•

KIES I\AD

0
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Postbus 20011
2500 EA Den Haag

KIESRAAD
Datum
11 februari 2019
Ons kenmerk
2019-0000014128

Onderwerp

Advies over de wijziging van de Kieswet en de
Waterschapswet tot aanpassing van de regeling van
de tijdelijke vervanging van leden van de
vertegenwoordigende organen

Blad
1 van 3
Bezoekadres
Muzenstraat 85
2511 WB Den Haag
Postadres
Postbus 20011
2500 EA Den Haag
Internetadres
www.kiesraad.n1

Inleiding
In uw brief van 21 december 2018 verzocht u de Kiesraad advies uit te brengen over
het conceptwetsvoorstel houdende wijziging van de Kieswet en de Waterschapswet
tot aanpassing van de regeling van de tijdelijke vervanging van leden van de
vertegenwoordigende organen (hierna: het conceptwetsvoorstel). Hiermee is beoogd
uitvoering te geven aan uw toezegging aan de Tweede Kamer bij beantwoording van
schriftelijke vragen van de leden Ozutok, Den Boer en Van Raak op 22 december
2017.1
Volksvertegenwoordigers hebben de mogelijkheid om zich maximaal driemaal
wegens ziekte of zwangerschap voor de duur van zestien weken te laten vervangen.
Het conceptwetsvoorstel heeft tot doel tijdelijke vervanging van leden van de Tweede
Kamer en de Eerste Kamer der Staten-Generaal, provinciale staten, het algemeen
bestuur, de gemeenteraad, de eilandsraad en het kiescollege wegens zwangerschap
of ziekte ook mogelijk te maken aan het einde van de zittingsperiode van deze
vertegenwoordigende organen. Op grond van de thans geldende bepalingen is het
nu niet mogelijk in tijdelijke vervanging wegens ziekte of zwangerschap te voorzien
als dit verzoek wordt gedaan binnen zestien weken voorafgaand aan het einde van
de zittingsduur.2

Aanhangsel Handelingen II, 2017/18, nr. 777.
2 Artikel X 10, eerste en tweede lid, van de Kieswet, artikel 21, eerste en tweede lid, van de

Waterschapswet en via de schakelbepalingen artikelen Ya 13 en Ya 22 van de Kieswet.

E-mailadres
kiesraad@kiesraad.n1

Datum
11 februan 2019
Kenmerk
2016-0000299557,
Onderdeel
Kiesraad

Samenvatting
De Kiesraad stemt in met de voorgestelde regeling die het mogelijk maakt dat
tijdelijke vervanging ook verleend kan worden als een verzoek daartoe wordt
ingediend binnen de periode van zestien weken voorafgaand aan het einde van de
zittingsduur. De Kiesraad adviseert verder om te verduidelijken hoe de voorzitter van
een vertegenwoordigend orgaan moet omgaan met een verzoek indien ten tijde van
de beslissing op het verzoek het einde van de zittingsduur bereikt is.
Tijdelijke vervanging volksvertegenwoordigers
Wijziging regulier stelsel Kieswet
De voorgestelde aanpassing van artikel X 10 van de Kieswet schrapt de bepalingen
waarin staat dat het verzoek voor het verlenen van tijdelijk ontslag niet kan worden
afgedaan als dit verzoek wordt gedaan binnen een periode van zestien weken voor
het einde van de zittingsduur. De Kiesraad stemt in met de wijze waarop dit in het
conceptwetsvoorstel is vormgegeven. Wel wijst de Raad u op de volgende situatie
en geeft u in overweging dit in het ontwerp te betrekken.
Na ontvangst van een verzoek tot verlening van tijdelijk ontslag, beoordeelt de
voorzitter van het vertegenwoordigend orgaan of dit tijdelijk ontslag verleend kan
worden. Daarbij client te worden aangetekend dat de mogelijkheden voor de
voorzitter om het verzoek of te wijzen beperkt zijn tot de omstandigheid dat de
vereiste verklaring van de arts of de verloskundige daartoe aanleiding zou geven of
omdat deze verklaring onvolledig is.3 Er kan zich de situatie voordoen dat de
voorzitter een verzoek tot tijdelijk ontslag in behandeling heeft en nog voordat dit
verzoek binnen de geldende termijn kan worden afgedaan, het lidmaatschap van het
betreffende lid reeds op andere gronden is geeindigd. Dat kan het geval zijn als het
einde van de zittingsduur van het orgaan is bereikt, maar ook als vaststaat dat een
lid niet meer voldoet aan de vereisten van het lidmaatschap. De vraag doet zich dan
voor Wat de voorzitter in dat geval nog met het verzoek moet.
Het is onwenselijk als de voorzitter dit verzoek alsnog moet toewijzen, maar een
expliciete bevoegdheid om. het verzoek op deze grond of te wijzen ontbreekt. De
Kiesraad geeft u daarom in overweging om in artikel X 11 van de Kieswet te bepalen
dat het verzoek dient te worden afgewezen wanneer het lidmaatschap reeds om
andere redenen geeindigd is.
Vetvanging andere vertegenwoordigers algemeen bestuur waterschap
De tijdelijke vervangingsregeling van de Kieswet is niet van toepassing op alle
vertegenwoordigers in het algemeen bestuur van het waterschap, maar alleen ten
aanzien van de leden van de categorie ingezetenen. Ten aanzien van andere
categorieen is in de artikelen 21, 22 en 23 van de Waterschapswet een regeling
opgenomen. In het conceptwetsvoorstel wordt voorgesteld deze artikelen
overeenkomstig de Kieswet te wijzigen.

3

Kamerstukken 11 2005/06, 30229, 6, p. 4.

Blad
2 van 3

Datum
11 februari 2019
Kenmerk
2016-0000299557
Onderdeel
Kiesraad

De Kiesraad steunt het voornemen om de tijdelijke vervangingsregeling voor de
overige categorieen belanghebbenden op uniforme wijze in te richten als in de
Kieswet is gedaan.4 De voorzitter van het algemeen bestuur kan dan dezelfde
procedure volgen, ongeacht de vertegenwoordigingsgrondslag van het lid dat om
tijdelijke vervanging heeft verzocht.
Vervanging Nederlandse leden Europees Parlement
Een grondslag voor tijdelijke vervanging van de Nederlandse leden van het
Europees Parlement wordt niet geboden in de Akte voor de verkiezing van de leden
van het Europees Parlement door algemene rechtstreekse verkiezingen. In
afwachting van een Europeesrechtelijke grondslag heeft de wetgever in 2006 al wel
een regeling geformuleerd, maar deze is nooit niet in werking getreden. Uit de
concepttoelichting blijkt dat de minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties een Europeesrechtelijke grondslag niet op korte termijn verwacht.
Gezien de situatie acht de Kiesraad het begrijpelijk dat de voorgenomen regeling
voor het verlenen van tijdelijk ontslag aan Nederlandse leden van het Europees
Parlement bij gebrek aan een grondslag nu komt te vervallen.
Slot
De Kiesraad stemt in met het conceptwetsvoorstel over de wijziging van de Kieswet
en de Waterschapswet tot aanpassing van de regeling van de tijdelijke vervanging
van leden van de vertegenwoordigende organen. Voorts geeft de Raad in
overweging om te verduidelijken op welke wijze de voorzitter van een
vertegenwoordigend orgaan moet omgaan met een verzoek indien dit is gedaan door
een lid wiens lidmaatschap voor de afdoening van het verzoek reeds geeindigd is,
bijvoorbeeld omdat de maximale zittingsduur van het vertegenwoordigd orgaan
inmiddels is bereikt.

DE KIESRAAD,
voor deze,

I
J.G.C. Wiebenga,
voorzitter

"
,,,0

11. Bakker,
secretaris-directeur

Als de overweging van de Kiesraad over de wijze waarop de voorzitter van het algemeen bestuur moet
omgaan met een verzoek tot tijdelijke vervanging van een lid wiens lidmaatschap reeds op andere
gronden is geeindigd u aanleiding geeft om artikel X 11 van de Kieswet aan te vullen, zou dat op
overeenkomstige wijze ook voor artikel 22 van de Waterschapswet het geval moeten zijn.

Blad
3 van 3