Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

29 515

Aanpak regeldruk en administratieve lasten

Nr. 450

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 28 oktober 2020
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de brief van 9 juni 2020 over ver
het voornemen voor een aanwijzing aan de Nederlandse Zorgautoriteit
over een experiment administratieve lastenverlichting tijdschrijven
gespecialiseerde ggz en fz (Kamerstuk 29 515, nr. 445).
De vragen en opmerkingen zijn op 30 juni 2020 aan de Staatssecretaris
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voorgelegd. Bij brief van
26 oktober 2020 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Lodders
De adjunct-griffier van de commissie,
Clemens

kst-29515-450
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 515, nr. 450

1

Inhoudsopgave
I.
II.

blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Reactie van de Staatssecretaris

2
5

I. VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES
Vragen en opmerkingen van de VVD-fractie, CDA-fractie,
D66-fractie en PvdA-fractie
De leden van de fracties van VVD, CDA, D66 en PvdA maken graag van de
gelegenheid gebruik vragen te stellen over het voornemen van de
Staatssecretaris een aanwijzing te geven aan de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) om te komen tot administratieve lastenverlichting door het
deels laten vervallen van het registreren van zogenaamde indirecte tijd in
het kader van de bekostiging van de gespecialiseerde geestelijke
gezondheidszorg (ggz) en forensische zorg (fz).
Aanleiding
Gezien de problemen die in de ggz-sector spelen zoals de wachtlijsten bij
de gespecialiseerde (en complexe) ggz, het niet eenduidig kunnen
organiseren van regionale doorzettingsmacht, en het komen tot een meer
open en lerende cultuur begrijpen de leden van deze fracties niet goed
waarom de Staatssecretaris nu dit voornemen heeft. Vragen de hierboven
genoemde problemen niet een meer integrale benadering?
De leden van genoemde fracties hebben begrip voor het feit dat er
afspraken zijn gemaakt in het Actieplan (Ont)Regel de Zorg, het Bestuurlijk
Akkoord geestelijke gezondheidszorg 2019 t/m 2022 en de Meerjarenovereenkomst Forensische Zorg 2018–2021 om de administratieve lasten te
laten dalen zodat professionals meer tijd hebben voor patiëntenzorg,
maar zij vragen of het nu opportuun is dit experiment te starten aangezien
de wachtlijsten in de ggz-zorg het afgelopen jaar – met name voor
bepaalde psychische stoornissen – niet dalen. Dit experiment moet het
oplossen van de eerdergenoemde problemen niet gaan vertragen.
Inhoud en doel experiment
In de brief van de Staatssecretaris blijkt vervolgens uit een aantal
voorbeelden dat er op dit moment een aantal partijen gestart is met het
anders vormgeven van het registreren van indirecte tijd. Dat kan dus ook
binnen de huidige wetgeving. Er wordt gebruikgemaakt van andere
experimenteerartikelen in de wet, dus waarom is deze aanwijzing dan
precies nodig? Kan de Staatssecretaris de meerwaarde aangeven?
Daarnaast vinden deze leden het belangrijk om inzichtelijk te krijgen wat
de genoemde voorbeelden aan tijdwinst hebben opgeleverd. Is er dan
sprake van meer ggz-zorg aan complexe ggz-patiënten?
(Tussentijdse) monitoring en eindevaluatie
De leden van genoemde fracties lezen dat het doel van het onderhavige
experiment is om de zorgaanbieder de mogelijkheid te bieden om de
indirecte tijd niet meer te registreren en zodoende de administratieve
lasten van zorgaanbieders te verlagen. Kan de Staatssecretaris aangeven
met hoeveel procent de administratieve lastendruk gaat dalen? Waar
streeft de Staatssecretaris naar?
Vervolgens vragen deze leden of in dit experiment dan ook wordt
meegenomen hoeveel direct patiëntgebonden tijd er dan «gewonnen»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 515, nr. 450

2

wordt. Genoemde leden lezen namelijk niet dat dit mee wordt genomen
bij de evaluatie zoals de NZa die gaat uitvoeren. En worden de patiënttevredenheid en medewerkerstevredenheid gemeten?
Verder stelt de Staatssecretaris dat de patiënt door dit bekostigingsexperiment niet in een nadeliger positie zal komen te verkeren. Waarom streeft
de Staatssecretaris met dit voornemen niet naar een voordelige positie
van de ggz-patiënt? Het verlagen van administratieve lastendruk moet
toch leiden tot meer ggz-zorg aan complexe ggz-patiënten en vervolgens
tot het bijdragen aan een daling van de wachtlijsten voor complexe
ggz-zorg?
Gezien de bovenstaande vragen verzoeken de leden van de fracties van
VVD, CDA, D66 en PvdA aan de Staatssecretaris om geen onomkeerbare
stappen te zetten alvorens de vragen afdoende zijn beantwoord dan wel
dat de Kamer zich kan uitspreken of en onder welke voorwaarden er met
dit experiment gestart kan worden.
Vragen en opmerkingen van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van het
voornemen van de Staatssecretaris om meer experimenten te initiëren in
de ggz. Vanzelfsprekend moedigen genoemde leden ieder initiatief aan
om de administratieve lasten te verlagen in de ggz en forensische zorg.
Tegelijkertijd vragen deze leden waarom (wederom) het kabinet inzet op
experimenten in plaats van structureel de administratieve lastendruk te
verbeteren in wet- en regelgeving. Is hier geen sprake van: «too little too
late»? De leden van de GroenLinks-fractie hebben nog enkele vragen over
het voornemen van de Staatssecretaris.
De leden van de GroenLinks-fractie merken op dat reeds enkele experimenten lopen om de administratieve lasten in de ggz en fz te verlagen.
Een van de genoemde experimenten in de brief betreft de pilot van Arkin
en Zilveren Kruis. Genoemde leden hebben eerder tot zich genomen dat
dit experiment bijna een uur per dag aan extra tijd oplevert per zorgverlener en significant bijdraagt aan het werkplezier en minder uitval van
zorgverleners. Wat is de huidige stand van zaken rondom dit experiment?
Hebben meerdere zorgverzekeraars zich hierbij aangesloten? Wat is de
precieze oorzaak dat deze best-practice niet nieuw landelijk beleid tot
gevolg heeft gehad? Waarom heeft dit zijn weg nog niet gevonden in
nieuwe wet- en regelgeving voor de gehele ggz en fz?
De leden van de GroenLinks-fractie merken op dat uit de praktijk blijkt dat
zorgverzekeraars indirect een van de grootste veroorzakers zijn van
toegenomen administratieve lasten. Sommige zorgverleners in de ggz
hebben contracten met wel honderd verschillende partijen en zorgverzekeraars vragen ggz-aanbieders om gedetailleerde registratie zodat zij
precies in kaart kunnen brengen welke zorg zij wel en welke zorg zij niet
hoeven te financieren. Genoemde leden vragen wat de gemiddelde tijd is
die een fte in de ggz besteedt aan registratie en administratie. Hoeveel tijd
besteedt een zorgverlener in de ggz gemiddeld per dag aan registreren en
administreren? Kan de Staatssecretaris kwantificeren (of een benadering
geven) hoeveel geld bespaard kan worden door de ggz en fz regelluw in te
richten? In hoeverre kan men de ggz regelluw inrichten als sommige
ggz-aanbieders te maken hebben met vijf verschillende wetten en vijf
verschillende financieringsstromen? Is de ggz niet gebaat bij een
drastische stelselvereenvoudiging, zo vragen deze leden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 515, nr. 450

3

De leden van de GroenLinks-fractie vragen sinds wanneer de algemeen
indirecte tijd en indirect patiëntgebonden tijd geregistreerd worden. Sinds
welk jaartal heeft dit zijn ingang gevonden en waarom maakt dit
onderdeel uit van de financiering van zorgaanbieders in de ggz en fz?
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of de Staatssecretaris een
globaal overzicht met de Kamer kan delen welke verschillende beroepsgroepen in de ggz werkzaam zijn en een indicatie van de aantallen fte per
beroepsgroep.
Tot slot vragen de leden van de GroenLinks-fractie de Staatssecretaris om
de informatie-uitwisseling tussen ggz-instellingen en het sociale domein
te verbeteren, conform de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer.
Is de Staatssecretaris van mening dat dit rapport tot nieuwe inzichten
heeft geleid en zo ja, hoe kan deze informatie-uitwisseling worden
verbeterd en is dit mogelijk op een administratieluwe manier?
Vragen en opmerkingen van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het voorgenomen
experiment en hebben naar aanleiding hiervan de volgende vragen en
opmerkingen.
Aanleiding
Het doel van het experiment, te komen tot administratieve lastenverlichting, delen de leden van de SP-fractie volledig. Dat een lastenverlichting in de ggz en forensische zorg nodig is en kan bijdragen aan het
oplossen van de problemen bij de wachttijden en capaciteitsproblemen
behoeft geen enkele discussie. Met het nu voorgestelde experiment komt
een deel van de registratieverplichting van indirecte tijd te vervallen.
Medio 2018 is een overeenkomst gesloten met de forensische zorgsector.
Doel van die overeenkomst was onder meer om de werkdruk te verlagen.
Het streven was om de administratieve lasten in 2020 met 25% te
verminderen. Graag horen de leden van de SP-fractie wat de stand van
zaken is met betrekking tot deze overeenkomst. Gaat het lukken om die
25% vermindering te realiseren? Zo nee, waarom niet?
Inhoud en doel experiment
De leden van de SP-fractie vragen hoe dit experiment zich precies
verhoudt tot de (drie in de brief genoemde) al lopende experimenten op
dit onderwerp. Is het nu voorgestelde experiment in plaats van deze
experimenten of loopt dit experiment naast deze experimenten? Op welke
aspecten wijkt het nu voorgestelde experiment precies af van deze drie
experimenten? Kunnen organisaties (in theorie) aan meerdere experimenten tegelijkertijd meedoen?
Kunnen alle zorgaanbieders die willen deelnemen aan het experiment in
principe ook daadwerkelijk deelnemen of kunnen zorgverzekeraars
dwarsliggen? Zorgaanbieders en zorgverzekeraars dienen nadere
afspraken te maken over deze experimenteermogelijkheid, is er sprake
van een evenwichtige verhouding tussen deze twee partijen bij deze
onderhandeling? Kunnen in theorie alle zorgaanbieders deelnemen aan
het experiment of is er een maximumaantal deelnemers?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 515, nr. 450

4

(Tussentijdse) monitoring en eindevaluatie
Wat is de verwachting van het aantal deelnemers aan het voorgestelde
experiment? Is hiervan een inschatting gemaakt, zo vragen de leden van
de SP-fractie. Hoeveel uren minder registratie/welke verlichting in
registratiedruk zal dit experiment naar verwachting opleveren? En welk
deel is dit van het totaal aantal uren dat besteed wordt aan administratie
door ggz-instellingen en instellingen voor forensische zorg?
II. REACTIE VAN DE STAATSSECRETARIS
Voor beantwoording van uw vragen wil ik graag benoemen dat
vormgeving van het experiment, dat is beschreven in de voorhangbrief,
conform het voorstel van partijen1 is. De procedure voor ggz-aanbieders
en fz-aanbieders om een experimentstatus voor dit type bekostigingsexperiment te kunnen krijgen wordt hiermee eenvoudiger en eenduidiger.
Het wordt daarmee voor ggz-aanbieders die een experimentstatus krijgen
maximaal mogelijk gemaakt om het tijdschrijven tot een minimum te
beperken en administratieve lasten te verminderen.
Beantwoording vragen en opmerkingen van de VVD-fractie,
CDA-fractie, D66-fractie en PvdA-fractie
Vraag 1. Gezien de problemen die in de ggz-sector spelen zoals de
wachtlijsten bij de gespecialiseerde (en complexe) ggz, het niet eenduidig
kunnen organiseren van regionale doorzettingsmacht, en het komen tot
een meer open en lerende cultuur begrijpen de leden van deze fracties
niet goed waarom de Staatssecretaris nu dit voornemen heeft. Vragen de
hierboven genoemde problemen niet een meer integrale benadering?
Het experiment waar de voorhangbrief over gaat is onderdeel van een
integraal pakket aan maatregelen die worden genomen om de regeldruk
te verminderen.
In het Actieplan [Ont]Regel de Zorg hebben partijen met elkaar
afgesproken de regeldruk voor professionals in de ggz te verminderen. In
dat kader hebben partijen mij verzocht om de mogelijkheid voor zorgaanbieders en zorgverzekeraars te creëren om een experiment op te zetten
ten aanzien van het verder vereenvoudigen van de registratie van
indirecte tijd. Ook zijn er over de vermindering van regeldruk afspraken
vastgelegd in het «Bestuurlijk Akkoord geestelijke gezondheidszorg (ggz)
2019 t/m 2022» en de «Meerjarenovereenkomst Forensische Zorg (fz)
2018–2021».
Een aanbieder kan via deelname aan dit experiment vooruitlopen op de
voorgenomen implementatie van het zorgprestatiemodel in de ggz/fz in
2022, en voorbereiden op de overgang naar het nieuwe bekostigingsmodel. Een van de wijzigingen in het nieuwe bekostigingsmodel is om (op
uitzonderingen na) geen indirecte tijd meer te registreren. De zorgaanbieder kan in 2021 hiermee experimenteren en zich voorbereiden op de
overgang.
Vraag 2. De leden van de genoemde fracties vragen of het nu opportuun is
dit experiment te starten aangezien de wachtlijsten in de ggz-zorg het
afgelopen jaar – met name voor bepaalde psychische stoornissen – niet
dalen. Dit experiment moet het oplossen van de eerdergenoemde
problemen niet gaan vertragen.

1

Verwijst naar partijen betrokken bij het Bestuurlijk Akkoord HLA ggz.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 515, nr. 450

5

Zoals de leden van de VVD-fractie, CDA-fractie, D66-fractie en PvdA-fractie
al aangeven, is het doel van het experiment om de administratieve lasten
te laten dalen, zodat professionals meer tijd hebben voor patiëntenzorg.
Dit experiment kan juist bijdragen aan het terugdringen van de wachttijden in de ggz en ik verwacht dan ook zeker niet dat dit experiment het
oplossen van de wachttijden zal vertragen.
Vraag 3. Er wordt gebruikgemaakt van andere experimenteerartikelen in
de wet, dus waarom is deze aanwijzing dan precies nodig? Kan de
Staatssecretaris de meerwaarde aangeven?
Nadat VWS een aanwijzing heeft gegeven, zal de NZa de voorwaarden
voor deelname aan het experiment nader uitwerken in haar beleidsregels
en nadere regels. Nadat de NZa deze heeft vastgesteld, kunnen deelnemende partijen afwijken van de reguliere eisen ten aanzien van de
registratie van indirecte tijd. Wanneer een zorgaanbieder en een zorgverzekeraar afspraken hebben gemaakt over deelname aan het experiment
en dit contractueel hebben vastgelegd, kunnen zij sneller en eenvoudiger
van start gaan. De stap van het aanvragen van een aparte experimentprestatie (per zorgaanbieder en zorgverzekeraar), zoals dat het geval is
onder de beleidsregel «Innovatie voor kleinschalige experimenten», is dan
niet meer nodig. De drempel om een experiment op te starten om de
administratieve lasten te verminderen ten aanzien van het registreren van
indirecte tijd wordt hierdoor lager.
Vraag 4. Daarnaast vinden deze leden het belangrijk om inzichtelijk te
krijgen wat de genoemde voorbeelden aan tijdwinst hebben opgeleverd.
Is er dan sprake van meer ggz-zorg aan complexe ggz-patiënten?
Zoals aangegeven lopen er reeds 2 experimenten (beide vallen onder de
beleidsregel «Innovatie voor kleinschalige experimenten» en zijn als
zodanig ook vastgesteld door de NZa) te weten;
– Arkin en Zilveren Kruis zijn per januari 2019 gezamenlijk het experiment «Arkin (Ont)Regelt» gestart.
– GGZ Centraal is eind maart 2020 gestart met een experiment waarbij
zorgverleners geen indirecte tijd meer hoeven te registeren.
– Van het experiment Arkin (Ont)Regelt (waar het niet meer schrijven
van indirecte tijd een belangrijk onderdeel van is) is bekend dat dit een
afname van registratiedruk van 45 tot 60 minuten per medewerker per
dag oplevert. Er loopt nog een evaluatie ten aanzien van het experiment bij GGZ Centraal. De eerste resultaten lijken positief. Er zijn nog
geen harde cijfers over tijdsbesparing. Wanneer de behandelaar
minder tijd besteedt aan administratie houdt deze logischerwijs meer
tijd over voor patiëntenzorg.
Vraag 5. De leden van genoemde fracties lezen dat het doel van het
onderhavige experiment is om de zorgaanbieder de mogelijkheid te
bieden om de indirecte tijd niet meer te registreren en zodoende de
administratieve lasten van zorgaanbieders te verlagen. Kan de Staatssecretaris aangeven met hoeveel procent de administratieve lastendruk gaat
dalen? Waar streeft de Staatssecretaris naar?
Het programma [Ont]Regel de Zorg draait om de ervaringen van
zorgverleners: zij moeten merken dat de regeldruk afneemt. Dat komt ten
goede aan hun werkplezier en zorgt ervoor dat ze meer tijd aan zorg
kunnen besteden. De drijfveer is dat zorgverleners merkbaar minder
regeldruk gaan ervaren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 515, nr. 450

6

Vraag 6. De leden vragen of in dit experiment ook wordt meegenomen
hoeveel direct patiëntgebonden tijd er dan «gewonnen» wordt.
Genoemde leden lezen namelijk niet dat dit mee wordt genomen bij de
evaluatie zoals de NZa die gaat uitvoeren. En worden de patiënttevredenheid en medewerkerstevredenheid gemeten?
De patiënttevredenheid zal niet door de NZa worden geëvalueerd. Reden
daarvoor is dat dit een experiment is dat ziet op het vereenvoudigen van
de registratie van indirecte tijd en dat met name de behandelaar daar de
winst van zal ervaren. Ook in het vergelijkbare experiment van Arkin en
Zilveren Kruis bleek dat de winst met name bij de behandelaar zit. Deze
hoeft door dit experiment immers een uur minder te registreren. In het
Arkin/Zilveren Kruis experiment is overigens door Arkin zelf wel aan
patiënten gevraagd of zij iets merkten van de verminderde administratiedruk bij hun behandelaar. Gebleken is dat het merendeel van de
patiënten de ervaring had dat de behandelaar meer tijd voor ze had en
minder gehaast was.
Vraag 7. Waarom streeft de Staatssecretaris met dit voornemen niet naar
een voordelige positie van de ggz-patiënt? Het verlagen van administratieve lastendruk moet toch leiden tot meer ggz-zorg aan complexe
ggz-patiënten en vervolgens tot het bijdragen aan een daling van de
wachtlijsten voor complexe ggz-zorg?
Dit experiment is in de eerste instantie bedoeld om de zorgaanbieder de
mogelijkheid te bieden om de indirecte tijd niet meer te registeren en
zodoende de administratieve lasten van zorgaanbieders te verlagen.
Belangrijk voordeel is uiteraard dat er daarmee meer tijd vrijkomt die aan
de patiënt kan worden besteed.
Beantwoording vragen en opmerkingen van de GroenLinks-fractie
Vraag 8. Een van de genoemde experimenten in de brief betreft de pilot
van Arkin en Zilveren Kruis. Genoemde leden hebben eerder tot zich
genomen dat dit experiment bijna een uur per dag aan extra tijd oplevert
per zorgverlener en significant bijdraagt aan het werkplezier en minder
uitval van zorgverleners. Wat is de huidige stand van zaken rondom dit
experiment? Hebben meerdere zorgverzekeraars zich hierbij aangesloten?
Wat is de precieze oorzaak dat deze best-practice niet nieuw landelijk
beleid tot gevolg heeft gehad? Waarom heeft dit zijn weg nog niet
gevonden in nieuwe wet- en regelgeving voor de gehele ggz en fz?
De aanpak van het experiment van Arkin en Zilveren Kruis betreft naast
het anders vormgeven van tijdschrijven en registratie, ook een verandering van cultuur in de organisatie. Een experiment als dat van Arkin en
Zilveren Kruis is daarom niet zomaar één op één als een soort mal te
gebruiken door andere ggz-aanbieders. Het behelst meer dan geen
indirecte tijd meer registreren. De uitkomsten van het experiment van
Arkin en Zilveren Kruis zijn wel zo positief dat ik mij maximaal inzet om dit
breder te verspreiden.
De aanwijzing aan de NZa om een beleidsregel op te stellen voor
experimenten ten aanzien van het verder vereenvoudigen van de
registratie van indirecte dbc-tijd voor de gespecialiseerde ggz en de
forensische zorg is bedoeld om dit mogelijk te maken. Op deze manier
wordt in de eerste plaats de procedure voor ggz-aanbieders om een
experimentstatus te kunnen krijgen eenvoudiger en eenduidiger. Ik schat
in dat dit voor ggz-aanbieders een paar weken werk in de voorbereiding
van het experiment scheelt. En in de tweede plaats wordt het voor
ggz-aanbieders die een experimentstatus krijgen maximaal mogelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 515, nr. 450

7

gemaakt om het tijdschrijven tot een minimum te beperken, onder andere
omdat behandelaren geen indirecte tijd meer hoeven te schrijven. Met
invoering van de nieuwe bekostiging in de ggz/fz zal per 2022 indirect
tijdschrijven grotendeels worden afgeschaft. Waarmee het verminderen
van regeldruk, voortkomend uit indirecte tijdsregistratie, wordt meegenomen in de nieuwe regelgeving.
Vraag 9. Hoeveel tijd besteedt een zorgverlener in de ggz gemiddeld per
dag aan registreren en administreren?
In de meest recente meting van de Merkbaarheidsscan2 rapporteren
medewerkers in de curatieve ggz 39,3% van hun tijd te besteden aan
administratie.
Vraag 10. Kan de Staatssecretaris kwantificeren (of een benadering geven)
hoeveel geld bespaard kan worden door de ggz en fz regelluw in te
richten?
Het programma [Ont]Regel de Zorg draait om de ervaringen van
zorgverleners: zij moeten merken dat de regeldruk afneemt. Dat komt ten
goede aan hun werkplezier en zorgt ervoor dat ze meer tijd aan zorg
kunnen besteden. De drijfveer voor het programma is niet primair geld
besparen.
Vraag 11. In hoeverre kan men de ggz regelluw inrichten als sommige
ggz-aanbieders te maken hebben met vijf verschillende wetten en vijf
verschillende financieringsstromen? Is de ggz niet gebaat bij een
drastische stelselvereenvoudiging, zo vragen deze leden.
Samen met mijn collega-bewindspersonen van VWS heb ik een Contourennota aangekondigd over de goede organiseerbaarheid van de zorg met
de juiste prikkels, sturing en toezicht. Daarnaast heb ik aangekondigd dat
ik met mijn visie op de ggz zal komen. Waar de contourennota algemener
aspecten zal adresseren, wil ik met de visie nader ingaan op aspecten die
vooral de (context van de) ggz betreffen. Ik wil in die visie met open blik
kijken naar het stelsel en de verschillende financieringsstromen die er zijn
en welke problemen dat mogelijk met zich meebrengt. Ik wil daar in de
beantwoording van deze vragen niet op vooruit lopen, maar zal niet
terughoudend zijn om eventuele knelpunten in het stelsel in de visie en
contourennota te adresseren.
Vraag 12. De leden van de GroenLinks-fractie vragen sinds wanneer de
algemeen indirecte tijd en indirect patiëntgebonden tijd geregistreerd
worden. Sinds welk jaartal heeft dit zijn ingang gevonden en waarom
maakt dit onderdeel uit van de financiering van zorgaanbieders in de ggz
en fz?
Dit heeft zijn ingang gevonden bij de introductie van het systeem van
diagnosebehandelingcombinaties (DBC’s) in de ggz in 2008 toen de ggz
van de toenmalige Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) naar
de Zorgverzekeringswet (Zvw) werd overgeheveld. Binnen de
DBC-systematiek wordt de totale tijd die aan de behandeling van de cliënt
wordt besteed (directe en indirecte behandeltijd) afgeleid naar een
bepaalde DBC-tijdklasse, die mede bepalend is voor het tarief dat
gedeclareerd kan worden.

2

Kamerstuk 29 515, nr. 447

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 515, nr. 450

8

Vraag 13. De leden van de GroenLinks-fractie vragen of de Staatssecretaris een globaal overzicht met de Kamer kan delen welke verschillende
beroepsgroepen in de ggz werkzaam zijn en een indicatie van de aantallen
fte per beroepsgroep.
Binnen de ggz is een groot aantal beroepsgroepen werkzaam. Tot de
grotere en/of voor de ggz specifieke beroepsgroepen behoren in ieder
geval de volgende beroepen:
– MBO-verpleegkundige
– HBO-verpleegkundige
– GZ-psycholoog
– Psychotherapeut
– Klinisch psycholoog
– Klinisch neuropsycholoog
– Verpleegkundig specialist
– Psychiater
– Groeps- en woonbegeleider
– Activiteitenbegeleider
– Vaktherapeut
– Maatschappelijk werker
– Gedragsdeskundige
– Verslavingsarts
We hebben geen compleet beeld van het totaal aantal fte in de ggz
verdeeld naar deze beroepsgroepen. Op basis van de cijfers die wel
beschikbaar zijn, kunnen we het volgende overzicht geven.
1. Totaal aantal werknemers in loondienst in de ggz
Cijfers van het CBS in het kader van het AZW onderzoeksprogramma laten
zien dat het totaal aantal werknemers in de ggz de afgelopen jaren is
toegenomen tot 95.500 in het eerste kwartaal van 2020 (zie tabel 1). Het
gaat hier om werknemers in loondienst.
Tabel 1
Totaal aantal werknemers in loondienst in de ggz 2018–2020
Q1 2018
Q1 2019
Q1 2020

92.600
93.200
95.500

Bron: CBS AZW Statline

2. Totaal aantal verpleegkundigen in loondienst werkzaam in de ggz
Het CBS heeft daarnaast in het kader van de monitor behorend bij het
actieprogramma Werken in de zorg cijfers uit 2019 aangeleverd van het
totaal aantal MBO- en HBO-verpleegkundigen die werkzaam zijn in de ggz.
Ook hier gaat het uitsluitend om werknemers in loondienst.
Tabel 2
Totaal aantal verpleegkundigen in loondienst werkzaam in de ggz 2019
MBO-verpleegkundige
HBO-verpleegkundige

5.400
16.200

Bron: CBS maatwerk, gepubliceerd in de voortgangsrapportage actieprogramma Werken in de
zorg van december 2019. Peildatum voorjaar 2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 515, nr. 450

9

3. Inschatting van het aantal beroepsbeoefenaren met een BIG-registratie
voor veelvoorkomende beroepen in de ggz
Tot slot laten onderzoeksgegevens van het Nivel uit 2018 voor een aantal
beroepen die veel voorkomen in ggz zien, het aantal werkzame beroepsbeoefenaren met een BIG-registratie. Hiertoe behoren echter ook
personen die in dit beroep buiten de ggz werkzaam zijn, bijvoorbeeld als
GZ-psycholoog in de ouderenzorg. Om een zo zuiver mogelijk beeld te
schetsen welk deel daarvan daadwerkelijk in de ggz werkzaam is, is op
basis van het aandeel fte per beroepsgroep dat in de ggz werkt een
inschatting gemaakt (zie tabel 3). Het gaat zowel om werknemers in
loondienst als vrijgevestigden.
Tabel 3
Aantal beroepsbeoefenaren met een BIG-registratie 2018

Totaal

Waarvan in de
ggz (ca)*

GZ-psycholoog**
Psychotherapeut**
Klinisch psycholoog***
Klinisch neuropsycholoog
Verpleegkundig specialist ggz
Psychiater

10.649
1.913
2.069
139
954
3.527

7.270
1.790
1.630
50
820
2.840

Totaal

19.251

14.410

* afgerond op tientallen
** zonder andere specialisatie
*** maar géén klinisch neuropsycholoog
Bron: Nivel (kolom «Totaal») en bewerking door VWS (kolom «Waarvan in de ggz (ca)»)

Vraag 14. Tot slot vragen de leden van de GroenLinks-fractie de Staatssecretaris om de informatie-uitwisseling tussen ggz-instellingen en het
sociale domein te verbeteren, conform de aanbevelingen van de
Algemene Rekenkamer. Is de Staatssecretaris van mening dat dit rapport
tot nieuwe inzichten heeft geleid en zo ja, hoe kan deze informatie-uitwisseling worden verbeterd en is dit mogelijk op een administratieluwe
manier?
Richting de Algemene Rekenkamer heb ik uitgebreid bestuurlijk gereageerd op het rapport, hun conclusies en aanbevelingen. Mijn reactie is te
vinden op de website van de Algemene Rekenkamer3. In algemene zin is
het beleid in lijn met een groot deel van de conclusies en aanbevelingen
mijn huidige beleid rond het aanpakken van de wachttijden en het
verbeteren van zorg en ondersteuning voor mensen met psychische
problemen. Het wachttijdendossier is een snel ontwikkelend dossier en
tijdens de totstandkoming van het rapport zijn n.a.v. verschillende
conclusies en aanbevelingen alweer nieuwe stappen gezet. Dat geldt ook
voor de aanbeveling van de Algemene Rekenkamer: «Verschaf duidelijkheid over de mogelijkheden voor informatie-uitwisseling op persoonsniveau tussen ggz-instelling, zorgverzekeraar en gemeente en de
beperkingen die de privacy-wetgeving oplegt». In reactie op deze
aanbeveling heb ik richting de Algemene Rekenkamer aangegeven dat
gegevensuitwisseling een constant punt van aandacht en onderwerp van
gesprek is met partijen in het veld. Daarnaast lopen er op dit moment
verschillende (wetgevings)initiatieven die zien op gegevensuitwisseling. Ik
wil een aantal trajecten hier noemen (voor een uitgebreidere toelichting
verwijs ik u naar eerdergenoemde bestuurlijke reactie):

3

https://www.rekenkamer.nl/publicaties/brieven/2020/06/25/reactie-staatssecretaris-van-vws-ophet-rapport-geen-plek-voor-grote-problemen;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 515, nr. 450

10

–
–

–

–

–
–

het wetvoorstel aanpak meervoudige problematiek sociaal domein
(Wams);
een wetstraject voor het creëren van een wettelijke grondslag voor
landelijke kwaliteitsregistraties medisch specialistische zorg voor het
verwerken van gezondheidsgegevens;
wetgeving om te zorgen voor een wettelijke grondslag voor de
verwerking van bijzondere persoonsgegevens in het kader van de
ggz-kwaliteitsregistraties;
de samenwerking tussen de ministeries van SZW en VWS, het UWV en
GGZ Nederland/de Nederlandse ggz om de samenwerking tussen de
domeinen Werk&Inkomen en GGZ te verbeteren;
het wetsvoorstel gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden
(WGS).
Bij wetgevingsinitatieven is regeldruk altijd een aandachtspunt.

Beantwoording vragen en opmerkingen van de SP-fractie
Vraag 15. Medio 2018 is een overeenkomst gesloten met de forensische
zorgsector. Doel van die overeenkomst was onder meer om de werkdruk
te verlagen. Het streven was om de administratieve lasten in 2020 met
25% te verminderen. Graag horen de leden van de SP-fractie wat de stand
van zaken is met betrekking tot deze overeenkomst. Gaat het lukken om
die 25% vermindering te realiseren? Zo nee, waarom niet?
In de meerjarenovereenkomst Forensische zorg 2018–2021 zijn samen met
de sector afspraken gemaakt om de veiligheid en kwaliteit in de forensische zorg te verbeteren. Er is een Taskforce opgericht voor het uitvoeren
van de gemaakte afspraken, waaronder het terugdringen van de administratieve lasten.
De Taskforce werkt momenteel aan het doorvoeren van maatregelen die
eraan moeten bijdragen dat het doel van 25% reductie aan administratieve lasten binnen de looptijd van de meerjarenovereenkomst wordt
bereikt. Om de doelstellingen van de meerjarenovereenkomst een extra
impuls te geven zijn op 18 maart jl. in een addendum op de meerjarenovereenkomst aanvullende afspraken met de sector gemaakt en door het
Ministerie van Justitie en Veiligheid extra middelen en ondersteuning
beschikbaar gesteld. Daarnaast zijn tevens met de sector afspraken
gemaakt om zich te committeren aan het implementeren van de aanpassingen in de werkprocessen. Hier is uw Kamer op 18 maart 2020 over
geïnformeerd 4.
Door de Voortgangsbrief forensische zorg, die op 24 juni jl. aan uw Kamer
is gezonden,5 is uw Kamer geïnformeerd over de voortgang van de
Taskforce. Hieronder zet ik enkele maatregelen uiteen die, naast het
experiment voor het tijdschrijven van de indirecte tijd tot nu toe genomen
zijn om de administratieve lasten terug te dringen. Dit zijn het digitaliseren
van het plaatsingsbesluit, het starten van trajectindicaties, het ontwikkelen
van een forensisch cv en de uitgevoerde verkenning naar verbetering van
het ICT-proces in de forensische zorg.
De uitwerking van het voorliggende experiment rondom het wijzigen van
de registratie van indirecte tijd is tevens een van de maatregelen van de
Taskforce om de administratieve lasten terug te dringen. Door deelname
aan dit experiment kan de aanbieder zich, vooruitlopend op de voorgenomen implementatie van het zorgprestatiemodel in de ggz/fz in 2022,
tevens voorbereiden op de overgang naar het nieuwe bekostigingsmodel.
4

Addendum bij Meerjarenovereenkomst Forensische Zorg 2018–2021, bijlage bij Kamerstuk
33 628, nr. 73.
5
Voortgangsbrief forensische zorg, 24-06-2020, Kamerstuk 33 628, nr. 76

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 515, nr. 450

11

Dat betekent dat de aanbieder in het overgangsjaar 2021 door deelname
aan het experiment geen indirecte tijd meer hoeft de registreren, door het
vervallen van de verplichting hiertoe op grond van de door de NZa nog
nader op te stellen beleidsregel. In het najaar zal de Taskforce in een
tweede Tussenrapportage de verdere voortgang op dit onderwerp en de
overige onderwerpen rapporteren.
Vraag 16. Is het nu voorgestelde experiment in plaats van deze experimenten of loopt dit experiment naast deze experimenten? Op welke
aspecten wijkt het nu voorgestelde experiment precies af van deze drie
experimenten? Kunnen organisaties (in theorie) aan meerdere experimenten tegelijkertijd meedoen?
Het nu voorgestelde experiment zou ernaast lopen. De genoemde lopende
experimenten vallen onder de beleidsregel «Innovatie voor kleinschalige
experimenten». Ik vind het echter belangrijk dat nog meer zorgaanbieders
en zorgverzekeraars snel aan de slag kunnen gaan met het reduceren van
administratieve lasten ten aanzien van de registratie van indirecte tijd
binnen de gespecialiseerde ggz en de forensische zorg. Het opstarten van
een bekostigingsexperiment ingevolge artikel 58 Wmg kan hieraan een
bijdrage leveren. Op deze manier wordt in de eerste plaats de procedure
voor ggz-aanbieders om een experimentstatus te kunnen krijgen
eenvoudiger en eenduidiger. Ik schat in dat dit voor ggz-aanbieders een
paar weken werk scheelt.
Nadat VWS een aanwijzing heeft gegeven, zal de NZa de voorwaarden
voor deelname aan het experiment nader uitwerken in haar beleidsregels
en nadere regels. Nadat de NZa deze heeft vastgesteld, kunnen deelnemende partijen afwijken van de reguliere eisen ten aanzien van de
registratie van indirecte tijd. Wanneer een zorgaanbieder en een zorgverzekeraar afspraken hebben gemaakt over deelname aan het experiment
en dit contractueel hebben vastgelegd, dan kunnen zij direct van start
gaan. De stap van het aanvragen van een aparte experimentprestatie,
zoals dat het geval is onder de beleidsregel «Innovatie voor kleinschalige
experimenten», is dan niet meer nodig.
Vraag 17. Kunnen alle zorgaanbieders die willen deelnemen aan het
experiment in principe ook daadwerkelijk deelnemen of kunnen zorgverzekeraars dwarsliggen? Zorgaanbieders en zorgverzekeraars dienen nadere
afspraken te maken over deze experimenteermogelijkheid, is er sprake
van een evenwichtige verhouding tussen deze twee partijen bij deze
onderhandeling? Kunnen in theorie alle zorgaanbieders deelnemen aan
het experiment of is er een maximumaantal deelnemers?
Zorgverzekeraars en zorgaanbieders dienen samen afspraken te maken
over hun deelname aan het experiment, zoals zij dat altijd doen in het
kader van de contractering. Nadat het Ministerie van VWS een aanwijzing
heeft gegeven, zal de NZa de voorwaarden voor deelname aan het
experiment nader uitwerken in haar beleidsregels en nadere regels. Nadat
de NZa deze heeft vastgesteld, kunnen deelnemende partijen afwijken van
de reguliere eisen ten aanzien van de registratie van indirecte tijd.
Wanneer een zorgaanbieder en een zorgverzekeraar afspraken hebben
gemaakt over deelname aan het experiment en dit contractueel hebben
vastgelegd, dan kunnen zij van start gaan. Daarbij gelden de reguliere
verhoudingen: het gaat om particuliere contracten tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders. Er is geen maximumaantal deelnemers. De
vormgeving van het experiment is conform het voorstel van partijen6.

6

Partijen verwijst naar volgende veldpartijen actief betrokken vanuit het Bestuurlijk Akkoord HLA
ggz; ZN, NIP, P3NL, GGZ NL, LVVP, NVvP, NZa, NFU, V&VN, MIND.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 515, nr. 450

12

Vraag 18. Wat is de verwachting van het aantal deelnemers aan het
voorgestelde experiment?
Hier kan ik geen inschatting van geven.
Vraag 19. Hoeveel uren minder registratie/welke verlichting in registratiedruk zal dit experiment naar verwachting opleveren? En welk deel is dit
van het totaal aantal uren dat besteed wordt aan administratie door
ggz-instellingen en instellingen voor forensische zorg?
De tijd die besteed wordt aan administratie en daarmee ook de tijdswinst
die geboekt kan worden, verschilt per instelling en functie die iemand
bekleed. In de meest recente meting van de Merkbaarheidsscan rapporteren medewerkers in de curatieve ggz 39,3% van hun tijd te besteden aan
administratie. Hierin wordt geen onderscheid gemaakt tussen
ggz-instellingen en instellingen voor forensische zorg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 515, nr. 450

13