Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

879
Vragen van het lid Rebel (PvdA) aan de ministers van Veiligheid en Justitie en
van Volksgezondheid Welzijn en Sport over het misbruik van patiënten door
een veroordeelde zedendelinquent (ingezonden 7 november 2014).
Antwoord van Minister Opstelten (Veiligheid en Justitie), mede namens de
Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ontvangen 18 december
2014). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2014–2015, nr. 745.
Vraag 1
Kent u het bericht «Ontuchtverpleger opnieuw in de fout»1 en herinnert u zich
de eerdere vragen over respectievelijk het opleggen van een strafrechtelijk
beroepsverbod aan zedendelinquenten2 3 en over seksueel misbruik door
zorgverleners?4
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoeveel patiënten worden jaarlijks seksueel misbruikt door zorgverleners c.q.
hoeveel meldingen krijgt de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) daar
jaarlijks over?
Antwoord 2
De IGZ registreert op basis van de meldingsplicht in de Kwaliteitswet
Zorginstellingen meldingen van seksueel grensoverschrijdend gedrag door
hulpverleners. De IGZ registreert deze meldingen onder een brede definitie
seksueel grensoverschrijdend gedrag. Daaronder vallen meldingen over
seksueel misbruik, maar bijvoorbeeld ook meldingen die betrekking hebben
op seksueel getinte opmerkingen door hulpverleners. In 2013 waren er 133
meldingen van seksueel grensoverschrijdend gedrag.

1

http://nos.nl/data/nosop3/reader/718170_tab3.html\
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2008–2009, nr. 3451
3
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2009–2010, nr. 2105
4
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2012–2013 nr. 450
2

ah-tk-20142015-879
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Vraag 3
In hoeveel van de bovenstaande gevallen was er sprake van een zorgverlener
die zich eerder schuldig heeft gemaakt aan seksueel misbruik van een patiënt
dan wel over wie er eerder een melding is gedaan?
Antwoord 3
In drie van de meldingen seksueel grensoverschrijdend gedrag uit 2013 was
er sprake van (eerdere) meldingen van meerdere cliënten over één zorgverlener. De IGZ heeft bij deze personen zelf onderzoek gedaan. Bij één zorgverlener is een tuchtzaak gestart en tegen twee zorgverleners is aangifte gedaan.
Vraag 4
Hoe vaak is er de afgelopen twee jaar iemand, die voor een zedendelict werd
veroordeeld, door de strafrechter (tevens) uit zijn beroep gezet?
Antwoord 4
Het openbaar ministerie (OM) en de Raad voor de rechtspraak hebben mij
meegedeeld hierover geen gegevens uit hun registratiesystemen te kunnen
genereren aangezien dit alleen kan worden nagegaan door middel van
onderzoek op dossierniveau.
Vraag 5
Acht u het voorstelbaar dat, als bij een strafrechtelijke veroordeling de
bijkomende straf van ontzetting uit een beroep wordt opgelegd, een
veroordeelde zorgverlener wellicht niet meer in staat zal zijn patiënten te
misbruiken? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Ja, een dergelijke vorm van ontzetting uit het beroep kan er in de praktijk toe
leiden dat een veroordeelde zorgverlener niet meer in de hoedanigheid van
zorgverlener in contact staat met zijn patiënten. In verband met het toezicht
op de naleving is de Aanwijzing verstrekking van strafvorderlijke gegevens
voor buiten de strafrechtspleging gelegen doeleinden gewijzigd. Hiermee
kunnen ook beroepsorganisaties in kennis worden gesteld van opgelegde
ontzettingen en van opgelegde bijzondere voorwaarden met een vergelijkbare
strekking.
Vraag 6
Wat is naar uw mening het verschil in effectiviteit in de zin van het voorkomen van een zedenmisdrijf door een zorgverlener bij het opleggen van een
beroepsverbod door een strafrechter bij een veroordeling voor een zedenmisdrijf enerzijds en een tuchtrechterlijk beroepsverbod na gebleken misbruik
van een patiënt anderzijds?
Antwoord 6
Er zijn verschillen in duur en uitwerking. De tuchtrechter heeft de mogelijkheid om de inschrijving in het BIG-register door te halen. Dit heeft een
onbeperkte duur. Het effect van de tuchtrechtelijke doorhaling is momenteel
nog beperkt omdat deze alleen ziet op de beroepsuitoefening waarvoor
betrokkene geregistreerd stond. De Minister van Volksgezondheid Welzijn en
Sport (VWS) is voornemens een wijziging door te voeren waardoor het
mogelijk wordt om binnen het tuchtrecht een breder verbod op te leggen dan
de doorhaling van de inschrijving voor het BIG-beroep. Hierover heeft zij uw
Kamer reeds geïnformeerd.5 De strafrechtelijke ontzetting kan voor het leven
worden uitgesproken bij de veroordeling tot een levenslange gevangenisstraf.
Bij veroordeling tot een tijdelijke gevangenisstraf, hechtenis, een geldboete of
bij afzonderlijke oplegging gelden verschillende periodes van kortere duur.
Ook leidt een dergelijke ontzetting tot doorhaling van de inschrijving in het
BIG-register. Alle doorhalingen worden vermeld in het BIG-register en
gepubliceerd op de online raadpleegbare lijst met maatregelen BIG, in de
Staatscourant en regionale dagbladen. De strafrechtelijke ontzetting wordt
tevens betrokken bij de beoordeling van de Verklaring Omtrent Gedrag
(VOG). De tuchtrechtelijke doorhaling wordt niet in die beoordeling betrokken,
5

Kamerstukken II 2013–2014, 31 016, 55.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

maar wel openbaar gemaakt. Bij het aannemen van nieuwe medewerkers
voor BIG-beroepen behoren werkgevers te controleren of betrokkene
BIG-geregistreerd is.
Vraag 7
Acht u het wenselijk dat bij de strafeis in het geval van zedendelinquenten
vaker dan nu het geval is gekeken wordt naar het beroep van de delinquent
en ontzetting uit dat beroep overwogen wordt? Zo ja, acht u dan bijvoorbeeld
aanscherping van de richtlijnen van het Openbaar Ministerie op dit punt
mogelijk? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
De bijkomende straf van ontzetting uit het beroep vormt een belangrijk
instrument om de veroordeelde de mogelijkheid te ontnemen om voor
bepaalde duur opnieuw de uitoefening van het beroep te misbruiken voor het
plegen van strafbare feiten. Ook het OM acht het van belang dat de mogelijkheid van ontzetting uit het ambt of beroep, en de vordering van bijzondere
voorwaarden met een vergelijkbare strekking in die gevallen waarin
ontzetting uit ambt of beroep niet kan worden gevorderd, aandacht krijgt in
de afwegingen met betrekking tot de strafeis. In verband met het toezicht op
de naleving is de Aanwijzing verstrekking van strafvorderlijke gegevens voor
buiten de strafrechtspleging gelegen doeleinden (Aanwijzing Wet Justitiële en
Strafvorderlijke gegevens, Aanwijzing Wjsg) gewijzigd, zodat ook beroepsorganisaties in kennis kunnen worden gesteld van opgelegde ontzettingen en
bijzondere voorwaarden met een vergelijkbare strekking. Voor een aanpassing van de toepassingspraktijk van het OM zie ik geen aanleiding.
Vraag 8
Hoe vaak vragen werkgevers in de zorg nieuwe werknemers een Verklaring
Omtrent Gedrag (VOG) en hoe veel werkgevers doen dit niet?
Antwoord 8
Het precieze aantal werkgevers dat al dan niet VOG’s aan de medewerkers
vraagt, is onbekend. In 2013 zijn er in totaal ca. 113.000 VOG-aanvragen
ingediend met het verzoek om te screenen via het profiel «Gezondheidszorg
en welzijn van mens en dier». Van deze aanvragen zijn er 241 geweigerd.
Vraag 9
Ziet u aanleiding in delen van de zorg waar sprake is van extra kwetsbare
patiënten zoals psychiatrische patiënten, een VOG (verklaring omtrent het
gedrag) verplicht te stellen? Zo ja, hoe gaat u dit bewerkstelligen? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 9
De verantwoordelijke Minister van VWS is voornemens om in het Uitvoeringsbesluit wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Uitvoeringsbesluit
Wkkgz) te regelen dat zorgaanbieders die zorg leveren in de zin van de Wet
langdurige zorg en de intramurale GGZ-zorg, moeten beschikken over een
VOG voor hun nieuwe medewerkers. In het geval van solistisch werkende
zorgverleners geldt dat zij de VOG op verzoek moeten kunnen tonen aan een
cliënt of aan de IGZ.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3