Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 300 XVI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (XVI) voor het jaar 2016

Nr. 9

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 14 oktober 2015
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de brief van 15 september 2015 over het
ontwerpbesluit houdende wijziging van het besluit percentages drempelen toetsingsinkomen zorgtoeslag in verband met gewijzigde percentages
met ingang van berekeningsjaar 2016 (Kamerstuk 34 300 XVI, nr. 5).
De vragen en opmerkingen zijn op 1 oktober 2015 aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport voorgelegd. Bij brief van 13 oktober
2015 zijn de vragen, voorzien van een inleiding, beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Lodders
Adjunct-griffier van de commissie,
Sjerp

kst-34300-XVI-9
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XVI, nr. 9

1

Inhoudsopgave
I.
II.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Reactie van de Minister

blz.
2
3

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het ontwerpbesluit houdende wijziging van het besluit percentages drempel- en
toetsingsinkomen zorgtoeslag in verband met gewijzigde percentages met
ingang van berekeningsjaar 2016. De Minister stelt voor om de
zorgtoeslag eenmalig te verhogen zodat het voor huishoudens met lage
en midden inkomens mogelijk gemaakt wordt de nominale premies en het
verplichte eigen risico voor de zorgverzekering te betalen. Genoemde
leden vragen hoe deze eenmalige verhoging van de zorgtoeslag zich
verhoudt met de structurele verhoging van het eigen risico en het aantal
mensen dat afziet van zorg, vanwege het hoge eigen risico? Zij vinden het
eenmalig ophogen van de zorgtoeslag een doekje voor het bloeden,
gezien het feit dat het probleem niet wordt opgelost.
De leden van de SP-fractie vragen de Minister of zij de volgende vragen in
tabellen kan weergeven:
• Hoeveel mensen ontvingen zorgtoeslag tussen 2006 t/m 2015? Kan dit
worden uitgesplitst per inkomensgroep, zoals weergegeven in tabel 1?
• Wat was/is de hoogte van de zorgtoeslag tussen 2006 t/m 2016
uitgesplitst naar inkomensgroep zoals weergegeven in tabel 1?
• Wat is de inkomensgrens waarbij men geen zorgtoeslag meer
ontvangt? Kunt u dit over de jaren 2006 t/m 2016 aangeven, uitgesplitst
naar de verschillende inkomenscategorieën zoals weergegeven in
tabel 1?
• Wat zijn de inkomenseffecten van de zorgtoeslag tussen 2006 t/m
2016? Kunt u dit uitsplitsen per inkomensgroep, zoals weergegeven in
tabel 1?
• Wat waren de normpercentages tussen 2006 t/m 2016?
• Kunt u de zorgtoeslag, koopkracht naar huishoudtype, inkomensbron
en huishoudinkomen in een tabel weergeven tussen 2006 t/m 2016?
• Wat is het percentage van het drempelinkomen en het percentage van
het toetsingsinkomen voor zover dat boven het drempelinkomen gaat,
uitgesplitst in met en zonder partner vanaf 2006 t/m 2015?
• Kunt u aangeven hoeveel volwassenen zorgtoeslag ontvingen tussen
2006 t/m 2016 en wat zijn de prognoses vanaf 2016?
• Wat waren de opbrengsten van het eigen risico vanaf 2008 t/m 2016?
• Wat waren de uitgaven aan het eigen risico vanaf 2008 t/m 2016?
De leden van de SP-fractie constateren dat het aantal mensen dat recht
krijgt op zorgtoeslag in 2016 met 60.000 tot 70.000 mensen zal toenemen.
Genoemde leden vragen de Minister of het klopt, dat vanwege de
eenmalige ophoging van de zorgtoeslag, deze mensen vanaf 2017 weer
hun zorgtoeslag verliezen? Kan de Minister dit nader toelichten? De
Minister geeft aan dat de Belastingdienst/Toeslagen meer controles
verwachten. Deze leden vragen wat de kosten hiervan zijn. Voorts willen
zij weten of de Belastingdienst/Toeslagen voldoende toegerust zijn op de
toenames van controles uit te voeren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XVI, nr. 9

2

Tabel 1.

De leden van de SP-fractie constateren dat de Minister beweert dat de
laagste inkomens nu minder aan zorgpremie betalen dan ten tijde van het
ziekenfonds. Kan de Minister de ontwikkeling van de gemiddelde premie
voor de laagste inkomens overzichtelijk weergeven vanaf het moment van
invoering van de zorgverzekeringswet en het laatste jaar van het
ziekenfonds? Kan de Minister daarin ook meenemen wat de ontwikkeling
van het verplichte eigen risico is geweest en hoe deze gemiddeld
neerslaat bij de laagste inkomens?
Kan de Minister aangeven wat precies de compensatie voor het eigen
risico is in de zorgtoeslag en hoe deze compensatie zich heeft ontwikkeld
sinds de invoering van deze compensatiesystematiek sinds 2013? Wordt
de compensatie voor het eigen risico afgebouwd naar mate het inkomen
hoger wordt, of stopt de compensatie op een bepaalde inkomensgrens?
Vragen en opmerkingen van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de gewijzigde percentages van het drempel- en toetsingsinkomen
voor de zorgtoeslag. De leden zijn het eens met de gewijzigde percentages, wel hebben zij nog een vraag van algemene aard.
Genoemde leden verbazen zich telkens weer dat het voor bepaalde
groepen, bijvoorbeeld studenten, mogelijk is om aan de zorgtoeslag te
verdienen. Ze krijgen meer zorgtoeslag dan ze aan zorgpremie en/of eigen
risico betalen. Deze leden vinden dit onwenselijk, de zorgtoeslag is niet
bedoeld om je inkomen aan te vullen, maar om de uitgaven aan
zorgkosten te verzachten. De leden van de PVV-fractie vragen daarom wat
de Minister hiertegen kan doen en welke maatregelen dit kunnen
voorkomen. Waarom wordt er bij het toekennen van zorgtoeslag nier
gekeken naar de werkelijke betaalde zorgpremie om zo tot een eerlijkere
verdeling te komen? Graag ontvangen deze leden hierop een toelichting.
II. Reactie van de Minister
Inleiding
In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een
aantal fracties vragen gesteld naar aanleiding van mijn brief inzake
Ontwerpbesluit houdende wijziging van het besluit percentages drempelen toetsingsinkomen zorgtoeslag in verband met gewijzigde percentages
met ingang van berekeningsjaar 2016 (Kamerstuk 34 300 XVI, nr. 5). Ik ben
de leden van de verschillende fracties erkentelijk voor hun inbreng. Hierbij
zend ik u de antwoorden op de vragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XVI, nr. 9

3

Het besluit dient op 1 januari 2016 in werking te treden. Om dit mogelijk te
maken heb ik het ontwerpbesluit aan Zijne Majesteit aangeboden met het
verzoek het voorstel aan de Afdeling advisering van de Raad van State
voor te leggen.
Vragen en opmerkingen van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie vragen hoe de eenmalige verhoging van de
zorgtoeslag zich verhoudt met de structurele verhoging van het eigen
risico en het aantal mensen dat afziet van zorg, vanwege het hoge eigen
risico.
De structurele verhoging van het eigen risico komt structureel terecht in
de standaardpremie en wordt via die weg automatisch structureel
gecompenseerd via de zorgtoeslag.
Deze compensatie komt bovenop de eenmalige verhoging van de
zorgtoeslag die resulteert uit de aanpassing van de normpercentages
De leden van de SP-fractie vragen zich af hoeveel mensen tussen 2006 t/m
2015 de zorgtoeslag ontvingen, uitgesplitst per bijgeleverde inkomensgroepen.
In tabel 1 staat het aantal huishoudens dat zorgtoeslag ontving in de
afgelopen jaren. Daarbij is het aantal huishoudens weergegeven tussen
twee inkomensniveau’s en dus niet het aantal huishoudens dat precies
een bepaald inkomen had. Er is daarbij geen onderscheid gemaakt naar
huishouden met en zonder kinderen omdat dat niet van belang is voor de
hoogte van de zorgtoeslag, wat daardoor niet makkelijk uit de administratie van de Belastingdienst/toeslagen valt te halen.
Tabel 1: Aantallen huishoudens met zorgtoeslag (in duizenden)

Eenpersoonshuishouden 65-min
• Tot WML
• WML tot modaal
• Modaal tot 1½ x modaal
• 1½ x modaal tot 2 x modaal
• Meer dan 2x modaal
Meerpersoonshuishouden 65-min
• Tot WML
• WML tot modaal
• Modaal tot 1½ x modaal
• 1½ x modaal tot 2 x modaal
• Meer dan 2 x moddal
Eenpersoonshuishouden 65-plus
• Tot AOW
• AOW tot AOW + 10.000
• Meer dan AOW+10.000
Meerpersoonshuishouden 65-plus
• Tot AOW
• AOW tot AOW + 10.000
• Meer dan AOW+10.000

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

1.651
593
0
0
0

1.657
613
0
0
0

1.648
673
0
0
0

1.692
770
0
0
0

1.825
800
9
0
0

1.936
869
42
0
0

1.971
834
25
0
0

2.146
811
0
0
0

2.222
675
0
0
0

207
417
552
0
0

189
383
497
0
0

188
400
565
0
0

187
386
535
0
0

172
378
587
0
0

166
370
598
53
0

182
355
583
12
0

163
298
360
0
0

156
341
116
0
0

270
453
41

270
441
44

271
437
55

172
501
98

168
505
113

168
508
131

169
512
139

175
490
97

181
495
78

135
298
167

130
291
168

130
287
191

60
305
246

59
305
262

60
305
287

63
306
298

60
291
217

63
288
153

De leden van de SP-fractie vragen wat de hoogte van de zorgtoeslag
was/is tussen 2006 en 2016.
In tabel 2 staat op hoeveel zorgtoeslag bepaalde huishoudens (micro)
recht hadden in de genoemde jaren (waarbij de toeslag 2016 is gebaseerd
op de raming van de standaardpremie van VWS). In tabel 3 staat het
bedrag dat macro aan huishoudens tussen twee inkomensniveau’s is
uitgekeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XVI, nr. 9

4

Tabel 2 Zorgtoeslag in euro’s per jaar

Alleenverdiener met kinderen
• Modaal
• 2 x modaal
Tweeverdieners
• Modaal+ ½modaal met
kinderen
• 2 x modaal+½modaal met
kinderen
• Modaal+modaal zonder
kinderen
• 2xmodaal+modaal zonder
kinderen
Alleenstaanden
• Minimumloon
• Modaal
• 2 x modaal
Alleenstaande ouder
• Minimumloon
• Modaal
Sociale minima
• Paar met kinderen
• Alleenstaande
• Alleenstaande ouder
AOW
• AOW
• AOW + 10.000
AOW paar
• AOW
• AOW + 10.000

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

559
0

601
0

771
0

720
0

836
0

1023
0

980
0

978
0

363
0

0
0

0
0

0

0

31

0

59

232

77

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

403
0
0

432
0
0

553
0
0

692
0
0

735
23
0

835
105
0

838
76
0

1.060
0
0

865
0
0

942
0
0

1.013
0
0

403
0

432
0

553
0

692
0

735
23

835
105

838
76

1.060
0

865
0

942
0

1.013
0

1.156
403
403

1.223
432
432

1.475
553
553

1.461
692
692

1.548
735
735

1.753
835
835

1.742
838
838

2.062
1.060
1.060

1.655
865
865

1.791
942
942

1.936
1.013
1.013

403
197

432
210

553
342

692
489

735
544

835
651

838
640

1.060
640

865
425

942
308

1.013
370

1.156
780

1.223
767

1.475
1.022

1..461
997

1.548
1.094

1.753
1.299

1.742
1.250

2.062
1.176

1.655
722

1.791
432

1.892
549

Tabel 3: Uitgekeerde zorgtoeslag naar belastbaar huishoudinkomen (in miljoenen euro’s)

Eenpersoonshuishouden 65-min
• Tot WML
• WML tot modaal
• Modaal tot 1½ x modaal
• 1½ x modaal tot 2 x modaal
• Meer dan 2x modaal
Meerpersoonshuishouden 65-min
• Tot WML
• WML tot modaal
• Modaal tot 1½ x modaal
• 1½ x modaal tot 2 x modaal
• Meer dan 2 x modaal
Eenpersoonshuishouden 65-plus
• Tot AOW
• AOW tot AOW + 10.000
• Meer dan AOW+10.000
Meerpersoonshuishouden 65-plus
• Tot AOW
• AOW tot AOW + 10.000
• Meer dan AOW+10.000

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

665
132
0
0
0

716
148
0
0
0

910
210
0
0
0

1.171
317
0
0
0

1.341
361
0
0
0

1.616
468
2
0
0

1.651
436
1
0
0

2.274
507
0
0
0

1.922
342
0
0
0

237
347
158
0
0

229
338
157
0
0

276
431
241
0
0

270
401
203
0
0

262
437
263
0
0

285
500
366
5
0

308
471
309
1
0

328
444
177
0
0

251
336
22
0
0

109
172
4

117
180
6

150
232
12

119
336
33

123
360
42

140
414
59

141
417
60

185
490
39

156
396
19

155
293
72

158
303
80

190
371
131

87
378
159

90
407
189

104
469
255

108
461
246

123
464
153

103
331
62

De daling van het aantal 65-plussers met een inkomen tot AOW hangt
samen met het vervallen van de buitengewone uitgavenregeling. Tot 2008
waren er personen met pensioen die vanwege de aftrek buitengewone
uitgaven een belastbaar inkomen hadden dat lag onder het belastbaar
inkomen van een huishouden met alleen AOW.
De leden van de SP-fractie vragen naar voor de jaren 2006 t/m 2016 naar
de inkomensgrens waarbij men geen zorgtoeslag meer ontvangt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XVI, nr. 9

5

In tabel 4 staat het maximale inkomen waarbij recht op zorgtoeslag
bestaat voor de gevraagde jaren gesplitst naar een- en meerpersoonshuishoudens. De grens bij een meerpersoonshuishouden geldt zowel bij
tweeverdieners als alleenverdieners.
Tabel 4 Maximum belastbaar inkomen tot waar recht op zorgtoeslag bestaat.

Eenpersoonshuishouden
Meerpersoonshuishouden

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

25.068
40.120

26.071
41.880

29.068
47.520

32.502
47.880

33.742
50.000

36.022
54.264

35.059
51.691

30.939
42.438

28.482
37.145

26.316
32.655

27.132
34.003

De leden van de SP fractie vragen naar de inkomenseffecten van de
zorgtoeslag tussen 2006 t/m 2016. Deze leden vragen de zorgtoeslag,
koopkracht naar huishoudtype, inkomensbron en huishoudinkomen in
een tabel weergeven tussen 2006 t/m 2016.
In tabel 5 staat de ontwikkeling van de zorgtoeslag en het aandeel van de
zorgtoeslag in het besteedbaar inkomen. Een inkomenseffect van de
zorgtoeslag is alleen zinvol te maken in samenhang met de ontwikkeling
van de nominale premie en de ontwikkeling van het eigen risico. De
gemiddelde nominale premie plus het gemiddeld eigen risico liggen in
2016 € 557 hoger dan in 2006. Omdat de zorgtoeslag voor huishoudens
met een laag inkomen meer stijgt dan € 557, gaat er van de nominale
premie en de zorgtoeslag samen dus een positief inkomenseffect uit.
Tabel 5: Niveau van de zorgtoeslag en aandeel van de zorgtoeslag in het besteedbaar inkomen voor de voorbeeldhuishoudens in
2006 en 2016
2006
Actieven:

2016

Zorgtoeslag

Koopkrachtbijdrage

Zorgtoeslag

Koopkrachtbijdrage

559
0

2,4%
0,0%

0
0

0,0%
0,0%

0
0
0

0,0%
0,0%
0,0%

0
0
0

0,0%
0,0%
0,0%

Alleenstaande
minimumloon
modaal
2 x modaal

403
0
0

3,1%
0,0%
0,0%

1.013
0
0

5,9%
0,0%
0,0%

Alleenstaande ouder
minimumloon
modaal

403
0

2,3%
0,0%

1.013
0

4,0%
0,0%

Inactieven:
Sociale minima
paar met kinderen
alleenstaande
alleenstaande ouder

1.156
403
403

7,0%
4,2%
2,7%

1.936
1.013
1.013

9,9%
9,0%
5,6%

AOW (alleenstaand)
(alleen) AOW
AOW +10000

403
197

3,7%
1,1%

1.013
370

7,6%
1,9%

1.156
780

7,7%
3,5%

1.892
549

10,4%
2,2%

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XVI, nr. 9

6

Alleenverdiener met kinderen
modaal
2 x modaal
Tweeverdieners
modaal + ½ x modaal met kinderen
2 x modaal + ½ x modaal met kinderen
modaal + modaal zonder kinderen
2 x modaal + modaal zonder kinderen

AOW (paar)
(alleen) AOW
AOW +10000

De leden van de SP-fractie vragen naar de normpercentages tussen 2006
t/m 2016. Tevens vragen de leden van SP-fractie naar het percentage van
het toetsingsinkomen voor zover dat boven het drempelinkomen gaat,
uitgesplitst in met en zonder partner vanaf 2006 t/m 2015?
In tabel 6 staan de normpercentages (het percentage over het drempelinkomen) en de afbouwpercentages (het percentage over het inkomen dat
boven het drempelinkomen uitgaat) voor de gevraagde jaren gesplitst
naar een- en meerpersoonshuishoudens.
Tabel 6 Normpercentages en drempelpercentages zorgtoeslag

Normpercentage
eenpersoonshuishouden
meerpersoonshuishouden
Afbouwpercentage
een- en meerpersoonshuishoudens

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

3,5%
5,0%

3,5%
5,0%

3,5%
5,0%

2,7%
5,0%

2,7%
5,0%

2,715%
5,015%

2,93%
5,53%

2,195%
4,695%

2,41%
5,21%

2,395%
5,265%

2,38%
5,22%

5,0%

5,0%

5,0%

5,0%

5,0%

5,03%

5,435%

8,713%

9,118%

13,4%

13,43%

De leden van de SP-fractie vragen zich af hoeveel volwassenen
zorgtoeslag ontvingen tussen 2006 t/m 2016 en wat de prognoses zijn
vanaf 2016.
In tabel 7 staat het aantal een- en meerpersoonhuishoudens (in miljoenen)
die zorgtoeslag ontvangen in de gevraagde jaren. Op basis hiervan is het
aantal volwassenen afgeleid (een meerpersoonshuishouden bestaat per
definitie uit twee volwassenen). De cijfers voor 2006 tot en met 2014 zijn
afkomstig van de belastingdienst. De cijfers voor 2015 en 2016 zijn
afkomstig van het CPB.
Tabel 7 Aantallen huishoudens en volwassenen met zorgtoeslag (in miljoenen)
2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

Eenpersoonshuishoudens
Meerpersoonshuishoudens

3,4
1,4

3,3
1,3

3,5
1,4

3,6
1,4

3,8
1,4

4,0
1,5

4,0
1,5

3,8
1,3

3,5
1,3

3,3
0,8

3,4
0,8

Volwassenen

6,1

6,0

6,2

6,3

6,6

7,0

6,9

6,4

6,0

4,9

5,0

De leden van de SP-fractie vragen hoeveel de opbrengsten van, dan wel
de uitgaven aan het eigen risico waren/zijn vanaf 2008 t/m 2016.
In tabel 8 staan de cijfers voor de raming van het eigen risico voor 2008
tot en met 2016.
Tabel 8 Raming eigen risico (in miljoenen euro’s)

eigen risico

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

1.391,9

1.448,1

1.548,4

1.616,8

1.968,7

2.679,6

3.098,1

3.190,7

3.194,8

Dit betreft het eigen risico zoals dat is verwerkt in de risicoverevening. Dit
is een raming van VWS gebaseerd op risicovereveningsdata, die ervan
uitgaat dat verzekeraars steeds 100% van het in rekening gebrachte eigen
risico innen. Dit cijfer kan afwijken van wat verzekeraars feitelijk innen.
Een verzekeraar kan ervoor kiezen om het eigen risico niet in rekening te
brengen, bijvoorbeeld omdat een verzekerde gebruik maakt van preferent
aanbod. Daarnaast zijn er ook verzekerden die kiezen voor een vrijwillig
hoger eigen risico; daarmee is in bovenstaande cijfers ook geen rekening
gehouden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XVI, nr. 9

7

De leden van de SP-fractie vragen of het klopt dat vanwege de eenmalige
ophoging van de zorgtoeslag mensen vanaf 2017 weer hun zorgtoeslag
verliezen.
Op basis van het thans voorliggende besluit zal de eenmalige ophoging
van de zorgtoeslag in 2017 weer vervallen. Bij de besluitvorming over de
koopkracht in de zomer van 2016 zal worden bezien of er na het vervallen
van de eenmalige verhoging een evenwichtig koopkrachtbeeld resulteert
of dat nadere maatregelen nodig zijn.
De leden van de SP-fractie vragen wat de kosten zijn van eventuele extra
controles die verwacht worden voor de Belastingdienst/Toeslagen. Voorts
willen zij weten of de Belastingdienst/Toeslagen voldoende toegerust zijn
op de toenames van controles uit te voeren?
Het systeem is ingericht op het massaal behandelen en controleren van
aanvragen zorgtoeslag. De toename als gevolg van de wijziging van de
AMvB valt binnen de marge.
De leden van de SP-fractie vragen naar een overzichtelijke weergave van
de ontwikkeling van de gemiddelde premie voor de laagste inkomens,
vanaf het moment van de invoering van de zorgverzekeringswet en het
laatste jaar van het ziekenfonds. Voorts vragen de leden van de SP-fractie
wat de ontwikkeling van het verplichte eigen risico is geweest en hoe deze
gemiddeld neerslaat bij de laagste inkomens.
In onderstaande tabel staat weergegeven wat een alleenstaande persoon
met het minimumloon sinds 2005 zelf aan premie betaalt.
Tabel 9 Opbouw lasten van een alleenstaande persoon met het minimumloon

Nom. premie (gemiddeld per
jaar)
Gem. eigen risico
Nom.premie+gem.eigen
risico
Proc.werknemerspremie
Zorgtoeslag
Per saldo betalen

2005

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

130
177

773
151

848
154

1.049
109

1.059
112

1.095
119

1.199
123

1.226
149

1.213
215

1.098
232

1.158
238

1.243
241

307
234

924

1.002

1.158

1.171

1.214

1.322

1.375

1.428

1.330

1.396

1.484

403
521

432
570

553
605

692
479

735
479

835
487

838
537

1.060
368

865
465

942
454

1.014
470

541

De leden van de SP-fractie vragen of kan worden aangegeven wat de
precieze compensatie voor het eigen risico in de zorgtoeslag is. Daarnaast
vragen de leden van de SP-fractie naar de ontwikkeling van deze
compensatie sinds de invoering van de compensatiesystematiek in 2013.
Ook willen de leden van de SP-fractie weten of de compensatie voor het
eigen risico wordt afgebouwd naarmate het inkomen hoger wordt, of dat
de compensatie stopt op een bepaalde inkomensgrens.
De zorgtoeslag biedt huishoudens met lage inkomens een tegemoetkoming ter gedeeltelijke dekking van de kosten van de nominale premie
en het gemiddeld eigen risico. Huishoudens ontvangen de zorgtoeslag als
de standaardpremie hoger is dan bij wet bepaalde (en via een besluit
aangepaste) percentages van het inkomen. In 2013 is het eigen risico met
€ 115 euro verhoogd bovenop de reguliere indexatie zoals is voorgeschreven in de Zorgverzekeringswet art. 19. Deze verhoging is destijds
volledig gecompenseerd voor minima. De compensatie is geboden via
een structurele verlaging van het normpercentage voor de zorgtoeslag
met 0,6%-punt voor eenpersoonshuishoudens en 1,2%-punt voor
meerpersoonshuishoudens.
Deze verlaging van de percentages is sinds dat moment niet aangepast.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XVI, nr. 9

8

De compensatie voor het eigen risico en de compensatie voor de
verhoging van het eigen risico zijn integraal onderdeel van de bepaling
van de zorgtoeslag. De zorgtoeslag loopt af naarmate het inkomen stijgt,
dit geldt dus ook voor de compensatie van het eigen risico. Het is dus niet
zo dat de compensatie van € 115 expliciet stopt bij een bepaalde
inkomensgrens. In tabel 10 staat weergegeven welk deel van de
zorgtoeslag «bestemd» is voor het eigen risico.
Tabel 10 eigen risico en compensatie eigen risico (in euro’s per jaar)

Maximaal eigen risico
Gemiddeld eigen risico
Compensatie zorgtoeslag

2013

2014

2015

2016

350
197
256

360
228
287

375
238
297

385
240
299

Vragen en opmerkingen van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie verbazen zich er over dat het voor bepaalde
groepen, bijvoorbeeld studenten, mogelijk is om aan de zorgtoeslag te
verdienen. De leden van de PVV-fractie vragen wat de Minister hier tegen
kan doen en welke maatregelen dit kunnen voorkomen. Voorts vragen de
leden waarom er bij het toekennen van de zorgtoeslag niet gekeken wordt
naar de werkelijk betaalde zorgpremie om zo tot een eerlijkere verdeling
te komen.
In het Nederlandse zorgstelsel heeft iedereen recht op noodzakelijke zorg.
Om te voorkomen dat de zorgkosten onbeheersbaar groeien is een aantal
prikkels in het stelsel ingebouwd die dat moeten voorkomen. Een van die
prikkels is dat de zorginkoop plaatsvindt door zorgverzekeraars die met
elkaar concurreren om de verzekerden. Om die prikkel te laten werken is
een voldoende hoge premie nodig. De zorgtoeslag dient er toe om de
zorgpremie en het eigen risico voor alle Nederlanders betaalbaar te
houden. De zorgtoeslag moet echter niet de prikkel wegnemen om te
kiezen voor een verzekeraar met een goede prijs/kwaliteitsverhouding.
Daarom is de zorgtoeslag afhankelijk van de gemiddelde nominale premie
en het gemiddelde eigen risico. Daartoe is overigens ook gekozen om de
regeling uitvoerbaar te houden en de kansen op fraude tot het minimum
terug te brengen.
Die vormgeving maakt het mogelijk dat studenten die kiezen voor een
hoog vrijwillig eigen risico duidelijk minder aan zorg kwijt zijn dan de
standaardpremie en daardoor een relatief hoge zorgtoeslag ontvangen.
Als zij een zorgtoeslag zouden ontvangen op basis van hun werkelijk
betaalde kosten, dan zou voor hen de prikkel wegvallen om een goedkope
polis en een hoog eigen risico te nemen, wat slecht zou zijn voor de
kostenbeheersing in het stelsel.Overigens hoeft dit niet te betekenen dat
zij verdienen aan de zorgtoeslag. Immers zodra zij zorg consumeren en
het (hoger) eigen risico moeten betalen, zal de zorgtoeslag niet toereikend
zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XVI, nr. 9

9