Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

29 023

Voorzienings- en leveringszekerheid energie

33 000 IV

Vaststelling van de begrotingsstaat van
Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2012

Nr. 136

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 september 2012
Aanleiding
Naar aanleiding van berichten in de media dat de stroomprijs op Bonaire
mogelijk met 50% zouden stijgen, zijn drie Kamervragen gesteld door het
lid Van Gent (Aanhangsel Handelingen II 2011/12, nr. 3443), de leden
Bosman en Leegte (Aanhangsel Handelingen II 2011/12, nr. 3444) en het
lid Hachchi (Aanhangsel Handelingen II 2011/12, nr. 3445). Gelet op de
samenhang tussen de verschillende vragen heb ik de beantwoording
gebundeld. Hieronder schets ik eerst de achtergronden van de uitspraak in
arbitrage over het conflict tussen Ecopower en WEB. Vervolgens ga ik in
op de rol van het bestuurscollege en de totstandkoming van nieuwe
prijzen voor elektriciteit. Daarna beantwoord ik de vragen.
1. Achtergrond
Ecopower (elektriciteitsproducent op Bonaire) en WEB (leverancier en
netbeheerder) zijn begin 2012 een arbitrageprocedure gestart omdat
gesprekken over de uitleg van de overeenkomst tussen Ecopower en
WEB, een overheidsbedrijf indirect in handen van het Openbaar Lichaam
Bonaire, niet tot een structurele oplossing leidden. In de kern bestond het
conflict eruit dat WEB het niet eens was met de manier waarop Ecopower
de prijs van de elektriciteitsproductie berekende, onder andere ten aanzien
van de doorberekening van (gestegen) kosten voor de inkoop van olie, en
de door Ecopower gevraagde prijs niet betaalde. Op vrijdag 10 augustus
is door de arbiters een bindend besluit genomen hoe de betwiste
onderdelen van de overeenkomst moeten worden uitgelegd. Ecopower is
door de arbiters materieel volledig in het gelijk gesteld.
Uit het arbitragebesluit volgt dat WEB gehouden is om Ecopower de
volgende achterstallige bedragen te vergoeden:

kst-29023-136
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 023, nr. 136

1

1.

2.

USD 8 529 861,– te vermeerderen met vertragingsrente over dit
bedrag van 6% voor de achterstallige betalingen. Dit bedrag betreft in
hoofdzaak de doorberekening van een hogere olieprijs dan door WEB
was aangenomen. Olie vormt een belangrijk onderdeel van de
productiekosten voor elektriciteit.
USD 2 561 860,– op basis van de nacalculatie van het windaandeel in
het eerste productiejaar van Ecopower (medio 2010 tot medio 2011).
Voor het tweede productiejaar dat binnenkort afloopt, schatten WEB
en Ecopower in dat het na te betalen bedragen minder dan USD
600 000,– zal zijn.

Als gevolg van de bindende uitspraak van de arbiters staat de uitleg van
de overeenkomst tussen Ecopower en WEB op de betwiste punten niet
langer ter discussie. Daarom moet WEB vanaf nu de kosten betalen die
Ecopower in rekening brengt. De prijs van productie, distributie en
levering van elektriciteit stijgt dus niet alleen met terugwerkende kracht,
maar zal vanaf nu in beginsel een structureel hoger niveau hebben.
2. Rol van het bestuurscollege
Op dit moment geldt de wet Elektriciteitsconcessies BES. Het bestuurscollege is op grond van de wet bevoegd om de tarieven voor de levering
van elektriciteit vast te stellen. Zo heeft men er bijvoorbeeld in het
verleden voor gekozen om een tariefsystematiek in te voeren waarbij de
prijs per kWh afhankelijk is van de hoeveelheid gebruik. Het bestuurscollege stelt ook de hoogte van het tarief vast. Sinds juli 2010 zijn de
tarieven echter niet meer aangepast. Een van de redenen was dat WEB in
de veronderstelling was dat het bedrijf niet het volledige tarief moest
betalen dat door Ecopower in rekening werd gebracht. Het effect daarvan
is nu dat de voor WEB negatieve uitspraak in de arbitragezaak alsnog in
de tarieven zal moeten worden verwerkt.
Door de invloed die het bestuurscollege op de hoogte van de tarieven kan
hebben, heeft een situatie kunnen ontstaan waarbij een tariefstelling tot
stand kan komen die lager is dan de werkelijke kosten. Er is dan geen
ruimte voor WEB om te investeren in een betrouwbare en betaalbare
energie-infrastructuur en er bestaat geen prikkel om efficiënter te gaan
werken. De afnemers zijn hier uiteindelijk de dupe van omdat de kwaliteit
en de betaalbaarheid (op de langere termijn) van de energievoorziening
onder druk komen te staan.
De bestuurscolleges van de BES hebben dit zelf ook erkend en aan het
ministerie van EL&I gevraagd om medewerking te verlenen aan de
totstandkoming van een nieuw regulerend kader. Mijn opvatting is dat
binnen dat regulerend kader, toegesneden op de specifieke situatie op de
eilanden, uitdrukking moet worden gegeven aan de doelstellingen die ook
in Nederland aan het energiebeleid ten grondslag liggen: betaalbaar,
betrouwbaar en schoon en met inbegrip van passend toezicht. Daarbij
past dat prijzen tot stand komen als weerspiegeling van de kosten die aan
de energievoorziening zijn verbonden. Het doel van de regulering is om
die kosten te beperken en zodoende – op termijn – de elektriciteitsprijs te
verlagen. Over enkele maanden zal u per brief nader worden geïnformeerd over dit te vormen regulerend kader.
Tijdens mijn recente bezoek aan de BES-eilanden ben ik mede in dat
verband een intentieverklaring overeengekomen met het Openbaar
Lichaam Bonaire waarin naast de totstandkoming van een regulerend
kader ook afspraken zijn gemaakt over een door EL&I bij WEB uit te
voeren audit. Ten eerste zal de betalingsverplichting aan Ecopower
worden afgezet tegen de nog uit te voeren diepte- en uitbreidingsinveste-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 023, nr. 136

2

ringen. Daarnaast zal aandacht worden besteed aan de organisatorische
herstructurering van WEB, uitgaande van de drie hoofdtaken van het
bedrijf, namelijk elektriciteit, water- en rioolwaterzuiveringvoorzieningen
met een duidelijke gescheiden en transparante bedrijfsvoering. Het doel is
om van WEB een goed gemanaged, efficiënt, multi-utility bedrijf te
maken.
3. Nieuwe prijzen voor elektriciteit
Ik heb mij door het bestuurscollege laten informeren dat WEB inmiddels
een voorstel heeft gedaan voor kostendekkende tarieven. Deze tarieven
liggen aanzienlijk hoger dan de huidige tarieven. Dat is – gelet op de thans
correcte uitleg van de overeenkomst tussen WEB en Ecopower – geen
verrassing. Zoals gezegd, is het Openbaar Lichaam Bonaire verantwoordelijk om over de hoogte van de nieuwe tarieven een besluit te nemen.
Een dergelijk besluit is nog niet genomen. Ik kan u daarom niet informeren over de nieuwe prijs per kWh. Wel kan ik u aangeven dat in het
kader van de totstandkoming van een regulerend kader mijn collega van
I&M en ik voornemens zijn om in de wet vast te leggen dat tarieven voor
de elektriciteit- en watervoorziening op een efficiënte en kostendekkende
wijze tot stand moeten komen. Daar komt ook toezicht op. Wij staan voor
betaalbare publieke voorzieningen voor alle Nederlanders. Daarom wil ik
samen met mijn collega van I&M eraan bijdragen dat de acuut noodzakelijke tariefstijging voor elektriciteit en water voorshands kan worden
beperkt. Hoe dat kan worden gedaan, is nu onderwerp van overleg.
Mede namens de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties:
De minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
M. J. M. Verhagen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 023, nr. 136

3