Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3455
Vragen van het lid Van Otterloo (50PLUS) aan de Staatssecretaris van
Financiën over de berichten dat in België en Duitsland de btw op korte termijn
omlaag gaat (ingezonden 11 juni 2020).
Antwoord van Staatssecretaris Vijlbrief (Financiën – Fiscaliteit en
Belastingdienst), mede namens de Minister van Financiën en de
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ontvangen 7 juli 2020).
Vraag 1
Bent u bekend met de berichten over een btw-verlaging voor de horeca in
België en een algemene btw-verlaging in Duitsland?1, 2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u bevestigen dat de Duitse regering voornemens is om het algemene
btw-tarief voor de rest van dit jaar te verlagen van 19% naar 16% en de btw
op groente en fruit te verlagen van 7% naar 5%?
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
Wat zijn de kosten voor de schatkist, als Nederland ook vanaf juli tot en met
het einde van dit jaar, het hoge btw-tarief zou verlagen met 3%-punt (wordt
18%) en het lage btw-tarief met 2%-punt (wordt 7%)?
Antwoord 3
Uitgaande van de sleutels die in september 2019 zijn gepubliceerd, zou deze
maatregel circa € 4,6 miljard kosten. Gezien de huidige economische situatie
is de omzet in enkele sectoren lager dan verwacht, waardoor de budgettaire
derving iets lager uit kan vallen.

1

Gazet van Antwerpen, 6 juni 2020 (https://www.gva.be/cnt/dmf20200606_04983617/btwverlaging-voor-horeca-cadeaucheque-van-300-euro-en-alle-belgen-10-gratis-ritten-op-de-treindit-heeft-de-superkern-beslist)
2
Taxence, 5 juni 2020 (https://www.taxence.nl/nieuws/duitse-btw-verlaging-valt-in-goede-aarde/)

ah-tk-20192020-3455
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 4 en 5
Zijn deze maatregelen binnen het genoemde tijdskader uitvoerbaar voor de
Belastingdienst? Indien nee, waarom niet?
Wat is vanuit het perspectief van de uitvoering, de vroegst mogelijk ingangsdatum van de genoemde btw-maatregelen?
Antwoord 4 en 5
Zoals is beschreven in de parameterbrief 2019,3 vragen de ondersteunende
automatiseringssystemen voor de omzetbelasting bijzondere aandacht. De
huidige IT-ondersteuning kan maximaal drie tarieven bevatten: de geldende
tariefcombinatie en de twee voorafgaande tariefcombinaties. Een tariefcombinatie moet tot 10 jaar na zijn geldigheid beschikbaar blijven in het systeem.
Als gevolg hiervan is het op korte termijn niet mogelijk het algemene of het
verlaagde tarief voor de omzetbelasting aan te passen.
Vraag 6
Is een btw-verlaging voor de horeca zoals in België, ook voor Nederland
uitvoeringstechnisch gezien haalbaar?
Antwoord 6
Zoals uit het antwoord op vraag 4 en 5 blijkt, is de introductie van een niet
bestaand tarief niet te realiseren in de huidige ondersteunende IT-systemen
van de Belastingdienst. Op korte termijn kan deze IT-ondersteuning niet
vervangen worden. Een nieuw tarief heeft ook voor ondernemers
IT-gevolgen. In België werd het verlaagde tarief van 6% al toegestaan voor
afhaalmaaltijden. Die toepassing is nu tijdelijk uitgebreid voor horecaverstrekkingen ter plaatse (met uitzondering van alcohol). In België gaat het dus
zowel voor ondernemers als voor de Belastingdienst om een bestaand
verlaagd tarief, waarvoor geen systeemaanpassing nodig is. In Nederland valt
de horeca (met uitzondering van alcohol) al onder het verlaagde btw-tarief
van 9% en is verdere verlaging daarom niet mogelijk zonder introductie van
een nieuw tarief.
Vraag 7
Erkent u dat het zeer pijnlijk is als wij moeten constateren dat een adequate
crisisrespons conform onze buurlanden niet mogelijk is vanwege techniek en
uitvoeringsproblemen?
Antwoord 7
Voorop staat de vraag wat in de huidige omstandigheden een adequate
crisisrespons is. Het kabinet heeft hier een afweging in gemaakt en komt tot
de conclusie dat een btw-verlaging niet de meest effectieve en doelmatige
optie is. Zie hierover ook het antwoord op de volgende vraag.
Vraag 8
Het moet toch mogelijk zijn om bedrijven na beëindiging van het (boek)jaar
2020 een korting op hun btw-afdracht over 2020 toe te kennen en terug te
storten? Daar zou toch nu al zekerheid over kunnen worden geboden?
Antwoord 8
Bedrijven hebben op dit moment steun nodig. Een korting op de btw-afdracht
na beëindiging van 2020 komt te laat. Het kabinet heeft maatregelen
genomen waar bedrijven direct wat aan hebben. Daarnaast is een korting op
de btw-afdracht een omslachtige manier om bedrijven te steunen, die
substantiële uitvoeringsaspecten met zich meebrengt. Daar komt bij dat de
btw conform doelstelling wel is betaald door de consument aan de ondernemer, die in dat opzicht slechts «doorgeefluik» is. Een korting op de btwafdracht door de ondernemer zonder dat deze ten goede komt aan de
consument conflicteert met de aard en regels van de btw-heffing. Een
terugwerkende korting vertoont overigens veel overeenkomsten met een
tariefsverlaging, met als verschil dat de korting of tariefsverlaging niet ten
goede komt aan de consument. In dat kader moet er rekening mee worden
gehouden dat de BTW-richtlijn 2006 zowel voor het algemene als het
3

Kamerstuk 35 302, nr. 6, bijlage 900206.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

verlaagde btw-tarief een minimumtarief kent, en dat verlaagde tarieven alleen
zijn toegestaan voor de in de BTW-richtlijn 2006 genoemde leveringen van
goederen en diensten. Een directe subsidie aan de bedrijven die het nodig
hebben is gerichter en voorkomt onnodig instrumentalisme in de belastingen.
Vraag 9
Is een algemene btw-verlaging effectief en doelmatig om de meest getroffen
bedrijven in de detailhandel en de vrijetijdssector een helpende hand te
bieden?
Antwoord 9
De tariefsverlagingen in de omringende landen beogen de consumptie aan te
zwengelen. Uit diverse onderzoeken van het IMF, CPB, de EC en PBL blijkt dat
een kleine tariefsverlaging hiervoor in het algemeen geen geschikte maatregel is. Doorberekening van het tariefvoordeel aan de consument is niet
afdwingbaar. Daarnaast begunstigt een algemene btw-verlaging voornamelijk
de sectoren met veel omzet, terwijl juist sectoren met omzetverlies de
stimulans nodig hebben. In de vrijetijdssector lijkt de stimulering van de afzet
überhaupt niet aan de orde, gelet op de beperkte capaciteit door de regels
omtrent afstand houden. Tot slot is verlaging naar nieuwe tarieven voor de
Belastingdienst niet mogelijk en zou dit ook uitvoeringsimplicaties hebben
voor ondernemers. Naar verwachting is een algemene btw-verlaging dan ook
niet effectief en doelmatig om bedrijven in de detailhandel en vrijetijdsector
een helpende hand te bieden.
Vraag 10
Klopt het dat een grote btw-verlaging zoals in Duitsland, met name effectief is
om de consumptie en de economie in het algemeen een impuls te geven?
Antwoord 10
Het klopt dat een algemene btw-verlaging de koopkracht vergroot en
daarmee een algemene impuls aan de consumptie en de economie kan
geven. Specifieke onderdelen van de economie zijn nadrukkelijk getroffen en
ervaren inkomensonzekerheid. Gerichte crisismaatregelen kunnen diegenen
ondersteunen, die dit het meest nodig hebben. Dat probeert het kabinet met
de getroffen noodpakketten te doen.
Vraag 11
Heeft u in dit verband ook andere beleidsopties in overweging die hetzelfde
of nog meer positieve effecten hebben, met name voor de meest getroffen
bedrijven in de detailhandel en de horeca?
Antwoord 11
Het kabinet monitort nauwlettend hoe de pandemie en de economie zich
ontwikkelen, en beraadt zich vervolgens welke maatregelen voor een
volgende periode passend en haalbaar zijn. Ook met de eerder genomen
maatregelen, zoals de TOGS, de NOW en de TGVL, worden nadrukkelijk de
meest getroffen bedrijven ondersteund. Naargelang deze crisis voortduurt zal
het aanpassingsvermogen van de economie in toenemende mate van belang
worden. Het is daarom de inzet van het kabinet om in die fase de veerkracht
van de economie te gebruiken en gericht te stimuleren en te investeren. Het
kabinet zal zich richting Prinsjesdag beraden op basis van de dan beschikbare
informatie, en bekijken welke stappen dan passend zijn.
Vraag 12
Wat vindt u van een gerichte btw-verlaging of differentiatie voor bedrijven of
(deel)sectoren die zwaar zijn getroffen?
Antwoord 12
Het kabinet sluit niet uit dat een gerichte btw-verlaging in specifieke gevallen
wenselijk kan zijn. Diverse onderzoeken van het IMF, het CPB, de EC en het
PBL wijzen er echter op dat verlaagde btw-tarieven over het algemeen niet de
meest geschikte instrumenten zijn om bepaalde beleidsdoelen, zoals het
stimuleren van de verkoop van bepaalde goederen, te bereiken. In dit kader is
het Toetsingskader Fiscale regelingen in de rijksbegrotingsvoorschriften van
belang. Langs de vragen van dit toetsingskader moet worden onderbouwd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

waarom wordt gekozen voor een fiscale regeling in plaats van een subsidie of
ander type beleid. Bij die afweging wordt rekening gehouden met het
doelgroepbereik, de uitvoerbaarheid, de controleerbaarheid en de handhaafbaarheid. Daarnaast moet de maatregel kosteneffectief, eenvoudig, budgettair
beheersbaar en inpasbaar in de fiscale structuur zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4