Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 3623

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 januari 2023
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij 6 fiches die
werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissie
voorstellen (BNC).
Fiche: Verordening certificeringskader voor koolstofverwijdering
(Kamerstuk 22 112, nr. 3618)
Fiche: Mededeling beleidskader bioplastics (Kamerstuk 22 112, nr. 3619)
Fiche: Verordening inzake Verpakkingen en Verpakkingsafval (Kamerstuk
22 112, nr. 3620)
Fiche: Mededeling EU dronestrategie 2.0 (Kamerstuk 22 112, nr. 3621)
Fiche: Wijziging Gemeenschapsmodellenverordening en Herschikking
Modellenrichtlijn (Kamerstuk 22 112, nr. 3622)
Fiche: Mededeling EU mondiale gezondheidsstrategie
De Minister van Buitenlandse Zaken,
W.B. Hoekstra

kst-22112-3623
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3623

1

Fiche: Mededeling EU mondiale gezondheidsstrategie
1. Algemene gegevens
a) Titel voorstel
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT,
DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN
HET COMITÉ VAN DE REGIO’S: Mondiale gezondheidsstrategie van de
EU – Betere gezondheid voor iedereen in een veranderende wereld
b) Datum ontvangst Commissiedocument
30 november 2022
c) Nr. Commissiedocument
COM(2022) 675
d) EUR-Lex
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=CELEX:
52022DC0675
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Raad voor Regelgevingstoetsing
n.v.t.
f) Behandelingstraject Raad
Raad Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken (EPSCO) (Gezondheidsraad)
g) Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in nauwe samenwerking met het Ministerie van Buitenlandse Zaken
2. Essentie voorstel
Op 30 november 2022 heeft de Europese Commissie (hierna: Commissie)
de European Union Global Health Strategy: Better Health for All in a
Changing World gepubliceerd. Dit is een mondiale gezondheidsstrategie
om te zorgen voor nieuw, samenhangend, doeltreffend en gericht beleid.
Middels deze strategie zet de Commissie in op versterkte beleidscoherentie binnen de EU. Deze strategie vervangt de laatste mededeling van
de Commissie uit 2010 over de rol van de Europese Unie (EU) op het
gebied van mondiale gezondheid, The EU Role in Global Health.1 De
nieuwe mondiale gezondheidsstrategie van de EU biedt een agenda
richting 2030.
Met deze strategie ambieert de EU haar leiderschap en bijdrage aan
mondiale gezondheid te versterken. De strategie omvat zowel de externe
dimensie van de Europese Gezondheidsunie, die het welzijn van de
Europeanen en de veerkracht van hun gezondheidsstelsels beschermt, als
een belangrijk onderdeel van de Global Gateway – het Europese initiatief
van duurzame investeringen in infrastructuur, inclusief gezondheid en
andere vormen van connectiviteit2, die partnerschappen opbouwt met
derde landen op basis van gezamenlijke verantwoordelijkheid en
eigenaarschap. Mondiale gezondheid wordt neergezet als hoeksteen van
het externe EU-beleid, als cruciale sector in geopolitiek opzicht en als
essentieel onderdeel van de open strategische autonomie van de EU.
De strategie omvat drie onderling samenhangende prioriteiten: 1) betere
gezondheid en welzijn van mensen tijdens hun hele leven; 2) versterking
van gezondheidssystemen en bevordering van universele gezond-

1
2

Kamerstuk 22 112, nr. 1020.
Kamerstuk 22 112, nr. 3282.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3623

2

heidszorg; en 3) preventie en bestrijding van gezondheidsbedreigingen,
met inbegrip van pandemieën, vanuit een One Health-benadering3.
In de strategie ligt de focus op het bereiken van universele dekking van de
gezondheidszorg, het versterken van primaire gezondheidszorg inclusief
het verbeteren van toegang tot seksuele en reproductieve gezondheid en
rechten en het aanpakken van de onderliggende oorzaken van gezondheidsproblemen, zoals armoede en sociale ongelijkheid. Ook moeten
belangrijke gezondheidsdeterminanten worden aangepakt, zoals
klimaatverandering en milieudegradatie, voedselonzekerheid, conflicten
en andere humanitaire crises. Om dat te bereiken zet de Commissie sterk
in op Health in All Policies.4 De Commissie streeft naar het maximaliseren
van nieuwe kansen voor een betere gezondheid voor iedereen die worden
geboden door sleutelfactoren als onderzoek en digitalisering. De strategie
heeft ook een verbetering van mondiale gezondheidsveiligheid tot doel,
om burgers te beschermen tegen gezondheidsbedreigingen door meer
preventie, paraatheid en respons, en vroegtijdige opsporing. Deze
bedreigingen kunnen chemisch, biologisch of nucleair van aard zijn, of het
kan gaan om pandemieën, inclusief antimicrobiële resistentie (AMR). In de
strategie wordt een breed scala aan maatregelen voorgesteld om deze
bedreigingen aan te pakken. Er wordt ingezet op meer gelijkheid bij de
toegang tot vaccins en andere tegenmaatregelen, o.a. door middel van
versterking van lokale productiecapaciteit; een One Health-benadering;
een effectievere ziektesurveillance wereldwijd; en sterkere internationale
regels en samenwerkingsmechanismen op het gebied van gezondheid,
waaronder door middel van het onderhandelen over een effectieve
juridisch bindende pandemische overeenkomst met een One Healthbenadering en versterkte internationale gezondheidsregelgeving.
De Commissie beoogt dat de EU daar op de volgende manieren aan
bijdraagt: 1) ondersteuning van een nieuwe vorm van sterke mondiale
governance die de wereld nodig heeft in een complexe geopolitieke
omgeving. Dit vereist een sterkere Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)
als basis van het multilaterale systeem, met intensievere samenwerking
via de G7 en de G20 en met andere mondiale, regionale en bilaterale
partners; 2) uitbreiding van de internationale partnerschappen van de EU
op het gebied van gezondheid, in het kader van de Global Gateway, op
basis van medeverantwoordelijkheid van partners; 3) versterking van de
Team Europe aanpak, waarbij met één krachtige stem wordt gesproken en
wordt gezorgd voor nauwe coördinatie met de lidstaten, zodat het
politieke optreden en de financiële middelen nauw aansluiten bij de
nieuwe prioriteiten; 4) efficiëntere financiering door het bevorderen van
innovatieve financiering, het bundelen van middelen op internationaal
niveau en mede-investeringen door partnerlanden en andere actoren,
zoals de particuliere sector. De EU en haar lidstaten behoren tot ‘s werelds
grootste financiers van de mondiale gezondheidsmaatregelen. De
strategie heeft als doel deze financiële bijdrage doeltreffender te maken
door de effecten beter in kaart te brengen en te monitoren.

3

4

De One Health-benadering is een benadering die alle verbanden tussen het milieu, de
gezondheid van dieren/planten en de menselijke gezondheid adresseert.
Health in all Policies is een benadering voor het maken van overheidsbeleid. Bij het ontwikkelen van beleid houdt deze aanpak systematisch rekening met de gevolgen voor de
gezondheid van dit beleid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3623

3

3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
Gezondheidsuitdagingen zijn in toenemende mate grensoverschrijdend,
veelzijdig en complex. Tegelijkertijd is er sprake van grote ongelijkheid. De
COVID-19 pandemie toonde de onlosmakelijke verbondenheid tussen de
volksgezondheidssituatie in Nederland en wereldwijde ontwikkelingen en
uitdagingen. In het licht van toenemende afhankelijkheid en ongelijkheid
acht het kabinet het noodzakelijk om haar inzet op mondiale gezondheid
op te schalen en nog meer de krachten te bundelen op zowel nationaal als
internationaal niveau. Dit betekent een geïntegreerde inzet, zowel binnen
Nederland, als de EU en wereldwijd. Met de recent gepubliceerde
Nederlandse mondiale gezondheidsstrategie 2023–20305 heeft het kabinet
zich als doel gesteld om meer gecoördineerd en doelgericht bij te dragen
aan het verbeteren van de volksgezondheid wereldwijd, en daarmee ook
in Nederland. De Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) vormen
hierbij het uitgangspunt. Hiertoe heeft het kabinet de volgende drie
prioriteiten geformuleerd: 1) het versterken van de mondiale gezondheidsarchitectuur en nationale gezondheidssystemen; 2) het verbeteren van
internationale pandemische paraatheid en het minimaliseren van
grensoverschrijdende gezondheidsdreigingen; 3) en het adresseren van
de impact van klimaatverandering op volksgezondheid en vice versa.
Hierbij bouwt het kabinet voort op samenwerking met nationale en
internationale partners, het bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties
en kennisinstellingen. Via samenwerking met andere landen, multilaterale
instellingen zoals de WHO en internationale financiële instellingen zet het
kabinet in op het bevorderen van internationale coherentie op het gebied
van mondiale gezondheid. Hierbij wordt ook gekeken hoe de samenwerking, afstemming van prioriteiten en rolverdeling met en binnen de EU
kan worden versterkt en de middelen en slagkracht van de EU beter
kunnen worden benut.
Nederland zet zich in als voorvechter van multilateralisme en voor
versterking van de rol van de EU als krachtige speler op het gebied van
mondiale gezondheid – voortbouwend op internationale gezondheidssamenwerking binnen de EU (EU-Gezondheidsunie, European Health
Emergency preparedness and Response Authority (HERA)), een belangrijke rol binnen de Verenigde Naties (VN) en de WHO, en actieve
deelname aan mondiale gezondheidsdiscussies binnen internationale fora
en instellingen zoals de G7, de G20 en de Wereldbank.
b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel
Het kabinet steunt het initiatief van de Commissie voor een EU mondiale
gezondheidsstrategie. In 2010 legde de Commissie met haar mededeling
«The EU Role in Global Health»6 de basis voor het EU-optreden op dit
gebied. Sindsdien hebben zich belangrijke veranderingen voorgedaan met
betrekking tot mondiale gezondheid en geopolitiek. Het kabinet
verwelkomt de actualisering en verhoogde ambitie van de rol van de EU
op het gebied van mondiale gezondheid met deze strategie.
Het kabinet kan de drie prioriteiten van de Commissie in grote lijnen
steunen, en verwelkomt specifiek de aandacht voor pandemische
preventie, paraatheid en respons (PPR), het versterken van de WHO, en
het verbeteren van toegang tot seksuele en reproductieve gezondheid en
5
6

Kamerstuk 36 180, nr. 25.
Kamerstuk 22 112, nr. 1020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3623

4

rechten (SRGR), inzet op bestrijden van infectieziekten zoals hiv, aids en
tuberculose evenals de nadruk op verbeterde coördinatie en samenwerking – zowel binnen de EU als op internationaal niveau.
Om op een meer effectieve en duurzame wijze gezondheidsuitdagingen te
voorkomen en te adresseren is het essentieel om wereldwijde pandemische paraatheid te verbeteren, net zoals in de Nederlandse mondiale
gezondheidsstrategie wordt onderstreept. De EU mondiale gezondheidsstrategie zet volgens het kabinet terecht in op een effectief juridisch
bindende pandemie-overeenkomst en aangescherpte internationale
gezondheidsregelgeving om de hiaten te adresseren in de internationale
afspraken voor PPR. Nederland speelt zelf een belangrijke rol bij de
totstandkoming van een nieuw wereldwijd pandemie-instrument als
covoorzitter van de onderhandelingen.
De huidige mondiale gezondheidsarchitectuur is gefragmenteerd en
ontoereikend. Een centrale, coördinerende rol voor de WHO is hierbij
noodzakelijk. De strategie stelt terecht dat het essentieel zal zijn de WHO
te voorzien van duurzame financiering, en eveneens in te zetten op
innovatieve manieren om financiële lacunes binnen de mondiale
gezondheidsarchitectuur op te vullen, zoals met het Pandemic Fund7,
waar ook Nederland aan bijdraagt.
Het kabinet maakt zich zorgen over de toenemende regressieve druk op
SRGR en de rechten van vrouwen, meisjes en LHBTIQ+-personen8,
wereldwijd maar ook binnen de EU. Als donor met durf9 zet Nederland
zich juist ook in voor thema’s die vaak onder druk staan, en waar l andere
donoren minder in investeren zoals SRGR, seksuele voorlichting en veilige
abortus. Nederland streeft zo naar keuzevrijheid voor vrouwen en
jongeren. Het kabinet zal bij de uitwerking van de strategie dan ook
toezien op een sterke rol van de EU op dit terrein. Nederland neemt deel
aan het EU Team Europe Initiative op het terrein van SRGR.
Het kabinet verwelkomt de herbevestigde inzet op de SDG’s, en steunt de
nadruk op het aanpakken van grondoorzaken, zoals klimaatverandering,
biodiversiteitsverlies en degradatie van het milieu, voedselzekerheid,
conflicten en humanitaire crises. De komende jaren is het van groot
belang om een overstap te maken richting voorkomen. Het kabinet zou
echter graag een nog beter uitgewerkte inzet op de internationale
klimaat-gezondheid agenda zien. Klimaatverandering wordt door de WHO
als grootste bedreiging voor de mondiale gezondheid beschouwd, en zal
naar verwachting in de toekomst alleen nog maar urgenter worden. Ook
andere vormen van vervuiling (zoals luchtverontreiniging) en biodiversiteitsverlies hebben een negatieve impact op gezondheid. Het kabinet
constateert dat er met de Europese Green Deal en de daaraan verbonden
voorstellen intra-EU al een sterke agenda ligt om deze problemen aan te
pakken, en ziet de daarin uitgezette lijnen dan ook als belangrijke
leidraden voor EU-extern optreden.
Het kabinet verwelkomt dat de EU ook zal bijdragen aan verbeterde
wereldwijde toegang tot vaccins en geneesmiddelen door in te zetten op
het opschalen van lokale productiecapaciteit in ontwikkelingslanden. In
lijn met zowel de Nederlandse mondiale gezondheidsstrategie als het

7

Financial Intermediary Fund for Pandemic Prevention, Preparedness and Response – PPR FIF
(worldbank.org).
8
Kamerstuk 30 420, nr. 367.
9
Kamerstuk 36 180, nr. 1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3623

5

actieplan beleidscoherentie voor ontwikkeling10 maakt het kabinet zich
hier sterk voor en zal het toezien op een ambitieuze rol van de EU op dit
terrein.
Aangezien mondiale gezondheid steeds meer een veelzijdig vraagstuk is,
legt de strategie terecht nadruk op One Health en Health in all policies. Bij
het vertalen naar concrete acties is het volgens het kabinet van belang
aandacht te hebben voor een «whole-of-government»- en «whole-of-EU»aanpak11 in het kader van het versterken van bredere beleidscoherentie
binnen de EU. Bovendien dient te worden geanticipeerd op mogelijk
negatieve effecten van de strategie op de bredere omgeving («do-noharm» principe12) en van andere beleidsterreinen op de strategie (zoals de
impact van het EU-landbouwbeleid).
Voor wat betreft het voorstel om bij de WHO een formele
EU-waarnemersstatus met volledige participatierechten te zoeken als
eerste stap richting volledig WHO-lidmaatschap van de EU, zou het
kabinet willen pleiten voor voorzichtigheid. Er dient een weloverwogen
afweging te worden gemaakt met betrekking tot de baten en politieke
risico’s (inclusief verwachte kans van slagen) van het nemen van deze
stap. Het kabinet steunt een meer gezamenlijke, krachtige stem van de EU
en de lidstaten binnen multilaterale instellingen13 op het gebied van
mondiale gezondheid, maar acht het nog te vroeg om te bepalen of
WHO-lidmaatschap hiertoe het geëigende middel is. Eerst zal nader
moeten worden beoordeeld wat een dergelijk lidmaatschap zal inhouden,
en wat de gevolgen hiervan voor lidstaten zullen zijn.
Verder verwelkomt het kabinet de inzet van de strategie op het stimuleren
van publiek-private samenwerking, het bevorderen van innovatieve
manieren van financiering en het opschalen van circulaire, innovatieve en
digitale oplossingen. Met betrekking tot de inzet van digitalisering,
onderzoek en geschoolde arbeidskrachten14, zouden de onderzoeks- en
innovatieprogramma’s zoals Horizon Europe15, 16 en de Important Project
of Common European Interest Health17, 18, 19, waar Nederland ook aan
deelneemt, kansen kunnen bieden.
Het kabinet verwelkomt dat de algehele focus van de EU global health
grotendeels overeenkomt met die van de Nederlandse mondiale
gezondheidsstrategie. Bij de uitvoering hiervan zal het kabinet inzetten op
het optimaal benutten van de verschillende instrumenten en politieke
10

Kamerstuk 36 180, nr. 29.
Met betrekking tot een whole-of-EU benadering is de samenwerking en afstemming met de
ontwikkelingen binnen het Europese civiele beschermingsmechanisme ook van belang.
Binnen dit mechanisme worden responsecapaciteiten ontwikkeld om een ernstige gezondheidscrisis of een crisis met ernstige gevolgen voor de gezondheid gecoördineerd vanuit de
EU aan te pakken.
12
Do no harm betekent een stap terug doen van een interventie om naar de bredere context te
kijken en mogelijke negatieve effecten op zowel de sociale omgeving, de economische
omgeving en de natuurlijke omgeving te verzachten.
13
Zie ook het BNC-fiche Mededeling versterken bijdrage EU aan op regels gebaseerd multilateralisme, Kamerstuk 22 112, nr. 3079.
14
Het kabinetsstandpunt over het aantrekken van vaardigheden en talenten uit derde landen in
het kader van arbeidsmarktkrapte en migratiepartnerschappen is reeds toegelicht in het
betreffende BNC-fiche. Kamerstuk 22 112, nrs. 3442 en 3527.
15
Horizon Europe (europa.eu).
16
Horizon Europe | Onderzoek en Innovatie (rvo.nl).
17
IPCEI (europa.eu).
18
Subsidieregeling IPCEI Health (rvo.nl).
19
Door deelname aan deze IPCEI Health wil Nederland bijdragen aan een versterkte leveringszekerheid van geneesmiddelen en daarmee beter voorbereid zijn op een (nieuwe) gezondheidscrisis.
IPCEI (europa.eu) Subsidieregeling IPCEI Health (rvo.nl).
11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3623

6

slagkracht van de EU en het bevorderen van synergie tussen internationale inspanningen. De strategie biedt daarvoor een goed kader.
Wat voor het kabinet met name extra inspanningen behoeft door de EU,
en waar het kabinet tijdens het onderhandelen van de geplande Raadsconclusies over deze strategie door het Zweedse EU-voorzitterschap op
zal inzetten, is uitwerking van de actieagenda’s van de EU mondiale
gezondheidsstrategie, met inachtneming van de hierboven aangestipte
punten op klimaat en coherentie. Hoewel de ambities te verwelkomen zijn,
valt of staat de strategie met de uitvoering. Hierbij acht het kabinet het
van belang dat er met de EU mondiale gezondheidsstrategie wordt
ingezet op een echt geïntegreerde aanpak (niet alleen gezondheid of
ontwikkeling – maar ook bijvoorbeeld op het gebied van klimaat, milieu,
diplomatie, handel, landbouw en humanitaire hulp), effectief gebruik van
het brede scala aan EU-instrumenten (waaronder diplomatie), en
gecoördineerd optreden, zowel binnen de Commissie als met EU-lidstaten
– inclusief synergie met de Nederlandse mondiale gezondheidsstrategie
en andere Europese initiatieven. Het kabinet zal hierop proberen aan te
sturen in samenwerking met andere EU-lidstaten.
c) Eerste inschatting van krachtenveld
Verschillende belanghebbenden – waaronder de regeringen van de
EU-lidstaten, het Europees Parlement, de academische wereld en het
maatschappelijk middenveld – hebben aangedrongen op een nieuwe
strategie voor de EU op het gebied van de volksgezondheid in de wereld.
In de strategie is inzet van de EU op het terrein van SRGR stevig
verankerd. Wereldwijd maar ook binnen de EU neemt regressieve druk op
deze rechten toe. Sommige lidstaten proberen bestaande langstaande
afspraken op dit terrein te ondermijnen. Mogelijk vormt SRGR ook een
knelpunt in de totstandkoming van raadsconclusies.
4. Grondhouding ten aanzien van bevoegdheid, subsidiariteit,
proportionaliteit, financiële gevolgen en gevolgen voor regeldruk,
concurrentiekracht en geopolitieke aspecten
a) Bevoegdheid
De grondhouding van het kabinet ten aanzien van de bevoegdheid is
positief. De mededeling heeft betrekking op de wereldwijde bescherming
van de gezondheid en biedt een kader voor het gezondheidsbeleid van de
EU tot 2030. Op het terrein van de bescherming en verbetering van de
menselijke gezondheid is sprake van een aanvullende bevoegdheid van
de EU zoals bepaald in artikel 6, sub a, van het Verdrag betreffende de
Werking van de Europese Unie (VWEU). Het voorstel ziet ook op buitenlandse beleid van de Unie voor wat betreft het agenderen van het
gezondheidsbeleid bij internationale organisaties en stakeholders en de
stappen om lid te worden van de WHO. Op grond van artikel 2, lid 4,
VWEU is de EU bevoegd een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) te bepalen en te voeren. De Commissie is zodoende
bevoegd deze mededeling uit te vaardigen. -Voor het GBVB geldt dat de
lidstaten bevoegd zijn om extern naast de Unie op te treden. Voor zover
de EU een positie heeft ingenomen, dienen de lidstaten deze te respecteren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3623

7

b) Subsidiariteit
De grondhouding van het kabinet ten aanzien van de subsidiariteit is
positief. De strategie heeft tot doel bij te dragen aan een betere
gezondheid voor iedereen in een veranderende wereld. Aangezien
gezondheidsuitdagingen in toenemende mate grensoverschrijdend zijn, is
het van belang op EU-niveau krachten te bundelen. Verbeterde coördinatie en samenwerking op EU-niveau m.b.t. mondiale gezondheidsvraagstukken, stelt Nederland in staat op meer coherente en doelgerichte wijze
bij te dragen aan het verbeteren van de volksgezondheid wereldwijd. De
EU heeft een centrale rol waar het gaat om het versterken van internationale samenwerking op gezondheidsvlak binnen de EU
(EU-Gezondheidsunie, HERA) en ontwikkelt zich tot een steeds grotere
speler op het gebied van mondiale gezondheid. Zo speelt de EU een
belangrijke rol binnen de VN en de WHO, en neemt het deel aan
discussies en onderhandelingen binnen fora als de G7, de G20 en de
Wereldbank. Nederland kan als EU-lidstaat meer bereiken op het gebied
van mondiale gezondheid door in te zetten op nauwe samenwerking ook
binnen de EU, beleid te stroomlijnen en het geopolitieke gewicht van de
EU te benutten. Een groot deel van de Nederlandse inzet op het gebied
van mondiale gezondheid vindt daarom plaats in EU-verband. Om die
redenen is optreden op het niveau van de Unie gerechtvaardigd.
c) Proportionaliteit
De grondhouding van het kabinet ten aanzien van de proportionaliteit is
positief. De strategie is gericht op het realiseren van een betere
gezondheid voor iedereen in een veranderende wereld, met de volgende
drie prioriteiten: 1) investeren in het welzijn van iedereen; 2) het bereiken
van universele gezondheidsdekking; 3) het bestrijden van huidige en
toekomstige gezondheidsbedreigingen. Het voorgestelde optreden is
geschikt om deze doelstellingen te bereiken, omdat meer internationale
samenwerking en coördinatie het kabinet in staat stelt om beter de
huidige en toekomstige mondiale gezondheidsuitdagingen te adresseren,
en dus een meer effectieve bijdrage te leveren aan mondiale gezondheid.
Op hoofdlijnen lijkt het voorgestelde optreden niet verder te gaan dan
noodzakelijk. Het kabinet acht het niet verder gaan dan noodzakelijk
wanneer de Europese Commissie zich inzet voor de in de strategie
genoemde thema’s, waaronder pandemische preventie, paraatheid en
respons (PPR), het versterken van de WHO, en het verbeteren van toegang
tot seksuele en reproductieve gezondheid en rechten (SRGR). Wel is het
van belang dat de strategie wordt gezien als een beleidsaanzet.
d) Financiële gevolgen
Eventuele budgettaire gevolgen worden ingepast op de begroting van de
beleidsverantwoordelijke departementen, conform de regels van de
budgetdiscipline. De ambities van deze strategie vereisen wereldwijd
belangrijke politieke en financiële toezeggingen. Effectieve financiering is
daarom een belangrijk onderdeel van de strategie. De financiële bijdrage
van de EU zal voornamelijk afkomstig zijn van de Neighbourhood,
Development and International Cooperation instrument (NDICI) – Global
Europe20 en EU4Health21-begrotingen. De verhoogde Nederlandse
financiële bijdrage aan de WHO wordt gedekt door de extra middelen

20

Global Europe: Neighbourhood, Development and International Cooperation Instrument
(europa.eu).
21
EU4Health programme 2021–2027 – a vision for a healthier European Union (europa.eu).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3623

8

toegekend uit het coalitieakkoord.22 Het kabinet zal de Commissie vragen
aan te geven wat het financieel beslag van de toekomstige voorstellen zal
zijn.
e) Gevolgen voor regeldruk, concurrentiekracht en geopolitieke aspecten
Het kabinet verwacht slechts beperkte gevolgen voor regeldruk.
In de strategie vormt mondiale gezondheid een essentiële pijler van het
externe beleid van de EU, een kritieke sector in geopolitiek opzicht en
centraal in de open strategische autonomie van de EU. Mede met behulp
van deze aanpak probeert de Commissie ervoor te zorgen dat open
strategische autonomie werkelijkheid wordt. Dit kan het kabinet mede
helpen om de risico’s van strategische afhankelijkheden te verminderen
en onze publieke belangen beter te borgen, ook op het terrein van
gezondheid.
Sinds de mededeling van 2010 is er een nieuwe mondiale gezondheidsorde in opkomst: een zich steeds verder ontwikkelend systeem met
een veelheid aan nieuwe belanghebbenden en initiatieven die de
wereldwijde gezondheidsrelaties hervormen tegen een complexe
geopolitieke achtergrond. Met de nieuwe strategie wordt ingezet op
versterking van de rol van de EU als sterke en effectieve speler, om de
impact van de EU-bijdrage aan wereldwijde gezondheid te vergroten en
om een nieuwe wereldwijde gezondheidsorde vorm te geven op basis van
onze fundamentele waarden. De strategie biedt de kans aan de Unie om
op een belangrijk thema als mondiale gezondheidszorg de relaties met de
Global South verder aan te halen en te versterken op basis van
gelijkwaardigheid.

22

Kamerstuk 35 925, nr. 143.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3623

9