Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

899
Vragen van de leden Leijten en Jasper van Dijk (beiden SP) aan de
Staatssecretarissen van Financiën en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
over het zonder waarschuwing incasseren van een openstaande toeslagschuld
(ingezonden 7 oktober 2019).
Antwoord van Staatssecretaris Snel (Financiën) (ontvangen 29 november
2019).
Vraag 1
Is het een «normale» procedure dat iemand met een betalingsregeling in
verband met een toeslagschuld bij het missen van een termijn binnen twee
weken de hele openstaande schuld moet betalen?1
Antwoord 1
Het uitgangspunt van het terugvorderen van een toeslagschuld is dat teveel
ontvangen toeslag geheel moet worden terugbetaald. Daarbij wordt rekening
gehouden met de situatie van burgers, die bijvoorbeeld in financiële
problemen kunnen verkeren en het bedrag niet in één keer kunnen terugbetalen. Om die reden wordt bij elke terugvordering van een toeslagschuld een
betalingsregeling aangeboden. Als burgers een termijnbetaling in die
betalingsregeling missen, wordt eerst een kosteloze betalingsherinnering
verzonden. Hierin wordt de burger verzocht om de gemiste termijnbetaling
binnen twee weken over te maken. Pas als niet aan dat verzoek wordt
voldaan en op de betalingsherinnering evenmin een andere reactie is
gevolgd, wordt de betalingsregeling ingetrokken waarna de burger gehouden
is het openstaande bedrag in één keer te betalen Ook na het intrekken van
een betalingsregeling en eventuele dwanginvorderingsmaatregelen, blijft het
mogelijk om contact op te nemen met de Belastingdienst en een nieuwe
betalingsregeling af te spreken.
Vraag 2
Hoe lang is de procedure al zo?
Antwoord 2
Deze procedure is van toepassing sinds de invoering van de Awir in 2005.

1

ah-tk-20192020-899
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Onderhands meegestuurd met de Kamervragen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 3
Hoeveel mensen zijn geconfronteerd met deze procedure omdat ze een
betalingstermijn gemist hebben in de afgelopen jaren?
Antwoord 3
In 2017 zijn circa 206.000 burgers benaderd met een stopzetting van een
betalingsregeling, in 2018 ging het om circa 212.000 gevallen. In ongeveer
een kwart van de gevallen wordt vervolgens een nieuwe betalingsregeling
afgesloten. In nog een kwart volgt dwanginvordering, bijvoorbeeld doordat
beslag wordt gelegd op het loon of de uitkering – hierbij wordt rekening
gehouden met de beslagvrije voet. In de helft van de gevallen waarin een
betalingsregeling wordt stopgezet, wordt de openstaande schuld voldaan,
wordt deze buiten invordering gelaten, of wordt deze door middel van
verrekening voldaan – in dat laatste geval kan op verzoek van de burger
rekening gehouden worden met het bestaansminimum.
Vraag 4
Erkent u dat een betalingsregeling niet voor niets afgesloten wordt en dat het
vreemd is om ervan uit te gaan dat door het missen van een betalingstermijn
wél de toeslagschuld in één keer kan worden voldaan? Kunt u verklaren wat
de logica achter deze procedure is?
Antwoord 4
In lijn met het antwoord op de eerste vraag benadruk ik dat bij het invorderen
zoveel mogelijk rekening wordt gehouden met mensen die hun toeslagschuld
niet in één keer kunnen betalen, door het aanbieden van een betalingsregeling. Het niet nakomen van een betalingsregeling is echter onwenselijk,
omdat een openstaande toeslagschuld dient te worden ingelost. Het missen
van één betalingstermijn hoeft overigens niet te leiden tot een betaling in één
keer, ook hiervoor verwijs ik naar het antwoord op de eerste vraag. Als
belanghebbende na de betalingsherinnering de termijn alsnog betaalt, hoeft
het openstaande bedrag niet in een keer terugbetaald te worden en wordt de
regeling hervat. Ook kan contact worden opgenomen met de Belastingdienst,
bijvoorbeeld om een nieuwe betalingsregeling af te spreken.
Vraag 5, 6
Hoe verhoudt deze procedure zich tot het manifest van de Belastingdienst,
UWV, SVB, CJIB, CAK en DUO voor een zorgvuldige en maatschappelijk
verantwoorde incasso en tot de Rijksincassovisie (waarin onder andere staat
dat de overheid, indien betaling binnen de reguliere termijn uitblijft, zoveel
mogelijk in een vroeg stadium contact met de schuldenaar zoekt om
afspraken te maken over de afbetaling om zo dwangincasso zo veel mogelijk
te voorkomen en dat de overheid van haar uitvoeringsorganisaties verlangt
dat zij, daar waar de beperkte afloscapaciteit daarom vraagt, maatwerk
bieden)?2
Erkent u dat deze werkwijze op geen enkele manier aan te merken is als
beleid met een «menselijke maat»? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 5, 6
Burgers kunnen er bij een toeslagschuld voor kiezen om deze schuld in een
keer te betalen of te voldoen door middel van een standaardbetalingsregeling, eventueel gecombineerd met verrekening. Als deze standaardbetalingsregeling leidt tot te hoge maandelijkse lasten, kunnen burgers er ook voor
kiezen hun schuld te voldoen door middel van een persoonlijke betalingsregeling. Bij die regeling wordt rekening gehouden met de betalingscapaciteit
van de burger en wordt dus maatwerk geboden. Als bij deze laatste regeling
na 24 maanden nog niet de volledige schuld is afgelost, worden ten aanzien
van de nog openstaande schuld geen verdere invorderingsmaatregelen meer
genomen. Daartoe geeft de Belastingdienst een beschikking af; hierdoor
wordt niet meer actief ingevorderd, maar kan voor een periode van drie jaar
wel verrekening plaatsvinden met eenmalige teruggaven. Ik ben van mening
dat de praktijk van het aanbieden van een persoonlijke betalingsregeling voor
toeslagschulden, waarbij rekening wordt gehouden met de persoonlijke
2

Tweede Kamer, 2015–2016, 24 515, nr. 336

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

inkomens- en vermogenspositie, getuigt van een «menselijke maat».
Datzelfde geldt voor het in het antwoord op de vragen 1 en 4 besproken feit
dat ook bij het missen van een termijn contact kan worden gezocht met de
Belastingdienst om, bijvoorbeeld, een nieuwe betalingsregeling af te spreken.
Het opnemen van persoonlijk contact vanuit de Belastingdienst is gegeven de
massaliteit van het toeslagenproces (zie ook het antwoord op vraag 3) niet
standaard mogelijk. Daarentegen is de Belastingdienst dus wel bereikbaar als
het initiatief tot persoonlijk contact door de burger wordt genomen.
Tot slot wil ik u wijzen op mijn brief aan uw Kamer van 8 november 2019. In
die brief ga ik in op het niet verlenen van een persoonlijke betalingsregeling
als een terugvordering te wijten is aan opzet of grove schuld en geef ik aan
het gehanteerde beleid ten aanzien van opzet/grove schuld te heroverwegen.
In afwachting daarvan heb ik tijdens het wetgevingsoverleg van 4 november
2019 toegezegd pas op de plaats te maken met de dwanginvordering van
toeslag-schulden als een persoonlijke betalingsregeling wegens opzet/grove
schuld is afgewezen. Ook heb ik toegezegd bij alle nieuwe verzoeken om een
persoonlijke betalingsregeling voor een toeslagschuld voorlopig geen
onderzoek te doen naar opzet/grove schuld, tenzij er in het voortraject (de
toekenningsfase) een inmiddels onherroepelijk geworden vergrijpboete is
opgelegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3