Wmo toezicht 2020
Rapport aan de minister over de uitvoering van het
Wmo toezicht door de gemeenten in 2020

G

d

t

Utrecht, september 2021

Wmo toezicht 2020 | IGJ | september 2021

Inhoud

1

Inleiding 5

2
2.1
2.2
2.3

De opvattingen van wethouders over het Wmo toezicht 7
Inleiding 7
C ollege van burgemeester en wethouders 7
Gespreksthema’s 7

3
3.1
3.2
3.3
3.4
3.5
3.6
3.7
3.8
3.9
3.10

Hoofdpunten uit de enquête 11
Aanwijzen van een toezichthouder Wmo 11
Vastleggen van het onafhankelijk functioneren van het Wmo toezicht. 11
Processen voor een onafhankelijke rol van het Wmo toezicht 12
Werkprogramma 12
Reactief en pro-actief toezicht 12
Gebruik van informatie uit het Wmo toezicht 13
Openbaarmaking van rapporten en maatregelen 13
Opstellen en bespreken jaarverslag Wmo toezicht 14
Inspanningen en resultaten 14
Invloed maatregelen bestrijding C ovid-19 15
Bijlage 1
Bijlage 2

Verantwoording en resultaten enquête 16
Stand van zaken aanbevelingen 2019 31

Pagina 3 van 35

Pagina 4 van 35

Wmo toezicht 2020 | IGJ | september 2021

1

Inleiding

Achtergrond
De invoering van de Wmo 2015 legt de verantwoordelijkheid voor de
maatschappelijke zorg en het toezicht hierop bij de gemeenten. De Inspectie
Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) heeft ten aanzien van het Wmo-toezicht een
belangrijke opdracht om jaarlijks te rapporteren aan de minister van VWS over de
stand van zaken en de ontwikkelingen in dit domein. Daarnaast adviseert de IGJ de
gemeenten bij vragen omtrent de inrichting en de uitvoering van het Wmo-toezicht.
Dit rapport is gemaakt op grond van artikel 6.2 van de Wmo 2015 en gaat over de
uitvoering van dit toezicht door de gemeenten. Deze rapportage over 2020 sluit aan
op de rapportages van de IGJ uit vorige jaren over het Wmo toezicht.
Voor deze rapportage is gebruik gemaakt van gegevens uit de enquête onder 352
gemeenten in combinatie met de ervaringen die de inspectie opdoet in de
samenwerking met Wmo toezicht en de vragen die zij van gemeenten en
toezichthouders krijgt. De IGJ is wettelijk verplicht een beeld te geven van het
Wmo-toezicht. Zij is daarbij afhankelijk van de medewerking van de gemeenten. De
respons van de gemeenten op de enquête is lager dan vorig jaar (2019: 292 en
2020: 272). Het blijft teleurstellend dat niet alle gemeenten aan de enquête
meewerkten (zie bijlage 1 voor de verantwoording en de resultaten van de
enquête).
De vragenlijst voor de enquête in 2020 is bijna identiek aan die van 2019. Dit is
gedaan op verzoek van de Tweede Kamer die graag de stand van het Wmo toezicht
met die van voorgaande jaren wil kunnen vergelijken. Bij enkele vragen zijn de
antwoordmogelijkheden om praktische redenen iets ingekort. Verder is een vraag
toegevoegd over de invloed van de maatregelen rond de bestrijding van C ovid-19
op het Wmo toezicht in 2020. De indeling van hoofdstuk 3 en bijlage 1 van het
rapport over het Wmo toezicht 2020 is zoveel mogelijk gelijk gehouden aan die van
voorgaande jaren.

Boodschap en conclusie
In het rapport over het Wmo toezicht 2019 gaf de IGJ aan dat het Wmo toezicht
zich in de verkeerde richting beweegt. Een aantal aspecten waarop de IGJ het Wmo
toezicht in haar rapportage beschouwt doet het nog steeds niet goed. Er is geen
sprake van een verbetering in de situatie vergeleken met die van voorgaande jaren.
De maatregelen in verband met de bestrijding van C ovid-19 drukten een stempel op
dit beeld en deze uitkomsten. Gemeenten en hun toezichthouders kozen er
bijvoorbeeld voor om in 2020 het Wmo toezicht geheel stop te zetten,
toezichtbezoeken uit te stellen of het toezicht anders uit te voeren dan gebruikelijk
is.
Over het geheel genomen is afgaande op de ontvangen antwoorden op de
vragenlijst het niveau van de kwaliteit van het Wmo toezicht nog steeds te laag, net
zoals in voorgaande jaren het geval was. De IGJ blijft daarom van mening dat het
tempo waarin gemeenten het Wmo toezicht invullen onvoldoende is om in
Nederland te komen tot Wmo toezicht dat overal van voldoende niveau is.

Pagina 5 van 35

Afgaande op de gesprekken die in het kader van dit rapport zijn gevoerd met de
wethouders ziet de IGJ enkele positieve ontwikkelingen. De wethouders gaan naar
eigen zeggen bij de nieuwe inkooprondes meer en meer over tot selectie aan de
poort en stellen dat zij werken met scherpere kwaliteitseisen om de kwaliteit van de
Wmo beter te bewaken en te borgen. Gemeenten lijken dan ook meer op zoek naar
de balans tussen de ‘voorkant’ (inkoop, contractmanagement en relatiebeheer) en
de ‘achterkant’ (het Wmo toezicht). Een andere ontwikkeling is dat de gemeenten
zeggen meer te willen doen aan regionale samenwerking in het toezicht omdat dit
de schaalgrootte oplevert die nodig is om het gewenste niveau te krijgen in het
Wmo toezicht.

Aanbevelingen
In bijlage 2 is een overzicht opgenomen van de stand van zaken van de
aanbevelingen uit het rapport over Wmo toezicht 2019. De IGJ dringt erop aan dat
die aanbevelingen die nog open staan voortvarend worden opgepakt.
In aanvulling daarop vindt de IGJ dat het stimuleren van de ontwikkeling van het
gemeentelijke toezicht blijvende aandacht verdient zowel van de gemeenten als van
de minister. Gemeenten die vooroplopen in de inrichting van hun Wmo toezicht
hebben daarin een voorbeeldfunctie voor andere gemeenten. Hun ervaringen en
aanpak zouden gedeeld moeten worden binnen het landelijke kennisnetwerk dat nu
op poten wordt gezet. In het bijzonder is het van belang dat de minister van VWS
en de minister van BZK in samenspraak met de VNG alles in het werk stellen om de
lokale democratische controle op de uitvoering van toezicht op de kwaliteit van de
Wmo zou goed mogelijk te laten functioneren.
Gemeenten moeten nadrukkelijker kijken of zij binnen bestaande samenwerking
bijvoorbeeld rond de inkoop ook het Wmo toezicht een plek kunnen geven en meer
samen kunnen optrekken om zo het niveau van hun Wmo toezicht te versterken.
Gemeente die nog niet samenwerken zouden dit alsnog moeten bekijken als optie
om het hun lokale Wmo toezicht verder te versterken.
Het is belangrijk dat de ontwikkeling van scherpere kwaliteitseisen en goed
contractmanagement zoals sommige gemeenten inzetten zich verbreedt naar alle
gemeenten omdat dit niet alleen het Wmo toezicht sec ten goede komt maar
- belangrijker nog - bijdraagt aan de kwaliteit van de Wmo.

Pagina 6 van 35

Wmo toezicht 2020 | IGJ | september 2021

2

De opvattingen van wethouders over het Wmo toezicht

2.1

Inleiding

In het rapport Wmo toezicht 2019 was gekozen voor het centrale thema dat zich
richt op de vraag in hoeverre de gemeenteraden betrokken zijn bij het Wmo
toezicht. Transparant en professioneel toezicht is immers een belangrijk element in
het lokale democratische bestel. Het is onderdeel van de lokale checks and
balances.
Het Wmo toezicht is net als andere zaken die in de gemeenten spelen een
samenspel tussen de gemeenteraad en het college van burgemeester en
wethouders. De wethouder zal – in de visie van de inspectie – het vraagstuk van
Wmo toezicht moeten kunnen plaatsen binnen het grotere geheel en het verbinden
met het bestaande beleid, de visie en de doelstellingen van de gemeente.
Voor het rapport over het Wmo toezicht 2020 is daarom aan de hand van
gesprekken met een aantal wethouders een beeld gevormd van hoe zij hun
verantwoordelijkheid voor het Wmo toezicht zien en welk belang zij daaraan
hechten (zie bijlage 1 voor meer toelichting op de aanpak van die gesprekken).
2.2

College van burgemeester en wethouders
Het college van burgemeester en wethouders (college) is het dagelijks bestuur van
de gemeente. Het college zorgt onder andere voor het uitvoeren van wet- en
regelgeving zoals de Wmo 2015. De gemeenteraad stelt de kaders, het college voert
vervolgens het vastgestelde beleid uit. Het college bereidt de onderwerpen voor en
maakt daarover voorstellen aan de raad. Het college moet verantwoording afleggen
over het gevoerde beleid aan de gemeenteraad en heeft een actieve informatieplicht
richting de gemeenteraad. De rol en taken van de wethouder zijn - ook wat betreft
de uitvoering van de Wmo 2015 en het toezicht op de kwaliteit daarvan - terug te
voeren op besturen en beheersen en verantwoording afleggen over het uitgevoerde
beleid.

2.3

Gespreksthema’s
Over het belang van het Wmo toezicht voor de kwaliteit van de Wmo
Alle wethouders waren in het gesprek eensluidend van mening dat het Wmo toezicht
van belang is voor de kwaliteit van de Wmo. Sommigen zouden dat het belang van
toezicht nog willen verbreden naar het hele lokale sociale domein. Toch zei een deel
van de wethouders er lang niet altijd in te slagen om dat toezicht goed in praktijk te
brengen. Voor sommigen is die toezichttaak nog steeds in ontwikkeling of ontbreekt
de tijd en capaciteit en komt men er niet aan toe om het te doen zoals men het
graag wil. Andere wethouders stellen zich op het standpunt dat niet zozeer het
toezicht maar de inkoop voor hen een handvat is om te sturen op de kwaliteit.
Kortom deze groep van gemeenten lijkt meer op zoek naar de balans tussen de
‘voorkant’ (inkoop en contractmanagement) en de ‘achterkant’ (het Wmo toezicht).
Screening van nieuwe aanbieders speelt daarbij dan bijvoorbeeld een belangrijke
rol. Gemeenten werken met een ‘barrièremodel’ om bepaalde aanbieders tegen te
Pagina 7 van 35

houden. Ze richten met dit soort instrumenten de organisatie zo in dat zij
voorkomen dat ze (achteraf) moeten sanctioneren. Ze onderkennen daarbij wel dat
het dan ook zaak is om te zorgen dat er goede verbindingen zijn tussen die inkoop
en het toezicht. Dit levert voor hen weer nieuwe vraagstukken op die aangepakt
moeten worden. Zo werkt een van de wethouders naar eigen zeggen met een
tweewekelijks overleg met beleid, kwaliteitstoezicht en contractmanagement,
waarin signalen over kwaliteit besproken worden. De wethouders van de kleine
gemeenten (minder dan 25.000 inwoners) gaven aan dat zij het toezicht in hun
ogen niet zo nodig hebben. Door de kleine schaal waarop zij werken en de nabijheid
van cliënten is er naar eigen zeggen snel zicht op signalen over problemen met de
kwaliteit. Zij pakken dat dan op en corrigeren door het gesprek aan te gaan met de
aanbieder of door de inkoop te beëindigen.
Wethouders geven daarbij wel aan dat het moeite kost om de juiste mensen te
vinden voor die inkoopfunctie en het contractmanagement.

Over de in te zetten middelen voor het Wmo toezicht
Voor de meeste wethouders is het niet duidelijk hoeveel geld ze eigenlijk denken
nodig te hebben voor het toezicht. Ook bij wethouders die zeggen het toezicht uit te
breiden naar bijvoorbeeld meer preventief toezicht of meer stimulerend toezicht is
er feitelijk geen zicht op wat dit voor ze betekent in termen van benodigde middelen
en capaciteit. Voor sommigen is het ook geen issue zeggen ze omdat er een tekort
is op het Wmo budget en zij dus ook geen mogelijkheid hebben om meer dan de
bestaande middelen in te zetten. Ook hier zijn er wethouders die in lijn met het
versterken van de inkoop hun (extra) middelen liever daarop inzetten dan op meer
toezicht. De meesten wijzen het idee af van standaardisatie of landelijke normering
van de minimale inzet van middelen voor Wmo toezicht. Zij vinden dat die keuze
hoeveel en waar aan de gemeente zelf is.

Over de betrokkenheid van de gemeenteraad bij Wmo
In het rapport Wmo toezicht 2019 ging de IGJ in op het thema van de
betrokkenheid van de raad bij het Wmo toezicht. De wethouders gaven op dit punt
aan dat zij proberen om de raad zo goed mogelijk te informeren. Dat gebeurt dan
meestal aan de hand van de (jaar)rapportages die doorgezonden worden aan de
raad of het bespreken van de toezichtvisie en –kaders met de raad. Toch is de
aandacht van de raad voor het Wmo toezicht ook in de ogen van de wethouders niet
groot. Volgens de meeste wethouders is dat wat hun betreft ook genoeg aandacht
en valt de mogelijke geringere aandacht van de raad voor dit onderwerp te
verklaren doordat de raad met heel veel zaken bezig is. Wethouders die wel
betrokkenheid van de raad ervaren zeggen dat dit eerder incidenteel is dan
structureel, bijvoorbeeld als er publiciteit is over een calamiteit of over ‘gedoe’ met
een aanbieder.

Over het centraliseren van het Wmo toezicht
De wethouders is gevraagd of zij voorstander zouden zijn van het idee om het
toezicht landelijk op het gewenste niveau te krijgen door het te centraliseren.
Geheel in lijn met de eerdere antwoorden over normering van de middelen bleek uit
de gesprekken dat geen van de wethouders hierin mee gaat. Men ontkent niet dat
er een probleem is met het niveau van het Wmo toezicht en dat toezicht beter kan.
Maar de oplossing daarvoor zien zij niet in het aanstellen van een landelijke
Pagina 8 van 35

Wmo toezicht 2020 | IGJ | september 2021

toezichthouder. De oorzaken die aan het te lage niveau ten grondslag liggen zoals
onvoldoende capaciteit, te weinig professionaliteit en onvoldoende slagvaardigheid
zouden zij liever aanpakken door in het toezicht meer met andere gemeenten
samen te werken, bijvoorbeeld regionaal. Sommige wethouders zouden ook liever
meer ondersteuning en facilitering zien vanuit het rijk voor het uitvoeren van hun
taak. Zoals een wethouder het onder woorden bracht: ‘liever meer faciliteren dan
centraliseren’.
Wethouders die zeggen die stap te hebben gemaakt naar meer samenwerking
geven aan dat zij daardoor de schaal hebben om meer met het toezicht te kunnen
doen en om het niveau verder op te krikken. Zij wijzen erop dat zij de voordelen
van het lokale maatwerk en afstemming hebben kunnen behouden en tegelijkertijd
toch ook meer ‘waar voor hun geld’ krijgen. Ze zeggen dat ze daarmee ook meer in
lijn werken met de inkoop omdat zij zowel de inkoop als het toezicht binnen
hetzelfde samenwerkingsverband hebben georganiseerd. Het samenwerken
versterkt in hun ogen ook hun eigen kennis- en informatiepositie over wat er in de
regio en bij de aanbieders in die regio speelt.
Een landelijk toezichthouder zou volgens de wethouders ook betekenen dat de
afstand tussen het toezicht en het lokale werkveld van de gemeente groter wordt
dan nu het geval is. Daardoor zouden er voordelen verloren gaan zoals de korte
lijnen en verbindingen met de inkoop en het rechtmatigheidstoezicht.
Over de ontwikkeling en het toekomstbestendig maken van het Wmo toezicht
De rode draad in de gesprekken over dit thema komt er vooral op neer dat men in
de plannen en de beleidsvorming zich meer wil richten op de integraliteit in het
lokale sociale domein. Men onderkent dat dit ook gevolgen zal hebben voor het
niveau en de inrichting van het Wmo toezicht. Omdat de middelen om uit te breiden
er niet zijn zoekt men het in de eerdergenoemde richting zoals het meer verbinden
en inzetten op een strengere inkoop en toelatingsdrempels zodat men met de juiste
aanbieders in zee gaat. Verder denken de wethouders dat de oplossing vooral zit in
meer (regionale) samenwerking om zo de gewenste schaal te krijgen die nodig is
om hun toekomstplannen voor het Wmo toezicht in praktijk te brengen.
Over de professionalisering van de toezichtfunctie
Het opvallende aan dit thema is dat de wethouders het belang van professionaliteit
van hun toezichthouders belangrijk vinden, maar vaak geven ze aan geen beeld te
hebben van wat die professionaliteit zou moeten inhouden. Sommigen van hem
wijten dit aan het ontbreken van een goed competentieprofiel voor die functie. Er
zijn daarom bijna geen wethouders die zeggen gericht middelen vrij te maken voor
de scholing en training van hun Wmo toezichthouders. Met name de wethouders van
de gemeenten die het toezicht bij derden hebben belegd zien het meer een
verantwoordelijkheid van hun opdrachtnemer om te zorgen voor voldoende
professionaliteit van de toezichthouder. Zij ontlenen hun houvast over de
professionaliteit uit de gesprekken die zij hebben in het kader van de
opdrachtverlening en de werkafspraken die zij maken bijvoorbeeld in het kader van
een jaarwerkplan met de toezichthouder.
Over de ervaren knelpunten in het Wmo toezicht
In het gesprek over knelpunten in het toezicht ging het de wethouders met name
om de openbaarmaking van de rapporten. Het feit dat er een VNG-handleiding is
over de openbaarmaking is waardevol zeggen zij, maar het betekent niet dat de
wethouders daarmee op alle vragen voldoende antwoord hebben. Zij worstelen
Pagina 9 van 35

vooral met de meer strategische vraag welke rol openbaarmaking rol zou moeten
spelen en hoe ze daarin de juiste weg kiezen tussen stimuleren en ‘shaming and
blaming’. Hier levert voor sommige wethouders juist de samenwerking met andere
gemeenten een nieuw knelpunt op, namelijk dat niet iedere gemeente op dezelfde
lijn zit wat openbaarmaking betreft.
Verder kwamen in de gesprekken verschillende andere knelpunten naar voren waar
de wethouders zeggen mee te worstelen bij de inrichting en uitvoering van het Wmo
toezicht. De meest genoemde houden verband met het toezicht op de kwaliteit van
de PGB gefinancierde aanbieders en de privacyregels die de uitwisseling van
gegevens in de weg zitten zowel tussen als binnen de gemeenten. Zij vormen in de
ogen van de wethouders een hindernis om meer samen te werken in het toezicht.

Pagina 10 van 35

Wmo toezicht 2020 | IGJ | september 2021

3

Hoofdpunten uit de enquête

3.1

Aanwijzen van een toezichthouder Wmo
Het college van burgemeester en wethouders wijst een of meer personen aan als
toezichthouder (zie artikel 6.1 van de Wmo 2015). De toezichthouder heeft een
brede, signalerende en controlerende rol. Bij het aanwijzen van toezichthouders
dient zorgvuldig te worden overwogen welke functionarissen of organisaties deze rol
kunnen vervullen. Hierbij is aandacht voor de onafhankelijke positie.
Net als in de voorgaande rapporten over het Wmo toezicht valt ook nu weer op dat
veel gemeenten zeggen ervoor te kiezen om het toezicht te beleggen bij de GGD
(45%) maar dit aandeel is vergeleken met vorig jaar aanzienlijk geslonken. Die
verminderde voorkeur voor de GGD leidt tot een toename bij twee andere
categorieën toezichthouders. Ten eerste zette de trend door bij gemeenten om het
toezicht samen met andere gemeenten te doen. Die steeg in 2020 van 15% naar
24%. De samenwerking in het toezicht lijkt nu meer verbonden met de keuze om
samen (regionaal) de inkoop van de Wmo te doen. Ook het aandeel ‘inhuur externe'
nam fors toe in 2020 naar 19% (was 4%).
Een opvallende tweede trend in het toezicht is dat gemeenten die antwoorden dat
zij het ‘anders’ of ‘zelf’ doen daarbij toelichten dat dit zij het toezicht combineren
met de inkoop. Zij voeren daarom contractmanagementgesprekken met een
geselecteerd aantal aanbieders, waarbij kwaliteit onderwerp van gesprek is. Er is
tweewekelijks signalenoverleg met beleid, kwaliteit en contractmanagement, waarin
signalen over kwaliteit besproken worden check of dit naar andere paragraaf moet
over verbinding met inkoop.
Ook dit keer zijn er gemeenten (5) die zeggen op de peildatum voor invullen van de
vragenlijst geen toezichthouder te hebben aangewezen. Uit de toelichting die zij
daarbij geven blijkt dat dit te maken heeft met tijdelijke omstandigheden zoals een
fusie van de gemeente of het vertrek van toezichthouders en het nog niet ingevuld
zijn van de vacature op het moment van beantwoording van de vragenlijst.
Het beeld wat betreft het aanwijzen van een toezichthouder is aan het verschuiven
van grofweg minder bij de GGD en meer in samenwerking met elkaar.

3.2

Vastleggen van het onafhankelijk functioneren van het Wmo toezicht.
Met het oog op het onafhankelijk functioneren van het Wmo toezicht dient het
college zich te onthouden van inmenging in de wijze waarop specifiek onderzoek
wordt verricht of in de bevindingen, oordelen en adviezen van de toezichthouder.
Dit geldt in het bijzonder wanneer de gemeente een eigen toezichthoudend
ambtenaar aanwijst. Onafhankelijk functioneren kan worden gewaarborgd door dit
vast te leggen in aanwijzings- of organisatiebesluiten, opdrachtenverlening of in de
contractafspraken bij aanbesteding van het Wmo toezicht.
Deze vraag werd voor het rapport over Wmo toezicht 2019 buiten de enquête
gehouden maar is voor dit jaar weer opgenomen. Het merendeel van de gemeenten
antwoordt in de enquête dat men het onafhankelijk functioneren heeft vastgelegd.
Bijna twee derde van de gemeenten (62%) zegt dat het is vastgelegd in een
Pagina 11 van 35

organisatiebesluit, opdrachtformulering of in een contractafspraak. De overige
gemeenten gebruikten hier een andere vorm voor zoals een mandaatbesluit of een
collegebesluit. Ook kozen sommige gemeenten om die onafhankelijkheid op te
nemen in een convenant of in de gemeenschappelijke regeling waarin het toezicht
samen met ander gemeenten was geregeld (2020: 16% en 2018: 22%). Uitgaande
van de antwoorden op de enquête is net als in 2018 bij 16% van de gemeenten
helemaal niets vastgelegd en ontbreekt in ieder geval bij hen de formele vastlegging
van die onafhankelijkheid.
Over het geheel genomen zien we dat in vergelijking met de uitvraag over 2018 er
weinig is veranderd wat betreft de vastlegging van de onafhankelijkheid. Er is nog
steeds een deel van de gemeenten die er niks over heeft vastgelegd.
3.3

Processen voor een onafhankelijke rol van het Wmo toezicht
In 2020 nam het aantal van de gemeenten toe waar de toezichthouder
onafhankelijk informatie verzamelt en zelfstandig op basis van zijn professionaliteit
een eigen onafhankelijk oordeel formuleert. Het ging van 80% naar bijna 90%.
Hoewel er hier dus een toename is, zien we dat de toezichthouder nog steeds geen
eigen rol heeft bij het bepalen van het moment en de zwaarte van een eventuele
interventie. Ook dit keer schommelt het zo rond de 45%.
De onafhankelijke rol van toezicht in de gezamenlijke opgave van beleidsmakers,
uitvoerders en toezichthouders om beleidsdoelen te realiseren komt tot uitdrukking
in de wijze waarop en mate waarin de toezichthouder betrokken is bij een aantal
processen rond de uitvoering en het beleid van de Wmo 2015 op lokaal niveau. In
vergelijking met 2019 blijft het aantal gemeente gelijk waar de toezichthouder het
college adviseert over de handhaafbaarheid van beleidsdoelen of de uitvoerbaarheid
van Wmo taken in 2019 afnam (2018:35% en 2020: 35%). Hetzelfde geldt voor het
aantal gemeenten dat de toezichthouder een rol laat spelen bij het bepalen van de
toezichtdoelen, methoden en de inzet van capaciteit (2019: 52% en 2020:54%).
De processen die de onafhankelijke rol van de toezichthouder tot uiting brengen
lijken zich te stabiliseren waarbij de tendens is dat het onafhankelijk oordelen en
onafhankelijk informatie verzamelen zich beweegt naar een acceptabel niveau.

3.4

Werkprogramma
Het beeld voor wat betreft het hebben van een werkprogramma Wmo toezicht bleef
nagenoeg gelijk aan dat van 2019. Ook nu weer beschikt ruim twee derde van de
gemeente over een werkprogramma voor hun toezicht.
Er zijn wel meer gemeenten dan vorig jaar die in hun werkprogramma vastlegden
welke middelen nodig zijn om het programma te kunnen uitvoeren (29% in 2019
tegenover 38% in 2020). Opnieuw is net als in de vorige rapport te wijzen op het
belang en de noodzaak van duidelijke budgetafspraken (zie onder andere paragraaf
2.2 van het rapport Wmo toezicht 2018).

3.5

Reactief en pro-actief toezicht
Pro-actief toezicht vindt plaats op basis van vooraf vastgestelde prioriteiten, thema’s
of risico’s. Deze kunnen worden samengesteld in overleg met contractmanagement,
consulenten en beleidsmedewerkers. Ook signalen van inwoners, de gemeenteraad
of zorgaanbieders kunnen onderwerp van pro-actief toezicht zijn. Reactief toezicht
vindt doorgaans achteraf plaats naar aanleiding van meldingen.
Pagina 12 van 35

Wmo toezicht 2020 | IGJ | september 2021

Het aandeel van gemeenten dat uitsluitend reactief toezicht doet nam iets af van
35% in 2019 naar 33% in 2020. Als voornaamste reden waarom men zich in het
Wmo toezicht beperkt tot het reactief toezicht werd net als voorgaande jaren met
name genoemd het ontbreken van voldoende middelen of capaciteit en dat men nog
bezig was met het ontwikkelen van pro-actief toezicht.
Verder bleef het percentage gemeenten dat zegt dat zij in 2020 zowel aan reactief
als aan pro-actief toezicht deden nagenoeg gelijk. In 2020 deed namelijk 62% van
de gemeente aan beide manieren van toezicht houden (2019: 63%). Toch lukte het
ook dit jaar een flink deel (29%) van de gemeenten die beide doen niet om aan te
geven wat dan bij hen de verhouding tussen het reactieve en het pro-actieve deel
was. Bij degene die wel de verhouding konden aangeven zet de lijn zich door dat
het aandeel pro-actief toezicht in die verhouding (80/20) stijgt: van 15% in 2018
naar 24% in 2019 naar 38% in 2020.
3.6

Gebruik van informatie uit het Wmo toezicht
Het gebruik van het Wmo toezicht voor de sturing van het gemeentelijk beleid en de
uitvoering van de Wmo 2015 nam vorige jaren toe maar is vergeleken met 2019
stabiel gebleven en nog steeds niet groot te noemen als we de uitkomsten zien.
Bijna 46 procent van de gemeenten gebruikt het toezicht voor alle drie in de
enquête genoemde mogelijke doeleinden: beleidsvorming, inkoop en toewijzing van
de Wmo (dat was 41% in 2019).
De verhoudingen waarvoor de informatie uit het Wmo toezicht wordt gebruikt
blijven ook in 2020 nagenoeg gelijk. Ook in 2020 werden de bevindingen uit het
Wmo toezicht in minder dan de helft van de gevallen gebruikt bij het opstellen en
uitvoeren van het contractmanagement voor de inkoop van Wmo voorzieningen
door de gemeente. Daarnaast is er een lichte toename van de gemeenten die zegt
dat zij de toezichtinformatie gebruikt bij het toewijzen van Wmo voorzieningen aan
burgers van de gemeente (2019: 25% en 2020: 27%). Iets minder dan een derde
van de gemeente zegt dat ze het gebruikt bij het opstellen of aanpassen van het
Wmo beleid in de gemeente.

3.7

Openbaarmaking van rapporten en maatregelen
De toezichthouder maakt zijn bevindingen zoveel mogelijk actief openbaar. Zie ook
in dit verband ook de door de VNG uitgebrachte handreiking op dit punt. Door
onderzoeksrapporten en/of adviezen van de Wmo toezichthouder actief openbaar te
maken kan de gemeente transparant zijn. Hetzelfde geldt voor eventuele
handhavende maatregelen en sancties die naar aanleiding van het Wmo toezicht
worden getroffen.
De vragen over openbaarmaking zijn in de enquête 2020 minder uitgebreid
vergeleken met die in 2019. Het aantal gemeenten dat zegt dat zij de rapporten
en/of de maatregelen of sancties al openbaar maakt is nagenoeg gelijk gebleven en
ligt zo rond de 25%. Het aandeel gemeenten dat deze stukken niet openbaar maakt
is nog steeds groot maar lijkt geleidelijk af te nemen (2019: 76% naar 68%). Deze
gemeenten die dus niets openbaar maken is gevraagd wat ze op dit punt van plan
zijn. De antwoorden die zij geven laten zien dat 32% zijn rapporten in 2021
openbaar wil gaan maken. In 2019 gaf 40% aan dit in 2020 van plan te zijn. Ook is
het aandeel van gemeenten dat zegt nooit openbaar te willen maken gedaald van
66% naar 36%. Mogelijke verklaring is dit een effect van de in juni 2020
verschenen VNG-handreiking die gemeenten en toezichthouders helpt bij het actief
openbaar maken van toezichtrapporten Wmo.
Pagina 13 van 35

3.8

Opstellen en bespreken jaarverslag Wmo toezicht
De toezichthouder dient zich achteraf in een openbaar jaarverslag te verantwoorden
over de effectiviteit en doelmatigheid van de gemaakte keuzes en over de wijze
waarop zij het afgelopen jaar heeft gefunctioneerd. Daarbij worden de effecten en
het profijt van het toezicht inzichtelijk gemaakt.
In 2019 was het aantal jaarverslagen flink afgenomen naar 60 procent. Inmiddels
neemt dat aantal verder af naar 52 procent in 2020. Tegelijkertijd nam het
percentage gemeenten iets af dat het jaarverslag in de gemeenteraad bespreekt
(van 15 naar 13 procent). In bijna de helft van de gemeenten stelt de Wmo
toezichthouder helemaal geen jaarverslag op. Daarmee verslechterde de situatie op
dit punt verder in 2020. Als redenen werden onder meer net als voorgaande jaren
aangevoerd dat de jaarrapportage alleen voor de hele regio of het sociale domein
werd gemaakt en niet verder was gespecificeerd voor het Wmo toezicht. Ook zei
men af te zien van jaarrapportage omdat er geen calamiteiten of onderzoeken
waren.

3.9

Inspanningen en resultaten
Net als vorig jaar hadden gemeenten lang niet allemaal de cijfers naar eigen zeggen
goed in beeld. Daardoor is het lastig om tot een verantwoorde kwantificering te
komen. De geleverde cijfers zijn dan ook dit keer zoveel mogelijk gecorrigeerd voor
dubbeltellingen en geëxtrapoleerd. De gebruikte cijfers die hieronder worden
genoemd moeten daarom – net als die van vorig jaar - met de nodige
voorzichtigheid worden gebruikt. Zij bieden wel houvast om een beeld te krijgen van
de cijfermatige trend.
Het beeld is dat in 2020 op bijna alle bevraagde aspecten de resultaten zijn
afgenomen in vergelijking die van 2019 en dat zij terug lijken te zijn op het niveau
van 2018. Opvallend daarbij is wel dat het aantal onderzoek naar aanleiding van
calamiteiten min of meer gelijk bleef.
2018

2019

2020

2.127

3.030

2.146

Meldingen calamiteit

563

1.138

883

Onderzoeken n.a.v. calamiteit

316

593

590

Rapporten

1.689

2.315

1.796

Maatregelen

216

475

248

Onderzoeken

Bij onderzoeken vormde ook dit keer de gemeenten met 1 tot 10 onderzoeken het
grootste aandeel in het geheel. Toch daalde dit aandeel van 214 gemeenten in 2019
naar 76 gemeenten in 2020.
Het aantal gemeenten met geen enkele melding van calamiteiten nam in 2020 af
van 164 in 2019 naar 137. Dit lijkt positief maar daarbij moet worden bedacht dat
het in 2019 nog om 56% van de gemeenten ging en dat het in 2020 om 67% van
Pagina 14 van 35

Wmo toezicht 2020 | IGJ | september 2021

de gemeenten gaat. Kortom het aandeel gemeenten met geen enkele melding van
calamiteiten in 2020 is relatief toegenomen in dat jaar.
Een vergelijkbare trend is er ook bij het aantal onderzoeken naar aanleiding van
calamiteiten. Daar daalde het aantal gemeenten dat geen enkel onderzoek deed
naar aanleiding van calamiteiten weliswaar van 176 in 2019 naar 143 in 2020. Maar
het relatieve aandeel van gemeente zonder een enkel onderzoek naar een calamiteit
nam vorig jaar juist toe van 60% naar 70%.
Er zijn ook minder gemeenten gaan rapporteren over toezichtonderzoeken. Over het
geheel nam het aantal gemeenten dat geen enkel rapport uitbracht af 118 naar 100
maar steeg hun relatieve aandeel in 2020 van 40% naar 48%.
Tot slot het beeld van de maatregelen en sancties die in 2020 werden getroffen naar
aanleiding van Wmo-toezicht. Die aantallen daalden fors zoals in de bovenstaande
tabel te zien is. Tegelijkertijd was ook te zien aan de antwoorden dat het relatieve
aandeel van gemeenten die helemaal geen maatregelen of sancties trof in 2020
steeg van 70% naar 80%.

3.10

Invloed maatregelen bestrijding Covid-19
De maatregelen in verband met de bestrijding van C ovid-19 hadden in 2020 hun
invloed op de uitvoering van het toezicht op de kwaliteit van de Wmo voorzieningen.
Gemeenten en hun toezichthouder kozen er bijvoorbeeld voor om het toezicht
geheel stop te zetten, toezichtbezoeken uit te stellen of het toezicht anders uit te
voeren dan gebruikelijk is.
In de enquête is daarom aan de hand van twee stellingen gemeenten gevraagd naar
de invloed van C ovid-19 maatregelen op de frequentie en de diepgang van het Wmo
toezicht. Het merendeel van de gemeenten gaf aan dat de maatregelen rond de
bestrijding van C ovid-19 invloed had op hun toezicht in 2020. Soms ging dat om
aanpassen van de frequentie van het toezicht (62%) en soms om het aanpassen
van de diepgang (54%). Bijna een derde van de gemeente (31%) gaf aan dat
C ovid-19 geen enkele invloed had op de frequentie en de diepgang van het Wmo
toezicht in dat jaar.

Pagina 15 van 35

Bijlage 1

Verantwoording en resultaten enquête

Verantwoording
In het onderzoek voor deze rapportage zijn de volgende activiteiten uitgevoerd.
1 Enquête
Onder alle 352 gemeenten is net als vorig jaar een vragenlijst uitgezet. Bij de invulling
van die vragenlijst moest worden uitgegaan van de situatie op de peildatum van 31
december 2020. De non-respondenten zijn in juli eenmalig gerappelleerd en kregen
een verlengde antwoordtermijn van vier weken.
Er waren medio augustus 2021 bij het sluiten van de beantwoordingstermijn na
rappellering 272 volledig beantwoorde vragenlijsten ontvangen. Deze response was
lager dan vorig jaar (292 vragenlijsten) en voldoende om hiermee statistisch gezien
een betrouwbare uitspraak te doen voor alle 352 gemeenten.
2 Thema opvattingen wethouders
Er werd bij het sluiten van de beantwoordingstermijn van de vragenlijsten door 62
gemeenten aangegeven dat de wethouder bereid was tot een gesprek met de
inspectie. Er werden 21 van deze 62 gemeenten geselecteerd voor een gesprek.
De gesprekken zijn gevoerd aan de hand van een leidraad met de volgende
onderwerpen:
• Het belang van het Wmo toezicht voor de kwaliteit van de Wmo.
• De middelen voor het Wmo toezicht.
• De betrokkenheid van de gemeenteraad bij Wmo.
• Het centraliseren van het Wmo toezicht.
• De ontwikkeling van het Wmo toezicht in de gemeente.
• De wijze waarop het Wmo toezicht toekomstbestendig te maken.
• De professionalisering van de toezichtfunctie.
• De ervaren knelpunten in het Wmo toezicht.

Pagina 16 van 35

Wmo toezicht 2020 | IGJ | september 2021

Resultaten enquête
Aanwijzing van een toezichthouder kwaliteit Wmo voorzieningen
Het college van burgemeester en wethouders wijst een of meer personen aan als
toezichthouder op de kwaliteit van de Wmo voorzieningen (zie artikel 6.1 van de
Wmo 2015). Kruis aan welke van de onderstaande mogelijkheden van toepassing is
(meerdere antwoorden mogelijk)
1 Uw gemeente voert het toezicht op de kwaliteit van de Wmo voorzieningen volledig
zelf uit;
2 Uw gemeente voert het toezicht op de kwaliteit van de Wmo voorzieningen uit
maar doet dit in samenwerking met een of meer andere gemeenten;
3 Uw gemeente heeft een GGD de opdracht gegeven al het toezicht op de kwaliteit
van de Wmo voorzieningen uit te voeren;
4 Uw gemeente heeft een GGD de opdracht gegeven alleen het calamiteitentoezicht
op de kwaliteit van de Wmo voorzieningen uit te voeren;
5 Uw gemeente heeft een extern bureau (niet zijnde een GGD) de opdracht gegeven
al het toezicht op de kwaliteit van de Wmo voorzieningen uit te voeren;
6 Uw gemeente heeft een extern bureau (niet zijnde een GGD) de opdracht gegeven
alleen het calamiteitentoezicht op de kwaliteit van de Wmo voorzieningen uit te
voeren;
7 Uw gemeente kiest voor een andere dan de hiervoor genoemde mogelijkheden om
toezicht te houden op de kwaliteit van de Wmo voorzieningen, namelijk als volgt: …;
8 Uw gemeente had in 2019 niemand aangewezen als toezichthouder op de kwaliteit
van de Wmo voorzieningen.

Noot: in ve rband met de overzichtelijkheid zijn de antwoordcategorieen 3 e n 4 samen
ge nomen in de tabel. Dat geldt ook voor antwoordcategorieen 5 e n 6.

Pagina 17 van 35

Vastleggen van het onafhankelijk functioneren
Met het oog op het onafhankelijk functioneren van het Wmo toezicht dient het
college zich te onthouden van inmenging in de wijze waarop specifiek onderzoek
wordt verricht of in de bevindingen, oordelen en adviezen van de toezichthouder. Dit
kan worden gewaarborgd door dit vast te leggen in organisatiebesluiten, opdrachten
of contractafspraken bij aanbesteding van het Wmo toezicht.
Op welke wijze heeft u het onafhankelijk functioneren van het Wmo toezicht
vastgelegd?
1 organisatiebesluit
2 opdrachtformulering
3 contractafspraak
4 anders, namelijk op de volgende wijze: …
5 er is hier niets over vastgelegd

Processen voor een onafhankelijke rol van het Wmo toezicht
De onafhankelijke rol van toezicht in de gezamenlijke opgave van beleidsmakers,
uitvoerders en toezichthouders om beleidsdoelen te realiseren komt in ieder geval tot
uitdrukking bij de volgende processen.
Geeft u aan welke processen in uw gemeente van toepassing zijn (meerdere
antwoorden mogelijk):
1 de toezichthouder adviseert het college over de handhaafbaarheid van
beleidsdoelen of de uitvoerbaarheid van Wmo taken;
2 de toezichthouder speelt een eigen rol bij het bepalen van de toezichtdoelen,
methoden en de inzet van capaciteit;
3 de toezichthouder verzamelt onafhankelijk informatie, zo mogelijk met
medewerking van de aanbieder(s) waarop men toezicht houdt;
Pagina 18 van 35

Wmo toezicht 2020 | IGJ | september 2021

4 de toezichthouder formuleert zelfstandig op basis van zijn professionaliteit een
eigen onafhankelijk oordeel;
5 de toezichthouder speelt een eigen rol bij het bepalen van het moment en de
zwaarte van een eventuele interventie, waarbij het college eindverantwoordelijk
blijft.

Pagina 19 van 35

Werkprogramma
In een werkprogramma (soms ook werkplan genoemd) voor het Wmo toezicht staan
de aandachtsvelden en – voor zover mogelijk – de belangrijkste onderzoeken die
zullen worden uitgevoerd. Het werkprogramma vermeldt daarnaast welke middelen
nodig zijn om het programma te kunnen uitvoeren.
Geeft u aan of de volgende situatie op u van toepassing is (meerder antwoorden
mogelijk):
1 De gemeente heeft een werkprogramma/werkplan opgesteld voor het toezicht op
de kwaliteit van de Wmo-voorzieningen;
2 De gemeente heeft daarbij aangegeven welke middelen (fte en/of budget) nodig
zijn voor de uitvoering van dat werkprogramma/werkplan.

Reactief en pro-actief toezicht
Het toezicht op de kwaliteit van de Wmo voorzieningen kan op verschillende
manieren worden onderscheiden. Het meest gangbare is in reactief en pro-actief
toezicht. Reactief toezicht is toezicht dat wordt gedaan naar aanleiding van meldingen
van calamiteiten of vanwege signalen. Pro-actief toezicht wordt in de regel
geprogrammeerd in enig jaar en gebeurt thematisch of naar specifieke aanbieders op
grond van een risicoanalyse. Het kan ook gaan om de beoordeling van nieuwe
aanbieders.
Geeft u hieronder aan wat in uw situatie van toepassing is.
1 er wordt alleen reactief toezicht gedaan;
2 er wordt in de gemeente aan reactief en aan pro-actief toezicht gedaan;
3 er wordt alleen pro-actief toezicht gedaan.

Pagina 20 van 35

Wmo toezicht 2020 | IGJ | september 2021

Pagina 21 van 35

Gebruik van de informatie uit het Wmo toezicht
Met het toezicht komt informatie naar voren over het effect van regels en beleid en
de manier waarop deze regels worden uitgevoerd. Toezicht op de kwaliteit van de
Wmo voorzieningen kan niet los worden gezien van sturing van het gemeentelijk
beleid en uitvoering van de Wmo 2015. De bevindingen uit het toezicht op de
kwaliteit van de Wmo kunnen worden gebruikt om het beleid en het proces van de
verstrekking van de Wmo voorzieningen aan te passen en (beter) af te stemmen.
Geeft u aan welke situatie in uw gemeente van toepassing is (meerdere antwoorden
mogelijk):
1 de bevindingen uit het Wmo toezicht worden gebruikt bij het opstellen of
aanpassen van het Wmo beleid in de gemeente;
2 de bevindingen uit het Wmo toezicht worden gebruikt bij het opstellen en uitvoeren
van het contractmanagement voor de inkoop van Wmo voorzieningen door de
gemeente;
3 de bevindingen uit het Wmo toezicht worden gebruikt bij het toewijzen van Wmo
voorzieningen aan burgers van de gemeente (denk hierbij bijvoorbeeld aan het
gebruik van bevindingen uit het Wmo toezicht door de Wmo consulenten).

Pagina 22 van 35

Wmo toezicht 2020 | IGJ | september 2021

Openbaarmaking van rapporten en adviezen
Het principe van transparant toezicht heeft betrekking op het inzichtelijk maken van
vijf aspecten van toezicht: nut en noodzaak, de waarborgen voor onafhankelijkheid,
de keuzes, de bevindingen en het resultaat van het toezicht. De toezichthouder maakt
zijn bevindingen zoveel mogelijk actief openbaar. Door openbaarmaking kan een
beeld worden gegeven van de toezichthoudende activiteiten en het effect daarvan.
Het geeft daarmee voor andere dan de betrokken aanbieders de mogelijkheid om van
de bevindingen uit het Wmo toezicht te leren. Het kan burgers inzicht verschaffen in
de kwaliteit van de maatschappelijke ondersteuning in hun gemeente. Door
onderzoeksrapporten en/of adviezen van de Wmo toezichthouder actief openbaar te
Pagina 23 van 35

maken kan de gemeente tot die transparantie komen. Hetzelfde geldt voor eventuele
handhavende maatregelen en sancties die naar aanleiding van het Wmo toezicht
worden getroffen.
Geef aan welke situatie in uw gemeenten van toepassing is (meerdere antwoorden
mogelijk)1:
1 De rapporten en/of adviezen over het Wmo toezicht worden actief openbaar
gemaakt
2 De handhavende maatregelen en/of sancties naar aanleiding van het Wmo toezicht
worden actief openbaar gemaakt
3 Deze stukken worden niet openbaar gemaakt maar de gemeente gaat dat in 2021
wel doen
4 Deze stukken worden niet openbaar gemaakt en er is ook geen voornemen dat te
gaan doen

Opstellen en bespreken jaarverslag Wmo toezicht
De toezichthouder dient zich in een openbaar jaarverslag te verantwoorden over de
uitgevoerde werkzaamheden en resultaten van het toezicht.
Geeft u aan welke situatie in uw gemeenten voor het toezicht op de kwaliteit van de
Wmo van toepassing is (meerdere antwoorden mogelijk):
1 er is een openbaar jaarverslag 2019 over het Wmo toezicht;
2 er is een openbaar jaarverslag 2019 over het Wmo toezicht en het wordt/ werd
besproken in de gemeenteraad;
3 er is geen openbaar jaarverslag 2019 over het Wmo toezicht.

1 De antwoordmogelijkheden bij deze vraagstelling zijn gewijzigd ten opzichte van de vragenlijst 2019.
Pagina 24 van 35

Wmo toezicht 2020 | IGJ | september 2021

Inspanningen en resultaten
Het rapport Wmo toezicht 2019 zal net als dat over 2018 een beeld geven van de
inspanningen en resultaten van het toezicht op de kwaliteit van de Wmo
voorzieningen. Wilt u hieronder de volgende gegevens invullen voor uw gemeente:
1 het aantal onderzoeken dat in 2019 is uitgevoerd door de toezichthouder op de
kwaliteit van de Wmo voorzieningen in uw gemeente;
2 het aantal op grond van de Wmo 2015 verplichte meldingen van calamiteiten en
geweld dat u en/of uw toezichthouder ontving in 2019;
3 het aantal onderzoeken dat naar aanleiding van de op grond van de Wmo 2015
verplichte meldingen van calamiteiten en geweld in 2019 is uitgevoerd.
4 het aantal Wmo toezichtrapporten en/of adviezen dat er in 2019 is opgesteld.
5 het aantal handhavingsmaatregelen en/of andere sancties dat uw college heeft
getroffen naar aanleiding van het Wmo toezicht in 2019.

Pagina 25 van 35

Pagina 26 van 35

Wmo toezicht 2020 | IGJ | september 2021

Pagina 27 van 35

De invloed van de maatregelen ter bestrijding van Covid-19
De maatregelen in verband met de bestrijding van Covid-19 kunnen in 2020 van
invloed zijn geweest op de uitvoering van het toezicht op de kwaliteit van de Wmo
voorzieningen. Zo kan bijvoorbeeld het toezicht geheel stop zijn gezet,
toezichtbezoeken uitgesteld of werd het toezicht anders uitgevoerd dan gebruikelijk.
Geeft u aan de hand van uw antwoord op de volgende stellingen de invloed aan van
de maatregelen in verband met Covid-19 maatregelen.
1 De maatregelen in verband met Covid-19 waren van invloed op het toezicht op de
kwaliteit van de Wmo voorzieningen: er werd minder vaak toezicht uitgevoerd dan

Pagina 28 van 35

Wmo toezicht 2020 | IGJ | september 2021

gebruikelijk (antwoordmogelijkheden: geheel van toepassing/gedeeltelijk van
toepassing/niet van toepassing)
2 De maatregelen in verband met Covid-19 waren van invloed op het toezicht op de
kwaliteit van de Wmo voorzieningen: er werd minder diepgaand toezicht uitgevoerd
dan gebruikelijk (antwoordmogelijkheden: geheel van toepassing/gedeeltelijk van
toepassing/niet van toepassing)

Pagina 29 van 35

Pagina 30 van 35

Wmo toezicht 2020 | IGJ | september 2021

Bijlage 2

Stand van zaken aanbevelingen 2019

Aanbeveling

Stand van zaken

Gemeenten die dat nog niet hebben
gedaan moeten meer tempo maken
in het ontwikkelen van het Wmo
toezicht en zorgen dat dit van een
voldoende niveau is.

Hier is geen aantoonbare voortgang op
gemaakt als we kijken naar de
bevindingen die in het rapport Wmo
toezicht 2020 staan.
Het gezamenlijk thematisch toezicht
naar Begeleid Wonen is afgerond en de
rapportage is eind april 2021
gepubliceerd. Het was mede gericht op
het ‘leren’ van en door de Wmo
toezichthouder. Het project is ook
extern geëvalueerd.
Zie link voor het rapport en evaluatie:
Kwetsbare doelgroep maakt beschermd
wonen complex – gezamenlijk toezicht
IGJ en Wmo-toezichthouders heeft
meerwaarde; er zijn ook haken en ogen
| Publicatie | Inspectie
Gezondheidszorg en Jeugd

Onderzoeksbureau Significant Public
doet in opdracht van VWS onderzoek
naar toekomstscenario’s voor het Wmotoezicht. De centrale vraag binnen dit
onderzoek is: ‘Welke afspraken zijn
wenselijk om het gemeentelijk toezicht
op de kwaliteit van Wmo-voorzieningen
(zorg in natura en pgb) en het
gemeentelijk toezicht op rechtmatigheid
en fraude, structureel te verbeteren en
om een bepaalde basiskwaliteit te
waarborgen?'. Het rapport verschijnt
naar verwachting eind 2021.
Leg de onafhankelijke positie en
werkwijze van de Wmo
toezichthouder vast.

In december 2020 is er een vernieuwde
VNG-handreiking Wmo toezicht voor de

Pagina 31 van 35

gemeenten gepubliceerd waarin dit
aspect aan bod komt.
Zie de link naar de vernieuwde
handreiking: Nieuwe handreiking voor
Wmo-toezicht | VNG

Verbeter het opdrachtgeverschap
en opdrachtnemersrol

Dit is opgenomen in de Visie van GGD
GHOR Nederland op de toezichtstaken
van de GGD ’en (zie toelichting verderop
in de tabel)

Ontwikkel het landelijk
kennisnetwerk

De e-learning wordt dit najaar afgerond.
De vraagbaak is er sinds kort in de vorm
van een besloten forum bij de VNG
(toegankelijk voor toezichthouders die
in dienst zijn van gemeenten,
gemeenschappelijke regelingen of GGDorganisaties).
Er zijn (regionale) intervisiegroepen
gestart.
VNG bereidt een congres voor over
Wmo toezicht eind 2020. Dit congres is
uitgesteld tot eind 2021.

Beleidsvisie ontwikkelen voor Wmo
toezicht door GGD

Pagina 32 van 35

GGD GHOR Nederland heeft een traject
in gang gezet om te komen tot
voorstellen voor versterking van het
GGD-toezicht. Bouwstenen hierin zijn de
formulering van een toezichtwijzer (aan
de hand van de zes uitgangspunten voor
GGD toezicht die centraal staan in de
visie), en een professionele standaard.
In de verbetervoorstellen is de
opdrachtnemersrol een van de
aandachtspunten.

Wmo toezicht 2020 | IGJ | september 2021

Pagina 33 van 35

Pagina 34 van 35

Wmo toezicht 2020 | IGJ | september 2021

www.igj.nl

Pagina 35 van 35