Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 500 IV

Vaststelling van de begrotingsstaat van
Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2011

Nr. 29

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 februari 2011
U heeft vorige week, bij de regeling van werkzaamheden, een brief
gevraagd over de waarborgfunctie van het Koninkrijk. In het bijzonder is
daarbij verwezen naar de screening van ministers in Curaçao en de
financiële situatie op Sint Maarten. Dit laatste onderwerp komt aan de
orde in mijn brief over mijn reis van januari en de recente antwoorden op
de Kamervragen van de heer Bosman. Ik verwacht medio februari nadere
informatie van het College financieel toezicht over de stand van zaken van
de begroting 2010 van Sint Maarten.
Tijdens de begrotingsbehandeling van Hoofdstuk IV, Koninkrijksrelaties,
afgelopen december heeft u gevraagd naar mijn visie op de toepassing
van de waarborgfunctie en naar de visie op het Koninkrijk. Ik heb u
toegezegd dit jaar met een visie op het Koninkrijk te komen. Eveneens heb
ik u toegezegd te bezien hoe, en in welke vorm ik de motie van de leden
Van Raak c.s. (32 500 IV, nr. 9) over een visie op de waarborgfunctie van
Nederland hierbij zal betrekken.
Met de bestuurders van Curaçao, Sint Maarten, Aruba en Caribisch
Nederland heb ik afgesproken in april een eerste concept van de visie op
het Koninkrijk met hen te bespreken. Een eenzijdige visie van Nederland
op het Koninkrijk heeft immers minder waarde. De visie op het Koninkrijk
zal als uitgangspunt de huidige staatkundige verhoudingen hanteren. Op
welke wijze willen de landen en de eilanden van het Koninkrijk invulling
geven aan de nieuwe staatkundige verhoudingen. Van die staatkundige
verhoudingen binnen het Koninkrijk maakt het instrument van de
waarborgfunctie deel uit en het ligt om die reden voor de hand ook dit
onderdeel te betrekken bij de gesprekken in april.
Vooruitlopend op het verschijnen van de visie op het Koninkrijk, kan ik u
met betrekking tot de toepassing van de waarborgfunctie van het
Koninkrijk, slechts op hoofdlijnen het uitgangspunt schetsen zoals ik dat
hanteer.

kst-32500-IV-29
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 IV, nr. 29

1

Het Koninkrijk bestaat uit vier autonome landen. Elk land heeft zijn eigen
mechanismen om de gemeenschappelijke waarden te waarborgen. Het is
in eerste instantie aan de organen van de afzonderlijke landen om zorg te
dragen voor bijvoorbeeld goed bestuur en de bescherming van mensenrechten.
Het Koninkrijk heeft een eigen bevoegdheid om in het geval van het falen
van die eigen mechanismen van de afzonderlijke landen, maatregelen te
treffen. De Koninkrijksregering heeft net als vóór 10 oktober 2010 tot taak
genoemde waarden (mensenrechten, rechtszekerheid en deugdelijkheid
van bestuur) te waarborgen. De Koninkrijksregering kan besluiten van de
landsregering en de wetgever schorsen en vernietigen op grond van
artikel 50 van het Statuut en kan een algemene maatregel van rijksbestuur
treffen op grond van artikel 51 van het Statuut, in het kader van de
waarborgfunctie. Uitgangspunt daarbij is echter dat de Koninkrijksregering de landen de tijd en ruimte laat om zelf hun verantwoordelijkheid
te nemen. De discussie over de uitoefening van landstaken dient in de
Staten van het desbetreffende land te worden gevoerd. Ik wees daar al op
tijdens de begrotingsbehandeling van Hoofdstuk IV, Koninkrijksrelaties.
Het is goed hier nog eens te benadrukken dat het niet Nederland is dat die
bevoegdheid heeft, maar het Koninkrijk. Besluiten in dit kader dienen dus
in gezamenlijk overleg tussen Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten
tot stand te komen. Ingrijpen door de Koninkrijksregering betekent het
opzij zetten van de normale statutaire verhoudingen en moet daarom na
zorgvuldige overweging gebeuren. De waarborgfunctie komt pas in zicht
als de in het land zelf bestaande mechanismen om tot correctie te komen
onvoldoende soelaas bieden. Gezien de wijze waarop het Koninkrijk vorm
is gegeven, gaat het om een uitzonderlijke bevoegdheid, bedoeld voor
uitzonderlijke situaties.
De bovenstaande lijn is ook gevolgd in het geval van de screening van de
bewindspersonen op Curaçao. Ten aanzien van de screening was er een
bijzondere situatie aangetreden. In verband met de transitie per
10 oktober 2010 was de eerste regering aangetreden zonder dat de
screening van de nieuwe bewindspersonen was afgerond. Toen de
situatie dreigde te ontstaan dat het daarbij gelaten zou worden, heeft de
Gouverneur de opdracht gegeven deze alsnog te laten afronden.
Vervolgens heeft hij met minister-president Schotte gesproken over de
daarbij gebleken feiten. Op basis van diens toelichting en het nader
onderzoek dat de Gouverneur dienstig oordeelde, heeft hij de ministerpresident laten weten onder de gegeven omstandigheden geen grond te
zien de benoeming van ministers ongedaan te maken. Hij heeft mij
hierover bericht. Ik meen dat de Gouverneur in deze heeft gedaan wat hij
kon en moest doen en heb geen reden tot nadere stappen in het kader van
de waarborgfunctie.
Tijdens mijn reis in januari heb ik met de Gouverneur zijn conclusies naar
aanleiding van zijn gesprek met de minister-president besproken. Hierover
heb ik u bij brief van 19 januari (kenmerk 2011–0000035896) reeds
geïnformeerd.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
J. P. H. Donner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 IV, nr. 29

2