2010D30187

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken bestond bij ...
fracties de behoefte de minister van Buitenlandse Zaken enkele vragen en
opmerkingen voor te leggen over zijn brief d.d. 16 juli 2010 (2010Z11059)
inzake de geannoteerde agenda van de Raad Buitenlandse Zaken van
26 juli 2010.
De minister heeft op de vragen en opmerkingen geantwoord bij brief van
.... 2010. De vragen en opmerkingen van de fracties en de antwoorden van
de minister zijn hieronder afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Ormel
De griffier van de commissie,
Van Toor

nds-tk-2010D30187

1

Soedan
De leden van de VVD-fractie benadrukken dat Nederland en de Europese
Unie buitengewoon alert moeten blijven op de ontwikkelingen in Soedan.
Deze leden blijven zich grote zorgen maken over de houding van de
Soedanese president, over de ontwikkelingen in Darfur en over de
ontwikkelingen m.b.t. tot Zuid-Soedan (mede natuurlijk in het licht van het
komende referendum). Wat betreft de houding van de Soedanese
president is het betekenisvol dat het Internationaal Strafhof op 12 juli jl.
heeft besloten om hem ook te gaan vervolgen wegens genocide. Wat
betreft de Soedanese president zouden deze leden ook graag vernemen
hoe nauw de relatie is tussen hem en de Soedanese Nationale Inlichtingen en Veiligheidsdienst (NISS). Heeft Amnesty International terecht
een verband gelegd tussen periodes van politieke spanningen enerzijds
en arrestatiegolven door de NISS onder opposanten en mensenrechtenactivisten anderzijds?1 Is de vrijheid van meningsuiting in Soedan sinds de
verkiezingen van april 2010 inderdaad weer meer in het gedrang gekomen
(mede door toedoen van de NISS), zoals dit Amnesty-bericht aangeeft?
Welke effect mag worden verwacht van de kritiek die door Thabo Mbeki
als hoofd van een panel inzake Soedan op dat land (ook nog recent) is
uitgeoefend? Tenslotte zouden zij graag vernemen wat bij de Nederlandse
regering bekend is over de bouw door Iran van een wapenfabriek in
Soedan, van waaruit wapens geleverd zouden moeten worden aan
islamitische opstandelingen in Somalië, aan Shi′itische rebellen in Jemen
en aan de Palestijnse Hamas.2
De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat de prioriteit van de EU
naast de veiligheid en de humanitaire situatie in Darfur moet uitgaan naar
de spoedige afronding van het Comprehensive Peace Agreement (CPA) en
de voorbereiding van het zelfbeschikkingsreferendum. Is de minister het
met deze leden eens dat voor de stabiliteit en veiligheid afronding van het
CPA voor het eind van het jaar dringend gewenst of zelfs noodzakelijk is?
Is volgens de minister het maken van concrete afspraken over uitstaande
knelpunten voor het eind van het jaar haalbaar? Op welke manier zou de
EU afronding van deze kwesties kunnen bespoedigen? Met welke
scenario’s houdt de EU en de regering rekening als eind van het jaar nog
steeds geen overeenstemming is bereikt over grensafbakening, verdeling
van welvaart en controle over natuurlijke hulpbronnen? Welke consequenties heeft dat voor het geplande referendum?

1

Zie: «Sudanese security service carries out
brutal campaign against opponents» (19 juli
2010) op
www.amnesty.org/en/news-and-updates/
report/sudanes-security-service-carries- ; zie
ook «Amnesty say Sudan security brutally
suppressing opposition, activists» op
www.sudantribune.com/
spip.php?article35704.
2
Zie eveneens bij www.sudantribune.com/
spip.php?article35704

De leden van de PVV-fractie constateren dat de Europese Unie 150 miljoen
euro uittrekt voor oorlogsslachtoffers in Soedan. Dat heeft EU Hoge
Vertegenwoordiger voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid
Catherine Ashton op 12 juli 2010 bekendgemaakt. Het geld moet een
verschil maken in gebieden zoals Darfur, waar al jarenlang een strijd
heerst. De Europese Commissie had de ontwikkelingshulp aan Soedan
eerder stopgezet, omdat het land weigerde een bepaald akkoord te
tekenen over samenwerking met de EU. Soedan wordt geregeerd door
president Omar Hassan Ahmad al-Bashir, die door het Internationale
Strafhof in Den Haag wordt gezocht wegens oorlogsmisdaden. Het is naar
het oordeel van de PVV-fractie ongeloofwaardig geld van de belastingbetaler te geven aan een dergelijk regime, onder het mom dat humanitaire
hulp buiten de boycot valt. Gebleken is, dat Omar Hassan Ahmad
al-Bashir kennelijk Islamitische/OIC landen kan bezoeken, zonder dat hij in
een dergelijk land aangehouden wordt. Premier Erdogan van Turkije
nodigde Omar Hassan al-Bashir onlangs uit voor een bezoek aan Ankara,
ondanks de aanklachten die er tegen de Soedanese leider lopen wegens
volkerenmoord, oorlogsmisdrijven en misdrijven tegen de menselijkheid.
Dit alleen al is reden genoeg om de toetreding van Turkije per direct te
stoppen. De bewering van de minister, dat Nederland zich binnen de EU

2

sterk maakt voor blijvende druk op Soedan, zou aan geloofwaardigheid
winnen als de Nederlandse regering in EU-verband om die reden zou
pleiten om de toetreding van Turkije te blokkeren.
De leden van de CDA-fractie hebben waardering voor de inzet van deze
regering om afronding van het Comprehensive Peace Agreement (CPA) te
bespoedigen. Is het realistisch het CPA tijdig, d.w.z. vóór januari 2011, af
te ronden? Kan de minister exact aangeven welke lessen zijn getrokken uit
het verkiezingsproces van dit jaar en hoe dit zal worden vertaald naar het
referendum van januari 2011? Kan de minster aangeven hoe een
eventuele nieuwe EU waarnemingsmissie aansluit bij het nieuwe mandaat
van de VN-missie in Soedan (UNMIS)? En is er al meer bekend over de
precieze invulling van de ondersteuning van UNMIS aan de uitvoering van
het referendum? De leden van de CDA-fractie steunen de regering in het
uitzenden van een krachtig EU signaal om geweld in Darfur te veroordelen
en de toegang van humanitaire hulp drastisch te verbeteren. Op welke
wijze is de Afrikaanse Unie (AU) hierbij betrokken?
De leden van de SP-fractie vragen zich af wat de regering bedoelt met een
krachtig signaal «richting strijdende partijen» om het geweld in Darfur te
veroordelen. Wat is krachtig genoeg? Wat wordt in geval van opsporing
van president Bashir bedoeld met «blijvende druk op Soedan en de
overige partijen bij het conflict in Darfur om in overeenstemming met
resolutie 1593 van de VNVR samen te werken met het Internationale
Strafhof»? Wat houdt die druk in en gaat de aanhouding boven een goede
organisatie van het voorgenomen referendum?
De leden van de fractie van D66 vragen of het waar is dat de regering in
Khartoum de uitkomst van het zuidelijke referendum niet zal accepteren
als die uitkomst secessie inhoudt? Zo ja, is de minister van mening dat
een grote, goed uitgeruste UNMIS vredesmissie de eventueel nieuw
ontstane grenzen waarschijnlijk zal moeten bewaken?
Iran
Wat betreft Iran zouden de leden van de VVD-fractie met name willen
vernemen in hoeverre de unilaterale Amerikaanse sancties tegen Iran die
enkele weken geleden door president Obama zijn vastgesteld, verder gaan
dan de sancties die korte tijd daarvoor door de Veiligheidsraad van de VN
zijn vastgesteld. Zullen «aanvullende Europese maatregelen» (mede) zijn
gericht op het zo veel mogelijk met elkaar in overeenstemming brengen
van de sancties tegen Iran van de Verenigde Staten enerzijds en van de
Europese Unie anderzijds? De leden van de VVD-fractie juichen nadere
acties van Europese zijde met betrekking tot de internetvrijheid toe. Zij
gaan ervan uit dat nader overleg met de Tweede Kamer zal plaatsvinden
voorafgaande aan de bijeenkomst op ministerieel niveau over dit
onderwerp die komend najaar zal plaatsvinden.
De leden van de PvdA-fractie verwelkomen de spoedige implementatie
van de sancties van de VN Veiligheidsraad. Welk effect verwacht de
minister dat daarnaast een aanvullend sanctiepakket zal hebben? Welke
reden heeft de minister om te denken dat met het aanvullende sanctiepakket de druk op het Iranese regime om mee te werken effect zal
hebben? Hoe beoordeelt de minister de positie van Rusland en China in
dezen? Zijn beide landen na de VNVR-resolutie bereid de druk op Iran nog
verder op te voeren? Hebben zij aan de EU of aan de regering hun
opvattingen kenbaar gemaakt over het aanvullende sanctiepakket van de
EU? Zo ja, hoe luidde die opvatting? Zijn Rusland en China in staat en
bereid de activiteiten van bedrijven uit de EU over te nemen waardoor zij
het effect van de aanvullende EU-sancties teniet zouden kunnen doen?

3

Kan de minister garanderen dat het aanvullende sanctiepakket slechts de
machthebbers raakt en niet de Iranese bevolking? Kan de minister
gedetailleerd uiteen zetten welke sancties ter besluitvorming voorliggen
en wie door elk van die sancties getroffen wordt? Tot slot vragen de leden
van de PvdA-fractie of de minister al meer duidelijkheid heeft over het
door deze leden al lang gewenste exportverbod op technologie voor het
filteren, blokkeren of aftappen van internetverkeer?
De leden van de PVV-fractie zijn teleurgesteld en verontwaardigd dat de
regering niet specifiek wenst in te gaan op de urgente noodzaak om het
Iraanse Revolutionaire Garde Korps (IRGC) op de Europese lijst met
terroristische organisaties te plaatsen. Het IRGC is de SS van de Islamitische Republiek Iran. Vanwege zijn controle op vrijwel alle onderdelen
van de Iraanse staat en samenleving moet het IRGC worden getypeerd als
een van de belangrijkste steunpilaren van het misdadige islamitische
regime in Teheran, een regime dat mensen opsluit en ter dood veroordeelt vanwege het onderhouden van niet door de islam gesanctioneerde
liefdesrelaties; een regime dat het vrije woord in eigen land en daarbuiten
met geweld en met een beroep op de Koran onderdrukt; een regime dat
steun verleent aan terroristische organisaties, waaronder de soennitischislamitische «verzetsbeweging» Hamas en de shi’itisch-islamitische
terreurbeweging Hezbollah; een regime dat de democratische rechtsstaat
Israël en het Joodse volk met vernietiging bedreigt en zich daarbij beroept
op de islamitische heilsideologie; een regime dat zich op illegale wijze met
nucleaire wapens toerust teneinde de islamitische terreur wereldwijd te
kunnen uitoefenen. De leden van de PVV-fractie roepen de regering op om
uitvoering te geven aan de motie Van der Staaij c.s. van 24 november
2009 om te bevorderen dat het IRGC op de Europese lijst met terroristische organisaties wordt geplaatst. De PVV roept de regering voorts op
om tijdens de Raad Buitenlandse Zaken van 26 juli geen halve maar hele
sanctiemaatregelen te bepleiten, inclusief het sluiten van het Europese
luchtruim en de Europese zeehavens voor alle Iraanse vliegtuigen en
schepen, teneinde de misdadige plannen van het islamitische regime in
Teheran te een slag toe te brengen.
De leden van de CDA-fractie zijn al sinds lange tijd voorstander van een
sanctiepakket dat de druk op het Iraanse regime hoog houdt. Belangrijke
voorwaarde is wel dat het internationale draagvlak voor opgelegde
sancties zo breed mogelijk is. Mogen deze leden de brief zo begrijpen dat
binnen EU inmiddels overeenstemming is over de noodzaak van sancties
die verder gaan dan de Veiligheidsraad resolutie? Zo ja, in hoeverre wordt
bij de sancties in voorbereiding aansluiting gezocht bij de sancties door
de Verenigde Staten zijn opgelegd? De leden van de CDA-fractie hebben
waardering voor de inzet van de Nederlandse regering om de voortdurende mensenrechtenschendingen in Iran te blijven agenderen. Ook de
organisatie van de vervolgconferentie met betrekking tot internetvrijheid
laat de bijzondere betrokkenheid van Nederland op dit gebied zien. Kan de
minister ingaan op het idee van een internationale gedragscode voor
bedrijven en hoe dit idee verder zal worden uitgewerkt?
De leden van de SP-fractie vragen waarom de EU aanvullende maatregelen wil nemen op de VN-resolutie. Hoe ziet de EU de Veiligheidsraad als
centraal punt van discussie in zulke belangrijke kwesties van de wereldvrede? Hoe verhoudt zich dat tot de overwegingen van de EU om in de
Veiligheidsraad deel te nemen? De leden van de SP-fractie zijn van
mening dat de EU deze koers niet moet volgen; daarmee wordt naar hun
mening in feite geen leiding genomen maar een agressieve Amerikaanse
koers gevolgd. Een koers die in ieder geval niet overeenkomt met de
Veiligheidsraad. Hoe kan de Nederlandse regering haar uitgangspunt
garanderen, vragen deze leden zich verder af, dat haar de strafmaatre-

4

gelen tegen Iran «zoveel mogelijk» de bevolking zullen ontzien? Hoe kan
dat als de olie- en gassector zullen worden geraakt? Op welke manier kan
de regering garanderen dan wel aantonen dat het hier niet om een
bezweringsformule gaat, die ze uiteindelijk niet waar kan maken, omdat
het de bevolking van Iran wel schaadt? Daarmee worden naar het oordeel
van de leden van de SP-fractie de kansen van ontwikkeling van een
democratische oppositie in Iran verkleind. Hoe beoordeelt de regering in
dit licht de afwijzing van sanctiemaatregelen door Nobelprijswinnaar
Ebadi en door presidentskandidaat Mousavi? Hoe staat de regering
tegenover de stelling dat sancties in verband met de atoompolitiek de
ontwikkeling van de oppositie tegen het islamitische regime stuk maakt?
Kan de regering dat toelichten? Tot slot vragen deze leden zich af welke
ruimte over blijft naar het oordeel van de regering voor reguliere handel
waar de regering voorstander van is? Wat is het oordeel van het Nederlandse bedrijfsleven over deze plannen? De leden van de SP-fractie
steunen de plannen om internetcensuur tegen te gaan.
Gaza/Midden-Oosten Vredesproces (MOVP)
Wat betreft het Midden-OostenVredesproces betreuren de leden van de
VVD-fractie het feit dat bij het bezoek van EU buitenlandcoördinator
Catherine Ashton veel nadruk is komen te liggen op een mogelijke
beëindiging van de blokkade van de Gazastrook. Daarbij is naar hun
mening ook te veel aandacht besteed aan internationale hulpprojecten in
de Gazastrook. Veel meer nadruk zou naar de mening van deze fractie
moeten liggen op het verbeteren van de relaties tussen Israël en de
Palestijnse autoriteiten op de Westelijke Jordaanoever. Deelt de Nederlandse regering die zienswijze en hoe wil zij daarvoor meer steun vinden
binnen de Europese Unie?
De leden van de PvdA-fractie constateren dat HV Ashton tijdens haar
bezoek aan Israël nadrukkelijk heeft opgeroepen de grenzen met de
Gaza-strook te openen. Deze leden zijn verheugd met deze uitspraak. Kan
de minister aangeven welke actie de EU gaat ondernemen om de oproep
van HV Ashton kracht bij te zetten? Kan de minister garanderen dat de
inbreng van Nederland op dit punt tijdens de Raad van dezelfde actieve
opstelling zal getuigen? De leden van de PvdA-fractie kunnen zich vinden
in de uitspraak van de regering waarbij alle initiatieven die de EU kan
nemen om het MOVP een impuls te geven wenselijk zijn. Wat is het
standpunt van de minister als het gaat om de toekomstige invulling van
de EUBAM Rafah-missie? Is de minister voornemens om uitspraken te
doen over verbreding van deze missie? De onderzoekscommissie Turkel
komt nog met haar resultaten over de recente aanval op een schip in
internationale vaarwateren. De leden van de PvdA-fractie vragen de
minister of hij kan aangeven hoe hij tegen deze onderzoekscommissie
aankijkt.
De leden van de PVV-fractie vragen de minister om zich te verzetten tegen
de zouteloze opstelling van Hoge Vertegenwoordiger Ashton m.b.t. de
Gaza-problematiek. Nederland dient alles in het werk te stellen om de
Hamas-terreur in en vanuit de Gazastrook zo moeilijk mogelijk te maken
en er niet mee in te stemmen dat in EU-verband ook maar een duimbreed
van die lijn wordt afgeweken.
Hoge Vertegenwoordiger Ashton heeft Israël namens de Europese Unie
opgeroepen de blokkade van Gaza verder te versoepelen. De leden van de
CDA-fractie spreken de hoop uit dat de EU een ondersteunende rol kan
spelen bij de versoepeling van het grensverkeer van Gaza. Kan de
minister aangeven welke mogelijkheden hij ziet voor de toekomstige
invulling van de EUBAM Rafah-missie en aan welke voorwaarden moet

5

zijn voldaan, voordat van uitbreiding van de missie sprake kan zijn?
Tijdens haar bezoek heeft HV Ashton 40 miljoen euro extra EU-gelden
toegezegd aan de Palestijnse autoriteit. Kan de minister aangeven welke
voorwaarden hieraan zijn verbonden en waaraan dit geld zal worden
besteed? De leden van de CDA-fractie steunen de lijn van de regering die
er op gericht is om directe onderhandelingen dichterbij te brengen door
nauwe samenwerking tussen de EU en de VS. Inmiddels lijkt er sprake van
een voorzichtige toenadering tussen de partijen. Hoe beoordeelt de
minister de ontwikkelingen van afgelopen weken op dit gebied?
Wat worden de concrete maatregelen van de EU om export uit de
Gazastrook mogelijk te maken, zoals door HV Ashton bepleit, vragen de
leden van de SP-fractie zich af? Kan de regering haar voorstellen op dat
gebied aan de Kamer voorleggen? Op wiens voorstel wordt «gekeken
naar de toekomstige invulling van de EUBAM Rafah-missie en mogelijke
uitbreiding daarvan naar andere grensovergangen.»? Wat wordt bedoeld
en in hoeverre is Israël betrokken? Wat is het oordeel van de EU en van de
minister over de opvatting van minister Liebermann dat Israël af wil van
de Gaza en er geen verantwoordelijkheid voor wil nemen? De leden van
de SP-fractie zijn van mening dat het moratorium op de bouw van
nederzettingen na september hoe dan ook moet worden verlengd, maar
tevens dat de EU druk op Israël moet uitoefenen om de sloop van
Palestijnse buurten in Oost-Jeruzalem te stoppen en geen nieuwe
nederzettingen te bouwen. De bouw van deze nederzettingen is een vorm
van sabotage van eventuele onderhandelingen. Deelt de minister deze
opvatting?
De leden van de fractie van D66 ontvangen graag een uitgebreidere
reactie op het initiatief van Hoge Vertegenwoordiger Ashton om Israël
nadrukkelijk op te roepen om de grenzen te openen met Gaza. Onderschrijft de minister het belang van deze oproep? Wat zal de inzet zijn van
de minister? Zal hij deze oproep volledig onderschrijven?
Strategische partners: EU-India en EU-Brazilië
De leden van de SP-fractie vragen of de minister kan uitleggen wat
bedoeld wordt met het nemen van verantwoordelijkheid voor het vrede
en veiligheid?
EU-Georgië
De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat op dit moment een
escalatie in de afvallige gebieden niet waarschijnlijk lijkt, maar beleid van
de Georgische regering in sommige regio’s (zoals de wet op de bezette
gebieden) kan een negatief effect hebben. De conflicten in Zuid-Ossetië en
Abchazië resulteren in een negatieve houding van de overheid ten aanzien
van Rusland, dit kan de partijen polariseren. Is de minister bereid ook dit
onderwerp tijdens de Raad ter sprake te brengen? Op welke wijze denkt
de minister dat de EU hierin een bemiddelende rol kan spelen? Hoe zwaar
weegt de veiligheid in deze regio’s bij de onderhandelingen voor nieuw
Associatieakkoord? Het democratiseringsproces in Georgië lijkt, na de
vooruitgang die sinds 2000 is geboekt, nu vertraagd en in sommige
gevallen gestagneerd te zijn. Deelt de minister de mening dat het
democratiseringsproces een belangrijk onderdeel van een nieuw
associatieakkoord dient te zijn? Welke opstelling verwacht de minister van
Rusland jegens de EU indien er een nieuw associatieakkoord met Georgië
komt?

6

Is het waar, vragen de leden van de SP-fractie, dat de OVSE onregelmatigheden heeft geconstateerd bij de gemeenteraadsverkiezingen van 30 mei
en dat dat niet voor het eerst was in de recente reeks van verkiezingen in
Georgië? Wordt het definitieve rapport eind juli verwacht? Indien dat zo is
en als verkiezingen in Georgië de toets van de kritiek niet kunnen
doorstaan, waarom dan de economische banden aanhalen? Wat is de
stand van onderhandelingen over Zuid-Ossetië en Abchazië? Kan de
minister uitleggen waarom nu onderhandelingen over een nieuw en
veelomvattend Associatieakkoord van de EU met Georgië in dat geval
moeten worden gestart? Op welke termijn verwacht de minister een
veelomvattend associatieakkoord van de EU met Georgië, Armenië en
Azerbeidzjan?
Kirgizië
De regering staat op het standpunt dat gezien de beperkte presentie en
belangen van de EU in de regio een vooraanstaande rol van de EU in het
beheersen van de politieke crisis niet voor de hand ligt, maar de OVSE het
eerst aangewezen forum is om vorm te geven aan de betrokkenheid van
de internationale gemeenschap bij crisisbeheersing in Kirgizië. Toch kan
het lastiger zijn om binnen de OVSE overeenstemming te bereiken gezien
de uiteenlopende belangen van de lidstaten van de OVSE dan om als EU
een helpende hand te bieden aan Kirgizië om uit deze (crisis-)situatie te
geraken. De leden van de PvdA-fractie vragen of de minister tegen iedere
inzet of bijdrage vanuit EU verband is. Of is de minister slechts van
mening dat de OVSE het voortouw moet nemen en de EU waar mogelijk
de helpende hand zal bieden?
De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat, nu de OVSE het besluit
heeft genomen een politie eenheid naar Kirgizië te sturen, de Europese
Unie moet kijken hoe zij deze initiatieven zo effectief mogelijk kan
ondersteunen. Kan de minister nader ingaan op het besluit dat door de
OVSE is genomen? Op wat voor manier wordt de betrokkenheid van de
OVSE bij de problematiek in Kirgizië en in het bijzonder de missie en het
onderzoek van Kimmo Kiljunen van de Parlementaire Assemblee van de
OVSE door de EU ondersteund? De toenemende verslechtering van de
mensenrechtensituatie, (zie recente rapporten van Human Rights Watch
en Amnesty International) met name in Osh is aanleiding voor grote
bezorgdheid. Zien de EU en met name Nederland, dat mensenrechten tot
speerpunt van haar buitenlands beleid heeft, mogelijkheden om de
situatie te verbeteren?
Balkan (Kosovo/Bosnië)
De leden van de VVD-fractie willen vernemen hoe de door de regering
gewenste «werkende rechtsstaat» in Bosnië-Herzegovina zich verhoudt tot
de ontwikkeling waarbij etnische entiteiten in dat land zoveel nadruk
krijgen dat het ten koste gaat van een behoorlijk functionerend
staatsbestel.
De leden van de PvdA-fractie vinden het belangrijk dat er een vreedzame
oplossing komt voor de problemen met betrekking tot Kosovo. Daarbij
past het inzetten op concrete, praktische oplossingen in plaats van
langdurig getouwtrek over de (juridische) status.
Kosovo is naar het oordeel van de leden van de PVV-fractie geen
onafhankelijk land, maar maakt deel uit van de Servische staat. Nederland
heeft onjuist gehandeld door Kosovo wel te erkennen. Het destijds
afgekondigde eenzijdige afscheidingsbesluit van de Kosovaarse regering
strookt niet met het internationaal recht en heeft een precedentwerking

7

waar separatisten over de hele wereld. een beroep op kunnen doen. Er
dient geen EU-strategie richting Bosnië-Herzegovina (door)ontwikkeld te
worden. Er dient geen enkel signaal afgegeven te worden, dat ook maar
voor een millimeter de toetreding van Bosnië tot de EU suggereert.
Bosnië is een save haven voor terroristen. De geestelijk leider van de
Bosnische moslims wil de sharia verankeren in de grondwet en joden
komen op basis van deze grondwet niet in aanmerking voor bestuursfuncties. Gelet hierop dient de ontwikkeling van visum liberalisatie/
vrijheid voor Bosnië stopgezet te worden. Bosniërs zullen als het aan de
leden van de PVV-fractie ligt in de toekomst gewoon een visum nodig
hebben om naar Nederland te komen. Ditzelfde geldt ook voor Albanië en
inwoners van het gebied Kosovo.
De leden van de SP-fractie kunnen zich moeilijk voorstellen dat de
verwachte uitspraak van het Internationaal Gerechtshof over de status van
Kosovo geen rol speelt bij een toekomstige dialoog tussen Belgrado en
Pristina, zoals de regering wenst. Heeft de regering aanleiding om te
denken dat dit haalbaar is? Spreekt de regering hiermee uit dat zij wenst
dat een uitspraak van het Internationaal Gerechtshof geen consequenties
heeft, dan wel voor de onderlinge verhoudingen tussen Belgrado en
Pristina, dan wel voor de opstelling van de EU ten opzichte van Kosovo?
Vinden er besprekingen plaatst tussen de lidstaten die Kosovo wel en niet
hebben erkend over de te volgen koers? Deze leden vragen zich verder af
of de minister het mogelijk acht dat een compromis bereikt kan worden, in
de vorm van een splitsing van Kosovo; waarbij een deel van Kosovo aan
Servië toekomt. Wat is de opstelling van de Nederlandse regering en van
de EU in een dergelijk geval? De leden van de SP-fractie menen in de
geannoteerde agenda te lezen dat meerdere landen met troepen in
Bosnië-Herzegovina wensen de «conditionaliteiten» voor sluiting van het
kantoor van de Hoge Vertegenwoordiger los te laten. Is dat juist? Zijn die
landen dan van mening dat de conditionaliteiten niet langer noodzakelijk
zijn voor de zogenaamde Euro-Atlantische integratie of zien zij een andere
toekomst weggelegd voor Bosnië-Herzegovina?
EU-Afrika
De leden van de PvdA-fractie vinden het belangrijk dat de relatie EU-Afrika
op de agenda staat en dat 3e EU-Afrika Top goed wordt voorbereid. Op
welke globale thema’s zet Nederland in? De invulling en agendering van
de EU-Afrika Top zal dit najaar verder vorm krijgen. De resultaten van
MDG-top in New York (26–27 september) en de vergadering van de
Afrikaanse Unie (25 juli) zullen ook van invloed zijn op de EU-Afrika Top.
De leden van de PvdA-fractie zouden dan ook ter voorbereiding op de
EU-Afrika Top graag specifieke informatie ontvangen. De voortgang op de
MDG’s loopt veel trager dan noodzakelijk is. Hoe scoren de partnerlanden
van Nederland die in de categorie «versnelde MDG-realisatie» vallen op
de verschillende MDG’s? Is er een duidelijk verschil met andere landen?
Wat is de voortgang van het EU-MDG-initiatief voor de ACS-landen?
Hoeveel extra middelen zijn er vrijgemaakt, en worden die al besteed?
Kan de regering de Kamer informeren over de uitkomsten van de Top van
de Afrikaanse Unie?
De leden van de CDA-fractie vinden het een goede zaak dat er gezocht
wordt naar globale thema’s waarin de samenwerking EU-Afrika concrete
invulling kan krijgen. Aan welke thema’s denkt de minister dan? Een
suggestie van deze leden: het bevorderen van de rechtsstaat. Mogen de
leden van de CDA-fractie er vanuit gaan dat dit één van de globale
thema’s is die Nederland wil bespreken? Zo nee, waarom niet?
De leden van de CDA-fractie hebben al eerder duidelijk gemaakt het zeer
te betreuren dat er op 9 augustus geen volledige EU waarnemingsmissie

8

in Rwanda aanwezig zal zijn. In hoeverre bestaat de kans dat er toch
tijdens deze bijeenkomst afgesproken kan worden op zijn minst met een
zwaardere EU delegatie de verkiezingen waar te nemen? De situatie wordt
er namelijk niet beter op, terwijl het van groot belang is ook de ontwikkelingssteun die de EU zo gul geeft aan de regering van Rwanda te koppelen
aan eerlijke verkiezingen op 9 augustus en de eerbieding van basismensenrechten zoals de vrijheid van meningsuiting.
De leden van de SP-fractie vragen welke globale thema’s Nederland wil
bespreken op de EU-Afrika Top. Wat is het voorstel van Portugal?
Cuba
De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat de recente ontwikkelingen op Cuba het agenderen van de situatie in dat land op de agenda
van deze vergadering rechtvaardigen. Op wat voor manier wordt er in de
EU aangekeken tegen de vrijlating (en uitzetting) van Cubaanse dissidenten? Is de dissidenten de mogelijkheid gelaten om in hun land te
blijven of is het uitreisvisum een voorwaarde voor vrijlating? Welke
afspraken zijn er gemaakt, bijvoorbeeld met de Spaanse regering die de
uitgezette Cubanen en hun familieleden opneemt? Zijn er in dat kader ook
eisen gesteld door de Spaanse regering aan de regering van Cuba ten
aanzien van mensenrechten op het eiland en de situatie van de dissidenten die nog in de gevangenis zitten? Wat is het gevolg van deze
nieuwe situatie (vrijlaten dissidenten) voor de politieke dialoog die er
gevoerd wordt met de regering van Cuba?
Somalië
De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat de aanslagen in
Oeganda, die werden opgeëist door Al-Shabaab, laten zien hoezeer de
situatie in Somalië risico’s met zich meebrengt voor de stabiliteit in de
regio. Zal dit onderwerp ook tijdens de komende Raad Buitenlandse Zaken
worden besproken? Zo nee, waarom niet? Kan de minister ingaan op de
gevolgen die de aanslagen in Oeganda hebben voor de EU-trainingsmissie die vanuit Oeganda wordt uitgevoerd?

9