1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

31 936

Luchtvaartbeleid

I/ nr. 637

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE

Ter Griffie van de Eerste en Tweede Kamer der
Staten-Generaal ontvangen op 7 juni 2019.

Aan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal

Indien geen van beide Kamers op uiterlijk
5 juli 2019 een besluit heeft genomen over de
behandeling, worden beide Kamers geacht
met het toegezonden besluit te hebben
ingestemd.

Den Haag, 7 juni 2019
Conform artikel 3.35, eerste lid, van de Wet ruimtelijke ordening (hierna:
Wro) stuur ik uw Kamer hierbij het besluit1, waarin ik, mede namens de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, de Rijkscoördinatieregeling (RCR) van toepassing verklaar op de voorbereiding van het
project «militair radarstation Herwijnen».
Artikel 3.35, eerste lid, Wro bepaalt dat de RCR slechts bruikbaar is als de
verwezenlijking van een onderdeel van het nationaal ruimtelijk beleid dat
wenselijk maakt. Daarnaast is een Rijksinpassingsplan ingevolge artikel
3.28 Wro slechts juridisch houdbaar als sprake is van «nationale
belangen».
Naar mijn mening is hiervan sprake. Uit de memorie van toelichting van
de Wro (Kamerstuk 28 916, nr. 3, p. 52) volgt dat «klassieke nationale
projecten en activiteiten die betrekking hebben op ’s lands veiligheid»
waaronder «landsverdediging», onder het criterium «een goede nationale
ruimtelijke ordening» vallen en daarmee van nationaal belang zijn.
Aanleiding besluit en toelichting nationaal belang
Militaire radarstations zijn van nationaal belang om het Nederlandse
luchtruim te kunnen bewaken. Een goede, landelijke radardekking is
daarbij essentieel. Op dit moment wordt een nieuw militair radarstation
gerealiseerd in Wier ter vervanging van de oude militaire radar op die
locatie. Ook het militair radarstation op de locatie Nieuw Milligen is
verouderd en moet worden vervangen. Het project «militair radarstation
Herwijnen» ziet daarop toe. Het ligt om verschillende redenen niet in de
rede om op de locatie Nieuw Milligen een nieuw militair radarstation te
bouwen. In de eerste plaats ligt de locatie ongunstig ten opzichte van de
hoger gelegen terreindelen in de omgeving, hetgeen beperkingen met
1

kst-31936-637
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Staten-Generaal, vergaderjaar 2018–2019, 31 936, nr. 637

1

zich meebrengt voor de radardekking. In de tweede plaats is een locatie
die verder naar het zuidwesten ligt nodig voor betere spreiding van
militaire radarstations in Nederland en daarmee voor completere dekking.
Voorts bestaan er vanwege het Energieakkoord vergevorderde plannen
om windmolenparken te realiseren in de provincie Flevoland. Deze
windparken verstoren de radarontvangst ontoelaatbaar op Nieuw Milligen
en kunnen daarom pas operationeel worden nadat de radar in Nieuw
Milligen niet meer in gebruik is. Bij de planvorming voor modernisering
van het militaire radarstation Nieuw Milligen is daarom, mede met het
oog op de opgave windenergie op land, gezocht naar een betere locatie.
Op de locatie Broekgraaf 1 te Herwijnen was tot juni 2012 een radarstation
van Luchtverkeersleiding Nederland gevestigd. Door hier een militair
radarstation te bouwen, kan een significante verbetering in de landelijke
radardekking worden verwezenlijkt. Defensie heeft dit terrein daarom in
maart 2016 aangekocht. Teneinde de bouw mogelijk te maken is deze
locatie in artikel 2.1, achtste lid van de Regeling algemene regels
ruimtelijke ordening (Rarro) aangewezen als militair radarstation als
bedoeld in artikel 2.6.2, achtste lid van het Besluit algemene regels
ruimtelijke ordening (Barro). In artikel 2.6.9 van het Barro is bepaald dat
bij een eerstvolgende herziening van het bestemmingsplan voor deze
gronden de bestemming «maatschappelijk-militaire zend- en ontvangstinstallatie» moet worden opgenomen en dat geen bestemmingen worden
opgenomen die een belemmering kunnen vormen voor de functionele
bruikbaarheid van dat radarstation.
Op 22 april 2016 heeft het Ministerie van Defensie bij de voormalige
gemeente Lingewaal een principeverzoek ingediend om ten behoeve van
de bouw van een militair radarstation mee te werken aan een wijziging
van het bestemmingsplan. Het college van burgemeester en Wethouders
heeft in reactie hierop laten weten positief te staan tegenover het verzoek
en heeft de wijziging in gang gezet. In zijn openbare vergadering van
11 oktober 2018 heeft de gemeenteraad van Lingewaal2 echter besloten
om het bestemmingsplan «Broekgraaf 1», waarmee werd beoogd aan het
gelijknamige perceel de bestemming «maatschappelijk-militaire zend- en
ontvangstinstallatie» toe te kennen, niet vast te stellen (Kamerstuk 27 830,
nr. 271, p. 17). De raad heeft daarbij onder andere overwogen dat
vaststellen van het plan niet tot «een goede ruimtelijke ordening» zou
leiden. Daarnaast vindt de raad dat onvoldoende inzicht is gegeven in de
effecten voor de volksgezondheid.
Als gevolg van het besluit van de gemeenteraad kan de bouw van het
militair radarstation geen doorgang vinden, dit heeft een negatieve impact
op de nationale veiligheid en als gevolg daarvan komt ook de realisatie
van de windparken in het gedrang (Kamerstuk 33 612, nr. 68). Op basis
van de geldende subsidieregels voor windenergieprojecten moet
realisatie binnen vier jaar vanaf het moment van subsidieverstrekking zijn
verzekerd.
Volgens de wetgever is het inpassingsplan bij uitstek het instrument om
de besluitvorming ten aanzien van projecten met een nationaal belang in
de hand van de Minister te houden of om in te zetten als de besluitvorming omtrent dergelijke projecten op gemeentelijk niveau is vastgelopen. Hiermee kan worden verzekerd dat alsnog de benodigde besluiten
worden genomen om tijdig een vervangende radar op genoemde locatie
te realiseren, zodat de radardekking in Nederland geborgd blijft.

2

Met ingang van 1 januari 2019 is de gemeente Lingewaal opgegaan in de nieuwe gevormde
gemeente West Betuwe.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2018–2019, 31 936, nr. 637

2

Het toepassen van de Rijkscoördinatieregeling is op 4 december 2018
besproken met de burgemeester en verantwoordelijk wethouder van de
gemeente Lingewaal. Op 8 mei 2019 is dit besproken met de verantwoordelijk wethouder van de nieuw gevormde gemeente West Betuwe,
vervolgens is op 28 mei het college van burgemeester en Wethouders
nader geïnformeerd. Het college heeft vervolgens te kennen gegeven niet
zelf een bestemmingsplanwijziging te willen initiëren.
De Rijksinzet is erop gericht geweest om de gemeente eerst zelf de
gelegenheid te bieden om de benodigde bestemmingsplanwijziging door
te voeren. Toen dat niet lukte, is in goed bestuurlijk overleg geprobeerd
om de ontstane impasse te doorbreken. Dit heeft niet geleid tot andere
inzichten waarmee de beschreven nationale belangen voldoende kunnen
worden geborgd. Daarom gaat het Rijk nu met gebruikmaking van de RCR
de bouw van het radarstation op de locatie Herwijnen zelf mogelijk
maken.
Rijksinpassingsplan
Op basis van de RCR stelt het Rijk een Rijksinpassingsplan op om de
bestemming «maatschappelijk-militaire zend- en ontvangstinstallatie» toe
te kennen aan de locatie Broekgraaf 1 te Herwijnen. De bezwaren van de
gemeenteraad Lingewaal om het bestemmingsplan niet vast te stellen,
zijn meegenomen in de voorbereiding van het inpassingsplan en de
realisatie van het radarstation. Bij de vaststelling van het inpassingsplan
wordt ten aanzien van alle door de raad naar voren gebrachte bezwaren
voldaan aan de wettelijke bepalingen en normeringen, in het bijzonder die
met betrekking tot mogelijke stralingsbelasting naar de omgeving. Ook bij
de vergunningverlening voor het radarstation wordt dit zeker gesteld. De
stralingsbelasting wordt overigens nadat de radar in werking is getreden
periodiek gemeten en getoetst. Voordat het Rijksinpassingsplan wordt
bekrachtigd wordt de raad van de gemeente West Betuwe gehoord.
Hiernaast worden nogmaals omwonenden en belanghebbenden
geïnformeerd.
Besluit
Tegen de achtergrond van het voorgaande wordt op grond van artikel
3.35, eerste lid, Wro de RCR toegepast op het van nationaal belang zijnde
project «militair radarstation Herwijnen». Dientengevolge zal voor het
radarstation een inpassingsplan worden opgesteld, zal de voorbereiding,
waaronder het horen van de gemeenteraad en provinciale staten, en
vaststelling daarvan via één procedure verlopen en zullen de benodigde
vergunningen zoveel mogelijk in een gecombineerde procesgang worden
verleend.
Op grond van artikel 3.35 eerste en negende lid, van de Wro is dit besluit
genomen in overeenstemming met het gevoelen van de ministerraad en
wordt aan het besluit geen uitvoering gegeven dan nadat beide Kamers
der Staten-Generaal daarmee hebben ingestemd. Met het besluit wordt
geacht te zijn ingestemd indien geen van beide Kamers binnen vier weken
na de toezending van dat besluit een besluit heeft genomen omtrent de
behandeling daarvan.
De Staatssecretaris van Defensie,
B. Visser

Staten-Generaal, vergaderjaar 2018–2019, 31 936, nr. 637

3