Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1861
Vragen van het lid Nijkerken-de Haan (VVD) aan de Staatssecretaris van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het bericht dat mensen in de bijstand
in Utrecht niet hoeven te solliciteren (ingezonden 22 februari 2017).
Antwoord van Staatssecretaris Klijnsma (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 15 mei 2017). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2016–2017, nr. 1388.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht dat mensen in de bijstand in de gemeente
Utrecht niet hoeven te solliciteren?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat Utrecht als eerste gemeente gaat experimenteren met een
«soort basisinkomen voor bijstandsgerechtigden»?
Antwoord 2
Het college van burgemeester en wethouders heeft mij schriftelijk laten weten
dat het experiment niet gaat over het basisinkomen.
Vraag 3, 4, 5
Kan een gemeente zomaar besluiten om, zonder toestemming van de
regering, bij wijze van een experiment de sollicitatieplicht te schrappen en
bijstandsgerechtigden onder andere «wat te laten bijklussen» voor de
gemeente voor € 125 per maand?
Wat vindt u van de aanpak van deze wethouder die willens en wetens een
experiment doorzet waarvoor hij geen toestemming heeft gevraagd, noch
gekregen?
Deelt u de mening dat een wethouder zich aan de wet dient te houden?

1

ah-tk-20162017-1861
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

https://www.nrc.nl/nieuws/2017/02/21/wel-bijstand-niet-solliciteren-utrecht-heeft-de-primeur6825842-a1546899

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Antwoord 3, 4, 5
Bij de gedecentraliseerde uitvoering van de Participatiewet komt de gemeente
een grote mate van vrijheid toe om beleid en uitvoering af te stemmen op de
lokale omstandigheden. In deze context beschikt een gemeente over een
scala aan mogelijkheden om, binnen de kaders van de wet, te onderzoeken
hoe zij de Participatiewet effectiever kan uitvoeren. Hiervoor is de toestemming van SZW niet aan de orde. Deze ruimte en de daarbinnen gemaakte
keuzen door de gemeente laten onverlet dat het op individuele personen
toegesneden maatwerk uitgangpunt is, ook bij de ondersteuning van de
bijstandsgerechtigden op weg de arbeidsmarkt.
De gemeente die wil experimenteren met de Participatiewet en daarbij wil
afwijken van bepaalde wetsartikelen kan dit uitsluitend doen indien ik de
gemeente op haar verzoek heb aangewezen als experimenteergemeente. De
voorwaarden om tot een dergelijke aanwijzing te kunnen overgaan zijn
opgenomen in het «Tijdelijk besluit experimenten Participatiewet» (Stb. 2017,
69) en «de Tijdelijke regeling experimenten Participatiewet» (Stcrt. 2017,
10881), welke op 1 april 2017 in werking zijn getreden.
Vraag 6
Voert de gemeente Utrecht de Participatiewet inmiddels in al zijn facetten
volledig en rechtmatig uit?
Antwoord 6
Wanneer de gemeente Utrecht een aanvraag indient om te mogen experimenteren op grond van het Tijdelijk besluit experimenten Participatiewet,
dient zij onder meer te verklaren dat zij alle voorgeschreven verordeningen
heeft vastgesteld in overeenstemming met de wettelijke bepalingen van de
Participatiewet. Omdat Utrecht nog geen aanvraag heeft ingediend, is het
verstrekken van de verklaring omtrent de verordeningen nog niet aan de
orde.
Vraag 7, 8
Hoe verhoudt dit specifiek experiment zich tot de officiële experimenten zoals
deze zijn vastgelegd in de algemene maatregel van bestuur (Tijdelijk besluit
experimenten Participatiewet)? Bewandelt de gemeente op dit punt twee
paden?
Is u bekend hoe deze deelnemers, 400 tot 800 man, worden vrijgesteld van
sollicitatieplicht zonder een categoriale ontheffing? Zo ja, hoe?
Antwoord 7, 8
Het plan van aanpak van de gemeente Utrecht oogt als een experiment
waarvoor andere gemeenten reeds een verzoek hebben ingediend op grond
van het «Tijdelijk besluit experimenten Participatiewet». Wat daarbij opvalt is
dat de gemeente Utrecht, die een dergelijk verzoek (nog) niet heeft ingediend,
geen maatwerk lijkt toe te passen bij de inrichting van haar experimentgroepen, onder meer ten aanzien van het besluit om de sollicitatie- en
re-integratieplicht niet op de gebruikelijke manier te handhaven. Hierover ben
ik met de gemeente in gesprek, alsmede over een mogelijke oplossingsrichting. In afwachting van een te vinden oplossing schort de gemeente de
beoogde start van haar experiment per 1 mei 2017 op.
Vraag 9
Zijn er bij u meer gemeenten bekend die buiten de officiële experimenteerruimte om willen gaan experimenteren met de bijstand? Zo ja, welke?
Antwoord 9
Zoals reeds gesteld bij de vragen 3,4, en 5 zijn gemeenten vrij om binnen de
kaders van de Participatiewet te onderzoeken op welke wijze(n) de wet
effectiever kan worden uitgevoerd.
Zoals ik reeds in mijn brief2van 14 oktober 2016 heb geschreven hoeven
oplossingen niet standaard gevonden te worden in het creëren van nieuwe
regel- of experimenteerruimte, wat veel tijd en complex onderzoek vergt. Een
goed voorbeeld daarvan is de City Deal Inclusieve stad, waarin gemeenten
2

Kamerstuk 34 352, nr. 40.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

met de rijksoverheid op zoek gaan naar oplossingen voor complexe
problemen binnen de bestaande regelgeving. Ik heb geen overzicht van de
onderzoeken die gemeenten uitvoeren, maar er zijn wel enkele voorbeelden
bekend. Zo staat in het programma Vakkundig aan het Werk het ontwikkelen
van nieuwe wetenschappelijke kennis centraal, waarvan de gemeentelijke
uitvoeringspraktijk kan profiteren, voor uiteindelijk een effectievere dienstverlening aan de burger. Ik juich het zeer toe als gemeenten de effectiviteit van
hun handelen/interventies (laten) onderzoeken.
Vraag 10
Welke actie gaat u ondernemen tegen de werkwijze van deze wethouder en
eventuele andere gemeenten die menen de verplichtingen die de Participatiewet kent naast zich neer te kunnen leggen?
Antwoord 10
Zoals zorgvuldig bestuur in onze gedecentraliseerde eenheidsstaat betaamt
wijs ik, in goede dialoog, in voorkomende gevallen het gemeentebestuur in
eerste instantie op de strijdigheid met de vigerende wet- en regelgeving en
zal ik beoordelen of de gemeente bereid is de uitvoering zodanig aan te
passen dat een juiste toepassing van de wet verzekerd blijft. Mijn ervaring is
dat gemeenten bereid zijn gehoor te geven aan goede argumenten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3