Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

29 984

Spoor: vervoer- en beheerplan

Nr. 1057

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 november 2022
Vanaf 2024 wordt station Amsterdam Centraal grootschalig verbouwd om
reizigersgroei mogelijk te maken. Tegelijkertijd worden de bruggen aan de
oostzijde van het station vervangen en vinden er grootschalige renovatiewerken plaats. Vanwege de beperkte ruimte en de noodzakelijke stroom in
aan- en afvoer van bouwmaterialen leek het lange tijd niet mogelijk om
een alternatieve locatie te vinden voor de noodzakelijke security- en
paspoortcontrolevoorzieningen voor de directe treinverbinding naar
Londen vanaf Amsterdam Centraal, die sinds 2020 gereden wordt door
Eurostar. Ik heb in het commissiedebat spoor op 9 juni (Kamerstukken 29
984 en 33 652 en 32 404, nr. 991)aangegeven dat ik dit niet acceptabel
vind. Internationaal spoor is voor mij erg belangrijk, waarbij de verbinding
Amsterdam-Londen bij uitstek een verbinding is die grote kansen biedt
voor het vervangen van korteafstandsvluchten door de trein.
Ondanks dat de planning krap is en de samenhang met bovengenoemde
projecten complex, is samen met NS, ProRail en Amsterdam alles op alles
gezet om te kijken hoe het wel kan. Ik ben daarom blij om te melden dat er
nu zicht is op een oplossingsrichting voor het grootste tijdsblok van de
problematiek (van uiterlijk 2027 tot gereedkomen Amsterdam Zuid in, op
zijn vroegst, 2036). Zoals ik in het commissiedebat Internationaal Spoor
van 15 september (Kamerstuk 29 984, nr. 1004) heb aangekondigd waren
er twee kansrijke locaties op station Amsterdam Centraal. Afgelopen week
heb ik, samen met NS en ProRail, de keuze gemaakt om de Amstelpassage op het station aan te wijzen als locatie voor de tijdelijke voorzieningen.
Deze keuze is niet alleen goed voor de continuïteit van het beveiligd
vertrek naar het Verenigd Koninkrijk, maar geeft ook veel ruimte voor
groei op deze belangrijke verbinding. Omdat de nieuwe locatie groter is,
kunnen zeker 600 reizigers per trein beveiligd naar Londen vertrekken, wat
een groei is van circa 350 reizigers ten opzichte van de huidige situatie. Dit
biedt ruimte voor de groeiende internationale mobiliteit én de transitie
van vliegtuig naar trein. Eurostar heeft mij aangegeven de Nederlandse
markt als een groeimarkt te zien en is blij met deze extra capaciteit.

kst-29984-1057
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 984, nr. 1057

1

Voor de lange termijn is eerder afgesproken dat Amsterdam Zuid de
locatie wordt voor treinen naar het Verenigd Koninkrijk. Dit blijft zo. Als de
faciliteiten op dit station gereed zijn, zal de Amstelpassage weer in de
huidige staat gebracht worden.
Tegenover dit positieve nieuws, staan wel een aantal kanttekeningen.
Zoals gezegd was het vinden van een oplossing lastig, en hebben alle
partijen concessies moeten doen. Voor IenW betekent dit dat de risico’s op
de lopende projecten op het station hoger worden. Zo wordt de druk op
de reizigersstromen op Amsterdam Centraal verhoogd tijdens de
verbouwing van het station, omdat één van de twee passages zonder
ov-chipkaartpoortjes afgesloten wordt. Voor de verbouwing van het
station was al crowd control nodig op het station. Dit moet nu worden
geïntensiveerd. Bovendien zit de Amstelpassage aan dezelfde zijde
(oostkant) van het station als de verbouwing van de oosttunnel en de
grootschalige onderhoudswerkzaamheden aan spoor 15 die gelijktijdig
uitgevoerd worden. Hierdoor is er een verhoogd risico van kostenoverschrijdingen en vertraging bij de grootschalige verbouwing van het
station in het kader van het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer en
de onderhoudswerkzaamheden. Samen met ProRail en NS zal ik daarom
ook goede afspraken maken over hoe we goede afspraken maken op het
moment dat deze optreden.
Daarnaast loopt er nog een onderzoek naar de korte termijn: 2024 tot
uiterlijk 2027; het moment waarop de Amstelpassage klaar kan zijn. Er
wordt nu bekeken hoe de huidige voorzieningen zo lang mogelijk gebruikt
kunnen worden, voordat daarna direct over gegaan kan worden naar de
Amstelpassage. Er is dan een groot risico op een periode waarin niet
beveiligd vertrokken kan worden. Dat zou betekenen dat in Brussel moet
worden overgestapt om daar de controle te laten plaatsvinden. Het
voordeel bij het zo lang mogelijk gebruiken van de huidige voorzieningen
is dat dit minder verhuisbewegingen oplevert en maar één investering
kent. Als terugvaloptie wordt gekeken of tussen de huidige voorzieningen
en de Amstelpassage tijdelijk, maximaal 2 jaar, gebruikgemaakt kan
worden van nieuw te maken voorzieningen.
Tot slot
Met de keuze voor de Amstelpassage kan de planuitwerkingsfase gestart
worden, vanaf volgend jaar zal het project opgenomen worden in het
MIRT-projectenboek.
Voor de planuitwerking wordt € 20 miljoen voorzien ten behoeve van de
onderzoekskosten, crowd controlkosten en transfer. Een deel hiervan zal
nog dit jaar worden omgezet in een betalingsverplichting naar ProRail,
zodat zij kunnen zorgen voor een tijdige realisatie in een project waar de
planning zeer onder druk staat. Dit kan worden opgevangen binnen het
artikel 13 hoofdspoorwegennet. Daarnaast wordt rekening gehouden met
€ 33,5 miljoen aan voorziene risico’s, terugbouw en terugvaloptie.
Omdat IenW meefinanciert is afgesproken dat de voorzieningen voor alle
vervoerders die naar het Verenigd Koninkrijk willen rijden beschikbaar
zullen zijn.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
V.L.W.A. Heijnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 984, nr. 1057

2