Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 1658

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 april 2013
De minister van Buitenlandse Zaken heeft op 11 december 2012 een
algemeen ambtsbericht uitgebracht over de algehele situatie in China. Het
ambtsbericht beslaat de periode van juli 2010 tot en met december 2012.
Met deze brief informeer ik u over het asielbeleid ten aanzien van
Chinezen, met name Oeigoeren. Verder informeer ik u over de betekenis
van de uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van
State (hierna «de Afdeling») van 9 januari 2013 over een Tibetaanse
asielzoeker voor het asielbeleid voor deze groep.
Asielbeleid ten aanzien van Oeigoeren
Het beeld dat in het ambtsbericht van december 2012 wordt geschetst
over de situatie van Oeigoeren in China ligt in het verlengde van het beeld
zoals dat wordt geschetst in voorgaande ambtsberichten en bevat dan ook
geen aanleiding om het bestaande landengebonden asielbeleid China te
wijzigen.
De beschikbare informatie over de situatie van Oeigoeren leidt niet tot de
conclusie dat elke Oeigoer bij terugkeer naar China het risico loopt op
vervolging in de zin van het Vluchtelingenverdrag of een schending van
artikel 3 EVRM omwille van het enkele feit dat hij Oeigoer is. Chinese
autoriteiten treden hard op tegen separatisten en Oeigoeren die in hun
ogen de staatsveiligheid in gevaar brengen door o.a. illegale religieuze
activiteiten. Gedurende de verslagperiode werd het repressieve beleid
tegen de «drie kwaden van religieus extremisme, etnisch separatisme en
terrorisme» in Xinjiang onverminderd voortgezet.
Gelet op deze informatie in het ambtsbericht, kunnen individuele
omstandigheden van Oeigoerse asielzoekers derhalve wel aanleiding
vormen tot het verlenen van bescherming in Nederland. De individuele
beoordeling van asielaanvragen van Oeigoeren verdient daarom nog
steeds extra aandacht, zeker daar waar Oeigoeren aannemelijk maken dat
zij politieke activiteiten hebben verricht of verdacht worden van politieke

kst-19637-1658
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 19 637, nr. 1658

1

of separatistische activiteiten. Dit laat onverlet dat indien een asielzoeker
zich schuldig heeft gemaakt aan terrorisme of zware misdrijven, hij geen
asiel in Nederland krijgt.
Bovenstaande betekent dat (gedwongen) terugkeer van Oeigoeren kan
plaatsvinden voor zover uit een zorgvuldige beoordeling van de individuele omstandigheden in het licht van de informatie over hun situatie in
China, blijkt dat een Oeigoerse asielzoeker geen bescherming in
Nederland nodig heeft.
Hiermee sluit het Nederlands asielbeleid ten aanzien van Oeigoeren aan
bij het beleid in de ons omringende lidstaten die hierover zijn bevraagd,
met uitzondering van Zweden. Bekend is dat de Zweedse autoriteiten in
juli 2012 de uitzettingen van Oeigoeren naar China hebben opgeschort.
Voorts heb ik eerder uw Kamer vertrouwelijk gemeld dat, zoals blijkt uit
een op 14 januari jl. ontvangen ambtsbericht van de AIVD, een Oeigoerse
tolk in Nederland zeer waarschijnlijk inlichtingenactiviteiten heeft verricht
voor de Chinese autoriteiten. Deze tolk en zijn vrouw, die eveneens tolk is,
zijn de afgelopen jaren ingezet door de Immigratie- en Naturalisatiedienst
(IND) in asielprocedures. Bovenstaande verdenking is voor de IND
aanleiding geweest om zowel betrokkene als zijn vrouw niet meer in te
zetten. Hangende het onderzoek naar de implicaties van dit ambtsbericht
van de AIVD zijn geen beslissingen meer genomen over asielaanvragen
van Oeigoeren en is de terugkeer van Oeigoeren tijdelijk opgeschort.
Naar aanleiding van het voorgaande heb ik besloten om asielaanvragen
van Oeigoeren te herbeoordelen, in die gevallen waarbij tijdens de
asielprocedure gebruik is gemaakt van één van beide tolken. Het betreft
Oeigoeren waarvan de asielprocedure nog lopende is of waarvan de
beoordeling van de asielaanvraag tot een negatieve uitkomst heeft geleid
en die de IND en/of de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) nog in beeld
hebben. Bij deze herbeoordeling zal vanzelfsprekend nadrukkelijk rekening
worden gehouden met de mogelijkheid dat vertrouwelijke informatie van
deze Oeigoerse asielzoekers bekend is geraakt bij de Chinese autoriteiten.
In de toekomst zal vanwege deze verdenkingen geen gebruik meer
worden gemaakt van de diensten van de desbetreffende tolken.
Het ambtsbericht van de AIVD past bij het beeld zoals dat naar voren komt
uit het jaarverslag van de AIVD van 2011. Hieruit blijkt dat «de Chinese
autoriteiten geïnteresseerd zijn in de Chinese minderheden in Nederland
en deze nauwlettend in de gaten houden. Oeigoeren in Nederland worden
door de Chinese autoriteiten streng gecontroleerd en zelfs onder druk
gezet om informatie over (contact)personen van de Oeigoerse gemeenschap te verzamelen.»
Dit gegeven is zonder meer ook relevant voor de beoordeling van
asielaanvragen van met name Oeigoeren die in Nederland activiteiten
hebben verricht die door de Chinese autoriteiten als kritiek op het regime
kunnen worden gezien en kan er ook nu al toe bijdragen dat vergunningverlening in de rede ligt.
Tibetanen
Op 9 januari 2013 heeft de Afdeling een uitspraak gedaan die betekenis
heeft voor asielzoekers die uit Tibet afkomstig zijn. In de uitspraak heeft de
Afdeling er belang aan gehecht dat in het algemeen ambtsbericht inzake
China van juni 2010 zeer beperkt informatie te vinden is over de behandeling van Tibetanen bij terugkeer. De Afdeling heeft daar de gevolgtrekking aan verbonden dat nader onderzoek naar de positie van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 19 637, nr. 1658

2

terugkerende Tibetanen nodig is om een deugdelijke inschatting van de
risico’s die Tibetaanse afgewezen asielzoekers lopen te kunnen maken.
Zonder nadere informatie over de positie van Tibetanen na terugkeer, kan
het risico op een schending van artikel 3 EVRM op dit moment niet
deugdelijk worden beoordeeld. Het nieuwe ambtsbericht van december
2012 inzake China geeft geen gedetailleerder beeld van de positie van
Tibetanen dan het ambtsbericht van juni 2010. Naar aanleiding van de
uitspraak van de Afdeling wordt nagegaan of meer informatie voorhanden
is over de situatie van Tibetanen bij terugkeer.
In afwachting van de resultaten van dit onderzoek heb ik besloten om een
besluit- en vertrekmoratorium in te stellen voor Tibetaanse asielzoekers
voor de duur van zes maanden. Instelling van een besluitmoratorium
geeft mij de wettelijke basis de beslistermijn voor individuele asielzaken
die tot nu toe zijn ingediend en nog worden ingediend, te verlengen met
één jaar. Met een vertrekmoratorium worden uitgeprocedeerde Tibetaanse
asielzoekers afkomstig uit China die onder het toepassingsgebied vallen
van dit vertrekmoratorium, thans niet verplicht terug te keren naar China
en wordt hen opvang geboden.
Uiterlijk na ommekomst van genoemde termijn, of wanneer ik daartoe
eerder aanleiding zie, zal ik u nader informeren over mijn beleid ten
aanzien van Tibetaanse asielzoekers.
De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 19 637, nr. 1658

3