deze
richtlijn, ondanks dat dit een afgerond actiepunt betreft9.
Dit geldt voor zowel praktijkhouders als niet-praktijkhouders: in de enquête gaf 65% van de praktijkhouders
en 56% van de niet-praktijkhouders aan dit knelpunt
als meest belastend te ervaren. Uit de interviews komt
naar voren dat een deel van de geïnterviewden de
huidige richtlijn te uitvoerig vindt. Een voorbeeld aangedragen tijdens de interviews is het moeten zetten van
een vink achter meerdere variabelen in patiëntenkaarten
en behandeldossiers, terwijl deze variabelen al worden
beschreven in een open veld van het behandelplan.
Volgens de geïnterviewden verschilt het tussen zorgverzekeraars of zij door hen erop worden afgerekend
wanneer één of meerdere velden niet zijn ingevuld.
Hierdoor blijft onduidelijk voor hen wat de minimale
eisen zijn en wordt soms ‘voorzichtig’ gerapporteerd,
wat gepaard gaat met een grotere tijdsinvestering voor
de professional.
2.	Vereenvoudigen van de begin- en eindmeting in het
EPD en schrappen van de verplichting de meting
altijd te doen. Een deel van de geïnterviewden ervaart
de metingen niet altijd als nuttig voor de kwaliteit
van zorg in de breedte en voor de individuele patiënt,
o.a. omdat niet bij alle patiënten herstel kan worden
verwacht. Daarnaast is een tijdens de interviews
genoemd voorbeeld de spontane beëindiging van een
behandeltraject, omdat de patiënt bijvoorbeeld geen last
meer ervaart. Een verplichte eindmeting betekent in die
gevallen het nabellen van patiënten voor een evaluatieafspraak. De patiënt kan echter niet gedwongen worden
deel te nemen aan deze evaluatie. Tot slot geeft een
deel van de geïnterviewden aan dat het uitvoeren van
een (klinische) meting over de patiënt (bijvoorbeeld een
pijnscore) aan het begin en het einde van een traject om

In de enquête is voor dit actiepunt gemeten in hoeverre de huidige ervaren regeldruk en tijdsbesteding zijn veranderd ten opzichte van
vorig jaar. De resultaten staan beschreven in 2.2.3.
(Ont)Regel de Zorg | 30

FIGUUR 11 Meest ervaren regeldruk in de fysiotherapie
60%

Versimpelen van richtlijn voor het invullen van bepaalde velden
in het patiëntendossier en de tussenmeting

7,0
49%

Vereenvoudigen van de begin- en eindmeting in het EPD en
schrappen van de verplichting de meting altijd te doen

7,5

Beperken van de (beheers)audits door externe partijen, door
deze zoveel mogelijk onderdeel te laten worden van het
kwaliteitssysteem van beroepsgroep

35%
7,1
30%

Uniformeren items verwijzing in paramedische zorg

6,9
27%

Schrappen van de verplichting polisvoorwaarden van de
aanvullende verzekering aan de patiënt uit te leggen

6,7

Diagnosecoderingssysteem paramedische hulp (DCSPH):
Uniformeren gebruik van DCSPH­codes (oplossings­en
implementatievoorstel)

20%
6,5
14%

Onderzoeken hoeveel uitzonderingen er zijn op de prestatielijst
fysiotherapie
Afschaffen van de herhaalverwijzing voor behandelingen die
langer duren dan 12 maanden

6,4
11%
5,9

Schrappen verplichte beleids- en jaarplannen, met uitzondering
van Plusovereenkomsten

8%

Uniformeren opzet van zorginkoop contracten (algemene
bepalingen en declaratieparagraaf) (voor inkoop 2019)

8%

Onderzoeken welke service-aspecten geschrapt of
geüniformeerd kunnen worden

4%

Verbeteren van ICT-ondersteuning en afspraken met
softwareleveranciers over functionaliteiten die ondersteund
moeten worden in declaratieverkeer

3%

5,9

6,7

6,6

6,4

De rangorde is een weergave van waar de meeste regeldruk wordt ervaren binnen de totale
onderzoekspopulatie. Uit de interviews is gebleken dat bepaalde actiepunten meer spelen
voor specifieke functies en/of type aanbieders of settings. Hier is niet voor gecorrigeerd.

het herstel in kaart te brengen, bij kortlopende trajecten
met enkele behandelingen (bijvoorbeeld kleine enkeldistorsie en enkelverzwikking) in verhouding meer tijd kost
dan bij meer chronische behandeltrajecten.
3.	Beperken (beheers)audits door externe partijen.
Volgens de enquête ervaren niet-praktijkhouders meer
regeldruk van de (beheers)audits door externe partijen
dan praktijkhouders (gemiddelde rapportcijfer 7,4 versus
6,7).

Reflectie vanuit deelnemende respondenten
Naast de top 3-actiepunten waar respondenten de
meeste behoefte aan hebben, konden zij ook maximaal
drie actiepunten selecteren waar zij de meeste impact
verwachten. De enquête laat zien dat de top 3-actiepunten
waar de respondenten de meeste impact van verwachten
hetzelfde zijn als de top 3-actiepunten waar zij het meeste
behoefte aan hebben. Figuur 12 toont per actiepunt hoeveel
procent van de respondenten daar impact van verwacht.
De actiepunten waar respondenten de meeste impact van
verwachten staan bovenaan.

Meest ervaren regeldruk (in %)
Ervaren last (rapportcijfer 1-9)

De meeste respondenten (61%) geven aan de meeste
impact te verwachten van het actiepunt versimpelen van
richtlijn rondom dossiervoering. In de interviews is als
oplossing aangedragen om de vereisten opgenomen in de
richtlijn terug te brengen naar de essentie, en dit helder
te communiceren naar alle betrokkenen, waaronder de
zorgverzekeraar. Een voorbeeld aangedragen door een geïnterviewde waar versimpeling mogelijk is zijn de verplichte
velden die behoren bij de medische geschiedenis/ gezondheidsdeterminanten.
Het schrappen van verplichting en vereenvoudigen
van begin- en eindmeting staat op nummer twee in de
lijst met actiepunten waarvan de meeste impact wordt
verwacht door de respondenten (55%). In de interviews is
als oplossing aangedragen om met elkaar vast te leggen bij
welke patiënten een begin- en eindmeting relevant is en bij
welke patiënten niet. Niet meten om te meten, maar meten
om te weten. De professional voelt zich geëquipeerd om in
te schatten wanneer een meting bijdraagt aan de kwaliteit
van zorg voor de patiënt.

(Ont)Regel de Zorg | 31

FIGUUR 12 Actiepunten met de meest verwachte impact in de fysiotherapie
Versimpelen van richtlijn voor het invullen van bepaalde velden
in het patiëntendossier en de tussenmeting

61%

Vereenvoudigen van de begin- en eindmeting in het EPD en
schrappen van de verplichting de meting altijd te doen

55%

Beperken van de (beheers)audits door externe partijen, door
deze zoveel mogelijk onderdeel te laten worden van het
kwaliteitssysteem van beroepsgroep
Diagnosecoderingssysteem paramedische hulp (DCSPH):
Uniformeren gebruik van DCSPH­codes (oplossings­en
implementatievoorstel)

41%

21%

Uniformeren items verwijzing in paramedische zorg

20%

Afschaffen van de herhaalverwijzing voor behandelingen die
langer duren dan 12 maanden

19%

Schrappen van de verplichting polisvoorwaarden van de
aanvullende verzekering aan de patiënt uit te leggen

18%

Verbeteren van ICT-ondersteuning en afspraken met
softwareleveranciers over functionaliteiten die ondersteund
moeten worden in declaratieverkeer

10%

Schrappen verplichte beleids- en jaarplannen, met uitzondering
van Plusovereenkomsten

8%

Uniformeren opzet van zorginkoop contracten (algemene
bepalingen en declaratieparagraaf) (voor inkoop 2019)

7%

Onderzoeken hoeveel uitzonderingen er zijn op de prestatielijst
fysiotherapie

6%

Onderzoeken welke service-aspecten geschrapt of
geüniformeerd kunnen worden

4%

Het beperken van de (beheers)audits staat op nummer
drie in de lijst met actiepunten waarvan de meeste impact
wordt verwacht door de respondenten (41%).
Tot slot ziet een deel van de geïnterviewden kansen in het
uniformeren van zorginkoopcontracten – omdat de ervaring
is dat hierdoor veel tijd verloren gaat aan het doorlezen en
kennen van de contracten – en verhogen van het huidige
tarief. De geïnterviewden geven aan dat dit in de laatste
jaren slechts in beperkte mate gestegen is, terwijl men
ervaart dat er meer kwaliteitsregels bijkomen Het creëren
van deze (financiële) ruimte heeft vooral impact op de
ervaren regeldruk en niet op de daadwerkelijke tijd die
nodig is. In de recente Bestuurlijke afspraken paramedische
zorg 2019-2022 is afgesproken een kostprijsonderzoek uit
te voeren, waarbij ook de gevolgen van eventuele tariefaanpassingen onderzocht worden.

(Ont)Regel de Zorg | 32

Huisartsenzorg

Top 3-actiepunten uitgelicht

Scope
Dit hoofdstuk gaat in op de belangrijkste conclusies rondom
de regeldruk in de huisartsenzorg en beschrijft aansluitend
de reflectie hierop vanuit de sector. In bijlage X staat een
toelichting op de ontwikkelingen in de sector op het gebied
van regeldruk en de onderzoekspopulatie.

Onderzoekspopulatie
Enquête
Aan de enquête hebben 509 professionals werkzaam in de
huisartsenzorg deelgenomen. Bijlage X bevat achtergrondkenmerken van de onderzoekspopulatie. Zo is 25% van
de respondenten in de huisartsenzorg werkzaam in een
solopraktijk, 23% in een duopraktijk en 42% in een groepspraktijk.

Interviews
De enquêteresultaten zijn vervolgens nader geduid via
verdiepende interviews met 8 huisartsen (zie bijlage X).

Algemeen beeld regeldruk
De figuur hieronder is gebaseerd op de enquête en geeft
een algemeen beeld van de regeldruk in de huisartsenzorg.
Professionals besteden gemiddeld 30% van hun werktijd
aan administratieve werkzaamheden. De respondenten
geven aan dat zij 17% acceptabel vinden. Dit is een verschil
van 13%-punt.
FIGUUR 13 Tijdsbesteding administratieve
werkzaamheden huisartsenzorg

30%

70%

17%

Administratieve tijd
Acceptabele
administratieve tijd
Niet-administratieve tijd

De top 3-acties met de meest ervaren regeldruk
In dit onderzoek is de ervaren regeldruk die is gekoppeld
aan de actiepunten uit het actieplan (Ont)Regel de Zorg in
kaart gebracht. Hierbij is gekeken naar de ervaren regeldruk
(op een schaal van 1 tot 9) van het achterliggende knelpunt.
Figuur 14 toont per actiepunt naast dit rapportcijfer ook
hoeveel procent van de respondenten regeldruk ervaart van
het achterliggende knelpunt. Respondenten konden er in de
enquête maximaal drie kiezen, vandaar dat de percentages
niet optellen tot 100. De actiepunten waar het meeste
behoefte aan is staan bovenaan.

10

1.	Schrappen van terugverwijzing van volwassenen
vanuit de ggz. In de enquête geven respondenten aan
hier de grootste administratieve last van te ervaren. Het
knelpunt leeft vooral onder huisartsen en aiossen. In
de enquête gaf 60% van de huisartsen en 40% van de
aiossendit als één van de maximaal drie knelpunten aan
waarvan zij het meeste last hebben, ondanks dat dit een
afgerond actiepunt betreft10. Vanaf 1 april 2018 is geen
verwijzing door de huisarts meer nodig als de patiënt
wordt overgedragen van de generalistische ggz naar de
gespecialiseerde ggz (en vice versa). Een melding bij de
huisarts volstaat. In de interviews geven huisartsen aan
dat zij nog steeds terugverwijzingen krijgen vanuit de
ggz. Geïnterviewden verklaren dit door de capaciteitstekorten en hoge wachttijden in de ggz. Dit zorgt voor
extra regeldruk bij de huisarts, vanwege organiseren
tussentijdse overbruggingszorg en extra zorgcoördinatie
om de patiënt op de juiste plek te krijgen.
2.	Volledig implementeren van de afspraken die
in ‘Het Roer Gaat Om’ gemaakt zijn, zoals geen
formulieren bij medische noodzaak en niet meer
jaarlijks aanvragen van hulpmiddelen bij chronische
aandoeningen. In ‘Het Roer Gaat Om’ zijn meerdere
acties geformuleerd om regeldruk te verminderen. Het
huidige onderzoek heeft voorafgaand aan de enquête
aan professionals gevraagd welke van deze acties de
belangrijkste waren. Op deze specifieke acties is een
meting gedaan en een totaalscore op regeldruk berekend.
	Eén gemeten actie is onder andere het voorschrijven
van en machtigen voor verstrekking van genees- en
hulpmiddelen. Dit leeft vooral onder praktijkondersteuners, aiossen en huisartsen. In de enquête gaf 54% van
de praktijkondersteuners, 47% van de aiossen en 38%
van de huisartsen aan hier last van te hebben.
	Dit beeld wordt bevestigd in de interviews. Zo komen
patiënten regelmatig op consult bij de huisarts met
vergoedingsvragen rondom geneesmiddelen en het
verzoek tot het voorschrijven van een niet-preferent
geneesmiddel op basis van medische noodzaak. Terugkerende discussies met de patiënt over deze vergoedingsvragen, overleg met de apotheek en het schrijven
van recepten voor medische noodzaak kosten consultplekken en tijd, waardoor professionals in de huisartsenzorg regeldruk ervaren.
	Afspraak binnen ‘Het Roer Gaat Om’ betreft ook het
niet meer jaarlijks machtigen voor hulpmiddelen bij chronische aandoeningen. Een aantal geïnterviewde huisartsen benoemen daarbij het (jaarlijks) voorschrijven en
aanvragen van dieetpreparaten als knelpunt. Sommige
huisartsen ervaren regeldruk bij de aanvraag voor
speciale voeding, aangezien dit sinds kort via de diëtiste
moet gaan. Dit vraagt afstemming met de diëtiste, die
wat hen betreft onpraktisch en niet kosteneffectief is.

In de enquête is voor dit actiepunt daarom ook gemeten in hoeverre de huidige ervaren regeldruk en tijdsbesteding zijn veranderd ten
opzichte van vorig jaar. De resultaten staan beschreven in 2.2.4.
(Ont)Regel de Zorg | 33

FIGUUR 14 Meest ervaren regeldruk in de huisartsenzorg
42%

Schrappen van de terugverwijzing van patiënten
door de volwassenen-ggz

7,5
36%

Volledig implementeren van de afspraken die in
het Roer Gaat Om gemaakt zijn

6,9

Verminderen frequentie van en vereenvoudigen en
verbeteren van de NHG- praktijkaccreditering

31%
6,7

Afschaffen van jaarlijkse machtigingen
bij chronische aandoeningen

30%
7,0

Schrappen van de uitvoeringsverzoeken voor risicovolle
handelingen in de wijkverpleging en de verzorgingshuizen

29%
7,0

Vereenvoudigen van de aanvraagprocedure van hulpmiddelen

26%

(Regeldruk door afstemming met verschillende leveranciers en
verschillende werkwijzen die zij hanteren bij de aanvraagprocedure)

7,0

Vereenvoudigen van de aanvraagprocedure van hulpmiddelen

22%

(Regeldruk door het invullen van een machtigingsformulier of het
schrijven van een verwijzing bij de aanvraagprocedure)

6,8
22%

Beperken medewerking aan indicatiestelling tot
het leveren van de medische grondslag

6,7
11%

Schrappen van de herhaling van de verwijsbrieven voor de
behandeling van chronische aandoening door paramedici
Schrappen van alle verklaringen voor het verantwoorden
van vergoedingen uit het aanvullende pakket

6,4
9%
6,4

Vereenvoudigen van de administratie die nodig is om als
waarnemer te werken bij een huisartsenpost

2%

Vereenvoudigen van de formulieren die het CAK vraagt
voor het vergoeden van zorg aan onverzekerden

2%

5,1

5,1

De rangorde is een weergave van waar de meeste regeldruk wordt ervaren binnen de totale
onderzoekspopulatie. Uit de interviews is gebleken dat bepaalde actiepunten meer spelen
voor specifieke functies en/of type aanbieders of settings. Hier is niet voor gecorrigeerd.

3.	Verminderen frequentie van en vereenvoudigen en
verbeteren van de NHG-praktijkaccreditering. Het
achterliggende knelpunt speelt vooral onder praktijkhoudende huisartsen. In de enquête gaf 66% van de
praktijkhoudende huisartsen aan dit als belastend te
ervaren. Uit de interviews blijkt dat de regeldruk voornamelijk voortkomt uit de grote hoeveelheid tijd en werk
die (de voorbereiding van) een accreditering vergt. Voorbeelden die daarbij worden genoemd zijn het schrijven
van een jaarverslag, het uitvoeren van patiënttevredenheidsonderzoeken en het nakijken van protocollen en
voorraden. Onder geïnterviewden leven uiteenlopende
meningen met betrekking tot de meerwaarde van de
praktijkaccreditering. Daarnaast vragen enkele geïnterviewden zich af in hoeverre de aanwezigheid van een
NHG-accreditatie iets zegt over de geleverde kwaliteit
van zorg.

Reflectie vanuit deelnemende respondenten
Naast de top 3-actiepunten waar respondenten de meeste
behoefte aan hebben, konden zij ook maximaal drie actiepunten selecteren waar zij de meeste impact verwachten.
De enquête laat zien dat het volledig implementeren van

Meest ervaren regeldruk (in %)
Ervaren last (rapportcijfer 1-9)

de afspraken die in ‘Het Roer Gaat Om’ zijn gemaakt,
het schrappen van de terugverwijzing van volwassenen
vanuit de ggz, en het verminderen van de frequentie en
vereenvoudigen/verbeteren van de NHG-praktijkaccreditering zowel voorkomen in de top 3-actiepunten waar de
respondenten de meeste impact van verwachten als in
de top 3-actiepunten waar zij het meeste behoefte aan
hebben. Figuur 15 toont per actiepunt hoeveel procent van
de respondenten daar impact van verwacht. De actiepunten
waar respondenten de meeste impact van verwachten
staan bovenaan.
De meeste respondenten (56%) geven aan de meeste
impact te verwachten van het actiepunt volledig implementeren van de afspraken die in Het Roer Gaat Om
gemaakt zijn. Eerder zijn in Het Roer Gaat Om afspraken
gemaakt over het voorschrijven van en machtigen voor
verstrekking van genees- en hulpmiddelen. Als onderdeel
van deze afspraken hoeven huisartsen per 1 januari 2016
geen aanvullende formulieren meer in te vullen bij een
recept op ‘medische noodzaak’. In de interviews is aangegeven dat hierop geen knelpunten meer ervaren worden.
Wel is in meerdere interviews aangegeven dat het
(Ont)Regel de Zorg | 34

FIGUUR 15 Actiepunten met de meest verwachte impact in de huisartsenzorg
Volledig implementeren van de afspraken die in het Roer
Gaat Om gemaakt zijn, zoals geen formulieren bij medische
noodzaak, niet meer jaarlijks aanvragen van hulpmiddelen bij
chronische aandoeningen

56%

Schrappen van de terugverwijzing van patiënten
door de volwassenen-ggz

32%

Verminderen frequentie van en vereenvoudigen en verbeteren
van de NHG- praktijkaccreditering

31%

Afschaffen van jaarlijkse machtigingen
bij chronische aandoeningen

27%

Schrappen van de uitvoeringsverzoeken voor risicovolle
handelingen in de wijkverpleging en de verzorgingshuizen

26%

Vereenvoudigen van de aanvraagprocedure van hulpmiddelen

22%

Schrappen van de herhaling van de verwijsbrieven voor de
behandeling van chronische aandoening door paramedici

18%

Vereenvoudigen van de aanvraagprocedure van hulpmiddelen

17%

Beperken medewerking aan indicatiestelling
tot het leveren van de medische grondslag

14%

Schrappen van alle verklaringen voor het verantwoorden
van vergoedingen uit het aanvullende pakket

13%

Vereenvoudigen van de formulieren die het CAK vraagt voor
het vergoeden van zorg aan onverzekerden

3%

Vereenvoudigen van de administratie die nodig is om
als waarnemer te werken bij een huisartsenpost

2%

belangrijk is om in het licht van de afspraken uit ‘Het Roer
Gaat Om’ het voorkeursbeleid tegen het licht te houden. Zij
vragen zich af of de huidige kostenbesparing die hier nog
mee wordt gerealiseerd opweegt tegen de regeldruk die
het met zich meebrengt. Bovendien geven geïnterviewden
aan dat het de therapietrouw door patiënten en de vertrouwensrelatie tussen patiënten en huisartsen schaadt.
32% van de respondenten verwacht veel impact van het
actiepunt schrappen van de terugverwijzing van volwassenen patiënten vanuit de ggz naar de huisarts. Tijdens
de interviews zijn suggesties genoemd voor randvoorwaarden, zoals het vergroten van de capaciteit en het
reduceren van de wachttijden in de ggz, het verbeteren van
zorgbemiddeling en het optimaliseren van de doorstroom in
de ggz.
Verminderen frequentie van en vereenvoudigen en
verbeteren van de NHG-praktijkaccreditering wordt door
31% van de respondenten uit de enquête als impactvol
gezien. Geïnterviewden zien de recente verlaging in de
frequentie van de NHG-praktijkaccreditering als een goede
ontwikkeling voor regeldrukvermindering. Daarnaast
bevelen ze aan om nader te kijken naar de huidige invulling
en hoeveelheid gestelde eisen van de accreditering.

Tot slot zien de respondenten van de enquête kansen in het
terugdringen van regeldruk als gevolg van het voorkeursbeleid (72% van de respondenten) en het bevorderen van de leverbaarheid van medicatie (61% van de
respondenten).
Er vinden regelmatig wijzigingen plaats in het voorkeursbeleid, waardoor patiënten moeten worden omgezet naar een
ander geneesmiddel. Volgens geïnterviewden leidt dit tot
extra consulten, bijvoorbeeld voor bloed prikken. Bovendien
krijgen huisartsen ook vaak vragen van patiënten over de
wijzigingen van het beleid.
Verder is in de interviews genoemd dat het bevorderen van
de leverbaarheid van medicatie nauw samenhangt met het
voorkeursbeleid, wat een oorzaak zou zijn voor de beperkte
leverbaarheid vanwege de massale inkoop van hetzelfde
middel door verschillende zorgverzekeraars bij eenzelfde
fabrikant. De regeldruk door niet-leverbaarheid ligt volgens
geïnterviewden bij het uitzoeken van een geschikt alternatief dat wel leverbaar is en wordt vergoed, extra patiëntconsulten en overleg met de apotheek.

(Ont)Regel de Zorg | 35

Curatieve ggz
Scope
Dit onderzoek richt zich binnen de curatieve ggz op de
generalistische basis-ggz (gb-ggz) en gespecialiseerde ggz
(s-ggz), gefinancierd vanuit de Zorgverzekeringswet.
Dit hoofdstuk gaat in op de belangrijkste conclusies rondom
de regeldruk in de curatieve ggz en beschrijft aansluitend
de reflectie hierop vanuit de sector. In bijlage XI staat een
toelichting op de ontwikkelingen in de sector op het gebied
van regeldruk en de onderzoekspopulatie.

Onderzoekspopulatie
Enquête
448 professionals werkzaam in de curatieve ggz hebben
deelgenomen aan de enquête. Bijlage XI bevat achtergrondkenmerken van de onderzoekspopulatie. Waar relevant
maakt het onderzoek in de resultaten onderscheid naar type
professional (zoals psychiater, psycholoog (basis, GZ en
klinisch) of verpleegkundige)) of type aanbieder (ggz-zorginstelling, ziekenhuis of vrijgevestigd).

Interviews
De enquêteresultaten zijn vervolgens nader geduid via
verdiepende interviews met 11 professionals, waaronder
bijvoorbeeld psychiaters, psychologen (GZ, klinisch, basis)
en verpleegkundigen (zie bijlage XI).

Algemeen beeld regeldruk
De figuur hieronder is gebaseerd op de enquête en geeft
een algemeen beeld van de regeldruk in de curatieve ggz.
Professionals besteden gemiddeld 37% van hun werktijd
aan administratieve werkzaamheden. De respondenten
geven aan dat zij 19% acceptabel vinden. Dit is een verschil
van 18%-punt en daarmee de hoogste niet-acceptabele
tijdsbesteding aan administratieve werkzaamheden van alle
sectoren, samen met de farmacie.
FIGUUR 16 Tijdsbesteding administratieve
werkzaamheden curatieve ggz

37%
63%

Administratieve tijd

19%

Acceptabele
administratieve tijd
Niet-administratieve tijd

De top 3-acties met de meest ervaren regeldruk
In dit onderzoek is de ervaren regeldruk die is gekoppeld
aan de actiepunten uit het actieplan (Ont)Regel de Zorg in
kaart gebracht. Hierbij is gekeken naar de ervaren regeldruk
(op een schaal van 1 tot 9) van het achterliggende knelpunt.
Figuur 17 toont per actiepunt naast dit rapportcijfer ook

hoeveel procent van de respondenten regeldruk ervaart van
het achterliggende knelpunt. Respondenten konden er in de
enquête maximaal drie kiezen, vandaar dat de percentages
niet optellen tot 100. De actiepunten waar het meeste
behoefte aan is staan bovenaan.

Top 3-actiepunten uitgelicht
1.	Uniformeren van non-concurrentiële elementen
van de inkoopcontracten. Het achterliggende knelpunt ‘lezen, beoordelen en vergelijken van contracten
van verschillende zorgverzekeraars’ leeft volgens de
enquête vooral onder vrijgevestigde professionals. Bij
64% van het aantal deelnemende vrijgevestigden staat
het knelpunt in de top 3 van knelpunten waarvan zij de
meeste regeldruk ervaren, terwijl dit bij ggz-instellingen
om slechts 9% gaat. Ook de geïnterviewde vrijgevestigden geven aan ieder jaar veel tijd kwijt te zijn aan het
lezen, beoordelen en vergelijken van contracten van
zorgverzekeraars, vanwege de uiteenlopende contractvoorwaarden, onduidelijke voorwaarden en prijzen in
contracten, de korte duur van contracten en de ervaren
jaarlijkse wijzigingen in contracten. Naast het uitzoeken
van de wijzigingen moeten deze ook elk jaar opnieuw
worden ingevoerd in de systemen (denk aan nieuwe
bedragen invoeren in het declaratiesysteem). Geïnterviewden werkzaam bij een grotere zorgaanbieder
ervaren dit knelpunt niet, omdat dit door een andere
afdeling of medewerker wordt opgepakt.
2.	Minimaliseren onnodige administratieve lasten bij
doorontwikkeling indicatoren Benchmark-ROM. De
ervaren regeldruk geldt voor verschillende typen zorgprofessionals, zorgaanbieders, echelons (s-ggz, gb-ggz)
en settings (klinisch, ambulant). Zij ervaren onvoldoende
aansluiting bij de indicatoren Benchmark-ROM in de
klinische praktijk. Geïnterviewden geven bijvoorbeeld
aan geen tegenstander te zijn van het gebruik van de
ROM-vragenlijst wanneer deze op maat is gemaakt
en wordt gebruikt binnen het eigen zorgproces om de
voortgang van een behandeling te monitoren. De meerderheid van de geïnterviewden ziet een beperkte meerwaarde in het gebruik van ROM als benchmark door
zorgverzekeraars. Hierbij gaat het om het doel waarvoor
ROM wordt gebruikt en de mate waarin de gehanteerde
indicatoren passend zijn. ROM wordt volgens hen door
zorgverzekeraars gebruikt als instrument om te sturen
op het behalen van bepaalde succespercentages,
door zorgaanbieders op gestandaardiseerde wijze met
elkaar te vergelijken. Dit is het vergelijken van appels
met peren volgens hen. Tot slot geven enkele geïnterviewden aan dat ook sommige patiëntgroepen een
beperkte meerwaarde zien in de ROM-vragenlijsten,
met een lage respons tot gevolg. Ook dit geeft regeldruk, omdat professionals de patiënten dan moeten
herinneren aan het invullen van de vragenlijst.
3.	Schrappen van verplichting om bij urenregistratie
het type behandelcontact te specificeren. Het specificeren van het type behandelcontact bij de urenregistratie leeft vooral onder psychiaters. Zij moeten registreren welk type contact zij met een patiënt hebben

(Ont)Regel de Zorg | 36

FIGUUR 17 Meest ervaren regeldruk in de curatieve ggz
32%
7,5

We uniformeren (verdergaand) de non-concurrentiële
elementen van de inkoopcontracten

31%
7,1

We minimaliseren onnodige administratieve lasten bij de
doorontwikkeling van de indicatoren voor de Benchmark-ROM
25%
5,9

We schrappen de verplichting om bij urenregistratie het type
behandelcontact te specificeren
We inventariseren het gebruik van de uitzonderingsmogelijkheid
bij controles, zoals geformuleerd in de brief van de NZa en
bezien of extra maatregelen nodig zijn
We passen een handtekening van de patiënt onder het
behandelplan toe. Een vorm van ‘informed consent’ blijft van
toepassing conform de WGBo
We stroomlijnen de gegevensuitwisseling bij ICT toepassingen
(e-overdracht informatie- standaard implementeren (toegelaten
tot de basisinfrastructuur d.d. 26 maart 2018)

24%
6,7
23%
6,4
22%
6,2
21%

We bevorderen meerjarige contracten

6,8
20%

We schrappen de stapeling van keurmerken

6,5
18%

We schrappen de inhoudelijke aanvullende eisen die
zorgverzekeraars stellen aan een verwijsbrief

6,4
15%

We harmoniseren de (eisen tot de)
verenigingsregisters van P3NL
We schrappen de verplichting om dwangtoepassingen zowel in
Argus als in het EPD te registreren
We inventariseren de administratieve lasten bij kwaliteitsvisitatie van psychiaters om te komen tot herregistratie. Daaruit
moet blijken waar mogelijkheden zijn deze lasten te beperken

6,2
11%
5,6
3%
7,0

De rangorde is een weergave van waar de meeste regeldruk wordt ervaren binnen de totale
onderzoekspopulatie. Uit de interviews is gebleken dat bepaalde actiepunten meer spelen
voor specifieke functies en/of type aanbieders of settings. Hier is niet voor gecorrigeerd.

gehad (bijvoorbeeld: individueel behandelcontact of
groepsbehandeling). Voor ongeveer 60% van de psychiaters uit de enquête is dit één van de maximaal drie
knelpunten waarvan zij de meeste regeldruk ervaren.
Uit de interviews blijkt dat ze regeldruk ervaren van
deze gedetailleerde registratie, omdat het complex is en
veel ‘dure tijd’ kost van een psychiater die beter ingezet
kan worden voor zorgverlening aan de patiënt.

Reflectie vanuit deelnemende respondenten
Naast de top 3-actiepunten waar respondenten de meeste
behoefte aan hebben, konden zij ook maximaal drie actiepunten selecteren waar zij de meeste impact verwachten.
De enquête laat zien dat binnen de curatieve ggz het actiepunt minimaliseren van onnodige administratieve lasten
bij de doorontwikkeling van indicatoren voor de Benchmark-ROM zowel voorkomt in de top 3-actiepunten waar
de respondenten de meeste impact van verwachten als
in de top 3-actiepunten waar zij het meeste behoefte aan
hebben. Figuur 18 toont per actiepunt hoeveel procent van
de respondenten daar impact van verwacht. De actiepunten
waar respondenten de meeste impact van verwachten
staan bovenaan.

Meest ervaren regeldruk (in %)
Ervaren last (rapportcijfer 1-9)

De meeste respondenten (31%) geven aan de meeste
impact te verwachten van het actiepunt bevorderen
meerjarige contracten. Bij 55% van het aantal deelnemende vrijgevestigden staat het actiepunt in de top 3 van
actiepunten waarvan zij de meeste impact verwachten,
terwijl dit bij ggz-instellingen om slechts 13% gaat. In de
interviews wordt dit ook als oplossing aangedragen om de
ervaren regeldruk van het achterliggende knelpunt ‘lezen,
beoordelen en vergelijken van contracten van verschillende
zorgverzekeraars’ te verminderen, omdat de frequentie van
deze taak door meerjarige contracten vermindert. Verder
worden het jaarlijkse gepubliceerde contractenoverzicht en
bijbehorende alerts door de Landelijke Vereniging van Vrijgevestigde Psychologen (LVVP) als behulpzaam benoemd.
Het minimaliseren van onnodige administratieve lasten
bij de doorontwikkeling van indicatoren voor de Benchmark-ROM staat op nummer twee in de lijst van actiepunten waarvan de meeste impact wordt verwacht door
de respondenten (30%). Bij 37% van het aantal respondenten werkzaam in een ggz-instelling staat het actiepunt
in de top-3 actiepunten waarvan zij de meeste impact
verwachten en bij vrijgevestigden 21%. Professionals in
(Ont)Regel de Zorg | 37

FIGUUR 18 Actiepunten met de meest verwachte impact in de curatieve ggz
We bevorderen meerjarige contracten

31%

We minimaliseren onnodige administratieve lasten bij de
doorontwikkeling van de indicatoren voor de Benchmark-ROM

30%

We schrappen de stapeling van keurmerken

30%

We schrappen de verplichting om bij urenregistratie het type
behandelcontact te specificeren

29%

We schrappen de inhoudelijke aanvullende eisen die
zorgverzekeraars stellen aan een verwijsbrief

26%

We passen een handtekening van de patiënt onder het
behandelplan toe. Een vorm van ‘informed consent’ blijft van
toepassing conform de WGBo
We stroomlijnen de gegevensuitwisseling bij ICT toepassingen
(e-overdracht informatie- standaard implementeren (toegelaten
tot de basisinfrastructuur d.d. 26 maart 2018)

25%

25%

We uniformeren (verdergaand) de non-concurrentiële
elementen van de inkoopcontracten

23%

We schrappen de verplichting om dwangtoepassingen zowel in
Argus als in het EPD te registreren

9%

We inventariseren het gebruik van de uitzonderingsmogelijkheid
bij controles, zoals geformuleerd in de brief van de NZa en
bezien of extra maatregelen nodig zijn

9%

We harmoniseren de (eisen tot de)
verenigingsregisters van P3NL

9%

We inventariseren de administratieve lasten bij kwaliteitsvisitatie van psychiaters om te komen tot herregistratie. Daaruit
moet blijken waar mogelijkheden zijn deze lasten te beperken

de interviews raden aan om de ROM alleen te gebruiken
als geïntegreerd onderdeel van de behandeling. Daarbij is
het belangrijk dat organisaties het instrument ‘op maat’
toepassen: gespecificeerd naar type zorgvraag en zorgzwaarte van een patiënt. Ook vinden enkele geïnterviewden
het belangrijk de uitkomsten periodiek te bespreken met de
patiënt en zijn naasten, en met andere betrokken zorgverleners, zodat de behandeling waar nodig aangepast kan
worden.
In aanvulling wordt het schrappen van de stapeling van
keurmerken door 30% van de respondenten in de enquête
gezien als kans om de administratieve last te verminderen.
Bij 48% van de vrijgevestigde respondenten staat het actie-

3%

punt in de top-3 actiepunten waarvan zij de meeste impact
verwachten, terwijl dit bij ggz-instellingen om slechts 16%
gaat. Zowel binnen de deelnemende groep klinisch psychologen (58%) als de deelnemende groep GZ-psychologen
(33%) verwachten de meeste deelnemers de grootste
impact van dit actiepunt. Geïnterviewde klinisch psychologen en GZ-psychologen bevestigen dit beeld. Zij vinden
de keurmerken uitgebreid, tijdrovend en overlap hebben.
Genoemde voorbeelden van keurmerken zijn het TOPGGz-keurmerk, het keurmerk basis GGZ en de HKZ. Enkele
geïnterviewden zien graag versimpeling van de eisen van
keurmerken en het stroomlijnen van verschillende keurmerken.

“Vaak komen situaties voor waarin ik een DBC gedurende het behandelproces moet wijzigen, omdat blijkt dat een
onderliggende aandoening van toepassing is. Bijvoorbeeld bij een patiënt met depressie, waarbij sprake blijkt te zien van
een angststoornis. Dan moet ik bijvoorbeeld aantonen dat ik als regiebehandelaar X aantal minuten heb besteed aan
diagnosestelling, terwijl dit indirect al is gebeurd onder de vorige DBC.” (psychiater)

(Ont)Regel de Zorg | 38

Tot slot zien de respondenten van de enquête kansen in het
vereenvoudigen van de declaratiemethodiek bij zorgadministratie (62% van de respondenten) en het beperken
van (wijzigingen in) eisen kwaliteitsstatuut rondom
publieke informatievoorziening (39% van de respondenten).
Het vereenvoudigen van de declaratiemethodiek moet
verschillende oorzaken van ervaren regeldruk oplossen.
Genoemde voorbeelden in de interviews zijn:
a)	Gedetailleerd bijhouden van een minutenregistratie.
Door geïnterviewden is genoemd dat de minutenregistratie complex is en daarmee vatbaar voor fouten. Dit
vraagt herstelwerk aan de achterkant, bijvoorbeeld voor
administratief medewerkers.
b)	Verplicht declareren van enkele uren inzet van een regiebehandelaar ‘voor het vinkje’, terwijl dit vanuit zorginhoudelijk perspectief niet nodig is.
77% van het aantal deelnemende klinisch psychologen
en 60% van de psychotherapeuten in de enquête ziet het
beperken van (wijzigingen in) eisen kwaliteitsstatuut
rondom publieke informatievoorziening als een kans. Uit
de interviews blijkt verder dat het kwaliteitsstatuut periodiek administratieve werkzaamheden met zich meebrengt
bij wijzigingen vanuit de aanbieder. Naast aanpassing van
de publieke informatie (bijvoorbeeld via website) vereist het
soms ook aanpassing in interne systemen. Een voorbeeld is
een wijziging van taken van de regiebehandelaar, waardoor
dit ook in de dossiers moet worden doorgevoerd.
Het actiepunt rondom kwaliteitsvisitaties scoort een 7,0
op ervaren regeldruk, en enkel 3% van de respondenten
geeft aan het actiepunt in de top 3-actiepunten met meest
ervaren regeldruk en de top 3-actiepunten met meest
verwachte impact te hebben. Een mogelijke verklaring
hiervan is dat 10% van de onderzoekspopulatie psychiaters
zijn en vooral psychiaters hierop regeldruk ervaren. Er is
echter geen nader onderzoek gedaan op deze bevinding.

(Ont)Regel de Zorg | 39

Wijkverpleging

De top 3-acties met de meest ervaren regeldruk

Scope
Dit hoofdstuk gaat in op de belangrijkste conclusies rondom
de regeldruk in de wijkverpleging en beschrijft aansluitend
de reflectie hierop vanuit de sector. In bijlage XII is een
nadere verdieping opgenomen van de resultaten.

Onderzoekspopulatie
Enquête
Aan de enquête hebben 343 professionals werkzaam in de
wijkverpleging deelgenomen (dit kunnen zowel professionals in dienst als zzp’ers zijn). Bijlage XII bevat achtergrondkenmerken van de onderzoekspopulatie. Waar relevant
maakt het onderzoek in de resultaten onderscheid naar type
professional (zoals begeleider, verzorgende of verpleegkundige). 20% van de respondenten in de wijkverpleging is
verpleegkundige (MBO-opgeleid), 20% wijkverpleegkundige
(HBO-opgeleid), 48% verzorgende en 1% begeleider.

Interviews
De enquêteresultaten zijn vervolgens nader geduid via
verdiepende interviews met 8 professionals, waaronder
bijvoorbeeld wijkverpleegkundigen, een verpleegkundig
specialist en een case manager dementie (zie bijlage XII).

Algemeen beeld regeldruk
De figuur hieronder is gebaseerd op de enquête en geeft
een algemeen beeld van de regeldruk in de wijkverpleging.
Professionals besteden gemiddeld 27% van hun werktijd
aan administratieve werkzaamheden. De respondenten
geven aan dat zij 16% acceptabel vinden. Dit is een verschil
van 11%-punt.
FIGUUR 19 Tijdsbesteding administratieve
werkzaamheden wijkverpleging

27%

73%

16%

Top 3-actiepunten uitgelicht
1.	Schrappen van de minutenregistratie. In de enquête
geven professionals aan de grootste administratieve
last te ervaren van de vijfminutenregistratie, ondanks
dat het actiepunt afgerond is 11. HBO-wijkverpleegkundigen (gemiddeld rapportcijfer van 7,0) lijken volgens de
enquête hier meer last van te hebben dan begeleiders
en MBO-verpleegkundigen (6,5) en verzorgenden (6,1).
De verdiepende interviews laten zien dat de vijfminutenregistratie nog niet overal afgeschaft is door o.a.
lopende afspraken met de zorgverzekeraar (om bijvoorbeeld inzicht te krijgen in het aantal minuten geleverde
zorg) en/of eigen keuzes binnen de organisatie (voor
bijvoorbeeld salarisuitbetaling, van vooral de verzorgenden, of sturen op productiviteit). Hierdoor wordt
er nog steeds regeldruk ervaren. Ook wordt tijdens de
interviews opgemerkt dat door de vijfminutenregistratie
professionals onzeker worden over wat wel en niet mag
binnen werktijd om te komen tot verantwoording.
“Ik moet me iedere vijf minuten verantwoorden voor wat
geen cliëntenzorg is, wat enorm veel werk en belastend
is. De organisatie wil daar vanaf, maar weet niet altijd
hoe, want hun kasboek moet ook kloppen”… “Doordat
je iedere vijf minuten moet registreren zit je soms in
een spagaat omdat je het gevoel krijgt dat je alles moet
verantwoorden. Je durft bijna niets meer te doen.
Daardoor voelt het als een echte druk.” (professional in
team wijkverpleging)

Administratieve tijd
Acceptabele
administratieve tijd
Niet-administratieve tijd

De enquête laat zien dat de tijdsbesteding aan administratieve werkzaamheden hoger is voor de HBO-wijkverpleegkundige (43% van hun werktijd) dan voor de begeleiders en
MBO-verpleegkundigen (21%) en verzorgenden (18% uur
per week). De acceptabele tijdsbesteding ligt daarbij ook
hoger voor de HBO-wijkverpleegkundige (23%) dan voor de
begeleiders en MBO-verpleegkundigen (11%) en verzorgenden (13%).

11

In dit onderzoek is de ervaren regeldruk die is gekoppeld
aan de actiepunten uit het actieplan (Ont)Regel de Zorg in
kaart gebracht. Hierbij is gekeken naar de ervaren regeldruk
(op een schaal van 1 tot 9) van het achterliggende knelpunt.
Figuur 20 toont per actiepunt naast dit rapportcijfer ook
hoeveel procent van de respondenten regeldruk ervaart van
het achterliggende knelpunt. Respondenten konden er in de
enquête maximaal drie kiezen, vandaar dat de percentages
niet optellen tot 100. De actiepunten waar het meeste
behoefte aan is staan bovenaan.

2.	Schrappen van de verplichting om bij elke wijziging
van het zorgplan opnieuw een handtekening van de
cliënt nodig te hebben. Het achterliggende knelpunt
bij dit actiepunt leeft onder alle functies in de wijkverpleging, ondanks dat het een afgerond actiepunt is. Niet
zozeer de handeling zelf wordt als belastend ervaren
door de geïnterviewden, maar meer de reden erachter,
omdat wijzigingen met de cliënt tijdens zorgplanbesprekingen en -evaluaties worden besproken. Tijdens dit
gesprek geeft de cliënt aan of hij/zij het wel of niet met
deze wijziging eens is en kan samen gekeken worden
naar een meer passend aanbod. Hoewel het zorgplan
digitaal kan worden ondertekend en daarmee tijdsinvesteringen worden beperkt, wordt in de verdiepende

In de enquête is voor deze actiepunten daarom ook gemeten in hoeverre de huidige ervaren regeldruk en tijdsbesteding zijn veranderd
ten opzichte van vorig jaar. De resultaten staan beschreven in 2.2.6.
(Ont)Regel de Zorg | 40

FIGUUR 20 Ervaren regeldruk rondom knelpunt achter actiepunten in de wijkverpleging
Schrappen van minutenregistratie: Het schrappen van het
registreren van zorg die verleend is conform het zorgplan en het
verminderen in het kader van accountantscontrole
Schrappen van de verplichting om bij elke wijziging van
het zorgplan opnieuw een handtekening van de cliënt
nodig te hebben

41%
6,5
35%
5,7
33%

Schrappen van de verplichting om elk half jaar zorg te evalueren

5,7
30%
6,0

Schrappen van het verplicht vragen van een
‘uitvoeringsverzoek’ van artsen voor risicovolle handeling
Ontwikkelen van een programma van eisen voor het
elektronisch cliëntendossier (ECD) in de verpleeg- en
verzorgingshuizen- en thuiszorgsector

27%
5,8

Vereenvoudigen van machtigingen/
aanvraagprocedure voor hulpmiddelen

27%
5,9

Schrappen dat de cliënt de verpleegkundige moet
machtigen voor het toedienen van medicatie

26%
5,7
17%

Betere implementatie van het niet
meer standaard afvinken risicosignalering
Schrappen van het standaard invullen
van de arbochecklist bij iedere cliënt

5,4
10%
5,6

Schrappen van de verplichting de zelfredzaamheidsmatrix
standaard in te vullen bij elke cliënt

8%

Uniformering (deel van de) algemene bepalingen en
declaratieparagraaf van zorginkoopcontracten (voor
contractering 2019)

2%

5,1

5,9

De rangorde is een weergave van waar de meeste regeldruk wordt ervaren binnen de totale
onderzoekspopulatie. Uit de interviews is gebleken dat bepaalde actiepunten meer spelen
voor specifieke functies en/of type aanbieders of settings. Hier is niet voor gecorrigeerd.

interviews door een paar professionals genoemd dat
sommige zorgverzekeraars nog om een handtekening
vragen bij een zorgplanwijziging en dat het binnen
sommige organisaties nog gebruikelijk is om naast
de start ook bij grote wijzigingen of elk half jaar bij de
zorgevaluatie een handtekening te vragen.
3.	Schrappen van de verplichting om elk half jaar
zorg te evalueren. Het achterliggende knelpunt bij dit
actiepunt leeft onder alle functies in de wijkverpleging,
ondanks dat het een afgerond actiepunt betreft. Een
deel van de geïnterviewden ervaart het als belastend,
omdat de halfjaarlijkse zorgevaluatie soms nog een
eis is vanuit zorgverzekeraars om kwaliteit te waarborgen, of omdat het ECD een melding blijft geven als
bepaalde onderdelen van deze evaluatie niet worden
gedaan. Daarnaast vinden sommige geïnterviewden
het moment waarop de zorgevaluatie, met de daarbij
behorende vragenlijsten, ingevuld moet worden niet
altijd passend of noodzakelijk voor een goede zorgevaluatie. Daarbij vinden ze de inhoud van de vragenlijsten
te uitgebreid en niet altijd aansluiten op de situatie van
de cliënt. Als de organisatie er zelf bewust voor kiest
om de evaluaties uit te voeren, geeft een deel van de
geïnterviewden aan dit als minder drukkend te ervaren
omdat het geen verplichting is.

Meest ervaren regeldruk (in %)
Ervaren last (rapportcijfer 1-9)

Reflectie vanuit deelnemende respondenten
Naast de top 3-actiepunten waar respondenten de meeste
behoefte aan hebben, konden zij ook maximaal drie actiepunten selecteren waar zij de meeste impact verwachten.
De enquête laat zien dat het schrappen van de minutenregistratie, verplichting om bij elke wijziging van het zorgplan
opnieuw een handtekening van de cliënt nodig te hebben,
en de verplichting om elk half jaar zorg te evalueren zowel
voorkomen in de top 3-actiepunten waar de respondenten
de meeste impact van verwachten als in de top 3-actiepunten waar zij het meeste behoefte aan hebben. Figuur 21
toont per actiepunt hoeveel procent van de respondenten
daar impact van verwacht. Respondenten konden er in de
enquête maximaal drie kiezen. De actiepunten waar respondenten de meeste impact van verwachten staan bovenaan.
De meeste respondenten (52%) geven aan de meeste
impact te verwachten van het actiepunt schrappen van de
minutenregistratie. Bij 67% van het aantal deelnemende
HBO-wijkverpleegkundigen staat het actiepunt in de top 3
van actiepunten waarvan zij de meeste impact verwachten
en bij MBO-verpleegkundigen is dit 42%. De minutenregistratie is in 2018 afgeschaft. Om administratieve lasten
van wijkverpleegkundigen te verminderen kunnen zorgaanbieders die nog met minutenregistratie werken dit jaar
overstappen naar de registratiestandaard ‘zorgplan=plan(Ont)Regel de Zorg | 41

FIGUUR 21 Actiepunten met de meest verwachte impact in de wijkverpleging
Schrappen van minutenregistratie: Het schrappen van het
registreren van zorg die verleend is conform het zorgplan en het
verminderen in het kader van accountantscontrole
Schrappen van de verplichting om bij elke wijziging van
het zorgplan opnieuw een handtekening van de cliënt
nodig te hebben
Ontwikkelen van een programma van eisen voor het
elektronisch cliëntendossier (ECD) in de verpleeg- en
verzorgingshuizen- en thuiszorgsector

52%

37%

29%

Schrappen van de verplichting om elk half jaar zorg te evalueren

29%

Vereenvoudigen van machtigingen/
aanvraagprocedure voor hulpmiddelen

27%

Schrappen van het verplicht vragen van een
‘uitvoeringsverzoek’ van artsen voor risicovolle handeling

21%

Schrappen van het standaard invullen
van de arbochecklist bij iedere cliënt

17%

Schrappen dat de cliënt de verpleegkundige moet
machtigen voor het toedienen van medicatie

14%

Betere implementatie van het niet
meer standaard afvinken risicosignalering

14%

Schrappen van de verplichting de zelfredzaamheidsmatrix
standaard in te vullen bij elke cliënt

12%

Uniformering (deel van de) algemene bepalingen en
declaratieparagraaf van zorginkoopcontracten (voor
contractering 2019)

ning=realisatie, tenzij’.Rondom de zoektocht naar andere
manieren van controleren en verantwoorden geeft een deel
van de geïnterviewden additioneel aan dat het belangrijk is
om professionals het vertrouwen en de ruimte te geven om
zorg te verlenen.
Het schrappen van de verplichting om bij elke wijziging van het zorgplan opnieuw een handtekening van
de cliënt nodig te hebben staat op nummer twee in de
lijst met actiepunten waarvan de meeste impact wordt
verwacht door de respondenten (37%). Het opnemen van
een (digitale) handtekening bij iedere wijziging van het zorgplan is niet meer verplicht. Een deel van de geïnterviewden
ervaart dat sommige zorgverzekeraars dit in de huidige
situatie alsnog eisen en ervaren dit als onnodig. Partijen zijn
op dit moment op zoek naar alternatieven voor de eerste
handtekening onder het zorgplan, zodat de administratieve
last nog verder vermindert.
Het schrappen van de verplichting om elk half jaar
zorg te evalueren staat op een gedeelde derde plaats in
de lijst met actiepunten waarvan de meeste impact wordt

2%

verwacht door de respondenten (29%), samen met het
ontwikkelen van een programma van eisen voor het ECD.
Het halfjaarlijks evalueren van de zorg is niet meer verplicht.
Sommige zorgverzekeraars hebben nog wel eisen voor het
moment van evalueren in hun contractvoorwaarden staan
omdat deze eerder opgesteld waren dan deze afspraak. Dat
sommige zorgverzekeraars dit in de huidige situatie alsnog
eisen wordt door meerdere geïnterviewden als onnodig
ervaren. Graag zien de betreffende geïnterviewden dat het
schrappen van de halfjaarlijkse evaluatie niet alleen vanuit
de inhoud, maar ook vanuit het proces wordt ondersteund.
Verder wordt door de respondenten van de enquête een
kans gezien in het verbeteren van de gebruiksvriendelijkheid van het medewerkersportaal (62% van de respondenten). Reductie van het aantal communicatievormen en
aparte systemen (bijvoorbeeld één voor uren, één voor
kilometers en één voor vakbekwaamheid) binnen medewerkersportalen draagt volgens een geïnterviewde professional
bij aan gebruiksvriendelijkheid en vermindert daarmee
tijdsinvesteringen.

“Wat kan nog meer beter? Een betere samenwerking met bijvoorbeeld de organisatie die wondmaterialen moet regelen.
Dat moet telefonisch en is een hoop gedoe. Waarom kunnen we dat niet gewoon via een app aanvragen?
Als patiënten dat zelf kunnen, waarom wij dan niet?” (professional in team wijkverpleging)

(Ont)Regel de Zorg | 42

Tot slot worden tijdens de interviews twee actiepunten uit
de lijst (zie figuur 21) nader toegelicht: het uniformeren en
vereenvoudigen van het bestellen/regelen van hulpmiddelen
(zoals wond- en incontinentiemateriaal of een hoog-laag
bed) en aanvragen van wondzorg bij zorgverzekeraars, en
het vereenvoudigen van de uitvoeringsverzoeken.
De ervaring is dat elke zorgverzekeraar zijn eigen regels
(bijvoorbeeld wel of geen recept/machtiging van huisarts
nodig) en manier van bestellen (bijvoorbeeld telefonisch of
digitaal, of leveranciers waar je mag bestellen) heeft. Het
opvragen van de benodigde documenten en het uitzoeken
van hoe moet worden besteld wordt als onnodige administratieve last gezien door de geïnterviewden. Verder
wordt rondom wondzorgaanvragen de registratie, inclusief
motivatie bij aanvraag verband bij groothandel, niet in alle
gevallen als zinvol ervaren.
Ook het opvragen van uitvoeringsverzoeken kost veel tijd
volgens een deel van de geïnterviewden: denk aan het
nabellen voor een ontbrekende einddatum op het verzoek
of het opnieuw opvragen van een verzoek na bijvoorbeeld
beleidswijzigingen rondom het toedienen van insuline.

(Ont)Regel de Zorg | 43

Verpleeghuizen

FIGUUR 22 Tijdsbesteding administratieve
werkzaamheden VVT*
35%

Scope
Binnen dit onderzoek wordt de scope voor deze sector
beperkt tot de intramurale verpleeghuiszorg, waarmee
we aansluiten bij de acties uit het ‘Actieplan (Ont)Regel de
Zorg’. In overleg met de begeleidingscommissie zijn voor
de verpleeghuiszorg de actiepunten rondom meerzorg
en mondzorg meegenomen in de enquête. Het actiepunt
organiseren van schrapsessies wordt meegenomen in de
meting van het voorjaar van 2020. De andere actiepunten
zijn niet uitgevraagd omdat er daarop al verschillende
andere onderzoeken lopen, zoals ‘Administratieve belasting
langdurige zorg’ (Berenschot, 2019), ‘Zorgcontractering Wlz
2019’ (ActiZ, 2019) en het project OPAZ. Om te voorkomen
dat dezelfde gegevens dubbel worden uitgevraagd wordt
waar mogelijk aangesloten bij de uitkomsten van deze
lopende onderzoeken.

Onderzoekspopulatie

23%

Ervaren % van totale
werktijd te besteden aan
administratieve werkzaamheden

Acceptabel % van totale
werktijd te besteden aan
administratieve werkzaamheden

FIGUUR 23 Ervaren regeldruk VVT*
62%

20%

Niet
belastend

18%
Enigszins
belastend

Zeer
belastend

*Bron: Berenschot (2019). Administratieve belasting langdurige zorg.

Enquête
Aan de enquête hebben 641 professionals werkzaam in
verpleeghuizen deelgenomen. Bijlage XIII bevat achtergrondkenmerken van de onderzoekspopulatie. Zo is 7%
van de respondenten een begeleider, 9% een behandelaar,
13% een verpleegkundige en 51% een verzorgende. Waar
relevant maakt het onderzoek in de resultaten onderscheid
naar type functie.

Interviews
De enquêteresultaten en resultaten uit andere lopende
onderzoeken zijn vervolgens nader geduid via verdiepende
interviews met 9 professionals, waaronder verzorgenden,
behandelaars, een verpleegkundige, en een begeleider (zie
bijlage XIII).

Algemeen beeld regeldruk
Professionals besteden gemiddeld 35% van hun werktijd
aan administratieve werkzaamheden. De respondenten
geven aan dat zij 23% acceptabel vinden. Dit is een verschil
van 12%-punt.
Berenschot doet sinds 2016 onderzoek naar de ervaren
regeldruk in de verpleeghuis- en gehandicaptenzorg
(‘Administratieve belasting langdurige zorg’ (2019). In 2019
hebben in de Verpleeg-, Verzorgingshuizen en Thuiszorg
(VVT) circa 500 zorgprofessionals en circa 80 personen van
het begeleidend en behandelend personeel deelgenomen.
Het onderzoek kijkt naar de tijdsbesteding (figuur 22) aan
administratieve werkzaamheden en de ervaren regeldruk
(figuur 23). Zowel de ervaren als acceptabele tijdsbesteding
is volgens het onderzoek van Berenschot de afgelopen
jaren gestegen: een relatieve stijging van respectievelijk
40% en 35%. Professionals ervaren meer belasting en men
lijkt deze hogere belasting deels te accepteren.

Professionals die zijn geïnterviewd in dit onderzoek van de
merkbaarheidsscan bevestigen dat ongeveer een kwart
tot een derde van de werkweek in de verpleeghuiszorg
besteed wordt aan administratieve werkzaamheden.

Acties met de meest ervaren regeldruk
Dit onderzoek heeft in de enquête aan professionals in
de verpleeghuiszorg de ervaren regeldruk van drie achterliggende knelpunten voor de volgende twee actiepunten
uitgevraagd: 1) Vereenvoudigen van regeling meerzorg, en
2) Vereenvoudigen en digitaliseren van het aanvraag-, machtiging en declaratieproces voor mondzorg. Figuur 24 geeft
deze drie knelpunten weer en de mate waarin de respondent het knelpunt herkent. Bij de regeling meerzorg dient
opgemerkt te worden dat niet alle zorgaanbieders meerzorg
bieden, en dat de administratieve lasten dus alleen liggen
bij de zorgaanbieders die een aanvraag doen.
Aan de respondenten die de knelpunten herkennen is in de
enquête in dit onderzoek gevraagd naar de ervaren regeldruk. Figuur 25 geeft hiervan een overzicht. Voor alle drie de
knelpunten geldt dat als een respondent het herkent, bijna
de helft er ook daadwerkelijk last van ervaart.
Het onderzoek van Berenschot (‘Administratieve belasting langdurige zorg’; 2019) uitgevoerd binnen de gehele
langdurige zorg laat zien dat 54% van de respondenten
in de langdurige zorg het aanmaken en bijhouden van het
elektronisch cliëntendossier (ECD) als een administratieve
taak ziet waar men de meeste tijd aan besteedt. Dit kan als
onderdeel worden gezien van het actiepunt ‘Onderzoeken
met ICT leveranciers in de gehandicaptenzorg of vereenvoudigingen in de registratiesystemen mogelijk zijn’.

(Ont)Regel de Zorg | 44

FIGUUR 24 Herkenning van knelpunten achter de regeldruk in verpleeghuizen
Het tweede knelpunt is alleen voorgelegd aan de groepen ‘administratief medewerkers’ en ‘anders, namelijk’.
Het derde knelpunt is alleen voorgelegd aan tandartsen, hiervan was de respons laag (n=27).
Ik ervaar administratieve last van de regeling meerzorg door het
registeren van uren voor het verantwoorden van de geleverde
meerzorg bij zorg in natura.
Ik ervaar administratieve last van de regeling meerzorg door het
invullen van het aanvraagformulier, het registreren van indirecte
kosten en het declareren van de meerzorg. Eventueel volgen er
nog werkzaamheden in het kader van materiële controles.

48%

16%

38%

Ik ervaar administratieve last van de regeling mondzorg door (i)
het op papier indienen van een aanvraag voor behandelingen
die vooraf een machtiging vereisen van de cliënt en, (ii) het op
papier invullen en versturen van het declaratieformulier.*

36%

8%

54%

70%

Volledig/deels herkend

15%

Niet herkend

15%

N.v.t.

FIGUUR 25 Ervaren regeldruk van knelpunten in verpleeghuizen
Het tweede knelpunt is alleen voorgelegd aan de groepen ‘administratief medewerkers’ en ‘anders, namelijk’.
Het derde knelpunt is alleen voorgelegd aan tandartsen die het knelpunt herkennen (n=19 van de 27) en de respons
was laag.
Ik ervaar administratieve last van de regeling meerzorg door het
registeren van uren voor het verantwoorden van de geleverde
meerzorg bij zorg in natura.

49%

Ik ervaar administratieve last van de regeling meerzorg door het
invullen van het aanvraagformulier, het registreren van indirecte
kosten en het declareren van de meerzorg. Eventueel volgen er
nog werkzaamheden in het kader van materiële controles.

45%

Ik ervaar administratieve last van de regeling mondzorg door (i)
het op papier indienen van een aanvraag voor behandelingen
die vooraf een machtiging vereisen van de cliënt en, (ii) het op
papier invullen en versturen van het declaratieformulier.*

47%

Veel last (7-9)

Actiepunten uitgelicht
1.	Vereenvoudigen van regeling meerzorg. Sinds 1
januari 2019 is het beleid rondom meerzorg aangepast,
waardoor effecten van dit afgerond actiepunt mogelijk
nog niet zichtbaar zijn tijdens deze meting. Het in detail
aantoonbaar maken waarom meer geld nodig is wordt
als tijdsintensief ervaren door de professionals geïnterviewd in dit onderzoek. Daarnaast geven de geïnterviewden aan dat de meerzorgaanvraag gepaard gaat
met een doorlooptijd van een paar maanden en dat er
o.a. een onderzoek/verslag van de psycholoog nodig is,
volledig omschreven moet worden wat de cliënt wel en
niet kan en veel speciale formulieren ingevuld moeten
worden.
2.	Digitaliseren aanvraag-, machtiging en declaratieproces voor mondzorg. Helaas hebben we geen
tandartsen kunnen interviewen. Om die reden kan het
afgeronde actiepunt rondom mondzorg niet verder
worden geduid. Andere professionals in de verpleeghuiszorg hebben hier minder goed tot geen zicht op.

33%

17%

32%

16%

Neutraal (5-6)

23%

37%

Geen last (1-4)

Aangedragen voorbeelden waarom het aanmaken en
bijhouden van een ECD als administratief belastend
wordt ervaren zijn:
a.	Meerdere vragenlijsten moeten bij de aanmaak van
een ECD worden ingevuld.
b.	Gedurende het behandeltraject moeten metingen
gerapporteerd worden, bijvoorbeeld gewicht of
bloeddruk, waarvan de meerwaarde voor elke cliënt
niet altijd gezien wordt.
c.	Informatie moet soms op meerdere plekken en/of
in meerdere systemen geregistreerd worden. Denk
hierbij aan het registreren van de inzet van vrijheidsbeperkende maatregelen op drie plekken in het ECD
(in de rapportage, in het zorgplan en op een apart
formulier), het dubbel aftekenen voor medicatie en
het registreren van doelen en hoe deze te bereiken
in zowel het zorgleefplan als het werkplan.
d.	Veel tijd gaat verloren aan het vinden van de juiste
informatie, omdat er geen overzicht is binnen het
uitgebreide ECD en omdat professionals dezelfde
informatie op andere plekken in het ECD rapporteren.

3.	
Versimpelen van aanmaken en bijhouden ECD. Deze
actie werd genoemd tijdens de interviews en in het
open veld over kansen in de enquête in dit onderzoek.
(Ont)Regel de Zorg | 45

Huidige situatie rondom drie andere actiepunten
uit het actieplan (Ont)Regel de Zorg
Voor drie andere actiepunten uit het actieplan (Ont)Regel de
Zorg baseren we ons op bestaand onderzoek. Deze actiepunten hebben we niet gemeten in dit onderzoek.
Eén van de actiepunten uit het actieplan is: We verminderen de administratieve lasten voor cliënten met
een complexe zorgvraag die uit meer domeinen zorg
krijgen. Hier wordt onderzoek naar gedaan in het project
OPAZ. De huidig beschikbare informatie richt zich op de
cliënt en hoe daar passende zorg en ondersteuning voor
kan worden georganiseerd. De komende periode worden
de resultaten rondom het verminderen van administratieve
lasten verwacht.
Het verminderen van de administratieve lasten bij de zorginkoop door het stimuleren van meerjarige contracten en
het voorkomen van dubbele uitvragen is in ontwikkeling
en in 2020 gereed. De uiteindelijke impact is dus nog lastig
te meten. Veranderingen tussen 2019 en 2018 zijn wel al
gemeten door ActiZ. Hun inkoopmonitor (Zorgcontractering
Wlz 2019) toont aan dat 20% een verbetering ervaart van
het inkoopbeleid rondom administratieve lasten in 2019
ten opzichte van 2018, terwijl 12% juist een verslechtering
ervaart. Dit zijn vooral de zorgorganisaties met een grote
jaaromzet (> honderd miljoen euro).
Rondom het actiepunt onderzoek doen naar de herkomst
van regelgeving is het overzicht ‘Wettelijke verplichte
registraties voor zorgmedewerkers in de langdurige
intramurale ouderenzorg’ gepubliceerd op de website van
Vilans. Dit overzicht laat bijvoorbeeld zien dat een dubbele
controle op losse medicatie volgens de wet niet nodig is
maar volgt uit de veldnorm ‘Veilige principes in de medicatieketen’. Een zorgprofessional mag afwijken van de
dubbele controle, mits de motivatie hiervoor vastgelegd
wordt in het dossier. Een ander voorbeeld is dat volgens
de wet het niet verplicht is om de methoden PRISMA en/
of SIRE te gebruiken bij incidenten. Deze feiten geven
zorgaanbieders duidelijkheid over welke administratieve
werkzaamheden geschrapt of versimpeld kunnen worden
binnen hun organisatie.

Reflectie vanuit deelnemende respondenten
De meeste professionals die zorg leveren (81%) in de
enquête van dit onderzoek geven aan impact te verwachten
van het actiepunt vereenvoudigen verantwoording geleverde meerzorg. Bij het maken van afspraken kan volgens
een deel van de professionals geïnterviewd in dit onderzoek breder gekeken worden dan alleen naar meerzorg. Zij
ervaren namelijk ook (onacceptabele) administratieve lasten
rondom de ophoging van de ZZP. Het zoeken naar een
oplossing voor deze knelpunten draagt mogelijk bij aan een
grotere impact op de ervaren regeldruk.
Tot slot laten dit onderzoek en het onderzoek ‘Administratieve belasting langdurige zorg’ (2019) zien dat er in de
langdurige zorg, voor zowel verpleeghuiszorg als gehandicaptenzorg, drie additionele kansen zijn:
1.	Overbodige evaluaties en/of frequenties daarvan
aanpassen: Het aantal en de grootte van MDO’s en
het evalueren van doelen kunnen op de cliënt afgestemd worden. Dit heeft impact op het aantal doelen,
maar ook op het evalueren ervan. Het evalueren en
aanpassen van doelen hoeft mogelijk in deze doelgroep
minder vaak te gebeuren, of alleen wanneer er bijzonderheden zijn.
2.	Digitaliseren en automatiseren van administratieve
werkzaamheden: Bijvoorbeeld mobiele rapportages en
het automatisch organiseren van bestellingen.
“Vanwege de digitalisatieslag van dossiers en het
leggen van een verbinding tussen disciplines registreert
iedereen in een systeem. Maar omdat niet iedereen de
juiste hulpmiddelen heeft om bij het systeem te komen,
moet het vaak toch eerst op papier om vervolgens over
te schrijven.” (verzorgende)

3.	Reduceren van aantal formulieren dat ingevuld moet
worden: Een voorbeeld dat door een aantal geïnterviewden in dit onderzoek wordt genoemd is dat het veel
tijd kost om formulieren bij een incident in te vullen,
bijvoorbeeld bij een valincident. De redenen hiervoor zijn
de dubbelingen, de benodigde goedkeuringen/controles
en de ervaring dat er niets tot nauwelijks iets mee
gedaan wordt. Een ander voorbeeld is het bijhouden van
hygiënelijsten, zoals de temperatuur van de koelkast en
de datum van het laten doorlopen van de kranen tegen
risico op legionella.

(Ont)Regel de Zorg | 46

Gehandicaptenzorg

FIGUUR 26 Tijdsbesteding administratieve
werkzaamheden GHZ*
33%

Scope
Binnen dit onderzoek wordt de scope voor deze sector
beperkt tot de intramurale gehandicaptenzorg, waarmee
we aansluiten bij de acties uit het actieplan (Ont)Regel de
Zorg. In overleg met de begeleidingscommissie zijn voor
de gehandicaptenzorg de actiepunten rondom meerzorg
en mondzorg meegenomen in de enquête. Het actiepunt
organiseren van schrapsessies wordt meegenomen in de
meting van het voorjaar van 2020. De andere actiepunten
zijn niet uitgevraagd, omdat er daarop al verschillende
andere onderzoeken lopen zoals ‘Administratieve belasting
langdurige zorg’ (Berenschot, 2019), ‘Inkoop zorg en ondersteuning aan mensen met een beperking’ (AEF, 2019) en
het project OPAZ. Om te voorkomen dat dezelfde gegevens
dubbel worden uitgevraagd wordt waar mogelijk aangesloten bij de uitkomsten van deze lopende onderzoeken.

Onderzoekspopulatie

22%

Ervaren % van totale
werktijd te besteden aan
administratieve werkzaamheden

Acceptabel % van totale
werktijd te besteden aan
administratieve werkzaamheden

FIGUUR 27 Ervaren regeldruk GHZ*
64%

19%
Niet
belastend

17%
Enigszins
belastend

Zeer
belastend

*Bron: Berenschot (2019). Administratieve belasting langdurige zorg.

Enquête
Aan de enquête hebben 533 professionals werkzaam in de
gehandicaptenzorg deelgenomen. Bijlage XIV bevat achtergrondkenmerken van de onderzoekspopulatie. Zo is 26%
van de respondenten een begeleider, 6% een behandelaar,
15% een verpleegkundige en 20% een verzorgende. Waar
relevant maakt het onderzoek in de resultaten onderscheid
naar type functie.

Interviews
De enquêteresultaten en resultaten uit andere lopende
onderzoeken zijn vervolgens nader geduid via verdiepende
interviews met 7 professionals, waaronder verpleegkundigen, een verzorgende en agogisch medewerkers (zie
bijlage XIV).

Algemeen beeld regeldruk
Professionals besteden gemiddeld 33% van hun werktijd
aan administratieve werkzaamheden. De respondenten
geven aan dat zij 22% acceptabel vinden. Dit is een verschil
van 11%-punt.
Berenschot doet sinds 2016 onderzoek naar de ervaren
regeldruk in de verpleeghuis- en gehandicaptenzorg (‘Administratieve belasting langdurige zorg’ (2019). In 2019 hebben
in de gehandicaptenzorg (GHZ) circa 350 zorgprofessionals
en circa 650 personen van het begeleidend en behandelend
personeel deelgenomen. Het onderzoek kijkt naar de tijdsbesteding (figuur 26) van administratieve werkzaamheden
en de ervaren regeldruk (figuur 27). Zowel de ervaren als
acceptabele tijdsbesteding is volgens het onderzoek van
Berenschot de afgelopen jaren gestegen: een relatieve stijging van respectievelijk 40% en 35%. Professionals ervaren
meer belasting en men lijkt deze hogere belasting deels te
accepteren.
Professionals die zijn geïnterviewd in dit onderzoek van de
merkbaarheidsscan bevestigen dat ongeveer een kwart tot
een derde van de werkweek in de gehandicaptenzorg

besteed wordt aan administratieve werkzaamheden. Dit
percentage wordt als hoger ervaren bij zorgorganisaties met
complexere doelgroepen, omdat er vanwege incidenten en
escalaties vaker geregistreerd moet worden.

Acties met de meest ervaren regeldruk
Dit onderzoek heeft in de enquête aan professionals in de
GHZ de ervaren regeldruk van drie achterliggende knelpunten voor de volgende twee actiepunten uitgevraagd:
1) Vereenvoudigen van regeling meerzorg, en 2) Vereenvoudigen en digitaliseren van het aanvraag-, machtiging en
declaratieproces voor mondzorg. Figuur 28 geeft deze drie
knelpunten weer en de mate waarin de respondent het
knelpunt herkent. Bij de regeling meerzorg dient opgemerkt
te worden dat niet alle zorgaanbieders meerzorg bieden,
en dat de administratieve lasten dus alleen liggen bij de
zorgaanbieders die een aanvraag doen.
Aan de respondenten die de knelpunten herkennen is in de
enquête in dit onderzoek gevraagd naar de ervaren regeldruk van het knelpunt. Figuur 29 op de volgende pagina
geeft hiervan een overzicht. Voor twee van de drie knelpunten geldt dat als een respondent het herkent, bijna de
helft er ook daadwerkelijk last van ervaart.
Uit eerder onderzoek komt een additioneel knelpunt naar
boven dat gekoppeld kan worden aan één van de actiepunten uit het actieplan (Ont)Regel de Zorg. Het onderzoek
van Berenschot (‘Administratieve belasting langdurige zorg’;
2019) uitgevoerd binnen de gehele langdurige zorg laat zien
dat 54% van de respondenten in de langdurige zorg het
aanmaken en bijhouden van het elektronisch cliëntendossier (ECD) als een administratieve taak ziet waar men
de meeste tijd aan besteedt. Dit kan als onderdeel worden
gezien van het actiepunt ‘Onderzoeken met ICT leveranciers
in de GHZ of vereenvoudigingen in de registratiesystemen
mogelijk zijn’.

(Ont)Regel de Zorg | 47

FIGUUR 28 Herkenning van knelpunten achter de regeldruk in de GHZ
Het tweede knelpunt is alleen voorgelegd aan de groepen ‘administratief medewerkers’ en ‘anders, namelijk’.
Het derde knelpunt is alleen voorgelegd aan tandartsen, de respons was laag (n=27).
Ik ervaar administratieve last van de regeling meerzorg door het
registeren van uren voor het verantwoorden van de geleverde
meerzorg bij zorg in natura.

57%

Ik ervaar administratieve last van de regeling meerzorg door het
invullen van het aanvraagformulier, het registreren van indirecte
kosten en het declareren van de meerzorg. Eventueel volgen er
nog werkzaamheden in het kader van materiële controles.

46%

Ik ervaar administratieve last van de regeling mondzorg door (i)
het op papier indienen van een aanvraag voor behandelingen
die vooraf een machtiging vereisen van de cliënt en, (ii) het op
papier invullen en versturen van het declaratieformulier.*

13%

8%

30%

46%

70%

15%

Volledig/deels herkend

Niet herkend

15%

N.v.t.

FIGUUR 29 Ervaren regeldruk van knelpunten in de GHZ
Het tweede knelpunt is alleen voorgelegd aan de groepen ‘administratief medewerkers’ en ‘anders, namelijk’.
Het derde knelpunt is alleen voorgelegd aan tandartsen die het knelpunt herkennen (n=19 van de 27) en de respons
was laag.
Ik ervaar administratieve last van de regeling meerzorg door het
registeren van uren voor het verantwoorden van de geleverde
meerzorg bij zorg in natura.
Ik ervaar administratieve last van de regeling meerzorg door het
invullen van het aanvraagformulier, het registreren van indirecte
kosten en het declareren van de meerzorg. Eventueel volgen er
nog werkzaamheden in het kader van materiële controles.
Ik ervaar administratieve last van de regeling mondzorg door (i)
het op papier indienen van een aanvraag voor behandelingen
die vooraf een machtiging vereisen van de cliënt en, (ii) het op
papier invullen en versturen van het declaratieformulier.*

47%

29%

32%

47%

Veel last (7-9)

Actiepunten uitgelicht
1.	Vereenvoudigen van regeling meerzorg. Sinds 1
januari 2019 is het beleid rondom meerzorg aangepast,
waardoor effecten van dit afgerond actiepunt mogelijk
nog niet zichtbaar zijn tijdens deze meting. De aanvraag
van een indicatie voor langdurige zorg moet elke vijf
jaar opnieuw plaatsvinden. De professionals in de GHZ
geïnterviewd in dit onderzoek zien dit als onnodig,
omdat het een doelgroep betreft waar nauwelijks tot
niets verandert en waar de zorgvraag echt levenslang
en levensbreed is. Het levensbrede, integrale karakter
brengt volgens een deel van de geïnterviewden daarnaast met zich mee dat cliënten tussen wal en schip
kunnen vallen en de aanvraag voor meerzorg lastiger
wordt omdat meerdere partijen betrokken zijn.
2.	Digitaliseren aanvraag-, machtiging en declaratieproces voor mondzorg. Helaas hebben we geen
tandartsen kunnen interviewen. Om die reden kan het

28%

25%

39%

16%

Neutraal (5-6)

37%

Geen last (1-4)

afgeronde actiepunt rondom mondzorg niet verder
worden geduid. Andere professionals in de gehandicaptenzorg hebben hier minder goed tot geen zicht op.
3.	Versimpelen van aanmaken en bijhouden ECD. Deze
actie werd genoemd tijdens de interviews en in het
open veld over kansen in de enquête in dit onderzoek.
Aangedragen voorbeelden waarom het aanmaken en
bijhouden van een ECD als administratief belastend
wordt ervaren zijn:
a.	Meerdere vragenlijsten moeten bij de aanmaak
van een ECD worden ingevuld, met veelal dezelfde
vragen. Zo moet bijvoorbeeld drie keer ingevuld
worden wie de contactpersoon is bij noodgevallen.
b.	Gedurende het behandeltraject moeten metingen/
informatie gerapporteerd worden, bijvoorbeeld
wanneer de cliënt ontlasting heeft gehad, waarvan
de meerwaarde voor elke cliënt niet altijd gezien
wordt. Daarnaast volstaat het volgens de respon-

“Een meerzorgaanvraag gaat gepaard met een enorme uitvraag aan ons als professional. Het aantoonbaar maken van
uren en doelen opstellen zijn voorbeelden van deze uitvraag. Je moet bijvoorbeeld elke zes weken bepalen hoe er aan
de doelen wordt gewerkt en overal wordt een verslag van gemaakt. En na een jaar begint het circus weer opnieuw. Niet
alleen veel werk voor ons, maar ook voor diensten erom heen zoals de manager.” (verpleegkundige)

(Ont)Regel de Zorg | 48

denten ook om niet standaard, maar alleen bij
uitzonderingen te registreren.
c.	Informatie moet soms op meerdere plekken en/of in
meerdere systemen geregistreerd worden.
d.	Veel tijd gaat verloren met het vinden van de juiste
informatie, omdat er geen overzicht is binnen het
uitgebreide ECD en omdat de ICT-ondersteuning
het soms laat afweten. Zo moet er veel doorgeklikt worden – omdat je bijvoorbeeld eerst cliëntgegevens tegenkomt die je niet dagelijks hoeft
in te zien – om bij de zorggerelateerde informatie
te komen en is dan niet in één oogopslag te zien
wat de bijzonderheden zijn. Daarnaast komt het
volgens de respondenten weleens voor dat het
ECD uit verschillende systemen bestaat die niet
met elkaar gesynchroniseerd/gekoppeld worden of
niet werken op afstand. Rondom ICT-ondersteuning
wordt aangegeven dat het lastig kunnen invoeren
van gegevens in het systeem, het maar met één
persoon tegelijk kunnen inloggen en het niet
kunnen communiceren van het ECD met andere
ICT-systemen (van bijvoorbeeld de huisarts) allemaal
bijdragen aan de ervaren regeldruk.

Huidige situatie rondom twee andere actiepunten
uit het actieplan (Ont)Regel de Zorg
Voor twee andere actiepunten uit het actieplan (Ont)Regel
de Zorg baseren we ons op bestaand onderzoek. Deze
actiepunten hebben we niet gemeten in dit onderzoek.
Eén van de actiepunten uit het actieplan is: We verminderen de administratieve lasten voor cliënten met
een complexe zorgvraag die uit meer domeinen zorg
krijgen. Hier wordt onderzoek naar gedaan in het project
OPAZ. De huidig beschikbare informatie richt zich op de
cliënt en hoe daar passende zorg en ondersteuning voor
kan worden georganiseerd. De komende periode worden
de resultaten rondom het verminderen van administratieve
lasten verwacht.
Het verminderen van de administratieve lasten bij de zorginkoop door het stimuleren van meerjarige contracten en
het voorkomen van dubbele uitvragen is in ontwikkeling
en in 2020 gereed. De uiteindelijke impact is dus nog lastig
te meten. Veranderingen tussen 2019 en 2018 zijn wel al
gemeten door AEF. Het onderzoek ‘Inkoop zorg en ondersteuning aan mensen met een beperking’ (2019) toont
aan dat 78% tevreden is over de gemaakte afspraken over
administratieve lasten die komen kijken bij de inkoop van
langdurige zorg bij zorgkantoren. Een ruime meerderheid
ziet echter geen verandering tussen 2019 en 2018. Een
meerderheid van de respondenten (55%) gaf in de enquête
van 2019 aan meerjarige overeenkomsten voor drie jaar met
het zorgkantoor te hebben afgesloten. In de werksessie van
het AEF-onderzoek werd echter benoemd dat in de praktijk
op bepaalde onderdelen, zoals rondom de tarieven, nog
jaarlijks wordt onderhandeld. Dit verklaart mogelijk waarom
men geen verandering ervaart in de administratieve lasten.

Reflectie vanuit deelnemende respondenten
De meeste professionals die zorg leveren (78%) in de
enquête van dit onderzoek geven aan impact te verwachten
van het actiepunt vereenvoudigen verantwoording geleverde meerzorg. Bij het maken van afspraken kan volgens
een deel van de in dit onderzoek geïnterviewde professionals breder gekeken worden dan alleen naar meerzorg. Zij
ervaren namelijk ook (onacceptabele) administratieve lasten
rondom de aanvraag van een indicatie voor maatschappelijke ondersteuning of langdurige zorg. Indicaties voor maatschappelijke ondersteuning die door gemeenten worden
afgegeven lopen vaak relatief snel af, waardoor het keukentafelgesprek opnieuw moet plaatsvinden. Het zoeken naar
een oplossing voor deze knelpunten draagt mogelijk ook bij
aan een grotere impact op de ervaren regeldruk.
Tot slot laten dit onderzoek en het onderzoek ‘Administratieve belasting langdurige zorg’ (2019) zien dat er in de
langdurige zorg, voor zowel verpleeghuiszorg als gehandicaptenzorg, drie additionele kansen zijn:
1.	Overbodige evaluaties en/of frequenties daarvan
aanpassen: Het aantal en de grootte van MDO’s en het
evalueren van doelen kunnen op de cliënt afgestemd
worden. Het kan zijn dat één keer per jaar voldoende is.
Vaak blijft een cliënt in de gehandicaptenzorg redelijk
stabiel. Dit heeft impact op het aantal doelen, maar ook
op het evalueren ervan. Het evalueren en aanpassen
van doelen hoeft mogelijk in deze doelgroep minder
vaak te gebeuren, of alleen wanneer er bijzonderheden
zijn.
2.	Digitaliseren en automatiseren van administratieve
werkzaamheden: Bijvoorbeeld medicijnen aftekenen
via een app.
3.	Reduceren van aantal formulieren dat ingevuld moet
worden: Een voorbeeld dat door een geïnterviewde in
dit onderzoek is genoemd is dat het veel tijd kost om
formulieren bij een incident in te vullen. Bij een cliënt
met dwanggedachten die fysiek geweld heeft gebruikt
en die naar zijn kamer begeleid wordt, moet bijvoorbeeld een MIM- en MIC-melding gedaan worden en
een formulier worden ingevuld voor de inzet van een
vrijheidsbeperkende maatregel. Andere voorbeelden
die in dit onderzoek zijn genoemd zijn het bijhouden van
hygiënelijsten, zoals de temperatuur van de koelkast en
de datum van het laten doorlopen van de kranen tegen
risico op legionella, aftekenlijsten voor medicatie, het
formulier meldcode huiselijk geweld, Outcome Rating
Scale (ORS)-lijst en het uitschrijven van een rechterlijke
machtiging.

(Ont)Regel de Zorg | 49

Sociaal domein
Inleiding
Het sociaal domein omvat de zorg en ondersteuning die
gemeenten bieden aan hun inwoners op het gebied van
zorg, participatie en zelfredzaamheid, werk en jeugdhulp.
Deze taken zijn vastgelegd in deze wetten: Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015), Participatiewet en
Jeugdwet. Dit onderzoek betreft de zorg en ondersteuning
die wordt geleverd vanuit de Wmo en de Jeugdwet.
Op verzoek van het ministerie van VWS is in de aanpak
aangesloten op twee regio’s waar een schrapsessie is georganiseerd. Daarmee is de aanpak voor het sociaal domein
afwijkend ten opzichte van de andere sectoren die staan
beschreven in deze rapportage. De onderzoeksresultaten
bieden geen landelijk beeld, maar een foto van de regeldruk
in de betreffende regio’s. De meting laat zien wat er in de
betreffende regio speelt en welke regionale knelpunten
zij ervaren (voorliggende merkbaarheidsscan), hoe zij dit
aanpakken en of deze lokale aanpakt werkt (meetmoment
in 2020).
Onderdeel van het actieplan (Ont)regel de zorg zijn de
schrapsessies. Op 12 juni 2019 heeft een schrapsessie
plaatsgevonden in de regio Alkmaar, welke zich richtte op
de ervaren regeldruk in de jeugdhulp en achterliggende
knelpunten. Tijdens deze sessie hebben professionals een
top 5 gemaakt van regionale knelpunten om de regeldruk
te verminderen. Op 11 juli 2019 heeft een schrapsessie
plaatsgevonden in de regio Twente. Tijdens deze sessie
hebben professionals knelpunten achter de regeldruk in de
Wmo geformuleerd en geprioriteerd. In beide regio’s vindt
een vervolgsessie plaats om de resultaten te bespreken
en te concretiseren naar actiepunten. In september (regio
Alkmaar) en oktober (regio Twente) vindt besluitvorming
door wethouders en bestuurders van aanbieders plaats op
de definitieve actiepunten.
In de enquêtes en interviews zijn in beide regio’s zowel de
landelijke actiepunten uit het actieplan (Ont)Regel de Zorg
als regionale (achterliggende) knelpunten gemeten die uit
de schrapsessies naar voren zijn gekomen. Echter door een
lage response en beperkte variëteit in type professionals
schetst het onderzoek geen representatief beeld van de
ervaren regeldruk in de regio.
Dit hoofdstuk gaat in op de belangrijkste conclusies van
de regeldruk in de twee regio’s en beschrijft aansluitend
de reflectie hierop vanuit de sector. Bijlage XIV bevat een
nadere toelichting op de ontwikkelingen rondom regeldrukvermindering in de sector, de onderzoeksaanpak en de
regio’s.

een ambulant hulpverlener jeugdzorg, 13% een begeleider
pleegzorg, 12% een gedragswetenschapper en 6% een
jeugdbeschermer. Waar relevant maakt het onderzoek in de
resultaten onderscheid naar type functie (zoals ambulant
hulpverlener jeugdzorg, begeleider pleegzorg, gedragswetenschapper of jeugdbeschermer).

Interviews
De enquêteresultaten zijn vervolgens nader geduid via
verdiepende interviews met 6 professionals, waaronder
enkele ambulant hulpverleners jeugdzorg (met verblijf en
zonder verblijf), enkele jeugdbeschermers en een administratief medewerker.

Algemeen beeld regeldruk regio Alkmaar
De ervaren regeldruk (rapportcijfer 1-9) in de regio Alkmaar
is 7,4. Daarnaast besteden professionals gemiddeld 41%
van hun werktijd aan administratieve werkzaamheden. De
respondenten geven aan dat zij 21% acceptabel vinden.
Dit is een verschil van 20%-punt. De figuur hieronder is
gebaseerd op de enquête en geeft een algemeen beeld van
de regeldruk in de Wmo in de regio Alkmaar.
FIGUUR 30 Tijdsbesteding administratieve
werkzaamheden jeugdhulp in de regio Alkmaar
De uitkomsten zijn indicatief vanwege de lage respons

41%

59%

Administratieve tijd
Acceptabele
administratieve tijd

21%

Niet-administratieve tijd

De enquête laat zien dat de tijdsbesteding hoger is voor een
jeugdbeschermer (gemiddeld 49%) dan voor een ambulant
hulpverlener jeugd (gemiddeld 39%). De acceptabele tijdsbesteding ligt daarbij ook hoger voor een jeugdbeschermer
(gemiddeld 25%) dan voor een ambulant hulpverlener jeugd
(gemiddeld 19%).
FIGUUR 31 Bekendheid met landelijke inspanningen
op regeldrukvermindering onder professionals in de
jeugdhulp in regio Alkmaar
De uitkomsten zijn indicatief vanwege de lage respons

31% van de professionals is goed bekend
met landelijke inspanningen
Regio
Alkmaar

16%

52%

31%

Jeugdhulp in de regio Alkmaar

Niet bekend		

Beperkt bekend

Onderzoekspopulatie

Goed bekend		

Heel goed bekend

Enquête
Aan de enquête hebben 67 professionals werkzaam in de
jeugdhulp deelgenomen. Zo is 31% van de respondenten
(Ont)Regel de Zorg | 50

FIGUUR 32 Ervaren regeldruk in de jeugdhulp in de regio Alkmaar

De uitkomsten zijn indicatief vanwege de lage respons.
De ervaren regeldruk is op het actiepunt ‘Jaardocument zorg’ door minder dan 10 respondenten ingevuld in de regio Alkmaar.
73%

Procedures voor zorgaanvragen en –verlengingen

7,2
67%

Tijdregistratie

8,3
43%

Individueel Budget Plafond (IBP)

7,4
27%

Veiligheidslijsten

6,6
20%

Woonplaatsbeginsel

Formulieren van (spoed)aanvragen

Cliëntervaringsonderzoeken

Jaardocument zorg

6,6
12%
6,2
4%
6,1
2%
7,5

Actiepunt uit actieplan (Ont)Regel deZorg

Meest ervaren regeldruk (in %)

Regionaal knelpunt jeugdzorg

Ervaren last (rapportcijfer 1-9)

De top 3-acties met de meest ervaren regeldruk
In dit onderzoek is de ervaren regeldruk die is gekoppeld
aan de landelijke actiepunten uit het actieplan (Ont)Regel
de Zorg in kaart gebracht, en de regeldruk op regionale
knelpunten. Hierbij is gekeken naar de ervaren regeldruk
(op een schaal van 1 tot 9) van het (achterliggende) knelpunt. Figuur 32 toont per actiepunt/ regionaal knelpunt
naast dit rapportcijfer ook hoeveel procent van de respondenten regeldruk ervaart van het (achterliggende) knelpunt.
Respondenten konden er in de enquête maximaal drie
kiezen, vandaar dat de percentages niet optellen tot 100.
De top 3 bestaat uit regionale knelpunten die hieronder
worden uitgelicht. De top 3-knelpunten waarvan de meeste
regeldruk werd ervaren zijn dezelfde als de top 3 waarvan
de respondenten de meeste impact verwachten wanneer
deze worden opgepakt in de regio.

Top 3-knelpunten uitgelicht
1.	Procedures voor zorgaanvragen en -verlengingen.
Volgens enkele geïnterviewden bestaan deze procedures uit veel stappen en is vaak sprake van dubbele
informatie-uitvraag. Daarnaast hanteren gemeenten
verschillende werkwijzen, aanmeldformulieren en
productcodes. Deze diversiteit zorgt ervoor dat professionals moeten opzoeken wat de specifieke werkwijzen
en vereisten zijn. Ook zien ze als gevolg van de diversiteit dat zorgaanvragen en -verlengingen soms afgewezen worden, omdat een formulier niet volledig juist
is ingevuld naar de eisen van een specifieke gemeente.
Door wachtlijsten in de jeugdhulp ervaren professionals
meer regeldruk in de coördinatie aan zorg om een kind
op de juiste plek te kunnen plaatsen. Versimpeling van

de procedures en uniformering tussen gemeenten is
volgens geïnterviewden wenselijk.
2.	Tijdsregistratie. Binnen de jeugdhulp geldt voor
sommige typen hulpverlening de verplichte tijdsregistratie, zoals voor de ambulante jeugdhulpverlening. De
ervaren regeldruk komt voort uit het registreren van
directe en indirecte tijd, de mate van detail, en diversiteit. De geïnterviewden werkzaam in ambulante jeugdhulpverlening ervaren de tijdsregistratie als regeldruk
en zien het graag afgeschaft worden. Daarbij kunnen ze
niet precies duiden of deze verplichting voortkomt uit
eisen van de gemeente of uit de organisatie zelf.
3.	Individueel Budget Plafond (IBP). Dit punt hangt
samen met punt 1 en betreft de verlenginsaanvraag die
in Alkmaar wordt gevraagd wanneer een plafond van
de indicatie is bereikt. Enkele geïnterviewden ervaren
regeldruk bij het IBP, omdat ze ervaren dat toewijzingen
vaak te laag worden afgegeven. Het aanvragen van
een verlenging wordt volgens de professionals in die
gevallen een standaardprocedure. De procedure vraagt
om het invullen en aanleveren van verschillende formulieren (zoals een aanvraagformulier) en gedetailleerde
informatie over de cliënt (over bijvoorbeeld doelen) bij
de gemeente. Zij zien hiervan niet de meerwaarde. Ook
geven zij regeldruk omdat de voortgang en mogelijke
overschrijding van het afgegeven plafond moeten
worden bijgehouden. Professionals zien kansen in
andere vormen van bekostiging, bijvoorbeeld indicaties
met een vast aantal uur aan zorgverlening voor bepaalde
typen jeugdhulp waarbij wetenschappelijk onderzocht is
hoelang levering nodig is om resultaat te behalen.
(Ont)Regel de Zorg | 51

Aanvullend op bovenstaande top 3, wordt hieronder de
ervaren regeldruk op de (lopende) landelijke actiepunten in
de jeugdhulp beschreven.
1.	Onderzoek naar de landelijke verantwoording voor
jeugdhulpaanbieders (jaardocument zorg). Vijf van
de 67 respondenten van de enquête herkennen het
achterliggende knelpunt bij dit actiepunt (deels) en
geven het achterliggende knelpunt gemiddeld een 7,5
op een schaal van 1 tot 9 op ervaren regeldruk. Deze
respondenten zijn alle vijf administratief medewerkers.
2.	Aanpassen verplicht cliëntervaringsonderzoek. 57%
van de respondenten in de enquête herkent het achterliggende knelpunt achter dit actiepunt (deels). Enkele
geïnterviewden ervaren dat verplichte onderzoeken te
frequent afgenomen moeten worden. Ze vinden het
evalueren van zorg samen met de cliënt alleen nuttig
wanneer het nodig blijkt.
3.	Aanpassen van het woonplaatsbeginsel. 75% van
de respondenten herkent het achterliggende knelpunt
bij dit actiepunt in de enquête (deels).Voor sommige
werkvelden binnen de jeugdhulp geeft het woonplaatsbeginsel regeldruk. Bijvoorbeeld bij casussen waar
de voogdij verandert of tijdelijk wordt overgedragen
wanneer een ouder niet ingeschreven staat bij een
gemeente, of een ouder (met gezag) of kind verhuist.
Een paar geïnterviewden geven aan dat het vinden van
de verantwoordelijke gemeente en afstemming met de
gemeente als regeldruk ervaren wordt. Deze afstemming gaat voornamelijk over de financiering van de
hulpverlening. Wanneer de zorgaanbieder niet gecontracteerd is door de betreffnede gemeente, moet via
hoofd- en onderaannemerschap gewerkt worden, wat
volgens enkele geïnterviewden meer administratieve
handelingen geeft.

Reflectie vanuit deelnemende respondenten
Als additionele kans binnen de jeugdhulp om regeldruk te
verminderen kwam uit de enquête het verantwoorden
van geleverde zorg door aanbieders en professionals
op totaalniveau in plaats van op cliëntniveau. 57%
van de respondenten kenmerkte dit als kans. Dit beeld is
bevestigd in de interviews. Geïnterviewde professionals die
momenteel verantwoorden op cliëntniveau geven aan dat
de tijdsregistratie daarmee ook overbodig wordt.

Maatschappelijke ondersteuning in de regio Twente

Interviews
De enquêteresultaten zijn vervolgens nader geduid via
verdiepende interviews met 3 professionals werkzaam bij 2
zorgaanbieders in de regio, namelijk een zorgmanager, een
zorgcoördinator en een thuisbegeleider.

Algemeen beeld regeldruk regio Twente
De ervaren regeldruk (rapportcijfer 1-9) in de regio Twente
is 7,6. Daarnaast besteden professionals gemiddeld 43%
van hun werktijd aan administratieve werkzaamheden. De
respondenten geven aan dat zij 26% acceptabel vinden.
Dit is een verschil van 17%-punt. De figuur hieronder is
gebaseerd op de enquête en geeft een algemeen beeld van
de regeldruk in de Wmo in de regio Twente.
FIGUUR 33 Tijdsbesteding administratieve
werkzaamheden Wmo in de regio Twente

De uitkomsten zijn indicatief vanwege de lage respons

43%
57%
Administratieve tijd
Acceptabele
administratieve tijd

26%

Niet-administratieve tijd

De enquête laat zien dat de tijdsbesteding hoger is voor
een Wmo-consulent (57%, n=1) dan voor begeleiders
(gemiddeld 23%, n=7). De acceptabele tijdsbesteding ligt
daarbij ook hoger voor een Wmo-consulent (36%, n=1)
dan voor begeleiders (gemiddeld 10%). Hierbij willen we
nogmaals benadrukken dat de onderzoeksresultaten door
de lage response en beperkte variëteit in type professionals
geen representatief beeld van de ervaren regeldruk in de
regio schetst.
FIGUUR 34 Bekendheid met landelijke inspanningen op
regeldrukvermindering onder professionals in de Wmo
in de regio Twente.
De uitkomsten zijn indicatief vanwege de lage respons

37% van de professionals is goed tot
heel goed bekend met landelijke inspanningen
Regio
Twente

6%

56%

31%

6%

Niet bekend		

Beperkt bekend

Goed bekend		

Heel goed bekend

Onderzoekspopulatie
Enquête
Aan de enquête hebben 16 professionals werkzaam in de
Wmo deelgenomen. Waar relevant maakt het onderzoek in
de resultaten onderscheid naar type functie (zoals begeleider, administratief medewerker en sociaal werker). 44%
van de respondenten is een begeleider, 19% een administratief medewerker en 13% een sociaal werker.

(Ont)Regel de Zorg | 52

FIGUUR 35 Ervaren regeldruk in de Wmo in de regio Twente

De uitkomsten zijn indicatief vanwege de lage respons.
De ervaren regeldruk is op het knelpunt ‘Uiteenlopende interpretatie van i-standaarden’ door minder dan 10 respondenten ingevuld.
73%

Afsprakenformulier

7,2
67%

Kortdurende beschikkingen

7,4
50%

Verschillende werkwijzen per gemeente

5,8
42%

Groot aantal verschillende zorgproducten

6,6
17%

Cliëntervaringsonderzoeken
Uiteenlopende interpretatie van i-standaarden
(berichtenverkeer)

6,0
8%
6,7

Actiepunt uit actieplan (Ont)Regel deZorg

Meest ervaren regeldruk (in %)

Regionaal knelpunt jeugdzorg

Ervaren last (rapportcijfer 1-9)

De top 3 met de meest ervaren regeldruk
In dit onderzoek is de ervaren regeldruk die is gekoppeld
aan de landelijke actiepunten uit het actieplan (Ont)Regel
de Zorg in kaart gebracht, en de regeldruk op regionale
knelpunten. Hierbij is gekeken naar de ervaren regeldruk (op
een schaal van 1 tot 9) van het (achterliggende) knelpunt.
Figuur 35 toont per actiepunt / regionaal knelpunt naast
dit rapportcijfer ook hoeveel procent van de respondenten
regeldruk ervaart van het (achterliggende) knelpunt.
Respondenten konden er in de enquête maximaal drie
kiezen, vandaar dat de percentages niet optellen tot 100.
De top 3 bestaat uit regionale knelpunten die hieronder
worden uitgelicht. De top 3-knelpunten waarvan de meeste
regeldruk werd ervaren zijn dezelfde als de top 3 waarvan
de respondenten de meeste impact verwachten wanneer
deze worden opgepakt in de regio.

Top 3-knelpunten uitgelicht
1.	Het afsprakenformulier. Wanneer een cliënt ondersteuning nodig heeft, gaat de gemeente langs voor
een keukentafelgesprek. Hierna maakt de gemeente
een ondersteuningsplan voor de cliënt, waarna de
aanbieder het afsprakenformulier moet invullen. Hierin
licht de aanbieder toe wat hij gaat leveren bij de cliënt
en op welke wijze. Twee van de drie geïnterviewden
ervaren regeldruk door het afsprakenformulier, omdat
het volgens hen vertragend werkt in de zorgaanvraagprocedure en weinig toegevoegde waarde heeft. Het
ondersteuningsplan is namelijk op de inhoud bijna
hetzelfde als het afsprakenformulier. Geïnterviewden en
deelnemers uit de schrapsessie zien het afsprakenformulier graag afgeschaft.
2.	Kortdurende beschikkingen. Enkele geïnterviewden
geven aan dat heraanvragen van beschikkingen bijna
altijd nodig zijn in de Wmo, omdat ze ervaren dat
beschikkingen lager in tijd worden toegekend terwijl

voorafgaand bekend is dat het een langer durende
zorgbehoefte betreft. Herindicaties zorgen voor regeldruk, omdat de hele zorgaanvraagprocedure opnieuw
uitgevoerd moet worden. Dit zien de geïnterviewde
professionals als overbodige stappen. In de interviews
wordt benoemd dat het in de praktijk voorkomt dat
de doorlooptijd voor een heraanvraag te lang is en
de beschikking niet tijdig afgerond kan worden bij
de gemeente. Hierdoor komt het voor dat aanbieder
zorg levert zonder beschikking of dat cliënten zonder
zorg komen te zitten. Het doorleveren van zorg zonder
beschikking geeft niet alleen een financieel risico voor
de aanbieder, maar ook administratie aan de achterkant.
Zo benoemt één professional dat doorgeleverde zorg
nadat de nieuwe beschikking binnen is in de systemen
gecorrigeerd moet worden voor declaratie. De geïnterviewde professionals geven aan de herbeschikking te
willen schrappen. In plaats daarvan zien ze mogelijkheden in het gebruiken van de cliëntevaluatie als herindicatie, waarbij de professional samen met gemeente
en cliënt kijkt wat nodig is.
3.	Verschillende werkwijzen van gemeenten. Ondanks
het samenwerkingsverband tussen gemeenten in de
regio (Samen14) ervaren alle geïnterviewde professionals regeldruk door uiteenlopende werkwijzen en eisen,
bijvoorbeeld wat betreft het afsprakenformulier, typen
producten, productcodes, tarieven en de verplichting
van een handtekening onder het zorgplan. Als gevolg
ervaren de geïnterviewden regeldruk door het achterhalen van de werkwijzen van verschillende gemeenten,
uiteenlopende wijzen van registreren en het corrigeren
van fouten. Een voorbeeld zijn de uiteenlopende
tarieven van gemeenten. Bij de ene gemeente zit reistijd in het afgegeven tarief en bij een andere gemeente
erbuiten. Als gevolg daarvan moet de professional per
cliënt bijhouden wat voor soort tarief is afgegeven. Ze
moeten namelijk weten of ze binnen de uren van de
(Ont)Regel de Zorg | 53

cliënt moeten reizen of daarbuiten. Daarnaast benoemt
een geïnterviewde dat het extra administratie oplevert
bij tijdsregistratie. Professionals zien graag meer uniformiteit tussen gemeenten en zien kansen in sturing op
uniformiteit op landelijk niveau.
Aanvullend op bovenstaande herkent 93% van de respondenten het achterliggende knelpunt van het (lopende)
landelijk actiepunt ‘Aanpassen verplicht cliëntervaringsonderzoek’ en geeft het achterliggende knelpunt
gemiddeld een 6,0 op een schaal van 1 tot 9. Ook in de
Wmo geven enkele geïnterviewde professionals aan dat
ze de verplichte onderzoeken te frequent en te uitgebreid
vinden. Door enkele geïnterviewden wordt de meerwaarde
van het meten van de cliëntervaring genoemd omdat het
input geeft voor het gesprek met de cliënt en in sommige
gevallen ook tot aanpassing van het zorgplan. Voorwaarde
is dan wel dat de uitkomsten beschikbaar worden gesteld
op een relevant niveau (zoals teamniveau). Ze wensen het
afschaffen van de verplichting, zodat professionals zelf
kunnen beslissen wanneer evaluaties nodig zijn.

Reflectie vanuit deelnemende respondenten
Als additionele kans binnen de Wmo om regeldruk te
verminderen kwam uit de enquête het verantwoorden op
totaalniveau van geleverde zorg door aanbieders en professionals in plaats van op cliëntniveau. 83% van de respondenten merkte dit als kans aan. Dit beeld is bevestigd in de
interviews. In de regio Twente streven de gemeenten naar
resultaatgericht werken, maar gebeurt afrekening vaak op
basis van p*q bekostiging. Twee van de drie geïnterviewden
geven aan mogelijkheden te zien om in de regio over te
gaan naar resultaatgerichte verantwoording (uitvoeringsvariant output gericht) of populatiebekostiging (uitvoeringsvariant taakgericht).

(Ont)Regel de Zorg | 54

Sectoroverstijgende kansen
(Ont)Regel de Zorg | 55

In de merkbaarheidsscan zijn door respondenten uit
de negen sectoren een aantal zelfde kansen genoemd
om de regeldruk te verminderen. Een aantal van deze
kansen relateren aan acties die reeds lopen: er is dus
al aandacht voor. In totaal zien we vijf zelfde kansen
genoemd die hieronder worden toegelicht.

4.1

Optimaliseren digitale informatieuitwisseling tussen organisaties
Professionals die hebben deelgenomen aan dit onderzoek ervaren dat zorgorganisaties binnen elke sector
weer andere ICT-systemen gebruiken. Professionals
geven aan dat deze ICT-systemen vaak niet (goed) met
elkaar communiceren, waardoor zij hinder ervaren in de
communicatie met andere partijen.
Doordat systemen niet gekoppeld zijn, is informatie over
de patiënt – die professionals nodig hebben om goede
zorg te leveren – versnipperd beschikbaar. Het verkrijgen
en overnemen van deze informatie is tijdrovend voor
professionals. Het verkrijgen van informatie varieert per
samenwerkingspartner en verloopt digitaal (denk aan:
Zorgmail, Zorgdomein, Zivver en e-mail), telefonisch, per
post of per fax. Vervolgens moeten zorgprofessionals
de benodigde informatie handmatig overnemen in hun
eigen systemen (bijvoorbeeld EPD/ECD).
Een betere koppeling van systemen tussen organisaties, of het gebruik van één gebruiksvriendelijk systeem
waar alle betrokken partijen gebruik van kunnen maken,
wordt als kans gezien om regeldruk te verminderen.
Een kans voor op de korte termijn is het stimuleren (en
uniformeren) van gebruik van digitale hulpmiddelen voor
communicatie en informatie-uitwisseling.

4.2

Heldere beschrijving van de landelijke
regels en/of procedures zodat deze
goed toegepast kunnen worden
Een heldere beschrijving van regels en/of procedures
beoogt minder variëteit in de interpretatie daarvan door
de sector. Onduidelijkheid kan namelijk leiden tot meer
administratie en regeldruk, omdat organisaties niet
afgerekend willen worden bij controles of negatief in de
media willen komen, en daarom besluiten zelf (hogere)
eisen te stellen aan de administratie door professionals.
Een andere verklaring die professionals geven voor
de neiging van zorgaanbieders om vast te houden aan
regels is dat de oorsprong niet meer bekend is en al
jaren op deze wijze wordt gewerkt.
Een in dit onderzoek – zowel in interviews als open veld

“Veel schrap- en verbeterpunten moet je in de
organisatie zelf oppakken. Vroeger dacht ik ‘het moet
van de inspectie, het moet van het ministerie’. Maar
er kan ook veel verbeterd worden door de organisatie,
omdat we het zelf ooit zo bedacht hebben.”
(verpleegkundige)

voor kansen in enquête – veelgenoemd voorbeeld van
een landelijke regel die verduidelijkt moet worden om
regeldruk te verminderen is de Algemene verordening
gegevensbescherming (AVG): wat mag wel en wat mag
niet. Vanwege onduidelijkheid rondom de AVG worden
professionals soms voorzichtig in het delen van informatie, omdat ze niet zeker weten of daarmee de privacy
wordt geschonden. Ze kiezen nu de meest veilige kant
om boetes te voorkomen, wat meer regeldruk oplevert.
Daarnaast geven meerdere professionals aan niet altijd
op de hoogte te zijn van een behandeltraject bij een
andere zorgaanbieder. Deze voorzichtigheid zorgt voor
vertraging in het zorgproces, waardoor de kwaliteit van
zorg onder druk kan komen te staan.
De onduidelijkheid rondom de AVG gaat gepaard met
meer tijd kwijt zijn aan het laten tekenen van privacy
formulieren door patiënten, het nabellen van organisaties om de benodigde informatie te verkrijgen en het
uitzoeken hoe met elke partij in de keten gecommuniceerd moet worden. Wanneer informatie niet wordt
gedeeld, worden taken bovendien soms dubbel uitgevoerd, bijvoorbeeld diagnosestelling en bloedafname.

		Slimmer organiseren van
4.3 IT-systemen en de inzet van
digitalisering
Niet alleen tussen organisaties, maar ook binnen organisaties wordt met verschillende IT-systemen gewerkt.
Deze systemen communiceren niet altijd (goed) met
elkaar. Het gebrek aan een sterke digitale infrastructuur
zorgt ervoor dat professionals ervaren dat zij informatie vaak op verschillende plekken en dubbel moeten
registreren. Omdat professionals dezelfde informatie
op andere plekken in het systeem rapporteren, is men
ook veel tijd kwijt aan het zoeken van informatie. Het
overzicht ontbreekt.
Daarnaast geven professionals in verschillende sectoren
aan dat systemen vaak niet optimaal werken. Zo werken
sommige systemen traag, moeten professionals veel
doorklikken, zien ze ingevoerde informatie na updates
van het systeem verdwijnen en hebben ze niet overal
toegang tot het systeem. Vanwege het laatstgenoemde
punt moeten ze zowel op papier als digitaal registreren,
bijvoorbeeld thuis bij een cliënt voor de wijkverpleging.
Ook geven professionals in sommige sectoren aan dat
EPD/ECD-systemen erg uitgebreid zijn en vragen om
niet-relevante informatie van de cliënt. Dit betreft informatie die wel verplicht ingevuld moet worden om verder
te kunnen in het dossier. Het registreren van bijvoorbeeld een relatief licht incident kost daardoor onevenredig veel tijd.
Een andere kans voor regeldrukvermindering die in
meerdere sectoren wordt gezien is het digitaliseren en
automatiseren van administratieve werkzaamheden.
Genoemde voorbeelden in dit onderzoek zijn standaardteksten in het EPD voor verwijsbrieven en rapportages,
het aftekenen van medicijnen via een app en het kopiëren van activiteiten uit een werkagenda in het tijdsre(Ont)Regel de Zorg | 56

gistratiesysteem. Tot slot worden kansen gezien in het
slimmer organiseren en de inzet van (nieuwe) technologieën zoals spraaktechnologie en artificial intelligence om
zorgpersoneel te faciliteren bij registraties.

4.4

Uniformeren van beleid bij zorgverzekeraars en gemeenten
Verminderen regeldruk door uniformeren van
beleid
Professionals ervaren in de verschillende sectoren regeldruk door de diversiteit in het beleid van zorgverzekeraars
en / of gemeenten. Zorgverzekeraars en gemeenten
hanteren uiteenlopende eisen en contracten, wat door
zorgaanbieders en professionals als een grote last wordt
ervaren. Het afsluiten van contracten met zorgverzekeraars geeft voornamelijk last bij praktijkhoudende professionals, omdat zij veel werk hebben aan het lezen en
beoordelen van de contracten met uiteenlopende eisen
van zorgverzekeraars en niet altijd een ondersteunende
afdeling hiervoor hebben. Daarbij veranderen zorgverzekeraars hun contracteisen vaak jaarlijks.

4.5 Secretariële ondersteuning
		
Taakdifferentiatie kan helpen om meer ondersteuning
te organiseren van het primair proces. In dit onderzoek komt naar voren dat professionals nu veel van de
administratieve taken zelf oppakken. Met name rondom
agendabeheer en het versturen van brieven wensen zij
meer secretariële ondersteuning. Soms is dat ook een
herstel van een vroegere praktijk, bijvoorbeeld voor de
GGZ. Een aantal jaar geleden is er een verschuiving van
taken geweest door het schrappen van (secretariële)
ondersteuning en het verschuiven van taken naar hulpverleners. In enkele gevallen had dit ook te maken met
de verplichtingen in de DBC-bekostiging en wijze waarop
inzet en registratie van de indirecte tijd van hulpverleners
effect had op de declaratiewaarde.

Het gebrek aan uniformiteit van zorgverzekeraars en
gemeenten heeft niet alleen effect op ervaren regeldruk
tijdens het contracteerproces, maar leidt in verschillende
sectoren ook tot aanvullende dagelijkse administratieve
lasten voor de zorgprofessional op de werkvloer. In de
praktijk ervaren professionals dat de uiteenlopende
eisen vragen om de toepassing van verschillende
werkwijzen. Een voorbeeld is dat verschillende zorgverzekeraars voor elk type hulpmiddel weer een andere
leverancier aandragen: alleen bij die leverancier kan het
betreffende hulpmiddel worden ingekocht. Deze leveranciers hanteren weer verschillende inkoopformulieren
en verschillende systemen. Een ander voorbeeld zijn
de verschillende type producten en productcodes die
gemeenten hanteren voor zorg en ondersteuning.

Verbeteren informatievoorziening aan patiënten
Professionals merken dat patiënten vaak niet goed op
de hoogte zijn van de inhoud van hun zorgverzekering.
Zorgverzekeraars veranderen hun beleid en polissen
jaarlijks, waardoor bijvoorbeeld een bepaalde behandeling of medicijn het ene jaar wel vergoed wordt, en het
jaar erna niet meer. Patiënten begrijpen niet altijd hoe
dat komt en vragen de professional om uitleg. Professionals in de verschillende sectoren geven aan veel tijd te
besteden aan het beantwoorden van vergoedingsvragen.
In sommige gevallen gaan patiënten ‘shoppen’ om informatie te verkrijgen en proberen ze duidelijkheid te krijgen
bij de zorgverzekeraar. Professionals ervaren echter
regelmatig dat de patiënt niet volledig of duidelijk wordt
geïnformeerd bij de helpdesk van de zorgverzekeraar en
daardoor terugkomt bij hen. Professionals zien daarom
nog kansen voor het verminderen van regeldruk door
betere informatievoorziening van de zorgverzekeraars
over hun beleid naar patiënten.

(Ont)Regel de Zorg | 57

Bijlagen

(Ont)Regel de Zorg | 58

Bijlage I

Onderzoeksaanpak in meer detail
Onderzoeksmethodiek
De onderzoeksmethodiek is gebaseerd op de generieke
en uniforme evaluatiemethodiek, ontwikkeld door Dröge
& Van Drimmelen. De aanpak bestaat uit een viertal
fases. Fase 1 en 2 zijn afgerond. Fase 3 en 4 vinden
plaats in het voorjaar van 2020.
Afstemmen
Begeleidingscommissie

Quickscan
sector

Groepsgesprek

1
Voorbereiding
Opstellen plan
van aanpak

Afstemmen
BC

Groepsgesprek

Enquête

Enquête

2

3

1e meting

2e meting

Opstellen
statusrapport

Afstemmen
BC

Diepteinterviews

Fase 1
Voorbereiding
Deze fase had als doel om de sector in kaart te brengen,
de onderzoekspopulatie te bepalen en inzicht te
verkrijgen in de knelpunten die de regeldruk veroorzaken.
In deze fase is informatie uit diverse openbare bronnen
verzameld, bestudeerd en geanalyseerd. Zo is een eerste
beeld geschetst van de gebieden waar regeldruk wordt
ervaren, de ervaren knelpunten, de opgestelde actiepunten (inclusief status), het aantal en type professionals
werkzaam in de sector en de belangrijkste stakeholders.
Deze informatie is vastgelegd in een plan van aanpak
per sector. Dit plan van aanpak is afgestemd met het
ministerie van VWS en de begeleidingscommissies (zie
paragraaf 1.4).

Fase 2
Eerste meting op merkbaarheid vermindering
regeldruk
De tweede fase van het onderzoek had tot doel het
in kaart brengen van de ervaren regeldruk. Er zijn een
drietal onderzoeksmethodieken toegepast:
—— Groepsgesprek: in een groepsgesprek met professionals is vastgesteld of de knelpunten herkend worden
en wat de status per knelpunt is.
-	Per sector was het doel om circa 10-12 professionals deel te laten nemen aan het groepsgesprek.
Ondanks verschillende wervingsinspanningen is dit
niet in alle sectoren gelukt, en hebben interviews
plaatsgevonden. Deze gesprekken vonden plaats in
mei

Opstellen
statusrapport

Diepteinterviews

Analyse
op merkbaarheid

Terugkoppeling

Bevindingen
en mogelijke
verklaringen

4
Analyse
effecten

Opstellen
eindrapport

Afstemmen
BC

-	In de sectoren verpleeghuizen en gehandicaptenzorg hebben geen groepsgesprekken plaatsgevonden. In beide sectoren is aangesloten op
lopende onderzoeken, en heeft een aanvullende
bijeenkomst plaatsgevonden met de beroeps- en
belangenverenigingen
-	In het sociaal domein hebben geen groepsgesprekken plaatsgevonden, omdat er is aangesloten
op bestaande schrapsessies. Deze vonden plaats
in juni (regio Alkmaar) en juli (regio Twente).
—— Enquête: in de enquête is professionals gevraagd
naar de ervaren regeldruk en de perceptie van tijdsbesteding. De vragenlijst is opgenomen in bijlage
IV. De enquête is afgenomen in de maand juni. Voor
het sociaal domein is de enquête afgenomen in de
periode van medio juli tot begin augustus.
—— Semigestructureerde diepte-interviews: in interviews
met professionals zijn de uitkomsten uit de enquête
nader geduid en verdiept. Er vonden per sector circa
acht gesprekken plaats met professionals. De interview zijn afgenomen in de maand juli. Voor het sociaal
domein vonden de interviews medio augustus plaats.
De belangrijkste bevindingen van deze fase zijn vastgelegd in het voorliggende statusrapport.

Fase 3
Tweede meting op merkbaarheid vermindering
regeldruk
In fase 3 vindt de tweede meting plaats. Deze wordt in
het voorjaar van 2020 uitgevoerd.
De tweede meting heeft tot doel de effecten van de
afgeronde actiepunten voor de professional in kaart te
brengen. De tweede meting is qua uitvoering gelijk aan

(Ont)Regel de Zorg | 59

de eerste meting, waarbij nu de ‘nieuwe’ situatie wordt
gemeten ten opzichte van de ‘oude’ situatie:
—— Groepsgesprek: in een groepsgesprek met professionals wordt vastgesteld of de knelpunten merkbaar
zijn opgelost. Per sector nemen 10-12 professionals
deel aan het groepsgesprek.
—— Enquête: in de enquête wordt professionals gevraagd
naar de ervaren regeldrukvermindering en de
perceptie van de verminderde tijdsbesteding.
—— Semigestructureerde diepte-interviews: in interviews met professionals worden de uitkomsten uit
de enquête nader geduid en verdiept. Er vinden per
sector circa acht gesprekken plaats met professionals.

Fase 4
Merkbaarheidsanalyse
Met de resultaten uit de groepsgesprekken, enquêtes en
diepte-interviews uit beide metingen wordt een analyse
uitgevoerd naar de mogelijke verschillen tussen de
ervaren regeldruk in de ‘nieuwe’ situatie ten opzichte van
de ‘oude’ situatie.
De uitkomsten worden beschreven in een eindrapport.
Het eindrapport geeft antwoord op de onderzoeksvraag:
heeft het actieplan (Ont)Regel de Zorg geleid tot merkbaar minder regeldruk voor de professional?

Werving en selectie van de doelgroep
Goed onderzoek valt of staat met de juiste deelnemers.
In de voorbereiding van de metingen is het daarom
belangrijk om te komen tot een juiste doelgroep. Dit
vraagt om een goede werving en om de juiste doelgroepselectie. Het steekproefkader vraagt om een omvangrijk
netwerk van zorgprofessionals.
Dankzij de bundeling van krachten van de begeleidingscommissies, het ministerie van VWS, KPMG en Kantar
Public (voorheen TNS Nipo) zijn we bij de eerste meting
in staat geweest om in korte tijd een representatief deelnemersveld te betrekken. In totaal hebben bijna 4.500
respondenten deelgenomen aan de enquête.
De begeleidingscommissies hebben zich actief ingezet
bij de werving van deelnemers aan het onderzoek door
het onderzoek onder de aandacht te brengen bij hun
achterban. Bovendien heeft de samenwerking tussen
KPMG en Kantar Public het bereik en de werving van
respondenten versterkt, onder andere door gebruik te
maken van het consumentenpanel (NIPObase), de specialistenpanels en de huisartsenpanels van Kantar Public.

Data-analyse: toelichting correctieanalyse meetmoment 1
Tijdens de analyse van de enquêteresultaten van meetmoment 1 bleek dat er voor drie knelpunten in twee
sectoren onverwachte waarden naar voren kwamen bij
de vraag naar de tijdsbesteding in het voorgaande jaar.
Het ging hier om de volgende knelpunten:
—— Sector paramedische zorg:
1)	Administratieve last bij de uitvoering van de
‘Richtlijn Fysiotherapeutische dossiervoering’
door de informatie die conform deze richtlijn
moet worden ingevuld in het patiëntendossier en
de niet altijd duidelijke invulvelden.
— Sector verpleeghuizen:
2)	Administratieve last van de regeling meerzorg
door het registeren van uren voor het verantwoorden van de geleverde meerzorg bij zorg in
natura.
3)	Administratieve last van de regeling meerzorg
door het invullen van het aanvraagformulier, het
registreren van indirecte kosten en het declareren
van de meerzorg. Eventueel volgen er nog werkzaamheden in het kader van materiële controles.
Voor deze knelpunten is in de enquête naar zowel
de huidige tijdsbesteding als de tijdsbesteding in het
voorgaande jaar gevraagd. Die kon worden uitgedrukt
in minuten per week. Bij de vraag naar het voorgaande
jaar was het maximaal aantal minuten dat ingevuld kon
worden 333. Echter, dit had de waarde 999 moeten zijn
(999 was ook het maximum bij de vraag naar de huidige
tijdsbesteding). Een relatief groot aantal respondenten
heeft bij de vraag naar het voorgaande jaar 333 ingevuld,
wat naar alle waarschijnlijkheid een hogere waarde had
moeten zijn, maar die door de maximering niet ingevuld kon worden. Hierdoor kwam het gemiddeld aantal
minuten dat de ondervraagde groep in het voorgaande
jaar had besteed aan het knelpunt lager uit dan het in
werkelijkheid had moeten zijn.
Ter correctie is het volgende uitgevoerd:
De gemiddelde (procentuele) verandering in tijdsbesteding tussen het voorgaande en huidige jaar is berekend
voor de personen die wel de gewenste waarde konden
invullen. Deze gemiddelde verandering is toegepast voor
de personen die de waarde 333 hebben ingevuld, door
hun antwoord op de huidige tijdsbesteding hiermee te
vermenigvuldigen. Vervolgens is opnieuw de gemiddelde
tijdsbesteding in minuten berekend voor de totale groep.
Hier is voor gekozen om twee redenen:
—— Doordat er geen personen zijn uitgesloten, blijft de
gemiddelde tijdsbesteding van het huidige jaar onveranderd en hierdoor het meest realistisch.
—— Het verschil tussen de tijdsbesteding van het huidige
jaar en het voorgaande jaar kan nog steeds berekend
worden met dezelfde groep respondenten.

(Ont)Regel de Zorg | 60

Bijlage II

Bronnenlijst
1.

ActiZ (2019). Verantwoordingsrapportage Zorgcontractering Wlz 2019.

2.

Andersson Elffers Felix (2019). Onderzoek inkoop zorg en ondersteuning aan mensen met een beperking.

3.

De Argumentenfabriek (2017). Administratiedruk medisch specialisten.

4.

Berenschot (2018). Enquête administratieve belasting langdurige zorg – uitkomsten 2018.

5.

Berenschot (2019). Administratieve belasting langdurige zorg – uitkomsten 2019.

6.

GGZ Nederland (2017). Het Roer Moet Om.

7.

KPMG (2018). Vernieuwing in het sociaal domein: samen aan de slag met verantwoording.

8.

Landelijke Huisartsen Vereniging (2015). Het Roer Gaat Om.

9.

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (2018). Actieplan (Ont)Regel de Zorg.

10.	Q-Consult (2016). De puzzel afmaken - Oplossingen om de administratieve lasten voortvloeiend uit de
contractering in de langdurige zorg en jeugdzorg te beperken door middel van standaardisatie.
11. Q-Consult (2017). Evaluatie merkbaar minder regeldruk in de eerste lijn (0-meting).
12. Q-Consult (2018). Evaluatie merkbaar minder regeldruk in de eerste lijn (1-meting).
13. Raad Volksgezondheid en Samenleving (2019). Blijk van vertrouwen.
14. Werkgroep Administratieve Lasten (2016). Resultaten vermindering administratieve lasten eerstelijnszorg.

(Ont)Regel de Zorg | 61

Bijlage III

Samenstelling begeleidingscommissies
Cure – eerste lijn
1.

Vereniging Praktijkhoudende Huisartsen (VPH)

2.

Nederlands Huisartsengenootschap (NHG)

3.

Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie (KNMP)

4.

Associatie van Keten Apotheken (ASKA)

5.

Nederlandse Apothekers Coöperatie (NAPCO)

6.

Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV)

7.

Koninklijke Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie (KNGF)

8.

Stichting Keurmerk Fysiotherapie

9.

Zorgverzekeraars Nederland (ZN)

10.

Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)

11.

Zorginstituut Nederland (ZiN)

12.

Inspectie Gezondheidzorg en Jeugd (IGJ)

13.

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)

Cure – tweede lijn
1.

Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU)

2.

Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ)

3.

Federatie Medisch Specialisten (FMS)

4.

Zelfstandige Klinieken Nederland (ZKN)

5.

Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN)

6.

Geestelijke gezondheidszorg Nederland (GGZ Nederland)

7.

Landelijke Vereniging van Vrijgevestigde Psychologen (LVVP)

8.

Nederlands Instituut van Psychologen (NIP)

9.

Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVVP)

10.

Federatie van psychologen, psychotherapeuten en pedagogen (P3NL)

11.

Zorgverzekeraars Nederland (ZN)

12.

Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)

13.

Zorginstituut Nederland (ZiN)

14.

Inspectie Gezondheidzorg en Jeugd (IGJ)

15.

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)

(Ont)Regel de Zorg | 62

Care / Sociaal domein
1.

Netwerk Directeuren Sociaal Domein (NDSD)

2.

Ketenbureau i-Sociaal Domein

3.

ActiZ

4.

Zorgthuisnl

5.

Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN)

6.

Vereniging van Artsen voor Verstandelijk Gehandicapten (NVAVG)

7.

Beroepsvereniging van Professionals in Sociaal Werk (BPSW)

8.

Nederlands Instituut van Psychologen (NIP)

9.

Jeugdzorg Nederland

10.

Geestelijke gezondheidszorg Nederland (GGZ Nederland)

11.

Zorgverzekeraars Nederland (ZN)

12.

Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)

13.

Zorginstituut Nederland (ZiN)

14.

Inspectie Gezondheidzorg en Jeugd (IGJ)

15.

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)

16.

Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN)

17.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG)

(Ont)Regel de Zorg | 63

Bijlage IV

Vragenlijst enquête
Blok 0. Algemene informatie
Vraag

Type vraag

Antwoordcategorieën

1.

Wat is uw leeftijd?

Meerkeuzevraag

—— jonger dan 25 jaar
—— 25 – 35 jaar
—— 36 – 45 jaar
—— 46 – 55 jaar
—— 56 – 65 jaar
—— ouder dan 65 jaar

2.

Hoeveel jaar werkervaring heeft u
in de zorg?

Meerkeuzevraag

—— Minder dan één jaar
—— 1-5 jaar
—— 6-10 jaar
—— 11-15 jaar
—— 16-20 jaar
—— meer dan 20 jaar

3.

In welke regio bent u werkzaam?

Open vraag

Viercijferige postcode regio

Vraag

Type vraag

Antwoordcategorieën

4.

In welke sector bent u nu werkzaam?

Meerkeuzevraag

—— Farmacie
—— Huisartsen
—— Tandartsen
—— Fysiotherapie
—— Medisch specialistische zorg (werkzaam in
ziekenhuis of zelfstandig behandelcentrum)
—— Curatieve ggz
—— Wijkverpleging
—— Gehandicaptenzorg
—— Verpleeghuizen (werkzaam in intramurale
verpleeghuiszorg)
—— Sociaal domein

5.

Wat is uw huidige functie binnen
de sector waar u werkzaam bent?

Meerkeuzevraag

[Diverse antwoordcategorieën per sector]

6.

Voor welk type organisatie bent u
werkzaam?

Meerkeuzevraag

[Diverse antwoordcategorieën per sector]

7.

Welke zorgvorm(en) levert uw
organisatie?

Meerkeuzevraag

[Diverse antwoordcategorieën per sector]

8.

Welke setting is voor u van
toepassing?

Meerkeuzevraag

[Diverse antwoordcategorieën per sector]

9.

Hoeveel uren per week werkt u
gemiddeld binnen deze sector?

Open vraag

10.

Wordt u binnen uw organisatie
ondersteund bij de uitvoer van
administratieve werkzaamheden,
bijvoorbeeld door een ondersteunende medewerker of afdeling?

Meerkeuzevraag

Blok 1. Introductie

—— Ja
—— Nee
[ruimte voor toelichting]

(Ont)Regel de Zorg | 64

Blok 2. Bekendheid met beleid / ervaring met het onderwerp regeldruk
Vraag

Type vraag

Antwoordcategorieën

11.

In hoeverre bent u bekend met
de inspanningen die branche- en
beroepsverenigingen, verzekeraars, toezichthouders, VWS en
andere betrokkenen op landelijk
niveau plegen om de ervaren
regeldruk in de zorg terug te
dringen, zoals het actieplan (Ont)
Regel de Zorg?

Meerkeuzevraag

—— Niet bekend
—— Beperkt bekend
—— Goed bekend
—— Heel goed bekend

12.

Bent u zelf actief aan de slag met
het terugdringen van administratieve lasten?

Meerkeuzevraag

—— Ja
—— Nee
[ruimte voor toelichting]

Vraag

Type vraag

Antwoordcategorieën

13.

In hoeverre ervaart u tegenwoordig regeldruk?

Meerkeuzevraag

Rapportcijfer van een tot negen

14.

Hoeveel tijd besteedt u tegenwoordig gemiddeld per week aan
het uitvoeren van administratieve
werkzaamheden?

Open vraag

Aan het uitvoeren van administratieve werkzaamheden besteed ik tijdens mijn huidige
werkzaamheden gemiddeld...

15.

Betreft dit vooral administratieve
werkzaamheden tijdens cliëntgebonden of niet-cliëntgebonden
tijd?

Meerkeuzevraag

—— Cliëntgebonden tijd
—— Niet-cliëntgebonden tijd
—— Weet ik niet

16.

Wat vindt u een acceptabele tijdsbesteding voor het uitvoeren van
administratieve werkzaamheden?

Open vraag

Blok 3. Algemeen beeld regeldruk

(Ont)Regel de Zorg | 65

Blok 4. Inzoomen op specifieke knelpunten
Vraag

Type vraag

Antwoordcategorieën

Hieronder staan verschillende
knelpunten beschreven.
Wilt u per knelpunt aangeven in
hoeverre u deze herkent binnen
uw eigen werkzaamheden?

Meerkeuzevraag

—— Ik herken het knelpunt volledig
—— Ik herken het knelpunt deels
—— Ik herken het knelpunt niet
—— Niet van toepassing voor mijn functie

Type meting per actiepunt

Vraag

Antwoordcategorieën

Enkele meting
(0- óf 1-meting)

In hoeverre heeft u
in de huidige situatie
last van dit knelpunt?

Rapportcijfer van 1 tot 9

Hoeveel tijd bent u
in de huidige situatie
gemiddeld kwijt aan
de administratieve
werkzaamheden?

Aan het uitvoeren van deze administratieve
werkzaamheden besteed ik op dit moment
gemiddeld...

In hoeverre heeft u
in de huidige situatie
last van dit knelpunt?

Rapportcijfer van een tot negen

In hoeverre had u
vorig jaar last van dit
knelpunt?

Rapportcijfer van 1 tot 9

Hoeveel tijd bent u
in de huidige situatie
gemiddeld kwijt aan
de administratieve
werkzaamheden?

Aan het uitvoeren van deze administratieve
werkzaamheden besteed ik op dit moment
gemiddeld...

Hoeveel tijd was u
vorig jaar gemiddeld
kwijt aan de administratieve werkzaamheden?

Aan het uitvoeren van deze administratieve
werkzaamheden besteedde ik vorig jaar gemiddeld...

Vraag

Type vraag

Antwoordcategorieën

19.

Van welk(e) knelpunt(en) heeft u
het meest last?

Meerkeuzevraag
[maximaal 3
antwoorden]

Overzicht van knelpunten per sector, behorend
bij de actiepunten

20.

Door welk(e) actiepunt(en)
verwacht u dat de administratieve
lasten het meest verminderd
worden?

Meerkeuzevraag
[maximaal 3
antwoorden]

—— Overzicht van actiepunten per sector
—— Geen van bovenstaande actiepunten

21.

Waar ziet u verder kansen om
regeldruk te verminderen?

Meerkeuzevraag
[maximaal 3
antwoorden]

—— Overzicht van oplossingsrichtingen, die zijn
genoemd tijdens het groepsgesprek
—— Anders, namelijk…

22.

Waar ziet u verder kansen om
regeldruk te verminderen?

Open vraag

17.

18.

Gecombineerde meting
(0- én 1-meting)

(Ont)Regel de Zorg | 66

Blok 5. Afsluitende vragen
Vraag

Type vraag

Antwoordcategorieën

23.

Voor welk onderdeel mogen we u
(opnieuw) benaderen per e-mail?

Meerkeuzevraag

—— Een enquête
—— Een groepsgesprek
—— Een (telefonisch) interview
—— Ik geef geen toestemming om mij opnieuw
te benaderen

24.

Wilt u op de hoogte gehouden
worden van de resultaten van
deze enquête?

Meerkeuzevraag

—— Ja, ik wil op de hoogte worden gehouden
—— Nee, ik wil niet op de hoogte worden
gehouden via e-mail

25.

Ik kan via het volgende e mailadres bereikt worden:

Open vraag

(Ont)Regel de Zorg | 67

Bijlage V

Afkortingen- en begrippenlijst
ActiZ

Organisatie van zorgondernemers

AGB-code 	Algemeen Gegevensbeheer Zorgverleners code, een unieke identificerende sleutel van
individuele zorgverleners en zorgorganisaties
AIOS

Arts in opleiding tot specialist

Arbocheck	Een beoordeling van de fysieke arbeidsomstandigheden waaronder medewerkers zorg moeten
verlenen bij een individuele cliënt
Argus

Gegevensset voor vrijheidsbeperkende interventies

ASKA

Associatie van Ketenapotheken

AVG

Algemene Verordening gegevensbescherming

Benchmark-ROM 	Benchmark Routine Outcome Monitoring, een landelijke benchmark in de ggz voor
kwaliteitsverbetering.
GB-GGZ

Generalistische basis geestelijke gezondheidszorg

BPSW

Beroepsvereniging van Professionals in Sociaal

CAK

Centraal Administratie Kantoor

DBC

Diagnose Behandel Combinatie

DOAC

Direct werkende Orale Anticoagulantia

ECD

Elektronisch cliëntendossier

EPD		

Elektronisch Patiëntendossier

ERAI

Experiment Regelarme Instellingen

FMS

Federatie Medisch Specialisten

FTE

Fulltime-equivalent

GGZ

Geestelijke gezondheidszorg

GGZ Nederland

Brancheorganisatie voor instellingen in de geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg

HKZ

Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector

IGJ

Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd i.o.

IFMS

Individueel Functioneren Medisch Specialisten

ICT

Informatie- en communicatietechnologie

i-Sociaal Domein 	Een overeenkomst tussen brancheorganisaties van zorggaanbieders, de VNG en
ministerie van VWS
KNMP

Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie

KNGF

Koninklijke Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie

KNMT

Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde

LHV

Landelijke Huisartsen Vereniging

LVVP

Landelijke Vereniging van Vrijgevestigde Psychologen

MDO

Multidisciplinair overleg

MIC

Meldingen Incidenten Cliëntenzorg

MIM

Melding Incidenten

Ministerie van VWS Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
MSZ

Medisch specialistische zorg

NAPCO

Nederlandse Apothekers Coöperatie

NDSD

Netwerk Directeuren Sociaal Domein

NFU

Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra

NHG

Nederlands Huisartsengenootschap

NIP		

Nederlands Instituut van Psychologen

NVVP

Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie

(Ont)Regel de Zorg | 68

NVZ

Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen

NVZA

Nederlandse Vereniging van ZiekenhuisApothekers

NZa		

Nederlandse Zorgautoriteit

P3NL

Federatie van psychologen, psychotherapeuten en pedagogen

OPAZ

Ondersteuning Passend Zorgaanbod, een programma van het ministerie van VWS.

ORS

Outcome Rating Scale

S-ggz

Specialistische geestelijke gezondheidszorg

UMC

Universitair Medisch Centrum

VECOZO	Een internetportaal voor administratieve berichtenverkeer tussen alle zorgverzekeraars,
zorgkantoren, gemeenten en meer dan 44.000 zorgaanbieders.
VGN

Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland

VNG

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

VPH

Vereniging Praktijkhoudende Huisartsen

VVT

Verpleeg-, Verzorgingshuizen en Thuiszorg

V&VN

Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland

Wlz

Wet langdurige zorg

Wmo

Wet maatschappelijke ondersteuning

ZBC

Zelfstandig Behandelcentrum

ZiN

Zorginstituut Nederland

ZKN

Zelfstandige Klinieken Nederland

ZN		

Zorgverzekeraars Nederland

ZZP		

Zorgzwaartepakket

(Ont)Regel de Zorg | 69

Bijlage VI

Actiepunten die in overleg met begeleidingscommissie en ministerie van VWS niet zijn
meegenomen in dit onderzoek
Medisch specialistische zorg
Actiepunten

Toelichting

Terugdringen stapeling van kwaliteitskeurmerken
Frequentie, omvang en overlap van informatie-, controle- en
accreditatiecycli terugbrengen
Verminderen omvang rapportages voor opleidings- en
kwaliteitsvisitatie

Deze actiepunten zijn niet gemeten omdat eind 2017
reeds een 0-meting is gedaan. De 1-meting op deze
actiepunten vindt plaats tijdens meetmoment 2.

Reduceren werklast uit lokale invulling van de IFMS
Inventariseren van tegenstrijdige eisen door middel van
patiëntenreizen

Deze actiepunten zijn niet gemeten omdat eind 2017
reeds een 0-meting is gedaan. De 1-meting op deze
actiepunten vindt plaats tijdens meetmoment 2.

Aan de hand van twee casussen mogelijkheden voor
vereenvoudiging of schrappen van NZa-regelgeving in kaart
brengen

Het actiepunt is in het huidige onderzoek
gecombineerd met het gemeten actiepunt
“Inventariseren van knelpunten voortvloeiend uit weten regelgeving in sessies met betrokken partijen en
professionals”.

Paramedische zorg
Actiepunten

Toelichting

Uniformering aanvraagprocedure hulpmiddelen
Verbeteren van de toepassing van het
patiënttevredenheidsonderzoek

Voor het actiepunt is in 2017 reeds een 0-meting
uitgevoerd door Q-Consult. De 1-meting op deze
actiepunten vindt plaats tijdens meetmoment 2.

Verminderen van hoeveelheid informatie die moet worden
aangeleverd bij terug- en doorverwijzingen

Bij meting is aangesloten op actiepunt “Uniformeren
items verwijzing in paramedische zorg”.

Curatieve ggz
Actiepunten

Toelichting

We decimeren het aantal effectiviteits- en
patiëntervaringsindicatoren

Het actiepunt wordt onderzocht door een werkgroep
van psychiaters via de tafel “Gepast gebruik en
transparantie”. Deze werkgroep gaat inventariseren of
en welke knelpunten gepaard gaan met effectiviteits­
en patiëntervaringsindicatoren en welke vervolgens
geschrapt kunnen worden. Tijdens meetmoment 2
wordt mogelijk een meting gedaan.

Wijkverpleging
Actiepunten

Toelichting

Onderzoeken van registratielasten wijkverpleegkundigen
veroorzaakt door zorginkoopcontracten, incl. ruimte voor
onderscheid in kwaliteit bij zorginkoop (product: plan van aanpak
verbeterpunten inkoop 2020)

Het actiepunt betreft een onderzoek waardoor een
meting op regeldruk niet mogelijk is.

(Ont)Regel de Zorg | 70

Verpleeghuizen
Actiepunten

Toelichting

We verminderen externe verantwoordingslast door gebruik
te maken van een vastgesteld uniform kwaliteitskader
Verpleeghuiszorg. Bij de uitvoering van dit kader kijken we de
komende jaren naar een verdere reductie van administratieve
lasten

Het actiepunt is te breed van omvang om concrete
onderliggende knelpunten en maatregelen te meten.

We verminderen de administratieve lasten voor cliënten met een
complexe zorgvraag die uit meer domeinen zorg krijgen. Hiernaar
doen wij onderzoek in het project OPAZ (ondersteuning passend
zorgaanbod)

Het actiepunt wordt meegenomen in het onderzoek
van OPAZ. Voorliggend onderzoek baseert zich op de
resultaten van het OPAZ onderzoek met betrekking
tot dit actiepunt.

We verminderen de administratieve lasten bij de zorginkoop door
het stimuleren van meerjarige contracten en het voorkomen van
dubbele uitvragen

Het actiepunt wordt meegenomen in het onderzoek
van de inkoopmonitor. Voorliggend onderzoek baseert
zich op de resultaten van de inkoopmonitor met
betrekking tot dit actiepunt.

We schrappen interne regelgeving. Door het programma
Waardigheid en Trots op locatie worden tweemaal per jaar
alle verpleeghuiszorglocaties die dat willen bezocht. Met hen
wordt gekeken naar het verbeteren van het werkproces en het
verminderen van interne regels. Veel goede voorbeelden zijn
reeds beschikbaar, waaronder ook vereenvoudigingen in het
zorgleefplan

Het actiepunt is niet meetbaar op landelijk niveau.

Naast de aanpak Waardigheid en Trots ondersteunen wij
zorgaanbieders die dat willen intensief bij het zelf aanpakken van
regeldruk. Dit doen we door aanvullend onderzoek te doen bij
deze aanbieders naar de onderliggende herkomst van regelgeving
en door ondersteuning bij het reduceren van de regeldruk

Het actiepunt wordt meegenomen in het aanvullende
onderzoek naar de herkomst van regelgeving en het
reduceren van regeldruk. Voorliggend onderzoek
baseert zich op de resultaten van dit onderzoek met
betrekking tot dit actiepunt.

Wij investeren samen met veldpartijen in het permanent
schrappen van overbodige regelgeving door het organiseren van
schrapsessies in het land

De schrapsessies lopen gedurende deze meting. Een
gecombineerde meting op de top 3 die voortkomt uit
de schrapsessies vindt plaats tijdens meetmoment 2.

Gehandicaptenzorg
Actiepunten

Toelichting

We verminderen externe verantwoordingslast door gebruik
te maken van een vastgesteld uniform kwaliteitskader
Gehandicaptenzorg. Bij de uitvoering van dit kader kijken we de
komende jaren naar een verdere reductie van administratieve
lasten

Het actiepunt is te breed van omvang om
onderliggende knelpunten en maatregelen te meten.

We verminderen de administratieve lasten voor PGB-houders
door te investeren in een nieuw budgethouders portaal (PGB
2.0-systeem)

Het actiepunt betreft administratieve lasten voor
budgethouders en niet voor (zorg)professionals.

We verminderen de administratieve lasten voor cliënten met een
complexe zorgvraag die uit meer domeinen zorg krijgen. Hiernaar
doen wij onderzoek in het project OPAZ (ondersteuning passend
zorgaanbod)

Het actiepunt wordt meegenomen in het onderzoek
van OPAZ. Het huidige onderzoek baseert zich op de
resultaten van het OPAZ onderzoek met betrekking
tot dit actiepunt.

We verminderen de administratieve lasten bij de zorginkoop door
het stimuleren van meerjarige contracten en het voorkomen van
dubbele uitvragen

Het actiepunt wordt meegenomen in het onderzoek
van de inkoopmonitor. Het huidige onderzoek baseert
zich op de resultaten van de inkoopmonitor met
betrekking tot dit actiepunt.

We schrappen regelgeving op het terrein van interne en externe
verantwoording in de gehandicaptenzorg. Samen met de VGN,
veldpartijen, zorgaanbieder JP van den Bent en aanbieders in de
sector willen we een beweging tot stand brengen in de sector
waardoor er meer ruimte en verantwoordelijkheid ontstaat op
de werkvloer. Ook stimuleren we dat zorgaanbieders van elkaar
kunnen leren. Dit wordt ook onderdeel van het programma
gehandicaptenzorg

Het betreft een lopend experiment met een
doorlooptijd van 5-jaar. Het actiepunt wordt
meegenomen in een meerjarig wetenschappelijk
onderzoek.

Wij investeren samen met veldpartijen in het permanent
schrappen van overbodige regelgeving door het organiseren van
schrapsessies in het land

De schrapsessies lopen gedurende deze meting. Een
gecombineerde meting op de top 3 die voortkomt uit
de schrapsessies vindt plaats tijdens meetmoment 2.

(Ont)Regel de Zorg | 71

Bijlage VII

Medisch specialistische zorg: onderzoekspopulatie en
ontwikkelingen rondom het verminderen van regeldruk
i.

Onderzoekspopulatie

Enquête - Achtergrondkenmerken Medisch Specialistische Zorg (n=1.228)
Leeftijd

%

n

Jonger dan 25 jaar

1%

13

25-35 jaar

18%

223

36-45 jaar

23%

278

46-55 jaar

30%

368

56-65 jaar

26%

321

Ouder dan 65 jaar

2%

25

Aantal jaar werkervaring

%

n

Minder dan één jaar

0%

3

1-5 jaar

6%

79

6-10 jaar

13%

162

11-15 jaar

15%

180

16-20 jaar

16%

196

Meer dan 20 jaar

50%

608

%

n

Verpleegkundige

34%

419

Medisch specialist

27%

327

Administratief medewerker

12%

148

Paramedicus in ziekenhuis

9%

106

Aio

7%

89

Kwaliteitsmedewerker

4%

48

Andere functie binnen medisch specialistische zorg

3%

35

Physician assistant

2%

21

Manager primair proces

2%

19

Zorgassistent

1%

12

Basisarts

0%

4

Type organisatie

%

n

Algemeen ziekenhuis

37%

457

Topklinisch ziekenhuis

31%

382

Universitair medisch centrum

20%

246

Zelfstandig behandelcentrum

6%

77

Overig

5%

66

Functie

(Ont)Regel de Zorg | 72

Aantal uren werkzaam per week

%

n

1-16 uur

5%

61

17-24 uur

21%

263

25-32 uur

28%

341

33-40 uur

27%

329

41 uur of meer

19%

234

Gemiddeld aantal uren per week

Aantal groepsgesprekken en interviews

34

Groepsgesprek

Interviews

Medisch specialisten

1

3

Verpleegkundig specialist

-

3

Ziekenhuisverpleegkundigen

1

3

Overige functies werkzaam in de medisch specialistische zorg

3

0

Totaal

5

9

ii.	Ontwikkelingen rondom het
verminderen van regeldruk
Professionals in de medisch specialistische zorg
besteden een aanzienlijk deel van hun tijd aan administratieve werkzaamheden. Op dit moment is de sector
druk bezig met verschillende initiatieven, gericht op
het verminderen van de regeldruk. Het huidige actieplan (Ont)Regel de Zorg bouwt voort op deze eerdere
initiatieven. Zo heeft de werkgroep ‘Regeldruk Medisch
specialistische zorg’, bestaande uit brancheverenigingen,
verzekeraars, VWS en andere betrokken partijen, in
2017 een actieplan opgesteld met gezamenlijke acties
en afspraken om de ervaren regeldruk aan te pakken.
Daarnaast is de ambitie om regeldruk en registratielast
aantoonbaar te verminderen opgenomen in het Hoofdlijnenakkoord MSZ 2019-2022.

(Ont)Regel de Zorg | 73

Bijlage VIII

Farmacie: onderzoekspopulatie en ontwikkelingen
rondom het verminderen van regeldruk
i.

Onderzoekspopulatie

Enquête - Achtergrondkenmerken farmacie (n=195)
Leeftijd

%

n

Jonger dan 25 jaar

1%

1

25-35 jaar

17%

33

36-45 jaar

35%

69

46-55 jaar

22%

42

56-65 jaar

23%

45

Ouder dan 65 jaar

3%

5

Aantal jaar werkervaring

%

n

Minder dan één jaar

3%

5

1-5 jaar

5%

9

6-10 jaar

10%

19

11-15 jaar

18%

35

16-20 jaar

19%

37

Meer dan 20 jaar

46%

90

Functie

%

n

Apotheker

48%

94

Apothekersassistent

43%

84

Apotheekhoudende huisarts

3%

5

Apotheekmanager

3%

5

Andere functie binnen farmacie

2%

4

Administratief medewerker binnen farmacie

2%

3

Type organisatie

%

n

Zelfstandige apotheek

60%

117

Ketenapotheek

31%

61

Overig

6%

11

Apotheekhoudende huisarts

3%

6

Setting

%

n

Ik ben geen praktijkhouder binnen farmacie

58%

113

Ik ben praktijkhouder binnen farmacie

33%

65

Overig

9%

17

(Ont)Regel de Zorg | 74

Aantal uren werkzaam per week

%

n

1-16 uur

3%

6

17-24 uur

24%

47

25-32 uur

30%

58

33-40 uur

28%

55

41 uur of meer

15%

29

Gemiddeld aantal uren per week

32,7

Aantal groepsgesprekken en interviews

Groepsgesprek

Interviews

Apotheker

1

7

Administratief werker

-

1

Totaal

1

8

ii.

Ontwikkelingen rondom het
verminderen van regeldruk

In de farmacie hebben verschillende ontwikkelingen
plaatsgevonden om regeldruk in de sector te meten en
te verbeteren. In 2015 zijn de KNMP, LHV Apotheekhoudende afdeling, ASKA en de NVZA12 gestart met een
onderzoek naar regeldruk binnen de farmacie (‘Minder
regels, meer zorg’). Daarin hebben zij een knelpuntenanalyse uitgevoerd om de oorzaken van de ervaren regeldruk
in kaart te brengen. Kort daarna is Zorgverzekeraars
Nederland in samenwerking met zorgaanbieders de
werkgroep ‘Administratieve lasten farmacie’ gestart om
de administratieve lasten in de farmacie te verminderen,
waarin de resultaten van het onderzoek ‘Minder regels,
meer zorg’ zijn meegenomen voor het formuleren van
maatregelen. Om de effecten van deze maatregelen
op de ervaren regeldruk inzichtelijk te maken is in 2017
(eerste meting) en in maart 2018 (tweede meting) een
merkbaarheidsscan uitgevoerd op 32 knelpunten. Uit de
eerste meting in 2017 kwam naar voren dat de volgende
knelpunten zorgen voor de hoogst ervaren regeldruk
onder zorgprofessionals:

Op basis van de tweede meting in 2018 werd nog geen
substantiële afname van de ervaren regeldruk geconstateerd op bovenstaande knelpunten, met uitzondering van
de kwaliteitsuitvragen door verschillende partijen. Hierop
merkten professionals zowel een verlaging van de regeldruk als een verlaging in tijd die de zorgprofessional kwijt
is aan bijbehorende administratieve werkzaamheden.
Om die reden is besloten om een nadere actieagenda
te formuleren. Het actieplan (Ont)Regel de Zorg bouwt
daarmee voort op eerdere initiatieven om de regeldruk
aan te pakken. Begin 2018 zijn apothekers bijeengekomen om de belangrijkste schrappunten vast te leggen
en deze te koppelen aan een actieagenda. Deze vormden
mede de basis van het actieplan.

1	Extra werkzaamheden bij tekorten en niet leverbare
geneesmiddelen
2 Beoordeling medische noodzaak
3 Procedure aanspraak patiënten bijlage 2-middelen
4	Onduidelijkheid over vergoeding en aanspraak hulpmiddelen
5	Meerdere uitvragen van gelijke kwaliteitsinformatie
door verschillende partijen

12

Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie (KNMP), Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV), Associatie
van Ketenapotheken (ASKA) en Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers (NVZA)
(Ont)Regel de Zorg | 75

Bijlage IX

Paramedische zorg: onderzoekspopulatie en
ontwikkelingen rondom het verminderen van regeldruk
i.

Onderzoekspopulatie

Enquête - Achtergrondkenmerken paramedische zorg (n=219)
Leeftijd

%

n

Jonger dan 25 jaar

1%

3

25-35 jaar

28%

62

36-45 jaar

23%

50

46-55 jaar

26%

57

56-65 jaar

20%

44

Ouder dan 65 jaar

1%

3

Aantal jaar werkervaring

%

n

Minder dan één jaar

0%

0

1-5 jaar

11%

23

6-10 jaar

17%

38

11-15 jaar

21%

46

16-20 jaar

10%

22

Meer dan 20 jaar

41%

90

%

n

Fysiotherapeut

84%

184

Administratief medewerker binnen paramedische zorg

16%

35

%

n

Ik ben geen praktijkhouder binnen paramedische zorg

56%

123

Ik ben praktijkhouder binnen paramedische zorg

39%

86

Overig

5%

10

Aantal uren werkzaam per week

%

n

1-16 uur

8%

18

17-24 uur

18%

39

25-32 uur

26%

58

33-40 uur

26%

58

41 uur of meer

21%

46

Gemiddeld aantal uren per week

33,9

Functie

Setting

(Ont)Regel de Zorg | 76

Aantal groepsgesprekken en interviews

Groepsgesprek

Interviews

Fysiotherapeut

5

8

Totaal

5

8

ii.	Ontwikkelingen rondom het
verminderen van regeldruk
In de sector paramedische zorg zijn er al verschillende
ontwikkelingen geweest met betrekking tot het meten
en verminderen van de ervaren regeldruk. In het kader
van het traject Vermindering administratieve lasten
eerstelijnszorg heeft de werkgroep ‘Administratieve
Lasten Paramedie’ in 2016 17 knelpunten rondom
regeldruk gedefinieerd. Van deze 17 zijn er 11 gericht op
alle beroepsgroepen: van de 6 beroepsgroepspecifieke
knelpunten zijn er 3 gericht op fysiotherapie.
Voor de in totaal 14 knelpunten gericht op fysiotherapie
is in 2017 en in maart 2018 een effectmeting uitgevoerd
door Q-consult om te onderzoeken in hoeverre de (deels)
ingezette maatregelen hebben geleid tot een merkbare
vermindering van de ervaren regeldruk. Op basis van de
resultaten van de eerste meting werd destijds geconstateerd dat de volgende knelpunten zorgen voor een
bovengemiddeld hoog ervaren regeldruk en tijdsbesteding:
1.	Gebrek inzicht polisvoorwaarden bij cliënt: gebrek
aan inzicht in dekking en geldende polisvoorwaarden
(inclusief aanvullende pakketten).
2.	Informatieverstrekking zorgverzekeraar aan zorgaanbieder: onduidelijkheid over polisvoorwaarden en
aanspraken bij aanbieders.
3.	Klantervaringsonderzoeken: verschillende toepassing van klantervaringsonderzoeken door zorgverzekeraars, waarbij sommige verzekeraars bijvoorbeeld
minimale response rates vereisen met veel administratietijd voor de professional als gevolg.
4.	Centrale afspraken rondom ICT-ondersteuning:
gebrekkige gegevensuitwisseling tussen paramedici
onderling en met de verwijzer (huisartsenzorg of
medisch specialist).

Uit de vervolgmeting bleek destijds nog geen substantiële afname van de ervaren regeldruk voor bovenstaande
knelpunten: respectievelijk 0,0, +0,2, -0,1 en -0,3. In dit
onderzoek voor 2019 is de ervaren regeldruk voor deels
vergelijkbare punten (niet een-op-een dezelfde) uitgevraagd. Omdat de bewoording van de te meten punten
afwijkt, kunnen we de scores niet naast de metingen van
2016 en 2017 door Q-consult leggen.
Begin 2018 zijn fysiotherapeuten bijeengekomen om
de belangrijkste schrappunten vast te leggen en deze
te koppelen aan een actieagenda. Deze vormden mede
de basis van het actieplan (Ont)Regel de Zorg. Ook
noemenswaardig is hier dat in de Bestuurlijke afspraken
paramedische zorg 2019-2022, die recent zijn gemaakt
door VWS, de beroepsverenigingen in de paramedische
zorg, Zorgverzekeraars Nederland en de Patiëntenfederatie, nogmaals is onderstreept dat het belangrijk is om
de regeldruk aan te pakken middels het actieplan (Ont)
Regel de Zorg.

(Ont)Regel de Zorg | 77

Bijlage X

Huisartsenzorg: onderzoekspopulatie en ontwikkelingen
rondom het verminderen van regeldruk
i.

Onderzoekspopulatie

Enquête - Achtergrondkenmerken huisartsenzorg (n=509)
Leeftijd

%

n

Jonger dan 25 jaar

0%

1

25-35 jaar

10%

51

36-45 jaar

32%

161

46-55 jaar

28%

140

56-65 jaar

26%

131

Ouder dan 65 jaar

5%

25

Aantal jaar werkervaring

%

n

Minder dan één jaar

0%

0

1-5 jaar

3%

14

6-10 jaar

8%

43

11-15 jaar

21%

108

16-20 jaar

17%

85

Meer dan 20 jaar

51%

259

Functie

%

n

Huisarts

64%

325

Praktijkondersteuner Huisarts (POH)

14%

72

Doktersassistent

14%

69

AIOS binnen huisartsenpraktijk

3%

17

Verpleegkundige / verpleegkundig specialist binnen huisartsenzorg

2%

10

Praktijkmanager

2%

9

Administratief medewerker binnen huisartsenzorg

1%

6

Kwaliteit- en/of beleidsmedewerker binnen huisartsenzorg

0%

1

Type organisatie

%

n

Groepspraktijk (met drie of meer huisartsen)

42%

212

Solopraktijk (met één huisarts)

25%

127

Overig

10%

53

Duopraktijk (met twee huisartsen)

23%

17

(Ont)Regel de Zorg | 78

Setting

%

n

Ik werk als zelfstandig gevestigde huisarts

51%

260

Overig

34%

175

Ik werk als huisarts in dienst van een huisarts (HIDHA) of als vaste waarnemer

10%

49

Ik werk als wisselende waarnemer

5%

25

Aantal uren werkzaam per week

%

n

1-16 uur

5%

24

17-24 uur

15%

74

25-32 uur

23%

116

33-40 uur

21%

105

41 uur of meer

37%

190

Gemiddeld aantal uren per week

38,4

Aantal groepsgesprekken en interviews

Groepsgesprek

Interviews

Huisarts

4

8

Totaal

4

8

ii.	Ontwikkelingen rondom het
verminderen van regeldruk
Professionals in de huisartsenzorg zien tijdsbesteding aan
administratieve werkzaamheden als belastend, omdat
het ten koste gaat van de directe zorg voor patiënten. Als
gevolg zijn er de afgelopen jaren verschillende initiatieven ontwikkeld om regeldruk tegen te gaan. In 2015
zijn huisartsen gestart met het initiatief Het Roer Gaat
Om om knelpunten op het gebied van bureaucratie en
administratieve lasten weg te nemen. Er zijn concrete
afspraken gemaakt om de regeldruk te verminderen,
waarvan een groot deel is gerealiseerd, zoals bijvoorbeeld het schrappen van formulieren bij recepten voor
speciale voeding en dieetpreparaten en het voorschrijven
van verbandmiddelen bij langdurige wondzorg.
Naast het initiatief Het Roer Gaat Om vormt het
aanpakken van de regeldruk ook een belangrijk onderdeel van het Hoofdlijnenakkoord 2019-2022. Daarin zijn
afspraken gemaakt tot het terugdringen van overbodige
regeldruk, bijvoorbeeld om de reeds ingezette weg voort
te zetten en uitvoering te geven aan het geaccordeerde
programmaplan (Ont)Regel de Zorg. Het akkoord is
ondertekend door de LHV, InEen, Patiëntenfederatie
Nederland, ZN en het ministerie van VWS.
Partijen hebben afgesproken dat daar waar de registratie
als niet zinvol en zelfs als last wordt ervaren, deze moet
verdwijnen. Begin 2018 zijn huisartsen bijeengekomen
om de belangrijkste schrappunten vast te leggen en deze
te koppelen aan een actieagenda. Deze vormden mede
de basis van het actieplan (Ont)Regel de Zorg.

(Ont)Regel de Zorg | 79

Bijlage XI

Curatieve ggz: onderzoekspopulatie en ontwikkelingen
rondom het verminderen van regeldruk
i.

Onderzoekspopulatie

Enquête - Achtergrondkenmerken curatieve ggz (n=448)
Leeftijd

%

n

Jonger dan 25 jaar

0%

2

25-35 jaar

12%

52

36-45 jaar

22%

99

46-55 jaar

28%

124

56-65 jaar

34%

153

Ouder dan 65 jaar

4%

18

Aantal jaar werkervaring

%

n

Minder dan één jaar

0%

0

1-5 jaar

3%

14

6-10 jaar

8%

37

11-15 jaar

18%

79

16-20 jaar

15%

68

Meer dan 20 jaar

56%

250

%

n

GZ-psycholoog

21%

94

Psychotherapeut

14%

62

Verpleegkundige binnen curatieve ggz

13%

60

Klinisch psycholoog

12%

52

Psychiater

10%

44

Andere functie binnen curatieve ggz

6%

29

Administratief medewerker binnen curatieve ggz

6%

28

Verpleegkundig specialist binnen curatieve ggz

4%

18

Basispsycholoog

4%

16

Sociaal pedagogisch, agogisch en/of maatschappelijk werker

4%

16

Begeleider binnen curatieve ggz

3%

12

Kwaliteitsmedewerker binnen curatieve ggz

2%

11

Manager primair proces binnen curatieve ggz

1%

3

Verzorgende binnen curatieve ggz

1%

3

Type zorgaanbieder

%

n

Ggz-zorginstelling

57%

256

Vrijgevestigd

40%

181

Overig

2%

9

Ziekenhuis

0%

2

Functie

(Ont)Regel de Zorg | 80

Echelon

%

n

Beide

46%

205

Specialistische ggz

38%

169

Basis ggz

17%

74

Setting

%

n

Ik werk ambulant of poliklinisch

65%

293

Ik werk in een kliniek

15%

67

Overig

11%

50

Beide

8%

38

Aantal uren werkzaam per week

%

n

1-16 uur

3%

15

17-24 uur

16%

71

25-32 uur

43%

193

33-40 uur

33%

149

41 uur of meer

4%

20

Gemiddeld aantal uren per week

31,6

Aantal groepsgesprekken en interviews

Groepsgesprek

Interviews

Psychiater

1

2

GZ-psycholoog

1

2

Klinisch psycholoog

-

2

Psychotherapeut

1

1

Basispsycholoog

-

1

Verpleegkundige werkzaam in de curatieve ggz

-

2

Overige functies werkzaam in de curatieve ggz

2

1

Totaal

5

11

ii.	Ontwikkelingen rondom het
verminderen van regeldruk
De afgelopen jaren zijn verscheidene initiatieven
ontstaan, waarin zorgprofessionals en zorgaanbieders
zelf actie ondernemen om de regeldruk in de curatieve
ggz aan te pakken. Zo is in juli 2016 de gecombineerde
werkgroep ‘Correct declareren en vermindering administratieve lasten in de curatieve ggz’ gestart. Zorgverleners, zorgaanbieders, zorgverzekeraars en het ministerie
van VWS werken hierin samen om te komen tot een
verlichting van regeldruk. Daarnaast zijn er verschillende
campagnes en actiedagen georganiseerd, zoals de
‘Minder regelgekte, meer zorg’-campagne in 2017 van
ggz Nederland. Uit een eerdere merkbaarheidsscan in
2017 bleek dat professionals in instellingen het meeste
last hadden van de volgende knelpunten:
1 Materiële controle
2 (Extra) kwaliteitsuitvragen door zorgverzekeraars
3 Monitoren van budgetplafonds

Vrijgevestigde professionals ondervonden de volgende
knelpunten als meest belastend:
1 Contracten lezen en beoordelen
2 Contracten afsluiten
3 Monitoren van budgetplafonds
De verschillende initiatieven hebben geleid tot meerdere
actiepunten, die een basis hebben gevormd voor het
actieplan (Ont)Regel de Zorg voor de curatieve ggz. In het
Bestuurlijk Akkoord geestelijke gezondheidszorg 20192022 committeren partijen zich aan de uitvoering van de
in het actieplan afgesproken acties.

(Ont)Regel de Zorg | 81

Bijlage XII

Wijkverpleging: onderzoekspopulatie en ontwikkelingen
rondom het verminderen van regeldruk
i.

Onderzoekspopulatie

Enquête - Achtergrondkenmerken wijkverpleging (n=343)
Leeftijd

%

n

Jonger dan 25 jaar

3%

12

25-35 jaar

16%

54

36-45 jaar

21%

71

46-55 jaar

29%

101

56-65 jaar

29%

98

Ouder dan 65 jaar

2%

7

Aantal jaar werkervaring

%

n

Minder dan één jaar

1%

2

1-5 jaar

9%

31

6-10 jaar

12%

41

11-15 jaar

16%

56

16-20 jaar

15%

53

Meer dan 20 jaar

47%

160

%

n

Verzorgende binnen wijkverpleging

48%

165

Wijkverpleegkundige (HBO-opgeleid)

20%

69

Verpleegkundige (MBO-opgeleid) binnen wijkverpleging

20%

67

Verpleegkundig specialist binnen wijkverpleging

3%

11

Administratief medewerker binnen wijkverpleging

3%

10

Andere functie binnen wijkverpleging

3%

10

Manager primair proces binnen wijkverpleging

2%

6

Begeleider binnen wijkverpleging

1%

2

Kwaliteit en/of beleidsmedewerker binnen wijkverpleging

1%

2

Helpende binnen wijkverpleging

0%

1

Aantal uren werkzaam per week

%

n

1-16 uur

18%

63

17-24 uur

37%

126

25-32 uur

34%

118

33-40 uur

9%

32

41 uur of meer

1%

4

Gemiddeld aantal uren per week

24,5

Functie

(Ont)Regel de Zorg | 82

Aantal groepsgesprekken en interviews

Groepsgesprek

Interviews

Wijkverpleegkundige

6

6

Verpleegkundig specialist werkzaam in de wijkverpleging

-

1

Verzorgende werkzaam in de wijkverpleging

1

-

Case manager dementie

-

1

Totaal

7

8

ii.	Ontwikkelingen rondom het
verminderen van regeldruk
In de sector wijkverpleging zijn er al verschillende ontwikkelingen geweest met betrekking tot verminderen van
de ervaren regeldruk. Zo heeft in 2016 de Werkgroep
Administratieve Lasten Wijkverpleging, bestaande uit een
vertegenwoordiging van de sector, een viertal knelpunten
gesignaleerd en hiervoor mogelijke oplossingsrichtingen
geformuleerd. De knelpunten hebben betrekking op:
1.	Inkoopproces: Bij het inkoopproces kunnen per zorgverzekeraar het portaal, de opgevraagde (kwaliteits)
informatie en de bijbehorende deadlines verschillen.
Zo kan een zorgaanbieder gegevens en informatie
aanleveren via VECOZO, het eigen portaal van de
zorgverzekeraar of via de post.
2.	Kwaliteitscriteria zorgverzekeraars: Zorgverzekeraars gebruiken verschillende kwaliteitscriteria en/of
verantwoordingseisen (zoals klanttevredenheidsonderzoeken).
3.	Zorgplan is realisatie: Zorgaanbieders, zorgverzekeraars, de Nederlandse Zorgautoriteit en accountants
geven op verschillende manieren invulling aan ‘Zorgplan is realisatie’.
4.	Registratielast: Teams wijkverpleging moeten bij
elke cliënt standaardzaken registreren, die niet voor
elke cliënt relevant zijn.

Ook zijn en worden er diverse schrapsessies wijkverpleging georganiseerd vanuit het programma ‘(Ont)regel
de langdurige zorg’. Het programma waaraan Vilans in
opdracht van het ministerie van VWS en sociale partners
werkt aan minder regeldruk en meer tijd voor zorg. In
de sessies wordt verkend waar regels vandaan komen,
hoe nieuwe (onnodige) regels voorkomen kunnen
worden en hoe processen verbeterd kunnen worden.
Tot slot hebben het ministerie van VWS en partijen in
de wijkverpleging in juni 2018 voor de jaren 2019-2022
in een Hoofdlijnenakkoord afspraken vastgelegd over
de toekomst van de wijkverpleging. In het akkoord zijn
afspraken gemaakt over het terugdringen van regeldruk,
waaronder het afschaffen van de vijfminutenregistratie,
en het aanpakken van meer systematische, onderliggende oorzaken van het vraagstuk ‘Regeldruk’.

Daarnaast vond op 20 november 2017 de actiedag ‘Meer
zorg minder papier’ plaats binnen de wijkverpleging.
Teams binnen de wijkverpleging meldden op die dag wat
zij overbodige en nutteloze administratie vinden.
Sinds 1 mei 2018 is het Kwaliteitskader Wijkverpleging
van kracht. Hierin wordt eveneens aandacht besteed
aan de administratieve lasten voor de professional. Het
kwaliteitskader geeft duidelijkheid over hoe goede wijkverpleging eruit moet zien en bevat duidelijke afspraken
over verdieping, doelmatigheid, kwaliteit en regeldruk.
Door partijen in de wijkverpleging wordt gewerkt aan de
doorontwikkeling van de wijze van uitvraag van het cliëntmeetinstrument en kwaliteitsinformatie uit het kwaliteitskader. Dit gaat leiden tot een eenduidige set van
kwaliteitsindicatoren voor de sector waardoor de huidige
verschillende kwaliteitsindicatoren van zorgaanbieders
en zorgverzekeraars verdwijnen c.q. daarin op gaan. Ook
heeft het als doel de administratieve lasten te verlagen.

(Ont)Regel de Zorg | 83

Bijlage XIII

Verpleeghuizen: onderzoekspopulatie en
ontwikkelingen rondom het verminderen van regeldruk
i.

Onderzoekspopulatie

Enquête - Achtergrondkenmerken verpleeghuizen (n=641)
Leeftijd

%

n

Jonger dan 25 jaar

2%

16

25-35 jaar

19%

121

36-45 jaar

17%

108

46-55 jaar

31%

201

56-65 jaar

28%

179

Ouder dan 65 jaar

2%

16

Aantal jaar werkervaring

%

n

Minder dan één jaar

1%

4

1-5 jaar

9%

60

6-10 jaar

16%

100

11-15 jaar

16%

101

16-20 jaar

15%

93

Meer dan 20 jaar

44%

283

%

n

Verzorgende binnen verpleeghuis

51%

328

Verpleegkundige binnen verpleeghuis

13%

82

Behandelaar binnen verpleeghuis

9%

60

Administratief medewerker binnen verpleeghuis

9%

56

Begeleider binnen verpleeghuis

7%

42

Helpende binnen verpleeghuis

5%

34

Manager primair proces binnen verpleeghuis

2%

16

Andere functie binnen verpleeghuis

1%

9

Kwaliteits- en/of beleidsmedewerker binnen verpleeghuis

1%

7

Huishoudelijke hulp binnen verpleeghuis

1%

7

Aantal uren werkzaam per week

%

n

1-16 uur

13%

83

17-24 uur

38%

241

25-32 uur

39%

250

33-40 uur

10%

66

41 uur of meer

0%

1

Gemiddeld aantal uren per week

25,5

Functie

(Ont)Regel de Zorg | 84

Aantal interviews

Interviews

Verpleegkundige werkzaam in verpleeghuis

1

Verzorgende werkzaam in verpleeghuis

4

Behandelaar werkzaam in verpleeghuis

3

Begeleider werkzaam in verpleeghuis

1

Totaal

9

Binnen de verpleeghuiszorg heeft geen groepsgesprek plaatsgevonden. Er is aangesloten op lopende onderzoeken,
en er heeft een aanvullende bijeenkomst plaatsgevonden met de beroeps- en belangenverenigingen.

ii.	Ontwikkelingen rondom het
verminderen van regeldruk
In de sector verpleeghuiszorg zijn er al verschillende
ontwikkelingen geweest met betrekking tot het verminderen van de ervaren regeldruk. Zo is in de periode van
juni 2011 tot december 2015 met het Experiment Regelarme Instellingen (ERAI) gewerkt aan het verminderen
van de administratieve lasten en het verhogen van de
kwaliteit, doelmatigheid en cliëntgerichtheid van organisaties. Meerdere zorgaanbieders hebben dit experiment
aangegrepen om de interne regeldruk zelfstandig terug
te dringen.
Daarnaast heeft de kwaliteitsraad van het Zorginstituut in
2017 het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg vastgesteld.
Het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg beschrijft op welke
zorg bewoners in een verpleeghuis mogen rekenen. Het
bevat afspraken tussen zorgverzekeraars, cliënten en
zorgverzekeraars over kwaliteitsverbetering en versterking van het lerend vermogen. Dit kwaliteitskader vormt
tegelijkertijd een basis voor toezicht en verantwoording
op kwaliteit.
Een andere ontwikkeling is het in 2018 door het ministerie van VWS gepresenteerde programma Thuis in het
Verpleeghuis: Waardigheid en trots op elke locatie. Ook
dit programma richt zich de komende jaren op een merkbare vermindering van de regeldruk; het sluit daarmee
aan bij het actieplan (Ont)Regel de Zorg. Daarnaast
draagt het programma specifiek bij aan een inperking van
aparte uitvragen van gegevens aan zorgorganisaties door
het ontwikkelen van een gemeenschappelijke dataset
en opruiming van de interne administratieve lasten door
op locatie te helpen bij het terugdringen van onnodige
overhead zoals interne protocollen en handboeken.

(Ont)Regel de Zorg | 85

Bijlage XIV

Gehandicaptenzorg: onderzoekspopulatie en
ontwikkelingen rondom het verminderen van regeldruk
i.

Onderzoekspopulatie

Enquête - Achtergrondkenmerken gehandicaptenzorg (n=533)
Leeftijd

%

n

Jonger dan 25 jaar

3%

15

25-35 jaar

21%

112

36-45 jaar

20%

109

46-55 jaar

28%

149

56-65 jaar

26%

140

Ouder dan 65 jaar

2%

8

Aantal jaar werkervaring

%

n

Minder dan één jaar

0%

1

1-5 jaar

6%

34

6-10 jaar

16%

85

11-15 jaar

17%

90

16-20 jaar

18%

94

Meer dan 20 jaar

43%

229

%

n

Begeleider binnen gehandicaptenzorg

26%

137

Verzorgende binnen gehandicaptenzorg

20%

109

Agogisch medewerker

17%

91

Verpleegkundige binnen gehandicaptenzorg

15%

80

Administratief medewerker binnen gehandicaptenzorg

7%

39

Behandelaar binnen gehandicaptenzorg

6%

30

Andere functie binnen gehandicaptenzorg

3%

14

Manager primair proces binnen gehandicaptenzorg

2%

13

Kwaliteit- en/of beleidsmedewerker binnen gehandicapten-zorg

1%

7

Huishoudelijke hulp binnen gehandicaptenzorg

1%

7

Helpende binnen gehandicaptenzorg

1%

6

Zorgvorm

%

n

Lichamelijke en verstandelijk gehandicaptenzorg

58%

310

Verstandelijke gehandicaptenzorg

36%

192

Lichamelijke gehandicaptenzorg

3%

17

Zintuigelijke gehandicaptenzorg

3%

14

Functie

(Ont)Regel de Zorg | 86

Aantal uren werkzaam per week

%

n

1-16 uur

9%

47

17-24 uur

31%

165

25-32 uur

45%

241

33-40 uur

15%

79

41 uur of meer

0%

1

Gemiddeld aantal uren per week

26,7

Aantal interviews

Interviews

Verpleegkundige werkzaam in de gehandicaptenzorg

2

Verzorgende werkzaam in de gehandicaptenzorg

1

Agogisch medewerker

3

Overige functies werkzaam in de gehandicaptenzorg

1

Totaal

7

Binnen de gehandicaptenzorg heeft geen groepsgesprek plaatsgevonden. Voor de gehandicaptenzorg is aangesloten
op lopende onderzoeken, en heeft een aanvullende bijeenkomst plaatsgevonden met de beroeps- en belangenverenigingen.

ii.	Ontwikkelingen rondom het
verminderen van regeldruk
In de sector gehandicaptenzorg zijn er al verschillende
ontwikkelingen geweest met betrekking tot verminderen
van de ervaren regeldruk. Zo is in 2011 het Experiment
Regelarme Instellingen (ERAI) gestart. Meerdere zorgaanbieders hebben dit experiment aangegrepen om de
interne regeldruk zelfstandig terug te dringen. Ook zijn
resultaten van ERAI opgevolgd in landelijk beleid.
Daarnaast hebben relevante partijen uit de gehandicaptenzorg, verenigd in een landelijke stuurgroep, gewerkt
aan een vernieuwing van het landelijk kwaliteitskader. In
de kwaliteitsagenda 2017-2022 is opgenomen dat partijen
streven naar beperking van de administratieve lastendruk.
Dit komt tot uitdrukking in de overeengekomen beperking van de informatie-uitvraag bij gehandicaptenzorgaanbieders tot wat is vastgelegd in de jaarverantwoording
Gehandicaptenzorg en in de samenwerkingsafspraken.

Een andere ontwikkeling is het in 2018 opgestelde
beleidsprogramma Volwaardig leven. Het doel van dit
programma is het toekomstbestendig maken van de
gehandicaptenzorg en complexe zorg. Het programma
heeft drie actielijnen, met daarbinnen tien projecten. Eén
van die projecten richt zich op ‘Meer tijd voor cliënten
door minder administratieve lasten’. Hierin staan de actiepunten voor de gehandicaptenzorg uit het actieplan (Ont)
Regel de Zorg.
Tot slot loopt op dit moment een experiment ‘Anders
verantwoorden’ in de gehandicaptenzorg. Hierin gaan
aanbieders aan de slag met een andere manier van integraal verantwoorden voor alle stakeholders.

(Ont)Regel de Zorg | 87

Bijlage XV

Sociaal domein –onderzoekspopulatie en
ontwikkelingen rondom het verminderen van regeldruk
i.

Onderzoeksaanpak sociaal domein

In dit onderzoek is de aanpak voor het sociaal domein
afwijkend van de andere sectoren. Deze aanpak komt
voort uit afspraken die met het ministerie van VWS zijn
gemaakt, bijvoorbeeld over planning en onderzoekspopulatie.
De merkbaarheidsscan (Ont)Regel de Zorg onderzoekt
in hoeverre de acties uit de maatwerkaanpak van het
actieplan (Ont)Regel de Zorg leiden tot merkbaar minder
regeldruk onder professionals. Voor het sociaal domein is
het een uitdaging om dit effect te meten gedurende de
looptijd van het onderzoek, omdat de actiepunten voor
deze sector gaan over wijzigingen in landelijke wetgeving. De verwachting is dat deze actiepunten pas na de
looptijd van het onderzoek worden afgerond, waardoor
effecten pas op de langere termijn gemeten kunnen
worden. Daarom is samen met het ministerie van VWS
besloten om alleen een meting uit te voeren in 2019 voor
deze actiepunten en geen meting in 2020.
Naast de landelijke actiepunten, spelen er op regionaal/
lokaal niveau specifieke uitdagingen rondom de regeldruk
in het sociaal domein. Om beter inzicht te krijgen in de
knelpunten achter deze regeldruk is met het ministerie
van VWS afgesproken om in twee regio’s de administratieve uitdagingen te identificeren. Gegeven de reeds
geplande regionale ‘Snappen, Schrappen en Kappen’-sessies, is besloten om bij twee regio’s aan te sluiten. Met
vertaling van de uitdagingen in deze regio’s naar concrete
actiepunten kan in 2020 vervolgens worden gemeten
in hoeverre dit heeft geleid tot minder regeldruk onder
professionals in de betreffende regio. De gedachte hierachter is om de regionaal geleerde lessen waar mogelijk
op te schalen naar landelijk niveau.

het actieplan (Ont)Regel de Zorg gemeten, als de vijf
regionale knelpunten. Om de resultaten van de enquête
nader te duiden vonden in augustus enkele telefonische
interviews (n=8 totaal) plaats in beide regio’s.

Aandachtspunten van het onderzoek binnen
het sociaal domein
Dit onderzoek schetst een beperkt representatief
beeld van de regeldruk in het sociaal domein, omdat de
enquêtes een lage respons hadden. Dit komt voort uit de
suboptimale planning waarin het onderzoek plaatsvond,
namelijk met korte tijdslijnen en in de zomerperiode.
Daarnaast ontbreekt een representatieve onderzoekspopulatie, omdat niet alle typen functies hebben deelgenomen aan de enquêtes en interviews.
Daarnaast geven de twee regio’s geen representatieve
schets van het landelijke beeld rondom de regeldruk in
deze domeinen. De mogelijkheid bestaat dat knelpunten
die in deze regio’s gedefinieerd zijn niet representatief
zijn voor het bredere/landelijke veld en onvoldoende de
kern van de uitdaging rondom regeldruk in het sociaal
domein reflecteren. Ook ziet het onderzoek beperkte
variatie in hoe verschillende gemeenten het sociaal
domein inrichten. Vertaling van de onderzoeksresultaten
naar regio’s met gemeenten die andere inrichtingsvarianten hanteren is daardoor niet mogelijk.

Onderdeel van het actieplan (Ont)regel de zorg zijn de
schrapsessie. Op 12 juni 2019 is aangeschoven bij een
schrapsessie in de regio Alkmaar, die zich richtte op
regeldruk in de jeugdhulp om op te halen welke regionale
knelpunten worden ervaren. Op 11 juli 2019 is er aangesloten bij een schrapsessie in de regio Twente, met als
focus de Wmo. Door aan beide tafels aan te schuiven is
geprobeerd om een beeld te schetsen van de regeldruk
in de omvangrijke sector zoals het sociaal domein zich
kenmerkt. In beide schrapsessies zijn voor elke regio vijf
knelpunten achter de regeldruk gedefinieerd, in Alkmaar
op jeugdhulp en in Twente op Wmo. Vlak na de laatste
schrapsessie is een enquête uitgezet onder professionals (n=83) die werkzaam zijn in deze regio’s in het
bijbehorende domein (jeugdhulp of Wmo). De enquête
heeft zowel de actiepunten uit de maatwerkaanpak van
(Ont)Regel de Zorg | 88

ii.

Regio Alkmaar
Onderzoekspopulatie

Enquête - Achtergrondkenmerken sociaal domein (n=67)

Regio Alkmaar

Leeftijd

%

n

Jonger dan 25 jaar

0%

0

25-35 jaar

36%

24

36-45 jaar

27%

18

46-55 jaar

18%

12

56-65 jaar

19%

13

Ouder dan 65 jaar

0%

0

Aantal jaar werkervaring

%

n

Minder dan één jaar

0%

0

1-5 jaar

16%

11

6-10 jaar

10%

7

11-15 jaar

24%

16

16-20 jaar

10%

7

Meer dan 20 jaar

39%

26

%

n

Jeugd

100%

67

Wmo

0%

0

Beide

0%

0

Zorgvorm

%

n

Ambulante jeugdhulp

54%

36

Jeugdhulp met verblijf

25%

17

Jeugdbescherming

9%

6

Jeugd ggz

12%

8

Functie

%

n

Administratief medewerker

7%

5

Ambulant hulpverlener jeugdzorg

31%

21

Begeleider

3%

2

Begeleider pleegzorg

13%

9

Gezinsvoogd

3%

2

Gedragswetenschapper

12%

8

Jeugdbeschermer

6%

4

Pedagogisch medewerker jeugdzorg

4%

3

Psychiater

1%

1

Psycholoog

4%

3

Therapeut

6%

4

Andere functie binnen het sociaal domein

7%

5

Domein

(Ont)Regel de Zorg | 89

Aantal uren werkzaam per week

%

n

1-16 uur

0%

0

17-24 uur

13%

9

25-32 uur

54%

36

33-40 uur

31%

21

41 uur of meer

1%

1

Gemiddeld aantal uren per week

31,3

Ondersteuning of hulp bij administratieve werkzaamheden
Ja

63%

42

Nee

37%

25

Ja

46%

31

Nee

54%

36

Zelf actief aan de slag met het terugdringen van administratieve lasten

Aantal interviews

Interviews

Jeugdbeschermer

3

Ambulant jeugdhulpverlener

2

Administratief medewerker

1

Totaal

6

De regio Alkmaar kent verschillende gemeenten,
waarvan enkelen binnen de jeugd op bepaalde gebieden
een samenwerking met elkaar zijn aangegaan. De
gemeenten Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo
werken ambtelijk samen in de BUCH. De gemeenten
Heerhugowaard, Alkmaar en Langedijk, ook wel aangeduid als HAL, werken ook veel samen. De gemeenten
hanteren een inspanningsgerichte uitvoeringsvariant.

(Ont)Regel de Zorg | 90

iii. Regio Twente
Onderzoekspopulatie

Enquête - Achtergrondkenmerken sociaal domein (n=16)

Regio Twente

Leeftijd

%

n

Jonger dan 25 jaar

0%

0

25-35 jaar

19%

3

36-45 jaar

19%

3

46-55 jaar

44%

7

56-65 jaar

19%

3

Ouder dan 65 jaar

0%

0

Aantal jaar werkervaring

%

n

Minder dan één jaar

0%

0

1-5 jaar

25%

4

6-10 jaar

13%

2

11-15 jaar

0%

0

16-20 jaar

6%

1

Meer dan 20 jaar

56%

9

Domein

%

n

Jeugd

0%

0

Wmo

63%

10

Beide

38%

6

Functie

%

n

Administratief medewerker

19%

3

Begeleider

44%

7

Maatschappelijk werker

6%

1

Sociaal werker

13%

2

Andere functie binnen het sociaal domein

19%

3

Aantal uren werkzaam per week

%

n

1-16 uur

6%

1

17-24 uur

44%

7

25-32 uur

31%

5

33-40 uur

19%

3

41 uur of meer

0%

0

Gemiddeld aantal uren per week

26,2

(Ont)Regel de Zorg | 91

Ondersteuning of hulp bij administratieve werkzaamheden
Ja

38%

6

Nee

63%

10

Ja

75%

12

Nee

25%

4

Zelf actief aan de slag met het terugdringen van administratieve lasten

Aantal interviews

Interviews

Zorgmanager

1

Zorgcoördinator

1

Begeleider

1

Totaal

3

In dit onderzoek omvat de regio Twente 14 gemeenten:
Almelo, Borne, Dinkelland, Enschede, Haaksbergen,
Hellendoorn, Hengelo, Hof van Twente, Losser, Oldenzaal, Rijssen-Holten, Tubbergen, Twenterand, Wierden.
Deze gemeenten werken samen in ‘Samen14’ voor
inkoop en contractering van jeugdhulp- en Wmo-voorzieningen.
Sinds 1 januari 2019 hanteren de Twentse gemeenten
een nieuwe werkwijze voor de inkoop en contractering
van jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning. Het
zogenaamde ‘Twents model’ streeft naar de outputgerichte uitvoeringsvariant, maar hanteert vooralsnog een
inspanningsvariant. Twee gemeenten, namelijk Almelo
en Hof van Twente, wijken op bepaalde onderdelen af
binnen dit model.
Uit de interviews is gebleken dat de gemeenten onder
‘Samen14’ ongeveer 310 zorgaanbieders in de regio een
aanbesteding hebben gegeven.

(Ont)Regel de Zorg | 92

iv.	Ontwikkelingen rondom het
verminderen van regeldruk in
de sector
In het sociaal domein zijn er verschillende ontwikkelingen
geweest met betrekking tot het verminderen van de
ervaren regeldruk.
Begin 2019 is in de Eerste Kamer het wetsvoorstel van
minister De Jonge aangenomen om administratieve
lasten voor de Wmo 2015 en de Jeugdwet te verminderen. Een aantal maatregelen is reeds genomen, zoals
een vast abonnementstarief per maand per 1 januari
2020 voor de eigen bijdrage. Een andere ontwikkeling
is het gebruik van gestandaardiseerde protocollen en
de informatiestandaarden die zijn ontwikkeld in het
programma i-Sociaal Domein. Dit is een programma
waarin gemeenten en zorgaanbieders samenwerken om
vermijdbare administratieve lasten in het sociaal domein
structureel terug te dringen. i Sociaal Domein heeft een
werkagenda opgesteld voor de korte termijn om vermijdbare administratieve lasten in het sociaal domein te
verminderen. Deze werkagenda is als volgt:
1	Optimalisatie van de informatievoorziening tussen
gemeenten en zorgaanbieders door middel van ondersteuning bij het expliciet maken van de afspraken die
hiervoor nodig zijn.
2	Onderzoek naar en doorvoeren van aanpassingen op
de standaarden zodanig dat het beoogde effect van
de toepassing van de standaarden wordt vergroot.
3	Versnelling op standaardisering door afspraken die
aanbieders en gemeenten maken structureel in kaart
te brengen en daar waar er consensus bestaat, deze
afspraken te standaardiseren.
4	Voorzien in kennis en handreikingen voor gemeenten
en aanbieders.
5	Analyse van complexe problemen zodat inzage
ontstaat in achtergronden, deelvragen, oplossingen
en de positie van het Ketenbureau.
Het programma i-Sociaal Domein sluit daarmee ook aan
bij het actieplan (Ont)Regel de Zorg.

(Ont)Regel de Zorg | 93

Bijlage XVI

Algemeen beeld in sectoren op administratieve
ondersteuning, ervaren regeldruk met en zonder
administratieve ondersteuning en inspanningen van
professionals om regeldruk te verminderen
In deze bijlage ontbreekt het sociaal domein. Het sociaal
domein biedt geen landelijk beeld, maar een regionaal
beeld. De cijfers van ‘administratieve ondersteuning’ en
‘inspanningen van professionals om regeldruk te verminderen’ zijn terug te lezen in bijlage XIV.

i.

Administratieve ondersteuning

Ondersteuning bij de uitvoer van administratieve werkzaamheden
65%

Farmacie

62%

Huisartsenzorg

58%

Paramedische zorg

56%

Medisch specialistische zorg

50%

Curatieve ggz

Wijkverpleging

42%

Gehandicaptenzorg

41%

Verpleeghuizenzorg

39%

(Ont)Regel de Zorg | 94

ii.	Ervaren regeldruk versus tijdsbesteding per week met en zonder administratieve ondersteuning
Ervaren regeldruk versus tijdsbesteding per week (%) – indien wel administratieve ondersteuning
Ervaren regeldruk
(rapportcijfer 1-9)

Tijdsbesteding administratieve
werkzaamheden (in %)

7,6

Paramedische zorg

7,5

Curatieve GGZ

7,5

Farmacie

7,4

Huisartsenzorg
7,0

34%
37%
31%
27%
39%

Medisch specialistische zorg

6,5

28%

Wijkverpleging

Ervaren regeldruk versus tijdsbesteding per week (%) – indien wel administratieve ondersteuning
Ervaren regeldruk
(rapportcijfer 1-9)

Tijdsbesteding administratieve
werkzaamheden (in %)

7,5

Curatieve GGZ

37%

7,5

Farmacie

36%

7,4

Paramedische zorg

37%

7,1

Huisartsenzorg

7,1

Medisch specialistische zorg

6,7

Wijkverpleging

35%
46%
26%

iii. Inspanningen van professionals om regeldruk te verminderen
49%

Huisartsenzorg

41%

Paramedische zorg

38%

Curatieve ggz

33%

Farmacie

Wijkverpleging

31%

Medisch specialistische zorg

27%

Gehandicaptenzorg

27%

Verpleeghuizenzorg

25%

(Ont)Regel de Zorg | 95

Contactpersonen
Arjan Ogink
T +31 6 48 26 35 03
E Ogink.Arjan@kpmg.nl
Marijke Ploegman
T +31 6 46 74 86 97
E Ploegman.Marijke@kpmg.nl

Onderzoeksteam
KPMG
Marijke Ploegman
Marijke Bos
Violette van Dijk
Hylke Stelpstra
Arjan Ogink
Kantar Public
Sabine Hooijmans
Petra Kramer

kpmg.nl

Deze rapportage is uitsluitend bestemd voor het ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). De rapportage is niet
bedoeld voor andere partijen en het gebruik van dit rapport door
andere partijen is dan ook voor eigen risico. Eventuele verspreiding
van de rapportage binnen de organisatie gebeurt onder regie en
verantwoordelijkheid van het ministerie van VWS als opdrachtgever
namens de organisatie. KPMG aanvaardt geen aansprakelijkheid
voor het gebruik van dit rapport anders dan waarvoor het is opgesteld en aanvaardt geen aansprakelijk-heid jegens andere partijen.
Kenmerk: 19.A1800015797
© 2019 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het
KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn
aan KPMG International Cooperative (‘KPMG International’), een
Zwitserse entiteit. Alle rechten voor-behouden.
De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken van KPMG
International.

(Ont)Regel de Zorg | 96