Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

58
Vragen van de leden Van Gerven en Leijten (beiden SP) aan de
staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het correct
uitvoeren van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) (ingezonden
10 augustus 2012).
Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner
(Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 24 september 2012).
Vraag 1
Bent u met de landsadvocaat van mening dat de huishoudelijke verzorging
meer taken en verantwoordelijkheden omvat dan alleen schoonmaken,
andere vaardigheden vergt van het personeel en gericht is op mensen en
niet, zoals bij schoonmaken, op het gebouw?1
Antwoord 1
De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) bepaalt dat gemeenten een
burger met een beperking in staat moeten stellen om een huishouden te
voeren. Bovendien schrijft de Wmo maatwerk voor. De geboden ondersteuning dient met andere woorden aan te sluiten bij de behoeften van de
ontvanger van de ondersteuning en kan dus diverse taken en verantwoordelijkheden vergen, juist omdat ze gericht is op mensen.
Vraag 2
Indien een gemeente, zoals bijvoorbeeld Emmen, in plaats van een individuele voorziening huishoudelijke zorg een algemene schoonmaakondersteuning
biedt, voldoet zo’n gemeente dan nog aan de Wmo? Zo nee, wat gaat u
daaraan doen?
Antwoord 2
Een gemeente dient te allen tijde te voldoen aan de compensatieplicht.
Hierbij zijn maatwerk en beleidsvrijheid van de gemeente uitgangspunt. Een
algemene voorziening kan een doelmatige manier zijn om te bereiken dat een
persoon in staat wordt gesteld om een huishouden te voeren. Indien deze
algemene voorziening echter – gezien de persoonskenmerken en behoefte
van een persoon – niet toereikend is (niet in voldoende mate compenseert),
dan ligt een individuele voorziening voor de hand.

1

ah-tk-20122013-58
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2006–2007, nr. 421

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

Vraag 3
Wat moet een gemeente minimaal bieden aan huishoudelijke voorziening om
te voldoen aan de wet?
Antwoord 3
De gemeente dient een burger met een beperking of een chronisch psychisch
probleem of een psychosociaal probleem in staat te stellen om een huishouden te voeren.
Vraag 4, 5, 6
Erkent u dat, indien huishoudelijke verzorging gericht is op mensen en
volgens het kwaliteitsdocument ook vaardigheden om te signaleren omvat,
dit minimaal gaat om FWG 15 (Functiewaarderingsschaal) volgens de
functiewaardering zorg?
Deelt u de mening dat vaardigheden die passen bij het leveren van huishoudelijke zorg overeenkomen met minimaal functiewaardering 15? Zo nee, kunt
u toelichten hoe je huishoudelijke zorg kan leveren zonder gericht te zijn op
de mensen om wie het gaat?
Indien het gaat om mensen in opleiding, die nog niet op FWG15 ingeschaald
zijn, bent u dan van mening dat zij begeleid moeten worden en na opleiding
op minimaal FWG 15 moeten worden ingeschaald?
Antwoord 4, 5, 6
De inschaling van personeel dat huishoudelijke verzorging verleent betreft
een zaak van sociale partners. Werkgevers en werknemers maken hierover
afspraken in de cao. Ik vind dat partijen zich aan deze afspraken moeten
houden.
De gemeenten dienen volgens het Kwaliteitsdocument verantwoorde Hulp bij
het Huishouden aan te bieden met medewerkers met een deskundigheidsniveau dat past bij de beschikking. Dit benodigde deskundigheidsniveau kan
per situatie verschillen.
Vraag 7
Vindt u dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit van de
huishoudelijke voorziening en dus kwaliteits- en opleidingseisen moeten
stellen aan het personeel en zich moeten houden aan het kwaliteitsdocument
voor verantwoorde huishoudelijke zorg? Zo ja, hoe ziet u hier op toe? Is het
acceptabel dat voor het uitvoeren van werkzaamheden die zich beperken tot
HH categorie 1 (Hulp bij het Huishouden) geen specifieke opleidingseisen
nodig zijn zoals de 19 gemeenten in Noord-Holland stellen?
Antwoord 7
Huishoudelijke zorg moet inderdaad zowel voldoen aan de eisen die de Wmo
stelt als aan de eisen die volgen uit de Kwaliteitswet zorginstellingen. Dat wil
zeggen dat de huishoudelijke zorg voldoende dient te zijn om de beperkingen
die een persoon ondervindt in zijn zelfredzaamheid en maatschappelijke
participatie te compenseren. Verder dienen aanbieders van huishoudelijke
zorg te voldoen aan de eisen van verantwoorde zorg uit de Kwaliteitswet
zoals uitgewerkt in het Kwaliteitsdocument. De kwaliteitseisen in het
Kwaliteitsdocument zijn landelijke eisen, opgesteld door branche-, beroepsen cliëntenorganisaties en vormen het toezichtkader voor de IGZ. Via het
toezichtskader van de IGZ wordt toegezien op de aanbieders van huishoudelijke zorg. Aanvullend op de landelijke kwaliteitseisen van het Kwaliteitsdocument kunnen gemeenten eigen kwaliteitseisen stellen; deze moeten tenminste
aansluiten op de kwaliteitseisen in het toezichtkader en daarmee niet strijdig
zijn.
Vraag 8
Indien gemeenten (zoals Rotterdam en 19 gemeenten in Noord-Holland) in
hun bestek2 opnemen dat bij HH1 hoort het signaleren van veranderingen in
zorgbehoeften of van veranderingen in gezondheidssituatie, leefomstandigheden en sociale omgeving van de cliënt, hoort dit dan overeen te komen met
personeel op minimaal FWG 15?
2

https://login.commerce-hub.com/
index.cfm?fuseAction=__requestBook.description&_kid=0BD60D86-6901

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Antwoord 8
Werkgevers en werknemers gaan over functiewaardering van het personeel
en maken hierover afspraken in de cao. Gemeenten zijn verantwoordelijk
voor het stellen van kwaliteitseisen (waaronder eisen aan het in te zetten
personeel) aan de door hen gewenste huishoudelijke verzorging. Bij de
vaststelling van het basistarief dient de gemeente uit te gaan van de
arbeidsvoorwaarden die passen bij deze door de gemeente geëiste vaardigheden.
Vraag 9
Wat is een reëel basistarief als dat gebaseerd moet zijn op personeel op
minimaal functiewaardering 15? Klopt het dat je dan uitkomt op tarieven
tussen 21 en ruim 25 euro, afhankelijk van hoe lang personeel in dienst is?3
Zo nee, wat is volgens u een reëel basistarief?
Antwoord 9
De hoogte van het reëel basistarief is afhankelijk van de wijze waarop een
gemeente de huishoudelijke verzorging heeft gedefinieerd en georganiseerd.
Bovendien is het reëel basistarief afhankelijk van verschillende kostencomponenten (kosten personeel, reiskosten, overhead, etc.) en de lokale omstandigheden (zoals stad of plattelandsgemeente). Uit een eerder onderzoek naar de
kostenstructuur van huishoudelijke verzorging (TK 29 538, nr. 91) bleek dat de
verschillen in kostprijs hierdoor vrij fors kunnen zijn.
Vraag 10
Kunt u een overzicht geven van de gehanteerde tarieven huishoudelijke zorg
in Nederland? Hoe gaat u er op toezien dat in elk geval vanaf 1 september
gewerkt wordt met tarieven op basis van reële kostprijzen?
Antwoord 10
Uit onderzoek van het SCP blijkt dat in 2010 het (gewogen) gemiddelde tarief
voor eenvoudige hulp bij het huishouden (hh1) € 20,94 en voor complexe
hulp bij het huishouden (hh2) € 23,21 bedraagt.
Tijdens het AO Wmo van 28 juni jl. heb ik reeds toegezegd om de vaststelling
van de vereiste basistarieven te monitoren.
Vraag 11
Wat moeten gemeenten doen waar nog oude contracten lopen, waarin
tarieven worden gehanteerd die onder de reële kostprijs liggen?
Antwoord 11
De wet schrijft voor dat de gemeente bij het aangaan van overeenkomsten
met derden over het verlenen van huishoudelijke verzorging de door de
gemeenteraad vastgestelde basistarieven in acht neemt. Oude contracten die
reeds lopen hoeven dus niet te worden aangepast.
Vraag 12
Bent u van mening dat bij het vaststellen van basistarieven op grond van
reële kostprijzen jaarlijks geïndexeerd hoort te worden om de tarieven aan te
kunnen passen aan de eventueel gewijzigde arbeidsvoorwaarden? Zo neen,
waarom niet? Zo ja, wat gaat u doen indien een gemeente nu al vaststelt dat
ze tot en met 2016 niet gaat indexeren zoals 19 gemeenten in Noord-Holland?
(2, bijlage)
Antwoord 12
De gemeente dient het door de gemeenteraad vastgestelde basistarief in acht
te nemen bij het aangaan van een overeenkomst met een aanbieder. In deze
overeenkomst wordt opgenomen hoe omgegaan wordt met de indexering
van de daadwerkelijk afgesproken tarieven. Het ligt hierbij in de rede om
daarbij ondermeer rekening te houden met de (jaarlijkse) ontwikkeling van de
onderliggende reële kostprijzen.

3

Actiz 30 september 2009, AbvakaboFNV, 11 februari 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3

Vraag 13
Erkent u dat door te lage tarieven instellingen zijn gaan bezuinigingen op
personeel, met name door het terugzetten van personeel van FWG 15 of
meer naar FWG 10?
Antwoord 13
Tarieven zijn het resultaat van afspraken die aanbieders en gemeenten
gezamenlijk maken. De hoogte van deze tarieven is onder meer afhankelijk
van de gemeentelijke invulling van de voorziening, de lokale omstandigheden
en de wijze van prijsstelling door de aanbieder.
De afspraken over de juiste inschaling van het personeel worden door sociale
partners gemaakt. Deze cao-afspraken dienen door partijen te worden
nageleefd. In het arbeidsrecht zijn regels gesteld waardoor werknemers in
staat worden gesteld om (individueel dan wel collectief) hun belang veilig te
stellen.
Vraag 14
Kunt u, of het Sociaal en Cultureel Planbureau, een overzicht of een schatting
geven van het huishoudelijk personeel dat momenteel werkt in FWG 10?
Antwoord 14
Ik heb geen inzicht in de huidige inschaling van het huishoudelijk personeel.
Vraag 15
Wanneer kunnen de gemeenten uw handleiding verwachten over het
toepassen van de wet inzake basistarieven en aanbestedingsregels? Is deze
uiterlijk 1 september 2012 beschikbaar?
Antwoord 15
Ik ben op dit moment met betrokken partijen in gesprek en verwacht dat de
handreiking in de loop van dit najaar beschikbaar is.
Vraag 16
Wat is het macrobudget Wmo huishoudelijke zorg voor 2011, 2012 en 2013?
Op welke wijze is dat vastgesteld? Is er nog sprake van onderbesteding of
inmiddels van overbesteding? Wordt dit in de toekomst nog gemonitord en,
zo ja, op welke wijze?
Antwoord 16
(in € mln.)

2011

2012

2013

Macrobudget huishoudelijke verzorging

1 184

1 235

1 231

–

Het macrobudget 2011 is vastgesteld op basis van het bindend advies van
de onafhankelijke derde (SCP) op basis van de realisatiecijfers 2009 en de
budgettaire besluitvorming 2010.
– Het macrobudget 2012 is tot stand gekomen door het macrobudget 2011
te indexeren met 2,38%, zoals bestuurlijk overeengekomen en vastgelegd
in de bestuurlijke afspraken.
– Het macrobudget 2013 is tot stand gekomen door het macrobudget 2012
te indexeren met 2,38%. Het macrobudget is verlaagd als gevolg van de
invoering van de vermogensinkomensbijtelling uit het Lenteakkoord (€ 34
mln.). Als gevolg van deze maatregel kunnen gemeenten een hoger eigen
bijdrage vragen waardoor het totale beschikbare budget voor de Wmo
gelijk blijft.
Volgens het laatste voorlopig advies van de onafhankelijke derde (SCP) was
er in 2010 sprake van een zeer beperkte onderbesteding van € 7 mln. Sinds
dit advies is de systematiek met de onafhankelijke derde beëindigd. De
uitgaven van gemeenten aan huishoudelijke verzorging worden nu jaarlijks –
als onderdeel van het cluster maatschappelijke zorg – gemonitord in het
Periodiek Onderhoudsrapport van het Gemeentefonds.
Vraag 17
Kunt u deze vragen voor 1 september aanstaande beantwoorden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

4

Antwoord 17
Dat is helaas niet gelukt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

5