Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

32 847

Integrale visie op de woningmarkt

Nr. 203

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN EN RIJKSDIENST
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 oktober 2015
Conform de wens van uw Kamer rapporteert het kabinet jaarlijks over de
ontwikkelingen op de woningmarkt. Daartoe treft u bijgaand de Staat van
de Woningmarkt 2015 aan1.
De Staat geeft aan de hand van de meest actuele feiten en cijfers een
beeld van de ontwikkelingen op de woningmarkt en de bouwsector. De
woningmarkt laat een breed herstel zien, het vertrouwen is terug, het
aantal woningverkopen stijgt en de prijzen gaan gestaag omhoog. Ook de
bouwsector profiteert van dit herstel en ziet de omzet stijgen. Het
kabinetsbeleid heeft de afgelopen jaren voor duidelijkheid en rust gezorgd
op de woningmarkt. Er zijn noodzakelijke hervormingen ingezet. Hiermee
heeft het kabinet het fundament gelegd voor verder herstel.
Met de Staat en deze brief geef ik invulling aan een aantal toezeggingen
en de motie Van Helvert.
In het Algemeen Overleg over de Staat van de Woningmarkt 2014 van
21 januari 2015 (Kamerstuk 32 847, nr. 153) is toegezegd om in de Staat
van de Woningmarkt 2015 specifiek op een aantal onderwerpen in te
gaan: de Nibud-benadering voor woonlasten, de koopkrachtcijfers van het
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in relatie tot het
woonbeleid, de tussentijdse resultaten van het Energieakkoord en
grondprijzen. Deze onderwerpen komen in deze Staat aan de orde.
In Algemeen Overleg van 21 januari 2015 en het Algemeen Overleg
Koopsector en energiebesparing van 15 januari (Kamerstuk 30 196, nr.
297) is tevens toegezegd om in te gaan op de betaalbaarheid van koop en
huur.
In de motie van het lid Van Helvert (Kamerstuk 32 847, nr. 145) uit
december 2014 is mij verzocht om inzicht te geven in het effect van de op
1

kst-32847-203
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 847, nr. 203

1

de Nibud-benadering gebaseerde hypotheeknormen, en de samenloop
van maatregelen op de koopwoningmarkt.
In lijn met de toezeggingen en de motie wordt in hoofdstuk 4 van de Staat
ingegaan op betaalbaarheid en de Nibud-normen.
Motie Van Helvert
Op basis van de budgetnormen van het Nibud en gegevens uit het WoON
zijn de normen en feitelijke woonlasten tegen elkaar afgezet. Het Nibud
adviseert over de financiën van huishoudens en heeft daarbij ook oog
voor wat op basis van de uitgavenposten voor een bepaald huishouden
de overgebleven financiële ruimte voor de woonlasten is. Tussen koop en
huur bestaan er verschillen in de uitgavenposten. Eigenaren-bewoners
moeten bijvoorbeeld rekening houden met de kosten voor het onderhoud
van de woning en lokale belastingen, terwijl huurders deze kosten niet
hebben. Bovendien gaat de eigenaar-bewoner bij aankoop van de woning
een langdurige financiële verplichting aan, waardoor het van groot belang
is dat de financiële risico’s die hier uit voortvloeien voor de woningeigenaar zoveel mogelijk worden beperkt. De maximale woonuitgaven voor
een hypotheek zoals geadviseerd door het Nibud vallen als gevolg hiervan
lager uit dan de maximale huurlasten die in de huursector worden
geadviseerd.
In 2014 is een aanpassing van de leennormen doorgevoerd om ook voor
de inkomens tot 30.000 euro beter te beschermen tegen overkreditering.
Daarnaast worden in de huursector corporaties vanaf 1 januari 2016
verplicht gesteld om minstens 95 procent van de huishoudens met recht
op huurtoeslag een passende woonruimte toe te wijzen. Hiermee wordt
het risico op te hoge woonlasten voor deze groep beperkt.
De crisis heeft duidelijk gemaakt dat eigenwoningbezit financiële risico’s
met zich meebrengt voor huishoudens. Als gevolg van de hoge
hypotheekschulden kwam een aanzienlijk deel van de woningbezitters
«onder water» te staan, waarmee het mogelijke risico op restschulden
toenam. Ook hadden de hoge schulden in Nederland negatieve gevolgen
voor de woningmarkt en de economische groei. Met de wettelijke
leennormen, de introductie van annuïtair aflossen en de stapsgewijze
verlaging van de Loan-to-Value (LTV) ratio zijn de risico’s voor
huishoudens aanzienlijk verminderd. De toegankelijkheid van de
koopwoningmarkt is desondanks de afgelopen jaren o.a. door de lagere
rente, lagere huizenprijzen, en crisis- en herstelmaatregelen toegenomen.
Er zijn tijdens de crisis diverse maatregelen genomen om het herstel en
de doorstroming op de woningmarkt te verbeteren. Zo is de NHG-grens
tijdelijk verhoogd, het BTW-tarief voor de bouw tijdelijk verlaagd en heeft
het kabinet geld beschikbaar gesteld voor startersleningen. Deze
maatregelen hebben de woningmarkt op het dieptepunt van de financiële
crisis ondersteund, en toen er sprake was van herstel konden deze
maatregelen weer uitgefaseerd worden. Ook de permanente verlaging
van de overdrachtsbelasting en uitbreiding van de mogelijkheden om
restschulden beter financierbaar te maken hebben bijgedragen aan het
herstel.
Gegeven de nog aanhoudende restschuldproblematiek heeft het kabinet
voor 2015 aanvullend beleid aangekondigd. De periode dat rente op
restschulden aftrekbaar is, is verlengd en de tijdelijke verhuurregeling na
verhuizing is permanent geworden. Hiermee wordt huishoudens die
«onder water» staan extra zekerheid geboden.
Het kabinetsbeleid is verder gericht op rust op de woningmarkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 847, nr. 203

2

Het zichtbare verdere herstel van de huizenprijzen en transacties in de
eerste helft van 2015 illustreert het belang hiervan.
De Minister voor Wonen en Rijksdienst,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 847, nr. 203

3