Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

32 716

Evaluatie Wet werk en inkomen naar
arbeidsvermogen (Wet WIA)

Nr. 37

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 december 2018
Tijdens het dertigledendebat over de aanscherping van de criteria voor
een arbeidsongeschiktheidsuitkering van 4 oktober jl. (Handelingen II
2018/19, nr. 9, item 4) heeft uw Kamer het Kabinet middels de motie van
het lid Pieter Heerma1 c.s. verzocht om met werknemers en werkgevers te
spreken over maatregelen rond loondoorbetaling bij ziekte en de Wet
werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) en daar, binnen de
budgettaire kaders, afspraken over te maken. Onlangs heb ik uw Kamer
laten weten dat deze gesprekken langer duurden dan verwacht in verband
met onderhandelingen op het pensioendossier2. Met deze brief wil ik u
informeren over de uitkomst van de gesprekken.
Nieuwe balans in afspraken over ziekte en arbeidsongeschiktheid
In het regeerakkoord zijn afspraken opgenomen over loondoorbetaling bij
ziekte en de WIA. Met deze maatregelen beoogde het kabinet de last te
verminderen die werkgevers ervaren door de loondoorbetalingsverplichting en betere prikkels richting werk te introduceren in arbeidsongeschiktheidsregelingen. Sociale partners zijn uitgenodigd om binnen de
budgettaire kaders met werkbare alternatieven voor deze maatregelen te
komen.
In het geval van loondoorbetaling bij ziekte besloot het Regeerakkoord tot
het collectiviseren van het tweede ziektejaar, waarbij ook een aantal
re-integratieverplichtingen door het UWV wordt overgenomen, het
aanpassen van de sanctioneringsbevoegdheid van UWV en verkorting van
de periode waarvoor premiedifferentiatie geldt in de regeling Werkhervattingsregeling Gedeeltelijk Arbeidsongeschikten (WGA) van tien jaar naar

1
2

kst-32716-37
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Kamerstuk 32 716, nr. 33.
Kamerstuk 32 716, nr. 35.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 716, nr. 37

1

vijf jaar. Deze maatregelen beoogden tegemoet te komen aan de zorgen
van werkgevers over de loondoorbetalingsverplichting.
In het geval van de WIA sprak het Regeerakkoord onder andere over het
aanpassen van het schattingsbesluit en het invoeren van een inkomenseis
voor (toekomstige) arbeidsongeschikten die tussen de 80 en 99 procent
arbeidsongeschikt zijn bevonden (WGA80-99). Deze maatregelen zouden
de drempel om gedeeltelijk- of geheel arbeidsongeschikt te worden
verklaard verhogen en een strenger regime voor sommige arbeidsongeschikten introduceren. Door de combinatie van maatregelen op het gebied
van loondoorbetaling bij ziekte en WIA zouden beide doelstellingen – het
verminderen van verplichtingen en het bieden van betere prikkels aan
arbeidsongeschikten – in balans blijven.
Deze combinatie van maatregelen in het regeerakkoord ontmoette weinig
draagvlak van de sociale partners. Op het gebied van loondoorbetaling bij
ziekte ben ik op verzoek van en samen met werkgevers gekomen tot een
alternatief pakket aan maatregelen dat de verplichtingen rond loondoorbetaling makkelijker, duidelijker en goedkoper maakt. Daarmee komt het
beter tegemoet aan de knelpunten van werkgevers dan de maatregelen
die in het regeerakkoord waren opgenomen. Ik heb gesprekken gevoerd
met werkgevers en met werknemers over het inkorten van de periode van
WGA premiedifferentiatie en over de regeerakkoordmaatregel die de
sanctioneringsbevoegdheid van UWV aanpast, na deze gesprekken heeft
het kabinet besloten deze beide maatregelen te laten vervallen.
Het nieuwe pakket maatregelen rondom loondoorbetaling bij ziekte heeft
het kabinet ertoe gebracht om de balans in de regeerakkoordmaatregelen
opnieuw te bezien. Daarbij hebben we ook meegenomen dat de
verwachte instroom in de WIA lager is door de nieuwe afspraken op het
gebied van loondoorbetaling bij ziekte. Het kabinet heeft overeenstemming bereikt met werknemers over het afzien van de voorgenomen
aanscherping van het schattingsbesluit en het invoeren van een
inkomenseis voor de WGA80-99. Tegelijkertijd wil het kabinet zich inzetten
om de arbeidsparticipatie van geheel- en gedeeltelijk arbeidsongeschikten
te bevorderen. Deze veranderingen worden hieronder toegelicht.
Loondoorbetaling bij ziekte
Werkgeversorganisaties gaven aan dat de maatregelen die in het
regeerakkoord zijn voorgenomen, onvoldoende tegemoetkomen aan de
knelpunten die zij ervaren. Daarnaast heb ik kennisgenomen van de
bezwaren van werknemersorganisaties, die bezorgd waren over de impact
die de maatregelen zouden hebben op de re-integratie van zieke
werknemers. De zorgen van werkgevers rond loondoorbetaling bij ziekte
zijn daarnaast ook een probleem voor werknemers, omdat die zorgen
regelmatig terugkomen als belangrijke reden om werknemers geen vast
contract te geven.
Het pakket dat ik met werkgevers ben overeengekomen maken de
verplichtingen op het gebied van loondoorbetaling bij ziekte makkelijker,
duidelijker en goedkoper. Daartoe wordt onder andere een MKB-verzuimontzorgverzekering geïntroduceerd, krijgt het medisch advies van de
bedrijfsarts een leidende rol als de re-integratie-inspanningen van
werkgever worden getoetst3 en voorziet het kabinet in een premiekorting
van in totaal € 450 mln, waar met name kleine werkgevers van profiteren.
De bovengenoemde regeerakkoordmaatregelen op het gebied van
loondoorbetaling bij ziekte komen daarmee te vervallen. In mijn brief over
3

Deze maatregel wordt uiterlijk 4 jaar na inwerkingtreding geëvalueerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 716, nr. 37

2

loondoorbetaling bij ziekte van 20 december 2018 licht ik de afspraken
met werkgevers nader toe (Kamerstuk 29 544, nr. 873).
WIA
Het regeerakkoord bevat vier maatregelen met betrekking tot de WIA: het
aanpassen van het schattingsbesluit, de inkomenseis voor WGA80-99, het
besluit een arbeidsongeschikte tot vijf jaar na werkhervatting niet meer te
herkeuren en een experiment met scholingsaanbod voor arbeidsongeschikten. Werknemers hebben onder andere aangegeven dat de
WIA-maatregelen over het schattingsbesluit en de loonaanvulling voor
WGA 80-99 bij hen op grote weerstand stuit.
De aanpassing van het schattingsbesluit zou als gevolg hebben dat
minder mensen arbeidsongeschikt verklaard worden. Voor mensen die
langdurig ziek zijn zou het moeilijker worden om geheel- of gedeeltelijk
arbeidsongeschikt te worden verklaard4.
De inkomenseis voor WGA80-99 zorgt ervoor dat ook gedeeltelijk
arbeidsongeschikten met een relatief hoog arbeidsongeschiktheidspercentage aan een inkomenseis moeten voldoen om een hogere uitkering te
krijgen. Dat geeft deze groep een sterkere prikkel tot werken, maar ook
een lagere uitkering.
Het besluit om het verdienvermogen van arbeidsongeschikten in de eerste
vijf jaar na werkhervatting niet meer te herbeoordelen, maakt het voor
arbeidsongeschikten aantrekkelijker om te werken. Arbeidsongeschikten
die proberen het werk te hervatten lopen nu het risico op een herbeoordeling die als gevolg kan hebben dat hun uitkering structureel lager
wordt, terwijl nog niet duidelijk is of werken structureel vol te houden is.
Met deze maatregel wordt dat risico weggenomen.
Tenslotte bevat het regeerakkoord een experiment met scholing voor
arbeidsongeschikten en extra geld voor persoonlijke ondersteuning vanuit
het UWV.
In de herweging van de beleidsvoornemens op het gebied van ziekte en
arbeidsongeschiktheid, heeft het kabinet na overleg met de werknemersorganisaties besloten af te zien van de bezuinigingen op de WIA, te weten:
– Aanpassing schattingsbesluit
– Invoeren van de inkomenseis voor WGA 80-99
Daarbij speelde mee dat deze beide maatregelen een kwetsbare groep
treffen, en dat ook een groep geraakt wordt die niet gevoelig is voor extra
financiële prikkels tot werken5.
Daarnaast is met werknemers afgesproken dat er een werkgroep in de
Stichting van de Arbeid gestart wordt met vertegenwoordigers van
werkgevers, werknemers en van mijn departement die zal onderzoeken
hoe (in principe binnen de huidige budgettaire kaders) de arbeidsparticipatie van volledig- en gedeeltelijk arbeidsongeschikten kan worden
verhoogd. Onderwerpen die hierbij onder andere aan de orde komen zijn:
ondersteunende instrumenten, wijze van vaststellen mate van arbeidson-

4

Op dit moment moet het UWV ten minst drie functies met elk drie arbeidsplaatsen kunnen
duiden om iemand niet arbeidsongeschikt te verklaren. Het RA stelt voor om die eis te
verlagen: negen arbeidsplaatsen zou voldoende zijn, ongeacht de verdeling over een aantal
functies.
5
Kamerstuk 29 544, nr. 780; IBO Geschikt voor de arbeidsmarkt (p. 75).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 716, nr. 37

3

geschiktheid, arbeidsongeschiktheidscriterium, dienstverlening aan
mensen die WGA 35min zijn geworden en scholing.
Het kabinet vindt het van belang dat WGA-gerechtigden zoveel mogelijk
deelnemen aan het arbeidsproces. Daarom heeft het kabinet besloten dat
de andere regeerakkoordmaatregelen (niet herbeoordelen van een
arbeidsongeschikte tot vijf jaar na werkhervatting en experiment met
scholingsaanbod voor arbeidsongeschikten) wel doorgang vinden.
Tot slot
Het nieuwe pakket aan maatregelen voor loondoorbetaling bij ziekte en
WIA blijft binnen de in het regeerakkoord gestelde budgettaire kaders
passen. Ik zal uw Kamer in de begroting 2020 informeren over de
budgettaire uitwerking van het pakket.
Het nieuwe pakket zorgt voor een verwachte instroom in de WIA die
vergelijkbaar is met het regeerakkoord. Het werkgelegenheidseffect van
de nieuwe maatregelen is naar verwachting beperkt. Daarnaast investeert
het kabinet in de arbeidsmarktkansen van deze groep door te experimenteren met scholing en geeft het kabinet arbeidsongeschikten meer
zekerheid bij het zoeken naar een baan door in de eerste vijf jaar na het
aanvaarden van een baan, niet te toetsen of het verdienvermogen van de
werkhervatter is gewijzigd. Ik verwacht door de maatregelen op het terrein
van loondoorbetaling bij ziekte een belangrijke barrière voor werkgevers
weg te nemen om werknemers een vast contract te geven.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 716, nr. 37

4