2020D10476

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat hebben
verschillende fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen aan de Minister van Infrastructuur en Waterstaat ter voorbereiding
op de extra ingelaste Europese Transportraad in verband met het
coronavirus, waarvoor nog geen agenda beschikbaar is.
De voorzitter van de commissie,
Agnes Mulder
De griffier van de commissie,
Israel

nds-tk-2020D10476

1

I Vragen en opmerkingen fractiegewijs
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de extra
ingelaste Transportraad. De leden van de VVD-fractie verwelkomen alle
maatregelen die helpen om de gevolgen van het coronavirus op de
economie te dempen. De leden van de VVD-fractie hebben nog wel de
volgende vragen.
Hoewel het op 10 maart 2020 is aangekondigd, in hoeverre heeft de
Europese Commissie (EC) haar voorstel (tijdelijke slots ontheffing/
vrijstelling) voor het tijdelijk niet van toepassing zijn van de 80-20 regel in
de luchtvaart reeds gepubliceerd om zo lege vluchten te voorkomen? Kan
de EC zeer snel met een voorstel komen?
In hoeverre is het echt nodig om hiermee in crisistijd nog langs het
parlement te gaan? Is er een manier om het proces te versnellen?
De leden van de VVD-fractie constateren dat in Brussel ook de
EC-guidance voor uitzonderlijke omstandigheden nog niet gepubliceerd
is. De leden van de VVD-fractie hechten eraan dat ook deze teksten snel
bekend worden zodat luchtvaartmaatschappijen niet voor extra kosten
opdraaien. Wat kan de Minister hieraan doen?
Ten slotte vragen de leden van de VVD-fractie hoe de luchtvaartsector
gebruik zou kunnen maken van de bedragen die vrijgemaakt worden om
het midden- en kleinbedrijf (MKB) en bepaalde sectoren te ondersteunen.
Het lijkt de leden van de VVD-fractie logisch dat de luchtvaartsector die
bijzonder getroffen wordt door het coronavirus hier aanspraak op kan
maken. Deelt de Minister deze mening?
De leden van de CDA-fractie hebben de volgende vragen bij deze extra
ingelaste Transportraad.
De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat nu veel landen stringente
maatregelen nemen tegen verdere verspreiding van het coronavirus het
van groot belang is dat het transport van cruciale goederen zoals voeding,
chloor, geneesmiddelen, medische hulp middelen, persoonlijke hygiëne
producten, brandstof, babymelkproducten en brandstof voorrang krijgt. Is
de Minister het hiermee eens? Is de Minister bereid om samen met haar
Europese collega’s de, voor deze situatie, belangrijkste goederenstromen
in kaart te brengen en hier voorrang aan te verlenen? Is de Minister bereid
dit in te brengen tijdens de Transportraad? Deze leden geven aan dat
chauffeurs die goederen vervoeren die nodig zijn voor de primaire
levensbehoefte nu heel hard nodig zijn, zij vervullen net als verpleegkundigen en doctoren in het ziekenhuis een zeer belangrijke functie in deze
crisis. In een land als Italië is zichtbaar dat het lastig is om de winkels te
blijven bevoorraden, er is daar schaarste. Hoe wil de Minister ervoor
zorgen dat onze ziekenhuizen, supermarkten en apotheken goed
bevoorraad blijven? Kan de Minister aangeven wat Nederland zelf kan
doen om ervoor te zorgen dat deze cruciale transportprocessen doorgang
kunnen vinden? Zijn potentiele knelpunten in kaart gebracht en op welke
wijze wil de Minister ervoor zorgen dat deze knelpunten worden opgelost?
Is de Minister het daarnaast eens dat voor cruciale goederenstromen het
ook gerechtvaardigd zou zijn om het rijden op zon- en feestdagen tijdelijk
(!) op te heffen, zodat wordt voorkomen dat chauffeurs en bedrijfsvoertuigen worden geblokkeerd in quarantainegebieden? Zo ja, is de Minister
bereid dit in te brengen tijdens de Transportraad? De leden van de
CDA-fractie zijn benieuwd of de Minister kan aangeven of er een back-up
plan is voor goederen en chauffeurs als regio’s afgesloten worden. Hoe
wordt ervoor gezorgd dat duidelijk is hoe voertuigen, vracht en chauffeurs
behandeld moeten worden wanneer in quarantaine? De leden van de
CDA-fractie merken op dat op truckparkeerplekken nu heel veel trucks
lijken te staan. Hoe wordt ervoor gezorgd dat de truckers die hier staan

2

geen besmettingshaard vormen? Hoe wordt voorkomen dat truckers niet
dagen lang op een truckparkeerplaats moeten staan omdat er geen
transport of opdracht meer is? Kunnen alle truckers die dat willen weer
terug naar huis?
De leden van de CDA-fractie vinden het van belang dat er duidelijke
informatievoorziening van lidstaten komt. Is de Minister bereid om tijdens
de Transportraad te pleiten voor goede coördinatie tussen lidstaten zodat
duidelijke informatie ontstaat en duidelijk is voor chauffeurs aan welke
regels zij zich moeten houden? De leden van de CDA-fractie vinden het
ook van belang dat plotselinge unilaterale grenscontroles en -blokkades
die goederenvervoer belemmeren worden voorkomen. Deze leden
hebben signalen ontvangen dat dit nu in Tsjechië voorkomt doordat zij nu
grenscontroles uitvoert bij tien grensovergangen. Klopt dit signaal? Ziet
de Minister mogelijkheden voor coördinatie op Europees niveau voor
grensbeleid? Zo ja, is de Minister bereid dit tijdens de Transportraad met
haar collega’s te bespreken? De leden van de CDA-fractie willen ook
voorkomen dat misbruik van de coronacrisis wordt gemaakt doordat
bedrijven absurde tarieven gaan rekenen. Kan de Minister aangeven of
hierover overleg is tussen de lidstaten zodat zij niet tegen elkaar worden
uitgespeeld?
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister of zij kan bevestigen dat
bij het vervoer van goederen over spoor de kans op verdere besmetting
relatief klein is vanwege het beperkt aantal contactmomenten en het
verloopt via een goed controleerbaar en traceerbaar systeem. Zo ja, ziet zij
mogelijkheden om het interstatelijke spoorgoederenvervoer tijdelijk te
vergemakkelijken, zeker voor cruciale goederen?
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister of zij kan bevestigen dat
de Europese Commissie de slotregels voor luchtvaartmaatschappijen
tijdelijk heeft opschort? Hiermee kan namelijk worden voorkomen dat
vliegmaatschappijen door de dalende vraag vanwege het coronavirus met
halflege toestellen door Europa moeten blijven vliegen om zo te
voorkomen dat ze slots op vliegvelden verliezen. Kan de Minister
aangeven voor hoe lang de slotregels opgeschort zijn? Deze leden zijn ook
benieuwd of de Europese Unie ervoor wil gaan zorgen dat (voldoende)
vrachtvluchten toegang tot de VS kunnen houden. Zo ja, op welke wijze
wil zij hiervoor zorgen? Wat is de rol van Nederland in dit proces?
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister hoe het transport over zee
zo goed mogelijk kan wordt afgeschermd van de impact van het coronavirus. Op welke wijze kan ervoor worden gezorgd dat de maritieme
industrie zo transparant en intensief mogelijk communiceert richting hun
klanten?
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de extra
ingelaste Transportraad over het Covid-19-virus (coronavirus) die
woensdag 18 maart zal plaatsvinden. Deze leden verwelkomen het
inlasten van de extra Raad en benadrukken het belang om de transportsector te helpen waar nodig. Het is van groot belang dat vitale transportketens, voeding, medische hulpmiddelen en medicijnen voorop, zoveel
mogelijk beschermd kunnen worden. Daarnaast is het zaak dat gezonde
bedrijven in de transportsector geholpen worden om deze moeilijke
periode goed te doorstaan, in het belang van hun medewerkers en
klanten. Mede met het oog op deze belangen vragen deze leden de
Minister nader uiteen te zetten wat haar inzet is tijdens deze transportraad. De leden zien onderstaande vragen daarom graag beantwoord.

3

Algemeen:
De leden van de D66-fractie vragen de Minister of zij nader uiteen kan
zetten in hoeverre het Covid-19-virus een invloed uitoefent op de
Europese transportsector in de breedte. De leden verzoeken de Minister
hierbij om dit voor de afzonderlijke sectoren (maritiem-, weg-, spoor- en
luchttransport) elk afzonderlijk uiteen te zetten.
De leden van de D66-fractie vragen de Minister om nader uiteen te zetten
welke maatregelen zij neemt om de logistieke keten in Europa goed te
laten functioneren ondanks de coronacrisis. De leden vragen hierbij om
een uiteenzetting per transportsector.
De leden van de D66-fractie vragen de Minister of zij in Europees verband
gaat pleiten voor een tegemoetkoming voor de Europese transportsector.
Indien zij dit van plan is, vragen de leden de Minister om nader uiteen te
zetten hoe zij een dergelijke tegemoetkoming voor zich ziet.
De leden van de D66-fractie vragen de Minister of zij, indien dit in
Europees verband niet het geval is, andere plannen heeft voor een
tegemoetkoming of steunpakket voor de transportsector tijdens deze
crisis. De leden vragen de Minister om uiteen te zetten hoe een dergelijke
tegemoetkoming eruit zou zien, indien dergelijke plannen bestaan, en
vragen de Minister hierbij om een uiteenzetting per afzonderlijke
transportsector.
De leden van de D66-fractie vragen de Minister om nader uiteen te zetten
of, en zo ja, op welke manier, zij zich gaat inzetten op een Europese
coördinatie rondom het virus voor de transportsector.
De leden van de D66-fractie vragen de Minister of zij in de transportraad
gaat pleiten voor een gelijk speelveld tussen alle Europese transporthubs,
zodat voor zowel personenvervoer als voor het goederenvervoer
duidelijkheid ontstaat over het juiste protocol voor quarantaine.
De leden van de D66-fractie vragen de Minister om uiteen te zetten of op
dit moment voldoende bescherming is voor personeel van verschillende
transportsectoren, gezien hun regelmatige blootstelling aan grote
groepen mensen. De leden vragen de Minister dit specifiek uiteen te
zetten voor personeel van trein- en luchtvaartmaatschappijen.
Met betrekking tot luchtvaart hebben de leden van de D66-fractie eerder
middels Kamervragen van de leden Paternotte, Dijkstra, Amhaouch en
Bruins [Kamerstuk 2020D09434] aangedrongen op het opschorten van
slotregels die luchtvaartmaatschappijen ertoe brengen om zogenaamde
«spookvluchten» met niet of nauwelijks passagiers uit te blijven voeren.
Deze leden constateren brede steun van vrijwel alle stakeholders voor het
opschorten van deze slotrechten en constateren tot tevredenheid dat
– mede door inzet van de Minister – door de Europese Commissie een
voorstel is gedaan om de slotregels te versoepelen en zo spookvluchten te
voorkomen. De leden vragen de Minister of zij nader uiteen kan zetten wat
de status is van de codecisieprocedure, of zij een termijn kan aangeven
van wanneer zij denkt hier duidelijkheid over te kunnen bieden aan de
sector en of zij bereid is er vanuit haar rol aan bij te dragen dat dit besluit
zo snel als mogelijk geformaliseerd is. Voorts vragen deze leden of de
Minister met de leden van de D66-fractie van mening is dat de coronacrisis aanleiding geeft op termijn de huidige werking van historische
slotrechten tegen het licht te houden.
De leden van de D66-fractie hebben vernomen dat de crisis rondom het
virus, inclusief de inreisverboden van de afgelopen dagen, voor veel
mensen hebben geresulteerd in het gedwongen annuleren van hun
vluchten en/of het niet kunnen reizen op een gekocht ticket, zoals
bijvoorbeeld naar de Verenigde Staten. De leden vragen de Minister of zij
het met deze leden eens is dat mensen niet hun geld voor vliegtickets
kwijt zouden moeten zijn als gevolg van deze ontwikkelingen, en het
daarmee wenselijk zou vinden dat voor deze getroffenen een kosteloze
uitstelling of omboeking van hun vlucht mogelijk wordt gemaakt. Indien
zij dit als wenselijk ziet, vragen de leden de Minister of zij haar standpunt

4

hierover ook kenbaar maakt bij verschillende luchtvaartmaatschappijen
die hiervoor nog niet – zoals de KLM – voorzieningen voor hebben
getroffen.
De leden van de D66-fractie vragen hoe de Minister oordeelt over het
inreisverbod voor 26 Europese landen zoals afgekondigd door de
Verenigde Staten. Voorts vragen deze leden de Minister of, gezien het
recente inreisverbod van de Verenigde Staten, zij zich inzet om op
Europees niveau druk te zetten op de Amerikaanse overheid om zo
voldoende luchtvrachtverkeer mogelijk te maken.
De leden van de D66-fractie hebben vernomen dat binnen de Europese
Unie op dit moment door verschillende landen unilateraal wordt besloten
om vliegroutes van- en naar bestemmingen met relatief veel besmettingen tijdelijk stop te zetten. Kan de Minister aangeven waarom de
regering niet het advies van het Outbreak Management Team (OMT) van
12 maart heeft overgenomen ten aanzien van het schrappen van vluchten
uit risicogebieden? Eerder hebben de leden Diertens en Paternotte
gevraagd of het wenselijk is vliegroutes open te houden naar dergelijke
bestemmingen, zoals bijvoorbeeld Beijing en Shanghai [Kamervraag
2020Z03760]. Deze leden vragen of de Minister nog steeds – zoals gesteld
in antwoorden op de Kamervragen van mening is dat het al dan niet
uitvoeren van vluchten enkel en alleen een verantwoordelijkheid is van de
luchtvaartmaatschappij zelf. Deelt de Minister met deze leden de analyse
dat een groot deel van de vastgestelde besmettingen per passagiersvlucht
uit Italië is gekomen, en het derhalve wenselijk is op bestemmingen waar
het aantal besmettingen snel toeneemt daadkrachtig vliegroutes te
sluiten, zoals ook geadviseerd door het Outbreak Management Team?
Voorts vragen deze leden of de Minister met de leden van de D66-fractie
het standpunt deelt dat voor opschorting van vluchten binnen de EU en
op vliegroutes naar derde landen het beste één lijn getrokken kan worden
om de effectiviteit te vergroten? Is de Minister bereid in de Transportraad
te pleiten voor het centrale afstemming over de opschorting van
vliegroutes, en zo nee, waarom niet?
De leden van de D66-fractie vragen de Minister of de voorlichting die het
RIVM heeft aangeraden ook duidelijk zichtbaar is op Nederlandse
luchthavens van nationale betekenis en, indien dit zo is, uiteen te zetten
op welke manier dit zichtbaar is en of informatie ook in andere talen
beschikbaar is.
Ten aanzien van de maritieme sector vragen de leden van de D66-fractie
de Minister of maatregelen worden genomen met betrekking tot Cruiseschepen. Indien dit niet het geval is, vragen de leden de Minister om
uiteen te zetten of hier plannen voor zijn en zo niet, waarom dit niet het
geval is.
Met betrekking tot het treinverkeer vragen de leden van de D66-fractie de
Minister of maatregelen worden genomen met betrekking tot het
binnenkomen van internationale treinen uit het buitenland en of hier,
gezien de pandemie, grenzen aan worden gesteld?
De leden van de GroenLinks-fractie maken zich, net als vrijwel iedereen,
grote zorgen over de omvang en de effecten van de uitbraak van het
nieuwe coronavirus. In de eerste plaats natuurlijk om de gezondheid van
mensen, de verspreiding van het virus en mogelijke gevolgen voor de
economie. Dit alles is sterk verweven met onze mobiliteit. Zowel de
mobiliteit van mensen als van goederen wordt geraakt. Omdat we
enerzijds de verdere verspreiding willen voorkomen en anderzijds
transport en mobiliteit lijden onder de ziekte uitval en de maatregelen om
dit te voorkomen. De leden hebben vragen over al deze aspecten.
Om te beginnen wijzen de leden van de GroenLinks-fractie op het
antwoord dat de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport gaf op
Kamervragen van de leden Kröger en Renkema van 31 januari 2020. Het is
primair aan luchtvaartmaatschappijen zelf om, als ze daar aanleiding voor

5

zien gebieden met veel besmettingen te mijden. Alleen in het uiterste
geval kan via een noodwet het vliegen op regio’s worden verboden.
Gisteren nam de Kamer een motie van deze strekking aan. Komt er nu
alsnog zo’n noodwet? In Europa en in Nederland zijn inmiddels een heel
groot aantal besmettingshaarden. Hoe effectief is het dan om het reizen te
beperken? Zo ja, gaat het dan vooral om de mobiliteit van mensen of om
het in groepen bijeengepakt zitten in een vliegtuig of trein? Moet de
overheid een onderscheid maken tussen soorten reizen of bestemmingen
die van groot belang zijn of wordt dit over gelaten aan individuen en
bedrijven?
De leden van de GroenLinks-fractie zijn ook benieuwd wat de te
verwachten knelpunten in het transport van goederen zijn. Welke sectoren
worden naar verwachting het meest getroffen? Raakt dit essentiële
goederen zoals voedsel medicijnen? Is hier een plan voor? Is hier een
Europees systeem voor dat zorgt draagt dat distributie niet het knelpunt
wordt? Hoe zorgen we ervoor dat naast burgers niet ook overheden gaan
hamsteren en dat belangrijke producten eerlijk worden verdeeld?
De leden van de GroenLinks-fractie constateert dat NS inmiddels
maatregelen heeft genomen om met minder personeel te kunnen rijden.
Gaan andere openbaar vervoerbedrijven dit ook doen? Hoe wordt
voorkomen dat het openbaar vervoer bijdraagt aan de verspreiding van
het virus door mobiliteit van besmette personen of door het creëren van
grote groepen? Hoe gaan andere landen hiermee om en wat zijn de
gevolgen? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat werk en diensten bereikbaar
blijven?
De leden van de SP-fractie maken zich zorgen over de ontwikkelingen
rondom het coronavirus en stellen daarbij dat maatregelen om de
gezondheidsrisico’s te beperken altijd voorop gesteld moeten worden.
Tegelijk zien de leden van de SP-fractie dat het coronavirus ook economische gevolgen heeft en ondernemers en werknemers hard raakt. Dat
geldt ook voor de internationale transportsector. Daarom is het belangrijk
dat Nederland inzet op maatregelen die lidstaten kunnen treffen om
transport van in eerste instantie basisvoorzieningen als medicijnen,
voedsel etc. in stand te houden. Aan welke maatregelen denkt de Minister
en wat wordt haar inzet om dat voor elkaar te krijgen?
De Europese Unie heeft besloten om € 25 miljard beschikbaar te stellen
om bedrijven en de zorgsector te helpen en investeringen op peil te
houden. De leden van de SP-fractie willen weten hoe dit geld, waarvan
€ 7,5 miljard op korte termijn beschikbaar komt, wordt verdeeld over de
lidstaten en aan welke aanvullende bedragen Nederland als lidstaat denkt
beschikbaar te kunnen stellen. Houdt de Minister bij de verdeling van het
beschikbare budget ook rekening met de trasportondernemers en
MKB’ers die nu al bijna op omvallen staan? Kan zij hier een toelichting op
geven?
Het inreisverbod van de Verenigde Staten raakt ook de luchtvrachtsector,
aangezien 50% van de goederen wordt vervoerd met passagiersvluchten.
De leden van de SP-fractie willen weten hoe de Minister ervoor gaat
zorgen dat het vervoer van cruciale goederen kan blijven doorgaan. Welke
ruimte heeft de Minister om vrijgekomen slots op Schiphol toe te wijzen
aan het vervoer van cruciale goederen en basisvoorzieningen?
Goederenvervoer over het spoor lijkt een modaliteit waarbij de kans op
verdere verspreiding van het coronavirus kleiner is, omdat er weinig
contactmomenten zijn. De leden van de SP-fractie willen weten of en hoe
de Minister gaat inzetten om het goederenvervoer binnen Europa zoveel
mogelijk te laten plaatsvinden op de meest veilige manier. En gaat de

6

Minister hierover in overleg met goederenvervoerders, maar ook NS en
ProRail?
Werknemers, ook in de transportsector, worden ook hard geraakt. De
leden van de SP-fractie merken op dat werknemers thuis komen te zitten
en hierdoor inkomsten mislopen. Gaat de Minister hiervoor aandacht
vragen en aan welke nationale maatregelen denkt zij, samen met de
Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, om de schade voor
werknemers zoveel mogelijk te beperken?
Werknemers maken zich ook grote zorgen over het besmettingsgevaar bij
het uitvoeren van hun werk. Werknemers in de transportsector komen in
verschillende landen en komen in aanraking met veel verschillende
mensen. De leden van de SP-fractie vinden het daarom belangrijk dat alle
maatregelen worden getroffen om gezondheidsrisico’s voor deze groep te
beperken. Aan welke maatregelen denkt de Minister om werknemers in de
transportsector te beschermen? Gaat de Minister hierover ook in gesprek
met vakbonden om hun ideeën te horen en mee te nemen in maatregelen
die getroffen zullen worden?
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren hebben kennisgenomen van de extra Transportraad en hebben enige zorgen bij de inzet
van de Eurocommissaris.
Zij begrijpen en ondersteunen overigens het feit dat deze Transportraad
via videoconference gehouden wordt maar vragen de Minister ook om de
eurocommissaris te verzoeken dit in de toekomst vanuit het oogpunt van
duurzaamheid vaker te doen.
Dan vragen de leden de Minister of zij het eens is met de stelling van
eurocommissaris Vălean dat we «the seamless flow of goods and people
in Europe» in stand moeten houden. En zo ja, waarom?
En is voor de Minister, zoals voor de eurocommissaris, ook in tijden van
crisis het ongehinderd transport een doel op zich? Zo ja, waarom?
Deelt de Minister de mening van de leden van de fractie van de Partij voor
de Dieren dat economische belangen een ondergeschikte rol spelen bij
het bestrijden van het Covid-19 virus? Zo nee, waarom niet? En is de
Minister bereid om landen die het nodig achten de grenzen te sluiten voor
reizigers uit risicogebieden of regionaal dan wel nationaal de mobiliteit te
beperken daarin te ondersteunen? Zo nee, waarom niet?
De leden vragen de Minister ook naar de laatste stand van zaken
aangaande de Nederlandse positie over Nederlandse maatregelen ter
beperking van het in- en uitreizen. Kan de Minister de Kamer hierover
informeren? De leden vragen de Minister verder in hoeverre zij van
mening is dat transportsectoren deze klap zelf op moeten kunnen vangen
en in hoeverre daarbij hulp nodig is? Welke uitgangspunten hanteert zij bij
die afweging?
In hoeverre is dit een bevoegdheid van de Minister van Infrastructuur en
Waterstaat en in hoeverre is dit een bevoegdheid van de Ministers van
Financiën en Economische Zaken?
Kan de Minister de Kamer verslag doen van de verschillende overleggen
die er de afgelopen dagen (in ieder geval op donderdag 12-03-2020 en op
vrijdag 13-03-2020) zijn geweest met de luchtvaartsector?
En tot slot vragen de leden de Minister of zij bij de besluitvorming over
mogelijke steunmaatregelen voor de luchtvaart rekening houdt met de
noodzaak tot krimp van de luchtvaartsector. Moet deze crisis niet
aanleiding zijn om juist maatregelen te nemen die leiden tot een ordelijke
en noodzakelijke herstructurering van de luchtvaart zodat deze weer in lijn
gebracht wordt met het klimaat, de veiligheid en een gezonde leefomgeving voor mens en dier?

7