Vereniging van

Nederlandse Gemeenten

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK)
Dhr dr R H A Plasterk
Postbus 20011
2500 EA ‘S-GRAVENHAGE

standpunt VNG over

oos keornr

d.tom

ECLBR)U201601594

8december2016

stemmenprinter en
stemmenteller in het stemlokaal

Geachte heer Plasterk,
Op maandag 21 november jI heeft een gesprek plaatsgevonden op uw departement tussen uw
directeurgeneraal drs G J Buitendijk en een delegatie van de VNG Onderwerp van gesprek was de
mogelijke introductie van een stemmenprinter en stemmenteller in het stemlokaal en de zienswijze
van de gemeenten daarover.
Aflereerst is de VNG-delegatie bijgepraat over de rnarktuitvraag die op dat moment nog gaande was
en die plaatsvond op basis van de specificaties neergelegd in het rapport van de Deskundigengroep
elektronisch stemmen en tellen in het stemlokaal d d 31 maart 2016 Wij waarderen het dat deze
informatie over de marktuitvraag al in dat stadium met ons werd gedeeld
De lijn van de VNG is consistent de meeste zorgen bestaan ten aanzien van het huidige telproces Dit
proces duurt immers lang vraagt veel van vrijwilligers en veroorzaakt te veel fouten waardoor
hertellingen nodig zijn De VNG is en blijft daarom een voorstander van de introductie van een
stemmenteller Dit standpunt hebben wij u ook meegedeeld in onze brief van 1 mei 2015. in het kader
van de adviesaanvraag over de wijziging van de Tijdelijke experimentenwet in verband met een nieuw
stembiljet Wij waren dan ook teleurgesteld dat de Tweede Kamer niet heeft ingestemd met dit
wetsvoorstel Hopelijk komen er wat dat betreft in de volgende kabinetsperiode nieuwe kansen

NG Poslbtjs 3C435 5OC K Den Hig r C7333 8393 wvrj

0’

r

Daarentegen is de VNG niet overtuigd geraakt van de effectiviteit en veiligheid van een
stemmenprinter Aan de veiligheid van de stemmenprinter zijn serieuze risico s verbonden De
stemmenprinter kan volgens de deskundigen kwetsbaar zijn voor manipulatie. waardoor het
stemgeheim in gevaar kan komen De VNG betwijfelt ten zeerste of op dit moment aan alle
beveitigingsrisicos voldoende het hoo!d kan worden geboden Als tijdens de stemming blijkt dat er
stemprinters (kunnen 1 zijn gemanipuleerd moet er bovendien stante pede worden overgegaan op
potlood en papier Dit heeft grote gevolgen voor het (verdere) verloop van de verkiezingen Hiernaast
zijn belangrijke nadelen dat de complexiteit van het stemmen toeneemt. met name voor kiezers die
moeite hebben met elektronische hulpmiddelen terwijl ook de belasting voor het stembureau
toeneemt Zo moet er (ICT-)kennis worden vergaard over de werking van de stemprinter en moet
duidelijk zijn welke scenarios moeten worden gevolgd bij calamiteiten Ook het gebruik van een
smartcard is mogelijk complex voor de kiezer en beast het stembureau De VNG realiseert Zich dat
door de sternprinter de toegankelijkheid van het stemmen voor met name kiezers met een visuele
beperking op zichzelf kan worden vergroot maar is van mening dat dit voordeel niet opweegt tegen de
aan de stemprinter verbonden nadelen.
Verder is ons in genoemd gesprek op 21 november 2016 gebleken dat de kosten die zijn verbonden

aan een printer en teller enorm zijn Deze kosten worden naar wij hebben begrepen in dit gesprek
momenteel geschat op 260 tot 360 miljoen euro voor de eenmalige investering De structurele kosten
-

-

komen daar nog bovenop, maar een volledig inzicht daarin ontbreekt vooralsnog Bovendien bleek
tildens het gesprek dat u geen dekking heeft voor deze investering
Dit alles constaterende lijkt de introductie van een printer én teller ons op dit moment niet mogelijk De
printer kan niet worden ge’introduceerd vanwege de daaraan verbonden problemen omtrent de
veiligheid en effectiviteit plus de aanzienlijke kosten van deze apparatuur De invoering van alleen
een elektronische stemmenteller kan geen voortgang vinden, omdat een nieuw daarop toegesneden
stembiljet momenteel niet haalbaar is Het is en blijft jammer maar gegeven de huidige verhoudingen
in de Tweede Kamer de realiteit dat er in deze kabinetsperiode geen stappen kunnen worden gezet
op het pad van de modernisering van het stemproces

Deze brief is geaccordeerd door de VNG-commissie Bestuur en Veiligheid in haar vergadering van 8
december 2016

Hoogachtend
Vereniging van Nederlandse Gemeenten

,mrdrs A vV
Hoofd EC Lokaal Bestuur en Recht

vNG Ps’ijs Q4 3 250 0K Den H rel 00 33

l 3

nr’I

02