Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 259

Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en
wetenschappelijk onderzoek omdat het
wenselijk is de langstudeerdersmaatregel voor
gehandicapten, chronisch zieken en
deeltijdstudenten aan te passen

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING1

Het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State wordt niet openbaar gemaakt,
omdat het zonder meer instemmend luidt /
uitsluitend opmerkingen van redactionele aard
bevat (artikel 26, vijfde lid, van de Wet op de
Raad van State).

Algemeen

1
De oorspronkelijke tekst van het voorstel
van wet en van de memorie van toelichting
zoals voorgelegd aan de Afdeling advisering
van de Raad van State is ter inzage gelegd bij
het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

kst-33259-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Inleiding en beleidsachtergrond
Dit wetsvoorstel strekt tot wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en
wetenschappelijk onderzoek. De voorgestelde wijziging behelst een drietal
aanpassingen met betrekking tot de langstudeerdersmaatregel
(Stb. 2011, 368). De eerste aanpassing betreft studenten die een niet
bekostigde maar wel geaccrediteerde opleiding hebben gevolgd; de
tweede wijziging betreft gehandicapte en chronisch zieke studenten; de
derde aanpassing heeft betrekking op deeltijdstudenten. Alle voorgestelde
wijzigingen zijn begunstigend voor de genoemde categorieën en zijn tot
stand gekomen op verzoek van de Tweede Kamer (Aanhangsel Handelingen II 2011/12, nrs. 493 en 494;) en de Eerste Kamer (Handelingen I
2010/11, nr. 33, item 8, blz. 45–62 en toegezegd in de brief EK 2011/12,
32 618, L). Deze wijzigingsvoorstellen maken op dit moment deel uit van
het wetsvoorstel Studeren is investeren (TK 2011/12, 33 145, nr. 2).
Beoogd was de parlementaire behandeling van dat wetsvoorstel voor het
zomerreces 2012 af te ronden, zodat de desbetreffende begunstigende
aanpassingen van de langstudeerdersmaatregel direct met ingang van
1 september 2012 in werking zouden kunnen treden. Op dat moment
wordt het verhoogde wettelijk collegegeld materieel ook ingevoerd. Als
gevolg van de huidige politieke situatie is onzeker geworden of dat
wetsvoorstel nog tijdig afgerond kan worden. Omdat het van belang is dat
de begunstigende aanpassingen zo snel mogelijk van kracht worden, is er
voor gekozen om de desbetreffende wijzigingen in een apart wetsvoorstel
onder te brengen. Het betreft de wijzigingsvoorstellen opgenomen in
artikel II van het eerder genoemde wetsvoorstel. Door deze maatregelen
in een apart wetsvoorstel onder te brengen, wordt tevens tegemoet
gekomen aan een wens van de Eerste Kamer geuit in het mondeling
overleg van 17 april 2012. Indien dit wetsvoorstel door alle betrokken
instanties met de hoogst mogelijke voorrang wordt behandeld, zullen de
hiervoor genoemde categorieën studenten met ingang van het volgend
studiejaar van de aanpassingen kunnen profiteren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 259, nr. 3

1

Financiële consequenties, uitvoerbaarheid, administratieve lasten en
gevoerd overleg
De wijzigingen in dit wetsvoorstel hebben per saldo geen gevolgen voor
de rijksbegroting. De voorgestelde aanpassingen hebben geen aanvullende informatieverplichtingen tot gevolg. De aanpassingen liggen in het
verlengde van de aanvullende handelingen die instellingen toch al
moeten verrichten vanwege de langstudeerdersmaatregel, waaronder:
a. tijdige algemene voorlichting geven over de wijzigingen in dit
wetsvoorstel;
b. de vaststelling of een student verhoogd wettelijk collegegeld is
verschuldigd;
c. het beoordelen en doorgeleiden aan DUO van de verzoeken van
studenten in verband met extra rechten in geval van een handicap of
chronische ziekte;
d. de aanpassing van de instellingsregels inzake financiële ondersteuning
en aanvullende ondersteuning op basis van het profileringsfonds.
DUO heeft aangegeven de wetswijziging uit te kunnen voeren.
De ondertekening van deze memorie van toelichting geschiedt mede
namens de Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie.
Artikelsgewijs
Onderdeel A, artikel 7.45a
Het eerste en achtste lid van dit artikel worden aangepast om te bewerkstelligen dat een student die geen bekostigde bachelor heeft gevolgd,
maar wel een bekostigde masteropleiding, alsnog een bekostigde
bachelor tegen wettelijk collegegeld kan volgen. De Kamerleden
Jadnanansing en Lucas hebben hier eerder al vragen over gesteld
(Aanhangsel Handelingen II 2011/12, nrs. 493 en 494). Studenten die een
bekostigde mastergraad behaald hebben, maar geen door de Nederlandse
overheid bekostigde bachelorgraad behaald hebben, kunnen door de
voorgestelde wetswijziging ook een bacheloropleiding tegen wettelijk
collegegeld volgen. De situatie van studenten die een ongedeelde
opleiding hebben gevolgd, blijft gelijk. Zij worden voor de uitvoering van
de wet geacht een bachelor- en mastergraad behaald te hebben en komen
dus niet in aanmerking voor een bachelor- of masteropleiding tegen
wettelijk collegegeld.
Onderdeel B, artikel 7.45b
Studenten die op grond van artikel 5.6, tiende lid, van de Wet studiefinanciering 2000 (WSF 2000) een extra jaar prestatiebeurs toegekend krijgen,
krijgen ook een extra studiejaar toegekend om tegen wettelijk collegegeld
volgens basistarief te studeren. Deze mogelijkheid was al in de WHW
geïncorporeerd. Om ook een extra studiejaar te kunnen toekennen aan
studenten die geen aanspraak maken op studiefinanciering wordt en de
voorwaarden die hieraan gesteld worden in artikel 7.45b tot uitdrukking
gebracht en wordt niet langer volstaan met een verwijzing naar de WSF
2000. Het betreft een extra jaar in de bachelorfase of in de masterfase. De
eisen waarvoor een extra jaar kan worden toegekend, worden niet
verscherpt. De doelgroep is slechts vergroot. Deze toezegging is gedaan
in het plenaire debat in de Eerste Kamer over de Wet verhoging collegegeld langstudeerders (Handelingen I 2010/11, nr. 33, item 8, pagina 60).
Voorgesteld wordt voorts een nieuw lid 5a dat er voor zorgt dat de
inschrijvingsjaren van studenten in het verleden niet meetellen indien zij
vanwege een tijdens de studie ontstane handicap of chronische ziekte niet
in staat zijn die opleiding met goed gevolg af te sluiten. Dit geldt zowel
voor alle studenten die wettelijk collegegeld verschuldigd zijn en die
vanwege een tijdens de opleiding ontstane of verergerde handicap of
chronische ziekte genoodzaakt zijn een passendere opleiding te kiezen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 259, nr. 3

2

Hun inschrijvingsjaren in het CRIHO vóór de opleidingswissel worden niet
meegeteld.
Onderdeel C, artikel 7.51
Door de voorgestelde wijziging wordt het profileringsfonds ook opengesteld voor deeltijdstudenten die langer studeren dan wenselijk is vanwege
bijzondere omstandigheden. Door de voorgestelde wijziging kunnen alle
deeltijdstudenten die langstudeerder zijn in geval van bijzondere
omstandigheden aanspraak maken op ondersteuning uit het profileringsfonds. Een deeltijdstudent heeft net als een voltijdstudent in geval van
bijzondere omstandigheden recht op een compensatie voor de opslag.
Door de toevoeging aan het vierde lid van artikel 7.51 wordt de
vergoeding gemaximeerd ter hoogte van de opslag (het verschil tussen
het verhoogd wettelijk collegegeld en het wettelijk collegegeld tegen
basistarief).
In onderdeel f van het tweede lid van artikel 7.51 wordt de term «onvoldoende studeerbare opleiding» opnieuw geïntroduceerd. Deze term was
eerder opgenomen in de WHW. Omdat het toentertijd geen gangbare
formulering werd geacht, is deze bij de Wet versterking besturing
vervangen door een andere formulering (studievertraging die het gevolg
is van de wijze waarop de instelling de opleiding feitelijk verzorgt). Die
formulering blijkt echter onbedoeld breder uitgelegd te (kunnen) worden.
Voor de instellingen bleek de term «onvoldoende studeerbare opleiding»
goed werkbaar, ook in de toepassing van hun regels omtrent het
profileringsfonds. Met de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek in verband met aanpassing van het accreditatiestelsel
(Stb. 2010, 293) – die nadien in werking is getreden – is de term «studeerbaarheid» ook weer gebruikt in de wet (artikel 5a.10a).
Onvoldoende studeerbaarheid is een van de bijzondere omstandigheden
op grond waarvan de student financiële ondersteuning kan krijgen van
een instelling. De student, ook de deeltijdstudent, dient in de gelegenheid
te worden gesteld om zijn opleiding binnen een zodanige periode af te
ronden zonder langstudeerder te worden.
De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
H. Zijlstra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 259, nr. 3

3