Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 300 VII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2016

Nr. 57

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 februari 2016
Tijdens de begrotingsbehandeling van het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties voor het jaar 2015 (Handelingen II 2014/15, nr.
21, item 13), opperde het lid Van Oosten een experiment in gang te zetten
waarmee het mogelijk wordt dat dezelfde persoon in meerdere
gemeenten tegelijkertijd wethouder is. Deze wethouder werd door hem
aangeduid als «samenwerkingsbestuurder». Artikel 36a, derde lid, van de
Gemeentewet sluit de mogelijkheid uit dat dezelfde persoon in meerdere
gemeenten tegelijkertijd wethouder is; het experiment zou dan moeten
inhouden dat deze norm tijdelijk buiten toepassing wordt gelaten. Tijdens
dat debat heb ik aangegeven in beginsel positief tegenover de suggestie
van het lid Van Oosten te staan, mits er in de bestuurlijke praktijk behoefte
is aan een dergelijk experiment. Ik heb daarom toegezegd ter zake de
bestaande wensen bij gemeenten te onderzoeken en afhankelijk van de
uitkomst daarvan te beoordelen of een experiment mogelijk moet worden
gemaakt. In deze brief ga ik op die toezegging in.
Bestuurlijke behoefte
Een algemene uitvraag onder bestuurders zou waarschijnlijk geen scherp
beeld hebben opgeleverd van de bestuurlijke behoefte aan het door het
lid Van Oosten geopperde experiment. Te meer omdat meerdere
constructies mogelijk zijn waarbij dezelfde persoon in meerdere
gemeenten tegelijkertijd wethouder is. Daarom is vanuit mijn departement een expertmeeting georganiseerd met wethouders, burgemeesters, raadsleden en de VNG, in het bijzijn van een tweetal wetenschappers. In het kader daarvan zijn de volgende constructies
onderscheiden:
1. Dezelfde persoon is in alle samenwerkende gemeenten in deeltijd als
wethouder voor een bepaald beleidsterrein aangesteld waarbij de

kst-34300-VII-57
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 VII, nr. 57

1

2.

3.

betreffende wethouder in alle samenwerkende gemeenten een
formele wethouderspositie heeft.
Dezelfde persoon is in een gemeente als wethouder aangesteld en
heeft daar diverse dossiers in zijn portefeuille (bijv. openbaar groen,
verkeer, en andere). Daarnaast is hij in die gemeente, gezamenlijk
met een aantal andere gemeenten aangesteld om een bepaald
beleidsterrein voor die samenwerkende gemeenten te besturen (bijv.
werkgelegenheid), waarbij de betreffende wethouder in alle
samenwerkende gemeenten een formele wethouderspositie heeft.
Dezelfde persoon is in meerdere, beleidsmatig niet-samenwerkende
gemeenten in deeltijd als wethouder aangesteld, waarbij de
betreffende wethouder in alle betreffende gemeenten een formele
wethouderspositie heeft. De beleidsterreinen die hij in zijn portefeuille heeft evenals de politieke stellingnamen van de betreffende
gemeenten daarin, kunnen zowel hetzelfde zijn als van elkaar
verschillen.

Uit deze expertmeeting blijkt niet dat er op dit moment behoefte is aan
een experiment waarbij dezelfde persoon in meerdere gemeenten
tegelijkertijd als wethouder wordt benoemd. Naar voren kwam dat
wanneer bijvoorbeeld behoefte is aan het gebruiken van elkaars kennis en
kunde op een bepaald beleidsterrein, daar nu een voor de praktijk
werkbare vorm voor wordt gevonden. Dit kan bijvoorbeeld doordat de
wethouder van de ene gemeente als adviseur bij een collegevergadering
van een andere gemeente aanwezig is, of doordat die betreffende
wethouder door de raad van een andere gemeente wordt uitgenodigd om
over een bepaald beleid(sterrein) zijn visie te geven.
Navraag bij de Wethoudersvereniging heeft evenmin het signaal
opgeleverd dat aan een experiment ter zake behoefte bestaat. Ook is in
het kader van mijn oproep voor de Experimentenwet gemeenten een
dergelijk voorstel niet ingediend.
Toekomst
Het blijkt dat gemeenten indien daar behoefte aan is, samenwerking
zoeken binnen de bestaande wettelijke kaders, ten dienste van de
gemeenschap die zij dienen. Die samenwerking ondersteun ik. En ik ben
gaarne bereid de bestuurlijke praktijk waar mogelijk op dit punt te
bedienen. Er is op dit moment echter geen aanleiding een experiment in
gang te zetten in relatie tot het voorstel van het lid Van Oosten. Wel zal ik
breder onderzoeken met welke aan de «samenwerkingsbestuurder»
verwante vormen van samenwerking in de praktijk wordt gewerkt, of
daarbij knelpunten worden ervaren en of daar oplossingen voor gevonden
kunnen worden.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.H.A. Plasterk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 VII, nr. 57

2