Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

726
Vragen van het lid Koerhuis (VVD) aan de Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties over het bericht «Hoe bewoners van het
Wijnhaveneiland zich voor veel geld laten afkopen door projectontwikkelaars»
(ingezonden 18 september 2020).
Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 9 november 2020) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2020–2021, nr. 274.
Vraag 1
Kent u het bericht «Hoe bewoners van het Wijnhaveneiland zich voor veel
geld laten afkopen door projectontwikkelaars»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat vindt u van het ontstane beeld dat bewoners bezwaar maken tegen
bouwprojecten met als doel zich te laten afkopen door projectontwikkelaars?
Antwoord 2
Als een belanghebbende tevreden is met compensatie van die schade in
plaats van het niet doorgaan van het project, is dat een gerechtvaardigde
uitkomst van een procedure of van een overeenkomst ter minnelijke
schikking. Een projectontwikkelaar is niet verplicht een dergelijke overeenkomst te sluiten.
Iedere belanghebbende kan bezwaar of beroep instellen. Als een belanghebbende stelt planschade te lijden door een project, kan hij dat in bezwaar of
beroep aanvoeren. Omdat de vergoeding van planschade in een afzonderlijke
procedure aan de orde komt, spelen deze specifieke bezwaren echter geen
directe rol in de planologische procedure en behoren ze niet tot vertraging te
kunnen leiden. De te verwachten schade kan wel meegewogen worden bij de
vraag of sprake is van in strijd zijn met een goede ruimtelijke ordening. Bij de
financieel-economische uitvoerbaarheid van een bestemmingsplan beziet de

1

ah-tk-20202021-726
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Algemeen Dagblad, 12 september 2020, «Hoe bewoners van het wijnhaveneiland zich voor veel
geld laten afkopen door projectontwikkelaars» https://www.ad.nl/rotterdam/hoe-bewoners-vanhet-wijnhaveneiland-zich-voor-veel-geld-laten-afkopen-door-projectontwikkelaars~a98ffca9/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

gemeente of de te verwachten kosten van planschade voor de gemeente zijn
doorgelegd naar de initiatiefnemer of kunnen worden gedekt.
Het is niet gewenst dat projectontwikkelaars zich genoodzaakt voelen puur ter
voorkoming van vertraging een minnelijke schikking te treffen met financiële
compensatie. Daarmee dreigen de kosten voor vertraging leidend te worden
bij het bepalen van de financiële compensatie in plaats van de daadwerkelijke
schade van de belanghebbende.
Vraag 3
Kunt u een overzicht naar de Kamer sturen van iedere stap vanaf het
vaststellen van het bestemmingsplan in de gemeenteraad tot aan een
uitspraak van de Raad van State als er bezwaar wordt gemaakt? Kunt u
daarbij aangeven hoe lang iedere stap gemiddeld duurt en hoeveel kosten
projectontwikkelaars extra maken puur door het wachten op de uitspraak?
Antwoord 3
Na het vaststellen van een bestemmingsplan legt het gemeentebestuur het
bestemmingsplan met het besluit tot vaststelling gedurende 6 weken ter
inzage. Tegen het bestemmingsplan is geen mogelijkheid van bezwaar. Er is
beroep in één instantie. Een belanghebbende die een zienswijze heeft
ingediend kan beroep instellen bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de
Raad van State. De Afdeling bestuursrechtspraak doet binnen een jaar
uitspraak, of als artikel 1.6, eerste lid, van de Crisis- en herstelwet van
toepassing is, binnen 6 maanden. Dat besluit is onherroepelijk.
Het is niet mogelijk uitspraken te doen over de kosten die projectontwikkelaars maken door de tijd van het doorlopen van de bezwaar- en/of beroepsprocedure. Wat betreft de kosten merk ik op dat ontwikkelaars in hun
planning er rekening mee kunnen houden dat er bezwaar en/of beroep kan
worden aangetekend. Dat is een niet onvoorzien onderdeel van de zorgvuldige procedures in Nederland. Ik beschik niet over gegevens over deze
kosten. Ze zijn van vele factoren afhankelijk zoals de omvang van het project,
de voorinvesteringen, de afspraken met afnemers, de afspraken met
financiers, de afspraken met aannemers, etc.
Vraag 4
Hoe vaak wordt jaarlijks bezwaar gemaakt tegen een bestemmingsplan in
Nederland? Kunt u daarbij aangeven hoe vaak een zaak wordt ingetrokken,
hoe vaak beroep wordt ingesteld en hoe vaak bewoners in het gelijk gesteld
worden in hun bezwaar?
Antwoord 4
Er worden geen statistieken bijgehouden van bezwaren of beroepsprocedures
tegen bestemmingsplannen en/of hoe het verloop is van deze bezwaar- en
beroepsprocedures. Ik kan het gevraagde overzicht niet geven.
Vraag 5
Heeft u signalen dat de problemen in Rotterdam zich ook op andere plekken
in Nederland afspelen? Heeft u een overzicht van de schaal waarop dit
gebeurt?
Antwoord 5
Ik ben op de hoogte van het feit dat bestuurlijke en juridische procedures van
bezwaar en beroep bijdragen aan de doorlooptijd van de ontwikkeling. Ik
onderken dat dat over het algemeen tijd kost. Bij ontwikkelingen in de fysieke
leefomgeving spelen veel factoren en belangen een rol. Door deze procedures wordt zeker gesteld dat bij dergelijke ontwikkelingen rekening wordt
gehouden met alle belangen.
Er is geen informatie beschikbaar hoe vaak er minnelijke schikkingen worden
getroffen tussen belanghebbende en projectontwikkelaars waarin afspraken
worden gemaakt over een financiële compensatie, laat staan dat bekend is of
de belanghebbende puur uit financieel gewin handelt of dat er daadwerkelijke
sprake is van schade. Het betreffen privaatrechtelijke overeenkomsten die
bovendien vaak vertrouwelijk zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 6
Welke mogelijkheden ziet u om het misbruiken van bezwaarprocedures voor
persoonlijk financieel gewin en mensen die ontwikkelaars chanteren aan te
pakken?
Antwoord 6
Of er bezwaarmakers zijn die procedures zolang oprekken met als enige doel
om daar zelf financieel beter van worden is moeilijk tot niet te beoordelen.
Mocht dit het geval zijn, dan keur ik dit af. Adequate rechtsbescherming is
een wezenlijk onderdeel van een democratische rechtstaat, waarbij een
belanghebbende de door de overheid gemaakte belangenafweging uiteindelijk door een onafhankelijke rechter kan laten toetsen. Dit volgt onder andere
uit het in artikel 6 van het Verdrag tot bescherming van de rechten van de
mens en de fundamentele vrijheden neergelegde recht op vrije toegang tot
de rechter. Een partij dient dat recht te gebruiken voor het doel waarvoor het
in het leven is geroepen, de gerechtvaardigde behartiging van zijn belangen.
Het huidige recht kent al mogelijkheden om misbruik tegen te gaan. Een
bezwaarschrift kan niet-ontvankelijk worden verklaard als de bevoegdheid om
bezwaar te maken, wordt gebruikt voor een ander doel dan waarvoor zij is
gegeven, op een zodanige wijze dat dit gebruik blijk geeft van kwade trouw.
Dat blijkt bijvoorbeeld uit de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State van 3 oktober 2018 betreffende de Wet hergebruik van
overheidsinformatie (Who) (ECLI:NL:RVS:2018:3151). Ook in de beroepsfase
geldt dat het beroep niet-ontvankelijk is indien de appellant geen belanghebbende is (artikel 8:1 Awb) of bij misbruik van recht.
Voorts wijs ik met betrekking tot bezwaren over planschade op het antwoord
onder 3, waaruit blijkt dat bezwaren over schade niet direct betrokken worden
bij de afweging of sprake is van strijd met een goede ruimtelijke ordening.
Vraag 7
Deelt u de mening dat de gang van zaken in Rotterdam bouwprojecten
onnodig frustreert?
Antwoord 7
Ik kan niet beoordelen of en in hoeverre het bezwaar door de belanghebbende bij de projecten genoemd in het artikel gerechtvaardigd was vanuit zijn
belang of dat uitsluitend financiële motieven hieraan ten grondslag lagen.
Daardoor is het voor mij niet vast te stellen of de proceduretijd onnodig was
of dat proceduretijd noodzakelijk was in het kader van de rechtsbescherming.
Vraag 8
Deelt u de mening dat een snellere uitspraak van de Raad van State over
bestemmingsplannen voor zowel bewoners met oprechte bezwaren als
projectontwikkelaars beter is? Hoe lang duren beroepszaken ten aanzien van
bestemmingsplannen gemiddeld? Welke stappen zijn de afgelopen jaren
gezet om de procedure en behandeltijd te verkorten?
Antwoord 8
Bij de totstandkoming van de Crisis- en herstelwet (hierna: Chw) heeft de
versnelling van de doorlooptijd van procedures een belangrijke rol gespeeld.
Een de wijzigingen die is doorgevoerd is dat de bestuursrechter bij veel
soorten projecten uitspraak doet binnen zes maanden na afloop van de
beroepstermijn.
Deze termijn wordt in de meeste gevallen gehaald. Er zijn ook andere nodige
versnellingen gerealiseerd, zoals de invoering van het relativiteitsvereiste dat
op 1 januari 2013 is opgenomen in de Algemene wet bestuursrecht, waardoor
een beroep alleen slaagt als het daadwerkelijk strekt tot de bescherming van
de belangen van de appellant (artikel 8:69a Awb).
De reeds bestuursrechtelijke versnellingen leveren in de praktijk veel winst
op. Bij hoofdzaken vond in 2017 bijvoorbeeld 65% van de uitspraken
(uitspraken direct, einduitspraken na tussenuitspraak en tussenuitspraken)
plaats binnen 26 weken (de zes-maanden-termijn).2

2

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2019/10/17/rapport-voortgangsrapportagecrisis-en-herstelwet-2017–2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3