2009D33757
31 700 XVI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (XVI) voor het jaar 2009
VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld ... 2009
In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport bestond er
bij enkele fracties behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te
leggen aan de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
over de brief van 29 mei 2009 inzake het jaarverslag 2008 Regionale
Toetsingscommissie Euthanasie (31 700 XVI, nr. 153).
De op 1 juli 2009 toegezonden vragen en opmerkingen zijn met de door de
staatssecretaris bij brief van ... 2009 toegezonden antwoorden hieronder
afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Smeets
Adjunct-griffier van de commissie,
Sjerp

NDS16020
0809tknds2009D33757

1

Inhoudsopgave

blz.

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
II. Reactie van de staatssecretaris
I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het Jaarverslag 2008 van de Regionale toetsingscommissies
euthanasie. Het verslag geeft een goed overzicht van de uitvoering van de
Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding (WTL).
Het verheugt genoemde leden te vernemen dat er geen aanwijzingen zijn
dat de wet niet zorgvuldig wordt uitgevoerd. Deze leden hebben over het
verslag nog de volgende vragen en opmerkingen.
Voor deze leden is een evaluatie van de stijgende trend die de afgelopen
jaren zichtbaar is, heel belangrijk. Zij ondersteunen dan ook de door de
toetsingscommissies geuite wens tot herhaling van het onderzoek dat
recent voor het eerst naar dit fenomeen is verricht. Komt dat nieuwe
onderzoek er?
Genoemde leden vragen bezorgd of de verschillen en mogelijkheden van
palliatieve sedatie t.o.v. euthanasie wel voldoende duidelijk zijn voor
patiënten die euthanasie overwegen. Wordt die informatie door de
betrokken hulpverleners eenduidig overgedragen?
De zorgvuldigheid bij het uitvoeren van euthanasie of hulp bij zelfdoding
is vooral ook belangrijk bij wilsonbekwame mensen. Bij psychiatrische
problematiek is daarvan soms sprake of is het niet duidelijk of daar sprake
van is. Veelal wordt in dit soort gevallen aan de uiterste zorgvuldigheid
invulling gegeven door, naast de consultatie van een onafhankelijke arts,
het advies van een psychiater te vragen. Wordt in de opleiding van artsen
aan dit aspect voldoende aandacht geschonken?
Dezelfde vraag geldt voor euthanasie bij demente mensen, die in een ver
gevorderd stadium altijd wilsonbekwaam worden. Wordt de wenselijkheid
van consultatie van een andere arts dan de verplichte onafhankelijke
deskundige in de opleiding wel voldoende benadrukt?
De leden van de CDA-fractie achten het van groot belang dat alle
alternatieven worden overwogen en dat alternatieven die kansen bieden,
worden benut. Hoe moeten zij waarderen dat in casus 3 een alternatief
terzijde wordt geschoven waarvan «niet al teveel verwacht» mocht
worden?
Er is onduidelijkheid over de «houdbaarheid» van het consultatieverslag,
zeker als er ten tijde van de consultatie nog slechts sprake is van
«invoelbaar ondragelijk lijden op korte termijn». Vraagt de intentie van de
Wet niet om een consultatie in de situatie dat de euthanasie op korte
termijn is gepand en moet in geval van twijfel daarom het consult niet
worden herhaald?
Er is onduidelijkheid over het punt van de onafhankelijke consultatie,
reden voor de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) om het
voornemen te uiten om dit aspect onder de aandacht van de SCEN-artsen
te willen brengen?
In de twee gevallen dat de euthanaserend arts een te lage dosering coma
inducerend middel gebruikte, deed hij/zij dat op advies van een apotheker.
Wat wordt er gedaan aan het informeren van apothekers over dit
onderwerp?
Hoe beoordeelt de staatssecretaris het feit dat in casus 14 het ziekenhuis
voor het verrichten van een euthanasie een eigen protocol had, dat geheel
verschilde van het standaard protocol?
Verschillende malen wordt niet duidelijk wat het Openbaar Ministerie
(OM) en de IGZ hebben gedaan met de meldingen van zaken die niet

2

conform de zorgvuldigheidseisen waren. Wie bewaakt het vervolg van
een melding bij deze twee gremia?
Vragen en opmerkingen van de PvdA-fractie
Wederom zijn het aantal meldingen van euthanasie met 10% gestegen. De
stijging wordt met name geweten aan een betere scheiding tussen
palliatieve sedatie en euthanasie. De toetsingscommissie acht het
aannemelijk dat tevens meer gebruik wordt gemaakt van reguliere
euthanatica. Dit zijn echter aannames die de commissie graag getoetst
ziet worden in een landelijk evaluatieonderzoek. Deze leden kunnen dat
verzoek begrijpen en willen van de staatssecretaris weten hoe zij denkt
over een volgend evaluatieonderzoek. Mocht de staatssecretaris een
evaluatie overwegen wanneer wordt deze dan gehouden?
Genoemde leden willen aandacht vragen voor de rol van de artsen en
psychiaters die in de praktijk te maken hebben met de uitvoering van
euthanasie. Zij zijn de betrokkenen die tegen dilemma’s en knelpunten
aanlopen. Welke knelpunten en dilemma’s komen artsen in de behandelkamer tegen als zij met patiënten spreken die een doodswens hebben?
Welke knelpunten en dilemma’s komen artsen tegen als zij uiteindelijk
overgaan tot het uitvoeren van euthanasie? Deelt de staatssecretaris de
mening dat artsen en psychiaters vanuit de praktijk voor een groot deel de
discussie rond euthanasie en het beleid dienaangaande moeten bepalen?
Zo ja, wordt dan de mening en de problemen die deze artsen constateren
meegenomen in het vormgeven van het beleid? Krijgen de artsen een
prominente rol bij het evaluatieonderzoek, als de staatssecretaris besluit
om het onderzoek te laten uitvoeren?
Terecht wijst de commissie op de criteria die ten grondslag liggen aan
besluit tot euthanasie. Het uitzichtloos en ondraaglijk lijden. De commissie
wijst op het feit dat het moeilijk is om het criteria «ondraaglijkheid» vast te
stellen. De commissie probeert uit de meldingen enkele subcriteria van
«ondraaglijk lijden» te filteren zoals pijn, misselijkheid of uitputting,
ontluisteringen en verlies van waardigheid. Het waardigheidscriterium
zou in belangrijke mate moeten meewegen bij de beoordeling van de
doodswens van een patiënt die lijdt aan beginnend dementie of een
chronisch psychische stoornis. Deelt de staatssecretaris de mening dat het
criterium waardigheid meer gewicht moet krijgen?
Een van de voorwaarden om toe te stemmen in euthanasie is de
wilsbekwaamheid. Bij somatisch lijdende patiënten zal deze voorwaarde
eenvoudiger vastgesteld kunnen worden. Dit wordt echter moeilijker als je
te maken hebt met dementerende patiënten die niet meer willen leven of
psychiatrische patiënten. Is het voor de SCEN-artsen, maar ook de
behandelende artsen voldoende duidelijk hoe bij deze groep patiënten de
wilsbekwaamheid moet worden bepaald? Hoe wordt omgegaan met het
«grijze gebied» waarin een dementerende patiënt zich op een gegeven
moment kan bevinden. Zal bij deze patiënten het criterium «waardigheid
van het leven» vooropstaan bij de beoordeling of overgegaan mag
worden tot euthanasie, dat is immers een belangrijk aspect voor
dementerenden om te besluiten dat het leven niet meer zinvol is?
Bij een andere groep patiënten, de comapatiënten, is het bepalen van de
wil om te sterven nog moeilijker aan te geven. Hoe denkt de staatssecretaris over euthanasie bij deze patiënten? Hoe gaat de praktijk daarmee
om? Als patiënten, toen zij nog wilsbekwaam waren, hebben aangegeven
niet in een comateuze toestand te willen verkering, toch in coma raken,
mag je er dan vanuit gaan dat zijn hun wil hebben bepaald en dat
euthanasie uitgevoerd kan worden? Kan je deze toestand vergelijken met
een dementerende die in een eerdere fase van de ziekte al heeft aangegeven het ondraaglijk te vinden dat de dementie hun waardigheid
aantast?
Hoe wordt in de praktijk omgegaan met het criterium ondraaglijk lijden?

3

Heeft de staatssecretaris gesprekken met het veld (artsen en patiënten)
om actuele dilemma’s en onderwerpen te bespreken om zo de discussie te
bevorderen en de ontwikkeling van het euthanasiebeleid vanuit het veld te
ontwikkelen?
De leden van de PvdA-fractie hebben nog enkele korte algemene vragen.
Zij hebben begrepen dat de Vrije Universiteit Amsterdam (VU) bezig is
met een onderzoek naar waardigheid van het leven. Heeft de staatssecretaris inzicht in de voortgang van dat onderzoek? Zo ja, wat is de stand van
zaken? Deze leden kunnen zich voorstellen dat het voor artsen die de
euthanasiehandelingen verrichten dit als vrij zwaar wordt ervaren. Klopt
deze gedachte? Krijgen euthanasieartsen een vorm van nazorg aangeboden? Zo nee, wordt dit niet noodzakelijk gevonden door de artsen?
Hoe gaat de praktijk om met de familie van patiënten met een
euthanasiewens en spelen zij een rol bij de beslissing?
Op Kamervragen van het lid Gill’ard over verpleegkundigen en
verzorgenden die betrokken zijn bij de euthanasiepraktijk heeft de
staatssecretaris geantwoord geen aanvullende rol te zien weggelegd voor
gespecialiseerde verpleegkundigen en verzorgenden. Wel kunnen
verpleegkundigen en verzorgenden een voorlichtende rol krijgen. Heeft de
staatssecretaris met de beroepsgroep overleg gehad over het probleem
dat in de vragen aan de orde is gesteld?
Vragen en opmerkingen van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie spreken wederom hun waardering uit voor het
zorgvuldige verslag van de toetsingscommissies. De commissies
constateren net als in 2007 een stijging van het aantal meldingen met 10
procent. Deze leden vinden het dan ook zeer terecht dat de commissies
hier onderzoek naar hebben laten uitvoeren. De onderzoekster heeft twee
aannemelijke verklaringen maar zekerheid daarover is er niet. Deze leden
zijn daarom met de commissies van mening dat een herhaling van het
landelijk evaluatieonderzoek gewenst is. De staatssecretaris heeft eerder
te kennen gegeven hiermee te willen wachten tot het brede onderzoek
naar de kennis van professionals en burgers over medische beslissingen
rond het levenseinde is afgerond. Kan de staatssecretaris zeggen wanneer
dat betreffende onderzoek is afgerond en met het evaluatieonderzoek
gestart kan worden?
Naar aanleiding van hoofdstuk I merken deze leden op dat de commissie
wederom spreekt over het gebruik van niet eerste keuze middelen. De
staatssecretaris zou voorlichting over medicatie meenemen in de
besprekingen met de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot
bevordering der Geneeskunst (KNMG). Welke concrete activiteiten zijn
hieruit voortgekomen? Is het in 2008 vaker voorgekomen dat is afgeweken
van eerste keuze middelen, al dan niet gemotiveerd?
Naar aanleiding van hoofdstuk 2 merken deze leden op dat de staatssecretaris in gesprek was met de KNMG over de wijze waarop de voorlichting
aan artsen kan worden verbeterd ten aanzien van de zorgvuldigheidseisen. Wat is hier concreet uitgekomen?
De commissie ontving twee meldingen van hulp bij zelfdoding bij
patiënten met een psychiatrische problematiek. Kunt een overzicht
worden gegeven van deze meldingen over de afgelopen jaren?
In 2007 waren er drie meldingen van levensbeëindiging bij patiënten die
lijden aan een dementieel syndroom, hoeveel waren dat er in 2008?
Genoemde leden zijn het eens met de commissie dat het in deze gevallen
raadzaam is een of meer deskundigen te raadplegen en dat dit uiterst
zorgvuldige besluitvorming door de arts vraagt. Deze leden kunnen zich
ook voorstellen dat uitvoering van levensbeëindiging bij patiënten met
dementie in een relatief vroeg stadium voor artsen niet gemakkelijk is.
Wat is de mening van de staatssecretaris hierover en heeft zij de KNMG al
eens naar haar ervaringen of mening hierover gevraagd?

4

De verschijnselen van dementie zijn progressief maar verschilt de
snelheid waarin deze progressiviteit zich voordoet?. Zo ja, op welke wijze
wordt dat betrokken bij de besluitvorming? Deze leden vragen of de
staatssecretaris en de commissies net als in het verslag 2007 van mening
zijn dat dergelijke verzoeken met grote terughoudendheid tegemoet
worden getreden (zonder dat het verzoek bij voorbaat wordt afgewezen).
Zo ja, op welke wijze is hierover met de artsen eventueel via de KNMG
gecommuniceerd?
Genoemde leden blijven kritisch over de wilsverklaring en de duidelijkheid
over beperkingen daarvan. Is het bestaande foldermateriaal uit 2002
inmiddels geactualiseerd? Op welke wijze is aan de artsen voorlichting
gegeven over de beperkingen van de wilsverklaring?
De leden van de SP-fractie waarderen het dat in het verslag nog eens
wordt ingegaan op bijzondere situaties zoals dementie, psychiatrische
ziekte of stoornis, coma en palliatieve sedatie. Hoeveel meldingen
levensbeëindiging bij coma zijn er geweest en voldeden deze allen aan de
zorgvuldigheidseisen? Zij begrijpen het dilemma waarin een arts komt
indien een patiënt in coma raakt en er al een toezegging door de arts is
gedaan. Het advies aan artsen om geen ongeclausuleerde toezeggingen te
doen, zou met de KNMG worden besproken. Welke concrete activiteiten
zijn hieruit voortgekomen?
Wat betreft palliatieve sedatie merken deze leden op dat een betere
afbakening mede door de KNMG-richtlijn mogelijk in mindere mate
palliatieve sedatie als alternatief voor euthanasie wordt toegepast. Dit zou
een van de aannemelijke verklaringen zijn voor de toename van het aantal
meldingen. Dat is dan een positieve ontwikkeling.
Voorts stellen deze leden vast dat net als voor 2007 een aantal
voorbeelden worden gegeven van onzorgvuldigheid wat betreft onafhankelijkheid van de consulent en het niet opnieuw raadplegen van een
consulent ofwel de beperkte «houdbaarheid» van een consultatieverslag.
Zijn de artsen hierover inmiddels beter geïnformeerd?
In de beantwoording vorig jaar meldde de staatssecretaris dat er
inmiddels 682 opgeleide SCEN-artsen waren (537 huisartsen, 89 medisch
specialisten en 56 verpleeghuisartsen) en 71 ziekenhuizen die deelname
aan het SCEN-programma. Het streven van de KNMG en het ministerie
was om begin 2009 alle ziekenhuizen te laten participeren in een
SCEN-programma, hoe staat dat er voor?
De leden van de vragen indien er familieleden zijn die oprecht van mening
zijn dat er een arts onzorgvuldig heeft gehandeld, waar zij dat kunnen
melden en hoe hiermee wordt omgegaan. Naar aanleiding van hoofdstuk
3 merken de leden van de SP-fractie op dat in 2008 10 maal is geoordeeld
dat de arts niet in overeenstemming met de wettelijke zorgvuldigheidseisen heeft gehandeld. Is er in een of enkele van deze gevallen
overgegaan tot strafvervolging of tot actie van de IGZ?
Tot slot willen deze leden graag weten hoe de leden van de toetsingscommissies worden aangezocht en benoemd? In hoeverre is er
bemoeienis van het ministerie van VWS of Justitie en is deze bemoeienis
de afgelopen jaren gewijzigd?
Vragen en opmerkingen van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de staatssecretaris waarin zij mede namens de minister
van Justitie bovengenoemd jaarverslag aan de Kamer aanbiedt. In 2008 is
het aantal meldingen opnieuw met 10% gestegen. Na onderzoek
concluderen de commissies dat door een betere afbakening tussen
euthanasie en palliatieve sedatie door de KNMG-richtlijn in mindere mate
dan voorheen palliatieve sedatie als alternatief voor euthanasie wordt
toegepast. In een eerder jaarverslag meldden de commissies juist het
tegenovergestelde gedrag, namelijk dat zij vermoedden dat er steeds

5

vaker gekozen werd voor de weg van de palliatieve sedatie. Waarom is de
commissie er nu zo zeker van dat de groei van 10% niet is te verklaren
naast, ook vaak toegepaste, palliatieve sedatie. Zijn er voldoende
betrouwbare gegevens beschikbaar over palliatieve sedatie om deze
conclusie te kunnen trekken? Sinds wanneer precies wordt de richtlijn van
de KNMG over palliatieve sedatie en euthanasie toegepast?
Veruit de meeste gevallen van euthanasie betreffen mensen met kanker. In
slechts 114 gevallen ging het om mensen die een combinatie van
aandoeningen hadden. Het maatschappelijk debat concentreert zich vaak
juist op deze combinatiegevallen. Deelt de staatssecretaris de mening dat
juist in de combinatiegevallen er voor artsen nog veel onduidelijkheid is?
Kunt de staatssecretaris toezeggen dat in het volgende jaarverslag er
expliciet aandacht aan deze gevallen besteed zal worden in de vorm van
casussen? Bent u bereid om de KNMG opdracht te geven om te onderzoeken of het mogelijk is middels een richtlijn helderheid te verschaffen
over welke factoren op welke wijze gewogen dienen te worden wanneer
het een combinatieverzoek betreft? Kan in dat verzoek ook meegenomen
worden of de waardigheid van het bestaan als zodanig een afwegingsfactor kan zijn? Welke andere middelen staan tot uw beschikking om het
gesprek onder medici en onder de bevolking te ondersteunen om met een
meer open blik te kijken naar de invulling van de termen «uitzichtloos en
ondraaglijk lijden»? Deelt de staatssecretaris de mening dat in de
uitgewerkte casussen 1 tot en met 4 veel handvatten zitten om de door
ons gevraagde discussie te ondersteunen?
In het jaarverslag wordt aangegeven dat in twee gevallen er sprake was
van hulp bij zelfdoding bij patiënten met psychiatrische problematiek. In
hoeveel gevallen is hulp bij zelfdoding gemeld bij mensen die lijden aan
dementie? In hoeveel gevallen betrof het euthanasie bij mensen die in
coma lagen? Is het mogelijk om voortaan in ieder jaarverslag deze
uitgesplitste gegevens standaard mee te nemen?
Vragen en opmerkingen van de ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het Jaarverslag 2008 Regionale Toetsingscommissie Euthanasie. Het jaarverslag vormt voor deze leden aanleiding tot het stellen van
de volgende vragen.
Deelt de staatssecretaris de mening van de commissies dat het landelijk
evaluatieonderzoek moet worden herhaald om meer inzicht te krijgen in
de oorzaken van de stijging van het aantal meldingen van euthanasie? Zo
ja, bent u bereid op korte termijn hiertoe opdracht te geven?
In het verslag worden een aantal casussen beschreven, waarbij er
vanwege tekortkomingen in het consultatieproces niet aan de
zorgvuldigheidseisen is voldaan. Welke conclusies verbindt u hieraan?
Zijn artsen voldoende op de hoogte van de regels met betrekking tot
consultatie of ziet u hierin aanleiding om maatregelen te nemen om de
bekendheid van artsen met deze regelgeving te vergroten?
Hoe verklaart de staatssecretaris de ongelijke spreiding van het aantal
meldingen over het land, waarbij de regio’s Groningen, Friesland,
Drenthe, Noord-Brabant en Limburg het aantal euthanasiemeldingen met
20 procent zagen stijgen, terwijl in Zuid-Holland en Zeeland juist sprake
was van een kleine afname van het aantal meldingen?
Vragen en opmerkingen van de SGP-fractie
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de verslaglegging door de regionale toetsingscommissies euthanasie.
Zoals uit het jaarverslag 2008 blijkt, is het aantal meldingen gestegen,
maar is ook geconstateerd dat er vaker een oordeel »onzorgvuldig» is

6

1

31 700 XVI, nr. 88, blz. 22.

gegeven. Deze leden vernemen graag van de staatssecretaris wat het
oordeel is over beide gegevens.
In het voorwoord is te lezen dat de commissies aanbevelen een nieuw
evaluatieonderzoek te houden. De staatssecretaris van plan om inderdaad
een herhaling van de evaluatie te houden? Wanneer zal dat onderzoek
plaatsvinden?
Genoemde leden constateren dat meer dan andere jaren het oordeel
onzorgvuldig is gegeven, zonder dat dit heeft geleid tot maatregelen. Zij
vragen of artsen intussen niet op de hoogte kunnen zijn van alle
voorwaarden die gelden voor het toepassen van euthanasie, zodat
voorwaarden als het raadplegen van een tweede consulent strenger
beoordeeld moeten gaan worden. Wat is het oordeel van de staatssecretaris hierover?
Opnieuw is er sprake van euthanasie in geval van psychiatrische
problematiek, zonder dat het oordeel onzorgvuldig wordt gegeven. Is er
op dit terrein naar het oordeel van de staatssecretaris een langzame
gewenning te zien? Wat is naar het oordeel van de staatsecretaris in dit
verband de bedoeling van het besluit van de Nederlandse Vereniging voor
Psychiatrie enkele maanden geleden om de richtlijn hulp bij zelfdoding bij
psychiatrische patiënten openbaar te maken? Wordt daarmee de drempel
voor een hulpvraag bij psychiatrische problematiek niet gemakkelijker
gemaakt?
Tevens is te zien dat euthanasie bij beginnende dementie vaker wordt
toegestaan. Wat vindt de staatssecretaris hiervan? Hoe wordt voorkomen
dat er een glijdende schaal ontstaat waarbij ook euthanasie bij verdergaande vormen van dementie wordt geaccepteerd?
Zorgt het voorbeeld van casus 1 waarin sprake is van de dreiging van een
steeds verdergaande geestelijke achteruitgang en toenemende onafhankelijkheid niet voor een erg subjectieve benadering? Immers, wanneer een
patiënt eerder in zijn leven minder zelfstandig functioneerde, betekent dat
hij in dezelfde omstandigheden minder snel euthanasie zal kunnen
krijgen. Is de staatssecretaris bereid deze grens te objectiveren, waarbij
het niet langer zelfstandig kunnen functioneren niet langer als grond
geaccepteerd wordt?
Ook in de vragenbeantwoording vorig jaar kwam de belofte aan een
patiënt die later in coma ligt aan de orde. Toen is gezegd dat de
commissies artsen adviseren om geen ongeclausuleerde toezeggingen te
doen. Wat is er in het afgelopen jaar concreet gedaan om dit onder de
aandacht van de artsen te brengen? Welke maatregelen worden op dit
punt overwogen?
Genoemde leden vinden het opvallend dat bij casus 5 tot en met 10
sprake is van een onvoorwaardelijk sepot door het OM en een gesprek bij
de IGZ zonder nadere maatregelen. Betreft het bij deze voorbeelden
steeds een andere arts of gaat het (gedeeltelijk) om handelen van één
arts? Betekent dit in de praktijk dat artsen ervan uit kunnen gaan dat zij
niet zo nauwkeurig om dienen te gaan met een tweede consult? Waarom
zijn er geen voorwaarden gesteld, zodat de arts zich ervan bewust is dat
een (nieuwe en) onafhankelijke tweede consultatie nodig is? Wordt hier in
de toekomst kritischer mee omgegaan door het OM en door de IGZ?
In de antwoorden op vragen van de SGP-fractie over het Jaarverslag 2007
is gesteld dat onafhankelijkheid van de consulent een terugkerend thema
is.1 Dat blijkt ook in 2008 weer het geval. Wat is er precies voortgekomen
uit het gesprek met de KNMG over de voorlichting aan artsen? Welke
maatregelen zijn genomen om op dit punt verbetering te krijgen?
Meer in het algemeen is het opvallend dat er door het OM niet zichtbaar
kritisch naar onzorgvuldig handelen door artsen wordt gekeken. Deze
leden zouden graag toegelicht zien hoe het OM hierbij te werk gaat. Welke
criteria worden gehanteerd om al dan niet tot een (on)voorwaardelijk
sepot te komen? Zoals in de beantwoording van vragen van deze fractie
vorig jaar is weergegeven ligt in beginsel strafrechtelijke vervolging in de

7

rede, ook als niet voldaan is aan de eisen voor consultatie. Is er in de
genoemde gevallen wel sprake geweest van een gerechtelijk vooronderzoek of een opsporingsonderzoek, waarvan vorig jaar werd gesteld dat
dit in de rede ligt?1 Wordt er door de IGZ gekeken naar het gegeven of een
arts voor het eerst onzorgvuldig handelt of dat er al vaker vergelijkbare
fouten zijn gemaakt bij het beoordelen van een euthanasieverzoek? Hoe
wordt die factor meegewogen?
Bij diverse voorbeelden is te zien dat apothekers informatie verschaffen
die op gespannen voet staat met de richtlijnen en dat artsen hiernaar
handelen. Genoemde leden vragen in hoeverre dit voor de staatssecretaris aanleiding is om op dit punt verduidelijking in de regels aan te
brengen.
II. Reactie van de staatssecretaris

1

31 700 XVI, nr. 88, blz. 23.

8