Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3231
Vragen van het lid Kröger (GroenLinks) aan de Minister van Infrastructuur en
Waterstaat over de diverse OMT-adviezen met betrekking tot luchtvaart
(ingezonden 16 juni 2020).
Antwoord van Minister Van Nieuwenhuizen Wijbenga (Infrastructuur en
Waterstaat) (ontvangen 19 juni 2020).
Vraag 1
Zijn partijen met een commercieel belang betrokken geweest bij de totstandkoming van de diverse adviezen van het Outbreak Management Team (OMT)
met betrekking tot luchtvaart sinds eind januari?
Antwoord 1
Een arts van KLM Health Services is vanuit zijn expertise over gezondheid in
relatie tot luchtvaart aanwezig geweest bij het 56e OMT over het coronavirus
op 24 januari 2020. Hiertoe heeft de betreffende arts een Belangenverklaring
behorend bij de Code ter voorkoming van oneigenlijk beïnvloeding door
belangenverstrengeling ondertekend. Dit was het eerste OMT waar gesproken
is over luchtvaart. Daarna is niemand van KLM of een andere commerciële
partij meer betrokken geweest.
Vraag 2
Waarom is een medewerker van KLM Health als expert aangeschoven bij het
OMT? Was er geen expert te vinden die niet gelieerd is aan een partij die
direct commercieel belang heeft bij het advies?
Antwoord 2
Deelnemers aan het OMT worden uitgenodigd op basis van hun expertiseveld of specifieke expertise met betrekking tot de betreffende ziekte of
ervaring met de bestrijding van deze ziekte. De samenstelling van het OMT
kan daarom, afhankelijk van het onderwerp en de agendapunten, wisselen.
KLM is de enige Nederlandse vliegtuigmaatschappij die op Oost-Azië vliegt,
de plaats waar het coronavirus op dat moment voorkwam. Een arts van KLM
was daarom betrokken bij de advisering over beleid om de risico’s op import
van corona via de luchtvaart te beperken. De situatie rond het nieuwe
coronavirus is daarna in rap tempo veranderd. Na eerdergenoemd OMT is de
desbetreffende arts niet meer uitgenodigd.

ah-tk-20192020-3231
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 3
Is de medewerker van KLM Health ook betrokken geweest bij het OMT-advies
van 12 juni jl., waarin gesteld is dat vliegtuigen ook weer met volledige
bezetting mogen vliegen? Zijn er andere partijen met een direct commercieel
belang betrokken geweest bij de totstandkoming van dit advies?
Antwoord 3
Het advies van 12 juni jl. is geen OMT advies geweest, maar een RIVM
advies. Het RIVM geeft aan dat er geen commerciële partijen betrokken zijn
geweest bij de totstandkoming van dit advies.
Vraag 4
Op welke manier is geborgd dat er geen belangenverstrengeling heeft
plaatsgevonden?
Antwoord 4
Zie de antwoorden 1 t/m 3. In aanvulling daarop kan ik u ten aanzien van het
OMT nog het volgende melden. Alle deelnemers zitten vanuit hun expertise
en op persoonlijke titel in het OMT. Het is belangrijk dat zij vrijuit met elkaar
kunnen discussiëren, zonder zich daarbij geremd te voelen door een
achterban. De opdracht aan het OMT is om te komen tot het best mogelijke
advies op dat moment. De OMT-leden geven onafhankelijk advies. Om
transparant te zijn en belangenverstrengeling te voorkomen, vult elk lid voor
een OMT een belangenverklaring in. Deze «Code ter voorkoming van
oneigenlijke beïnvloeding door belangenverstrengeling» vraagt informatie
over (neven)functies, persoonlijke financiële belangen en onderzoeksgelden.
De verklaring wordt na toetsing en ondertekening openbaar gemaakt via de
website van het RIVM. De verklaring is opgevraagd bij het RIVM en zal deze
week online komen.
Vraag 5
Bestaat er internationaal wetenschappelijke consensus over virale verspreiding in vliegtuigen (luchtvaart)? Zijn eerdere onderzoeken naar verspreiding
in vliegtuigen en via de luchtvaart van andere vergelijkbare virussen, zoals
griep, SARS etc. betrokken bij het advies?
Antwoord 5
De kennis over verspreiding van virussen in vliegtuigen berust op algemene
kennis over de verspreiding en eigenschappen van het virus, de ventilatie en
filtersystemen in vliegtuigen en gepubliceerde casuïstiek. De beschikbare
kennis is samen met opinies van experts door ECDC en EASA vertaald naar
richtlijnen voor het omgaan met risico’s op transmissie van infectieziekten
aan boord van vliegtuigen, de RAGIDA richtlijnen. In die richtlijnen is de
kennis over de verspreiding van MERS-CoV, SARS-CoV-1 en andere respiratoire virussen en bacteriën meegenomen.
Vraag 6
Weet u waarom KLM Health haar blog over griepverspreiding in vliegtuigen
uit 2018 heeft verwijderd? Zijn de observaties van KLM Health – namelijk dat
men in een vliegtuig juist veel ontvankelijker zijn voor bacteriën en virussen –
betrokken bij de diverse adviezen van het OMT ten aanzien van de luchtvaart?
Antwoord 6
Wat luchtvaartmaatschappijen wel of niet publiceren op hun website is de
verantwoordelijkheid van die maatschappijen. Voor het overige wordt
verwezen naar het antwoord op vraag 1 en 5.
Vraag 7
Als de luchtverversing in vliegtuigen grotendeels via bleed-air van de
motoren verloopt, hoe vindt die verversing dan plaats als het vliegtuig stil
staat aan de gate, het moment dat passagiers naast elkaar staan en lopen in
het gangpad? Welke risico’s op besmetting zijn er op die momenten? Zijn die
vergelijkbaar met het instappen in een trein, of het lopen naar een stoel in
een theaterzaal?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Antwoord 7
Luchtvaartmaatschappijen moeten de ventilatie- en filtersystemen in werking
stellen bij het instappen en uitzetten als alle passagiers van boord zijn. Bleed
Air wordt in dit geval afgetapt van de auxiliary power unit (APU). Een APU is
een hulpaandrijvingseenheid die in vliegtuigen energie levert voor functies
anders dan voortstuwing en kan onder meer worden ingezet voor de
verzorging van het ventilatiesysteem op de grond. Om de transmissiekansen
optimaal te verkleinen is het dragen van mond-neusmaskers aan boord van
Nederlandse vliegtuigen verplicht.
Vraag 8
Kunt u deze vragen beantwoorden voor het notaoverleg Luchtvaart en corona
van donderdag 18 juni 2020?
Antwoord 8
Dit is helaas niet gelukt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3