Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

32 735

Mensenrechten in het buitenlands beleid

Nr. 150

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 maart 2016
Graag bied ik u hierbij de reactie aan op het verzoek van de vaste
commissie voor Buitenlandse Zaken van 15 maart 2016 inzake een verzoek
van het lid Sjoerdsma om een aanvullende brief over Saoedi-Arabië met
daarin door de Minister van Defensie tijdens het vragenuur van
1 december jl. toegezegde antwoorden (Handelingen II 2015/16, nr. 31,
item 4).
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

kst-32735-150
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 150

1

Situatie van de ter dood veroordeelden en het ontbieden van de
Saoedische ambassadeur
In december 2015 was sprake van berichten in Saoedische media over
voorgenomen executies in Saoedi-Arabië. Op 2 januari 2016 maakte het
Ministerie van Binnenlandse Zaken van Saoedi-Arabië bekend dat 47
personen die veroordeeld waren voor terrorisme, geëxecuteerd zijn. De
executies betroffen 43 soennieten, die volgens Saoedi-Arabië gelieerd
waren aan Al-Qaeda, en voornamelijk veroordeeld voor aanslagen met
dodelijke slachtoffers in Saoedi-Arabië gedurende de periode 2003/2004.
Daarnaast werden 4 sjiieten geëxecuteerd. Zij waren veroordeeld voor
aanzienlijk lichtere vergrijpen, op basis van de aangescherpte terrorismewetgeving die kritiek op het koningshuis en het aanzetten tot protest
strafbaar stelt. Onder hen bevond zich de sjiitische geestelijke Nimr
Al-Nimr. Volgens de Saoedische autoriteiten waren ook deze vier sjiieten
verantwoordelijk voor geweld waarbij personen zijn omgekomen.
Het kabinet betreurt deze massa-executie zeer. Nederland blijft in alle
gevallen tegenstander van de doodstraf, en draagt dit ook internationaal,
gezamenlijk met EU-partners uit. Het feit dat Saoedi-Arabië is overgegaan
tot executies van een aantal personen dat weliswaar betrokken was bij het
oproepen tot militante protesten, maar die verder geen directe betrokkenheid lijken te hebben bij concrete terreuracties met dodelijke slachtoffers is, naast de massale uitvoering van de doodstraf, een extra
zorgelijke ontwikkeling vanuit het oogpunt van eerbiediging van mensenrechten, als ook vanuit het belang het groeiend sektarisme in de regio in
te dammen. Ook is het kabinet bezorgd over de schending van de
Saoedische diplomatieke vertegenwoordigingen in Iran in reactie op de
executies en de daarop volgende verdere escalatie van spanningen in de
regio. De regio als ook de bredere internationale gemeenschap hebben
hierin een de-escalerende rol te spelen.
Mede op aandringen van Nederland heeft de EU Hoge Vertegenwoordiger
voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid een verklaring afgegeven en
is zij mede in opdracht van haar EU-collega’s in contact met betrokken
partijen in een poging tot de-escalatie. Nederland steunt haar hierbij en
staat ook in contact met andere landen over andere mogelijkheden voor
de-escalatie. Nederland heeft, ook als EU-voorzitter, de verklaring van de
EU Hoge Vertegenwoordiger gesteund. Die verklaring stelt dat de EU de
doodstraf in alle gevallen verwerpt, en dat de EU vooral n.a.v. de
specifieke zaak van Nimr Al-Nimr ernstige zorgen heeft over vrijheid van
meningsuiting en het respecteren van basisvrijheden op het gebied van
burger- en politieke rechten. Deze dienen te allen tijde bewaakt te worden,
ook in het kader van de strijd tegen terrorisme. Dat heeft ook de mensenrechtenambassadeur benadrukt tijdens zijn bezoek aan Saoedi-Arabië.
Eerder heeft Nederland meerdere malen bij de Saoedische autoriteiten
zijn zorgen geuit over de berichten van de dreigende executies, zowel in
gesprekken van de ambassadeur in Riyad als in contact met de
ambassade van Saoedi-Arabië in Den Haag. Ook is regelmatig met de
Saoedische autoriteiten over individuele gevallen gesproken, zoals de
zaak van Nimr Al-Nimr. Ook de EU en andere landen zijn hierover in
contact geweest met Saoedi-Arabië. Hoewel de ambassadeur van
Saoedi-Arabië in Nederland zelf recent niet op het ministerie is ontboden,
worden de diplomatieke contacten met de ambassade van Saoedi-Arabië
intensief gebruikt om zorgen die in Nederland leven over te brengen. Het
kabinet is zeer teleurgesteld dat onze zorgen en gesprekken hierover niet
geleid hebben tot andere strafmaatbepaling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 150

2