De Minister van Justitie en Veiligheid

Directie Wetgeving en
Juridische Zaken
Sector Staats- en
Bestuursrecht
Turfmarkt 147
2511 DP Den Haag
Postbus 20301
2500 EH Den Haag
www.rijksoverheid.nl/jenv
Contactpersoon

NR voorstel verwerking persoonsgegevens coördinatie en
analyse terrorismebestrijding en nv
Datum
20 oktober 2021

1.
Aanleiding
De Afdeling advisering van de Raad van State bracht op 2 september jl. haar
advies uit over het voorstel van wet houdende regels ten behoeve van de
verwerking persoonsgegevens in het kader van de coördinatie en analyse op het
terrein van terrorismebestrijding en bescherming van de nationale veiligheid in
verband met het verhogen van de weerbaarheid van de samenleving (Wet
verwerking persoonsgegevens coördinatie en analyse terrorismebestrijding en
nationale veiligheid). De hoofdlijnen van het advies bespraken we 6 september jl.
met u. Bijgaand vindt u het nader rapport, het aangepaste voorstel en de
aangepaste memorie van toelichting.

Ons kenmerk
3599132

N.B. Als laatste nota voordat de stukken naar de Kamer gaan is dit tevens een
beslisnota die openbaar wordt gemaakt.
2.
Geadviseerd besluit
U wordt verzocht:
- in te stemmen met het nader rapport en de doorgevoerde wijzigingen in het
wetsvoorstel en de toelichting;
- in te stemmen met agendering in de MR, ten behoeve van het verzoeken om
instemming van aanbieding van het nader rapport aan de Koning en indiening van
het voorstel bij de Tweede Kamer;
- het aanbiedingsformulier MR te ondertekenen; en
- bij instemming door de MR het ondertekenen van het nader rapport en de
memorie van toelichting.
3.
Kernpunten
De Afdeling advisering heeft een dictum C afgegeven. Hierna wordt per onderdeel
kort ingegaan op de strekking van het advies van de Afdeling en de wijze van
verwerking in het voorstel en de afwegingen die daarbij zijn gemaakt.
Het voorstel is afgestemd met BZK (zowel ten aanzien van grondrechten als ten
aanzien van de AIVD), Defensie en SZW. De betreffende departementen zijn
akkoord met het voorstel waardoor er geen bespreekpunten resteren. Tevens is
het voorstel voorgelegd voor de wetgevingstoets. Deze is akkoord bevonden.

Pagina 1 van 5

4.

Toelichting

4.1 Verwerking advies Afdeling
Artikel 10 Grondwet
De Afdeling adviseert om in de memorie van toelichting een nadere toelichting op
te nemen van de betekenis van artikel 10 Grondwet voor het voorstel. In de
toelichting is onder meer uiteengezet hoe de belangenafweging tussen de
doelstellingen die worden nagestreefd met de taken opgenomen in het voorstel en
de inperking die de uitvoering van deze taken hebben op de bescherming van de
persoonlijke levenssfeer van betrokkenen heeft plaatsgevonden bij de vormgeving
van het voorstel, en plaatsvindt bij de uitvoering van het voorstel in de praktijk.

Directie Wetgeving en
Juridische Zaken
Sector Staats- en
Bestuursrecht
Datum
20 oktober 2021
Ons kenmerk
3599132

Reikwijdte van het voorstel
De Afdeling wees op het belang om de taken en doelstellingen en daarmee de
reikwijdte van het voorstel op een heldere en consistente wijze te omschrijven en
nader toe te lichten. De artikelen zijn naar aanleiding van dit onderdeel beter op
elkaar afgestemd, waarbij in de toelichting meer uitgebreid is ingegaan op de
betekenis van de gebruikte begrippen, zoals nationale veiligheid, vitale belangen
van de samenleving en weerbaarheid. Ten aanzien van de taken is nog een
nadere verscherping aangebracht door expliciet in artikel 3 op te nemen dat de
analysetaak, waarvoor publiek toegankelijke bronnen zoals social media worden
geraadpleegd, niet gericht mag zijn op het doen van onderzoek naar personen en
organisaties. Daarbij is nader toegelicht dat onderzoek wordt gedaan naar trends
en fenomenen, waarbij weliswaar uitingen van personen relevant zijn, maar dat
het doel niet is het doen van onderzoek naar die personen. Hiermee wordt
duidelijk dat de taak van NCTV zich onderscheidt van de taken van de politie en
de AIVD.
Onderzoek naar publiek toegankelijke bronnen
Het advies van de Afdeling heeft aanleiding gegeven het voorstel anders vorm te
geven ten aanzien van de bescherming van persoonsgegevens en de bescherming
van de persoonlijke levenssfeer. Omdat de regulering in wetgeving van het
gebruik van publiek toegankelijke bronnen in het bestuursrecht nog relatief
onontgonnen terrein is, werd in eerste instantie de blik gericht op het nieuwe
Wetboek van Strafvordering in de zoektocht naar een afbakening van het gebruik
van publiek toegankelijke bronnen. Daarbij werd aangesloten het de aldaar
gehanteerde criteria van ‘stelselmatig’ en een grens in ‘het min of meer volledig
beeld van bepaalde aspecten van het persoonlijk leven van een persoon.’
Waar de Afdeling echter terecht op wijst, is dat in het opsporingsonderzoek het
onderzoek wél gericht is op personen en daardoor ten onrechte de indruk kan
ontstaan dat de verwerking van persoonsgegevens op grond van onderhavig
voorstel vergelijkbaar is. Omdat de doelstellingen waarvoor publiek toegankelijke
online bronnen geraadpleegd worden inderdaad fundamenteel anders van aard
zijn dan in strafvordering, maar bijvoorbeeld ook fundamenteel anders dan bij de
werkzaamheden van de AIVD – want niet persoonsgericht, maar gericht op het
opstellen van analyses - is gekozen om zo nauw mogelijk aan te sluiten bij de
AVG en het EVRM. Concreet heeft dit ertoe geleid dat naast dat in de toelichting
veel uitgebreider is ingegaan op de afweging van belangen (mede gelet op artikel
10 Grondwet), in het voorstel is vastgelegd dat bij het gebruik van publiek
toegankelijke online bronnen er geen gebruik wordt gemaakt van technische
hulpmiddelen die profileren. Ter illustratie: Google gebruiken om te zoeken op
Pagina 2 van 5

‘jihad’ mag bijvoorbeeld wel, maar het gebruik van een speciaal ontworpen
programma (webcrawler) dat het internet afzoekt op een combinatie van enkele
zoektermen niet. Daarnaast is specifiek voor het gebruik van publiek
toegankelijke online bronnen een extra waarborg ingevoerd door de verplichting
om zorg te dragen voor periodieke gegevensbeschermingsaudits (of: privacyaudits). Dit matcht ook met het beginsel van proportionaliteit, waarvoor geldt dat
van een grotere inperking op de bescherming van persoonsgegevens er meer
verwacht mag worden aan controlemechanismes. Deze waarborg is informeel
voorgelegd aan de AP om te toetsen of deze uitvoerbaar is. Zie daarvoor onder
toezicht.

Directie Wetgeving en
Juridische Zaken
Sector Staats- en
Bestuursrecht
Datum
20 oktober 2021
Ons kenmerk
3599132

Bewaartermijn
Op verzoek van de Afdeling is nog eens goed gekeken naar de bewaartermijn van
persoonsgegevens en of deze in alle gevallen passend is. Er is echter geen
mogelijkheid gevonden om de opgenomen termijn van vijf jaar te verkorten,
omdat zowel ten aanzien van de coördinatietaak als de analysetaak er
teruggekeken moet kunnen worden over langere termijn. Wel is voor de
verwerking van persoonsgegevens afkomstig van publiek toegankelijke online
bronnen opgenomen dat deze uiterlijk vijf jaar na de eerste verwerking worden
vernietigd in plaats van na de laatste verwerking. Verlenging van deze termijn is
mogelijk indien dat noodzakelijk is gelet op het doel van de verwerking
(bijvoorbeeld omdat een fenomeen een langere duur kent) nadat van u
toestemming is verkregen. Middels deze toestemming zal de noodzaak
gemotiveerd moeten worden. Daarnaast geldt in het hele voorstel zowel voor de
interne verwerking van persoonsgegevens als voor de verstrekking van
persoonsgegevens de hoofdregel dat deze gepseudonimiseerd worden. Ten
aanzien van analyses die worden openbaar gemaakt (zoals het DTN) geldt
overigens dat de hoofdregel anonimiseren is, waardoor een openbare analyse
geen persoonsgegevens bevat. Pas in bepaalde gevallen - indien bijvoorbeeld een
persoon onlosmakelijk verbonden is met een fenomeen waardoor het niet
mogelijk is het fenomeen te beschrijven zonder persoonsgegevens - kan dit na
een zorgvuldige afweging van alle betrokken belangen anders zijn. De memorie
van toelichting is verder ten aanzien van de bewaartermijn uitgebreid.
Toezicht
De Afdeling wees er op dat in de toelichting niet wordt ingegaan op hoe de AP
haar wettelijke toezichtstaak gaat uitoefenen en in hoeverre daarover nadere
afspraken (bijvoorbeeld over noodzakelijke capaciteit en expertise, frequentie van
het toezicht) nodig of gewenst zijn. In de versie van het voorstel zoals dat luidde
voor het advies van de Afdeling was een verplichting opgenomen om indien door
de toepassing van de bevoegdheid tot verwerking van gegevens afkomstig uit
publiek toegankelijke bronnen, een min of meer volledig beeld ontstond van
bepaalde aspecten van het persoonlijk leven van een betrokkene, een melding te
doen aan de AP. Dit onderdeel is niet langer opgenomen in het voorstel. Naar
aanleiding van de heroverweging zoals onder het punt ‘reikwijdte’ hierboven
opgenomen, is er een andere waarborg opgenomen, namelijk het verrichten van
een privacy-audit. Overwogen is om hieraan een meldplicht aan de AP te
koppelen.
Gelet op het advies van de Afdeling is vanwege de gevolgen voor de
taakuitoefening van de AP dit voorgelegd in het kader van een uitvoeringstoets in
de vorm van een gesprek. De AP gaf daarbij aan dat een privacy-audit een
nuttige waarborg is die bijdraagt en de verantwoordelijkheid van een organisatie
Pagina 3 van 5

om zijn werkprocessen AVG-bestendig in te richten. Het melden van de resultaten
van een dergelijke audit draagt echter niet bij aan een beter voorstel of een
betere werkwijze, omdat dit kort gezegd niet rolzuiver is. Er is sprake van
gescheiden rollen waarbij de AP op ieder gewenst moment toezicht kan
uitoefenen. Het niet reageren op een melding kan ten onrechte gezien worden als
een goedkeuring. Daarnaast is de AP vrij om op ieder gewenst moment toezicht
uit te oefenen, ook als er géén melding wordt gedaan. Hierom is van deze
meldplicht afgezien. Bij gelegenheid van de op te stellen algemene maatregel van
bestuur waarin onder meer de audit nader wordt uitgewerkt, zal de AP uiteraard
in het kader van de wetgevingsadvisering in de gelegenheid worden gesteld om te
adviseren over de verdere vormgeving van onder meer de audit.

Directie Wetgeving en
Juridische Zaken
Sector Staats- en
Bestuursrecht
Datum
20 oktober 2021
Ons kenmerk
3599132

Verwerking van bijzondere en strafrechtelijke gegevens
Naar aanleiding van het advies van de Afdeling is de grondslag voor verwerking
van bijzondere persoonsgegevens nader ingeperkt. Tevens is aangegeven dat het
voor de hand ligt bij de op te stellen algemene maatregel van bestuur waarin een
aantal waarborgen op het terrein van gegevensbescherming worden uitgewerkt
zwaardere eisen te stellen waar het gaat om bijzondere en strafrechtelijke
persoonsgegevens.
Delegatie
Op advies van de Afdeling is de grondslag voor het stellen van regels ten aanzien
van technische, personele en organisatorische maatregelen aangepast door
subdelegatie naar het niveau van een ministeriële regeling uit te sluiten. Tevens is
in het voorstel zelf vastgelegd dat er geen gebruik wordt gemaakt van systemen
die automatisch profileren, zoals hierboven reeds aan bod kwam. Dit stond eerst
alleen in de toelichting.
Toepassing op het Caribisch deel van Nederland
In verband met het einde van de legislatieve terughoudendheid ten aanzien van
de BES geldt de regel ‘comply or explain’. Vooralsnog is onvoldoende duidelijk of
de problematiek die aanleiding vormde voor de oprichting van de NCTV zich
voordoet op de BES en zo ja, in welke mate. Toepassing op de BES zou ook
betekenen dat er op de BES een organisatie met die taken zou moeten worden
belast en die is er op dit moment niet. Dat neemt overigens niet weg dat bij het
opstellen van een analyse rekening gehouden kan worden met ontwikkelingen op
de BES. Het voorstel is vooralsnog dan ook alleen van toepassing op het Europese
deel van Nederland.
Overig
Ten algemene zijn de artikelen en de memorie van toelichting verbeterd.
Daarnaast is nog een belangrijke notie dat het voorstel is geschreven met het oog
op de toekomst en om die reden geen uitgebreide weergave bevat van de vraag
in hoeverre er in het verleden een afdoende juridische grondslag bestond voor de
taken die werden uitgevoerd door de NCTV. Wat wel is opgenomen, is een
omschrijving van de problematiek die heeft geleid tot de oprichting van de NCTV.
Dat neemt niet weg dat het voorstel een breuk met het verleden is in die zin dat
het voorstel duidelijke grenzen stelt aan wat wel en niet mogelijk is ter uitvoering
van de taken opgenomen in het voorstel en er een inperking van deze taken heeft
plaatsgevonden. Het voorstel kan dus niet gezien worden als een één-op-één
voortzetting van de werkwijze uit het verleden. Zo geldt bijvoorbeeld dat er een
scherpe afbakening heeft plaatsgevonden ten aanzien van de verstrekking van
analyses aan andere overheidsorganisaties. Daarnaast bevat het voorstel
Pagina 4 van 5

waarborgen en controlemechanisme voor een AVG-proof werkwijze, die nader
uitgewerkt worden bij algemene maatregel van bestuur.

Directie Wetgeving en
Juridische Zaken
Sector Staats- en
Bestuursrecht

4.2 Ontwikkelingen hiervoor
Hieronder worden kort de belangrijkste ontwikkelingen die hiervoor met u zijn
besproken geschetst.

Datum
20 oktober 2021
Ons kenmerk
3599132

Consultatiefase
Middels nota van 8 juni bent u akkoord gegaan met het verzoeken van de MR om
instemming om het voorstel te consulteren onder verwijzing naar de met u
mondeling gemaakte afspraken. Vanwege de demissionaire status van het kabinet
was de gebruikelijke procedure hiervoor een korte notitie met de beschrijving van
de hoofdlijnen van het voorstel.
De AP bracht 30 juni advies uit. U heeft het advies per mail ontvangen waarbij is
geadviseerd om de volgende uitgangspunten te hanteren:
Geen zo kort en beknopt mogelijk voorstel, maar juist meer toelichting en
onderbouwing, met name gelet op de eisen die gesteld worden aan de
verwerking van persoonsgegevens;
Meer waarborgen in het voorstel in verband met de verwerking van
persoonsgegevens;
Aandacht voor de afbakening van de analysetaak en de verstrekking aan
andere overheidsorganisaties.
In lijn met deze uitgangspunten hebben we op 6 juli de adviezen en de wijze
waarop aan de verschillende uitgebrachte adviezen gevolg is gegeven, met u
besproken.

5.

Informatie die zich niet leent voor openbaarmaking

Geen.

Pagina 5 van 5