Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1729
Vragen van het lid Kooiman (SP) aan de staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over het bericht dat zeker honderd buurthuizen gesloten zijn
en vele tientallen met sluiting worden bedreigd (ingezonden 28 februari 2013).
Antwoord van staatssecretaris Van Rijn (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 21 maart 2013)
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht dat honderden buurthuizen inmiddels zijn
gesloten?1
Antwoord 1
Ik kan goed begrijpen dat het sluiten van een buurthuis voor de bezoekers, de
vrijwilligers en de werknemers vervelend is. Het al dan niet sluiten van
buurthuizen is een lokale verantwoordelijkheid. Op basis van de Wet
Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) moeten gemeenten onder meer er
voor zorgen dat mensen elkaar kunnen ontmoeten. Dit kan via een voorziening als een buurthuis maar dat kan ook op andere manieren. Ik ga ervan uit
dat gemeenten een afgewogen afweging maken welke faciliteiten zij hiervoor
beschikbaar stellen. Zij leggen hierover verantwoording af aan de gemeenteraad.
Vraag 2, 3 en 4
Hoeveel buurthuizen zijn de afgelopen 2 jaar gesloten, en in welke steden?
Bent u bereid dit uit te zoeken en de Kamer hierover te informeren? Zo nee,
waarom niet?
Deelt u de mening dat juist buurthuizen de basis kunnen zijn voor het sociale
netwerk van mensen? Zo ja, waarom staat u het toe dat deze buurthuizen
verdwijnen? Zo nee, waarom niet?
Hoe moeten mensen in de komende jaren gebruik maken van hun sociale
netwerk, als gemeenten door bezuinigingen gedwongen worden buurthuizen
te sluiten? Wilt u uw antwoord toelichten?

1

ah-tk-20122013-1729
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Buurthuis verdwijnt in rap tempo en buurt moet het voortaan zelf doen, Volkskrant 21 februari
2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

Antwoord 2, 3 en 4
Het is mij niet bekend hoeveel buurthuizen zijn gesloten. Een nader onderzoek vind ik niet zinvol omdat het weinig zegt over de inzet van gemeenten
om ontmoeting en sociale contacten tussen inwoners te stimuleren.
Buurthuizen kunnen helpen om sociale contacten tussen mensen te bevorderen. Het sluiten van een buurthuis is echter niet bij voorbaat positief of
negatief te duiden. Het kan zijn dat bijvoorbeeld te weinig mensen van een
buurthuis gebruik maken. In het land zijn diverse vernieuwende initiatieven
om sociale contacten tussen mensen te bevorderen. Een voorbeeld is het
samengaan van een buurthuis en een kerkelijk ontmoetingscentrum om
daarmee één ontmoetingsplek in een wijk te creëren of een sportkantine die
ook buurtbewoners ruimte biedt om elkaar te ontmoeten. Daarnaast zijn er
buurthuizen die – zonder of met beperkte overheidssubsidie – succesvol
draaien op zelfbeheer door vrijwilligers.
Vraag 5
Wat is uw reactie op het artikel waarin gesteld wordt dat mensen vereenzamen omdat ze geen koffie meer kunnen drinken in hun buurt? Welke
maatregelen gaat u in samenspraak met gemeenten nemen om vereenzaming van mensen te voorkomen?
Antwoord 5
Ik vind eenzaamheid een groot maatschappelijke probleem waar vele partijen
zoals gemeenten een rol spelen in de oplossing ervan. Het is een probleem
dat niet afhankelijk is van het al dan niet aanwezig zijn van een buurthuis.
Veel gemeenten zijn al actief met dit vraagstuk bezig. De brief over eenzaamheid die u in oktober 2012 heeft ontvangen, bevat de rijksmaatregelen op het
bestrijden van eenzaamheid. Daarnaast vindt in het kader van de decentralisatie naar de Wmo intensief overleg plaats met de VNG en wordt gesproken
met koepels van aanbieders en gebruikers. Hier wordt ook gesproken over de
manier waarop doelen zoals participatie en zelfredzaamheid het best kunnen
worden bereikt zonder daarbij vast te willen houden aan bestaande vormen.
Ik verspreid in dit kader ook voorbeelden hoe sociale contacten in wijken
kunnen worden verbeterd. In de Wmo-werkplaatsen wordt ook gewerkt aan
methodieken ter voorkoming van eenzaamheid.
Vraag 6
Wat is uw reactie op het artikel waarin gesteld wordt dat critici waarschuwen
dat het sociaal-cultureel werk, dat in decennia is opgebouwd, nu in korte tijd
wordt afgebroken? Wat gaat u doen om deze afbraak tegen te gaan?
Antwoord 6
Op het ogenblik zitten we in een overgangsfase voor het welzijnswerk. Steeds
meer komt de eigen kracht en de mogelijkheden van burgers centraal te
staan. In deze overgangsfase zullen soms bestaande voorzieningen worden
afgebouwd of omgebouwd en nieuwe concepten (juist ook geïnitieerd door
mensen zelf) worden vorm gegeven. Ik ga ervan uit dat de decentralisatie van
delen van de AWBZ naar gemeenten ook meer mogelijkheden zal bieden om
inwoners op maat ondersteuning te bieden. In het TransitieBureau, waarin ik
met de VNG samenwerk, worden deze ontwikkelingen gestimuleerd en goede
voorbeelden hiervan verspreid.
Vraag 7
Deelt u de mening dat behoud van het welzijnswerk, en dus ook het
jongerenwerk, van groot belang is, gezien het feit dat straks de jeugdzorg
overgaat naar de gemeenten, en het welzijnswerk een belangrijke preventieve
functie heeft?
Antwoord 7
Ik verwacht dat de bij vraag 6 genoemde ontwikkelingen en de decentralisatie
van de jeugdzorg nieuwe vormen van jongerenwerk zullen ontstaan, die
aansluiten bij de behoeften en de mogelijkheden van jongeren.
Vraag 8
Met welke redenen heeft u eerder niet ingegrepen bij gemeenten die
buurthuizen inmiddels hebben gesloten? Wilt u uw antwoord toelichten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Antwoord 8
Het besluit van gemeenten om bepaalde voorzieningen zoals buurthuizen te
sluiten, is voor mij geen reden om in te grijpen. Gemeenten bepalen op
grond van de lokale omstandigheden welke voorzieningen voor burgers de
lokale beleidsdoelen – zoals het bevorderen van sociale contacten – het best
realiseren. Zoals al eerder is aangegeven, leggen zij hierover verantwoording
af aan de gemeenteraad.
Vraag 9
Welke afspraken gaat u met gemeenten maken om sluiting van buurthuizen
en uitholling van het welzijnswerk te voorkomen? Wilt u uw antwoord
toelichten?
Antwoord 9
Er is de afgelopen jaren door VWS geïnvesteerd in de vernieuwing van het
welzijnswerk bij gemeenten via onder meer de programma’s Welzijn Nieuwe
Stijl, Beter in Meedoen en de Kanteling. In het kader van de decentralisatie
naar de Wmo die gaat plaatsvinden, verspreid ik samen met de Vereniging
van Nederlandse Gemeenten via het TransitieBureau Begeleiding de
ervaringen en voorbeelden die bij gemeenten, welzijnswerkers, zorgaanbieders en anderen zijn en worden opgehaald. Deze voorbeelden gaan ook over
hoe sociale contacten in wijken kunnen worden verbeterd, bijvoorbeeld door
het inzetten van steunpunten, het opzetten van wijknetwerken of het beter
benutten van buurthuizen of andere accommodaties.
Vraag 10
Bent u bereid te onderzoeken hoeveel gemeenten het afgelopen jaar hebben
bezuinigd op het welzijnswerk? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 10
Nee. Het is de verantwoordelijkheid van gemeenten om te bepalen hoe de
doelen van de Wmo op efficiëntere wijze kunnen worden bereikt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3