Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

31 409

Zee- en binnenvaart

Nr. 91

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 september 2015
In het Algemeen Overleg Scheepvaart van 23 juni 2015 is een motie van
de leden Jacobi en De Vries (Kamerstuk 31 409, nr. 84) aangenomen
(Handelingen II 2014/15, nr. 104, item 7). In de desbetreffende motie wordt
de regering verzocht voor 1 september 2015 te komen met een voorstel
welke kortetermijnoplossingen haalbaar en realistisch zijn voor het
oplossen van de vertraging op de veerverbinding Holwerd – Ameland.
Tevens wordt de regering verzocht op korte termijn duidelijkheid te
scheppen over toepassing van de PIANC-norm (Permanent International
Association of Navigation Congresses) voor ontwerp van toegangsgeulen.
Ten slotte wordt de regering verzocht in het open planproces nadrukkelijk
ook het verkorten (doorsteken) van de vaargeul Ameland mee te nemen
en de financiële gevolgen daarvan (structureel en incidenteel) in kaart te
brengen.
Met deze brief geef ik invulling aan de motie en mijn toezegging om u te
informeren.
Alvorens in te gaan op de verschillende oplossingsrichtingen merk ik op
dat de problematiek alleen kan worden opgelost door in gezamenlijkheid
de verschillende opties te verkennen. Ook combinaties van verschillende
oplossingen worden hierbij in beeld gebracht. Dat zal gebeuren in het
open plan proces.
1. Mogelijke korte termijn oplossingen voor het oplossen van de
vertraging op de veerverbinding Holwerd – Ameland.
Voor korte termijnoplossingen is gekeken naar de vaargeul en de
aanpassing van de dienstregeling van Wagenborg.
Rijkswaterstaat ziet een bochtafsnijding van de vaargeul als een mogelijke
stap om op redelijk korte termijn een vermindering van de vertragingen te
bewerkstelligen. Met een bochtafsnijding wordt het vaartraject met 850
meter verkort, waardoor de vaartijd met ca. 3,5 minuut afneemt. Deze

kst-31409-91
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 409, nr. 91

1

tijdwinst is overigens niet voldoende om de gehele problematiek van
vertragingen op te lossen. Ik kom hier later in mijn brief op terug.
Een onderzoek naar de bochtafsnijding duurt 9 tot 12 maanden. Dit betreft
o.a. de haalbaarheid en de morfologische- en ecologische effecten en of
dit mogelijk is binnen het vigerend Structuurvisie (PKB) kader. Daarna
duren de voorbereiding (o.a. vergunningverlening voor onder meer
Natuurbeschermingswetvergunning) en het ontwerp en realisatie ook een
aantal maanden. Zonder vertragingen kan medio 2017–2018 de bochtafsnijding gereed zijn.
Een mogelijk op nog kortere termijn te nemen maatregel is aanpassing in
de veerdienstregeling 2016. Dit met als doel om eenmaal opgelopen
vertragingen in te lopen en daarmee aan betrouwbaarheid te winnen. Of
de doorsteek en een aanpassing van de dienstregeling een betrouwbare
dienstregeling op gaan leveren is nu nog niet met zekerheid te zeggen.
Dat wordt in het open plan proces nader uitgewerkt zodat de opties in
samenhang door de verschillende partijen in beeld kunnen worden
gebracht.
2. Indicatie van kosten van verkorten (één bochtafsnijding) van de
vaargeul Holwerd – Ameland
Rijkswaterstaat heeft de ingreep nader bekeken en raamt de aanlegkosten
van de ingreep een het afsnijden van de bocht op € 700.000 tot
€ 1.000.000 en de onderzoeks- en voorbereidingskosten op € 300.000,- tot
€ 500.000 waarmee de totale kosten geraamd worden op minimaal
€ 1.000.000 tot circa € 1.500.000 mln. Dit is exclusief de beheer- en
onderhoudskosten die in beeld worden gebracht tijdens het voornoemde
morfologisch onderzoek. Met de huidige inzichten zijn deze kosten nog
niet eenduidig aan te geven. Deze raming heeft betrekking op één
bochtafsnijding waar al een natuurlijke geul loopt. Recent heeft
Wagenborg Passagiersdiensten in een folder aangegeven een
meervoudige vaargeul omlegging als oplossing voor te staan. Deze optie
stond niet in de motie en is niet doorgerekend. Deze optie is namelijk
geen eenvoudige of snelle ingreep op korte termijn en zou naar huidige
inschatting een MIRT traject vereisen. De eerste stappen van het
onderzoek zijn nu in gang gezet. Verdere besluitvorming hangt samen met
de voortgang van het open plan proces.
3. Welke PIANC-normen gelden voor de vaargeul Holwerd-Ameland?
De PIANC-richtlijnen zijn bedoeld voor het ontwerp van toegangsgeulen
naar zeehavens. De richtlijnen zijn niet bedoeld voor bestaande geulen,
zoals de vaargeul Holwerd-Ameland in de Waddenzee. De methodiek van
PIANC kan wel toegepast worden op de geul. Uit onderzoek door
Rijkswaterstaat blijkt dat als met deze PIANC richtlijnennormen de
vaargeul wordt beoordeeld, een breedte van 40–50 meter voor enkelstrooks vaart en een diepte van tussen de 3,80 en 4 meter – NAP nodig is
om de veerboten ook bij de gemiddeld laagste waterstanden nog te laten
varen.
Rijkswaterstaat heeft in 2010 de vaargeulafmetingen verruimd tot de
maximaal toegestane afmetingen die gelden vanuit het kader van de
Structuurvisie Waddenzee. De maximale breedte en diepte die de huidige
Structuurvisie (PKB)-kaders geven is 60 meter breedte en een diepte van 4
meter -NAP. De geul voldoet sindsdien aan deze afmetingen en is zelfs
breder dan de PIANC norm voor enkelstrooks vaart.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 409, nr. 91

2

Wagenborg heeft in 2008 zelf ook een onderzoek laten doen door Marin. In
dit onderzoek zijn andere aannames toegepast en is uitgegaan van
tweestrooks verkeer in een bepaald deel van de vaargeul. Deze aanname
leidt tot ruimere vaargeulafmetingen (breedte van 66,5 en een diepte van
4,36m -NAP). Deze dimensies passen niet binnen het vigerende Structuurvisiekader en zouden leiden tot sterke stijging van baggerkosten.
Niettemin is het gewenst de relatie tussen de schepen en de vaargeul in
het open planproces nadrukkelijk aandacht te geven, waarbij ook gekeken
wordt naar de vervoerskant om de betrouwbaarheid te vergroten.
4. Aanpassen PKB Waddenzee en andere regelgeving
De motie stelt het belang van de passagiers voorop. Het is ook mijn beleid
om betrouwbare reistijden te kunnen bieden. De Waddenzee is echter een
natuurgebied waarin ingrepen zoals een doorsteek procedureel grondig
moeten worden bekeken. Verder zijn vertragingen natuurlijk vervelend,
maar ook niet altijd te voorkomen. Of een wijziging in de dienstregeling
hierbij gaat helpen, moet blijken in het open plan proces.
Een eventuele wijziging van de PKB, in het kader van de maximale diepte
en breedte van de vaarroute, of andere regelgeving moet, indien nodig,
wel opportuun worden bevonden in het licht van de Structuurvisie
(PKB)-Waddenzee. Ook in het kader van de vergunningverleningsprocedure van de Natuurbeschermingswet, moeten nauwkeurig de effecten
op de natuur worden ingeschat. Ingrepen in dit gebied kosten daardoor de
nodige tijd. In de thans de lopende evaluatie van de PKB wordt gekeken of
er aanleiding voor aanpassing is.
In 2016 komen de resultaten van het open planproces beschikbaar en
verwacht ik de Kamer te melden hoe de vertragingen structureel kunnen
worden aangepakt. Er wordt voortvarend gezocht met alle partijen naar
mogelijke oplossingen. Met deze brief verwacht ik u voldoende te hebben
geïnformeerd.
De Minister van Infrastructuur en Milieu,
M.H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 409, nr. 91

3