Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 000 VIII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (VIII) voor het jaar 2015

Nr. 54

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 5 november 2014
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft een
aantal vragen voorgelegd aan de Minister en de Staatssecretaris van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over de brief van 27 augustus 2014
inzake Onderwijsakkoorden: samen werken aan het onderwijs van morgen
(Kamerstuk 33 750 VIII, nr. 118).
De Minister en de Staatssecretaris hebben deze vragen beantwoord bij
brief van 4 november 2014. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Wolbert
De adjunct-griffier van de commissie,
Meelker

kst-34000-VIII-54
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 VIII, nr. 54

1

1
Welk deel van de investeringen die het kabinet doet in het onderwijs
wordt bekostigd via ombuigingen binnen de begroting van OCW en welk
deel van de investeringen is aanvullend op de begroting OCW?
Van de in de brief genoemde € 1,2 miljard in de sectorakkoorden po, vo
en mbo is € 578 miljoen beschikbaar uit het regeerakkoord Rutte 2 en
€ 196 miljoen uit de Begrotingsafspraken 2014. Het resterende bedrag van
€ 439 miljoen betreft een andere inzet van bestaande middelen.
De genoemde investeringen in het hoger onderwijs komen volledig
beschikbaar dankzij de hervorming van het studiefinancieringsstelsel en
de aanpak van de Taskforce Beter Benutten.
2
Worden in de onderhavige brief enkel voorgenomen plannen opgesomd
of is er ook sprake van nieuwe plannen vanuit het ministerie die nog niet
eerder met de Kamer waren gedeeld?
De Kamer is eerder geïnformeerd over het Nationaal Onderwijsakkoord,
de Lerarenagenda, de sectorakkoorden po, vo en mbo en de afspraken
over het studievoorschot. In deze brief is de combinatie van al deze
afspraken zichtbaar gemaakt. Nieuw in de brief zijn de afspraken die door
sociale partners zijn gemaakt in de verschillende cao’s en die veelal een
verdere uitwerking van de sectorakkoorden betreffen.
3
Is er binnen de verschillende onderwijsakkoorden die zijn gesloten met
het veld nadrukkelijk aandacht voor het versterken van de complexe
vaardigheden van docenten? En zo nee, hoe wordt er dan uitvoering
gegeven aan de motie van het lid Ypma1?
In de sectorakkoorden po en vo is afgesproken dat in 2020 alle leraren de
algemeen didactische en differentiatievaardigheden (voorheen: complexe
vaardigheden) beheersen. Startende leraren mogen er in principe
maximaal zeven jaar over doen om zich de differentiatievaardigheden in
de praktijk eigen te maken. In het sectorakkoord mbo is afgesproken dat
de mbo-instellingen in een kwaliteitsplan beschrijven welke ambities de
instelling heeft op het terrein van professionalisering en op welke wijze de
instelling deze ambities wil realiseren (SMART- geformuleerd).
4
Zijn er in de onderwijsakkoorden ook afspraken gemaakt om de regeldruk
van leraren te verminderen?
In de sectorakkoorden zijn concrete afspraken gemaakt over maatregelen
die de regeldruk verlagen, waaronder het meervoudig gebruiken van
gegevens, het vereenvoudigen van het bekostigingsmodel, het verminderen van de administratieve lasten rondom het opstellen van onderwijsen beroepspraktijkvorming (bpv-) overeenkomsten in het mbo en de
ontwikkeling van een nieuw accreditatiekader in het hoger onderwijs.
Daarnaast analyseren we samen met de vakbonden en sectororganisaties
intensief de knelpunten op het gebied van regeldruk. Dit zal binnenkort
resulteren in een Regeldrukagenda 2014–2017 met door alle betrokkenen
gezamenlijk uitgewerkte acties om de regeldruk terug te dringen.

1

Kamerstuk 27 923, nr. 181.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 VIII, nr. 54

2

5
Klopt het dat de investeringen in het onderwijs grotendeels worden
gerealiseerd door het beschikbare budget voor onderwijs doelmatiger te
besteden?
Zie het antwoord op vraag 1.
6
Hoe toetst de Kamer de realisatie van de akkoorden?
In de sectorakkoorden zijn met de sectorraden afspraken gemaakt over
monitoring van de doelstellingen en de acties uit de akkoorden. In 2017
vindt een tussenmeting plaats en in 2020 een eindmeting. In deze
metingen wordt op sectorniveau en in het mbo op instellingsniveau
geïnventariseerd wat de voortgang is op de doelen van het sectorakkoord
op basis van de inspanningen van scholen en besturen. Aan de hand van
de tussenmeting wordt tevens bezien of bijsturing nodig is. Op basis van
de geboekte voortgang zal bepaald worden of er aanleiding is tot
aanpassing van de afspraken en de aanpak en daaraan gekoppeld de inzet
van de middelen. De Tweede Kamer wordt in 2017 en 2020 over de
voortgang van de uitvoering van de akkoorden geïnformeerd. Daarnaast
wordt de Kamer jaarlijks bij de begroting geïnformeerd over de ontwikkelingen op een aantal belangrijke indicatoren.
7
Welke outcome criteria zijn vastgesteld?
In de sectorakkoorden zijn per onderwerp afspraken gemaakt over te
realiseren doelstellingen.
In het po zijn onder andere de volgende doelstellingen afgesproken:
− In 2020 heeft 30% van de leraren een wo-bachelor of een hbo-/
universitaire master afgerond;
− 90% van de scholen gebruikt in 2020 dagelijks digitaal leermateriaal in
het primair proces; en
− Vanaf 2017 worden alle lesuren bewegingsonderwijs gegeven door
een bevoegde leerkracht (ALO of PABO met LO bevoegdheid).
In het vo zijn onder andere de volgende doelstellingen afgesproken:
− In 2020 is het percentage zittenblijvers gereduceerd tot 3,8%;
− In 2020 heeft 50% van de leraren een afgeronde master- of PhDopleiding; en
− In 2020 beheerst 100% van de leraren de basis- en complexe vaardigheden.
Op basis van deze doelstellingen wordt met de sectorraden nader
afgesproken hoe de realisatie van de doelstellingen wordt vastgesteld.
Uitgangspunt daarbij is minimale administratieve lasten voor scholen en
besturen.
In het mbo gaan we met iedere instelling kwaliteitsafspraken maken. Die
zullen niet alleen gaan over kwantitatieve prestaties, maar ook over
kwalitatieve (brief van 16 december 2013, Kamerstuk 31 524, nr. 189). Op
het onderdeel voortijdig schoolverlaten gaat het meteen al om heel
concreet meetbare afspraken. Vanaf 2016 zullen daar ook andere thema’s
bij komen, zoals studiesucces en kwaliteit beroepspraktijkvorming. Deze
indicatoren zijn nog in ontwikkeling.
8
Is de begeleiding van leraren door coaches intern in de school geregeld?
In het sectorakkoord po is afgesproken dat schoolbesturen vanaf uiterlijk
2017 zorgen voor planmatige begeleiding van elke startende leraar, op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 VIII, nr. 54

3

basis van een jaarlijkse vaardigheidsmeting. Bij planmatige begeleiding
kan de startende leraar zich tevens verder bekwamen op basis van
feedback door een coach. In de cao po (gesloten door de sociale partners)
wordt hieraan onder andere het recht van een starter op begeleiding door
een coach gekoppeld, evenals het recht op een bijzonder budget van
40 uren per jaar dat kan worden ingezet ten behoeve van professionalisering.2 Deze afspraken geven kaders waar begeleiding/ coaching in elk
geval aan moet voldoen. Scholen bepalen zelf op welke manier (intern of
extern) het beste in de begeleiding/ coaching kan worden voorzien.
9
Hoe wordt voorkomen dat coaches door externe inhuur (lees: extra
kosten) duurder worden?
Via het sectorakkoord po wordt geld beschikbaar gesteld voor de brede
ambitie «professionele scholen». Dit geld komt in de lumpsum en in de
prestatiebox. Scholen zijn zelf verantwoordelijk voor de inzet van deze
middelen. Het is dan ook de verantwoordelijkheid van de scholen om te
bepalen op welke manier dit geld het beste kan worden besteed en of ze
bijvoorbeeld een coach inhuren of (bovenschools) eigen personeel
opleiden en inzetten als coach.
10
Bij wie kan een eventueel geschil worden voorgelegd tussen schoolleider
en leraar, waar het gaat over het persoonlijke budget?
Door sociale partners zijn in de cao’s po, vo en mbo verschillende
afspraken gemaakt over tijd en budget voor professionalisering. Hoe de
rechten voor de werknemers in de verschillende afspraken exact zijn,
hangt af van de manier waarop sociale partners dit hebben vastgelegd in
de cao. Wanneer er sprake is van een individueel recht op een persoonlijk
budget kan dit uiteindelijk door de werknemer bij de rechter worden
afgedwongen.
11
Hoe worden oudere leraren opgeleid om coaches te worden en hun jonge
nieuwe collega’s te begeleiden?
Op basis van afspraken in het sectorakkoord po, maakt de PO-Raad
inzichtelijk van welk scholingsaanbod gebruik kan worden gemaakt om te
leren hoe je (startende) leraren kan observeren en feedback kan geven.
Scholen beslissen zelf wie zij inzetten als coach, zo lang begeleiding en
beoordeling maar worden gescheiden, en de coach dus niet de leidinggevende is.
12
Hoe wordt getoetst dat deze coaches en jonge leraren tot het gewenste
effect leiden?
De planmatige begeleiding van startende leraren, waar een coach
onderdeel van is, is erop gericht dat de starters zich verder kunnen
bekwamen. Binnen drie jaar moeten zij de algemeen didactische
vaardigheden beheersen. Hiertoe wordt jaarlijks het vaardigheidsniveau
van de startende leraar gemeten. De PO-Raad maakt nu inzichtelijk van
welke observatie-instrumenten/ vaardigheidsmeters gebruik kan worden
gemaakt.

2

Aanvullend op het duurzame inzetbaarheidsbudget van 40 uur per jaar voor alle werknemers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 VIII, nr. 54

4

13
Is het geld dat besteed wordt per leraar aan opleidingsbudget BTW-vrij?
Er is een btw-vrijstelling voor het geven van onderwijs. Hieronder valt
contractonderwijs door onderwijsinstellingen, waarvoor zij kostendekkende tarieven in rekening brengen en beroepsopleidingen, waaronder
bijscholing en cursussen gericht op een (toekomstige) werkkring.
14
Zijn alle professionaliseringscursussen BTW-vrij?
Zie het antwoord op vraag 13.
15
Kunt u een aantal voorbeelden geven van mogelijkheden waarvoor het
budget voor professionele ontwikkeling voor gebruikt kan worden?
Voorbeelden van de besteding van het budget voor professionele
ontwikkeling zijn: het adequaat begeleiden van starters, het deelnemen
aan professionele leergemeenschappen, het bijscholen van leraren, het
volgen van cursussen, het opscholen naar een eerstegraads bevoegdheid,
het actief uitwisselen van kennis met andere instellingen, coaching en
peer review.
16
Wie zullen de rol van coach moeten invullen?
De beslissing over wie de rol van coach moet invullen is een verantwoordelijkheid van scholen en besturen. Zij zien waar de behoefte ligt en wie in
deze behoefte het beste kan voorzien. In het sectorakkoord po is hierover
wel afgesproken dat de coach niet de leidinggevende zal zijn. Deze
afspraak is tevens opgenomen in de cao-po.
17
Hoe kan het individueel recht op een persoonlijk budget voor leraren
worden afgedwongen?
Zie het antwoord op vraag 10.
18
Hoeveel persoonlijk budget is er voor leraren in het mbo3 beschikbaar
voor professionalisering?
In nieuwe cao-afspraken is opgenomen dat de leraar voor duurzame
inzetbaarheid beschikt over 50 uur per jaar. Dit is onder meer bedoeld
voor activiteiten die bijdragen aan de kwaliteit van het onderwijs en
professionaliteit. Dit is in aanvulling op de reeds bestaande uren voor
deskundigheidsbevordering. Er is in het mbo geen persoonlijk budget in
geld afgesproken.
19
Kunt u een overzicht geven van alle middelen ten behoeve van het
begeleiden en opleiden/ontwikkelen van leraren sinds 2010?
Er is een aantal specifieke (aanvraag)regelingen voor opleiden/
ontwikkelen van leraren. Naast deze aanvraagregelingen kan de
lumpsumbekostiging ingezet worden voor professionalisering. Over een
deel van de lumpsummiddelen is in de sectorakkoorden afgesproken dat
3

mbo: middelbaar beroepsonderwijs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 VIII, nr. 54

5

dit wordt ingezet voor professionalisering. Hieronder een overzicht van de
verschillende soorten bedragen sinds 2010 voor de sectoren po, vo, mbo
en ho.
Bedragen x € 1 miljoen
Omschrijving

2010

2011

2012

2013

2014

Lerarenbeurs
Zij-instroom
Promotiebeurs
Opleiden in de school (inclusief
academische opleidingsscholen)
Professionaliseringsmiddelen po/vo
in lumpsum (prestatiebox)
Professionaliseringsmiddelen mbo
in de lumpsum
Overig (lerarenregister en pilots)

61,4
8,8
–

77,7
9,8
1,2

68,3
6,7
2,3

80,3
5,5
6,8

77,0
6,0
7,9

17,3

14,0

16,5

18,3

20,6

–

–

69,0

113,0

113,0

–
–

–
–

23,0
15,0

36,0
15,0

36,0
15,0

Totaal

87,5

102,7

200,8

274,9

275,5

20
Hoeveel uren kregen leraren voor het vervangen tijdens de master met
behulp van de lerarenbeurs en hoeveel wordt dat nu?
Op dit moment kunnen leraren aanspraak maken op maximaal 4 uur
studieverlof voor het volgen van een bachelor- of masteropleiding naar
rato van de aanstellingsomvang. In de sectorakkoorden is afgesproken om
voor masteropleidingen het aantal uren in het po te verruimen naar 8 uur
per week en in het vo naar 6 uur. Ik ben voornemens om ook voor het
mbo en hbo het aantal studieverlofuren voor masters te verruimen (naar
6 uur in het mbo en naar 8 uur in het hbo). De Lerarenbeurs berust op een
tripartiete afspraak en daarom moet een verruiming afgestemd worden
met de werknemersorganisaties en de werkgeversorganisaties.
21
Waar is het invoeren van de functie van collegedirecteur voor bedoeld?
De verheldering van de functie van de collegedirecteur in de wet is
bedoeld om het onderwijskundig leiderschap binnen het mbo-onderwijs
duidelijker te beleggen en een wettelijke basis te geven. Uit vele onderzoeken blijkt het onderwijskundig leiderschap essentieel bij kwaliteitsverbetering en het invoeren van innovaties. Daarnaast geven bestuurders
aan dat de menselijke maat van de instelling gebaat is bij een duidelijk en
aansprekend gezicht met draagvlak in de betreffende sector van een
«organisatorische eenheid» of mbo college. De positionering van de
collegedirecteur sluit hierbij aan. Overigens kennen alle onderwijssectoren al een dergelijke functie (po: schoolleider/hoofd, vo: rector/directeur,
ho: decaan).
22
Wat is het effect dat de invoering van de collegedirecteur moet bewerkstelligen en hoe wordt gemeten of dat gehaald is?
De figuur van de collegedirecteur is geen wettelijke verplichting maar een
nieuwe faciliteit in de wet, waarvoor bestuurders vrijwillig kunnen kiezen.
Er is derhalve vooralsnog geen evaluatie voorzien.
23
Welke managementfunctie (niet-onderwijzend personeelsfunctie) wordt
geschrapt met de invoering van de collegedirecteur?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 VIII, nr. 54

6

Veel mbo-instellingen werken nu al met – al dan niet gemandateerde –
directeuren die een sector of een stafdienst aansturen. Het is veeleer zo
dat bestaande functies een nieuwe invulling en wettelijke verankering
krijgen, dan dat er functies helemaal geschrapt worden.
24
Hoeveel leraren (in absolute aantallen en percentueel) hebben zich
inmiddels ingeschreven in het lerarenregister? Hoe verklaart u dat het
aantal ingeschreven leraren hierbij blijft steken?
In september 2014 hebben 19.181 (ruim 7%) van de circa 250.000 leraren
zich ingeschreven in het huidige, vrijwillige register. Dit is een stijging van
ruim 500 ten opzichte van augustus. Het aantal stijgt gestaag, maar te
langzaam om de afgesproken doelstelling van 40% ingeschrevenen in
2015 te realiseren. Onderzoek wijst uit dat het register nog aan
bekendheid kan winnen. Met de Onderwijscoöperatie, de PO-Raad, de
VO-raad en de MBO Raad is op 25 september jl. een akkoord bereikt over
hoe het register er het beste kan uitzien als vanaf 2017 de wettelijke
registratieplicht gaat gelden. Dit betekent ook dat de meerwaarde van het
register vanaf nu veel duidelijker zal worden benadrukt door alle
betrokken partijen, onder andere via een campagne. Als resultaat is de
verwachting dat het aantal leraren dat zich inschrijft in het vrijwillige
register veel sneller zal stijgen.
25
Welke exacte afspraken zijn er gemaakt met de sectorraden over de
verbetering van hun beleid ten aanzien van «Human Rescource en
Development»?
In het sectorakkoord po zijn onder meer afspraken gemaakt over:
− Besturen voeren integraal beleid: verbinden onderwijskwaliteit,
financieel management en HRM-beleid.
− Professionalisering van bestuurders en intern toezichthouders.
− In het HRM-beleid gebruik maken van een gevalideerd instrument
waarmee de didactische vaardigheden van de leraar in beeld gebracht
worden.
− Zorgen voor planmatige begeleiding van elke startende leraar, op basis
van een jaarlijkse vaardigheidsmeting.
− Betekenisvol inbedden van het Lerarenregister binnen het strategisch
HRM-beleid.
− In het HRM-beleid opnemen dat besturen leraren opleiden, dan wel
aannemen, die onderzoekende vaardigheden hebben. Deze leraren
krijgen een positie binnen de schoolorganisatie waarin ze hun
vaardigheden kunnen benutten en waardoor de kwaliteitscyclus
verrijkt wordt.
− Het streven naar meer masters en academici opnemen in het bredere
HRM-beleid van besturen, waarbij ook aandacht is voor de inzetbaarheid van hoger opgeleiden in de scholen, eventueel gekoppeld aan
functiedifferentiatie.
In het sectorakkoord vo zijn onder meer afspraken gemaakt over:
− Activeren van docenten om hun eigen praktijk te onderzoeken en «van
binnenuit» te verbeteren, altijd in directie relatie met het verbeteren
van het leren door leerlingen.
− Randvoorwaarden (tijd, netwerkvorming) scheppen voor scholen als
professionele leergemeenschappen met een verbetergerichte
leercultuur. Inclusief samenwerking tussen (teams van) leraren,
vormen van peer review, intervisie en ontwikkeling, praktijkgericht
onderzoek, netwerkvorming binnen en buiten de school en het creëren
van ontwikkeltijd voor docententeams. Deze vormen van professionali-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 VIII, nr. 54

7

−

−
−

−
−

sering worden op betekenisvolle wijze ingebed in het strategisch
HR-beleid van scholen.
Een jaarlijks tevredenheidsonderzoek onder het personeel over de
kwaliteit van het gevoerde personeelsbeleid als onderdeel van de
interne verantwoording. Via het HR-beleid en in samenspraak met
docenten sturen op het realiseren van de onderwijskundige doelen van
de school.
Jaarlijks een functioneringsgesprek met elk personeelslid, waarin tijd,
geld en wijze van professionalisering worden vastgesteld.
Jaarlijks afspraken met docenten over de beheersing en ontwikkeling
van hun basis- en complexe vaardigheden en de inzet van tijd en geld
hiervoor. Dit maakt deel uit van het HR-beleid van scholen.
Versterking van het personeelsbeleidsvoerend vermogen van
schoolleiders
Een degelijk inwerk- en begeleidingsprogramma voor startende
schoolleiders als onderdeel van het strategisch personeelsbeleid.

In het mbo zijn reeds in 2011 afspraken gemaakt met instellingen over de
professionaliseringsinspanningen van de mbo-scholen onder meer
gericht op versterking van het HRM-beleid. Inmiddels heeft het beleid van
de mbo-scholen aan kwaliteit gewonnen. Dit komt doordat de HR-functie
nadrukkelijker in positie is gebracht via de aanstelling van ervaren
HR-functionarissen (directeur HR of hoofd P&O). Veel instellingen hebben
de basis op orde en kunnen zich nu richten op kwaliteitsverbetering van
de gesprekkencyclus. Een klein aantal mbo-scholen is nog verder en gaat
de stap maken van «HRM» naar «HRD»: het op basis van strategische
personeelsplanning en «vlootschouwen» op de langere termijn gericht
ontwikkelen van het human capital van de school via bijvoorbeeld
programma’s voor talentontwikkeling (kweekvijvers). In het sectorakkoord
mbo 2014 zijn afspraken gemaakt over een verdere invulling van de
professionalisering om te komen tot een invulling van het HRD-beleid.
Iedere mbo-instelling gaat een kwaliteitsplan opstellen waarin aangegeven wordt op welke wijze ze hieraan invulling gaan geven. Daarbij
zullen ze ook aangeven wat ze gaan doen om te komen tot HRD-beleid, Dit
zal per instelling verschillen omdat dit afhankelijk is van de wijze waarop
iedere instelling zijn HRM-beleid momenteel heeft ingericht.
26
De doelstelling is dat 30% van de leraren in het primair onderwijs in 2020
een wo4-bachelor of master opleiding heeft afgerond. Voor vo5 en mbo
gelden soortgelijke doelstelling. Wat voor maatregelen maken het halen
van deze doelstelling mogelijk?
Voor het po, vo en mbo zijn per sector verschillende afspraken gemaakt
over het aantal masters en academici. Voor po en vo gelden sectorale
afspraken. In het mbo geven de instellingen, in het kader van de
uitwerking van de afspraken van het sectorakkoord, in hun kwaliteitsplannen aan hoeveel masteropgeleide leraren ze willen realiseren,
afhankelijk van de samenstelling en het opleidingsniveau van hun huidige
lerarenbestand en van hun opleidingsaanbod.
De doelstellingen zijn fors. Om deze te bereiken hebben we met de
PO-Raad en VO-raad afgesproken een aantal acties te ondernemen, zoals:
− OCW maakt het gebruik van de Lerarenbeurs aantrekkelijker door extra
vervangingsvergoeding en versoepeling van de voorwaarden.

4
5

wo: wetenschappelijk onderwijs.
vo: voortgezet onderwijs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 VIII, nr. 54

8

− OCW verkent verschillende routes om het aantal masters te verhogen,
waaronder leerwerktrajecten voor talentvolle afgestudeerde masters
en maatwerktrajecten voor zij-instromers.
− Schoolbesturen werken aan de ontwikkeling van professioneel
HRM-beleid, inclusief slim scholings- en aannamebeleid. Zij werken op
deze manier aan het aantrekken en behouden van masteropgeleiden.
− OCW biedt tegemoetkoming in de studiekosten aan afgestudeerden in
het po die een masteropleiding volgen en onderzoek doen op een
school. In het vo verkennen we op welke manier studenten een
tegemoetkoming kunnen krijgen als zij direct na het behalen van hun
diploma een educatieve master volgen in een tekortvak.
− Voor het po speelt de PO-Raad een rol om ervoor te zorgen dat het
masteraanbod voor zittende leraren aansluit op de wensen en
behoeften van de scholen. De PO-Raad vervult een regierol bij het bij
elkaar brengen van de vraag van schoolbesturen en scholen enerzijds
en aanbod van lerarenopleidingen anderzijds.
− De VSNU en de PO-Raad verkennen de mogelijkheden voor een
universitaire lerarenopleiding voor het basisonderwijs.
Scholen en besturen zijn verantwoordelijk om de doelstellingen te
realiseren. Om hen hierbij te ondersteunen zetten we bovenstaande acties
in de komende maanden in gang. De ambities zijn hoog. Daarom moeten
we gezamenlijk alle zeilen bijzetten om de doelstellingen te bereiken. Op
basis van nieuwe onderzoeken en prognoses die we de komende
maanden krijgen, gaan we waar nodig de acties concretiseren en bezien
wat we nog meer kunnen doen. In overleg met de sector gaan we een
vooruitstrevende aanpak uitvoeren om de ambitie in 2020 te bereiken.
27
In het primair onderwijs is afgesproken dat alle schoolleiders hun
bekwaamheid onderhouden en zich registeren. Is het mogelijk om geld uit
het budget voor professionele ontwikkeling hiervoor te gebruiken?
Ja. In de cao po uit 2013 is al afgesproken dat schoolleiders recht hebben
op een professionaliseringsbudget van € 2.000 per jaar. Dit budget wordt
in overleg met de werkgever ingezet in de vorm van studieverlof en/of
studiekostenvergoeding. Tevens kan dit budget worden besteed aan
andere professionaliseringsactiviteiten. De recente afspraken over een
persoonlijk budget die door de sociale partners zijn gemaakt in de cao po
gelden niet voor schoolleiders.
28
Hoe wordt gemeten of het invoeren van conciërges en klassenassistenten
ook inderdaad leidt tot meer ruimte voor het geven van onderwijs door de
bevoegde leraren?
OCW brengt periodiek in beeld hoe leraren hun professionele ruimte
ervaren en de mate waarin werkdruk hen belemmert in hun werk. De
verkregen informatie geeft een indicatie van de mate waarin extra
middelen voor scholen voor het inzetten van conciërges en klassenassistenten, hebben bijgedragen aan meer (beleefde) ruimte van docenten.
29
Waarom is de lerarenbeurs niet beschikbaar voor het volgen van een
opleiding via het (geaccrediteerd) niet-bekostigd onderwijs? Is dit ooit wel
het geval geweest?
De Lerarenbeurs kan zowel worden ingezet voor het volgen van een
bekostigde als niet-bekostigde geaccrediteerde bachelor- of masteropleiding.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 VIII, nr. 54

9

30
Hoe groot is het besteedbare budget voor leraren in het kader van
duurzame inzetbaarheid?
Sociale partners hebben in de cao afspraken gemaakt in het kader van
duurzame inzetbaarheid. Een van de nieuwe afspraken betreft een
specifiek budget in uren voor leraren; dit bedraagt voor po, vo en mbo
respectievelijk 40, 50 en 50 uur per jaar. Oudere en jongere leraren kunnen
onder voorwaarden in aanmerking komen voor een aanvullend budget in
uren dat bijdraagt aan de duurzame inzetbaarheid.
31
Kunt u het macrobeeld schetsen met betrekking tot het versterken van
onderwijsteams in het kader van een verlaging van de werkdruk? Hoeveel
extra leraren, klassenassistenten en conciërges zijn er inmiddels extra
aangesteld?
Zie de antwoorden op vraag 28 en 32.
32
Kunt u aangeven in hoeverre u zicht heeft op de uitvoering van de motie
van het lid Ypma c.s.6, waarin wordt bepleit dat de extra middelen die vrij
zijn gekomen door het sluiten van een Nationaal Onderwijs Akkoord
worden aangewend voor het behoud van de werkgelegenheid van jonge
docenten?
Er zijn vanuit de afspraken in het Nationaal Onderwijsakkoord extra
middelen toegekend die scholen in staat stellen 3000 jonge leerkrachten te
behouden. Omdat scholen eigen keuzes maken over de inzet van deze
middelen, en het aantal werknemers in het onderwijs door veel verschillende factoren beïnvloed wordt, is het niet mogelijk kwantitatieve
gegevens te leveren over de mate waarin deze middelen hebben
bijgedragen aan het behoud van werkgelegenheid voor jonge docenten.
Over de arbeidsmarktgevolgen heb ik u in een separate brief geïnformeerd (Kamerstuk 27 923, nr. 189).
33
Hoeveel klassenassistenten en conciërges zijn er tot op heden aangesteld
als gevolg van de investeringen in het onderwijs die voortvloeien uit het
Nationaal Onderwijs Akkoord?
Zie het antwoord op vraag 28 en 32.
34
Op welke wijze is de betrokkenheid van docenten bij het op te stellen
implementatie- en investeringsplan voor onderwijs en ICT geborgd?
Alle schoolbesturen zijn zelf verantwoordelijk voor hun eigen
implementatie- en investeringsplan voor onderwijs en ICT op hun
scholen. De PO-Raad gaat hen ondersteunen bij het opstellen daarvan.
Leraren zijn degenen die met de (aan te schaffen) digitale middelen hun
onderwijs vorm geven. Het is in het onderwijs gebruikelijk dat de
lerarenteams betrokken worden bij bestuurlijke beslissingen rond
ICT-gebruik en de daarvoor benodigde investeringen. Daarbij dienen
dergelijke majeure beslissingen aan de medezeggenschapsraad
voorgelegd te worden en kan dit onderwerp zijn van het professionele
statuut.

6

Kamerstuk 27 923, nr. 180.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 VIII, nr. 54

10

35
Wanneer wordt de Regeldrukagenda 2014–2017 precies gepresenteerd?
Kunt u een harde datum geven?
Het proces om te komen tot de Regeldrukagenda Onderwijs 2014–2017 is
nog gaande en wordt naar verwachting dit jaar afgerond. Wij vinden
draagvlak bij alle betrokkenen van groot belang. Daarom is een harde
datum waarop de agenda gepresenteerd zal worden, nog niet te geven.
36
Welke maatregelen zijn en worden genomen om de administratieve lasten
rondom het opstellen van onderwijs- en beroepspraktijkvorming (bpv-)
overeenkomsten te verminderen?
Samen met de sectoren po, vo en mbo wordt momenteel een verkenning
uitgevoerd naar de vereisten en mogelijkheden van digitale ondertekening
van overeenkomsten. Het doel is om een voorziening in te richten die voor
het po, vo en mbo geschikt is, waarmee alle onderwijsdocumenten
digitaal ondertekend kunnen worden. De verkenning zal in 2015 worden
afgerond.
Op de praktijkovereenkomst (POK) van een bbl-traject staan op dit
moment vier handtekeningen: die van de mbo-instelling, de student, het
leerbedrijf en het kenniscentrum. Het doel van de vierde handtekening is
dat het kenniscentrum op de hoogte blijft van het aantal bezette
bpv-plaatsen. Dit is noodzakelijk aangezien kenniscentra de taak hebben
om voor voldoende bpv-plaatsen te zorgen. De onderwijsinstelling is
uiteindelijk verantwoordelijk voor de POK’s. Bij de herinrichting van de
bpv-ketenorganisatie wordt bekeken of de vierde handtekening overbodig
kan worden gemaakt. De sector werkt hiervoor naar verwachting dit jaar
een voorstel uit.
37
Wie heeft het laatste woord als het gaat om de besteding van het
persoonlijke budget?
In de cao po is afgesproken dat de werknemer na overleg met de
leidinggevende bepaalt hoe het budget in uren wordt ingezet. De
werknemer neemt dus de beslissing. In de cao vo is opgenomen dat de
werknemer zelf bepaalt hoe het budget in uren wordt ingezet. In de cao
mbo is opgenomen dat de werknemer bepaalt waarvoor hij het
persoonlijk budget in uren inzet. De uren worden in overleg met de
werkgever in herkenbare dagdelen verspreid over het jaar ingezet.
38
Welke organisaties zijn betrokken bij de doorontwikkeling en verankering
van het lerarenregister?
De Onderwijscoöperatie treedt op als vertegenwoordiger van de beroepsgroep van leraren en is verantwoordelijk voor de inhoud van het
vrijwillige lerarenregister en de betrokkenheid van leraren daarbij. Bij de
verdere uitwerking van het wettelijk kader blijven wij nauw samenwerken
met de Onderwijscoöperatie en met de betrokken raden, om ervoor te
zorgen dat het register als instrument goed aansluit bij de lespraktijk en
het schoolbeleid.
39
Hoe worden de leraren betrokken bij de doorontwikkeling van het
lerarenregister?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 VIII, nr. 54

11

Leraren worden via de Onderwijscoöperatie betrokken bij de ontwikkeling
van het register. Via werkgroepen bepalen leraren met elkaar de inhoud
van het register. Ook heeft de Onderwijscoöperatie enquêtes bij leraren
uitgezet over het gebruik van het register. Daarnaast werkt de Onderwijscoöperatie uit hoe de gelijke zeggenschap van alle geregistreerde leraren
vanaf 2017 is gegarandeerd. Hiermee wordt het ook echt een register voor
en door leraren.
40
Hoe wordt de cyclus van kwaliteitszorg op alle scholen en besturen
versterkt?
In het sectorakkoord po wordt stevig ingezet op een brede aanpak voor
duurzame onderwijsverbetering (zie lijn 2 uit het akkoord). Onderdeel
hiervan is de afspraak dat scholen en besturen in 2017 met een
planmatige cyclus van kwaliteitszorg werken, op basis van een jaarlijkse
zelfevaluatie. De PO-Raad voert een programma uit om hen daarin te
ondersteunen. Belangrijk onderdeel van dit programma is dat schoolbesturen leren van elkaar, bijvoorbeeld in lerende netwerken. Daarnaast
wordt ingezet op onder meer goed bestuur, professionalisering van
bestuurders en intern toezichthouders, en doorontwikkeling van Vensters
PO als instrument voor horizontale verantwoording en als sturingsinformatie voor besturen.
In het sectorakkoord vo zijn afspraken gemaakt over professionele
scholen. In dat kader zullen de scholen en besturen onder andere het
volgende doen:
− versterking van horizontale verantwoording door scholen;
− scholen maken in hun meerjarenbeleidsplan inzichtelijk welke
kwaliteitsdoelen zij nastreven;
− alle vo-scholen werken in 2020 opbrengstgericht, dat wil zeggen
planmatig en systematisch aan de verbetering van hun opbrengsten;
− de schoolleiding verantwoordt zich intern over de gerealiseerde
onderwijskwaliteit en meet en presenteert jaarlijks de tevredenheid
onder het personeel over de kwaliteit van het gevoerde personeelsbeleid;
− besturen en schoolleiders zorgen ervoor dat met elk personeelslid
jaarlijks een functioneringsgesprek wordt gevoerd.
41
Worden bij het hanteren van ICT ook geldstromen inzichtelijk gemaakt?
De doorbraak die in de onderwijsakkoorden wordt beoogd, ziet vooral op
het benutten van ICT om het onderwijs nog beter te laten aansluiten bij de
individuele talenten en mogelijkheden van leerlingen. Het gaat dus om het
gebruik van ICT in de leeromgeving van de leerling. Daarnaast werken de
sectorraden aan een compleet en gebruiksvriendelijk informatiesysteem
Vensters PO en VO. In Vensters tonen de scholen een samenhangende set
gegevens over onder meer onderwijsopbrengsten, leerlingenpopulatie,
financiën en personeel.
42
Wordt het dankzij het hanteren van ICT ook mogelijk voor ouders om in te
zien waar hun vrijwillige ouderbijdrage voor gebruikt wordt binnen de
begroting?
De focus van de inzet van ICT binnen de sectorakkoorden ligt vooral op
het gebruik van ICT in de leeromgeving. In de schoolgids geven scholen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 VIII, nr. 54

12

informatie aan ouders over de vrijwillige ouderbijdrage. Steeds meer
scholen plaatsen hun schoolgids ook op hun website.
43
Wordt ICT ook gebruikt voor het openstellen van de schoolresultaten voor
ouders waarvan het kind al op school zit?
Ja, via Vensters kan iedereen kennis nemen van de resultaten van de
school. Ouders kunnen aan de hand van de getoonde informatie in
gesprek gaan met de school. In de sectorakkoorden is afgesproken dat alle
scholen transparant zijn via Vensters.
44
Wordt ICT ook gebruikt voor het openstellen van de schoolresultaten voor
ouders die nog géén schoolkeuze voor hun kind hebben gemaakt?
Ja, zie het antwoord op vraag 43.
45
Wordt ICT ook gebruikt om transparantie te bewerkstelligen van de school
over het Inspectieoordeel richting alle ouders?
Ja, via Vensters kan iedereen kennis nemen van het inspectieoordeel over
de school. Deze informatie is ook te vinden op de site van de Inspectie van
het Onderwijs.
46
Is het hebben van een verbetercultuur voorwaarde voor Vensters Voor
Verantwoording?
Vensters voor Verantwoording draagt bij aan de verbetercultuur op
scholen doordat Vensters het mogelijk maakt dat scholen zich op
relevante kwaliteitsaspecten vergelijken met andere scholen. Zij kunnen
op deze manier goede praktijken op het spoor te komen, daarvan leren en
zich verbeteren.
47
Maakt ICT-bekwaamheid integraal deel uit van de afzonderlijke vakken die
worden gegeven aan de lerarenopleidingen?
De ICT-kennis waarover een startbekwame leraar moet beschikken is
uitgewerkt in de generieke kennisbasis van zowel de pabo’s als de
tweedegraads lerarenopleidingen. Voor de tweedegraads opleidingen is
vorig jaar de ICT-component geactualiseerd in een addendum hierbij. Het
zijn de opleidingen die de generieke kennisbasis, dus ook de
ICT-component, op integrale wijze in het curriculum verwerken. In het
praktijkgedeelte van de opleiding wordt de opgedane kennis verder
toegepast.
48
Hoeveel neemt de administratieve lastendruk in het mbo toe als gevolg
van het Kwaliteitsnetwerk mbo waarin onder andere audits op onderwijskwaliteit plaatsvinden bij de daarbij aangesloten mbo-instellingen?
Deze vraag valt niet te beantwoorden en berust wellicht op een misverstand. Het Kwaliteitsnetwerk MBO is als voorbeeld van continu verbeteren
opgenomen in de brief. Wij zien geen verband met administratieve
lastendruk wanneer in de sector werkzame professionals op HR-gebied
zich in een netwerk aaneensluiten om tot continue verbetering van de
kwaliteit te komen door onder meer te leren van elkaar via audits.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 VIII, nr. 54

13

49
Wordt bij de toekenning van de middelen rekening gehouden met de
kortere afschrijftermijn voor ICT-middelen in vergelijking met boeken?
De toegekende gelden voor ICT-middelen zitten in de prestatiebox. Hoe
deze gelden benut worden is aan de schoolbesturen zelf. Het gaat om
extra middelen zodat scholen beter in staat zijn de overgang te maken
naar meer ICT-gebruik om leerlingen op maat onderwijs te kunnen bieden.
Vanuit de notie dat digitale leermiddelen een steeds belangrijker
onderdeel uitmaken van het primaire proces van een school, is het aan
scholen zelf om hun ICT wensen structureel in te passen in hun begroting.
Daarbij moeten ze afwegingen maken rondom bijvoorbeeld afschrijftermijnen en verschillende koop- en huurconstructies.
50
Welke concrete afspraken zijn er gemaakt over het uitdagen en belonen
van toptalenten?
In het sectorakkoord po zijn concrete afspraken gemaakt over het
herkennen van talenten en het bieden van een uitdagend aanbod aan
toptalenten. Toptalenten die niet worden uitgedaagd, raken hun motivatie
kwijt en gaan onderpresteren. Als een leerling met bijzonder talent op tijd
wordt gesignaleerd en erkend, kan het onderwijs zich aanpassen. Dit
vraagt om meer flexibiliteit in de organisatie van het onderwijs.
De PO-Raad en OCW zijn als doelstelling overeengekomen, dat alle
scholen toptalenten herkennen en hen een uitdagend onderwijsaanbod
bieden. De PO-Raad stimuleert scholen om gebruik te maken van de
bestaande signaleringsinstrumenten voor herkenning van talenten (bij het
jonge kind). OCW wijzigt het Besluit Bekwaamheidseisen Onderwijspersoneel per 1 augustus 2016, zodat leraren met een (vak)bevoegdheid voor
het voortgezet onderwijs in het primair onderwijs kunnen worden ingezet
als specialisten, ter verrijking van het onderwijs.
In het sectorakkoord vo is afgesproken dat besturen en scholen zich de
komende jaren zullen richten op het bieden van uitdagend onderwijs voor
elke leerling. De concrete afspraak is dat er in 2018 een substantiële
stijging is van het aantal leerlingen dat zich uitgedaagd voelt in het
onderwijs. Scholen zullen daarbij een inhaalslag maken in het bieden van
uitdagend onderwijs voor de 20% beste leerlingen op alle leerwegen.
OCW en de VO-raad ondersteunen hierbij door voorlichting te geven over
wat kan en mag en door waar nodig knellende regelgeving weg te nemen.
Vanaf schooljaar 2015/2016 krijgen leerlingen naast diploma en cijferlijst
een «plusdocument» mee, waarin zij bijzondere prestaties zichtbaar
kunnen maken. De VO-raad en OCW maken afspraken met het vervolgonderwijs over de manier waarop het vervolgonderwijs omgaat met het
niveau en de prestaties van leerlingen die instromen.
Op basis van de afspraken in het bestuursakkoord wordt voor excellentie
in het mbo een apart budget ter beschikking gesteld. Dit budget is
bestemd voor instellingen die in hun kwaliteitsplan invulling geven aan
het thema «excellentie». In het kader van dit thema zal in ieder geval
invulling worden gegeven aan de meester-gezelroute, de mogelijkheden
die de Skills-wedstrijden bieden en internationalisering. Voorts kunnen de
Centra voor Innovatief Vakmanschap worden betrokken bij de uitvoering
van dit thema. Daarbij kan het Sirius-programma van het hoger beroepsonderwijs als inspiratiebron dienen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 VIII, nr. 54

14

51
Hoe worden de extra middelen voor excellentie in het vmbo7 en havo8
besteed?
De middelen worden via de prestatiebox beschikbaar gesteld aan
besturen. Scholen en besturen kunnen deze middelen naar eigen inzicht
inzetten. De VO-raad is verantwoordelijk voor monitoring van de
tevredenheid van leerlingen over het programma-aanbod. Afgesproken is
dat er een substantiële stijging moet zijn van het aantal leerlingen, in het
bijzonder toptalenten, dat zich uitgedaagd voelt op school.
52
Hoe kan de Kamer monitoren of excellentie in het vmbo en havo ook
werkelijk besteed wordt en effect sorteert?
De middelen worden via de prestatiebox beschikbaar gesteld aan
besturen. Scholen en besturen kunnen deze middelen naar eigen inzicht
inzetten. De effecten van de extra middelen worden gemeten. In het plan
van aanpak Toptalenten is toegezegd dat de Kamer jaarlijks wordt
geïnformeerd over de voortgang van scholen in het aanbieden van
uitdagend aanbod voor toptalenten, in aansluiting op de rapportage over
de voortgang van de uitvoering van de sectorakkoorden. In 2018 voert de
VO-raad een peiling van leerling-tevredenheid over programma-aanbod
en geboden uitdaging uit. Aan de hand van bovengenoemde informatiemomenten wordt de Kamer in staat gesteld om de ontwikkeling van
uitdagend lesaanbod in de sector te monitoren.
53
Hoe zorgt het bestuursakkoord dat excellentie juist in het bestaande
curriculum aandacht krijgt en niet in programma’s naast het bestaande
aanbod?
Het is aan schoolbesturen en schoolleiders om te zorgen voor uitdagend
aanbod aan toptalenten. Zij maken daarin hun eigen keuzes. Uitdagend
aanbod kan naast het bestaande programma worden georganiseerd. In
het basisonderwijs bieden scholen bijvoorbeeld een plusklas voor
toptalenten. Andere basisscholen spreken af met een vmbo of havo/vwo
in de buurt, dat toptalenten uitdagende lessen kunnen volgen op het
voortgezet onderwijs. In het voortgezet onderwijs bestaan vergelijkbare
afspraken met het vervolgonderwijs. Pre-universitaire programma’s zijn
daar een voorbeeld van. De grootste uitdaging is natuurlijk om toptalenten ook uit te dagen tijdens de reguliere onderwijstijd. Dat vraagt om
een professionele schoolorganisatie en bekwame leerkrachten en
docenten. In de sectorakkoorden po en vo zijn ook op dit terrein afspraken
gemaakt. Doelstelling is dat alle leerkrachten in 2020 de differentiatievaardigheden beheersen. Tevens is het doel dat in 2020 30% van de leraren in
het po een wo-bachelor, een hbo-master of een universitaire master heeft
afgerond. En 50% van de leraren een hbo- of wo-master in het vo. Een
andere afspraak is dat schoolbesturen in hun HRM-beleid opnemen dat ze
leraren opleiden, dan wel aannemen, die onderzoekende vaardigheden
hebben. Op die manier worden de randvoorwaarden gecreëerd om in het
reguliere aanbod uitdagend onderwijs te bieden aan toptalenten.
Voor het voortgezet onderwijs is het streven dat leerlingen zich ieder op
hun eigen niveau uitgedaagd voelen op school. Er zijn afspraken gemaakt
over een substantiële stijging van het aantal leerlingen dat zich uitgedaagd voelt, met speciaal aandacht voor toptalenten. De VO-raad zal de

7
8

vmbo: voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs.
havo: hoger algemeen voortgezet onderwijs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 VIII, nr. 54

15

tevredenheid van leerlingen meten over het programma-aanbod. Scholen
hebben de ruimte om hier op hun eigen manier aan te werken.
54
Welke doelstellingen heeft u geformuleerd met het oog op het terugdringen van het aantal zittenblijvers? En hoe draagt u er zorg voor dat
ambities op dit vlak niet te zeer gaan lijken op rendementseisen met
bijbehorende perverse gedragingen van scholen die mogelijk ten koste
gaan van de onderwijskwaliteit en de opbrengsten van het onderwijs? En
hoe verhoudt het aantal zittenblijvers in het Nederlandse voortgezet
onderwijs zich tot het aantal in de omliggende landen?
Uit onderzoek van de OECD (2010) komt naar voren dat het percentage
zittenblijvers in het Nederlandse (voortgezet) onderwijs relatief hoog is.9
Dat heeft niet zozeer te maken met de kwaliteit van het Nederlandse
onderwijs – deze kwaliteit is ook in internationaal perspectief (zeer) goed,
en de onderwijsopbrengsten zijn hoog – maar vooral met kenmerken van
het Nederlandse onderwijssysteem.10 Hoewel dit niet wettelijk is
voorgeschreven, is het leerstofjaarklassensysteem, waarbij leerlingen óf
overgaan naar het volgende leerjaar, óf blijven zitten en het hele jaar
moeten overdoen, dominant in het primair en voortgezet onderwijs.
Met de sectorraden zijn afspraken gemaakt om het aantal zittenblijvers te
verminderen. In het basisonderwijs blijft momenteel jaarlijks 3% van de
leerlingen zitten. Het gezamenlijke streven is om dit te verminderen naar
2% per jaar in 2020. In het voortgezet onderwijs bedraagt het landelijk
percentage leerlingen dat jaarlijks blijft zitten momenteel gemiddeld 5,8%.
De in het sectorakkoord vo afgesproken ambitie is dat dit percentage in
2020 gereduceerd is tot 3,8%.
Er worden verschillende maatregelen getroffen om onnodig zittenblijven
te voorkomen, bijvoorbeeld door het onderwijs flexibeler in te richten en
te verrijken waar dat nodig en mogelijk is. Daardoor worden leerlingen
uitgedaagd passend bij hun mogelijkheden en kan zittenblijven worden
voorkomen, zonder dat daarbij perverse effecten optreden. Hiervoor zijn
ook extra middelen beschikbaar. Vanaf 2015 gaat dit om structureel
€ 25 miljoen, dat onder meer bestemd is voor schakelklassen en
zomerscholen in het funderend onderwijs. Na het met goed gevolg
afronden van een intensief (zomerschool)programma, kunnen leerlingen
die anders zouden blijven zitten, alsnog starten met een volgend leerjaar.
Verder kiezen steeds meer scholen ervoor om het onderwijs op een meer
gepersonaliseerde of modulaire wijze aan te bieden, en om leerlingen van
verschillende leeftijden en niveaus bij elkaar in de klas te zetten. In
dergelijke klassen kunnen leerlingen continu en verschillend per vak
– passend bij hun eigen ontwikkeling – vooruitgaan, in plaats van dat ze
eenmaal per jaar (voor alle vakken) naar een hogere klas gaan. Het
toenemende gebruik van digitale leermiddelen ondersteunt deze
ontwikkeling. Met ICT-middelen wordt het voor iedere leerling namelijk
beter mogelijk om te leren op zijn niveau en tempo. Tevens geven deze
middelen leraren zicht op de vorderingen en de problemen waar
leerlingen mee kampen, zodat hier tijdig op ingespeeld kan worden.

9

OECD (2010). Results: What makes a school succesful? Resources, policies and practices. Paris:
OECD.
10
Vergelijk Dupnez, V., Dumay, X., & Vause, A. (2008). How do school systems manage pupils»
heterogeneity? Comparative Education Review, 52, 245–273; en Juchtmans, G., Goos, M.,
Vandenbroucke, A., & De Frame, B. (2012). Zittenblijven in vraag gesteld. Een verkennende
studie naar nieuwe praktijken voor Vlaanderen vanuit internationaal perspectief. KU Leuven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 VIII, nr. 54

16

55
Met welke middelen wordt deze professionalisering van docenten
mogelijk gemaakt?
Zie het antwoord op vraag 1.
56
Op welke wijze gaan de onderwijsinstellingen de 200 miljoen aan
investeringen vooruitlopend op het leenstelsel vrij maken? Is bekend
welke andere keuzes in besteding van het beschikbare budget gaan zij
maken?
De VSNU en de Vereniging Hogescholen hebben respectievelijk op 27 mei
jl. en 28 mei jl. bericht dat de hogeronderwijsinstellingen in de jaren
2015–2017, vooruitlopend op de opbrengsten van de invoering van het
studievoorschot, extra investeringen willen doen van € 200 miljoen per
jaar. Zo kan meteen worden gebouwd aan de kwaliteitsverbetering in het
hoger onderwijs, en kan ook de eerste generatie studenten die te maken
heeft met het studievoorschot, al profiteren van uitdagender onderwijs en
betere voorzieningen.
De instellingen zullen dit doen door onder meer hun reserves in te zetten
en door investeringen die op de middellange termijn zijn voorzien in de
tijd naar voren te halen. Beide verenigingen geven aan dat de vermogensposities van de instellingen sterk van elkaar verschillen en dat dit ook
betekent dat de extra investeringen per instelling verschillend zullen zijn.
Ook inhoudelijk zullen de prioriteiten per instelling verschillen. De gemene
deler is wel dat de investeringen gericht zijn op versterking van de
kwaliteitsverbetering van het hoger onderwijs. Vanwege de grote
verschillen per instelling geven de VSNU en de Vereniging Hogescholen
aan dat deze afspraak, een afspraak is op sectorniveau.
In het Nationaal Onderwijsakkoord is afgesproken dat de investeringen in
de kwaliteit van het hoger onderwijs onder meer zullen leiden tot gerichte
studiekeuze, onderwijsbegeleiding en nieuwe onderwijsvormen die
tegemoet komen aan de behoefte aan differentiatie. Vanzelfsprekend zal
hierover uitvoerig overleg met de studentenorganisaties plaatsvinden.
Tevens zal OCW in de periode tot en met 2017 incidentele middelen
(€ 135 mln.) ter beschikking stellen. Hierdoor wordt de teruggang in de
bekostiging in die jaren als gevolg van het regeerakkoord beperkt en kan
uitvoering worden gegeven aan de recent afgesloten prestatie- en
profileringsafspraken.
57
Sluiten de indicatoren van de begroting aan bij de wens van de Kamer om
met outcome criteria te werken?
De indicatoren bij de beleidsagenda van de begroting 2015 zijn zoveel
mogelijk overgenomen uit de beleidsagenda 2014 en waar nodig in lijn
gebracht met de doelen van het Nationaal Onderwijsakkoord en de
Lerarenagenda. Op verzoek van de Tweede Kamer zal daar een beperkte
set aan outcome indicatoren aan worden toegevoegd die tezamen een
goed beeld geven van de kwaliteit van het onderwijs in de sectoren po, vo
en mbo. De outcome indicatoren over onderwijskwaliteit uit de beleidsagenda van de begroting 2015 zullen dit najaar in samenspraak met het
onderwijsveld worden doorontwikkeld en vastgesteld, zodat begin 2015
de set aan de Tweede Kamer kan worden voorgelegd ter mogelijke
opname in de begroting van 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 VIII, nr. 54

17