Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3013
Vragen van het lid Thieme (PvdD) aan de Staatssecretarissen van
Economische Zaken en van Infrastructuur en Milieu over de noodzaak tot het
verduurzamen van voedsel, mede via prijsprikkels (ingezonden 13 juni 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Van Dam (Economische Zaken), mede namens
de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu (ontvangen 1 juli 2016).
Vraag 1
Kent u het rapport «Food Systems and Natural Resources» van het International Research Panel (IRP), waaruit blijkt dat de wereldwijde voedselvoorziening
ingrijpend moet worden verduurzaamd om te kunnen garanderen dat
toekomstige generaties voldoende voedsel zullen hebben?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de conclusie van de onderzoekers dat de overheid bij die verduurzaming een belangrijke rol kan spelen door bijvoorbeeld meer mensen te wijzen
op het belang van duurzaam voedsel via onderwijs en voorlichting, door
duurzame voedselproductie te stimuleren en door te stoppen met het
bemoedigen van milieuschadelijke voedselproductie?
Antwoord 2
Ja, ik deel de conclusie dat de overheid een belangrijke rol kan spelen bij de
verduurzaming van de voedselketen. In de kabinetsreactie op het WRRrapport «Naar een voedselbeleid» (Kamerstuk 31 532, nr. 156, d.d. 30 oktober
2015) is aangegeven op welke wijze het kabinet hier aan werkt.
Vraag 3
Hoe beoordeelt u de conclusies van het IRP dat externaliteiten zoals
milieuschade, dierziekten, waterschaarste en biodiversiteitsverlies veel sterker
in de prijs van voedingsproducten verdisconteerd dienen te worden? Hoe kan
de overheid hierin volgens u een rol spelen? Staat u open voor de oproep
van het IRP om via belastingheffingen deze externaliteiten te beprijzen? Zo ja,
1

ah-tk-20152016-3013
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Nederlandse samenvatting:
http://www.pbl.nl/sites/default/files/cms/publicaties/PBL-2016-Food-systems-and-NaturalResources-samenvatting-1554.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

bent u bereid op korte termijn voorstellen naar de Kamer te sturen? Zo nee,
waarom niet? Bent u bereid om aanvullend onderzoek te verrichten naar het
invoeren van dit soort Pigouviaanse belastingen in productieketens? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 3
Het kabinet vindt het belangrijk dat de zichtbaarheid wordt vergroot van
kosten die binnen ketens gemaakt worden. Duidelijk moet zijn wat de
daadwerkelijke kosten zijn van voedselproductie, die nu als «externaliteiten»
op het milieu en de biodiversiteit worden afgewenteld. De vraag is hoe die
kosten inzichtelijk kunnen worden gemaakt en vervolgens verrekend. Dit is
echter geen eenvoudige exercitie. De primaire functie van belastingen is het
verkrijgen van middelen ter dekking van overheidsuitgaven. Een secundair
effect van belastingen kan een prijsprikkel zijn die bepaalde gedragingen
ontmoedigt of juist stimuleert. Via de energiebelasting en accijnzen worden
diverse externaliteiten beprijsd, rekening houdend met grenseffecten en het
internationale speelveld voor onze industrie. Het kabinet is geen voorstander
om het instrumentele gebruik van belastingheffing op dit moment te
verbreden. Er zijn minder belastende opties dan belastingheffing te bedenken
om externaliteiten in de prijs van producten en diensten tot uitdrukking te
brengen. In de kabinetsreactie op het WRR-rapport is toegezegd in overleg
met bedrijfsleven en maatschappelijke partijen voor enkele sectoren te
verkennen hoe «true pricing» de transitie naar duurzaamheid kan ondersteunen. Er is inmiddels opdracht gegeven voor dit onderzoek. Uw Kamer zal
hierover in de tweede helft van 2016 worden geïnformeerd.
Vraag 4
Deelt u de conclusies van het IRP dat de overheid ook een belangrijke
bijdrage kan leveren aan het duurzaam maken van onze voedselvoorziening
door te stoppen met het direct of indirect subsidiëren (via belastingvoordelen) van niet-duurzame producten, zoals de subsidies voor de visserij? Zo ja,
welke stappen gaat u ondernemen om dit te realiseren? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 4
Het kabinet is van mening dat het subsidiëren van niet-duurzame producten
ongewenst is. Om die reden worden subsidies onder andere ingezet voor
verduurzaming van de landbouw. Voor de visserijsector geldt dat verduurzaming het belangrijkste doel is van de subsidies in het kader van het Europees
Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij.
Vraag 5
Deelt u de conclusie van het IRP dat het gebruik van fossiele brandstoffen bij
het produceren van voedsel ontmoedigd moet worden, en dat de overheid
hierin een belangrijk rol kan spelen door bijvoorbeeld te stoppen met
voordelige belastingregelingen te treffen in relatie tot het gebruik van fossiele
brandstoffen bij het produceren van voedsel? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Het kabinetsbeleid is erop gericht om het gebruik van fossiele brandstoffen in
Nederland te verminderen. Dit blijkt uit de inzet voor energiebesparing en
verduurzaming (bijvoorbeeld via gerichte inzet voor geothermie) zoals bij de
glastuinbouw. Het kabinet deelt de visie van deze sector om voor 2050 netto
CO2-neutraal te kunnen produceren. Ook in andere landbouwsectoren zijn er
duidelijke initiatieven om hernieuwbare energie te benutten voor hun
productie, denk daarbij bijvoorbeeld aan de zonnepanelen op boerendaken.
Overigens zijn de conclusies van IRP gericht op voedselsystemen in mondiale
context. De aanbevelingen die IRP noemt zijn locatie en context specifiek
volgens IRP. Een (flink) deel van de IRP-aanbevelingen zijn in de Nederlandse
land- en tuinbouw al gerealiseerd, zoals een verregaande energie-efficiency in
de voedselproductie.
Vraag 6
Volgt u het advies van het IRP op om een nationale voorlichtingscampagne te
beginnen waarbij burgers inzicht wordt gegeven in de impact van voedselproductie op natuur, milieu en de hoeveelheid grondstoffen? Zo nee, waarom

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

niet? Zo ja, op welke termijn gaat u dit uitvoeren? Bent u ook bereid om
scholen op te roepen in het curriculum lessen op te nemen over duurzaam
voedsel? Zo ja, welke stappen gaat u ondernemen om dit te realiseren? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 6
Er wordt reeds door verschillende instanties en NGO’s (Voedingscentrum,
Milieu Centraal, Natuur en Milieu e.d.) voorlichting gegeven aan burgers over
de impact van voedselproductie op natuur, milieu en de hoeveelheid
grondstoffen. Scholen hebben daarbij een eigen verantwoordelijkheid om
aandacht te besteden aan voeding.
Ik wil actief inzetten op educatie over gezond èn duurzaam voedsel op
scholen. Vanuit mijn ministerie wordt de inzet (onder de noemer)» Jong leren
eten», met inbreng vanuit Smaaklessen en de EU Schoolfruitregeling, in
overleg met het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport samengebracht met het lopende programma Gezonde School.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3