Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2042
Vragen van de leden Irrgang en Polderman (beiden SP) aan de minister voor
Ontwikkelingssamenwerking over visserijrechten (ingezonden 4 februari 2010).
Antwoord van minister Verhagen (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 26 maart
2010).
Vraag 1
Is het waar dat de Europese Unie visserijrechten betaalt, middels de
visserijpartnerschapsovereenkomsten voor toegang van de Europese
vissersvloot tot het zeegebied van derde landen, bijvoorbeeld de 80 miljoen
euro aan Mauritanië?1
Antwoord 1
Ja, de EU stelt in het kader van visserijpartnerschappen fondsen ter
beschikking van partnerlanden, zie ook de kamerbrief van de Minister van
LNV van 15 juni 2009 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008-2009, 21501-32, nr.
342).
De visserijpartnerschapsovereenkomsten hebben als doel enerzijds communautaire vaartuigen toegang tot bepaalde wateren te verschaffen en
anderzijds de capaciteit van de partnerlanden om visserij in hun wateren te
verduurzamen, te versterken.
Parallel hieraan betalen Europese vissers die binnen deze partnerschapsovereenkomsten willen vissen voor de benodigde individuele licenties rechtstreeks aan de overheden van de partnerlanden.
In 2009 is door de Europese Unie EUR 76 miljoen aan Mauritanië overgemaakt uit hoofde van de visserijpartnerschapsovereenkomst. Daarvan is EUR
16 miljoen gealloceerd ter versterking van duurzaam visserijbeleid in
Mauritanië. Daarnaast is een bedrag van in totaal EUR 13,5 miljoen door
Europese vissers betaald voor de visrechten. Dit bedrag gaat rechtstreeks van
de ondernemers naar de Mauritaanse overheid.
Vraag 2
Is de situatieschets zoals gegeven in het artikel, waarin wordt omschreven
hoe de lokale vissers steeds verder uit de kust moeten vissen of werkloos
raken door de grootschalige buitenlandse visserij en de uitputting van de zee
die daarop volgt, en de lokale economie bovendien stilvalt doordat de

1

ah-tk-20092010-2042
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2010

Trouw, 28 januari 2010: «Help arme vissers: hou de dieven weg».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

1

internationale handel domineert, waar? Deelt u de mening dat dit geen vorm
is van duurzame visserij?
Antwoord 2
Er is een risico dat de aanwezigheid van grootschalige buitenlandse visserij
schadelijk is voor de lokale economie in ontwikkelingslanden. Om dit risico te
minimaliseren is in de Raad in 2004 afgesproken2 dat de Europese partnerschapsovereenkomsten gebaseerd dienen te zijn op de beste beschikbare
wetenschappelijke gegevens over de omvang van de visbestanden en op de
vraag of er een surplus is aan vis dat niet door de lokale vissers kan worden
opgevist.
Daarnaast moeten de partnerschapsovereenkomsten de structurele ontwikkeling van de locale visserijsectoren in betrokken landen ondersteunen en
versterken.
De implementatie van dit beleid heeft nog onvoldoende geleid tot duurzame
visserijovereenkomsten met derde landen. Nederland onderschrijft dan ook
de conclusies van de Europese Commissie in het groenboek «Hervorming
van het gemeenschappelijk visserijbeleid» dat de steun voor de visserijsector
in derde landen waarmee Europa een overeenkomst heeft, weliswaar heeft
bijgedragen tot de ontwikkeling van de visserijsector, maar onvoldoende op
het gebied van armoedebestrijding en de verwezenlijking van de millenniumdoelstellingen. Ook is Nederland het eens dat in het externe EU visserijbeleid
meer rekening moet worden gehouden met de voedselzekerheidsstrategieën
van de betrokken derde landen3.
Vraag 3
Vindt u uw inzet op voortzetting van deze visserijpartnerschapsovereenkomsten na 2012 in het kader van de herziening van het Gemeenschappelijke
Visserijbeleid op voortzetting van deze visserijpartnerschapsovereenkomsten
na 2012, gezien de situatie zoals geschetst wordt in het artikel, een goede
ontwikkeling?
Antwoord 3 en 4
Ik verwijs voor het kabinetsstandpunt terzake naar de brieven van de Minister
van LNV van 2 november 2009 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2009-2010, 32
201, nr. 1, 1 december 2009 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2009-2010, 32 201,
nr. 2.
Ziet u de visserijpartnerschapsovereenkomsten als een vorm van ontwikkelingshulp, zoals lijkt te kunnen worden opgemaakt uit het algemeen overleg
op 17 december 2009 over de toekomst van het Gemeenschappelijk
Visserijbeleid waarin u de visserijakkoorden met derde landen heeft geplaatst
in het kader van ontwikkelingssamenwerking en expliciet de link heeft gelegd
met ontwikkelingsdoelen en ontwikkelingsbudget? Zo nee, deelt u de mening
dat lokale vissers beschermd moeten worden tegen deze uitbuiting? Zo ja,
hoe draagt dit volgens u bij aan ontwikkeling?
Antwoord 3 en 4
Sinds 2004 worden in de partnerschapsovereenkomsten zowel de doelstellingen van het gemeenschappelijk visserijbeleid als van het communautaire
ontwikkelingsbeleid nagestreefd.
Dit komt o.a. tot uiting in de mededeling4 en de Raadsconclusies5 van juli
2004 over de nieuwe vorm van visserijovereenkomsten, de Partnerschapsovereenkomsten (POVs). Hierin erkennen de Commissie en de Raad dat
goede wetenschappelijke gegevens de basis moeten vormen van de
overeenkomsten en dat de ontwikkeling van de lokale visserijsector van
belang is. Zowel het derde land als EU hebben een gedeelde verantwoorde2

3
4

5

15.07.2004 11485/04 – Adoption of Council conclusions on a Communication from the
Commission on integrated framework for fisheries partnership agreements with third
countries.
COM 169/2009.
23.12.2002. COM(2002) 637 final. Communication from the Commission on an integrated
framework for fisheries partnership agreements with third countries.
15.07.2004 11485/04 – Adoption of Council conclusions on a Communication from the
Commission on integrated framework for fisheries partnership agreements with third
countries

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

2

lijkheid te zorgen voor een duurzame visvangst waarbij rekening wordt
gehouden met de ontwikkeling van de lokale visserij.
Deze partnerschappen dragen bij tot de ontwikkeling van de lokale vissector
in ontwikkelingslanden, maar nog op onvoldoende wijze, zoals ik in vraag 2 al
heb aangegeven.
Vraag 5
Heeft uw voornemen om visserijpartnerschapsovereenkomsten aan te gaan in
het kader van ontwikkelingssamenwerking gevolgen voor het Europese
hulpbudget? Wordt dit gezien als official development assistance (ODA)relevante hulp? Wordt er, nu al Europees ontwikkelingsgeld aan besteed of
zijn er plannen om dit te gaan doen?
Antwoord 5
De Europese Commissie heeft het voortouw in het aangaan van visserijpartnerschapsovereenkomsten. Betalingen onder de visserijpartnerschapsovereenkomsten worden niet gedekt uit ODA-middelen. Deze betalingen gaan dus
niet ten koste van het Europese hulpbudget (EOF of anderszins).
Vraag 6
Bent u van mening dat de visserijpartnerschapsovereenkomsten nu duurzaamheidswinst opleveren voor de betreffende gebieden?6
Antwoord 6
Zie het antwoord op vraag 2.
Vraag 7
Wat gebeurt er met het niet bestede Europese ontwikkelingsgeld waar in
genoemd algemeen overleg over werd gesproken, en om welk bedrag gaat
het? Waarom wordt dit geld niet besteed aan nuttige hulp? Is het beeld waar
dat dit een «graaipot» is voor andere beleidsterreinen?7
Antwoord 7
Er bestaan in Europees kader verschillende instrumenten ten behoeve van
ontwikkelingssamenwerking. De belangrijkste faciliteit voor de landen van
Sub-Sahara Afrika (inclusief Mauritanië) betreft het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF). Op dit moment worden gelden gecommitteerd onder het
zogenaamde 10e EOF, dat de committeringsperiode 2008–2013 beslaat. Er
lopen daarnaast programma’s, opgestart in de periode voor 2008. De
beschikbare middelen worden voor het grootste gedeelte landenspecifiek
ingezet, waarbij de toewijzing per land geschiedt op basis van allocatie
criteria. Middelen die niet kunnen worden gecommitteerd voor het einde van
een gegeven committeringsperiode kwamen tot nog toe altijd toe aan de
algemeen beschikbare middelen voor de volgende committeringsperiode. Zo
werd in 2008 het 7e EOF formeel afgesloten, waarbij resterende fondsen
(1,7% van de totaal beschikbare middelen) werden overgeheveld naar het 9e
EOF.
Aangezien de Europese Commissie de afgelopen jaren veel werk heeft
gemaakt van het versterken van administratieve procedures en het verkorten
van doorlooptijden, is de uitputting van de per land beschikbare middelen
over het algemeen zeer hoog. Eind 2009 was reeds 40% van het 10e EOF
(waarvan de committeringsperiode loopt tot 2013) gecommitteerd. In
sommige specifieke situaties blijven de committeringen achter. Een voorbeeld
is Mauritanië, waar als gevolg van de staatsgreep in augustus 2008 de hulp
6

7

Zie bijvoorbeeld de nota «Vis, als duurzaam kapitaal; De Nederlandse visie op het nieuwe
Europese visserijbeleid», p. 25 laatste alinea
Citaat van minister Verburg: «De heer Polderman heeft gevraagd naar de derdewereldlanden. Het is van groot belang dat hij zich realiseert dat hier ook ontwikkelingssamenwerking
een rol speelt. Ook vanuit Europees oogpunt speelt die een rol. Het luistert dus heel nauw
bij de vormgeving van de afspraken die gemaakt worden. Daarom is er Europees beleid en
dat zal steeds zorgvuldig moeten worden bekeken. Als er inderdaad ontwikkelingssamenwerkingsdoelen gerealiseerd worden, vinden wij dat daar Europees geld aan besteed mag
worden. Er is heel veel Europees ontwikkelingsgeld dat niet besteed wordt en dat is
ontzettend jammer. Dit kan bijdragen aan ontwikkeling,werkgelegenheid, onderwijs et cetera
(http://parlisweb/parlis/document.aspx?id=f6ba0299–71bb-4668-bd15–9da68694f25 Herziening
van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid 32 201 nr 10)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3

grotendeels werd opgeschort. Op 25 januari jl. is besloten de hulprelatie te
hervatten. Daarbij zijn alle aan Mauritanië gealloceerde middelen nog
beschikbaar.
Alle bestedingen uit het Europees Ontwikkelingsfonds moeten voldoen aan
de OESO DAC criteria. Er kan dus geen sprake zijn van uitgaven die niet als
ODA kunnen worden aangemerkt. Daarmee is het beeld van «graaipot»
onterecht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

4