Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

34 104

Langdurige zorg

25 424

Geestelijke gezondheidszorg

Nr. 245

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 februari 2019
Tijdens het Algemeen Overleg van 5 juli 2018 (Kamerstukken 34 104 en
25 424, nr. 238) heb ik toegezegd met een nadere onderbouwing te komen
inzake de afweging die gemaakt moet worden rondom jeugdigen en hoe
zij behandeld worden in relatie tot het wetsvoorstel «Toegang tot de Wlz
voor mensen met een psychische stoornis». Daaraan gekoppeld zou een
expertmeeting worden gehouden.
De toegezegde expertmeeting heeft op 7 november 2018 plaatsgevonden
onder begeleiding van Bureau HHM, die tevens voor het verslag heeft
gezorgd1. Tijdens deze bijeenkomst kon slechts 1 gemeente aanwezig zijn
en daarom heeft op 7 januari 2019 in aanvulling daarop een overleg met
een aantal gemeenten plaatsgevonden. Volledigheidshalve stuur ik u ook
het verslag van deze bijeenkomst toe2. Onder de deelnemers waren
deskundigen, vertegenwoordigers van jeugdigen en hun ouders, aan
instellingen verbonden professionals, brancheorganisaties, een verzekeraar en gemeenten. Hieruit kwam naar voren dat er daadwerkelijk een
groep jeugdigen met ernstige psychische stoornissen is die blijvend
behoefte heeft aan verblijf en toezicht. De aanwezigen gaven aan dat dit
een zeer kleine groep is. Deze groep is lastig af te bakenen langs de
klassieke lijn van stoornissen, beperkingen en grondslagen. Kenmerkend
voor deze groep is dat de problematiek een psychiatrische component
heeft en daarbij effect heeft op meerdere functieniveaus en meerdere
levensdomeinen, waardoor deze jongeren op diverse gebieden behoefte
hebben aan ondersteuning. Daarnaast zal vaak ook het gezin van de
jeugdige specifieke ondersteuning nodig hebben. Omdat de diagnose
vaak niet in een keer te stellen is, is ook het bieden van de juiste behandeling, zorg en ondersteuning lastig. Daarbij kan de zorgvraag in de tijd
variëren; het is van belang dat de zorg hierop kan inspelen door meer of
juist minder of andere zorg en ondersteuning in te zetten. Het
1
2

kst-34104-245
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 104, nr. 245

1

uitgangspunt is dat het, gezien de zorgvraag van deze jongeren, altijd gaat
om maatwerk, ongeacht of de Wlz of de Jeugdwet van toepassing is. In
zowel de expertmeeting als het overleg met gemeenten kwam naar voren
dat voor deze groep jeugdigen drie aspecten van essentieel belang zijn:
deskundigheid, samenwerking en continuïteit.
Deskundigheid speelt zowel een rol bij het stellen van de diagnose als bij
het kiezen van de passende zorg. Zoals gezegd moet hierbij niet het
zorgaanbod leidend zijn, maar de vraag van de jongere. Van belang is
verder dat zorginstellingen en toegangsmedewerkers met elkaar
samenwerken, waar nodig op regionaal niveau. En continuïteit betekent
niet alleen dat er langdurig zorg wordt geboden, maar ook dat er rust is
voor de jongere en zijn ouders, in de vorm van een garantie op zorg voor
een langere periode. Op dit laatste punt biedt de Wlz het meeste comfort:
onder de Wlz wordt een indicatie altijd voor lange tijd verstrekt, terwijl
gemeenten onder de Jeugdwet gewend zijn om kortdurende indicaties te
verstrekken. De Jeugdwet biedt overigens uiteraard de mogelijkheid om
langere indicaties af te geven. Gemeenten gaven aan dat zij zich verantwoordelijk voelen voor alle jongeren, dus inclusief deze groep jongeren,
maar zij erkenden ook dat voor deze specifieke groep een extra
inspanning nodig is. Zij kunnen zorg op maat geven, dus naast de jongere
ook aan het gezin, waarbij zij tevens in staat zijn verbinding te leggen met
andere domeinen, zoals bijvoorbeeld onderwijs.
Gezien hetgeen in de beide bijeenkomsten is uitgewisseld, blijf ik bij mijn
oorspronkelijke keuze om deze groep jongeren onder de Jeugdwet te
houden. Het gaat erom dat de jeugdige die het betreft passende, goede
zorg krijgt; dat is per definitie maatwerk. Met een discussie over in welk
stelstel dat moet gebeuren zijn deze jeugdigen niet geholpen. Het is
bovendien bij minderjarigen vaak erg moeilijk om te bepalen in hoeverre
het kind blijvend zal voldoen aan de toegangscriteria van de Wlz. Bij een
verstandelijke beperking is dit voor het CIZ al lastig, bij psychische
problematiek is dit extra ingewikkeld. Daarnaast biedt deze keuze het
belangrijke voordeel dat op grond van de Jeugdwet, meer dan in de Wlz,
de totale leefsituatie van de jongere wordt betrokken bij de vormgeving
van de ondersteuning. Hierdoor wordt niet alleen de jeugdige geholpen,
maar ook het gezin waar hij deel van uitmaakt.
Ook om te voorkomen dat in individuele gevallen de behoefte aan zorg
overschaduwd wordt door mogelijke onduidelijkheid of de gemeente dan
wel de Wlz-uitvoerder verantwoordelijk is voor deze zorg, wil ik hier een
eenduidige keuze maken: jeugdigen met ernstige ggz problematiek blijven
onder de Jeugdwet en daarmee onder de verantwoordelijkheid van de
gemeente vallen. Met deze keuze wordt voor alle betrokken een duidelijke
situatie gecreëerd en wordt voorkomen dat het kind en de ouders van het
kastje naar de muur worden gestuurd.
Ik ga er daarbij van uit, dat gemeenten de komende jaren serieus verder
werken aan deskundigheidsbevordering en kennisdeling, in samenwerking met de regionale expertteams. Daarnaast roep ik de gemeenten
op om in die gevallen waar er sprake is van ernstige psychiatrische
problematiek, langer durende indicaties te gaan verstrekken, om de
jongere en zijn ouders de rust te bieden die juist in deze gevallen
broodnodig is. Deze acties sluiten naadloos aan bij het Actieprogramma
Zorg voor de Jeugd dat de Minister van VWS en de Minister voor
Rechtsbescherming op 16 april 2018 naar uw Kamer hebben gezonden
(Kamerstuk 34 880, nr. 3).
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
P. Blokhuis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 104, nr. 245

2