Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

29 383

Regelgeving Ruimtelijke Ordening en Milieu

28 973

Toekomst veehouderij

Nr. 368

BRIEF VAN DE MINISTERS VOOR NATUUR EN STIKSTOF EN VAN
LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 september 2022
Op 8 september jl. heeft de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit om een brief gevraagd over de gevolgen van de drie
uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State
(hierna: Afdeling) over emissiearme melkveestallen van 7 september 2022
(202106900/1/R2, 202106908/1/R2 en 202106915/1/R2) en verzocht deze
brief uiterlijk te ontvangen op maandag 12 september 2022.
De vaste commissie verzoekt ons in het bijzonder in te gaan en te
reflecteren op een aantal zaken. Daarvoor achten wij het nu echter nog te
vroeg. Wij willen de uitspraak eerst goed bestuderen, alvorens we
inhoudelijk ingaan op de gevolgen van de uitspraak. Wij zij ons ervan
bewust dat deze uitspraak wederom een flinke tegenslag is voor de
veehouders die juist de intentie hebben om te investeren in een stal met
emissiearme systemen. Met deze brief informeren wij de Tweede Kamer
over de lijnen die we op willen pakken.
Uitspraken
Op woensdag 7 september jl. heeft de Afdeling uitspraak gedaan in drie
zaken over het gebruik van de emissiefactoren voor twee specifieke
stalsystemen uit bijlage 1 van de Regeling ammoniak en veehouderij
(Rav) (hierna: Rav-factoren). Bij vergunningverlening op grond van de Wet
natuurbescherming (Wnb) wordt voor de berekening van de stikstofemissie van stallen rekening gehouden met deze emissiefactoren.
In de uitspraken van 7 september heeft de Afdeling geoordeeld dat voor
de stalsystemen A1.13 en A1.28 de Rav-factoren niet gebruikt kunnen
worden bij het bepalen van de stikstofemissie, omdat onzeker is of de te
verwachten emissie en depositie aan de hand van de Rav-factoren wel
echt worden bereikt. De Afdeling geeft aan dat daarmee, voor de twee
stalsystemen die ter discussie stonden, niet met de op grond van de Wnb
vereiste zekerheid de emissie berekend kan worden. Daardoor kunnen ook

kst-29383-368
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 383, nr. 368

1

de effecten op natuurgebieden niet met de vereiste zekerheid worden
beoordeeld. Zolang de onzekerheid over de emissies van deze stalsystemen blijft bestaan, kunnen de betreffende Rav-factoren dus niet worden
gebruikt bij het verlenen van een Wnb-vergunning.
Onzekerheid Rav-factoren
Een Centraal Bureau voor de Statistiek-analyse1 gaf in 2019 aanleiding tot
twijfels over de effectiviteit van emissiearme stalsystemen, omdat deze
analyse indicaties bevat dat de stikstofverliezen uit emissiearme stallen
mogelijk groter zijn dan op basis van de emissiefactoren2 verwacht kan
worden. Op basis van de CBS-studie kan geen onderscheid gemaakt
worden tussen de werking van verschillende systemen binnen de groep
emissiearme stallen. In 2020 deed de Commissie Deskundigen Meststoffenwet (CDM) vervolgens onder meer het voorstel om op basis van een
stakeholderconsultatie aanbevelingen te formuleren voor verbetering van
de effectiviteit van bestaande en nieuw te bouwen emissiearme stalsystemen.3 Dat onderzoek is vervolgens uitgevoerd door Wageningen
Livestock Research (WLR). Het resultaat van het onderzoek wordt
binnenkort gepubliceerd in het WLR-rapport «Verbetering van effectiviteit
emissiearme stalsystemen in de praktijk». De Staatssecretaris van
Infrastructuur en Waterstaat (IenW) zal, mede namens ons, dit rapport aan
uw Kamer zenden, voorzien van een beleidsreactie. Dit gebeurt naar
verwachting eind september.
Wnb-toestemmingverlening
Zoals de Minister voor Natuur en Stikstof in de brief van 21 juni 2022 heeft
medegedeeld (Kamerstuk 35 925 XIV, nr. 157), zal de Tweede Kamer medio
oktober 2022 een brief ontvangen over aanscherpingen en verduidelijkingen in het bestaande instrumentarium van toestemmingverlening in
het kader van de Wnb. Een reactie op de impact van de uitspraak voor het
verlenen van Wnb-vergunningen wordt hierin meegenomen. Daarbij zal
ook bovengenoemd WLR-rapport betrokken worden. Wij beschouwen dit
tevens als een reflectie op de genoemde Kamervragen (Aanhangsel
Handelingen II 2021/22, nr. 2086).
Innovatie
Innovatie is één van de pijlers voor de agrarische sector. Innovatie blijft
een van de manieren om stikstof te reduceren. Een combinatie met
andere maatregelen zal altijd nodig zijn. Onlangs is in een Bestuurlijk
Overleg over stalinnovaties het advies van kwartiermaker, de heer
Tijssens, aangeboden aan ons. Het advies ziet op het instellen van een
regieorgaan voor de versnelling van innovaties op het gebied van
mestverwerking en stallen en het aanstellen van een innovatiegezant
(motie van het lid Lodders, Kamerstuk 35 570 XIV, nr. 23). Het advies geeft
handvatten om de drempels die de versnelling van innovatie hinderen,
weg te nemen. Dit advies is relevant voor de toekomst van inzet van
innovaties ten behoeve van de verdere reductie van emissies. Zoals
eerder aan de Tweede Kamer gemeld, wordt het advies inclusief appreciatie binnenkort aan uw Kamer aangeboden (Kamerstuk 33 009, nr. 160).

1

Stikstofverlies uit opgeslagen mest (cbs.nl).
Een weergave van de gemiddelde prestatie van het stalsysteem bij metingen.
3
Kamerstuk 35 334, nr. 122.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 383, nr. 368

2

Mede namens de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
De Minister voor Natuur en Stikstof,
Ch. van der Wal-Zeggelink
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit a.i.,
C.J. Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 383, nr. 368

3