Integraal overzicht financiën gemeenten
Dit document beoogt een overzicht te geven van de financiën van gemeenten aan de hand van een
aantal aspecten. De Minister van BZK wil hiermee de Kamers jaarlijks informeren over de
gemeentelijke financiën. Door onderzoek naar verschillende aspecten in dit overzicht te bundelen,
wordt een integraal beeld gegeven. Dit integraal overzicht beslaat de jaarrekeningen 2017 tot en
met 2021, en de begroting van 2022.
Allereerst wordt de financiële positie van gemeenten behandeld aan de hand van een set
kengetallen die BZK, Financiën en de koepels van decentrale overheden hanteren voor het
Bestuurlijk Overleg Financiële verhoudingen (BOFv).
Aansluitend behandelt dit document de verschillende inkomstenbronnen van gemeenten, met
daarin oog voor de verschillende soorten uitkeringen die gemeenten vanuit het Rijk ontvangen.
Verder worden ontwikkelingen op het gebied van netto lasten van gemeenten geduid.
Tenslotte geeft dit document overzicht van het oordeel van accountants over de gemeentelijke
jaarstukken over 2021, op het gebied van getrouwheid en rechtmatigheid.

1

Financiële positie
In de eerste jaren na de decentralisaties in het sociaal domein kwam de financiële positie van
gemeenten onder druk te staan. Tussen 2017 en 2019 daalde het gezamenlijk exploitatiesaldo
van gemeenten samen elk jaar, door uitgavendruk op jeugdzorg en in mindere mate op de WMO.
In 2018 en 2019 was het saldo negatief, wat betekent dat gemeenten reserves inzetten. Tussen
2017 en 2019 daalde het eigen vermogen daardoor van 30,5 naar 29,5 miljard. Dit is de trend van
alle gemeenten samen; er zijn ook gemeenten die positieve exploitatieresultaten hadden.
Naast het inzetten van reserves tussen 2017 en 2019, vingen alle gemeenten samen de extra
uitgaven op met gemiddeld een reële verhoging van de OZB-lasten1, bezuinigingen op eigen
apparaat en het uitstellen/afname van investeringen. Gemeenten stellen dat er sprake is van
achteruitgang in het voorzieningenniveau. 2 Wel is met onderzoek moeilijk objectief aan te tonen
wat het voorzieningenniveau precies is en hoe het zich ontwikkelt.3
Tabel 1. Kengetallen financiële positie45
2017

2018

2019

2020*

2021**

Exploitatiesaldo (€ mln.)

263

-197

-739

4.585

1.764

Eigen vermogen (€ mln.)

30.472

30.273

29.471

34.081

35.713

Materiële en immateriële vaste activa (€ mln.)

60.762

62.713

64.416

66.267

68.528

Solvabiliteit (%)
Netto schuldquote, gecorrigeerd voor doorgeleende
gelden (%)

35%

34%

33%

37%

37%

57%

58%

60%

48%

48%

Exploitatieruimte (%)

0%

0%

-1%

7%

3%

Aantal gemeenten met 3 jaar op rij negatief resultaat

42

56

85

70

31

Grondexploitatie (afgezet tegen totale baten)

12%

10%

9%

7%

6%

EMU saldo (€ mln.)

-756

-1.305

-1.707

-1.073

727

Gemiddelde OZB-lasten per huishouden (€)

272

274

281

295

305

Netto investeringsquote (%)

1,0%

1,4%

0,8%

0,8%

0,5%

In 2020 en 2021 is een verbetering zichtbaar in de financiële positie van gemeenten. Als groep
boekten ze grote overschotten: € 4,6 mld. in 2020 en € 1,8 mld. in 2021, waarmee de reserves
zijn aangevuld. Het eigen vermogen steeg daardoor van 29,5 mld., in 2019 naar € 35,7 mld. in
2021.
Het overschot in 2020 kwam door de boekwinst op de verkoop van Eneco in 2020 (4,1 mld.). Door
de coronacrisis waren 2020 en 2021 buitengewone jaren. Gemeenten kregen te maken met
inkomstenderving en extra lasten, maar hiervoor zijn ze door het Rijk gecompenseerd. De Raad
voor Openbaar Bestuur was positief hierover6.
Van alle gemeenten had 80% een overschot in 2021, en 20% een tekort. Van de gemeenten die in
2021 een tekort op de exploitatie liet zien, heeft de helft drie jaar op rij een tekort (in totaal 31
gemeenten).

OZB lasten namen met meer toe dan de inflatie, maar minder dan de huizenprijzen. Inflatie (CPI) was
gemiddeld 2,1% per jaar in de periode 2017-2021, terwijl de gemiddelde OZB lasten jaarlijks gemiddeld
toenamen met circa 2,9% (bron: Statline).
2
Tweede Kamer, vergaderjaar 201-2022, 35 925 B, nr. 20
3
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2021/04/06/gemeenten-in-de-knel
4
Bronnen: Berekeningen BZK op basis van jaarrekening-, nationale rekening- en balansgegevens gemeenten
van CBS. De kengetallen zijn definitief tot en met 2019. Die over 2020 zijn voorlopig (*); de kengetallen over
2021 zijn berekend op basis van onbewerkte Iv3-gegevens, aangeleverd door gemeenten (**). Het EMU-saldo
is afkomstig uit de nationale rekeningen van het CBS en definitief tot en met 2019. De gemiddelde OZB-lasten
per huishouden is afkomstig van de Atlas van lokale lasten van COELO en definitief tot en met 2021.
5
Zie de bijlage voor een toelichting op de kengetallen.
6
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2021/02/12/kamerbrief-over-uitgebracht-adviesrob-vanwege-financiele-compensatie-corona
1

2

Figuur 1. Exploitatie gemeenten

Tegelijk leidde de crisis tot besparingen. Zaken als evenementen en trainingen voor het personeel
zijn niet doorgegaan en doordat veel capaciteit nodig was voor beleid rondom corona, is ander
beleid niet of minder uitgevoerd, en is er minder beleid opgestart. Dat leidde tot minder uitgaven7.
De verkoop van nutsbedrijf Eneco had de grootste invloed op het resultaat in 2020. 44 gemeenten
verkochten hun aandelen voor € 4,1 mld8. Daardoor werd een stille reserve op hun balans
zichtbaar. De aandelen stonden veelal tegen een waarde van nul in de boeken.
Verder leverde de gunstige huizenmarkt de afgelopen jaren meevallers uit grondverkoop op, sinds
2017 gemiddeld 690 mln. per jaar. Dit is geen blijvende bron van inkomsten, omdat gemeenten
grond eerst moeten kopen en ontwikkelen voordat ze die kunnen verkopen – iets wat de nodige
risico’s met zich meebrengt. Tussen 2009 en 2014, in de nasleep van de kredietcrisis, leden
gemeenten een cumulatief verlies op grondexploitatie van € 3,8 mld. Veel gemeenten zijn daarom
overgestapt van actief naar faciliterend grondbeleid. De grondpositie van gemeenten daalde van
12% van de baten in 2017 naar 6% in 2021. Het risico is daardoor lager, maar de verwachte
opbrengsten in de toekomst ook.
Het gunstige resultaat in 2021 kan deels worden verklaard doordat gemeenten in de septemberen decembercirculaires van 2021 veel extra taken en middelen kregen. In de decembercirculaire is
nog circa 200 mln. aan de algemene uitkering toegevoegd en circa 250 mln. aan decentralisatieuitkeringen. Die middelen kwamen veelal te laat in het jaar voor gemeenten om nog beleid op te
maken en uitgaven te doen. Dit deel van het overschot in 2021 zal vermoedelijk in 2022 worden
uitgegeven.9

https://www.cbs.nl/nl-nl/longread/aanvullende-statistische-diensten/2021/uitvraag-coronagerelateerdelasten-en-baten-gemeenten?onepage=true
8
https://nos.nl/artikel/2311958-energiebedrijf-eneco-in-japanse-handen
9
Grote taakwijzigingen waren het restant middelen wachttijden voor de aanpak van problematiek in de
jeugdzorg in de septembercirculaire (€51,8 mln.) en versterking dienstverlening gemeenten naar aanleiding
van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvang in de decembercirculaire (€114 mln.)
7

3

Inkomsten
Tabel 2. Inkomstenbronnen gemeenten (€ mld.)10
Jaarrekening

Begroting

2017

2018

2019

2020

2021*

2022**

Algemene uitkering

15,55

16,54

25,12

26,89

29,01

30,67

Decentralisatie-uitkering en integratie-uitkeringen
(inclusief IUSD)

12,22

12,82

5,95

6,59

5,88

5,13

Totaal Gemeentefonds

27,77

29,35

31,06

33,36

34,88

35,80

Specifieke uitkeringen en overige uitkeringen
Rijksoverheid

7,77

8,02

8,46

11,38

10,90

7,41

Totaal inkomsten van Rijk

35,54

37,37

39,53

44,75

45,79

44,62

Onroerendezaakbelasting woningen

2,05

2,10

2,19

2,30

2,47

2,48

Onroerendezaakbelasting niet-woningen

1,83

1,89

1,98

2,10

2,19

2,28

Totaal onroerendezaakbelasting

3,87

3,99

4,17

4,40

4,66

4,76

Parkeerheffingen

0,85

0,89

0,98

0,85

0,95

1,11

Precariobelasting

0,30

0,31

0,29

0,28

0,27

0,04

Toeristenbelasting

0,25

0,29

0,34

0,21

0,31

0,37

Overige belastingen

0,14

0,13

0,13

0,13

0,12

0,14

Totaal overige belastingen

1,53

1,62

1,74

1,47

1,65

1,67

Rioolheffing

1,60

1,62

1,67

1,70

1,81

1,74

Reinigingsrechten en afvalstoffenheffing

1,72

1,73

1,84

2,00

2,20

2,23

Secretarieleges burgerzaken

0,37

0,34

0,25

0,19

0,23

0,21

Begraafplaatsrechten

0,12

0,12

0,12

0,13

0,15

0,12

Leges wonen en bouwen

0,59

0,62

0,60

0,70

0,70

0,60

Overige leges

0,12

0,12

0,13

0,11

0,07

0,15

Totaal leges

4,52

4,55

4,60

4,82

5,16

5,12

Baten bouwgrond

4,17

3,82

3,14

3,48

3,51

3,16

Overige baten

8,05

7,55

6,81

10,54

6,90

4,97

Totaal overige baten

12,22

11,37

9,95

14,02

10,41

8,13

Totaal

57,68

58,89

59,99

69,45

67,67

64,30

Het aandeel gemeentelijke inkomsten van het Rijk groeit. In 2017 kregen gemeenten 55% van
hun inkomsten van het Rijk, in 2021 was dit 61%. In 2021 waren belastingen goed voor 8,4%;
leges omvatten 6,9%. Een aantal mutaties kunnen als volgt worden verklaard: in 2019 werden de
integreerbare delen van de Integratie-uitkering Sociaal Domein (IUSD) overgeheveld naar de
algemene uitkering, wat de verschuiving tussen die posten verklaart. De hoge overige baten in
2020 kwamen door de verkoop van Eneco door 44 gemeenten.
Door corona was de mogelijkheid voor gemeenten om inkomsten te halen uit toeristenbelasting en
parkeerheffing in 2020 en in mindere mate in 2021 beperkt. Hiervoor zijn gemeenten
gecompenseerd via decentralisatie-uitkeringen. Ook vanwege compensatie voor extra kosten door
Bronnen: jaarverslagen Gemeentefonds en Meicirculaire 2022 (algemene uitkering, decentralisatie-uitkering
en integratie-uitkeringen), onderhoudsrapport specifieke uitkeringen (specifieke uitkeringen, tot en met 2021).
Inkomsten uit specifieke uitkeringen in 2022 zijn berekend op basis van onbewerkte Iv3-gegevens,
aangeleverd door gemeenten. Voor 2021 zijn Onroerende zaakbelasting, overige belastingen, leges, baten
bouwgrond, mutatie reserves en overige baten berekend op basis van onbewerkte Iv3-gegevens (*). Voor
2022 zijn deze posten afkomstig van begroting gegevens van het CBS en nog voorlopig (**). Gegevens van
vóór 2021 voor deze posten zijn afkomstig van het CBS.
10

4

corona waren de inkomsten uit decentralisatie-uitkeringen en specifieke uitkeringen in 2020 en
2021 hoger. De groei in de financiële omvang van specifieke uitkeringen kwam vooral door de
Tijdelijke Ondersteuning Zelfstandige Ondernemers (TOZO).
Inkomsten uit specifieke uitkeringen groeien harder dan die uit decentralisatie-uitkeringen en het
aantal specifieke uitkeringen is sterk toegenomen. De oorzaak van deze stijging is voor een
belangrijk deel gelegen in de vraagtekens die de Algemene Rekenkamer heeft gesteld bij de
rechtmatigheid van de verstrekking van sommige decentralisatie-uitkeringen, waarbij voorwaarden
worden gesteld aan de besteding van de middelen. Een deel van decentralisatie-uitkeringen zijn
daarom omgezet naar specifieke uitkeringen.
Decentralisatie-uitkeringen worden verstrekt uit het Gemeentefonds of Provinciefonds en zijn
hiermee in principe vrij besteedbaar door medeoverheden. Sinds 2019 toetsen de fondsbeheerders
samen met departementen strikter of een voorgenomen uitkering als decentralisatie-uitkering kan
worden verstrekt.11 Omdat bij veel voorgenomen uitkeringen sprake is van beleids- en
bestedingsbeperkende voorwaarden, zijn er vanaf 2019 meer uitkeringen dan voorheen als
specifieke uitkering uitgekeerd; de verwachting is dat deze trend ook in 2022 zal doorzetten.

Grafiek X. Aantal en omvang specifieke uitkeringen (gemeenten en provincies samen)12
Aantal specifieke uitkeringen

Financiële omvang (€ mld)

Aantal specifieke uitkeringen

€20

120

€16

100
80

€12

60

€8

40
€4

20
0

Financiële omvang (x € mld.)

140

€0
2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Kamerstukken 2018/19, 35 000 B nr.13 (Kamerbrief proces rond beoordeling decentralisatie-uitkeringen, 6
september 2019)
12
Bron: Onderhoudsrapport Specifieke Uitkeringen 2021
11

5

Uitgaven
Tabel 3. Netto lasten per taakveld (€ mld.)1314
Jaarrekening

Begroting

2017

2018

2019

2020

2021*

2022**

Bestuur en burgerzaken

1,08

1,28

1,51

1,38

1,35

1,38

Overhead

5,58

5,82

6,13

6,38

6,73

6,77

Veiligheid

1,65

1,69

1,80

1,92

2,00

2,06

Verkeer, vervoer en waterstaat

2,82

3,00

3,09

3,13

3,22

3,47

Economie

-0,12

-0,04

0,01

0,05

-0,06

0,12

Onderwijs

1,99

1,87

1,90

1,99

1,92

2,08

Sport, cultuur en recreatie

3,89

4,00

4,17

4,38

4,45

4,55

Sociaal domein

16,53

17,16

18,19

18,73

18,88

19,56

Algemene voorzieningen

2,65

2,77

2,88

2,89

3,02

3,18

Inkomensregelingen

1,80

1,62

1,64

1,36

1,54

1,83

Participatie

3,11

3,06

3,05

3,06

3,00

3,09

Maatwerkvoorzieningen Wmo

5,13

5,39

5,88

6,40

6,04

6,40

Maatwerkvoorzieningen Jeugd

3,84

4,31

4,7

5,03

5,28

5,06

0,40

0,44

0,58

0,70

0,59

0,64

Volksgezondheid en milieu
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening

-0,29

-0,09

0,21

0,05

0,33

0,63

Totale netto lasten

33,51

35,14

37,58

38,72

39,42

41,25

Tabel 3 laat zien dat de totale netto lasten stegen tussen 2017 en 2021 met € 6,1 mld. (18%).
Netto lasten zijn de lasten minus de baten op een taakveld. Onder de baten vallen bijvoorbeeld
specifieke inkomsten gerelateerd aan het taakveld, bijvoorbeeld eigen bijdragen van burgers,
leges of specifieke uitkeringen vanuit het Rijk. De fluctuaties in de netto lasten op de taakvelden
economie en volkshuisvesting en ruimtelijke ordening komen door de inkomsten die op deze
taakvelden worden geboekt fluctueren: toeristenbelasting (op economie) en inkomsten uit
grondexploitatie (Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening). Negatieve netto lasten betekent dat de
baten hoger zijn dan de lasten.
In absolute termen zijn de netto lasten in het sociaal domein het hardst gegroeid (groei van € 2,35
mld. of 14% sinds 2017). Binnen dat domein bestaan verschillen. De netto lasten van
inkomensregelingen en participatie namen sinds 2017 gezamenlijk met € 370 mln. af (8%). Dit
kan deels worden verklaard doordat gemeenten via een specifieke uitkering voor de bijstand
worden bekostigd, die uitkering volgt de kosten zo goed mogelijk.15
De netto lasten van maatwerkvoorzieningen Wmo stegen daarentegen met € 910 mln. (18%), net
als de netto lasten van maatwerkvoorzieningen Jeugd, die met € 1,44 mld. toenamen, of 38%
sinds 201716. De netto lasten van algemene voorzieningen stegen tenslotte met 370 mln. of 14%.

Bronnen: Jaarrekeninggegevens gemeenten CBS (2017-2020), Berekeningen BZK op basis van onbewerkte
Iv3-gegevens, aangeleverd door gemeenten (2021, *, voor de tien missende gemeenten is 2% van de baten
en lasten bijgeschat), begrotinggegevens CBS (2022). Begrotinggegevens zijn voorlopig (**),.
14
Het totaal van de netto lasten sluit niet aan op de totale inkomsten omdat veel inkomsten op deze
taakvelden worden geboekt.
15
De gebundelde uitkering op grond van artikel 69, eerste lid, van de Participatiewet (Pw)
16
Dit bedrag kan niet één op één worden gerelateerd aan de uitkomst van het AEF-onderzoek Stelsel in Groei
(https://open.overheid.nl/repository/ronl-ac85f86d-f8a4-4e60-a418-8a327f01780a/1/pdf/stelsel-in-groei.pdf),
dat zowel individuele als algemene voorzieningen betreft.
13

6

De netto lasten op volksgezondheid en milieu stegen relatief gezien het hardst (€ 190 mln., 49%
ten opzichte van 2017), gevolgd door maatwerkvoorzieningen Jeugd, gevolgd door Bestuur en
burgerzaken (+ €280 mln. of 26% sinds 2017), Veiligheid (+ €360 mln. of 22%) en Overhead (+
€1,14 mld. of 20%). De netto lasten op het taakveld onderwijs blijven min of meer constant in de
tijd.

7

Verantwoording
Hier wordt het oordeel van de accountants over de jaarrekeningen van gemeenten over 2021
behandeld. Accountants toetsen of de opgenomen bedragen juist en volledig (getrouwheid) en zijn
de baten, lasten en balansmutaties in overeenstemming met regelgeving tot stand gekomen
(rechtmatigheid).

Tabel 4. Gemeenten uitgesplitst naar oordeel accountant 20211718
Getrouwheid
(aantal)

Getrouwheid
(%)

Rechtmatigheid
(aantal)

Rechtmatigheid
(%)

Goedkeurend

343

99,7

302

87,8

Beperking

0

0

35

10,2

Afkeurend

0

0

6

1,7

Oordeelonthouding

1

0,3

1

0,3

Het aandeel gemeenten met een goedkeurende verklaring op getrouwheid steeg. Over de
jaarrekening van 2020 had 98,9 procent een goedkeurende verklaring, over de jaarrekening van
2021 was dit 99,7 procent. Slechts één gemeente had een andere verklaring op getrouwheid, een
oordeelonthouding. Wel daalde het aandeel gemeenten met een goedkeurende verklaring op
rechtmatigheid, van 90,1 naar 87,8 procent.

Grafiek X. Oordeel accountant op rechtmatigheid per jaar
100,0%
80,0%
60,0%
40,0%
20,0%
0,0%
2013

2014

Goedkeurend

2015

2016

Beperking

2017

2018

2019

2020

2021

Afkeurend/Oordeelsonthouding

Het aandeel gemeenten dat een goedkeurende verklaring op rechtmatigheid kreeg, daalde flink in
2015, met de decentralisaties in het sociaal domein. Toen gemeenten de taken overnamen, lieten
ze uitvoering prevaleren voor rechtmatigheid. Inmiddels draagt het sociaal domein bij geen enkele
gemeente meer bij aan een niet-goedkeurende verklaring op rechtmatigheid. Veruit de meest
Bron tabel en grafieken: onderzoek BZK op basis van controleverklaringen op de jaarrekeningen van
gemeenten 2021
18
Van acht van de 352 gemeenten was het oordeel van de accountant op het moment van schrijven nog niet
bekend. Dit zijn Aalsmeer, Amstelveen, Hof van Twente en de gemeenten die zijn opgegaan in Land van Cuijk:
Boxmeer, Cuijk, Grave, Mill en Sint Hubert en Sint Anthonis. Aandelen zijn berekend op basis van het totaal
zonder deze gemeenten
17

8

voorkomende oorzaak is sinds 2019 het niet naleven van aanbestedingsregels: 11,9% van de
gemeenten had hier een rechtmatigheidsfout, ten opzichte van 8,8% in 2020.
Meer dan de helft van de gemeenten met een rechtmatigheidsfout op het gebied van aanbesteden
(6,4% van alle gemeenten) had ook rechtmatigheidsfouten op andere terreinen. Het gaat hier om
fouten als het niet correct naleven van het BBV, het overschrijden van investeringskrediet of
begroting waar geen begrotingswijziging aan vooraf ging en het verlenen van subsidies waar de
subsidieverordening niet is nageleefd.

Grafiek 4. Oordeel accountant op rechtmatigheid per grootteklasse

0-10.000
10.001-20.000
20.001-50.000
50.001-100.000
100.001-150.000
150.001-250.000
250.000+
60%
Goedkeurend

80%
Beperking

Afkeurend

100%
Oordeelonthouding

Het aandeel gemeenten met een goedkeurende verklaring op rechtmatigheid was vergelijkbaar
over de grootteklassen. De G4-gemeenten hadden alle een goedkeurende verklaring.

Grafiek 5. Oordeel accountant op rechtmatigheid per provincie

9

Groningen
Friesland
Drenthe
Overijssel
Gelderland
Flevoland
Utrecht
Noord-Holland
Zuid-Holland
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
0%

20%

Goedkeurend

40%
Beperking

60%
Afkeurend

80%

100%

Oordeelonthouding

Gemeenten in de noordelijke provincies hadden over de jaarrekening van 2021 vaker een nietgoedkeurende verklaring op rechtmatigheid. In Drenthe had meer dan de helft geen goedkeurende
verklaring.

Grafiek 6. Marktaandeel accountants in 2021 obv aantal klanten (groei / krimp ten opzichte van
2020)
Baker Tilly

-2,1%

Deloitte

-1,6%

BDO

-1,6%

Astrium

+2%

PSA

+1,3%

PwC

+0,2%

HZG

-0,1%

Crowe Foederer

+1,6%

IPA-Acon

-0,2%

Eshuis

+2,4%

Stolwijk Kelderman

+0,4%

Verstegen

+0,1%

Q-concepts

+0,9%

RSM

-0,2%

ACAM

-

GAD

-

RA12

-0,3%

KSG

-2%
0%

2%

4%

6%

8%

10%

12%

14%

16%

18%

10

Het beeld van de accountantskantoren die gemeenten controleren is vergelijkbaar met voorgaande
jaren. Grote kantoren hebben de grootste marktaandelen, maar hun aandeel loopt terug. Zo liep
het aandeel van Baker Tilly terug met 2,1%, en dat van Deloitte en BDO elk met 1,6%. De ruimte
wordt ingenomen door kleinere kantoren als Eshuis (+2,4%), Crowe Foederer (1,6%) en PSA
(+1,3%). In totaal zijn zeventien accountantskantoren en twee gemeentelijke organisaties actief
in de markt. Het aantal kantoren is één minder dan vorig jaar. Dit komt doordat KSG op het
gebied van overheidscontrole is gaan samenwerken met Astrium.

11

Bijlage 1. Toelichting kengetallen
1.
2.

Het exploitatiesaldo geeft het saldo weer van alle gemeenten getotaliseerd, voor
bestemming, op rekeningbasis en volgens het baten-lasten stelsel.
Het eigen vermogen geeft het totaal weer van de algemene reserve, de
bestemmingsreserves en het rekeningsaldo.

3.

Het totaal van de immateriële en materiële vaste activa geeft weer hoeveel
gemeenten aan niet-financiële vaste activa gemeenten hebben en is een graadmeter voor
investeringen.
4. De solvabiliteit geeft het eigen vermogen weer als aandeel van het balanstotaal. Hoe
hoger de solvabiliteit, hoe sterker de eigen vermogenspositie van de gemeenten.
5. De netto schuldquote geeft de verhouding weer tussen de schuld en de totale baten. Een
hoger percentage betekent meer schuld ten opzichte van de baten. Het BBV maakt
onderscheid tussen de ongecorrigeerde en de gecorrigeerde netto schuldquote, waarbij
gecorrigeerd wordt voor verstrekte leningen. Deze gecorrigeerde netto schuldquote is
opgenomen.
6. De exploitatieruimte wordt berekend door het saldo van de baten en lasten (exclusief
mutaties over reserves) te delen door het totaal aan baten. Een hogere exploitatieruimte
betekent een groter overschot.
7. Bij het aantal gemeenten dat drie jaar op rij een negatief resultaat heeft, wordt
gekeken naar het exploitatiesaldo. Dit kengetal is op basis van gemeenten die dit jaar
bestaan. Heringedeelde gemeenten zijn opgeteld.
8. Voor de berekening van de grondexploitatie worden de niet in exploitatie genomen
gronden en de bouwgrond in exploitatie (onder de voorraden) bij elkaar opgeteld en
gedeeld door de totale baten. Een hoger percentage betekent doorgaans dat van de
grondexploitatie een hoger risico uitgaat.
9. Het EMU-saldo is het saldo van de inkomsten en uitgaven weer op transactiebasis
10. De gemiddelde OZB-lasten is de gemiddelde OZB-last in Nederland van een huishouden
met een koopwoning van gemiddelde waarde.
11. De netto investeringen zijn de totale investeringen in vaste activa min de afschrijvingen
op vaste activa volgens de nationale rekeningen, gedeeld door de totale inkomsten.
Categorisering op basis van kengetallen
Categorie
A

Categorie Categorie
B
C

a. zonder correctie doorgeleende
gelden

<90%

90-130%

>130%

b. met correctie doorgeleende
gelden

<90%

90-130%

>130%

Solvabiliteitsratio

>50%

20-50%

<20%

Grondexploitatie

<20%

20-35%

>35%

Kengetal

Netto schuldquote

12

Bijlage 2. Oordeel accountant per gemeente
Tabel B1. Oordeel accountant op getrouwheid en rechtmatigheid in 2021
Gemeente

Getrouwheid

Aa en Hunze

Goedkeurend

Rechtmatigheid
Beperking

Lopik

Getrouwhei
d
Goedkeurend

Rechtmatigheid
Beperking

Aalten

Goedkeurend

Goedkeurend

Losser

Goedkeurend

Goedkeurend

Maasdriel

Goedkeurend

Achtkarspelen

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Maasgouw

Goedkeurend

Goedkeurend

Alblasserdam
Albrandswaard

Goedkeurend

Goedkeurend

Maassluis

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Maastricht

Goedkeurend

Goedkeurend

Alkmaar

Goedkeurend

Goedkeurend

Medemblik

Goedkeurend

Goedkeurend

Almelo

Goedkeurend

Goedkeurend

Meerssen

Goedkeurend

Goedkeurend

Almere

Goedkeurend

Goedkeurend

Meierijstad

Goedkeurend

Goedkeurend

Alphen aan den
Rijn
Alphen-Chaam

Goedkeurend

Goedkeurend

Meppel

Goedkeurend

Beperking

Goedkeurend

Goedkeurend

Middelburg

Goedkeurend

Goedkeurend

Altena

Goedkeurend

Goedkeurend

Midden-Delfland

Goedkeurend

Goedkeurend

Ameland

Goedkeurend

Goedkeuring

Midden-Drenthe

Goedkeurend

Beperking

Amersfoort

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Amsterdam

Goedkeurend

Goedkeuring

MiddenGroningen
Mill en Sint
Hubert
Moerdijk

Goedkeurend

Goedkeurend

Apeldoorn

Goedkeurend

Goedkeurend

Molenlanden

Goedkeurend

Beperking

Arnhem

Goedkeurend

Goedkeurend

Montferland

Goedkeurend

Goedkeurend

Assen

Goedkeurend

Afkeurend

Montfoort

Goedkeurend

Goedkeurend

Asten

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Baarle-Nassau

Goedkeurend

Goedkeurend

Mook en
Middelaar
Neder-Betuwe

Goedkeurend

Goedkeurend

Baarn

Goedkeurend

Goedkeurend

Nederweert

Goedkeurend

Goedkeurend

Barendrecht

Goedkeurend

Goedkeurend

Nieuwegein

Goedkeurend

Goedkeurend

Barneveld

Goedkeurend

Goedkeurend

Nieuwkoop

Goedkeurend

Goedkeurend

Beek

Goedkeurend

Goedkeurend

Nijkerk

Goedkeurend

Goedkeurend

Beekdaelen

Goedkeurend

Goedkeurend

Nijmegen

Goedkeurend

Goedkeurend

Beemster

Goedkeurend

Goedkeurend

Nissewaard

Goedkeurend

Beperking

Beesel

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Berg en Dal

Goedkeurend

Goedkeurend

NoardeastFryslan
Noord-Beveland

Goedkeurend

Goedkeurend

Bergeijk

Goedkeurend

Goedkeurend

Noordenveld

Goedkeurend

Goedkeurend

Bergen (L.)

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Bergen (NH.)

Goedkeurend

Goedkeurend

Noordoostpolder
Noordwijk

Goedkeurend

Goedkeurend

Bergen op Zoom

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Berkelland

Goedkeurend

Goedkeurend

Nuenen,
Gerwen en
Nederwetten
Nunspeet

Goedkeurend

Goedkeurend

Bernheze

Goedkeurend

Goedkeurend

Oegstgeest

Goedkeurend

Goedkeurend

Best

Goedkeurend

Goedkeurend

Oirschot

Goedkeurend

Goedkeurend

Beuningen

Goedkeurend

Beperking

Oisterwijk

Goedkeurend

Goedkeurend

Beverwijk

Goedkeurend

Goedkeurend

Oldambt

Goedkeurend

Goedkeurend

Bladel

Goedkeurend

Goedkeurend

Oldebroek

Goedkeurend

Goedkeurend

Blaricum

Goedkeurend

Goedkeurend

Oldenzaal

Goedkeurend

Goedkeurend

Bloemendaal

Goedkeurend

Goedkeurend

Olst-Wijhe

Goedkeurend

Goedkeurend

BodegravenReeuwijk

Goedkeurend

Afkeurend

Ommen

Goedkeurend

Goedkeurend

Aalsmeer

Amstelveen

Gemeente

13

Gemeente

Getrouwheid

Gemeente

Goedkeurend

Rechtmatigheid
Goedkeurend

Oost Gelre

Getrouwhei
d
Goedkeurend

Rechtmatigheid
Goedkeurend

Boekel
Borger-Odoorn

Goedkeurend

Goedkeurend

Borne

Goedkeurend

Goedkeurend

Oosterhout

Goedkeurend

Goedkeurend

Ooststellingwerf
Oostzaan

Goedkeurend

Goedkeurend

Borsele

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Boxtel

Goedkeurend

Goedkeurend

Opmeer

Goedkeurend

Beperking

Opsterland

Goedkeurend

Breda

Goedkeurend

Goedkeurend

Beperking

Oss

Goedkeurend

Goedkeurend

Brielle

Goedkeurend

Beperking

Goedkeurend

Goedkeurend

Bronckhorst

Goedkeurend

Goedkeurend

Oude
IJsselstreek
Ouder-Amstel

Goedkeurend

Goedkeurend

Brummen

Goedkeurend

Beperking

Oudewater

Goedkeurend

Goedkeurend

Brunssum

Goedkeurend

Goedkeurend

Overbetuwe

Goedkeurend

Goedkeurend

Bunnik

Goedkeurend

Goedkeurend

Papendrecht

Goedkeurend

Goedkeurend

Bunschoten

Goedkeurend

Goedkeurend

Peel en Maas

Goedkeurend

Goedkeurend

Buren

Goedkeurend

Goedkeurend

Pekela

Goedkeurend

Goedkeurend

Capelle aan den
IJssel
Castricum

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

PijnackerNootdorp
Purmerend

Goedkeurend

Goedkeurend

Coevorden

Goedkeurend

Goedkeurend

Putten

Goedkeurend

Goedkeurend

Cranendonck

Goedkeurend

Goedkeurend

Raalte

Goedkeurend

Goedkeurend

Reimerswaal

Goedkeurend

Goedkeurend

Boxmeer

Cuijk
Culemborg

Goedkeurend

Goedkeurend

Renkum

Goedkeurend

Goedkeurend

Dalfsen

Goedkeurend

Goedkeurend

Renswoude

Goedkeurend

Goedkeurend

Dantumadiel

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

De Bilt

Goedkeurend

Afkeurend

Reusel-De
Mierden
Rheden

Goedkeurend

Goedkeurend

De Fryske
Marren
De Ronde Venen

Goedkeurend

Beperking

Rhenen

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Beperking

Ridderkerk

Goedkeurend

Goedkeurend

De Wolden

Goedkeurend

Beperking

Rijssen-Holten

Goedkeurend

Goedkeurend

Delft

Goedkeurend

Goedkeurend

Rijswijk

Den Helder

Goedkeurend

Goedkeurend

Roerdalen

Goedkeurend

Goedkeurend

Deurne

Goedkeurend

Goedkeurend

Roermond

Goedkeurend

Goedkeurend

Deventer

Goedkeurend

Goedkeurend

Roosendaal

Goedkeurend

Goedkeurend

Diemen

Goedkeurend

Goedkeurend

Rotterdam

Goedkeurend

Goedkeurend

Dinkelland

Goedkeurend

Goedkeurend

Rozendaal

Goedkeurend

Goedkeurend

Doesburg

Goedkeurend

Beperking

Rucphen

Goedkeurend

Goedkeurend

Doetinchem

Goedkeurend

Goedkeurend

Schagen

Goedkeurend

Goedkeurend

Dongen

Goedkeurend

Goedkeurend

Scherpenzeel

Goedkeurend

Goedkeurend

Dordrecht

Goedkeurend

Goedkeurend

Schiedam

Goedkeurend

Goedkeurend

Drechterland

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Drimmelen

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Dronten

Goedkeurend

Goedkeurend

Schiermonnikoog
SchouwenDuiveland
's-Gravenhage

Goedkeurend

Goedkeurend

Druten

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Duiven

Goedkeurend

Goedkeurend

'sHertogenbosch
Simpelveld

Goedkeurend

Goedkeurend

Echt-Susteren

Goedkeurend

Goedkeurend

Sint Anthonis

Edam-Volendam

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Ede

Goedkeurend

Goedkeurend

SintMichielsgestel
Sittard-Geleen

Goedkeurend

Goedkeurend

Eemnes

Goedkeurend

Goedkeurend

Sliedrecht

Goedkeurend

Goedkeurend

Eemsdelta

Goedkeurend

Beperking

Sluis

Goedkeurend

Goedkeurend

14

Gemeente

Getrouwheid

Gemeente

Goedkeurend

Rechtmatigheid
Goedkeurend

Smallingerland

Getrouwhei
d
Goedkeurend

Rechtmatigheid
Afkeurend

Eersel
EijsdenMargraten
Eindhoven

Goedkeurend

Goedkeurend

Soest

Goedkeurend

Goedkeurend

Elburg

Goedkeurend
Goedkeurend

Goedkeurend

Someren

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Son en Breugel

Goedkeurend

Afkeurend

Emmen
Enkhuizen

Goedkeurend

Beperking

Stadskanaal

Goedkeurend

Beperking

Goedkeurend

Goedkeurend

Staphorst

Goedkeurend

Goedkeurend

Enschede

Goedkeurend

Goedkeurend

Stede Broec

Goedkeurend

Goedkeurend

Epe

Goedkeurend

Goedkeurend

Steenbergen

Goedkeurend

Goedkeurend

Ermelo

Goedkeurend

Goedkeurend

Steenwijkerland

Goedkeurend

Goedkeurend

Etten-Leur

Goedkeurend

Goedkeurend

Stein

Goedkeurend

Goedkeurend

Geertruidenberg

Goedkeurend

Goedkeurend

Stichtse Vecht

Goedkeurend

Afkeurend

Geldrop-Mierlo

Goedkeurend

Goedkeurend

Súdwest-Fryslân

Goedkeurend

Goedkeurend

Gemert-Bakel

Goedkeurend

Goedkeurend

Terneuzen

Goedkeurend

Goedkeurend

Gennep

Goedkeurend

Goedkeurend

Terschelling

Goedkeurend

Beperking

Gilze en Rijen

Goedkeurend

Goedkeurend

Texel

Goedkeurend

Goedkeurend

GoereeOverflakkee
Goes

Goedkeurend

Goedkeurend

Teylingen

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Tholen

Goedkeurend

Beperking

Goirle

Goedkeurend

Goedkeurend

Tiel

Goedkeurend

Goedkeurend

Gooise Meren

Goedkeurend

Goedkeurend

Tilburg

Goedkeurend

Goedkeurend

Gorinchem

Goedkeurend

Beperking

Tubbergen

Goedkeurend

Goedkeurend

Gouda

Goedkeurend

Goedkeurend

Twenterand

Goedkeurend

Goedkeurend

Tynaarlo

Goedkeurend

Beperking

Groningen

Goedkeurend

Goedkeurend

Tytsjerksteradiel

Goedkeurend

Goedkeurend

Gulpen-Wittem

Oordeelonthouding
Beperking

Uden

Goedkeurend

Goedkeurend

Haaksbergen

Oordeelonthouding
Goedkeurend

Uitgeest

Goedkeurend

Goedkeurend

Haarlem

Goedkeurend

Goedkeurend

Uithoorn

Goedkeurend

Goedkeurend

Haarlemmermeer
Halderberge

Goedkeurend

Goedkeurend

Urk

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Beperking

Utrecht

Goedkeurend

Goedkeurend

Hardenberg

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Harderwijk

Goedkeurend

Goedkeurend

Utrechtse
Heuvelrug
Vaals

Goedkeurend

Goedkeurend

HardinxveldGiessendam
Harlingen

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Beperking

Valkenburg aan
de Geul
Valkenswaard

Goedkeurend

Goedkeurend

Hattem

Goedkeurend

Goedkeurend

Veendam

Goedkeurend

Goedkeurend

Heemskerk

Goedkeurend

Goedkeurend

Veenendaal

Goedkeurend

Goedkeurend

Heemstede

Goedkeurend

Goedkeurend

Veere

Goedkeurend

Goedkeurend

Heerde

Goedkeurend

Goedkeurend

Veldhoven

Goedkeurend

Goedkeurend

Heerenveen

Goedkeurend

Goedkeurend

Velsen

Goedkeurend

Goedkeurend

Heerhugowaard

Goedkeurend

Goedkeurend

Venlo

Goedkeurend

Goedkeurend

Heerlen

Goedkeurend

Goedkeurend

Venray

Goedkeurend

Goedkeurend

Heeze-Leende

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Heiloo

Goedkeurend

Goedkeurend

Vijfheerenlanden
Vlaardingen

Goedkeurend

Goedkeurend

Hellendoorn

Goedkeurend

Goedkeurend

Vlieland

Goedkeurend

Goedkeurend

Hellevoetsluis

Goedkeurend

Goedkeurend

Vlissingen

Goedkeurend

Goedkeurend

Helmond

Goedkeurend

Goedkeurend

Voerendaal

Goedkeurend

Goedkeurend

Hendrik-IdoAmbacht
Hengelo

Goedkeurend

Goedkeurend

Voorschoten

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Voorst

Goedkeurend

Goedkeurend

Het Hogeland

Goedkeurend

Goedkeurend

Vught

Goedkeurend

Goedkeurend

Grave

15

Gemeente

Getrouwheid

Gemeente

Goedkeurend

Rechtmatigheid
Goedkeurend

Waadhoeke

Getrouwhei
d
Goedkeurend

Rechtmatigheid
Goedkeurend

Heumen
Heusden

Goedkeurend

Goedkeurend

Hillegom

Goedkeurend

Goedkeurend

Waalre

Goedkeurend

Goedkeurend

Waalwijk

Goedkeurend

Goedkeurend

Hilvarenbeek

Goedkeurend

Hilversum

Goedkeurend

Goedkeurend

Waddinxveen

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Wageningen

Goedkeurend

Hoeksche
Waard
Hof van Twente

Goedkeurend

Beperking

Goedkeurend

Wassenaar

Goedkeurend

Goedkeurend

Waterland

Goedkeurend

Beperking

Hollands Kroon

Goedkeurend

Hoogeveen

Goedkeurend

Goedkeurend

Weert

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Weesp

Goedkeurend

Hoorn

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

West Betuwe

Goedkeurend

Beperking

Horst aan de
Maas
Houten

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

West Maas en
Waal
Wester-kwartier

Goedkeurend

Beperking

Huizen

Goedkeurend

Beperking

Westerveld

Goedkeurend

Goedkeurend

Hulst

Goedkeurend

Goedkeurend

Westervoort

Goedkeurend

Goedkeurend

IJsselstein

Goedkeurend

Goedkeurend

Westerwolde

Goedkeurend

Goedkeurend

Kaag en
Braassem
Kampen

Goedkeurend

Goedkeurend

Westland

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Weststellingwerf

Goedkeurend

Goedkeurend

Kapelle

Goedkeurend

Goedkeurend

Westvoorne

Goedkeurend

Beperking

Katwijk

Goedkeurend

Goedkeurend

Wierden

Goedkeurend

Goedkeurend

Kerkrade

Goedkeurend

Goedkeurend

Wijchen

Goedkeurend

Goedkeurend

Koggenland

Goedkeurend

Goedkeurend

Wijdemeren

Goedkeurend

Beperking

Krimpen aan
den IJssel
Krimpenerwaard

Goedkeurend

Beperking

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Wijk bij
Duurstede
Winterswijk

Goedkeurend

Goedkeurend

Laarbeek

Goedkeurend

Goedkeurend

Woensdrecht

Goedkeurend

Goedkeurend

Landerd

Goedkeurend

Goedkeurend

Woerden

Goedkeurend

Beperking

Landgraaf

Goedkeurend

Goedkeurend

Wormerland

Goedkeurend

Goedkeurend

Landsmeer

Goedkeurend

Goedkeurend

Woudenberg

Goedkeurend

Goedkeurend

Langedijk

Goedkeurend

Goedkeurend

Zaanstad

Goedkeurend

Goedkeurend

Lansingerland

Goedkeurend

Goedkeurend

Zaltbommel

Goedkeurend

Goedkeurend

Laren

Goedkeurend

Goedkeurend

Zandvoort

Goedkeurend

Goedkeurend

Leeuwarden

Goedkeurend

Goedkeurend

Zeewolde

Goedkeurend

Goedkeurend

Leiden

Goedkeurend

Goedkeurend

Zeist

Goedkeurend

Goedkeurend

Leiderdorp

Goedkeurend

Goedkeurend

Zevenaar

Goedkeurend

Goedkeurend

LeidschendamVoorburg
Lelystad

Goedkeurend

Goedkeurend

Zoetermeer

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Zoeterwoude

Goedkeurend

Goedkeurend

Leudal

Goedkeurend

Goedkeurend

Zuidplas

Goedkeurend

Goedkeurend

Leusden

Goedkeurend

Goedkeurend

Zundert

Goedkeurend

Goedkeurend

Lingewaard

Goedkeurend

Goedkeurend

Zutphen

Goedkeurend

Goedkeurend

Lisse

Goedkeurend

Goedkeurend

Goedkeurend

Beperking

Lochem

Goedkeurend

Goedkeurend

Zwartewaterland
Zwijndrecht

Goedkeurend

Goedkeurend

Loon op Zand

Goedkeurend

Goedkeurend

Zwolle

Goedkeurend

Goedkeurend

16