JAARVERSLAG 2008

Utrecht, mei 2009

VOORWOORD
De Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op de kwaliteit van het
onderwijs. In dit verslag verantwoorden wij ons over ons werk in 2008: over
het toezicht, de ontwikkeling van de inspectieorganisatie en over de
bedrijfsvoering. Daarnaast bevat dit verslag een financiële verantwoording. Dit
jaarverslag gaat niet over de kwaliteit van het onderwijs. Daarover rapporteren
we in het Onderwijsverslag, dat elk jaar in mei verschijnt.
Naast onze kerntaak, toezicht houden op onderwijsinstellingen en het stelsel,
kende de inspectie in 2008 drie prioriteiten:
1. de implementatie van het vernieuwde toezicht;
2. het produceren van het Onderwijsverslag en themarapportages;
3. het vormgeven van een nieuwe organisatie, rekening houdend met een
taakstelling van 20 procent minder personeel en financiën in 2011.
Op alle punten heeft de inspectie het afgelopen jaar resultaat geboekt.
In 2008 heeft de inspectie gewerkt aan de verdere ontwikkeling en
implementatie van het vernieuwde toezicht. De inspectie gaat daarbij uit van
het principe ‘hoe beter de kwaliteit, hoe minder intensief het toezicht’. Met
name in de tweede helft van het jaar verschenen in de media een paar kritische
artikelen. De veranderende rol van de inspectie werd soms verkeerd begrepen.
De inspectie heeft waar mogelijk inhoudelijk gereageerd.
Alle scholen en instellingen zijn in 2008 geïnformeerd over het vernieuwde
toezicht. Een meerderheid van de besturen is inmiddels bezocht. Tijdens die
bezoeken werd de vernieuwde werkwijze van de inspectie toegelicht en zijn de
uitkomsten van de nieuwe risicoanalyse per school besproken met de
desbetreffende besturen.
Een klanttevredenheidsonderzoek onder besturen van primair en voortgezet
onderwijs in augustus 2008 wees uit dat, ondanks kritiek op onderdelen,
besturen in het algemeen tevreden zijn over de nieuwe werkwijze van de
inspectie en hun eigen rol daarbinnen.
In 2009 gaan we verder met de invoering van het vernieuwde toezicht en met
onze kerntaak: toezicht houden voor goed onderwijs. Alle leerlingen verdienen
immers goed onderwijs en een goede school haalt het beste uit haar leerlingen.
De inspectie staat voor effectief toezicht. Zo dragen we bij aan minder zwakke
scholen, goed onderwijs en goed bestuur.

Mw. Drs. A.S. Roeters
Inspecteur-generaal van het Onderwijs,
mei 2009

INHOUDSOPGAVE
1

OVER DE INSPECTIE .................................................................... 7

1.1

Toezicht voor goed onderwijs ........................................................ 7

1.2

Nieuwe taken in 2008 .................................................................. 7

1.3

Inspectieleiding ............................................................................ 8

1.4

Relatie met OCW ......................................................................... 8

1.5

Raad van advies........................................................................... 8

2

BELEID ....................................................................................... 9

2.1

Vernieuwing toezicht .................................................................... 9

2.2

Programmatisch handhaven......................................................... 10

2.3

Samenwerking met andere inspecties ........................................... 10

2.4

Samenwerking internationaal ....................................................... 11

3

TOEZICHT PER SECTOR ............................................................. 13

3.1

Regulier toezicht ........................................................................ 13

3.2

Zeer zwakke scholen .................................................................. 13

3.3

Financieel en rechtmatigheidstoezicht ........................................... 14

3.4

Examens beroepsonderwijs en volwasseneneducatie ...................... 14

3.5

Hoger onderwijs......................................................................... 14

3.6

Landbouwonderwijs ................................................................... 15

3.7

Voor- en vroegschoolse educatie.................................................. 15

3.8

Indicatiestelling zorgleerlingen...................................................... 15

3.9

Niet bekostigd onderwijs ............................................................. 15

3.10

Nederlands onderwijs in het buitenland ......................................... 16

3.11

Themaonderzoeken .................................................................... 16

3.12

Onderwijsverslag........................................................................ 16

3.13

Vertrouwensinspecteurs ............................................................. 17

4

VOORLICHTING AAN PERS EN PUBLIEK....................................... 19

4.1

Persvoorlichting ......................................................................... 19

4.2

Publieksvoorlichting.................................................................... 19

4.3

Website .................................................................................... 20

5

5

BEDRIJFSVOERING .................................................................... 21

5.1

Begroting en realisatie in 2008 .................................................... 21

5.2

Toelichting inkomsten................................................................. 21

5.3

Personeel .................................................................................. 22

BIJLAGE(N)
III III -

ORGANOGRAM PER 31 DECEMBER 2008……………………………….27
PUBLICATIES 2008…………………………………………………………..29
AFKORTINGEN…………………………………………………………………33

6

1

OVER DE INSPECTIE

1.1

Toezicht voor goed onderwijs

De missie van de Inspectie van het Onderwijs is ‘toezicht voor goed
onderwijs’. De inspectie houdt toezicht op de kwaliteit van het onderwijs en
ziet toe op de rechtmatigheid, doelmatigheid en naleving van wet- en
regelgeving. Over de resultaten van het toezicht informeert de inspectie actief
en openbaar, op instellings- en stelselniveau.
De taken van de Inspectie van het Onderwijs conform de Wet op het
onderwijstoezicht (WOT):
•
•
•
•

beoordelen van de kwaliteit van het onderwijs;
stimuleren van de kwaliteit van het onderwijs door middel van het
toezicht;
rapporteren over de ontwikkeling van het onderwijs als geheel en van
afzonderlijke scholen en instellingen;
verrichten van overige taken, bij wet opgedragen aan de inspectie.

Een belangrijk uitgangspunt bij het toezicht is de vrijheid van onderwijs en
daarmee de eigen verantwoordelijkheid van onderwijsinstellingen voor hun
onderwijs. Scholen worden niet méér belast dan voor een zorgvuldige
uitoefening van het toezicht nodig is. De inspectie informeert over de
ontwikkelingen van (de kwaliteit) van het onderwijs.
Een klanttevredenheidsonderzoek onder besturen van primair en voortgezet
onderwijs over de inspectie is in augustus 2008 afgerond. De belangrijkste
conclusie is dat besturen over het algemeen tevreden zijn over de nieuwe
werkwijze van de inspectie en hun eigen rol hierbinnen. Kritiek is er over het
bestuursverslag en de sterke gerichtheid op de opbrengsten. Besturen willen
zelf actiever kunnen bijdragen aan kwaliteitsverbetering. Het onderzoek wordt
volgend jaar herhaald.

1.2

Nieuwe taken in 2008

Vanaf 1 januari 2008 valt het toezicht op de indicatiestelling van zorgleerlingen
onder de verantwoording van de Inspectie van het Onderwijs. Een andere
nieuwe taak in 2008 is tweedelijnstoezicht op de kinderopvang. Ten slotte
heeft het ministerie van OCW op 1 september 2008 het financieel toezicht op
onderwijsinstellingen overgedragen aan de inspectie. Daartoe is binnen de
inspectie het expertisecentrum Directie Rekenschap ingesteld.
Taakstelling en reorganisatie
In de periode 2008-2011 wordt de inspectie in stappen gekort, zo is
vastgelegd in het regeerakkoord van het kabinet Balkenende IV. De taakstelling
die is opgelegd, bedraagt 20 procent minder personeel en financiën in 2011.
Daarnaast vergt de vernieuwing van het toezicht een reorganisatie.

7

1.3

Inspectieleiding

De inspectieleiding in 2008:
J.H.J. Teuwen
Waarnemend inspecteur-generaal (tot 1 februari 2008)
Mevrouw drs. A.S. Roeters
Inspecteur-generaal (vanaf 1 februari 2008)
Drs. L.S.J.M. Henkens
Hoofdinspecteur primair onderwijs en expertisecentra
Mevrouw mr. R.G.K. Voss
Hoofdinspecteur beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
Waarnemend hoofdinspecteur hoger onderwijs
Dr. J. Kaldewaij
Hoofdinspecteur voortgezet onderwijs
Waarnemend directeur bedrijfsvoering

1.4

Relatie met OCW

De Inspectie van het Onderwijs valt onder de verantwoordelijkheid van de
minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. In de Regeling Inspectie van
het Onderwijs 2006 staat de samenwerking tussen het ministerie van OCW en
de inspectie beschreven. De vergaande zelfstandigheid van de inspectie in de
uitoefening van het toezicht is een belangrijk uitgangspunt. Conform de
regeling heeft de inspectie in 2008 het Jaarverslag 2007 en het
Onderwijsverslag 2006/2007 vastgesteld. De minister heeft deze stukken naar
de Tweede Kamer gezonden. Het jaarwerkplan 2009 van de inspectie is na
goedkeuring door de minister naar de Tweede Kamer gezonden.

1.5

Raad van advies

De inspectie heeft een Raad van Advies. Deze is ingesteld op basis van
artikel 24 van de Wet op het onderwijstoezicht. De Raad van Advies adviseert
gevraagd en ongevraagd over de kwaliteit van de uitoefening van het toezicht.
In 2008 heeft de Raad van Advies met de inspectieleiding gesproken over
onder meer de handhavende rol van de inspectie, het jaarlijkse verslag over de
staat van het onderwijs (het Onderwijsverslag), het Jaarwerkplan voor 2009
en het toezicht op onderwijsvoorzieningen en opvang rond de basisschool.
De Raad van Advies bestond in 2008 uit de volgende leden:
•
•
•

de heer prof. dr. G.W. Meijnen (voorzitter)
mevrouw prof. dr. P.L. Meurs
mevrouw drs. G.M. Mittendorff

Van de heer prof. dr. P. Schnabel is afscheid genomen.

8

2

BELEID

2.1

Vernieuwing toezicht

In 2008 heeft de Inspectie van het Onderwijs gewerkt aan de verdere
ontwikkeling en implementatie van het vernieuwde toezicht. De inspectie gaat
daarbij uit van het principe ‘hoe beter de kwaliteit, hoe minder intensief het
toezicht’. Elk jaar wordt van iedere school of instelling een risicoanalyse
gemaakt. Als de inspectie risico’s tegenkomt, vindt aanvullend onderzoek
plaats. Als tekortkomingen blijken, krijgt de school aangepast toezicht. Het
toezicht blijft intensiever van aard tot de problemen zijn opgelost. Wijst de
risicoanalyse of nader onderzoek uit dat alles in orde is, dan krijgt een school
basistoezicht.
Alle scholen in het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs worden ten
minste eenmaal in de vier jaar bezocht. Dat kan zijn:
•
•
•
•
•

naar aanleiding van de risicoanalyse;
ter verificatie van door de school aangeleverde gegevens;
voor het Onderwijsverslag, waarin de inspectie jaarlijks de staat van
het onderwijs beschrijft;
met een onderzoeksthema als uitgangspunt;
een beperkt onderzoek in het kader van de vierjaarlijkse cyclus
schoolbezoek.

Na afloop van een schoolbezoek stelt de inspectie een rapport op.
Een concept vernieuwd toezichtkader (werkwijze en waarderingskader) voor
primair en voortgezet onderwijs is in 2008 voorgelegd aan en besproken met
inspecteurs van de sectoren primair onderwijs en voortgezet onderwijs en
vertegenwoordigers uit het veld.
Ook voor het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie (bve) en voor de
examens van het bve is inmiddels een geïntegreerd concept toezichtkader
ontwikkeld.
Alle scholen en instellingen ontvingen in 2008 een informatieblad over het
vernieuwde toezicht. Een grote meerderheid van alle schoolbesturen in het
primair onderwijs, expertisecentra, voortgezet onderwijs, beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie is in 2008 bezocht. De vernieuwde werkwijze van de
inspectie is toegelicht. De uitkomsten van de risicoanalyse per school zijn
besproken met de betreffende besturen. Waar nodig zijn vervolgafspraken
gemaakt. De meeste scholen hebben in 2008 een toezichtarrangement
toegewezen gekregen. In januari 2009 volgt de laatste groep.
Op de website van de inspectie is de kwaliteitskaart per school in 2008
vervangen door een toezichtkaart, conform het vernieuwde toezicht.
In het vernieuwde toezicht is het beleid ten opzichte van zwakke scholen
verder ontwikkeld en afgestemd met het onderwijsveld. Zwakke scholen

9

komen op vergelijkbare wijze onder toezicht te staan als zeer zwakke scholen.
De intensiteit van het toezicht hangt samen met van de problematiek op de
school.

2.2

Programmatisch handhaven

De inspectie handhaaft wet- en regelgeving. Dit doet zij programmatisch: over
een langere periode worden, op basis van risico’s, de prioriteiten voor
handhaving bepaald. In het kader van de vernieuwing van het toezicht is in
2008 gewerkt aan een toezichtprogramma voor de verschillende
onderwijssectoren.
Op basis van een richtinggevend plan voor de komende vijf jaar heeft de
inspectie keuzes gemaakt voor prioriteiten van handhaving in 2009. Daarbij is
gekeken naar de (mogelijke) gevolgen van niet-naleving van regelgeving voor
de onderwijskwaliteit, naar de juiste verdeling van middelen en naar
transparantie en rechtszekerheid. Tevens is gekeken naar (mogelijke)
maatschappelijke gevolgen van niet-naleving. De prioriteiten zijn vastgelegd in
het Jaarwerkplan van de inspectie. Daarin is ook per sector aangegeven welke
onderwerpen opgenomen worden in het reguliere toezicht en welke
onderwerpen een specifiek handhavingstoezicht krijgen. Ten slotte wordt,
indien van toepassing, aangegeven voor welke onderwerpen een
themaonderzoek wordt uitgevoerd. Per sector vindt jaarlijks, via de reguliere
accountantscontrole, toezicht plaats op de rechtmatigheid van verwerving en
besteding van middelen.

2.3

Samenwerking met andere inspecties

In de Inspectieraad werken vijftien rijksinspectiediensten samen aan de
vernieuwing van het toezicht vanuit het Rijk. In 2008 is begonnen met
Programma Vernieuwing Toezicht. Dit programma beoogt effectief en
professioneel optreden, met hoogwaardige inspectiemethoden en
deskundigheid en met gelijke personele reductie van circa 20 procent ten
opzichte van 2007.
Integraal Toezicht Jeugdzaken
Vijf rijksinspecties die met elkaar gemeen hebben dat hun toezichttaken geheel
of gedeeltelijk betrekking hebben op voorzieningen voor de jeugd, werken met
elkaar samen in het samenwerkingsverband Integraal Toezicht Jeugdzaken. Zo
zijn in 2008 expertbijeenkomsten georganiseerd rond het thema homovijandig
gedrag. Een brochure over dit thema wordt in 2009, in samenwerking met
OCW, naar scholen en andere belanghebbenden verzonden. Ook is een advies
voortijdig schoolverlaten geformuleerd.
Kinderopvang
De Inspectie van het Onderwijs is in het samenwerkingsverband van de
Rijksinspecties domeintrekker voor kinderopvang. Gemeenten houden toezicht
op de kinderopvang. De inspectie is tweedelijnstoezichthouder. Zij heeft in
2008 het ‘Eindbeeld toezicht kinderopvang 2011’ opgesteld in samenwerking
met de Inspectieraad en het ministerie van OCW. Het plan is besproken met de
Vereniging Nederlandse Gemeenten, GGD Nederland, de werkgeverspartijen en

10

ouderverenigingen. In 2009 wordt een systeem van risicogestuurd toezicht
ingevoerd in de kinderopvang. Gegevensuitwisseling tussen de inspectie en (in
eerste instantie) de gemeenten en de GGD’en zal op een efficiëntere en meer
eenduidige manier plaatsvinden. Dit legt een basis voor uniformer toezicht en
minder toezichtlast voor gemeenten in de verantwoording aan de inspectie.
Het jaarrapport ‘Kwaliteit gemeentelijk toezicht Kinderopvang 2007’ werd
uitgebracht.
Klanttevredenheidsonderzoek
In de werkgroep ‘Klanttevredenheidsonderzoek’ hebben vertegenwoordigers
van de Rijksinspecties in 2008 samengewerkt aan het opstellen van een
tevredenheidsonderzoek. De inspectie voor de Gezondheidszorg en de Inspectie
van het Onderwijs treden op als voorlopers. Een onderzoek onder besturen van
primair en voortgezet onderwijs over de Inspectie van het Onderwijs is in
augustus 2008 afgerond.

2.4

Samenwerking internationaal

De inspectie werkt samen met onderwijsinspecties in het buitenland. Het doel
is van elkaar leren. In toenemende mate stemt de inspectie haar internationale
activiteiten ook af op de internationale en Europese kalender van het ministerie
van OCW. De relevantie voor het onderwijstoezicht en de thema’s van de
inspectie zijn leidend bij deelname aan buitenlandse programma’s.
Aangezien de Nederlandse Inspectie van het Onderwijs goed staat
aangeschreven in het buitenland, is er een grote vraag naar informatie en
scholing vanuit de Nederlandse expertise.
In de Standing International Conference of Inspectorates (SICI) zijn ruim
twintig Europese onderwijsinspecties verenigd. Hierbinnen werkt de inspectie
samen aan de verdere ontwikkeling van het onderwijstoezicht. In 2008 vond
de General Assembly plaats in Boekarest. Voorbereidingen zijn gestart voor een
SICI Inspectie Academie, een virtueel netwerk voor uitwisseling van expertise.
Het doel daarvan is de effectiviteit van het werk van de inspecties in heel
Europa te vergroten.
In 2008 verzorgde de inspectie een opleidingsprogramma in Kroatië. Daarnaast
werkte ze mee aan de kwaliteitsverbetering van het hoger onderwijs in
Roemenië. Kroatische en Roemeense inspecteurs brachten werkbezoeken aan
Nederland. Servië en Albanië zijn in 2008 bezocht in verband met verzoeken
tot capacity building.
De Nederlandse en Antilliaanse inspectie zijn nauwer gaan samenwerken in
verband met de toekomstige nieuwe status van de BES-eilanden Bonaire, Sint
Eustatius en Saba als bijzondere gemeente van Nederland. Een delegatie van
de Antilliaanse inspectie bezocht Nederland voor een tiendaags
studieprogramma. Tevens heeft de inspectie, in samenwerking met de
Nederlands-Antilliaanse Onderwijsinspectie, de kwaliteit van het onderwijs op
de BES-eilanden onderzocht.
De inspecteur-generaal heeft, samen met een delegatie van de inspectie,
Schotland bezocht voor een thematische uitwisseling rond risicogericht

11

toezicht en excellente scholen. Een eerste uitwisseling om de kwaliteit en
methodologie van inspecties te vergelijken, vond plaats in 2008. Nederlandse
en Duitse inspecteurs hebben schoolbezoeken bij elkaar afgelegd om van elkaar
te leren.

12

3

TOEZICHT PER SECTOR

3.1

Regulier toezicht

In 2008 heeft de Inspectie van het Onderwijs verder gewerkt aan de invoering
van het vernieuwde toezicht. Lees meer daarover in hoofdstuk 3, onder
‘vernieuwing toezicht’. Een grote meerderheid van alle schoolbesturen is in
2008 bezocht. De meeste scholen hebben in 2008 een toezichtarrangement
toegewezen gekregen. In januari 2009 volgt de laatste groep.

3.2

Zeer zwakke scholen

Minder zeer zwakke scholen en bekorten van de periode dat een school zeer
zwak is, zijn belangrijke beleidsprioriteiten van de inspectie.
In de Kwaliteitsagenda’s van het ministerie van OCW voor het primair en
voortgezet onderwijs en de expertisecentra, zijn hiervoor concrete
doelstellingen geformuleerd. Die doelstellingen zijn uitgewerkt in een plan van
aanpak voor zeer zwakke scholen.
Mogelijke risico’s in de kwaliteit worden zo snel mogelijk gedetecteerd en
scholen waar risico’s aanwezig zijn, worden scherp in de gaten gehouden. De
aanpak van geïntensiveerd toezicht op zeer zwakke scholen is succesvol: bijna
alle zeer zwakke scholen laten binnen 2 à 2½ jaar betere opbrengsten en
resultaten zien. In de loop van 2009 wordt deze aanpak verbreed naar de
groep scholen die als ‘zwak’ wordt gekwalificeerd. Het doel is te voorkomen
dat zwakke scholen verder afglijden en zeer zwak worden. Het aantal zeer
zwakke scholen zal zo op termijn dalen. Maar op de korte termijn is de
verwachting dat het aantal zeer zwakke scholen nog stijgt. Dit komt door een
betere methodiek van onderzoek.
Eind 2008 is in de Tweede Kamer de motie Pechtold aangenomen. Deze stelt
dat een zeer zwakke school niet langer dan één jaar zeer zwak mag zijn. Het
ministerie van OCW ontwikkelt actieplannen in aanvulling op de eerder
geformuleerde plannen van aanpak.
Op 1 januari 2009 waren er 172 zeer zwakke scholen:
•
•
•
•
•

108 scholen voor basisonderwijs;
26 scholen voor voortgezet onderwijs, waaronder één orthopedagogisch centrum;
vijftien scholen voor speciaal onderwijs;
zes regionale expertisecentra;
zeventien scholen voor speciaal basisonderwijs.

Bij zes van deze scholen is het verbeteringstraject verlengd met maximaal één
jaar. De kwaliteit van het onderwijs op deze scholen ontwikkelt zich in
positieve zin, maar wordt nog als onvoldoende beoordeeld door de inspectie.
De verwachting is dat de kwaliteit binnen het komende jaar wel voldoende zal

13

zijn. Eind 2008 was bij drie scholen sprake van een bestuurlijk natraject. Dat
wil zeggen dat ze bij de minister zijn aangemeld, omdat de inspectie er geen
vertrouwen in had dat de kwaliteit van het onderwijs op deze scholen op korte
termijn zou verbeteren.
In totaal hebben, sinds eind 2005, 129 zeer zwakke scholen zich verbeterd:
•
•
•
•
•

92 scholen voor basisonderwijs;
zeventien scholen voor voortgezet onderwijs;
twaalf scholen voor speciaal onderwijs;
twee regionale expertisecentra;
zes scholen voor speciaal basisonderwijs.

3.3

Financieel en rechtmatigheidstoezicht

Op 1 september 2008 heeft het ministerie van OCW het financieel toezicht op
onderwijsinstellingen overgedragen aan de Inspectie van het Onderwijs.
Daartoe is binnen de inspectie het de Directie Rekenschap ingesteld.
Rekenschap draagt bij aan het vernieuwde, geïntegreerde toezicht. In de
risicoanalyse en de toezichtarrangementen wordt nu ook aandacht besteed aan
financiële aspecten. Vooral bij instellingen die financieel zwak zijn, wordt
onderzocht of dat gevolgen heeft voor de kwaliteit van het onderwijs. Waar
nodig intervenieert Rekenschap samen met de inspecteurs.
De Directie Rekenschap is daarnaast de tweedelijns toezichthouder op de
financiële rechtmatigheid. Rekenschap houdt toezicht op de kwaliteit van de
werkzaamheden van de accountants van de onderwijsbesturen. Tot slot voert
Rekenschap jaarlijks een aantal themaonderzoeken uit. In het Onderwijsverslag
2007/2008, dat in mei 2009 verschijnt, wordt voor het eerst ook aandacht
besteed aan de financiële staat van het onderwijs.
De integratie van de Directie Rekenschap binnen de inspectie verloopt goed.
Het aantal geïntegreerde onderzoeken met de inspecteurs is sterk toegenomen.
De meerwaarde van samenwerking is groot.

3.4

Examens beroepsonderwijs en volwasseneneducatie

Sinds november 2007 houdt de inspectie toezicht op de examens in het
beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie. In het eerste jaar 2007/2008
vonden het toezicht op het onderwijs en de examens nog gescheiden plaats. In
de tweede helft van 2008 heeft de inspectie voorstellen ontwikkeld voor een
verdere integratie van het toezicht op het onderwijs en de examens in het bve.
Het doel is één samenhangend toezichtkader.

3.5

Hoger onderwijs

De Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) houdt toezicht op de
kwaliteit van afzonderlijke opleidingen in het hoger onderwijs. De inspectie

14

houdt toezicht op het accreditatiestelsel en de naleving van wet en
regelgeving. In de notitie ‘Programmatisch handhaven in het onderwijs’ (april
2008) is vastgelegd aan welke thema’s de inspectie aandacht besteedt.
Toetsing van examens en toelating hebben de hoogste prioriteit.

3.6

Landbouwonderwijs

De inspectie houdt toezicht op het landbouwonderwijs. De minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit is formeel verantwoordelijk voor het
toezicht op het landbouwonderwijs. De minister van OCW is als enige minister
rechtstreeks verantwoordelijk voor de Inspectie van het Onderwijs.

3.7

Voor- en vroegschoolse educatie

In 2007 heeft de inspectie op verzoek van de minister van OCW en de
wethouders van onderwijs van de vier grote steden de kwaliteit van de vooren vroegschoolse educatie in de vier grote steden (G4) onderzocht. De
inspectie heeft dit toezicht in 2008 voortgezet. Meer risicogestuurd: dat
betekent dat het toezicht zich concentreert op locaties waar relatief veel
verbeteringen wenselijk zijn. Daarnaast krijgen de kwaliteitszorg, het
beoordelen van de opbrengst van de instellingen en de (interne en externe)
zorg en begeleiding, meer aandacht.

3.8

Indicatiestelling zorgleerlingen

Scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs werken samen in zogenaamde
regionale expertisecentra (rec’s). Het onderwijs is opgedeeld in clusters van
handicaps. Vanaf 1 januari 2008 valt ook het toezicht op de indicatiestelling
van zorgleerlingen onder de verantwoording van de Inspectie van het
Onderwijs. In het kader van het toezicht op de indicatiestelling van
zorgleerlingen zijn in 2008 alle regionale expertisecentra onderzocht.

3.9

Niet bekostigd onderwijs

Het basis- en voortgezet onderwijs kent 40 tot 45 particuliere, niet door de
overheid bekostigde scholen. De inspectie adviseert over deze scholen aan de
leerplichtambtenaar. Door de gewijzigde Leerplichtwet moet de
leerplichtambtenaar vanaf 2008 het advies van de inspectie volgen. Er zijn
daarnaast 38 vestigingen van particuliere exameninstellingen in het voortgezet
onderwijs.
Op 10 maart 2008 hebben de staatssecretarissen van onderwijs, Dijksma en
van Bijsterveldt, de toezichtkaders voor het niet bekostigd primair onderwijs en
het voortgezet onderwijs goedgekeurd. Ook het toezichtkader zelfstandige
exameninstellingen is eind 2008 goedgekeurd door staatssecretaris van
Bijsterveldt.

15

Als gevolg van de uitspraak van het Hof op 8 september 2008 zijn alle scholen
die voor de wijziging van de leerplichtwet al bestonden, ‘school in de zin van
de leerplichtwet’ geworden. De inspectie houdt toezicht op de kwaliteit van
het onderwijs van deze scholen. Het gaat hierbij om acht
onderwijsvoorzieningen. Een vijftal voormalige particuliere scholen wordt nu
bekostigd. Alle zijn door de inspectie onderzocht in 2008. In het eerste halfjaar
van 2009 volgt opnieuw een kwaliteitsonderzoek bij de scholen met
tekortkomingen.

3.10 Nederlands onderwijs in het buitenland
Er bestaan drie vormen van door de overheid gesubsidieerd Nederlands
onderwijs in het buitenland. Er zijn dertig zogenaamde 'dagscholen', die
volledig Nederlands basisonderwijs of voortgezet onderwijs aanbieden.
Daarnaast verzorgen zo’n 260 scholen ten minste drie uur per week les in
Nederlandse taal en cultuur. Ten slotte zijn er drie aanbieders van
afstandsonderwijs. Deze scholen verzorgen onderwijs via moderne media en
ondersteunen ouders die hun kinderen zelf lesgeven, bijvoorbeeld omdat het
gezin een wereldreis maakt. In totaal verzorgen deze instellingen onderwijs
voor ruim tienduizend leerlingen.
De inspectie heeft in de periode van 2006 tot en met 2008 driekwart van deze
scholen onderzocht.
Er zijn veertien Europese Scholen, waarvan tien met een Nederlandstalige
sectie en twee die les geven in de Nederlandse taal. Een Raad van inspecteurs
houdt toezicht. Elke lidstaat is in deze raad vertegenwoordigd met een
inspecteur voor het basisonderwijs en een voor het voortgezet onderwijs. De
inspecteurs vervullen, anders dan in Nederland, ook de rol van werkgever van
de docenten die Nederland heeft gedetacheerd.

3.11 Themaonderzoeken
De inspectie heeft in 2008 27 themaonderzoeken gepubliceerd. In bijlage II
staat een overzicht van deze publicaties.

3.12 Onderwijsverslag
In het Onderwijsverslag rapporteert de inspectie jaarlijks over de staat van het
onderwijs. Op 20 mei 2008 heeft de inspectie het Onderwijsverslag
2006/2007 aangeboden aan de ministers van OCW en LNV. Bij de presentatie
in perscentrum Nieuwspoort vroeg de inspecteur-generaal aandacht voor een
aantal hardnekkige problemen in het onderwijs: het groeiend aantal leerlingen
dat onvoldoende kan lezen en rekenen om goed in de samenleving te kunnen
functioneren; de uitval van leerlingen en studenten uit het onderwijs; de
scholen waar leerlingen een verhoogd risico lopen op problemen in hun
schoolloopbaan en de handhaving van de wettelijke onderwijstijd. Op 28 mei
2008 besprak de minister het Onderwijsverslag met de Tweede Kamer.

16

3.13 Vertrouwensinspecteurs
Conform de Wet op het onderwijstoezicht behandelt de inspectie klachten
(ervaren binnen de context van het onderwijs) over seksueel geweld en
seksuele intimidatie, psychisch en fysiek geweld, discriminatie en
radicalisering.
Leerlingen, ouders, docenten en overige personen in en rondom het onderwijs
kunnen een melding doen bij het meldpunt van de vertrouwensinspecteurs. Het
totaal aantal klachtmeldingen in 2008 bedraagt 1.315. Dat is een daling van 7
procent ten opzichte van 2007.
Daarnaast komen ook andere vragen en meldingen binnen bij de
vertrouwensinspecteurs. Dit zijn meestal vragen om algemene informatie over
het onderwijs of gevallen van misbruik, geweld of intimidatie buiten de school.
In deze gevallen verwijst de vertrouwensinspecteur de klager door naar het
juiste loket. In 2008 betrof dit 723 meldingen; bijna een verdubbeling ten
opzichte van het jaar daarvoor.
Bij een ernstig vermoeden van een zedenmisdrijf of bij klachten over seksuele
intimidatie gelden wettelijke regels. Een personeelslid van een instelling is
verplicht dit misbruik of vermoeden daarvan te melden bij het bevoegd gezag
van de instelling. Het bevoegd gezag van een instelling heeft vervolgens een
overlegplicht met de vertrouwensinspecteur. Als uit dit overleg naar voren
komt dat er sprake is van seksueel misbruik of een ernstig vermoeden van
zedenmisdrijf, dan is het bevoegd gezag van de instelling verplicht hiervan
aangifte te doen. De vertrouwensinspecteur kent in dit soort gevallen een
bijzondere geheimhoudingsplicht en verschoningsrecht.

17

18

4

VOORLICHTING AAN PERS EN PUBLIEK

4.1

Persvoorlichting

Publicaties van de inspectie krijgen veel aandacht in de media. De contacten
van de inspectie met de media bestaan voornamelijk uit persvragen,
interviews, persberichten en persconferenties. Op de website worden
regelmatig nieuwsberichten gepubliceerd, bijvoorbeeld bij het uitkomen van een
themarapport.
Het belangrijkste ‘persmoment’ voor de inspectie is de presentatie van het
jaarlijkse Onderwijsverslag. Dit vond plaats op 20 mei tijdens een
persconferentie onder grote belangstelling van de media. Er verschenen veel
berichten in de media. De Volkskrant, Trouw en NRC Handelsblad publiceerden
interviews met de inspecteur-generaal, die toen drie maanden in functie was.
De Inspectie van het Onderwijs gaf in 2008 vier persberichten uit en plaatste
dertig nieuwsberichten op haar website. Via e-mail worden media desgevraagd
geattendeerd op het verschijnen van inspectierapporten. In 2008 ontving
persvoorlichting 806 persvragen. De meeste vragen gingen over de zeer
zwakke scholen. Ook de examens, het Onderwijsverslag en de
basisvaardigheden riepen veel vragen op. Negentien interviews werden
gegeven door leden van de inspectieleiding en inspecteurs aan dagbladen,
radio- en tv-programma’s en vakbladen.
Met name in de tweede helft van het jaar verschenen een paar kritische
artikelen in dagbladen. De inspectie heeft op aantijgingen waar mogelijk
inhoudelijk gereageerd in de vorm van ingezonden opiniestukken of berichten
op de eigen website.

4.2

Publieksvoorlichting

Postbus 51 beantwoordt telefonische vragen van met name burgers voor de
Inspectie van het Onderwijs. Vragen die Postbus 51 niet kan beantwoorden,
worden verwezen naar publieksvoorlichting van de inspectie. De inspectie
kreeg in 2008 veel meer publieksvragen dan het jaar ervoor: vijfduizend vragen
in 2008 tegen 3.492 in 2007 (een toename met 43 procent). Met name het
aantal vragen over primair onderwijs, expertisecentra en voortgezet onderwijs
nam fors toe. Ruim de helft van de vragen was afkomstig van ouders en
leerlingen, ongeveer een kwart van scholen en besturen en de rest van
anderen.
Na de lancering van de nieuwe website van de inspectie in februari kwamen
veel extra vragen binnen via een contactformulier op de website, ook vragen
die niet voor de inspectie bestemd waren. Na aanpassing van de website bleef
het aantal vragen hoger dan in 2007: in de laatste vier maanden van 2008 13
procent hoger dan in dezelfde in 2007.

19

De meeste vragen werden gesteld over de website en over examens en
onderwijstijd. Daarnaast werd er vaak gebeld met uiteenlopende klachten over
scholen.

4.3

Website

In februari 2008 is de internetsite van de inspectie vernieuwd.
www.onderwijsinspectie.nl werd in 2008 gemiddeld vijftienhonderd keer per
dag bezocht. De meest populaire pagina’s waren de homepage en de pagina’s
met inspectieoordelen en rapporten over afzonderlijke scholen. In 2008 is de
voormalige kwaliteitskaart per school vervangen door een toezichtkaart. Iedere
bezoeker kan zien welk jaarlijks toezichtsarrangement de inspectie heeft
vastgesteld voor een school.

20

5

BEDRIJFSVOERING

5.1

Begroting en realisatie in 2008

Het financieel jaarverslag maakt integraal onderdeel uit van het jaarverslag van
de inspectie. De begroting van 2008 en de realisatie worden hier
gepresenteerd. De realisatiecijfers sluiten aan bij de financiële jaarafsluiting
2008 bij het ministerie van OCW. De inspectie heeft het boekjaar 2008
afgesloten met een overschot van €1.643.000,-.
Taakstelling en reorganisatie
In de periode 2008-2011 wordt de inspectie in stappen gekort, zo is
vastgelegd in het regeerakkoord van het kabinet Balkenende IV. De taakstelling
die is opgelegd, bedraagt 20 procent minder personeel en financiën in 2011.
Daarnaast vergt de vernieuwing van het toezicht een reorganisatie.

5.2

Toelichting inkomsten

Het aanvullende budget 2008 is met €15,3 miljoen aanzienlijk hoger dan in
2007. Dit is in hoofdzaak het gevolg van de overheveling van de budgetten die
horen bij taken van het Kwaliteitscentrum Examinering in 2007 en de
Landelijke Commissie Toetsing Indicatiestelling en de Inspectie Werk en
Inkomen in 2008. Deze budgetten, in totaal €12,8 miljoen, zijn in 2008 nog
niet opgenomen in het structurele budget van de Inspectie van het Onderwijs.
Het overige deel van het aanvullende budget is te verklaren doordat er een
aantal incidentele projectsubsidies zijn ontvangen en er in 2008 loon- en
prijscompensatie is ontvangen.
Per 1 oktober 2008 is de afdeling Rekenschap van OCW toegevoegd aan de
inspectie. Voor 2008 heeft de inspectie afgezien van de financiële compensatie
voor de overkomst.
Toelichting uitgaven
De onderbesteding op de salariskosten wordt veroorzaakt door het vertrek van
een aantal inspectiemedewerkers in 2008 en het niet volledig invullen van de
vacatureruimte. De vacatureruimte overstijgt de taakstelling voor 2008.
De huisvestingskosten zijn overschreden door onder meer de afkoop van het
huurcontract van kantoor Amersfoort en extra aanschaf van meubilair voor het
in te richten pand in Utrecht.
De vervoerskosten komen hoger uit, doordat in verband met de wijziging op
het Verplaatsingskostenbesluit aan een aantal inspecteurs een dienstauto is
toegekend. Ook zijn niet goed functionerende navigatiesystemen eerder
vervangen dan voorzien.
De hogere uitgaven op het budget Informatievoorziening en Automatisering
worden hoofdzakelijk veroorzaakt door externe inhuur van deskundigheid op
het gebied van informatievoorziening en automatisering. Dit waren extra

21

investeringen vanwege het vernieuwde toezicht en de ontwikkeling van de
infrastructuur voor informatie- en communicatietechnologie.
De hogere uitgaven voor externe inhuur worden veroorzaakt doordat de
uitgaven van kantoor Amersfoort niet waren verwerkt in het normbedrag.
Daarnaast waren de kosten voor uitzendkrachten hoog, vanwege het grote
aantal vacatures.
In het budget ‘overige materiële kosten’ zijn enkele posten opgenomen, die bij
het opstellen van de begroting nog niet naar kostensoorten verdeeld konden
worden. Zoals de uitgaven voor productauditoren voor het toezicht op de
examens in het mbo. Deze uitgaven vielen lager uit. Door de overdracht eind
2007 naar de inspectie van het Kwaliteitscentrum Examinering en de
veranderende werkwijze, was hiervan vooraf geen goede inschatting te maken.
Tabel 6.2 Begroting en realisatie 2008 (bedragen in €1.000,=)
2007
2008
realisatie
begroting
realisatie *)
verschil
Beschikbaar budget
Budget OCW
44.076
43.641
43.641
Aanvulling budget
3.109
15.337
15.337
Totaal beschikbaar budget**
47.185
58.978
58.978
Uitgaven personeel
Salarissen
29.821
33.442
33.326
116
Salarisverrekeningen
489
-162
-428
266
Reiskosten woon-werk
561
627
710
-83
Vergoedingen personeel
-6
-51
64
-115
Incentives
155
336
176
160
Opleidingen
606
715
593
122
Overige personeelskosten
581
778
399
379
Inhuur personeel
Subtotaal
32.207
35.685
34.840
845
Uitgaven materieel
Huisvesting
5.240
5.644
6.959
-1.315
Reiskosten
842
913
809
104
Vervoerskosten
980
1.213
1.458
-245
Bureaukosten
531
708
536
172
Informatievoorziening en automatisering
4.928
5.225
7.710
-2.485
Communicatie en media
341
389
279
110
Organisatie
Inhuur personeel
2.372
1.769
2.171
-402
Overige materiële kosten
-512
6.025
2.573
3.452
Subtotaal
14.722
21.886
22.495
-609
Totaal uitgaven
46.929
57.571
57.335
Saldo
256
1.407
1.643
236
*) realisatie na correcties via de slotwet (onder andere kasschuif)
**) Het totaal beschikbare budget wijkt met €125.000 af van de oorspronkelijke begroting en
suppletoire wet doordat er een aanvullende projectsubsidie 'Homoseksualiteit' is ontvangen.

5.3

Personeel

Personeelsbeleid
De inspectie wil zich verder ontwikkelen als vitale en lerende organisatie en
aantrekkelijke werkgever. In het personeelsbeleid staan drie basiswaarden
centraal: deskundigheid, transparantie en professionaliteit. Een organisatie
waar medewerkers trots op zijn, waar medewerkers plezier hebben in hun
werk en verantwoordelijkheid willen dragen en daarop aangesproken kunnen
worden. Het personeelsbeleid sluit aan bij dat van het rijk en van het ministerie

22

van OCW. Het is gekoppeld aan het eigen strategisch beleidsplan van de
inspectie, het professionaliseringsbeleid en het vitaliteitbeleid. Dat laatste gaat
uit van arbeidsomstandigheden, gezondheidsmanagement en leeftijdsbewust
personeelsbeleid.
Diversiteit
Om de etnische diversiteit binnen de rijksoverheid te vergroten zijn een aantal
rijksbrede speerpunten benoemd in het Plan van aanpak etnische diversiteit Rijk
2005. Het project diversiteit is begin 2007 succesvol afgesloten. De inspectie
heeft zich met name gericht op de rijksbrede ontwikkelingen en de
ontwikkelingen binnen OCW. De projectleider diversiteit van het ministerie van
OCW heeft in 2008 het ambassadeursnetwerk van de inspectie gekoppeld aan
OCW-activiteiten. Sinds juni 2008 is de inspectie vertegenwoordigd in de
Utrechtse Werkgeversalliantie voor Diversiteit, een netwerk van werkgevers
voor het uitwisselen van ervaringen.
Tabel 6.3 Kengetallen personeel
Peildatum 31 december
2005
2006
*)2007
*) 2008
Bezetting (personen
481
502
535
540
Bezetting (fte)
434
451
467
473
Gemiddelde leeftijd
46
46,4
49,8
48
Ziekteverzuim % (inclusief langdurig zieken)
5,7
5,8
6,5
5,9
Vrouwelijke werknemers (% van totaal)
62
63
62
61
Vrouwen in schaal 10 en hoger (% van totaal)
46
47
49
52
Gemiddelde (rijks) dienstjaren
10
10,1
10,1
10,8
* In 2007 is het Kwaliteitscentrum Examinering overgedragen aan de inspectie. In 2008
het toezicht indicatiestelling, tweedelijnstoezicht kinderopvang en financieel toezicht op
onderwijsinstellingen. Daarom zijn de cijfers niet één op één vergelijkbaar met voorgaande
jaren.

Ziekteverzuim
Het ziekteverzuim is in 2008 gedaald. Van 6,5 procent in 2007 naar 5,9
procent in 2008. Het ziekteverzuim ligt, ondanks deze verbetering, nog steeds
boven de norm van 5,4 procent. Daarom is een plan van aanpak opgesteld.
Afspraken tussen bedrijfsarts, leidinggevende, bedrijfsmaatschappelijkwerk en
personeelsadviseur zijn aangescherpt.
Verzuim is een vast onderdeel in de managementgesprekken en er zijn gerichte
interventies bij langdurig of frequent verzuim.
Er is een analyse gemaakt over de vitaliteit van de organisatie, hieruit zijn een
aantal doelstellingen geformuleerd voor de korte en de lange termijn. De
ingezette aanpak zal ook in 2009 voortgezet worden.
Opleidingsbeleid
Begin van 2008 werd de Inspectie Academie, die voorheen het
scholingsprogramma organiseerde, opgeheven. Vanaf het najaar 2008 is de
afdeling personeel en organisatie van de inspectie verantwoordelijk voor het
opleidingsbeleid. In oktober 2008 is het ‘raamwerk professionalisering’
vastgesteld. Hiermee heeft de inspectie gekozen voor het incorporeren van
professionalisering in leiderschap.
In 2008 is op individueel niveau veel geschoold. Dit tekent het grote belang
dat wordt gehecht aan ontwikkeling en opleiding. In het kader van het
vernieuwde toezicht is in 2008 gewerkt aan toezichtbrede scholing, die in het
voorjaar van 2009 zal worden uitgevoerd.

23

Stages
De inspectie adverteert op de intranetsite van het ECABO, kenniscentrum
beroepsonderwijs bedrijfsleven. In 2008 bood de inspectie aan 21 studenten
een stage- of leerwerkplek, dat is evenveel als in 2006 en elf minder dan in
2007. Een wijziging van het beleid van het ministerie van OCW betekent dat,
buiten de standaard stagevergoeding, de inspectie ook het schoollesgeld en de
boeken van de stagiairs vergoed.
Arbeidsomstandigheden, milieu en integrale veiligheid
In aanvulling op het beleidsplan Arbo en Gezondheid van het ministerie van
OCW, ontwikkelt de inspectie eigen beleid. Vitaliteit en gezondheid kregen
extra aandacht. Zo konden medewerkers in 2008 gebruik maken van
stoelmassages, workshops ‘work-life balance’, bedrijfsfitness en de griepprik.
De inspectie heeft in elk kantoor een preventiemedewerker op het gebied van
arbeidsomstandigheden. De preventiemedewerkers en de arbocoördinator
hebben in 2008 diverse werkplekonderzoeken uitgevoerd. Een jaarverslag
Arbo, Milieu en Integrale Veiligheid is in december 2008 aangeboden aan de
inspectieleiding en de ondernemingsraad.
Bedrijfshulpverlening
In 2008 zijn negen meldingen van ongevallen binnengekomen. Hetzelfde aantal
als in 2007. In drie gevallen ging het om een ongeval tijdens een dienstreis. In
geen van deze gevallen is de schuldvraag bij de inspectie gelegd. In juli was in
Utrecht sprake van een stroomstoring en in Breda van een gaslek. In geen van
de gevallen heeft dit geleid tot ongevallen of tot ontruiming.
Veiligheid
Veiligheid heeft bij de inspectie de nodige aandacht, zowel als het gaat om
fysieke veiligheid als om de beveiliging van bestanden en systemen. Ook in
2008 hebben zich enkele diefstallen voorgedaan van inspectiematerialen.
Preventie daarvan heeft hoge prioriteit. Ook is er aandacht voor privacy, met
name in kader van een nieuw post- en archiefsysteem.
Milieu
Op het gebied van milieu werkt de inspectie met een eigen Bedrijfs Intern
Milieuplan, dat aansluit bij het systeem voor milieumanagement van het
ministerie van OCW. In de komende jaren zal dit verder geïntegreerd worden;
duurzaamheid wordt steeds meer onderdeel van de bedrijfsvoering.
Integriteit en vertrouwenspersonen
Klachten over ongewenst gedrag en integriteit worden behandeld door aparte
vertrouwenspersonen bij de inspectie. De vertrouwenspersonen ontvingen in
2008 drie meldingen. Een op het gebied van integriteit en twee op het gebied
van ongewenst gedrag. Dit aantal is relatief laag en past in het beeld van heel
OCW. Geen van de zaken heeft geleid tot een officiële klacht. In april 2009
wordt het jaarverslag van de vertrouwenspersonen van het ministerie van
OCW, inclusief de inspectie, aangeboden aan de leiding van het ministerie en
de medezeggenschapsraad.
Zoals gebruikelijk hebben nieuwe medewerkers ook in 2008 een ambtseed
afgelegd.

24

Werkbelevingsonderzoek
Iedere twee jaar houdt de inspectie een onderzoek naar de werkbeleving van
haar medewerkers. De bevindingen uit het onderzoek in 2006 zijn verwerkt in
plannen van aanpak in 2007 en 2008. De resultaten van een nieuw onderzoek,
uitgevoerd in 2008, worden bekend in 2009.
Ondernemingsraad
De invoering van het vernieuwde toezicht en de taakstelling voor 20 procent
minder personeel en budget in 2011, waren de grootste prioriteiten van de
ondernemingsraad in 2008. De eerste notities rond de invulling van de
taakstelling en plannen voor huisvesting waren voor de ondernemingsraad
onacceptabel. Positief was echter dat de communicatie niet stokte. Er werd
onderhandeld en met succes. Uiteindelijk werd in juni 2008 op hoofdlijnen
overeenstemming bereikt over een besluit waarin zowel de inspecteur-generaal
als de OR zich konden vinden.
De OR-verkiezingen in oktober 2008 werden, met een opkomst van meer dan
70 procent, een groot succes.
De ondernemingsraad toetst ieder voorstel van de inspecteur-generaal op de
volgende vijf ijkpunten:
1. veranderingen moeten bijdragen aan de kwaliteit van het toezicht;
2. veranderingen moeten bijdragen aan een effectieve en efficiënte
werkwijze en organisatie;
3. veranderingen moeten bijdragen aan de tevredenheid van
medewerkers;
4. veranderingen moeten recht doen aan de professionaliteit van alle
medewerkers;
5. veranderingen moeten zorgvuldig worden geïmplementeerd.
Bezwaren en klachten
In 2008 zijn twee bezwaren ingediend. Een bezwaar werd niet-ontvankelijk
verklaard. In de brief van de inspectie aan de leerplichtambtenaar werd geen
advies uitgebracht, zodat geen sprake was van een besluit waartegen bezwaar
kan worden ingediend. Het andere bezwaar werd als ongegrond beoordeeld,
omdat een verzoek om urenvermindering op grond van artikel 12 van de Wet
op de expertisecentra (WEC) niet in het belang van de leerling werd bevonden
en ook anderszins niet noodzakelijk werd geacht. Daarnaast werden zeven
klachten ingediend over gedragingen van de inspectie. Een van deze klachten
kon niet naar tevredenheid van de klager worden afgehandeld en werd
voorgelegd aan de klachtadviescommissie
De klachtadviescommissie is ingesteld op grond van artikel 23 van de Wet op
het onderwijstoezicht (WOT). De commissie adviseert de inspecteur-generaal
op haar verzoek bij klachten over de inspectie. In veel gevallen kan de inspectie
klachten snel naar tevredenheid van de klager afhandelen. Als dat niet lukt,
wordt de klacht aan de klachtadviescommissie voorgelegd.
Begin 2008 rondde de klachtadviescommissie een vijftal klachten af die haar
eind 2007 ter advisering waren voorgelegd. Een van de klachten werd tijdens
de procedure alsnog ingetrokken. Van de overige vier klachten waren er drie
ongegrond en een gedeeltelijk gegrond. Het ging er daarbij om dat de inspectie
onvoldoende zorgvuldigheid zou hebben betracht bij het actief openbaar maken

25

van gegevens naar aanleiding van enkele onderzoeken betreffende het
particulier onderwijs. Eind 2008 behandelde de commissie nog een klacht,
welke ongegrond werd bevonden.
Kwaliteitszorg
In 2008 is het kwaliteitssysteem aangepast aan de veranderende werkwijze en
organisatie. Interne audits hebben plaatsgevonden en verbeteracties zijn
uitgevoerd. Ook zijn nieuwe taken opgenomen in het kwaliteitssysteem.
De Raad van Accreditatie heeft de jaarlijkse controlebeoordeling uitgevoerd. De
bevindingen van de Raad sluiten aan op de bevindingen van de eigen interne
audits. De inspectie toont hiermee aan zelf in staat te zijn de tekortkomingen in
haar systeem tijdig te onderkennen en passende corrigerende maatregelen te
nemen. De verbetermaatregelen betreffen vooral de invoering van het
vernieuwde toezicht.
Begin 2008 is door automatiseerder Ordina een evaluatierapport opgeleverd
over het vernieuwde toezicht. De uitkomsten hiervan zijn gebruikt in de interne
audits van de inspectie.

26

BIJLAGE

I

ORGANOGRAM PER 31 DECEMBER 2008

Inspecteur-generaal

Kwaliteitsmanager

Hoofdinspecteur
primair onderwijs
en expertisecentra

Hoofdinspecteur
beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie

Hoofdinspecteur
voortgezet
onderwijs

Waarnemend
hoofdinspecteur hoger
onderwijs

Waarnemend directeur
bedrijfsvoering

po

bve

vo

ho

staf

ec
programma’s/
projecten

kantoren
programma’s/
projecten

programma’s/
projecten

programma’s/
projecten

27

28

BIJLAGE

II

PUBLICATIES 2008

Alle publicaties zijn te raadplegen via www.onderwijsinspectie.nl of te
bestellen bij postbus 51.
2008-01
Inspectie van het Onderwijs (2008). Monitor beleidsagenda lerarenopleidingen
2005-2008. Utrecht: Inspectie van het Onderwijs.
ISBN: 978-90-8503-101-7
PB51-nr.: 22BR2008B001
2008-02
Inspectie van het Onderwijs (2008). Basisvaardigheden taal in het
basisonderwijs. Een onderzoek naar het niveau van de taalvaardigheden in het
basisonderwijs en naar verschillen tussen scholen met lage, gemiddelde en
goede taalresultaten. Utrecht: Inspectie van het Onderwijs.
ISBN: 978-90-8503-104-8
PB51-nr.: 22BR2008B002
2008-03
Inspectie van het Onderwijs (2008). Masterjaren tellen. Bama-onderzoek naar
de duur van de Nederlandse wetenschappelijke masteropleidingen. Utrecht:
Inspectie van het Onderwijs.
ISBN: 978-90-8503-103-1
PB51-nr.: 22BR2008B003
2008-06
Inspectie van het Onderwijs (2008). Hoogvliet halverwege. De relatie tussen
maatschappelijke ontwikkelingen, onderwijsbeleid en de kwaliteit van het
basisonderwijs in de deelgemeente Hoogvliet. Utrecht: Inspectie van het
Onderwijs.
ISBN: 978-90-8503-107-9
PB51-nr.: 22BR2008G006
2008-07
Inspectie van het Onderwijs (2008). De staat van het onderwijs.
Onderwijsverslag 2006/2007. Utrecht: Inspectie van het Onderwijs.
ISBN: 978-90-8503-108-6
PB51-nr.: 22BK2008B007
2008-08
Inspectie van het Onderwijs (2008). Opbrengsten van het vmbo in de G4.
Resultaten van een inspectieonderzoek naar het rendement van vmbo-scholen
in de vier grote steden. Utrecht: Inspectie van het Onderwijs.
ISBN: 978-90-8503-109-3
PB51-nr.: 22BR2008G008

29

2008-09
Inspectie van het Onderwijs (2008). Regionale analyse. Een analyse van het
Amsterdamse basisonderwijs. Utrecht: Inspectie van het Onderwijs.
ISBN: 978-90-8503-110-9
PB51-nr.: 22BR2008B009
2008-10
Inspectie van het Onderwijs (2008). Landelijke toezicht op kinderopvang in
2008. Utrecht: Inspectie van het Onderwijs.
ISBN: 978-90-8503-111-6
PB51-nr.: 22BR2008G010
2008-11
Inspectie van het Onderwijs (2008). De kwaliteit van VVE in de gemeente
Utrecht. Pilot: Toezicht op VVE in de G4. Utrecht: Inspectie van het Onderwijs.
ISBN: 978-90-8503-112-3
PB51-nr.: 22BR2008B011
2008-12
Inspectie van het Onderwijs (2008). De kwaliteit van VVE in de gemeente
Amsterdam. Pilot: Toezicht op VVE in de G4. Utrecht: Inspectie van het
Onderwijs.
ISBN: 978-90-8503-113-0
PB51-nr.: 22BR2008B012
2008-13
Inspectie van het Onderwijs (2008). De kwaliteit van VVE in de gemeente Den
Haag. Pilot: Toezicht op VVE in de G4. Utrecht: Inspectie van het Onderwijs.
ISBN: 978-90-8503-114-7
PB51-nr.: 22BR2008B013
2008-14
Inspectie van het Onderwijs (2008). De kwaliteit van VVE in de gemeente
Rotterdam. Pilot: Toezicht op VVE in de G4. Utrecht: Inspectie van het
Onderwijs.
ISBN: 978-90-8503-115-4
PB51-nr.: 22BR2008B014
2008-15
Inspectie van het Onderwijs (2008). De kwaliteit van VVE in de vier grote
steden. Pilot: Toezicht op vve in VVE G4. Utrecht: Inspectie van het
Onderwijs.
ISBN: 978-90-8503-117-8
PB51-nr.: 22BR2008B015
2008-16
Inspectie van het Onderwijs (2008). Cluster 3. De kwaliteit van het onderwijs
in cluster 3. Utrecht: Inspectie van het Onderwijs.
ISBN: 978-90-8503-116-1
PB51-nr.: 22BR2008B016
2008-17

30

Inspectie van het Onderwijs (2008). Jaarverslag 2007. Utrecht: Inspectie van
het Onderwijs.
ISBN: 978-90-8503-118-5
PB51-nr.: 22BK2008G017
2008-20
Inspectie van het Onderwijs (2008). The state of education in the Netherlands
2006/2007. Utrecht: Inspectie van het Onderwijs.
ISBN: 978-90-8503-120-8
PB51-nr.: 22BK2008G020
2008-21
Inspectie van het Onderwijs (2008). Van overblijven naar tussenschoolse
opvang. Wat is er veranderd in de informatievoorziening voor ouders en
leerlingen? Utrecht: Inspectie van het Onderwijs.
ISBN: 978-90-8503-121-5
PB51-nr.: 22BR2008B021
2008-22
Inspectie van het Onderwijs (2008). De kwaliteit van zorg en begeleiding in het
basisonderwijs. Leerlingen met een lwoo-indicatie in Amsterdam, Rotterdam en
Almere. Utrecht: Inspectie van het Onderwijs.
ISBN: 978-90-8503-122-2
PB51-nr.: 22BR2008B022
2008-24
Inspectie van het Onderwijs (2008). Wachtlijsten in het speciaal
basisonderwijs. Peildatum 1 oktober 2007. Utrecht: Inspectie van het
Onderwijs.
ISBN: 978-90-8503-125-3
PB51-nr.: 22BR2008B024
2008-25
Inspectie van het Onderwijs (2008). Basisvaardigheden rekenen-wiskunde. Een
onderzoek naar het niveau van rekenen-wiskunde in het basisonderwijs en naar
verschillen tussen scholen met lage, gemiddelde en goede rekenwiskunderesultaten. Utrecht: Inspectie van het Onderwijs.
ISBN: 978-90-8503-126-0
PB51-nr.: 22BR2008B025
2008-27
Inspectie van het Onderwijs (2008). Bestuurlijke praktijken in het islamitisch
onderwijs. Utrecht: Inspectie van het Onderwijs.
ISBN: 978-90-8503-129-1
PB51-nr.: 22BR2008B027
2008-30
Inspectie van het Onderwijs (2008). Wachtlijsten speciaal en voortgezet
speciaal onderwijs. Peildatum 16 januari 2008. Utrecht: Inspectie van het
Onderwijs.
ISBN: 978-90-8503-131-4
PB51-nr.: 22BR2008B030

31

2008-31
Inspectie van het Onderwijs (2008). Gewoon anders in Almere. De kwaliteit
van het onderwijs voor rugzakleerlingen in een experimentele setting. Utrecht:
Inspectie van het Onderwijs.
ISBN: 978-90-8503-132-1
PB51-nr.: 22BR2008B031
2008-32
Inspectie van het Onderwijs (2008). Jaarwerkplan 2009. Activiteiten Inspectie
van het Onderwijs. Utrecht: Inspectie van het Onderwijs.
ISBN: 978-90-8503-133-8
PB51-nr.: 22BR2008G032
2008-33
Inspectie van het Onderwijs (2008). Het onderwijs op Bonaire, Sint Eustatius
en Saba. Utrecht: Inspectie van het Onderwijs.
ISBN: 978-90-8503-134-5
PB51-nr.: 22BR2008B033
2008-35
Inspectie van het Onderwijs (2008). Onderwijstijd in het voortgezet onderwijs.
Resultaten van het inspectieonderzoek naar het schooljaar 2007/2008.
Utrecht: Inspectie van het Onderwijs.
ISBN: 978-90-8503-136-9
PB51-nr.: 22BR2008B035
2008-38
Inspectie van het Onderwijs. Kwaliteit gemeentelijk toezicht Kinderopvang
2007.
Utrecht: Inspectie van het Onderwijs.
ISBN: 978-90-8503-140-6
PB51-nr.: 22BR2008G038

32

BIJLAGE

III

AFKORTINGEN

Arbo
bve
fte
G4
ISBN
LNV
lwoo
mbo
NVAO
OCW
OR
PB51
rec
SICI
vmbo
vve
WOT

arbeidsomstandigheden
beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
full-time equivalent
de vier grote steden (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht)
Internationaal Standaard Boeknummer
(ministerie van) Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
leerwegondersteunend onderwijs
middelbaar beroepsonderwijs
Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie
(ministerie van) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Ondernemingsraad
Postbus 51
regionaal expertisecentrum
Standing International Conference of Inspectorates
voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs
voor- en vroegschoolse educatie
Wet op het onderwijstoezicht

33

34

COLOFON
Auteursrecht voorbehouden
Gehele of gedeeltelijke overneming of reproductie
van de inhoud van deze uitgave op welke
wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke
toestemming van de auteursrechthebbende is
verboden, behoudens de beperkingen bij de wet
gesteld. Het verbod betreft ook gehele of
gedeeltelijke bewerking.
Productie
Afdeling Communicatie, Inspectie van het Onderwijs
Vormgeving
Blik grafisch ontwerp, Utrecht
Uitgave
Inspectierapport 2009-24
Postbus 51-nummer 22BR2009G024
ISBN: 978-90-8503-188-8
mei 2009
Telefoonnummer 0800 - 8051 (gratis),
elke werkdag van 8.00-20.00 uur.
Exemplaren van deze publicatie zijn te downloaden op
www.onderwijsinspectie.nl of www.postbus51.nl

35