2014D47678

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu hebben
verschillende fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen aan de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu inzake haar
brieven over het ongepland overslaan van stations en over grensabonnementen op het spoor (Kamerstukken 29 984, nr. 570 en 23 645, nr. 592).
De voorzitter van de commissie,
Van Dekken
De adjunct-griffier van de commissie,
Verstraten

nds-tk-2014D47678

1

Inhoudsopgave
I

blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Inleiding
Ongepland overslaan van stations
Nijmegen-Arnhem
Utrecht Centraal
Reisinformatie en transparantie
Grensabonnementen spoor

2
2
2
3
5
5
5

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de brieven van
de Staatssecretaris over het ongepland overslaan van stations en
grensabonnementen op het spoor en hebben hierover nog enkele vragen
en opmerkingen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brieven van de Staatssecretaris over het ongepland overslaan van
stations en grensabonnementen op het spoor. Wat betreft de grensabonnementen kunnen zij zich vinden in de lijn die de Staatssecretaris in haar
brief van 4 december 2014 uiteen heeft gezet. Over het overslaan van
stations hebben de genoemde leden nog wel enkele vragen.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de voorliggende
brieven van de Staatssecretaris en zien aanleiding tot het stellen van
enkele vragen.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de brieven van
de Staatssecretaris over het ongepland overslaan van stations en
grensabonnementen op het spoor. Zij hebben nog enkele vragen hierover.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van de
brieven van de Staatssecretaris over het ongepland overslaan van stations
en grensabonnementen op het spoor en zien aanleiding tot het stellen van
enkele vragen.
Ongepland overslaan van stations
De leden van de PvdA-fractie lezen dat in de toekomst met vijf typen
vooraf gedefinieerde maatregelen problemen (zoals verstoringen of
versperringen) effectief worden opgelost, waardoor olievlekwerking wordt
voorkomen. Zij vragen, in verband met onlangs beantwoorde Kamervragen1, naar de rol die wiskundige modellen hierin kunnen spelen en
vragen de Staatssecretaris daar ook in dit verband nader op in te gaan.
De leden van de SP-fractie vinden dat het overslaan van stations in
principe niet acceptabel is. Deze leden snappen de afweging die gemaakt
wordt, maar het is voor reizigers die op dat moment op het perron staan
dat wordt overgeslagen een vervelende ervaring die op weinig begrip kan
rekenen.

1

Antwoorden op vragen van het lid Hoogland (PvdA), documentnummer Kamer 2014D21351,
d.d. 11 december 2014

2

De leden van de D66-fractie vinden het goed om te lezen dat er concrete
verbeteringen worden gerealiseerd om het overslaan van stations tussen
Nijmegen en Arnhem en op Utrecht Overvecht te voorkomen. Kan de
Staatssecretaris ook aangeven welke maatregelen worden genomen voor
de stations in Zeeland en in de regio rond Hilversum, die ook relatief vaak
worden overgeslagen? Deze leden vragen voorts of de Staatssecretaris de
gegevens over overgeslagen stations ieder jaar kan doorgeleiden naar de
Kamer, bijvoorbeeld bij de jaarlijkse aanbieding van het jaarverslag.
De leden van de ChristenUnie-fractie danken de Staatssecretaris voor de
update over de kwestie van het overslaan van stations. Reeds eerder
hebben leden van de genoemde fractie hier via schriftelijke vragen in
20102 en 20133 aandacht voor gevraagd. Het valt deze leden op dat
sindsdien het aantal keer dat stations worden overgeslagen is toegenomen. Was er in 2011 en 2012 nog sprake van circa 2500 gevallen per
jaar, in 2013 gaat het om bijna 3400 gevallen. Hoe taxeert de Staatssecretaris deze toename? Deelt de Staatssecretaris de mening dat dit aantal te
hoog is?
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat gemiddeld negen
keer per dag een station wordt overgeslagen. Op het totaal aantal stops is
dit gering, maar elke keer dat het gebeurt, betekent dit wel overlast voor
reizigers. Bovendien gebeurt het grotendeels op stations langs drie
specifieke trajecten: Nijmegen-Arnhem, Utrecht-Hilversum en VlissingenRoosendaal. Deze leden hebben er begrip voor dat het overslaan van
stations als uiterste bijsturingsmaatregel wordt gehanteerd om nog
grotere overlast voor een grotere groep reizigers te voorkomen. Maar dan
moet het volgens deze leden wel om incidenten gaan en moet hierover
goed worden gecommuniceerd met de reizigers op een moment dat zij op
het voorgaande station nog kunnen overstappen. Genoemde leden
vragen verder of in het geval van de drie genoemde trajecten nog wel
over incidenten kan worden gesproken en of op deze trajecten geen
aanvullende maatregelen nodig zijn. Volgens deze leden is het niet
acceptabel als reizigers op een traject structureel te maken hebben met
het overslaan van stations.
Arnhem-Nijmegen
De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat 2016 rijkelijk laat is voor
een oplossing op het traject Nijmegen-Arnhem. Is de Staatssecretaris dit
met de genoemde leden van eens? Zo nee, waarom niet? We zijn dan
namelijk twee jaar verder. Is de Staatssecretaris bereid om met NS af te
stemmen dat alle inspanning er op gericht is om geen stations of zo
weinig mogelijk stations meer over te slaan? Is de Staatssecretaris bereid
om NS aan te sporen eerder een oplossing paraat te hebben, in ieder
geval dit voorjaar, voor het bedienen van al de genoemde stations op
deze trajecten, opdat ze niet meer worden overgeslagen? Zo nee, waarom
niet?
De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat stations in principe niet
mogen worden overgeslagen door vervoerders. Reizigers moeten er
vanuit kunnen gaan dat een trein stopt op de vooraf aangegeven stations.
Deze leden constateren dat op een drietal stations het overslaan van
station een structureel karakter lijkt te krijgen. Zij zijn dan ook verheugd te
lezen dat de Staatssecretaris werkt aan een structurele oplossing voor het
traject Nijmegen-Arnhem. Tegelijkertijd zal pas in de dienstregeling 2016
deze structurele oplossing een feit zijn. De genoemde leden vragen
2
3

Aanhangsel Handelingen II, 2010–11, nr. 294
Aanhangsel Handelingen II, 2012–13, nr. 2979

3

daarom welke maatregelen worden genomen tot die tijd. Zo vragen zij
zich af of (en zo ja, op welke wijze) NS de veel getroffen reizigers op deze
stations – ook financieel – tegemoet komt. Naar het oordeel van deze
leden mogen namelijk niet structureel dezelfde reizigers de dupe worden
van de vertragingsgevoeligheid van een gehele corridor. Ook vragen deze
leden in hoeverre NS op dit traject in voorkomende gevallen zelf bussen
inzet, of samenwerkt met regionale busvervoerders om deze reizigers
alsnog zo snel als mogelijk op plek van bestemming te krijgen.
De leden van de fractie van de ChristenUnie constateren dat vanaf
dienstregeling 2016 de intercity Zwolle-Roosendaal niet meer zal stoppen
op de stations tussen Arnhem en Nijmegen omdat hier dan elk kwartier
een sprinter gaat rijden. Klopt het dat over deze wijziging nog overleg
loopt met de consumentenorganisaties en dat er nog geen adviesaanvraag over is geweest? Klopt het dat met deze wijziging alle aansluitingen
in Roosendaal van en naar België verslechteren met circa een kwartier?
Genoemde leden vragen verder of met de voorgestelde dienstregeling
ook het onderliggende probleem op het traject Arnhem-Nijmegen is
opgelost. Het blijft een erg druk traject waarbij er alleen een klein beetje
extra capaciteit bij komt door het extra perron in Elst en het keerspoor in
Wijchen. Tegelijkertijd zullen op dit traject de komende jaren meer
goederentreinen gaan rijden als gevolg van de bouw van het derde spoor
bij de Betuweroute in Duitsland. Genoemde leden vragen wat de nieuwe
bijsturingsmaatregel wordt bij grote vertragingen op dit traject. Zal in dat
geval bijvoorbeeld het aantal treinen worden teruggebracht van vier naar
twee sprinters per uur en/of zal in plaats van de huidige intercity de
nieuwe sprinter in zo’n geval stations gaan overslaan? Als een dergelijke
bijsturingsmaatregel weer bovengemiddeld vaak wordt genomen, dan is
dit volgens genoemde leden het bewijs dat dit traject structureel
overbelast is.
De leden van de ChristenUnie-fractie herinneren zich dat de Staatssecretaris in antwoord op eerdere Kamervragen4 heeft gesteld dat het
overslaan van stations op dit traject geen reden is voor een overbelastverklaring. ProRail zou dit pas moeten doen als de (toekomstige) capaciteitsaanvragen van alle vervoerders niet op dat baanvak passen. Genoemde
leden vragen of in een situatie dat de capaciteitsaanvragen wel theoretisch passen, maar in de praktijk bovengemiddeld vaak moet worden
bijgestuurd en dit structureel meerdere jaren gebeurd / dreigt te
gebeuren, niet toch feitelijke sprake is van een overbelaste situatie.
Uiteindelijk zou toch de feitelijke uitvoerbaarheid en niet de theoretische
planning maatgevend moeten zijn? Ook vragen de leden van de
ChristenUnie-fractie of alle capaciteitsaanvragen op de corridor ZwolleRoosendaal in de afgelopen jaren door ProRail volledig zijn gehonoreerd
of dat er sprake van is geweest dat in het proces van capaciteitsverdeling
en onderhandeling tussen de vervoerders en ProRail deze aanvragen zijn
aangepast om de dienstregeling te laten passen, bijvoorbeeld door
treinen uit te buigen (een langere reistijd te geven).
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat de corridor
Zwolle-Roosendaal volgens de Staatssecretaris bovengemiddeld
vertragingsgevoelig is, onder meer door de lengte van de corridor, het
aantal kruisingen en het bestaan van enkele enkelsporige baanvakken op
deze corridor (namelijk: Deventer-Olst en de spoorbrug bij Ravenstein). Nu
de problemen al meerdere jaren bekend zijn, vragen genoemde leden of
er de afgelopen jaren al eens studie is gedaan naar de robuustheid en
capaciteit van de corridor en hoe deze kan worden verbeterd. Genoemde
leden hebben de indruk dat met name de stukken enkelspoor de
4

Aanhangsel Handelingen II, 2010–11, nr. 294

4

problemen op de corridor bij verstoringen versterken. Zij vragen of de
Staatssecretaris, gezien de bovengemiddelde vertragingsgevoeligheid en
de extra goederentreinen in verband met de bouw van het derde spoor bij
de Betuweroute, bereid is ProRail te vragen de corridor ZwolleRoosendaal overbelast te verklaren zodat er een studie kan worden
gedaan naar kosteneffectieve maatregelen voor de korte termijn (capaciteitsvergrotingsplan) en mogelijke oplossingen voor de langere termijn.
Utrecht Centraal (DoorStroomStation Utrecht)
De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat 2016 rijkelijk laat is voor
een oplossing voor het station Utrecht Overvecht. Is de Staatssecretaris
dit met de genoemde leden van eens? Zo nee, waarom niet? We zijn dan
namelijk twee jaar verder. Is de Staatssecretaris bereid om met NS af te
stemmen dat alle inspanning er op gericht is om geen stations of zo
weinig mogelijk stations meer over te slaan? Is de Staatssecretaris bereid
om NS aan te sporen eerder een oplossing paraat te hebben, in ieder
geval dit voorjaar, voor het bedienen van dit station, opdat het niet meer
wordt overgeslagen? Zo nee, waarom niet?
De leden van de PvdA-fractie lezen ook dat het station Utrecht Overvecht
regelmatig wordt overgeslagen. Vanaf 2016 verwacht de Staatssecretaris
verbetering, zo lezen de aan het woord zijnde leden. De leden van de
PvdA-fractie zijn zeer benieuwd naar maatregelen die genomen worden
vóór 2016 en vragen de Staatssecretaris hier nader op in te gaan.
Reisinformatie en transparantie
De leden van de PvdA-fractie zijn met de Staatssecretaris van mening dat
alles op alles moet worden gezet om reizigers vooraf te informeren over
het overslaan van stations. Deze leden lezen dat het informeren van
reizigers zoveel als mogelijk vooraf gebeurt. In dit kader vragen deze
leden de Staatssecretaris dit (voor zover mogelijk) kwantitatief te
onderbouwen.
De leden van de SP-fractie zijn het ermee eens dat de NS transparant
moet zijn over hoe vaak welke stations worden overgeslagen en vragen
zich af wanneer de Staatssecretaris van mening is dat het overslaan van
een station wel acceptabel is. Daarnaast zijn de leden benieuwd op welke
wijze het overslaan van stations gecommuniceerd wordt richting de
reiziger.
Grensabonnementen spoor
De leden van den VVD-fractie lezen dat NS met de Nationale Maatschappij
der Belgische Spoorwegen (NMBS) de mogelijkheden voor één internationaal abonnement op de intercity naar Brussel heeft onderzocht. De
tarieven voor een binnenlands trajectabonnement blijken lager te zijn dan
de prijs voor een internationaal abonnement gevraagd zou kunnen
worden. Hoe kan dit, vragen deze leden, want je zou immers denken dat
één abonnement goedkoper is dan twee? Waarom kunnen deze twee
vervoerders niet gezamenlijk één abonnement uitgeven op een dit traject?
Waar zit hier de moeilijkheid, en is de Staatssecretaris bereid om zich er
voor in te spannen dat er een betaalbaar internationaal abonnement komt
op dit traject? Zo nee, waarom niet?
De leden van de SP-fractie constateren dat het niet mogelijk is om een
aansluitend internationaal abonnement te kopen om tussen België en
Nederland te reizen. Deze leden vragen of het mogelijk is om een dergelijk
abonnement in te voeren, zodat een forens tussen bijvoorbeeld Brussel en

5

Den Haag gewoon een abonnement kan aanschaffen en ook in België kan
in- en uitchecken met de OV-chipkaart. Deze leden zien niet in waarom een
dergelijke oplossing duurder zou moeten zijn voor de reiziger en
ontvangen graag een nadere toelichting hierop.
Verder zijn de leden van de SP-fractie verbaasd dat de Staatssecretaris
verwijst naar een grensabonnement van de NMBS. Volgens deze leden
bestaat dit abonnement niet meer, maar biedt de NMBS losse kaartjes aan
tot de grens die te koop zijn bij de conducteur. De leden van de SP-fractie
zouden graag zien dat er op korte termijn met NS en NMBS wordt gezocht
naar een betere oplossing voor de reiziger die met regelmaat reist tussen
Nederland en België en zijn benieuwd of de Staatssecretaris hier toe
bereid is.
De leden van de D66-fractie lezen dat de tarieven voor een binnenlands
trajectabonnement lager liggen dan de prijs die voor een internationaal
abonnement gevraagd zou worden. Wat is hier de reden van, willen deze
leden graag weten. Want hierdoor is het voor de reiziger wellicht
voordeliger om twee losse nationale abonnementen tot de grens aan te
vragen, maar het zou makkelijker zijn als zij voor één reis ook één
abonnement konden afsluiten.
De leden van de ChristenUnie-fractie zijn blij dat de Nederlandse en
Belgische abonnementen op de grens weer goed aansluiten. Ook het
probleem met het degressieve tariefstelsel door een overstap binnen
Nederland van een nationale trein op een internationale trein is in overleg
met consumentenorganisaties opgelost (herinvoering lange afstandskorting) waardoor deze reizigers niet meer euro’s meer betalen, puur
omdat ze moeten overstappen. Consumentenorganisaties wijzen er echter
op dat er nog steeds meerdere problemen zijn met de grensoverschrijdende tarieven. De leden van de ChristenUnie-fractie hebben hierover nog
enkele vragen.
De leden van de ChristenUnie-fractie blijven het onlogisch vinden dat
forenzen in één en dezelfde trein twee abonnementen nodig hebben
omdat dit goedkoper is dan de prijs van een integraal internationaal
abonnement. Is de Staatssecretaris bereid in overleg te gaan met de
vervoerders om het internationale abonnement aan te passen zodat dit
net zo duur wordt als de optelsom van de genoemde nationale abonnementen?
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat de grootste
problemen nu liggen bij de losse tickets. Zij vragen waarom nu met
abonnementen wel tot de grens met het binnenlandse tarief kan worden
gereisd, maar dit niet kan met losse tickets, waardoor incidentele reizigers
die de grens passeren altijd een «grensboete» moeten betalen. Genoemde
leden vragen wat hiervan de rechtvaardiging is aangezien er bij de meeste
treinen (met uitzondering van de hogesnelheidstreinen) geen verschil is in
kwaliteit (snelheid en comfort) met de binnenlandse treinen. Vindt de
Staatssecretaris dit nog wel passen in een Europa zonder grenzen en bij
een vervoerssysteem waar de reiziger op 1,2 en 3 staat? Is de Staatssecretaris bereid om van NS te eisen dat ze wel losse kaartjes tot de grens
volgens binnenlands tarief gaat aanbieden en om in overleg te gaan met
de buurlanden, zodat dat zij dit ook doen voor de grensoverschrijdende
treinen?
Ten derde vragen de leden van de ChristenUnie-fractie of het klopt dat het
verschil tussen het internationale tarief van de intercity’s naar onder meer
Berlijn en Brussel en het binnenlandse tarief de afgelopen tien jaar steeds
groter is geworden. Ook hier vragen genoemde leden wat hiervan de

6

rechtvaardiging is, aangezien er geen verschil is in kwaliteit (snelheid en
comfort) met de binnenlandse treinen. De intercity naar Brussel is zelfs
nog steeds trager dan hij in het verleden is geweest.
Ten vierde vragen de leden van de ChristenUnie-fractie of het klopt dat de
aangepaste berekening van de internationale tarieven als gevolg van de
nieuwe prijsberekening door het herinvoeren van de langeafstandskorting
van het degressieve tariefstelsel voor de vervoerders gecompenseerd
wordt met een extra verhoging van de internationale tarieven. Zo ja,
waarom is hiervoor gekozen? Genoemde leden wijzen er in dit verband op
dat na herinvoering van de lange afstandskorting in het binnenland de
vervoerders dezelfde inkomsten hebben als met de vroegere langeafstandskorting. De vervoerders hebben dus afgezien van de extra
inkomsten die ze zouden hebben zonder de langeafstandskorting.
Waarom wil NS dan wel de extra inkomsten behouden die ontstonden
toen de langeafstandskorting voor grensoverschrijdend vervoer werd
afgeschaft? Volgens genoemde leden wordt hiermee de grenstoeslag
behouden en zal deze bovendien jaarlijks oplopen. Genoemde leden
vinden dit onwenselijk. Zij vragen de Staatssecretaris hierover in gesprek
te gaan met NS en bij beantwoording van dit schriftelijk overleg aan te
geven wat de resultaten zijn van dit gesprek.
Tenslotte vraagt de ChristenUnie-fractie of de Staatssecretaris de mening
deelt dat het openen van de internationale betaalmarkt voor openbaar
vervoer voor roaming een oplossing is voor alle bovengenoemde
tariefproblemen omdat NS dan zelf ook over de grens zijn abonnementen
kan aanbieden en NMBS vice versa, waardoor de vervoerders en andere
aanbieders van abonnementen en losse treinkaartjes door concurrentie
gedwongen worden de diverse «grensboetes» in de tarieven af te
schaffen. Is de Staatssecretaris bereid om ook binnen Europa te pleiten
voor roaming van openbaar vervoerstarieven zoals al jaren gebruikelijk is
op de telecommarkt?

7