Vragen van het lid Biskop aan de staatssecretaris van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mevrouw Van
Bijsterveldt-Vliegenthart, over het bericht ″Veel
schooluitval door drugsverslaving″.
©
De heer Biskop (CDA): Voorzitter. Spijbelen is niet vet,
spijbelen is niet cool. Spijbelen leidt tot schooluitval en
schooluitval leidt tot maatschappijuitval. Het is daarom
zorgwekkend dat een rapport van het Trimbos-instituut
en de Universiteit van Utrecht wetenschappelijk aantoont
dat drinken en blowen ernstig bijdragen tot spijbelgedrag. Dit rapport, Middelengebruik en voortijdig
schoolverlaten, is vrijdag door de staatssecretaris in
ontvangst genomen. Goed zicht krijgen op de problemen
van jongeren is vaak lastig. Juist spijbelen biedt een
concreet aangrijpingspunt: het is een symptoom dat het
niet goed gaat met de jongere. Daarom is een snelle en
adequate aanpak vereist. Niet voor niets heb ik vorig jaar
mijn vijfpuntenaanvalsplan tegen spijbelen gelanceerd.
Ik stel de volgende vragen naar aanleiding van het
rapport. De staatssecretaris geeft in haar reactie op het
rapport aan, een handleiding voor docenten te gaan
maken. Het is prima om docenten attent te maken op
signalen van alcohol- en cannabisgebruik, maar het
Trimbos-rapport geeft juist aan dat scholen onvoldoende
concrete maatregelen nemen. Hoe gaan we stimuleren
dat scholen consequenter het verzuimgedrag melden? Is
de staatssecretaris het met de CDA-fractie eens dat met
name de leerplichtambtenaar hier beter bij betrokken
moet worden?
Zeker als het gaat om alcohol- en drugsgebruik door
jongeren, moeten we hun ouders aanspreken en hen in
staat stellen om hun kinderen weer aan te spreken. Dat
geeft de staatssecretaris ook aan. Zij zegt dat zij scherper
op de ouders wil sturen. Het Spijbel Alert is een middel
om de verantwoordelijkheid neer te leggen bij ouders,
waar die hoort. Stuur als school een sms’je naar ouders
wanneer zoonlief of dochterlief niet op school is en stuur
tegelijkertijd een sms naar de leerling met de mededeling dat de ouders op de hoogte zijn gesteld van het
spijbelen: betrapt, en wel meteen! Scholen die het
toepassen, zien een scherpe daling van het spijbelen.
Wat ziet de staatssecretaris in het Spijbel Alert en hoe
gaat ze scholen stimuleren om het in te voeren? Zo
kunnen we schooluitval én maatschappijuitval bestrijden.
©

De heer Biskop (CDA): Dat is heel mooi wat de
staatssecretaris zegt. We zeilen scherp aan de wind en
we wijzen scholen erop, maar op hoeveel scholen is het
sms-alert ondertussen ingevoerd? Hoe halen we de
vrijblijvendheid eraf als het gaat om scholen die niet
melden? Ik hoor van ouders dat zij zelf de school gaan
bellen om te vragen of hun kind wel op school is. Dat is
toch volstrekt de omgekeerde weg? Hoe krijgen we de
school nu toch tot dat melden?
Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart: Via de
vsv-aanpak die wij kennen. Dat zijn regionale afspraken
die wij maken met scholen en gemeenten, waarbij
registratie van verzuim een heel belangrijk punt is. De
vrijblijvendheid is binnen tweeënhalf jaar veel minder
geworden. Met de heer Biskop ben ik van mening dat het
bijvoorbeeld op de mbo-instellingen nog beter kan. Het
is echter wel aan het mbo zelf om de methodiek te
kiezen waarmee men dat wil doen. Dát men het wil
doen, en dat we ook de inspectie er scherp op gezet
hebben, dat weet de heer Biskop. Daar ligt ook een
onderzoek. Daar zijn we elke dag mee bezig. Of we het
echter met een alert-systeem doen of op een andere
manier registreren en ouders informeren, is echt aan de
school.
De voorzitter: Mijnheer Bosma.
De heer Biskop (CDA): Voorzitter ...
De voorzitter: Nee, het spijt me, mijnheer Biskop.
De heer Biskop (CDA): De staatssecretaris beantwoordt
de vraag niet.
De voorzitter: Welke vraag?
De heer Biskop (CDA): De vraag op hoeveel scholen het
sms-alert is ingevoerd.

Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Voorzitter. Ik dank de heer Biskop voor zijn vragen. Die
zijn terecht. Het onderzoek geeft heel duidelijk aan dat
het gebruik van alcohol en drugs in overmatige mate
leidt tot schooluitval, met daarin als tussenstap het
spijbelen. We moeten inderdaad alles tegen spijbelen
doen wat er tegen te doen is. Ik ben het zeer met de heer
Biskop eens: onze scholen moeten weten wanneer een
kind er niet is. Te lang is dat open gebleven. Nu pakken
we het scherp aan. Er is echter nog geen kabinet
geweest dat er zo als een tijger bovenop zit om het
probleem aan te pakken. Ik wijs op de leerplicht, de
ingevoerde kwalificatieplicht, het onderwijsnummer en
de vsv-aanpak; alles wordt op dit moment in het werk
gesteld om dit scherp uit te voeren.

Tweede Kamer

Er zaten waardevolle punten in het vijfpuntenplan van
de heer Biskop. Met name met het sms-alert ben ik actief
aan de slag gegaan. Ik kende overigens dat alert al,
omdat de uitblinker van het mbo uit Flevoland degene is
die het bedacht had. Er is al een promotiecampagne
geweest in de mbo-bladen. Op dit moment staat het ook
op de vsv-site. De accountmanagers van de vsv-aanpak
brengen ook overal op scholen dit idee naar voren. Het is
uiteindelijk aan de school om er wel of niet iets mee te
doen, maar het is zeker een heel mooie manier om
jongeren en hun ouders alert te krijgen.

Vragenuur

De voorzitter: U hebt gelijk.
Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Voorzitter, dat weet ik niet. Nogmaals, het is echt aan de
scholen. Wat ik doe, is dit goede systeem onder de
aandacht brengen via de vsv-site en via onze accountmanagers, die elke dag scholen in het land bezoeken. Op
een bepaald moment is het aan de school om het te
doen. Ik heb geen inventarisatie gemaakt van de scholen
die met het alert-systeem werken. Het is een zaak van de
school. Het is aan ons om het te stimuleren. Er zijn
misschien nog meer goede systemen.

26 januari 2010
TK 46

46-4374

Van Bijsterveldt-Vliegenthart
De heer Bosma (PVV): Ik hoop dat het CDA weer op één
lijn zit.
Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart: Altijd.
De heer Bosma (PVV): Ik hoorde de gewaardeerde
staatssecretaris zeggen dat het kabinet er als een tijger
bovenop zit. Heeft die tijger ook tandjes? Het kabinet wil
bijvoorbeeld geen scholen in de buurt van coffeeshops.
Er moet 500 meter tussen zitten. In Amsterdam hebben
we echter burgemeester Cohen. Behalve dat hij de hele
dag theedrinkt, komt hij ook met het verslappen van
maatregelen die al heel slap zijn. Hij zegt: nou, weet je
wat, 250 meter is ook wel voldoende. Wanneer laat de
staatssecretaris nu eens haar tandjes zien aan mijnheer
Cohen?
Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart: De
handhaving bij coffeeshops is natuurlijk primair een taak
van mijn collega’s van Justitie en BZK. Ik wil hier echter
wel zeggen wat ik ook heb aangegeven in de reactie op
dit bericht. Ik ben blij dat 85% van het aantal gemeenten
inmiddels de grens daadwerkelijk eerbiedigt. Ik heb die
15% die het nog niet doet, ertoe opgeroepen om het te
doen. De slag naar een veel scherper handhavingsbeleid
wordt door dit kabinet gemaakt. Dat gebeurt niet alleen,
terecht, op het vlak van de afspraken tussen de VNG en
het Rijk over afstand rondom scholen. Het gebeurt ook
bij de handhaving van de regel van geen alcohol tot 16
jaar. Overal zie je inmiddels in supermarkten dat je je
moet legitimeren; het wordt ook omgeroepen. Het is veel
minder makkelijk dan in het verleden om jongeren de
alcoholfles te verkopen. Dat is een heel goede zaak. Er is
terecht scherpte op dat punt.
Mevrouw Bouwmeester (PvdA): Het gebruik van
genotsmiddelen door jongeren is een heel belangrijke
reden van schooluitval. Daarom heeft de PvdA twee jaar
geleden gevraagd om een actieplan jeugd en genotsmiddelen. Daarmee bedoel ik niet alleen alcohol of drugs,
maar alle middelen die afleiden van onder andere
school. De CDA-minister en de CDA-fractie vonden dat
toen een raar idee; het was allemaal niet nodig. Wil de
staatssecretaris alsnog met dat actieplan jeugd en
genotsmiddelen komen nu zij in de afgelopen week zelf
het onderzoek heeft gezien waarmee wetenschappelijk is
aangetoond hoe schadelijk die middelen zijn? We moeten
het gebruik vóór zijn, waardoor we schooluitval vóór zijn.
De voorzitter: Voordat de staatssecretaris antwoordt, wil
ik één opmerking maken. Er is hier vandaag al een paar
keer gesproken over ministers van bepaalde partijen. Die
bestaan niet. We hebben hier alleen ministers en
staatssecretarissen van de Kroon. Ik hecht eraan om dit
in het vragenuur vast te stellen. We hebben wel collega’s
van partijen, maar bij ministers geldt dat niet.

uitgebreid. De komende tijd wordt de slag gemaakt naar
het mbo. Naar aanleiding van dit onderzoek pak ik een
heel belangrijke aanbeveling actief op die erbovenuit
stak, namelijk dat docenten aangeven dat ze ondersteuning nodig hebben om het te herkennen, het bespreekbaar te maken en het vervolgens ook aan te pakken. Ik
ben nu al bezig met gesprekken daarover met het
Trimbos-instituut, want ik wil er zo snel mogelijk mee
aan de gang. We hebben nu een onderzoek dat
wetenschappelijk onderbouwt wat wij reeds vermoedden. Dat geeft mij het draagvlak om dit te kunnen doen.
Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD):
Spijbelen moet natuurlijk heel erg stevig aangepakt
worden. Als ik als voorbeeld noem dat in Slotervaart op
een schooldag 40% van de leerlingen niet aanwezig is in
een klas, dan is er alle reden om dat krachtig aan te
pakken. Mijn vraag is wat de staatssecretaris doet met de
scholen die het verzuim niet melden. Is zij voornemens
om die ook te beboeten? Nu krijgen de ouders een boete
als hun kind spijbelt, maar wat doet de staatssecretaris
met de scholen die het verzuim niet melden aan de
leerplichtambtenaren?
Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Scholen die het verzuim niet melden, komen natuurlijk in
beeld van de inspectie. Het is gewoon een belangrijk
punt dat leerlingen ook daadwerkelijk op school moeten
zitten. Het is ook wettelijk noodzakelijk dat een school dat
handhaaft. Als men erbij blijft om het niet te handhaven,
dan kan de inspectie of ik sanctioneren. Als dat
structureel aan de orde is, zal ik dat ook niet nalaten.
Maar nogmaals, wij hebben een enorme slag gemaakt in
de afgelopen tweeënhalf jaar. Voor die tijd stond
spijbelen nauwelijks op de agenda.
Op het punt van Slotervaart wil ik opkomen voor de
gemeente Amsterdam. Die is op dit moment buitengewoon scherp en alert op het handhaven van de
leerplicht. Dat is echt bewonderenswaardig. Dat uit zich
ook in heel goede resultaten. Het wordt steeds minder
mogelijk dat kinderen in Slotervaart zomaar wegblijven
zonder dat het gezien wordt.
De heer Dibi (GroenLinks): Ik woon zelf in Amsterdam en
ik kom ze daar wel eens tegen, van die jonge leerlingen
...
Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart: Spreek
ze aan.

Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart: Ik
antwoord gaarne namens ministers die hier ook
verantwoordelijk voor zijn. Er gebeurt natuurlijk heel erg
veel op dat vlak. Mijn collega Klink heeft een preventieprogramma voor scholen waarbij ook wij als ministerie
van OCW betrokken zijn. In dat preventieprogramma gaat
het om genotsmiddelen en preventie van het gebruik
daarvan. Zelfs op de basisscholen gebeurt het nodige,
maar 60% van de vo-scholen doet iets. Dat wordt nu

De heer Dibi (GroenLinks): ... die eigenlijk dronken of
sufgeblowd zijn. Wij doen allemaal weleens dingen in
onze jeugd die niet helemaal goed zijn. Als kinderen
gaan spijbelen, vallen zij vaak uit van school en belanden
zij daarna vaak in de criminaliteit. Dat is vaak de weg die
de kinderen dan afleggen. Het is dan gewoon een groot
probleem. In Amsterdam, de stad van Cohen, heeft men
daarom een proef met leerplichtambtenaren die, omdat
zij vaak weten waar deze jongeren rondhangen, actief op
zoek gaan naar die jongeren, hen bij de kraag vatten en
de ouders van die jongeren aanspreken. En dat helpt. Ik
vraag de staatssecretaris of zij met de vereniging van
leerplichtambtenaren een afspraak kan maken over het
inzetten van leerplichtambtenaren op de plekken waar
die jongeren rondhangen en of zij de Kamer daarover
kan informeren.

Tweede Kamer

26 januari 2010
TK 46

Vragenuur

46-4375

Van Bijsterveldt-Vliegenthart
Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart: Ik ben
het zeer eens met het punt dat het vaak een complex van
factoren is. Daarom hebben wij ook de plusscholen.
Daarop wordt niet alleen de drankproblematiek aangepakt, maar ook de problemen in de breedte. Men
probeert die jongeren weer op het goede spoor te
krijgen. Ik ben inderdaad enthousiast over de aanpak van
Amsterdam. Ik hoop dat Amsterdam de good practices
ook uitwerkt naar collega-gemeenten, maar het is echt
gemeentelijk beleid om je leerplichtambtenaar in te
zetten zoals je dat wilt. Omdat ik enthousiast ben over
Amsterdam, wil ik zeker het punt van de heer Dibi
expliciet onder de aandacht brengen als ik praat met
Ingrado: kijk of je good practices ook kunt delen. Maar
het is niet aan mij om het leerplichtbeleid in de regio zelf
te bepalen. Het is juist zo goed om aan te sluiten bij de
gewoonte in de regio en daar de krachtige punten uit op
te pakken. Dat werkt.

Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart: Dat
begint inderdaad met het aanpakken van de handelingsverlegenheid van docenten en door aan te geven hoe je
zaken bespreekbaar kunt maken. Ik verwijs naar de
zorgadviesdienst. De doelstelling van dit kabinet is een
zorgadviesdienst op alle scholen in Nederland, van het
po tot het mbo. Dat gaat op dit moment heel goed. Daar
zit vaak ook de GGD aan tafel en daardoor worden dit
soort zaken al meer vanzelfsprekend om te bespreken.
Dat is terecht, want scholen willen scoren op het vlak
van ″elke jongere een diploma″. Dit is een grote barrière
als dit niet wordt aangepakt. Daarmee wordt het steeds
normaler om je problemen te bespreken in plaats van ze
met de mantel der liefde te bedekken of ze onder het
mom van ″liever niet horen″ weg te stoppen. Dat is de
lijn van het kabinet en daardoor komt dit eigenlijk steeds
scherper aan het licht. Dit maakt het ook mogelijk om het
bespreekbaar te maken.

De heer Jasper van Dijk (SP): ″Geniet, maar drink met
mate″ is een goed motto. Wij zijn echter allang over die
grens heen als je naar dit onderzoek kijkt. Schooluitval
en spijbelen moeten wij echt bestrijden, zeker als het
hieruit voortkomt. Dan kom je inderdaad bij die
leerplichtambtenaren terecht. Nu moet ik eigenlijk heel
erg teleurgesteld vaststellen dat de staatssecretaris net
zoals haar voorgangers zegt: maar daar gaan wij niet
over; de gemeenten gaan over leerplichtambtenaren. Wat
staan wij hier dan nog te doen? Kan de staatssecretaris
mij garanderen dat er komend schooljaar voldoende
leerplichtambtenaren zijn, opdat wij het spijbelen zo
vroeg mogelijk ontdekken?

©

Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart: Wat
moet het toch een zware taak zijn voor de SP om alles
vanuit hier te willen regelen. Wat moet dat zwaar zijn! Ik
heb gewoon vertrouwen in mensen die op provinciaal en
lokaal niveau proberen overheidstaken vorm en inhoud
te geven. Ik heb ook vertrouwen in scholen en in
zorgadviesteams die daarmee aan de slag zijn. Ik vind
dat wij hier vanuit Den Haag een aantal belangrijke
stimulansen moeten doen richting dat regionale beleid,
maar ik hecht er ook bijzonder aan om de verantwoordelijkheid daar te leggen waar die het best waargemaakt
kan worden, namelijk dicht rondom de jongeren op de
school. Daar is de gemeente actief. Neem van mij aan
dat een gemeente die daarmee een loopje neemt, daarop
wordt aangesproken, elke dag door onze mensen. Wij
hebben een vrij activistische aanpak rond het voortijdig
schoolverlaten, en terecht. Ik vind wel dat elke gemeente
dat op haar manier moet doen, omdat ik ervan overtuigd
ben dat daardoor de beste resultaten ontstaan. Kunnen
ze leren van elkaar? Jazeker. Ik hoop dan ook dat ze dat
doen, maar daar heb ik al het nodige over gezegd naar
aanleiding van de vraag van de heer Dibi.

De voorzitter: Op de tafel van de Griffier ligt een lijst
van ingekomen stukken. Op die lijst staan voorstellen
voor de behandeling van deze stukken. Als voor het
einde van de vergadering daartegen geen bezwaar is
gemaakt, neem ik aan dat daarmee wordt ingestemd.

De voorzitter: Ik dank de staatssecretaris voor de
beantwoording. Hiermee zijn wij gekomen aan het eind
van het mondelinge vragenuur.
Ik deel aan de Kamer mee dat de volgende leden zich
hebben afgemeld:
Ten Broeke, Jansen, Jonker, Omtzigt en Weekers;
Eijsink en Lempens, de gehele week.
Deze mededeling wordt voor kennisgeving aangenomen.

Mevrouw Joldersma (CDA): Wij waarderen de inspanningen die de staatssecretaris wil doen in het kader van
het signaleren van het alcohol- en drugsgebruik op
scholen en vervolgens het spijbelen dat daaruit
voortvloeit. Volgens ons zit het grootste probleem echter
niet in de lessen in het kader van de school en genotmiddelen, maar in de angst van scholen om bekend te staan
als alcohol- en drugsschool. Wat gaat de staatssecretaris
eraan doen om dat bespreekbaar te maken?

Tweede Kamer

Vragenuur

26 januari 2010
TK 46

46-4376