Monitor Impuls Nationaal Actieplan Sport en Bewegen,
rapportage 1-meting
Gemeenten eerste tranche

Monitor Impuls Nationaal Actieplan Sport en Bewegen,
rapportage 1-meting
Gemeenten eerste tranche

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

BMC
Februari 2010
Drs. Cora Heijkoop, Drs. Annelieke van den Heuvel
Correspondentienummer:

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

INHOUD
HOOFDSTUK 1

INLEIDING

4

1.1

Aanleiding

4

1.2

Vragenlijst en werkwijze

5

1.3

Rapportage

5

1.4

Leeswijzer

6

HOOFDSTUK 2

BELEID, DOELGROEPEN EN SAMENWERKING

7

2.1

Inleiding

7

2.2

Aandacht voor de doelgroep te-weinig actieven in beleid en uitvoering

7

2.3

Het bereik van de doelgroepen

9

2.4

Verankering van beleid

13

2.5

Cofinanciering

15

2.6

Conclusies

16

HOOFDSTUK 3

BEKENDHEID EN UITVOERING VAN DIVERSE BEWEEGPROJECTEN

18

3.1

Inleiding

18

3.2

De bekendheid en uitvoering van kansrijke projecten voor alle doelgroepen
18

3.3

De bekendheid en uitvoering van projecten voor 50-plussers

19

3.4

De bekendheid en uitvoering van projecten voor kinderen in het
basisonderwijs

20

3.5

De bekendheid en uitvoering van projecten voor jongeren in het voortgezet
onderwijs
21

3.6

De bekendheid en uitvoering van projecten voor chronisch zieken

22

3.7

Conclusies

23

HOOFDSTUK 4

VERGELIJKING MET NIET-NASB GEMEENTEN

25

4.1

Inleiding

25

4.2

Aandacht voor te-weinig actieven in beleid en projecten

27

4.3

Aandacht voor en bereik van doelgroepen

27

4.4

Beweegprojecten als onderdeel van verschillende beleidsterreinen

28

4.5

Bekendheid en inzet van beweegprojecten

30

4.6

Conclusies

32

2/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

HOOFDSTUK 5

CONCLUSIES

34

5.1

Beleid en het bereik van doelgroepen

34

5.2

Verankering van beleid, overleg en cofinanciering

34

5.3

Bekendheid en uitvoering van projecten

35

5.4

Vergelijking tussen NASB-gemeenten en niet NASB-gemeenten

36

BIJLAGE 1 SAMENSTELLING NASB-GEMEENTEN

3/39

38

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

Hoofdstuk 1
Inleiding
1.1

Aanleiding
De Impuls Nationaal Actieplan Sport en Bewegen (NASB) is een tijdelijke
stimuleringsregeling van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
(VWS). De impuls is in 2008 in werking getreden. Met de impuls NASB wil het
ministerie bijdragen aan het behalen van de volgende doelen:
- het terugdringen van de bewegingsarmoede bij vooral de te-weinig actieve
burgers (doorgaans de meest kwetsbare groepen in de samenleving);
- het verminderen van overgewicht onder de Nederlandse bevolking;
- het terugdringen van andere gezondheidsproblemen als diabetes, hart- en
vaatziekten en depressie;
- het realiseren van een meer beweegvriendelijke omgeving.
Het ministerie van VWS subsidieert gedurende vier jaar twee tranches van
respectievelijk 421 en 50 gemeenten. De eerste tranche is eind 2008 gestart en loopt
tot 2012, de tweede tranche start in 2010 en eindigt in 2014. Deze tweede
rapportage betreft de 1-meting van de deelnemende eerste tranchegemeenten.
BMC Onderzoek (voorheen SGBO)2 en het Nationaal Instituut Sport en Bewegen
(NISB) hebben een vragenlijst ontwikkeld die als input dient voor dit inhoudelijke
verslag. De resultaten van de 1-meting van de Impuls NASB treft u aan in deze
rapportage.
Vragenlijst
De NASB-monitor evalueert en volgt de output van de impuls. De vragenlijst bestaat
uit de volgende onderwerpen:
- beleid gericht op te-weinig actieven;
- het benoemen en bereiken van de doelgroepen;
- samenwerking en overleg;
- (co)financiering;
- bekendheid en inzet van beweegprojecten.
.
1 De gemeenten Scheemda, Reiderland en Winschoten vormen per 1 januari 2010 de gemeente Oldambt. De drie

afzonderlijke NASB-gemeenten beheren vanaf 2008 gezamenlijk hun afzonderlijke subsidiebedragen. Daarom heeft
een ambtenaar sport van de gemeente Winschoten namens de drie gemeenten één vragenlijst ingevuld.
2

Per 1 april 2009 bestaat SGBO niet meer als zelfstandig bureau, maar gaat zij verder door het leven als BMC
Onderzoek. De nulmeting van juli 2009 is nog uitgebracht onder de vlag van SGBO.

4/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

1.2

Vragenlijst en werkwijze
Om gemeenten zo min mogelijk te belasten is de vragenlijst van SGBO vanuit de
opdrachtgever VNG geïntegreerd met een vragenlijst over het NASB en over de
campagne 30minutenbewegen die TNO voor NISB heeft samengesteld. De
vragenlijst van het NISB is niet verplicht en is gericht aan alle gemeenten in
Nederland, terwijl de vragenlijst van SGBO in opdracht van de VNG wel verplicht is
en alleen van toepassing is op de NASB-gemeenten. De vragen hebben betrekking
op de stand van zaken op het moment van invullen, dus eind december 2009 of
begin januari 2010.
De vragenlijst is aangepast ten opzichte van de vragenlijst van de nulmeting. Extra
vragen zijn vragen over de cofinanciering, over de fase waarin de beweegprojecten
zitten en vragen over de aandacht voor het realiseren van een beweegvriendelijke
omgeving. Ook de vragen naar de bekendheid en uitvoering van beweeginterventies
voor de verschillende doelgroepen zijn aangepast. Om het overzicht van relevante
beweeginterventies zo actueel mogelijk te houden zijn sommige beweeginterventies
eruit gehaald en zijn anderen daarvoor in de plaats gekomen.
Begin december hebben alle NASB-gemeenten per mail een aankondigingsbrief van
de VNG ontvangen met het verzoek om de vragenlijst digitaal in te vullen. In
verband met de kerstvakantie zijn de gemeenten die de vragenlijst nog niet hadden
ingevuld begin januari nagebeld. Gemeenten die deelnemen aan de impuls hebben
zich door middel van een ondertekende verklaring gecommitteerd aan het
onderzoek. In totaal hebben 413 van de 42 gemeenten de vragenlijst ingevuld. De
respons komt daarmee op 98%.

1.3

Rapportage
Trendgegevens
Een nieuw onderdeel van deze rapportage is de weergave van trends. Indien
relevant worden de gegevens van de nulmeting naast de resultaten van deze meting
gelegd. Zo worden ontwikkelingen zichtbaar en wordt duidelijk op welke punten de
gemeenten op koers liggen en welke onderdelen extra aandacht behoeven. Voor de
nieuwe vragen en de vragen die zijn aangepast zijn uiteraard geen trendgegevens
beschikbaar. De trends zijn in de verschillende hoofdstukken opgenomen in de
tabellen of grafieken.

3

De gemeente Grootegast was vanwege vacatures niet in staat de vragenlijst in te vullen.

5/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

Vergelijking met niet-NASB-gemeenten
Een deel van de gemeenten die niet meedoen aan de impuls NASB heeft de vragen
die aan de NASB-gemeenten zijn voorgelegd ook ingevuld. Dit hebben zij gedaan in
het kader van een (grootschalig) onderzoek naar de resultaten en effecten van
NASB-activiteiten dat TNO uitvoert voor de NISB. In deze nulmeting zijn de
verschillen en overeenkomsten in antwoorden tussen NASB-gemeenten en niet
NASB-gemeenten vergeleken. Hiervoor is een aantal vragen geselecteerd die
interessant zijn voor de vergelijking. Deze meting wordt jaarlijks herhaald, zodat een
trend wordt bijgehouden en zichtbaar wordt of de NASB-impuls invloed heeft op het
gemeentelijk sportbeleid gericht op het bereiken van te-weinig actieven.

1.4

Leeswijzer
Deze rapportage bestaat uit twee delen:
- de resultaten van de schriftelijke enquête die in december 2009 en januari 2010
is gehouden;
- de vergelijking tussen de NASB-gemeenten en niet NASB-gemeenten op basis
van de resultaten van de schriftelijke enquête.
Na dit inleidende hoofdstuk gaat hoofdstuk twee in op de inzet van
beweegprojecten, de beleidsverankering en het bereik van doelgroepen. In
hoofdstuk drie volgt een weergave van de bekendheid en uitvoering van diverse
beweegprojecten. De vergelijking tussen NASB en niet NASB-gemeenten komt in
hoofdstuk vier aan bod. De conclusies en aanbevelingen vormen het slothoofdstuk.

6/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

Hoofdstuk 2
Beleid, doelgroepen en samenwerking
2.1

Inleiding
In dit hoofdstuk volgt een weergave van het beleid dat de NASB-gemeenten hebben
ontwikkeld om te-weinig actieven meer te laten bewegen. Tevens is het bereik van
bepaalde doelgroepen en de aandacht voor dit thema binnen de verschillende
beleidsvelden aan de orde gesteld. In aansluiting hierop is gekeken in hoeverre de
gemeenten dit thema ter sprake brengen in overleg met de belangrijkste partijen.
Niet alle vragen zijn door alle 41 gemeenten ingevuld. Bij de grafieken en tabellen
staat weergegeven hoeveel gemeenten de betreffende vraag hebben beantwoord
(n=….).

2.2

Aandacht voor de doelgroep te-weinig actieven in beleid en uitvoering
Aandacht voor te-weinig actieven in beleid en projecten
De impuls NASB ligt op het snijvlak van sportbeleid en lokaal gezondheidbeleid.
Zowel de ambtenaren sportbeleid, als de ambtenaren die verantwoordelijk zijn voor
het lokaal gezondheidsbeleid, zijn bij de impuls betrokken. In de enquête is daarom
gevraagd welke ambtenaar met welk takenpakket de vragenlijst heeft ingevuld. Bijna
drie kwart van de vragenlijsten is ingevuld door een sportambtenaar. Ambtenaren
met gezondheidstaken of Wmo-taken in het pakket zijn in de minderheid.
Tabel 1: ingevuld door ambtenaar (N=40)

Ambtenaar

Percentage

Ambtenaar Sport

73%

Ambtenaar Gezondheid

10 %

Ambtenaar Welzijn

15 %

Projectleider Wmo

3%

Op twee gemeenten na, besteden alle NASB-gemeenten aandacht aan te-weinig
actieven in het beleid. Dit is een aanzienlijke verbetering ten opzichte van de
nulmeting waarin 68% van de NASB-gemeenten4 aangaf hiervoor aandacht te
hebben in beleid. Alle gemeenten op een na (98%) voeren daadwerkelijk projecten
of activiteiten uit die zijn gericht op deze groep. Ook deze score is een stuk hoger
dan in de nulmeting. Een gemeente zegt geen beleid te hebben, maar voert wel
projecten uit die zijn gericht op te weinig- actieven.

4

De respons voor de nulmeting was lager: 34 van de 42 NASB-gemeenten hadden de vragenlijst ingevuld.

7/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

Grafiek 1: aandacht voor te-weinig actieven in beleid en projecten in percentages
(N=41)
120
98

95

100

76

80
68

nulmeting

60

1-meting

40

20

0
Beleid

Projecten

Beweegvriendelijke omgeving
Een van de doelstellingen van de impuls NASB is het realiseren van een meer
beweegvriendelijke omgeving. Dit is een omgeving waarin sport en bewegen wordt
gestimuleerd. In de nulmeting is deze doelstelling noch in de schriftelijke enquête,
noch in de telefonische enquête verwerkt. In de 1-meting is wel aandacht besteed
aan dit onderwerp. Van de 41 NASB-gemeenten die de vragenlijst hebben ingevuld
besteedt 90% aandacht aan het realiseren van een meer beweegvriendelijke
omgeving. Slechts vier gemeenten zeggen dit niet in het beleid te hebben
opgenomen.
Ontwikkelingsfasen
Bijna tweederde van de 41 gemeenten die NASB-projecten uitvoeren is volop bezig
met de uitvoering. Bij deze gemeenten bevindt de meerderheid van de projecten
zich in de uitvoeringsfase. Een derde is nog druk bezig met de voorbereidingen en
twee gemeenten zijn zich nog aan het oriënteren. Ten opzichte van de nulmeting is
er hier een verschuiving opgetreden van voorbereiding naar uitvoering. Ten tijde van
de nulmeting trof een aanzienlijk deel van de gemeenten nog voorbereidingen voor
zowel de inzet van projecten, als voor het NASB-beleid als geheel.
Omdat de vraag naar de ontwikkelingsfase niet in de schriftelijke enquête van de
nulmeting is opgenomen zijn er geen trends weergegeven in tabel 2. In de belronde
van de 0-meting is deze vraag wel gesteld, maar toen konden de gemeenten
meerdere antwoorden geven, terwijl dat in de 1-meting niet kon. Daardoor zijn de
antwoorden niet vergelijkbaar.

8/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

Grafiek 2: ontwikkelingsfase van de NASB-projecten (N=40)

5%
33%

oriëntatie
voorbereiding

62%

2.3

uitvoering

Het bereik van de doelgroepen

De gemeenten richten hun beleidspanningen voor te-weinig actieven vooral op de
jeugd, en dan in het bijzonder de groep kinderen in de basisschoolleeftijd en op de
groep 50-plussers. De minste aandacht gaat uit naar de allochtone bevolking. Dit is
niet verwonderlijk, omdat een deel van de NASB-gemeenten weinig allochtone
burgers onder haar gelederen heeft. Ook de doelgroep inwoners met een lage SES
wordt opvallend weinig genoemd. Het lijkt er op dat gemeenten het lastig vinden om
de doelgroep allochtonen en de doelgroep inwoners met een lage SES specifiek te
maken. Een paar gemeenten hebben gemeld dat genoemde groepen een onderdeel
zijn van andere doelgroepen: bijvoorbeeld kinderen in achterstandsgezinnen of
allochtone ouderen.
In de categorie ‘andere doelgroep’ is een paar keer de groep ‘gehandicapten’ en
‘mensen met een (psychische) beperking’ genoemd. Daarnaast richten enkele
gemeenten zich op islamitische en hindoestaanse meisjes, werknemers, kinderen
met overgewicht, peuters en kansarmen op de arbeidsmarkt.
In vergelijking met de nulmeting bedienen de NASB-gemeenten minder
verschillende doelgroepen. Het lijkt er op dat de keuzes voor de doelgroepen
gemaakt zijn en dat de gemeenten zich meer concentreren op hooguit twee of drie
doelgroepen.

9/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

Grafiek 3: aandacht voor doelgroepen in percentages (N = tussen 38 en 41 )

5

120

100
100

88

86

85
76

80

75

71

69

68

65

62

1-meting

60

50

46
40

nulmeting

32
25

21

20

al
lo
ch
to
ne
n

do
el
gr
oe
p

SE
S
ge
la
et
ee
n

m

on
er
s

an
de
re

kt
e
zie

on
er
s
in
w

in
w

m
et
ee
n

ch
ro
ni
sc
he

lo
ka
le

be
vo
lki

ng

nd
er
wi
js
ge
he
le

de

vo
or
tg
ez
et
o

50
-p
lu
ss
er
s
he
t
in
jo
ng
er
en

k in

de
re
n

in

ba
sis

sc
ho
ol

le
ef
t ij

d

0

Gewenst bereik in 2009 en gerealiseerd bereik in 2010
Aan de gemeenten is gevraagd welk percentage van de doelgroepen zij willen
bereiken in 2010 en welke percentage van diezelfde doelgroep zij in 2009 hebben
bereikt. Het blijkt voor een groot deel van de NASB-gemeenten lastig te zijn om
concrete percentages te noemen. Deze vragen zijn dan ook beperkt ingevuld;
maximaal 18 gemeenten (44%) hebben percentages voor gewenste en
gerealiseerde bereik voor een of meerdere doelgroepen opgegeven. Ruim 40% van
de gemeenten heeft percentages geformuleerd voor de doelgroep kinderen in de
basisschoolleeftijd. Rond de 30% heeft dit gedaan voor de groep jongeren in het
voortgezet onderwijs en voor de 50-plussers. Voor de overige doelgroepen hebben
de gemeenten nauwelijks streefcijfers voor bereik opgenomen. De cijfers over het
gewenste bereik in 2010 en het daadwerkelijke bereik in 2009 zijn dan ook meer een
indicatie dan een absolute werkelijkheid. Door de beperkte aantallen is het trekken
van harde conclusies niet mogelijk.
Aan de gemeenten is eveneens gevraagd welke doelgroepen zij in 2009 al hebben
bereikt met projecten of activiteiten. Bijna driekwart van de kinderen in de
basisschoolleeftijd, rond de 60% van de jongeren in het voortgezet onderwijs en van
de totale bevolking, en de helft van de 50-plussers worden bediend vanuit het
NASB-beleid. De inwoners met een chronische ziekte zijn in 2009 nog het minste
5

De antwoordcategorieën zijn door zoveel gemeenten ingevuld: kinderen in basisschoolleeftijd (39), jongeren in het

voortgezet onderwijs (38), 50-plussers (41), inwoners met een lage SES (39), allochtonen (39), inwoners met een
chronische ziekte (39) en de gehele lokale bevolking (38).

10/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

bereikt. De gemeenten willen met de inzet van beweegprojecten vooral de lagere
schoolkinderen en de algehele bevolking bereiken in 2010. De doelgroepen
inwoners met een lage SES en chronisch zieken komen het minst voor in het
beoogde bereik.
Als we kijken naar het daadwerkelijke bereik in 2009 en het gewenste bereik in
2010, dan is het verschil het grootst voor de doelgroepen 50-plussers en chronisch
zieken. Net als in de nulmeting blijft het lastig om deze doelgroepen daadwerkelijk te
laten deelnemen aan projecten, ondanks de ambities.
Grafiek 4: bereik van doelgroepen in 2009 en 2010 in percentages (N = tussen 1 en 18)
80

6

73

70

63

60

59

60

52

50

48

50

2009

36

40

30

31

29

30

2010

17

20
10

et
ee
n

ch
ro
ni
sc

he

zie
kt
e

SE
S
ge
la

et
ee
n

m
in
w

on
er
s

m

on
er
s

in
g
be
vo
lk

50
-p
lu
ss
er
s
in
w

de

ge
he
le

on
de
rw
i
ez
et

vo
or
tg

jo
ng
er
en

k in

de
re
n

in

ba
sis

sc
ho
ol

le
ef
t ij
d

js

0

Trends
De verschillen tussen het daadwerkelijke bereik in 2007 (resultaten uit de nulmeting)
en het daadwerkelijke bereik in 2009 zijn klein. Het bereik van de verschillende
doelgroepen is in 2009 een paar procent hoger dan in 2007, behalve voor de
doelgroep chronisch zieken (-5%) en de totale bevolking (-2%). De streefcijfers voor
2010 voor het bereiken van de verschillende doelgroepen liggen tussen de 6% en

6

De doelgroep allochtonen is door geringe aantallen buiten beschouwing gelaten. Het aantal ingevulde antwoorden

voor het daadwerkelijke bereik 2009 en het gewenst bereik 2010 per doelgroep is: 50-plussers (12-9), kinderen in
basisschoolleeftijd (18-17), jongeren in het voortgezet onderwijs (15-12), inwoners met chronische ziekte (31-17),
inwoners met lage SES (10-5) en de algehele bevolking (14-12).

11/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

8% (voor de doelgroepen 50-plussers en totale bevolking) hoger dan de
streefpercentages die voor 2008 waren geformuleerd.
Het is interessant om te kijken of de streefcijfers over het gewenste bereik in 2008 in
de buurt liggen van het daadwerkelijke bereik in 2009. Met uitzondering van de
doelgroep 50-plussers (-12%) en chronisch zieken (-20%) lopen deze cijfers niet zo
uiteen. De doelgroep 50-plussers is in de nulmeting iets ruimer gedefinieerd dan in
de 1-meting,namelijk met de term ‘ouderen’,. Dit kan van invloed zijn op het verschil.
Dit zelfde geldt voor de doelgroep chronisch zieken. In de nulmeting werd deze
groep aangeduid met ‘inwoners met een chronisch aandoening of handicap’. Het lijkt
er op dat de gemeenten die zich richten op mensen met fysieke beperkingen vooral
projecten inzetten voor gehandicapten en minder voor chronisch zieken.
Tabel 2 laat zien dat de NASB-gemeenten in ruime mate specifieke aandacht
besteden aan nagenoeg alle doelgroepen (met uitzondering van de allochtone
bevolking). Maar het daadwerkelijke bereik of deelname van genoemde groepen
aan activiteiten in 2009 valt aanzienlijk lager uit. Dit geldt met name voor de
doelgroep 50-plussers en de chronisch zieke inwoners. Het lijkt voor een deel van
de gemeenten lastig om de beleidsvoornemens om te zetten in concrete deelname
van de doelgroepen aan projecten. De gemeenten trekken dit niet recht door middel
van de inzet van beweegprojecten. Voor met name de doelgroepen 50-plussers en
chronisch zieken geldt dat er een groot verschil is tussen aandacht voor beleid en
het gewenste bereik in 2010.

Tabel 2: aandacht voor doelgroepen in beleid, gerealiseerde bereik in 2009 en
gewenste bereik in 2010
Doelgroep

Aandacht

Kinderen
basisschoolleeftijd

Gewenste
2010

in

85%

63%

73%

Jongeren in het voortgezet
onderwijs

71%

52%

59%

50-plussers

76%

30%

50%

Inwoners met een lage SES

46%

29%

36%

Allochtone bevolking

21%

-

-

62%

17%

31%

De gehele lokale bevolking

69%

48%

60%

Andere doelgroep

32%

-

-

Inwoners
met
chronische ziekte

12/39

Gerealiseerde
bereik 2009

een

bereik

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

2.4

Verankering van beleid

Beweegprojecten als onderdeel van verschillende beleidsterreinen
De aandacht voor de inzet van beweegprojecten binnen de verschillende
beleidsterreinen is groot. Het grootste deel van de gemeenten heeft dit opgenomen
in het lokaal gezondheidsbeleid (93%), in het sportbeleid (93%) en in het jeugd- en
onderwijsbeleid (86%). De ‘harde sector’, namelijk ruimtelijke ordening, wordt door
39% van de gemeenten genoemd.
Als we deze cijfers vergelijken met de nulmeting dan blijkt de aandacht voor
beweegprojecten in het lokaal gezondheidsbeleid iets te zijn gestegen (8%) ten
opzichte van de nulmeting en te zijn gedaald wat betreft het sportbeleid (-7%) en het
beleid ruimtelijke ordening (-11%).
Grafiek 5: beweegprojecten maken deel uit van beleidsterreinen in percentages
(N = tussen 31 en 40 )

39

ruimtelijke ordening

50
56

Wmo

64
86

onderwijs en jeugd

1-meting
nulmeting

welzijn

82

lokaal gezondheid (WCPV)

86

93
93

sport

100

0

20

40

60

80

100

120

De beleidsverankering binnen de verschillende beleidsterreinen is bij de meeste
gemeenten goed geregeld. Met uitzondering van de beleidsterreinen ruimtelijke
ordening en Wmo komen beweegprojecten bij het merendeel van de gemeenten
voor in de nota’s sportbeleid, jeugd- en onderwijsbeleid en lokaal
gezondheidsbeleid. Opvallend is dat het verankeren van beweegprojecten binnen
het Wmo-beleid is gedaald met 17%.

13/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

Grafiek 6: beleidsverankering van projecten in gemeentelijke nota’s in percentages
(N = tussen 28 en 39)
100
90
80

92
74

69

70
60
42

50
40

25

30
20
10
0
d
ei d
lei
el
b
be
s
d
d
i
g
s
he
jeu
nd
n
o
e
ez
js lg
wi
er
aa
k
d
lo
on
id
ele
tb
r
po

m
W

d
lei
be
o
r

jke
eli
t
uim

ing
en
d
or

Overleg met partijen7
Voor het uitvoeren van beweegactiviteiten is het te verwachten dat de gemeenten
geregeld overleg voeren met partijen op het gebied van sport en gezondheid. Aan
de NASB-gemeenten is gevraagd in hoeverre zij overleggen met diverse
gemeentelijke afdelingen, met de GGD, met de provinciale sportraad en met de
Regionale Ondersteuningsstructuren (Rossen).
Nagenoeg alle gemeenten zitten regelmatig om de tafel met de afdeling lokaal
gezondheidsbeleid. In sommige gemeenten is dit dezelfde ambtenaar. Ook is er
regelmatig overleg met de afdeling onderwijsbeleid en met de GGD. De Regionale
Ondersteuningsstructuren en de afdeling ruimtelijke ordening worden het minste
genoemd als gesprekspartner.

7

Deze gegevens zijn niet vergeleken met de resultaten uit de nulmeting, omdat de vraag is gewijzigd.

14/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

Grafiek 7: overleg met partijen in percentages (N=41)

95

Afdeling lokaal gezondheidsbeleid
81

Afdeling onderwijs
71

GGD
66

Provinciale sportraad
54

Afdeling Wmo
42

Afdeling ruimtelijke ordening
24

Regionale Ondersteuningsstructuren
0

2.5

10

20

30

40

50

60

70

80

90

100

Cofinanciering
De impuls NASB is gebaseerd op 50% cofinanciering. In de 1-meting is aan de orde
gesteld of de cofinanciering vanaf 2010 al rond is. Twee gemeenten vrezen een
negatief besluit en zes gemeenten weten nog niet wanneer het besluit valt. Een
meerderheid van de NASB-gemeenten (65%) heeft de cofinanciering inmiddels
geregeld en twee gemeenten verwachten dat dit binnenkort gebeurt. Vier
gemeenten denken dat het bestuur op korte termijn de knoop rondom de
financiering doorhakt.
In de nulmeting is tijdens de belronde de cofinanciering ook ter sprake gebracht.
Toen gaf 64% aan dat de financiering rond is voor de hele looptijd en 10% van de
gemeenten had aangegeven dat zij de cofinanciering voor een deel van de periode
of voor een deel van het bedrag bij elkaar had gekregen. Ten opzichte van de
nulmeting is de situatie rondom de cofinanciering hetzelfde gebleven. Nog steeds
heeft ruim een kwart van de gemeenten de cofinanciering nog niet definitief rond.
Omdat de cofinanciering in de telefonische belronde van mei 2009 en in de
schriftelijke 1-meting niet op dezelfde manier is uitgevraagd zijn in grafiek 8 geen
trends zichtbaar gemaakt.

15/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

Grafiek 8: cofinanciering (N=40)

5%
15%

ja
nee, verw acht binnenkort positief
besluit
nee, besluit komt binnen afzienbare
tijd

10%

nee, onbekend w anneer besluit valt
5%

2.6

65%

nee, mogelijk negatief besluit

Conclusies
Aandacht voor de doelgroep te-weinig actieven in beleid en projecten
Nagenoeg alle NASB-gemeenten (95%) besteden in het beleid specifieke aandacht
aan te-weinig actieven. Ook voeren alle gemeenten, op een na, daadwerkelijk
projecten of activiteiten uit die zijn bestemd voor deze doelgroep. Dit is een
aanzienlijke stijging ten opzichte van de nulmeting. Tweederde van de gemeenten is
inmiddels met de uitvoering van de projecten bezig. Ten opzichte van de nulmeting
is een verschuiving opgetreden van voorbereiding naar uitvoering. Toen trof nog een
deel van de gemeenten voorbereidingen voor zowel de inzet van projecten als voor
het NASB-beleid als geheel.
Het realiseren van een beweegvriendelijke omgeving hebben de gemeenten
eveneens hoog in het vaandel staan; 90% heeft hier oog voor binnen het beleid.
Bereik van de doelgroepen
De gemeenten richten hun NASB-beleid vooral op de jeugd in de basisschoolleeftijd
en op de groep 50-plussers. De minste aandacht gaat uit naar de allochtone
bevolking.
De vragen over het daadwerkelijke bereik in 2009 en het gewenste bereik in 2010
zijn slecht ingevuld, zodat de resultaten indicaties zijn en geen harde conclusies.
Bijna driekwart van de kinderen in de basisschoolleeftijd, rond de 60% van de
jongeren in het voortgezet onderwijs en van de totale bevolking en de helft van de
50-plussers worden bediend vanuit het NASB-beleid. De inwoners met een
chronische ziekte zijn in 2009 nog het minste bereikt. De gemeenten willen in 2010
met de inzet van beweegprojecten vooral de lagere schoolkinderen en de algehele

16/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

bevolking bereiken. De doelgroepen inwoners met een lage SES en chronisch
zieken komen het minst voor in het beoogde bereik.
Als we kijken naar het daadwerkelijke bereik in 2009 en het gewenste bereik in
2010, dan is het verschil het grootst voor de doelgroepen 50-plussers en chronisch
zieken. Net als in de nulmeting blijft het lastig om deze doelgroepen daadwerkelijk te
laten deelnemen aan projecten, ondanks de ambities.
Verankering van beleid en overleg
De aandacht voor de inzet van beweegprojecten binnen de verschillende
beleidsterreinen is groot. De beleidsverankering binnen de verschillende
beleidsterreinen is bij de meeste gemeenten eveneens goed geregeld. Met
uitzondering van het beleidsterrein ruimtelijke ordening, is de inzet van
beweegprojecten bij het merendeel van de gemeenten in diverse nota’s opgenomen.
Dit is nauwelijks veranderd ten opzichte van de nulmeting.
Nagenoeg alle gemeenten overleggen regelmatig met de afdeling lokaal
gezondheidsbeleid. Ook is er regelmatig overleg met de afdeling onderwijsbeleid en
met de GGD. De Regionale Ondersteuningsstructuren en de afdeling ruimtelijke
ordening worden het minst genoemd als gesprekspartner.
Cofinanciering
Een meerderheid van de NASB-gemeenten (65%) heeft de cofinanciering inmiddels
geregeld. Twee gemeenten verwachten dit zeer binnenkort geregeld te hebben en
vier gemeenten verwachten op korte termijn een besluit. Zes gemeenten weten niet
wanneer de beslissing valt en twee gemeenten vrezen dat de cofinanciering in
gevaar is. Ten opzichte van de nulmeting is de situatie rondom de cofinanciering niet
veranderd.

17/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

Hoofdstuk 3
Bekendheid en uitvoering van diverse
beweegprojecten
3.1

Inleiding
In de vragenlijst is de gemeenten gevraagd aan te geven of zij bepaalde projecten,
de zogenaamde beweeginterventies, kennen en of zij deze uitvoeren. De NISB heeft
een lijst van beproefde beweeginterventies samengesteld die aan de NASBgemeenten is voorgelegd. Het gaat om projecten voor de doelgroepen 50-plussers,
voor kinderen in de basisschoolleeftijd, voor jongeren in het voortgezet onderwijs en
voor chronisch zieken. Daarnaast is de gemeenten een aantal kansrijke projecten
voorgelegd die geschikt zijn voor meerdere doelgroepen.

3.2

De bekendheid en uitvoering van kansrijke projecten voor alle doelgroepen
Er zijn tal van beweegprojecten gericht op verschillende doelgroepen die gemeenten
kunnen gebruiken. Er zijn door het NISB 13 kansrijke projecten geselecteerd die
geschikt zijn voor alle doelgroepen. De vragen over de bekendheid en uitvoering van
beweegprojecten voor alle doelgroepen zijn door ongeveer de helft van de NASBgemeenten ingevuld.
Het project Beweegkriebels is het meest bekend, gevolgd door de aanpak
Communities in Beweging en de aanpak Start 2 Run. Het merendeel van de 13
voorgelegde projecten is bij het grootste deel van de gemeenten onbekend.
Als gemeenten een bepaald project kennen hoeft dat nog niet te betekenen dat de
gemeenten het ook gebruiken. De aanpak Communicaties in Beweging geniet
redelijke bekendheid, maar wordt door slechts vier gemeenten ingezet. Bijna alle
gemeenten die deze vragen hebben ingevuld, kennen het project Beweegkriebels
en ruim de helft voert dit project ook uit. De overige projecten worden (nog) niet op
grote schaal gebruikt.
De vijf kansrijke projecten die ook in de nulmeting zijn opgnomen, namelijk de
projecten Beweegkriebels, Beweegplezier vanaf 4 en BeInteractive en de aanpak
Lokaal Actief! en Communities in Beweging, worden vaker ingezet dan een jaar
geleden.

18/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

Tabel 3: bekendheid en uitvoering van kansrijke projecten voor alle doelgroepen
(in aantallen)
Project

3.3

Bekendheid
(N = tussen 24 en 26)

Uitvoering
(N = tussen 17 en 24)

Het project Beweegkriebels

23

13

Aanpak Communities in Beweging

21

4

Het project Start 2 Run

18

7

De aanpak lokaal Actief!

13

4

Het project Beachvolleybal

12

4

Het project Fiets-Fit

8

0

Het project Beweegplezier vanaf 4

7

2

Het concept Sportdorp

6

3

Het project BeInteractive

5

2

Het project Uurchallenge van de
Zwembond

4

1

Het project Trio Triathlon

3

0

Het programma Liever bewegen dan
moe

3

0

Het project Via Vierdaagse

2

1

De bekendheid en uitvoering van projecten voor 50-plussers
In zowel de nulmeting als in de 1-meting zijn aan de NASB-gemeenten projecten
voorgelegd die zijn gericht op de groep 50-plussers met de vraag of zij deze kennen
en/of uitvoeren. In de 1-meting zijn zes nieuwe projecten toegevoegd en twee
projecten uit de lijst gehaald. De vragen over de bekendheid van 15 projecten voor
50-plussers is door ongeveer tweederde van de NASB-gemeenten ingevuld.8De
aanpak Galm en de aanpak Meer Bewegen voor Ouderen is bij nagenoeg alle
gemeenten die deze vraag hebben ingevuld bekend. Het project Denken en Doen
geniet ook brede bekendheid. De Netwerkaanpak 50+ en het project Masters
Trendweken zijn het minst genoemd. De twee projecten die de gemeenten het beste
kennen worden ook het meeste uitgevoerd. Het is opvallend dat slechts vijf
gemeenten werken met het project Denken en Doen, terwijl 78% aangeeft het
project te kennen.
In de nulmeting is aan alle NASB-gemeenten gevraagd om de bekendheid en
uitvoering van projecten voor alle doelgroepen aan te geven. In de 1-meting zijn de
vragen over de projecten voor een bepaalde doelgroep alleen voorgelegd aan de

8

Het is een aanname dat de gemeenten die deze vragen niet hebben ingevuld de projecten meestal ook niet

kennen.

19/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

gemeenten die deze doelgroep hebben geselecteerd. Van zes van de acht projecten
voor 50-plussers die zowel in de nulmeting als in de 1-meting zijn opgenomen is de
bekendheid gedaald. Dit is opvallend, omdat in de nulmeting alle NASB-gemeenten
is gevraagd om de vragen over de projecten in te vullen, terwijl in de 1-meting alleen
de gemeenten die zich richten op de doelgroep 50-plussers de projecten kregen
voorgelegd. Het is te verwachten dat de bekendheid van projecten voor een
bepaalde doelgroep hoger is als de gemeente specifieke aandacht aan deze
doelgroep besteedt.
Ondanks een lagere bekendheid van een aantal projecten is de inzet van zeven van
de acht projecten hoger of gelijk aan de percentages uit de nulmeting.
Tabel 4: bekendheid en uitvoering van projecten voor 50-plussers (in aantallen)
Project

Bekendheid
(N = tussen 25 en 29)

Uitvoering
(N = tussen 19 en 28)

voor

27

24

De aanpak GALM, met variant
Small

26

21

Denken en Doen (bridgebond)

21

5

De Coach-aanpak

16

1

Aanpak van Lokale Taskforce
50+

13

2

Cursus Bewegen en Gezondheid

12

5

Fiets en Geniet

12

2

Knotshockey

11

3

De aanpak van Actor

11

1

Project Bewegen valt Goed!

10

6

Het project YALP ouderen in
beweging

9

3

Project In Balans

8

3

Werk aan de Wandel (KNBLONL)

7

1

De netwerkaanpak 50+

6

2

Masters
(gymnastiekunie)

5

1

Aanpak Meer
Ouderen

3.4

Bewegen

Trendweken

De bekendheid en uitvoering van projecten voor kinderen in het basisonderwijs
Als we de nulmeting vergelijken met de 1-meting dan zijn er zes nieuwe projecten
voor kinderen in het basisonderwijs toegevoegd en twee projecten uit de lijst
gehaald. De vragen over de bekendheid van de 13 projecten gericht op kinderen in
de basisschoolleeftijd is gemiddeld door ruim 60% van de NASB-gemeenten

20/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

ingevuld9. De projecten de Aanpak de Gezonde School en het project Kies voor
Hart en Sport zijn het meest in beeld. Het laatst genoemde project is ook het meest
populair: 58% van de gemeenten werkt ermee. De projecten Okido en sCool zijn het
minst bekend en zijn niet ingezet.
Alle acht projecten die zowel in de nulmeting als in de 1-meting zijn opgenomen
scoren lager op bekendheid dan in de nulmeting. Dit geldt met name voor de
projecten Jump-in en Scoren voor Gezondheid. De inzet van de projecten is
eveneens lager met uitzondering van de aanpak De Gezonde School en het project
Beweegmanagement10.
Tabel 5: bekendheid en uitvoering van projecten voor kinderen in het basisonderwijs
(in aantallen)
Project

Bekendheid
(N = tussen 28 en 33)

Uitvoering
(N = tussen 18 en 28)

De aanpak De Gezonde School

30

15

Het project Kies voor Hart en
Sport

28

12

Het project Judo op school

23

11

21

10

Het project Circulatie
Minivolleybal

20

12

De aanpak alle leerlingen actief

19

3

Het project Jump-in

16

6

Beweegmanagement van NISB

14

6

De methode De klas beweegt

12

2

De Sportieve leidraad voor de
brede basisschool

10

6

Het project Groep 6 on the move

7

3

Het project Okido

3

0

sCool Sport

3

0

Het
project
Gezondheid

3.5

Scoren

voor

De bekendheid en uitvoering van projecten voor jongeren in het voortgezet onderwijs
Als we de nulmeting vergelijken met de 1-meting dan is er één project voor jongeren
in het voortgezet onderwijs toegevoegd en zijn er vier projecten uit de lijst gehaald.
De vragen over de bekendheid van projecten gericht op jongeren in het voortgezet

9

Het is een aanname dat de gemeenten die deze vragen niet hebben ingevuld de projecten meestal ook niet

kennen
10

Ondanks het feit dat de vragen over de inzet van projecten in de 1-meting door relatief iets minder gemeenten zijn

ingevuld is het verschil toch nog significant.

21/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

onderwijs is door ruim 60% van de NASB-gemeenten ingevuld11. Nagenoeg alle
gemeenten die de vragen over projecten voor jongeren hebben ingevuld kennen de
aanpak WhoZnext en de aanpak Maatschappelijke Stage in het voortgezet
onderwijs. Deze projecten worden ook het meeste uitgevoerd op de scholen voor
voortgezet onderwijs. De projecten School en Sport Beweegmanagement en de
aanpak Alle leerlingen actief zijn bij een kwart van de gemeenten in beeld.
Twee van de vier projecten die zowel in de nulmeting als in de 1-meting zijn
opgenomen staan minder bij de gemeenten op het netvlies ten opzichte van de
nulmeting. Dit zijn de projecten School en Sport Beweegmanagement en Alle
leerlingen actief. De projecten voor jongeren in het voortgezet onderwijs zijn in 2010
vaker of even vaak uitgevoerd als in 2008 (nulmeting).
Tabel 6: bekendheid en uitvoering van projecten voor jongeren in het voortgezet
onderwijs (in aantallen)
Project

Bekendheid
(N = tussen 24 en 27)

Uitvoering
(N = tussen 14 en 23)

De aanpak Maatschappelijke
stage in het voortgezet onderwijs

24

18

De aanpak WhoZnext

23

15

13

3

De aanpak Alle leerlingen actief

12

5

Het project School en Sport
Beweegmanagement

7

2

Het project
Xperience

3.6

Ultimate

Volley

De bekendheid en uitvoering van projecten voor chronisch zieken
Van de NASB-gemeenten heeft rond de 45% de vraag over de bekendheid van
projecten voor chronische zieken ingevuld. Op de Zorgmethode en het project
Revalidatie, Sport en Bewegen van Gehandicaptensport Nederland na zijn de
projecten redelijk bekend. Als we kijken naar de uitvoering van de projecten voor de
doelgroep chronisch zieken, dan zetten gemeenten met name het project de
Beweegkuur in. Er is geen vergelijking gemaakt met de resultaten van de nulmeting,
omdat deze vragen in de nulmeting nauwelijks zijn ingevuld.

11

Het is een aanname dat de gemeenten die deze vragen niet hebben ingevuld de projecten meestal ook niet

kennen.

22/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

Tabel 7: bekendheid en uitvoering van projecten voor chronisch zieken (in aantallen)
Project

3.7

Bekendheid
(N = 23 of 24)

Uitvoering
(N = tussen 16 en 19)

Het project de Beweegkuur

18

12

De aanpak Bewegen op recept

15

2

De Ketenaanpak Actieve Leefstijl

14

6

De aanpak Scala

14

6

De aanpak Big!Move

13

4

De Coach-aanpak

11

2

De
Zorgmethode
van
Gehandicaptensport Nederland

7

1

Project Revalidatie, Sport en
Bewegen
van
Gehandicaptensport Nederland

7

4

Conclusies
Projecten voor alle doelgroepen
Het project Beweegkriebels is het meest bekend en wordt door ruim de helft van de
gemeenten uitgevoerd. De aanpak Communities in Beweging geniet ook redelijke
bekendheid, maar wordt door slechts vier gemeenten ingezet. Het merendeel van de
13 voorgelegde projecten is bij het grootste deel van de gemeenten onbekend en
wordt dus ook (nog) niet op grote schaal gebruikt.
Projecten voor 50-plussers
De aanpak Galm en de aanpak Meer Bewegen voor Ouderen is bij nagenoeg alle
gemeenten bekend. Deze beide projecten worden ook het meeste uitgevoerd. Het
project Denken en Doen geniet eveneens een brede bekendheid. Van zes van de
acht projecten die zowel in de nulmeting als in de 1-meting zijn opgenomen, is de
bekendheid gedaald. Ondanks een lagere bekendheid van een aantal projecten is
de inzet van zeven van de acht projecten hoger of gelijk aan de percentages uit de
nulmeting.
Projecten voor kinderen in de basisschoolleeftijd
De projecten de Aanpak de Gezonde School en het project Kies voor Hart en Sport
staan het meest op het netvlies. Dit laatste project is ook het meest populair bij de
gemeenten: 58% werkt ermee. Alle acht projecten die zowel in de nulmeting als in
de 1-meting zijn opgenomen, scoren lager op bekendheid dan in de nulmeting. Dit
geldt in het bijzonder voor de projecten Jump-in en Scoren voor Gezondheid. De
inzet van de projecten is eveneens lager, met uitzondering van de aanpak De
Gezonde School en het project Beweegmanagement

23/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

Projecten voor jongeren in het voortgezet onderwijs
Bijna alle gemeenten kennen de aanpak WhoZnext en de aanpak Maatschappelijke
Stage in het voortgezet onderwijs. Deze projecten worden ook het meeste
uitgevoerd op de scholen voor voortgezet onderwijs. De helft van de projecten die
zowel in de nulmeting als in de 1-meting zijn opgenomen zijn minder bekend. De
inzet van deze projecten is daarentegen hoger of even hoog ten opzichte van 2008.
Projecten voor chronisch zieken
De projecten gericht op chronisch zieken zijn over het algemeen redelijk bekend. De
NASB-gemeenten werken met name met het project de Beweegkuur.

24/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

Hoofdstuk 4 Vergelijking met niet-NASB gemeenten
4.1

Inleiding
In dit hoofdstuk komen de verschillen en overeenkomsten in de antwoorden van de
gemeenten die meedoen aan de NASB-Impuls en de gemeenten die daar niet aan
mee doen aan bod. Een deel van de gemeenten die niet meedoen aan de NASBImpuls heeft eveneens de vragenlijst van de 1-meting ingevuld. Het gaat in deze
vergelijking om het toepassen van beweeginterventies, om het bereik van bepaalde
doelgroepen, om de verankering van de beweeginterventies in het lokale beleid en
om het voeren van overleg met de belangrijkste partijen.
In deze vergelijking is uitgegaan van de volgende onderzoeksvraag:
‘Wat zijn de belangrijkste verschillen tussen NASB-gemeenten en niet NASBgemeenten in het toepassen van verschillende beweeginterventies, in het bereik van
bepaalde doelgroepen, in het overleg met belangrijke partners en in het verankeren
van beweeginterventies in het beleid?’
Vragen
In november 2009 is in overleg met de VNG een aantal vragen uit de schriftelijke
enquête geselecteerd die geschikt zijn voor de vergelijking:
1a.
Is er binnen uw gemeente expliciet aandacht voor te-weinig actieven in
beleid?
1b.
Is er binnen uw gemeente expliciet aandacht voor te-weinig actieven in
projecten en activiteiten?
2a.
Indien u in uw beleid aandacht heeft voor te-weinig actieven, op welke van
de volgende doelgroepen richt u zich dan?
2b.
Welk percentage van deze doelgroepen wilt uw gemeenten bereiken in
2010?
2c.
Welk percentage van de doelgroepen heeft uw gemeente al bereikt in 2009?
3.
Maken beweegprojecten deel uit van de beleidsterreinen sport, lokaal
gezondheidsbeleid, jeugd- en onderwijs, Wmo en ruimtelijke ordening?
4.
Is er voor het inzetten van beweegprojecten-/activiteiten overleg met de
GGD, provinciale sportraad, Regionale Ondersteuningsstructuren (Rossen)
en gemeentelijke afdelingen?
5a.
Bent u bekend met beweegprojecten voor de doelgroepen 50-plussers,
kinderen in het basisonderwijs, jongeren in het voortgezet onderwijs,
chronisch zieken en met beweegprojecten voor alle doelgroepen?
5b.
Voert uw gemeente een of meerdere van deze projecten voor genoemde
doelgroepen uit?

25/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

6.

Heeft uw gemeente in haar beleid aandacht voor het realiseren van een
beweegvriendelijke omgeving?

Werkwijze
SGBO heeft voor het maken van de vergelijking gegevens van niet NASBgemeenten ontvangen van TNO. Omdat TNO en SGBO met verschillende
dataprogramma’s werken, heeft afstemming plaatsgevonden over de analyse en
interpretatie van de bestanden. SGBO heeft vervolgens de ruwe databestanden
vertaald naar een heldere vergelijking die in deze rapportage is weergegeven in
tabellen en grafieken. Daarnaast is in de analyse van de bestanden gekeken naar
significante verschillen. Dit houdt in dat de verschillen groot genoeg zijn om te
vermelden en dat er een kans is van minder dan 5%12 dat de verschillen op toeval
berusten.
Respons
Van de 42 NASB-gemeenten hebben 41 gemeenten de schriftelijke vragenlijst
ingevuld. Van de 39713 niet NASB-gemeenten hebben 113 gemeenten de vragen
beantwoord.
Tabel 8: respons van NASB-gemeenten en niet NASB-gemeenten
Aantal gemeenten

Respons

42

NASB-gemeenten

41 (98%)

397 niet NASB-gemeenten

113 (28%)

Voor zowel de NASB-gemeenten als gemeenten die niet meedoen aan de impuls
NASB geldt dat zij niet alle vragen hebben ingevuld. In het bijzonder zijn de vragen
over het bereik van de doelgroepen beperkt beantwoord. Per onderwerp staat
aangegeven hoeveel gemeenten de vragen hebben beantwoord en of de respons
hoog genoeg is om er conclusies aan te kunnen verbinden.

12

Er is gekeken naar een significant verschil bij een betrouwbaarheid van 95%.

13

Er is uitgegaan van het aantal gemeenten per december 2009 met uitzondering van de drie gemeenten die de

nieuwe gemeente Oldambt vormen. Deze tellen als 1 gemeente mee.

26/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

4.2

Aandacht voor te-weinig actieven in beleid en projecten
De gemeenten die meedoen aan de impuls NASB hebben meer aandacht voor teweinig actieven in zowel het beleid (95% tegen 85%) als binnen de projecten (98%
tegen 82%) dan niet NASB-gemeenten. De verschillen zijn significant.
In de nulmeting gaven de resultaten een omgekeerd beeld: de niet NASBgemeenten scoorden toen hoger op deze onderdelen.
Grafiek 9: aandacht voor te-weinig actieven in beleid en projecten in percentages
(N=41 voor NASB-gemeenten en N=111 voor niet NASB-gemeenten)

100

98
95

95

90
85

NASB

85
82

niet-NASB

80

75

70
Beleid

Projecten

Beweegvriendelijke omgeving
In de 1-meting is een vraag gesteld over de aandacht van zowel NASB- als niet
NASB-gemeenten voor het realiseren van een beweegvriendelijke omgeving. Van
de NASB-gemeenten heeft 90% hier oog voor, van de niet NASB-gemeenten is 82%
hiermee bezig. Het verschil is dus niet heel groot.

4.3

Aandacht voor en bereik van doelgroepen

De NASB-gemeenten hebben in hun beleid voor te-weinig actieven meer aandacht
voor verschillende specifieke doelgroepen dan niet NASB-gemeenten. In de
nulmeting scoren zij voor alle doelgroepen hoger, behalve voor de groepen kinderen
in de basisschoolleeftijd en allochtonen. De NASB-gemeenten besteden duidelijk
meer aandacht aan inwoners met een chronische ziekte (34% hoger), inwoners met
een lage SES (24% hoger) en aan jongeren in het voortgezet onderwijs (20%

27/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

hoger). In de nulmeting waren vooral verschillen geconstateerd voor de allochtone
bevolking en de inwoners met een lage SES.
Grafiek 10: aandacht voor specifieke doelgroepen in percentages (N = tussen 38 en 41
voor NASB-gemeenten en tussen 94 en 106 voor niet NASB-gemeenten)

16

allochtonen

21

N iet-NASB

11

andere doelgroep

N ASB

32
22

inw oners m et een lage SES

46
28

inw oners m et een chronis che ziekte

62
62

de gehele lokale bevolking

69

51

jongeren in het voortgezet onderw ijs

71
65

50-plus s ers

76
84
85

kinderen in bas is s choolleeftijd
0

10

20

30

40

50

60

70

80

90

De vragen over het daadwerkelijke bereik van de genoemde doelgroepen in 2009 en
het gewenste bereik in 2010 zijn ook door de niet NASB-gemeenten beperkt
ingevuld. Minder dan 30% van zowel de NASB-gemeenten als de niet NASBgemeenten, kon een antwoord geven op deze vragen. De verschillen tussen NASBgemeenten en niet NASB-gemeenten in het bereik van doelgroepen in 2009, zijn
niet significant en niet weergegeven in een figuur. Als indicatie kan worden gesteld
dat het gerealiseerde bereik van kinderen in de basisschoolleeftijd en van 50plussers bij de niet NASB-gemeenten iets hoger ligt. De NASB-gemeenten hebben
daarentegen iets meer jongeren in het voortgezet onderwijs bereikt.
Wat betreft het gewenste bereik in 2010 hebben de NASB-gemeenten iets hogere
ambities voor met name 50-plussers en jongeren. Het beoogde bereik van kinderen
in het basisonderwijs ligt ongeveer gelijk.

4.4

Beweegprojecten als onderdeel van verschillende beleidsterreinen
De aandacht voor de inzet van beweegprojecten binnen de verschillende
beleidsterreinen bij de NASB-gemeenten is groot. Een groot deel van deze
gemeenten besteedt hier aandacht aan, in zowel het sportbeleid (93%), in het lokaal
gezondheidsbeleid (93%) als in het onderwijs- en jeugdbeleid (86%). De ‘harde

28/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

sector’, het beleidsterrein ruimtelijke ordening, wordt door bijna 40% van de NASBgemeenten genoemd. Met uitzondering van het beleidsterrein ruimtelijke ordening
maken sport en bewegen bij ongeveer evenveel NASB-gemeenten als niet NASBgemeenten, deel uit van diverse beleidsterreinen. In de nulmeting was dit niet het
geval; niet NASB-gemeenten scoorden op dit onderdeel beduidend lager.
Tabel 9: beweegprojecten maken deel uit van beleidsterreinen
Beleidsterrein

NASB-gemeenten

Niet NASB-gemeenten

(N = tussen 31 en 40)

(N = 68 en 104)

Sportbeleid

93%

98%

Lokaal gezondheidsbeleid

93%

89%

Onderwijs- en jeugdbeleid

86%

82%

Wmo-beleid

56%

60%

Ruimtelijke ordening

39%

25%

Een groot deel van de NASB-gemeenten heeft beweeginterventies verankerd in een
nota die een of meerdere beleidsterreinen betreft. De niet NASB-gemeenten hebben
beweegprojecten ook op grote schaal opgenomen in diverse nota’s. Iets meer
NASB-gemeenten besteden in de sportnota’s en in de nota ruimtelijke ordening
aandacht aan beweegprojecten gericht op te-weinig actieven. De niet NASBgemeenten geven weer meer aandacht aan dergelijke projecten in de wettelijk
verplichte nota’s lokaal gezondheidsbeleid en de Wmo.
Tabel 10: beweegprojecten maken deel uit van beleidsnota’s
Beleidsnota’s

NASB-gemeenten

Niet NASB-gemeenten

(N = tussen 28 en 39 )

(N = tussen 58 en 95)

Sportbeleid

92%

83%

Lokaal gezondheidsbeleid

74%

81%

Onderwijs -en jeugdbeleid

69%

65%

Wmo-beleid

42%

54%

Ruimtelijke ordening

25%

19%

Overleg
Aan de gemeenten is gevraagd of zij voor het inzetten van beweegprojecten
overleggen met de gemeentelijke afdelingen lokaal gezondheidsbeleid, Wmo-beleid,
onderwijsbeleid en ruimtelijke ordening en met de GGD, de provinciale sportraad en
de Regionale Ondersteuningsstructuren (Rossen). Er zijn hierin weinig verschillen te
constateren tussen NASB-gemeenten en niet NASB-gemeenten. De NASBgemeenten zitten iets vaker met de GGD en met de afdeling ruimtelijke ordening om

29/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

de tafel, terwijl de niet NASB-gemeenten hun collega’s onderwijsbeleid en Wmobeleid er iets meer bij betrekken.
Grafiek 11: overleg met gemeentelijke afdelingen en externe partijen in percentages
(N=41 voor NASB-gemeenten en 107 voor niet NASB-gemeenten)

100
90

95

92
81

86

80

71

70

66 63

63

54 56

60

NASB

50
40

42 41

niet NASB
25

30

14

20
10

4.5

gs
st
ru
ct
ur
en

st
eu
ni
n

Re
gi
on
al
e

on
de
r

ru
im
te
lijk

e

or
de
ni
ng

W
m
o

Af
de
lin
g

Af
de
lin
g

le

sp
or
tr

aa
d

G
G
D
nc
ia
Pr
ov
i

Af
de
li n
g

lo
ka
al
g

ez
on
dh
e

id
sb
Af
el
de
ei
d
lin
g
on
de
rw
ijs

0

Bekendheid en inzet van beweegprojecten
Er zijn door het NISB 13 kansrijke projecten die geschikt zijn voor alle doelgroepen
geselecteerd die gemeenten kunnen inzetten om hun te-weinig actieve inwoners
meer aan het sporten te krijgen. Aan de NASB-gemeenten en niet NASBgemeenten is gevraagd in hoeverre zij deze projecten kennen en uitvoeren. De
NASB-gemeenten zijn over het algemeen beter op de hoogte van de
beschikbaarheid van de 13 kansrijke beweegprojecten dan de niet NASBgemeenten. Er zijn geen verschillen in de rangorde van de projecten: zowel NASBgemeenten als niet NASB-gemeenten kennen dezelfde projecten.

30/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

Tabel 11: bekendheid van diverse beweeginterventies voor alle doelgroepen
(in aantallen)
Project

NASB-gemeenten
(N = tussen 24 en 26)

Niet NASB-gemeenten
(N = tussen 62 en 63)

Het project Beweegkriebels

23

37

Aanpak Communities in Beweging

21

29

Het project Start 2 Run

18

25

De aanpak lokaal Actief!

13

25

Het project Beachvolleybal

12

20

Het project Fiets-Fit

8

20

Het project Beweegplezier vanaf 4

7

10

Het concept Sportdorp

6

4

Het project BeInteractive

5

5

Het project Uurchallenge van de
Zwembond

4

4

Het project Trio Triathlon

3

5

Het programma Liever bewegen dan
moe

3

5

Het project Via Vierdaagse

2

5

Als we kijken naar de uitvoering van de projecten dan zijn de projecten
Beweegkriebels en Start 2 Run favoriet bij zowel de NASB-gemeenten als niet
NASB-gemeenten. De overige kansrijke projecten worden door de gemeenten die
deze vragen hebben beantwoord beperkt ingezet.
Tabel 12: uitvoering van diverse beweeginterventies voor alle doelgroepen
(in aantallen)
Project

NASB-gemeenten
(N = tussen 17 en 24)

Niet NASB-gemeenten
(N = tussen 33 en 47)

Het project Beweegkriebels

13

17

Het project Start 2 Run

7

11

Aanpak Communities in Beweging

4

4

De aanpak lokaal Actief!

4

2

Het project Beachvolleybal

4

6

Het concept Sportdorp

3

1

Het project Beweegplezier vanaf 4

2

4

Het project BeInteractive

2

1

Het project Uurchallenge van de
Zwembond

1

1

Het project Via Vierdaagse

1

2

Het project Trio Triathlon

0

0

Het project Fiets-Fit

0

0

Het programma Liever bewegen dan
moe

0

0

31/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

Bekendheid en inzet van projecten gericht op bepaalde doelgroepen
Zoals te verwachten zijn NASB-gemeenten meer bekend met het merendeel van de
beweegprojecten14die zijn gericht op specifieke doelgroepen dan niet NASBgemeenten. Ook zetten NASB-gemeenten vaker de beweegprojecten in die in
hoofdstuk drie per doelgroep zijn weergegeven. De niet NASB-gemeenten voeren
daarentegen (iets) vaker de volgende projecten uit:
Projecten voor 50-plussers
de Coach-aanpak
de aanpak van Lokale Taskforce 50+
de Netwerkaanpak 50+
het project In Balans
Projecten voor kinderen in basisschoolleeftijd
het project Okido
het project sCool Sport
de aanpak WhoZnext
De verschillen zijn overigens niet groot.
4.6

Conclusies
Aandacht voor te-weinig actieven in beleid en het bereik van de doelgroepen
De gemeenten die meedoen aan de impuls NASB hebben meer aandacht voor teweinig actieven in zowel het beleid (95% tegen 85%) als in projecten (98% tegen
82%) dan niet NASB-gemeenten. Van de NASB-gemeenten heeft 90% oog voor het
realiseren van een beweegvriendelijke omgeving, van de niet NASB-gemeenten is
82% hiermee bezig.
De NASB-gemeenten hebben in hun beleid voor te-weinig actieven meer aandacht
voor verschillende specifieke doelgroepen dan niet NASB-gemeenten. De NASBgemeenten besteden substantieel meer aandacht aan inwoners met een chronische
ziekte (34% hoger), inwoners met een lage SES (24% hoger) en aan jongeren in het
voortgezet onderwijs (20% hoger). Het gerealiseerde bereik in 2009 van kinderen in
de basisschoolleeftijd en van 50-plussers is bij de niet NASB-gemeenten iets hoger.
Dit is opvallend, omdat de NASB-gemeenten zich vooral richten op de doelgroepen
kinderen in de basisschoolleeftijd en de 50-plussers. De NASB-gemeenten hebben
in 2009 daarentegen iets meer jongeren in het voortgezet onderwijs bereikt.

14

Uitzonderingen zijn de projecten Knotshockey (50-plussers), de methode De klas beweegt en sCool Sport

(kinderen in de basisschoolleeftijd) en de aanpak WhoZnext en Maatschappelijke stage in het voortgezet onderwijs
(jongeren). De vragen over de projecten voor chronisch zieken zijn te slecht ingevuld om te kunnen vergelijken.

32/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

Wat betreft het gewenste bereik in 2010 hebben de NASB-gemeenten iets hogere
ambities voor met name de 50-plussers en de jongeren in het voortgezet onderwijs.
Het beoogde bereik van kinderen in het basisonderwijs ligt ongeveer gelijk.
Verankering in beleid en overleg
Met uitzondering van het beleidsterrein ruimtelijke ordening maakt sport en bewegen
bij ongeveer evenveel NASB-gemeenten als niet NASB-gemeenten deel uit van
diverse beleidsterreinen. In de nulmeting was dit niet het geval; niet NASBgemeenten scoorden op dit onderdeel beduidend lager. Een groot deel van de
NASB-gemeenten en niet-NASB-gemeenten heeft beweeginterventies verankerd in
een nota die een of meerdere beleidsterreinen betreft.
Wat betreft overleg met derden, zijn er weinig verschillen te constateren tussen
NASB-gemeenten en niet NASB-gemeenten. De NASB-gemeenten zitten iets vaker
met de GGD en met de afdeling ruimtelijke ordening om de tafel, terwijl de niet
NASB-gemeenten iets meer overleggen met hun collega’s onderwijsbeleid en Wmobeleid.
Bekendheid van inzet van beweegprojecten
Over het algemeen zijn NASB-gemeenten meer bekend met de 13 kansrijke
projecten voor alle doelgroepen en met de doelgroepspecifieke beweeginterventies
dan niet NASB-gemeenten. Ook de inzet van diverse beweegprojecten is bij NASBgemeenten hoger dan bij niet NASB-gemeenten. Zowel de NASB-gemeenten als de
niet NASB-gemeenten werken het meest met de kansrijke projecten Beweegkriebels
en Start 2 Run.

33/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

Hoofdstuk 5 Conclusies
5.1

Beleid en het bereik van doelgroepen
Aandacht voor de doelgroep te-weinig actieven in beleid en projecten
Nagenoeg alle NASB-gemeenten (95%) besteden in het beleid specifieke aandacht
aan te-weinig actieven. Ook voeren alle gemeenten, op een na, daadwerkelijk
projecten of activiteiten uit die zijn bestemd voor deze doelgroep. Dit is een
aanzienlijk stijging ten opzichte van de nulmeting. Tweederde van de gemeenten is
inmiddels met de uitvoering van de projecten bezig. Ten opzichte van de nulmeting
is er een verschuiving opgetreden van voorbereiding naar uitvoering. Ten tijde van
de nulmeting trof een deel van de gemeenten nog voorbereidingen voor zowel de
inzet van projecten als voor het NASB-beleid als geheel.
Het realiseren van een beweegvriendelijke omgeving hebben de gemeenten hoog in
het vaandel staan; 90% heeft hier oog voor binnen het beleid.
Bereik van de doelgroepen
De gemeenten richten hun NASB-beleid vooral op de jeugd in de basisschoolleeftijd
en op de groep 50-plussers. De minste aandacht gaat uit naar de allochtone
bevolking.
De vragen over het daadwerkelijke bereik in 2009 en het gewenste bereik in 2010
zijn slecht ingevuld, zodat de resultaten indicaties zijn en geen harde conclusies.
Bijna driekwart van de kinderen in de basisschoolleeftijd, rond de 60% van de
jongeren in het voortgezet onderwijs en van de totale bevolking en de helft van de
50-plussers worden bediend vanuit het NASB-beleid. De inwoners met een
chronische ziekte zijn in 2009 nog het minste bereikt. De gemeenten willen met de
inzet van beweegprojecten vooral de lagere schoolkinderen en de algehele
bevolking bereiken in 2010. De doelgroepen inwoners met een lage SES en
chronisch zieken komen het minst voor in het beoogde bereik.
Als we kijken naar het daadwerkelijke bereik in 2009 en het gewenste bereik in
2010, dan is het verschil het grootst voor de doelgroepen 50-plussers en chronisch
zieken. Net als in de nulmeting blijft het lastig om deze doelgroepen daadwerkelijk te
laten deelnemen aan projecten, ondanks de ambities.

5.2

Verankering van beleid, overleg en cofinanciering
De aandacht voor de inzet van beweegprojecten binnen de verschillende
beleidsterreinen is groot. De beleidsverankering binnen de verschillende
beleidsterreinen is bij de meeste gemeenten eveneens goed geregeld. Met

34/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

uitzondering van het beleidsterrein ruimtelijke ordening is de inzet van
beweegprojecten bij het merendeel van de gemeente in diverse nota’s opgenomen.
Dit is nauwelijks veranderd ten opzichte van de nulmeting.
Nagenoeg alle gemeenten overleggen regelmatig met de afdeling lokaal
gezondheidsbeleid. Ook is er regelmatig overleg met de afdeling onderwijsbeleid en
met de GGD. De Regionale Ondersteuningsstructuren en de afdeling ruimtelijke
ordening worden het minste genoemd als gesprekspartner.
Cofinanciering
Een meerderheid van de NASB-gemeenten (65%) heeft de cofinanciering inmiddels
geregeld. Twee gemeenten verwachten zeer binnenkort een besluit en vier
gemeenten verwachten op korte termijn een besluit. Zes gemeenten weten niet
wanneer de beslissing valt en twee gemeenten vrezen dat de cofinanciering in
gevaar is. Ten opzichte van de nulmeting is de situatie rondom de cofinanciering niet
veranderd.

5.3

Bekendheid en uitvoering van projecten
Projecten voor alle doelgroepen
Het project Beweegkriebels is het meest bekend en wordt door ruim de helft van de
gemeenten uitgevoerd. De aanpak Communities in Beweging geniet ook redelijke
bekendheid, maar wordt door slechts vier gemeenten ingezet. Het merendeel van de
13 voorgelegde projecten is bij het grootste deel van de gemeenten onbekend en
wordt dus ook (nog) niet op grote schaal gebruikt.
Projecten voor 50-plussers
De aanpak Galm en de aanpak Meer Bewegen voor Ouderen zijn bij nagenoeg alle
gemeenten bekend. Deze projecten worden ook het meeste uitgevoerd. Het project
Denken en Doen geniet eveneens brede bekendheid. Voor zes van de acht
projecten die zowel in de nulmeting als in de 1-meting zijn opgenomen, is de
bekendheid gedaald. Ondanks een lagere bekendheid van een aantal projecten is
de inzet van zeven van de acht projecten hoger of gelijk aan de percentages uit de
nulmeting.
Projecten voor kinderen in de basisschoolleeftijd
De projecten de Aanpak de Gezonde School en het project Kies voor Hart en Sport
staan het meest op het netvlies. Dit laatste project is ook het meest populair bij de
gemeenten: 58% werkt ermee. Alle acht projecten die zowel in de nulmeting als in
de 1-meting zijn opgenomen, scoren lager op bekendheid dan in de nulmeting. De
inzet van de projecten is eveneens lager. Uitzonderingen zijn de aanpak de
Gezonde School en het project Beweegmanagement.

35/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

Projecten voor jongeren in het voortgezet onderwijs
Bijna alle gemeenten kennen de aanpak WhoZnext en de aanpak Maatschappelijke
Stage in het voortgezet onderwijs. Deze projecten worden ook het meeste
uitgevoerd op scholen voor voortgezet onderwijs. De helft van de projecten die
zowel in de nulmeting als in de 1-meting zijn opgenomen, zijn minder bekend. De
inzet van deze projecten is daarentegen hoger of even hoog ten opzichte van 2008.
Projecten voor chronisch zieken
De projecten gericht op chronisch zieken zijn over het algemeen redelijk bekend. De
NASB-gemeenten werken met name met het project de Beweegkuur.

5.4

Vergelijking tussen NASB-gemeenten en niet NASB-gemeenten
Aandacht voor te-weinig actieven in beleid en het bereik van de doelgroepen
De gemeenten die meedoen aan de impuls NASB hebben meer aandacht voor teweinig actieven in zowel beleid (95% tegen 85%) als binnen projecten (98% tegen
82%) dan niet NASB-gemeenten. Van de NASB-gemeenten heeft 90% oog voor het
realiseren van een beweegvriendelijke omgeving, van de niet NASB-gemeenten is
82% hiermee bezig.
De NASB-gemeenten hebben in hun beleid voor te-weinig actieven meer aandacht
voor verschillende specifieke doelgroepen dan niet NASB-gemeenten. De NASBgemeenten besteden substantieel meer aandacht aan inwoners met een chronische
ziekte (34% hoger), inwoners met een lage SES (24% hoger) en aan jongeren in het
voortgezet onderwijs (20% hoger). Het gerealiseerde bereik van kinderen in de
basisschoolleeftijd en van 50-plussers ligt bij de niet NASB-gemeenten in 2009 iets
hoger. De NASB-gemeenten hebben in 2009 daarentegen iets meer jongeren in het
voortgezet onderwijs bereikt.
Wat betreft het gewenste bereik in 2010, hebben de NASB-gemeenten iets hogere
ambities voor voornamelijk de 50-plussers en de jongeren in het voortgezet
onderwijs. Het beoogde bereik van kinderen in het basisonderwijs ligt ongeveer
gelijk.
Verankering in beleid en overleg
Met uitzondering van het beleidsterrein ruimtelijke ordening maken sport en
bewegen bij ongeveer evenveel NASB-gemeenten als niet NASB-gemeenten, deel
uit van diverse beleidsterreinen. In de nulmeting was dit niet het geval; niet NASBgemeenten scoorden op dit onderdeel beduidend lager. Een groot deel van de
NASB-gemeenten en niet-NASB-gemeenten heeft beweeginterventies verankerd in
een nota die een of meerdere beleidsterreinen betreft.

36/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

Wat betreft overleg met derden zijn er weinig verschillen te constateren tussen
NASB-gemeenten en niet NASB-gemeenten. De NASB-gemeenten zitten iets vaker
met de GGD en met de afdeling ruimtelijke ordening om de tafel, terwijl de niet
NASB-gemeenten iets meer overleg hebben met hun collega’s onderwijsbeleid en
Wmo-beleid.
Bekendheid van inzet van beweegprojecten
Over het algemeen zijn NASB-gemeenten meer bekend met de 13 kansrijke
projecten voor alle doelgroepen en met de doelgroepspecifieke beweeginterventies
dan niet NASB-gemeenten. Ook de inzet van diverse beweegprojecten is bij NASBgemeenten hoger dan bij niet NASB-gemeenten. Zowel de NASB-gemeenten als de
niet NASB-gemeenten werken het meest met de kansrijke projecten Beweegkriebels
en Start 2 Run.

37/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

Bijlage 1
Samenstelling NASB-gemeenten
De Impuls NASB is met name gericht op het bereiken van burgers die met
gezondheidsproblemen als overgewicht kampen en/of te weinig bewegen en/of in
een omgeving wonen die te weinig beweegvriendelijk is. Om te bepalen welke
gemeenten in aanmerking komen voor middelen uit de NASB-Impuls is gekeken
naar de Sociaal Economische Score (SES) per gemeente. Het Sociaal Planbureau
(SCP) heeft op basis van 4 indicatoren15 de SES-score per gemeente bepaald. De
gemeenten met een lage SES zijn met name gestimuleerd om deel te nemen aan de
Impuls.
Het is bekend dat in de noordelijke en zuidelijke provincies en in de grote steden
veel inwoners zijn met een lage SES-score. De provincies Friesland, Groningen en
Limburg zijn dan ook goed vertegenwoordigd in de groep eerste tranche gemeenten.
Er zijn geen gemeenten uit de provincies Zeeland, Utrecht en Flevoland die
meedoen aan de NASB-Impuls.
Tabel 13: verdeling van de NASB-gemeenten over de provincies

15

Provincie

Aantal gemeenten

Groningen

Oldambt, Stadskanaal, Grootegast, Delfzijl, Eemsmond,
Bellingwedde, Hoogezand-Sappemeer, Menterwolde (9)

Friesland

Wunseradiel,
Littenseradiel,
Bolsward,
Ferwerderadiel, Gaasterlân-Sleat, Vlieland (8)

Limburg

Echt-Susteren, Kerkrade, Maastricht, Roermond, Venlo, Brunssum (6)

NoordBrabant

Cuijk, Tilburg, Baarle-Nassau, Eindhoven (4)

Zuid-Holland

Rotterdam, Delft, Rozendaal, Leerdam (4)

Gelderland

Nijmegen, Arnhem, Groesbeek (3)

Drenthe

Steenwijkerland, Hoogeveen, Emmen (3)

Overijssel

Enschede, Losser, Twenterand (3)

NoordHolland

Amsterdam, Enkhuizen (2)

Nijefurd,

Marum,

Dantumadiel,

De indicatoren zijn: gemiddeld inkomen, percentage huishoudens met een laag inkomen, percentage inwoners

zonder betaalde baan, percentage huishoudens met gemiddeld een lage opleiding.

38/39

MONITOR IMPULS NATIONAAL ACTIEPLAN SPORT EN BEWEGEN, 1-METING GEMEENTEN EERSTE TRANCHE

Naast de verdeling van de NASB-gemeenten over de provincies is het interessant te
kijken naar de indeling van de eerste tranche gemeenten naar gemeentegrootte.
Tabel 14: indeling naar gemeentegrootte
Gemeentegrootte

Aantal gemeenten

< 20.000 inwoners

18

20.000-50.000 inwoners

11

50.000-100.000 inwoners

4

> 100.000 inwoners

9

Totaal

42

Tabel 14 laat zien dat een groot deel van de NASB-gemeenten tot de groep kleine
plattelandsgemeenten of tot de groep grote steden behoort.

39/39