Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

29 453

Woningcorporaties

Nr. 157

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN, WIJKEN EN INTEGRATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 april 2010
Tijdens het algemeen overleg van 3 november 2009 (29 453, nr. 140) heeft
mijn voorganger toegezegd het door mevrouw Van der Burg aangeleverde dossier inzake short stay in Amsterdam door te nemen en u te
informeren over het short stay beleid en de handhaving hierop, de
aanwezigheid van de VROM-Inspectie bij de handhavingsactiviteiten van
de gemeente Amsterdam, een check op de aangeleverde adressen uit te
voeren en hierbij een relatie te leggen met corporaties.
Tijdens het AO van 3 februari 2010 over de financiële situatie woningcorporaties is de voortgang (29 453, nr. 156) met enkele kamerleden
besproken. Daarbij is aangegeven dat het laatste gesprek met de
verantwoordelijk wethouder van de gemeente Amsterdam begin maart
was gepland en dat beantwoording daarna zal plaatsvinden, zodat een
volledig beeld van de situatie over short stay in Amsterdam kan worden
gegeven.
Het short stay beleid in het algemeen en de handhaving hierop
In antwoord op voorgaande Kamervragen (uit 2009) over dit onderwerp is
al aangegeven dat het voor gemeenten op basis van de vigerende
Huisvestingswet mogelijk is een onttrekkingsvergunning in te stellen. De
Huisvestingswet is een kaderwet die gemeenten de mogelijkheid geeft tot
het sturen op de woonruimteverdeling en de woonruimtevoorraad, indien
daarvoor de noodzaak aanwezig is.
Artikel 30 van de Huisvestingswet biedt gemeenten de mogelijkheid tot
het instellen van een onttrekkingsvergunning. Een onttrekkingsvergunning is nodig bij het onttrekken van woonruimte aan de bestemming
tot bewoning en heeft betrekking op het gebruik van het pand voor een
ander doel dan permanente bewoning. Ook bij sloop van een woning is
een onttrekkingvergunning nodig. Conform de wetsgeschiedenis moet
voor bewoning van woonruimte sprake zijn van permanente bewoning
van het pand en hoofdverblijf van de bewoner. In de Memorie van
Toelichting van de wet is verder aangegeven dat het gebruik van een

kst-29453-157
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 453, nr. 157

1

woning als tweede woning of vakantiehuis moet worden aangemerkt als
onttrekking.
Op 23 december 2009 heeft uw Kamer het wetsvoorstel herziening
Huisvestingswet ontvangen.
In de memorie van toelichting bij dit wetsvoorstel is een passage
opgenomen die duidelijkheid geeft over het gebruik van de woning voor
short stay. Deze passage komt erop neer dat, wanneer iemand een
woning huurt (ook als dit voor een kortere periode dan zes maanden is) en
zich inschrijft in de GBA, er geen sprake is van onttrekking en er derhalve
geen onttrekkingvergunning kan worden geëist.
Als gevolg van het controversieel verklaren van dit wetsvoorstel, kan niet
worden voorzien wanneer een herziening van de Huisvestingswet in
werking zal treden. De definitie die door de gemeente Amsterdam voor
short stay wordt gehanteerd sluit aan bij bovengenoemde passage. Voor
de gemeente Amsterdam zijn belangrijke elementen, de tijdelijke
bewoning door één huishouden voor een aaneensluitende periode van
minimaal één week en maximaal zes maanden. Indien een huurder een
normaal huurcontract heeft en binnen zes maanden de woning verlaat, is
er derhalve geen sprake van short stay.
De gemeenteraad van Amsterdam heeft begin 2009 beleid voor short stay
vastgesteld. Er waren toen al contacten tussen de gemeente en de
VROM-Inspectie over het short stay beleid en in dat kader heeft de
VROM-Inspectie al aangegeven dat het Amsterdamse short stay beleid in
overeenstemming is met de geldende Huisvestingwet.
Een ander aspect betreft de handhaving en daarmee samenhangend het
binnentreden van woningen. Naar aanleiding van klachten over het
handhavend optreden door enkele stadsdelen, heeft de gemeentelijke
ombudsman in september 2009 geoordeeld dat de onderzochte gedragingen onbehoorlijk zijn. Voor de gemeente Amsterdam is deze uitspraak
aanleiding om haar optreden op dit aspect te verbeteren en zal de
gemeente het handhavingsprotocol short stay aanpassen. De aanbevelingen van de ombudsman zijn hierbij leidend.
Betrokkenheid VROM-Inspectie
De VROM-Inspectie heeft als interbestuurlijk toezichthouder het tweedelijns toezicht op de naleving van gemeenten op de Huisvestingwet. In dat
kader zijn er in het verleden gesprekken met deelgemeenten van
Amsterdam gevoerd om hen te stimuleren een handhavingsbeleid te
formuleren. Naar aanleiding daarvan is een handhavingsprotocol
opgesteld. Het is aan de deelgemeenten als eerstelijns toezichthouder om
conform dit protocol controles uit te voeren. De VROM-Inspectie kan
zonodig toetsen of deze controles daadwerkelijk conform het protocol zijn
gedaan.
In het door uw Kamer overhandigde dossier komt naar voren dat een
medewerker van de VROM-Inspectie bij de huisbezoeken betrokken zou
zijn geweest. Op basis van de nu bekende feiten ben ik tot de overtuiging
gekomen dat is uit te sluiten dat een medewerker van de VROM-Inspectie
bij een binnentreding betrokken zou zijn geweest. De naam die in het
dossier naar voren komt betreft nl. een toezichthouder van de gemeente
Amsterdam. Dit is door de gemeente Amsterdam bevestigd. Bij de
VROM-Inspectie is bovendien niemand bekend onder de genoemde naam
(ook niet op oude personeelslijsten).
Afgezien daarvan zou het vanuit de eerdergenoemde rolduiding tussen
rijksinspectie en gemeente niet passen voor een medewerker van de
VROM-Inspectie om bij een binnentreding aanwezig te zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 453, nr. 157

2

Adressen short stay
Het dossier dat mij na het AO van 3 november jl. is aangereikt, is
vergeleken met het dossier dat al op mijn departement in bezit was. Uit
vergelijking van beide lijsten is naar voren gekomen dat tien adressen niet
voorkomen op de lijsten die al bij mijn departement aanwezig waren. Al
deze adressen betreffen particuliere eigendommen.
De adressen uit de lijsten, voorzover die betrekking hebben op corporatiebezit dat voor hoteldoeleinden wordt ingezet, zijn door VROM/WWI
gecontroleerd. Het is corporaties immers niet toegestaan om zelf hotels te
exploiteren. Het verhuren van ruimte aan hotelexploitanten is alleen
toegestaan met ministeriële toestemming. Deze activiteit is immers geen
kernactiviteit, maar een nevenactiviteit met over het algemeen een
commercieel karakter. Toestemming is afhankelijk van feiten en omstandigheden; van belang is dat er een substantieel en causaal verband is met
wonen. Als voorbeeld verwijs ik u naar mijn brief van 24 juli 2009 (29 453,
nr. 127) met een overzicht van nevenactiviteiten, waaruit blijkt dat in 2003
het Lloyd-hotel in Amsterdam is toegestaan als nevenactiviteit vanwege
het positieve effect op de leefbaarheid.
Op basis van de lijsten is de corporaties Ymere, Stadsherstel en De Key
gevraagd om nadere informatie te verstrekken. Bij Ymere heeft dat geleid
tot een melding van hotel Flipper. Er is ingestemd met het eigendom en
de verhuur als hotel van het betreffende pand, onder de voorwaarde dat
het hotel niet groter wordt.
Betreffend commercieel vastgoed maakt onderdeel uit van een veel groter
complex dat bestaat uit woningen (acceptabele proportionaliteit).
Stadsherstel verhuurt zelf geen panden als hotelkamer, maar verhuurt
enkele panden aan Krasnapolsky om te gebruiken als appartementen. Het
is de huurder niet toegestaan het gehuurde in de hotelexploitatie te
betrekken.
De Key is pas later aangeschreven en met deze corporatie vindt nog nader
overleg plaats.
Overleg met gemeente Amsterdam
Na de controle op de adressen zijn door de VROM-Inspectie bestuurlijke
overleggen gevoerd met de vier betrokken deelgemeenten en de
verantwoordelijk wethouder van de centrale stad.
Op basis van deze gesprekken kan het volgende worden geconcludeerd:
• De stadsdelen volgen het short stay beleid en de vastgelegde quota.
• De stadsdelen maken serieus werk van het handhaven van illegale
situaties.
• De stadsdelen realiseren zich dat het binnentreden van woningen door
de bewoners als belastend wordt ervaren.
• Het handhavingsverzoek dat betrekking heeft op hotel Krasnapolsky en
Barbizon is in onderzoek.
• M.b.t. woningen aan de Holendrechtstraat van MMC BV is het
stadsdeel door de Raad van State in het gelijk gesteld.
• Ymere heeft inderdaad een dienstwoning illegaal bij een hotel
betrokken. Het stadsdeel heeft Ymere hierop aangesproken en de
situatie is hersteld.
• In de adressenlijst die door Expat Rentals is aangereikt zitten geen
corporatiewoningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 453, nr. 157

3

Overleg met woningcorporaties
Ook met de woningcorporaties die bij short stay betrokken zouden zijn,
zijn door de VROM-Inspectie gesprekken gevoerd. Daaruit kwam het
volgende naar voren:
• De betrokken woningcorporaties verhuren woningen aan m.n.
buitenlandse studenten voor short stay. Dit is gemeld aan de
gemeente.
• Duwo heeft in het verleden inderdaad woningen aan de Nicolaas
Berchemstraat voor commerciële short stay verhuurd. In overleg met
het stadsdeel heeft Duwo dit beëindigd.
• De Key heeft een pand (Amstel 90) als bedrijfsonroerend goed
verhuurd aan Hotel Amstelzicht. Dit was abusievelijk niet bij mijn
ministerie gemeld, maar is inmiddels rechtgetrokken.
Op basis van het vorenstaande is het begrijpelijk dat bij particuliere
verhuurders de indruk is ontstaan dat de gemeente bij de toepassing van
haar short stay beleid onderscheid maakt tussen particuliere verhuurders
en woningcorporaties. Dat komt met name doordat het beleid voor
studenten afwijkt van het reguliere short stay beleid, maar is conform het
vastgestelde beleid.
Ook met de klagers heeft de VROM-Inspectie een gesprek gevoerd,
waarbij deze hun standpunt hebben toegelicht. Behalve de klachten die
betrekking hebben op de adressenlijst, zijn klagers van mening dat de
gemeente bij binnentreding regels overtreedt. Bovendien hebben zij de
gemeente verzocht om in aanmerking te kunnen komen voor het
overgangsbeleid. Het overgangsbeleid houdt in dat als een woning vóór
eind 2008 met toestemming van de gemeente structureel in gebruik was
voor short stay een onttrekkingsvergunning voor short stay kan worden
verleend. Dit verzoek is bij de gemeente in behandeling. Indien dit verzoek
wordt afgewezen, kunnen verzoekers hiertegen bezwaar maken.
Melding bij het meldpunt integriteit woningcorporaties
Bij het meldpunt integriteit woningcorporaties is een melding binnengekomen over de short stay in Amsterdam. Aangezien deze melding geen
betrekking had op fraude of zelfverrijking door woningcorporaties maar
het handelen van de gemeente Amsterdam, is deze melding overgedragen aan de VROM-Inspectie en wordt deze melding betrokken bij de
bestuurlijke overleggen in Amsterdam. De melders zijn hierover schriftelijk geïnformeerd.
Algehele conclusie
Aan de hand van de informatie die mij ter beschikking is gesteld, het
onderzoek door de VROM-Inspectie en de gesprekken die zijn gevoerd, is
bij mij het beeld gevormd dat de gemeente Amsterdam niet voldoende
helder is geweest in het beleid rond de short stay. De gemeente is ook pas
gaandeweg tot formele vastlegging van het beleid overgegaan. Hetzelfde
geldt voor de vastlegging van handhavingsprotocollen. In dat licht is het
ook te verklaren dat bij de handhaving de gemeente onvoldoende
zorgvuldig is geweest. Het is jammer dat hiervoor een gemeentelijke
ombudsman nodig is om dit te constateren, maar verheugend vind ik het,
dat de gemeente Amsterdam zich dit aantrekt en voornemens is om bij
haar optreden bij short stay zorgvuldiger te werk te gaan.
Het short stay beleid is een complex onderwerp. Doordat er sprake is van
een overgangsbeleid en de aangewezen studentenwoningen gemotiveerd
buiten het reguliere short stay beleid worden gehouden, kan ik mij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 453, nr. 157

4

voorstellen dat de indruk is gewekt dat de gemeente woningcorporaties
anders beoordeelt dan particuliere verhuurders en dat er in die zin geen
sprake is van een gelijk spelersveld.
Op basis van de informatie die mij ter beschikking is gesteld, heb ik
evenwel niet kunnen constateren dat de gemeente structureel woningcorporaties zou bevoordelen boven particuliere verhuurders. Dat deze indruk
wel is ontstaan, is mogelijk mede te wijten aan het feit dat door de
gemeente de inhoud van het beleid en de toepassing ervan onvoldoende
aan betrokkenen is kenbaar gemaakt. De aanpassing van de protocollen
biedt wellicht een goede kans op verbetering op dit punt.
Met deze informatie hoop ik u voldoende te hebben geïnformeerd.
De minister voor Wonen, Wijken en Integratie,
E. van Middelkoop

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 453, nr. 157

5