2024D01177

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
De vaste commissie voor Financiën heeft op 17 januari 2024 een aantal
vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Financiën
over het door de Minister van Buitenlandse Zaken op 24 november 2023
toegezonden fiche Richtlijn Hoofdhuisbelasting voor mkb-ondernemingen
(Kamerstuk 22 112, nr. 3837).
De fungerend voorzitter van de commissie,
Tielen
Adjunct-griffier van de commissie,
Kruithof

nds-tk-2024D01177

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van het fiche Richtlijn
Hoofdhuisbelasting voor mkb-ondernemingen. Zij hebben nog enkele
vragen.
Het kabinet heeft in zijn reactie op het voorstel aangegeven bezorgd te zijn
over de vele nadelen en risico’s van de voorgestelde richtlijn. De leden
van de PVV-fractie delen deze zorgen. Door de implementatie van het
richtlijnvoorstel zou Nederland de belastingstelsels van andere lidstaten
moeten accepteren, waardoor Nederlandse beleidskeuzes buiten werking
worden gesteld, en vice versa. Deze leden beschouwen dit als onwenselijk. Daarnaast zou het voorstel mogelijk de Nederlandse
anti-misbruikwetgeving teniet kunnen doen.
Voorts lezen de leden van de PVV-fractie dat de Commissie met dit
voorstel bepaalde barrières wil wegnemen door ondernemingen uit het
midden- en kleinbedrijf (mkb) die grensoverschrijdend ondernemen, toe
te staan om, in bepaalde gevallen, gebruik te maken van één vennootschapsbelastingstelsel. Deze leden willen weten in hoeverre de Nederlandse fiscale soevereiniteit hiermee wordt ondermijnd.
De leden van de PVV-fractie merken op dat het kabinet vreest dat het
voorstel fiscale arbitragemogelijkheden voor mkb-ondernemingen kan
creëren. Zo kan dit voorstel leiden tot een prikkel om het hoofdhuis te
vestigen in een land met het meest gunstige belastingsysteem voor het
soort onderneming. De leden van de PVV-fractie willen weten in hoeverre
het kabinet verwacht dat Nederlandse mkb-ondernemingen als gevolg
hiervan naar het buitenland zullen vertrekken en op welke wijze dit zal
worden voorkomen.
Tevens lezen de leden van de PVV-fractie dat het kabinet zich zorgen
maakt dat het systeem leidt tot een concurrentieverstoring tussen het
internationaal georiënteerde mkb en het nationaal georiënteerde mkb. Zij
willen weten hoe het kabinet de negatieve effecten voor Nederlandse
mkb-ondernemingen als gevolg hiervan zal mitigeren.
Voorts merken de leden van de PVV-fractie op dat het kabinet aanzienlijke
twijfels heeft bij de berekening van besparingen door de Commissie. Zij
vragen het kabinet om hierbij een eigen inschatting te geven van de
financiële consequenties van het voorstel.
De leden van de PVV-fractie concluderen dat de richtlijn een flinke lijst
ongewenste effecten met zich meebrengt en dat het kabinet heeft
aangegeven op veel punten wijzigingen te willen aanbrengen. Zij vragen
naar de wijze waarop het kabinet met de ongewenste effecten zal
omgaan. Hoe is het kabinet van plan om de Nederlandse belangen te
beschermen? Welke stappen zal het kabinet ondernemen om ervoor te
zorgen dat nadelige gevolgen voor Nederland worden geminimaliseerd?
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-PvdAfractie
De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie hebben het fiche met interesse
gelezen. Zij hebben nog enkele vragen.

2

De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie kunnen zich vinden in de positie
van het kabinet, en delen de mening dat de voordelen van het richtlijnvoorstel waarschijnlijk kleiner zijn dan de nadelen. Daarbij benadrukken
deze leden dat het van groot belang is dat belastingontwijking verder
wordt teruggedrongen, en dat het daarom niet passend zou zijn als er
nieuwe arbitragemogelijkheden ontstaan door nieuwe regelgeving.
De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie zijn wel benieuwd of het kabinet
andere ideeën heeft voor het vereenvoudigen van de administratieve
lasten van de betreffende mkb-ondernemingen, of dat het kabinet
hiervoor (op dit moment) überhaupt geen noodzaak ziet. Kan het kabinet
dit toelichten?
Daarnaast vragen de leden van de GroenLinks-PvdA-fractie het kabinet toe
te lichten hoe het standpunt dat de reikwijdte van het richtlijnvoorstel te
beperkt is te rijmen is met de opvatting dat de voordelen van het voorstel
sowieso niet opwegen tegen de nadelen. Nemen de voordelen wat het
kabinet betreft dusdanig toe bij een ruimere reikwijdte dat zij wel
opwegen tegen de nadelen? Of worden de geschetste nadelen juist nog
groter als de reikwijdte vergroot wordt?
Vragen en opmerkingen van de leden van de NSC-fractie
De leden van de NSC-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het fiche Richtlijn Hoofdhuisbelasting voor mkb-ondernemers. De leden
van de NSC-fractie hebben nog enkele vragen.
De leden van de NSC-fractie constateren dat er een groot aantal fundamentele bezwaren kleeft aan het richtlijnvoorstel Hoofdhuisbelasting voor
mkb-ondernemingen, welke ook al bestonden ten aanzien van het voorstel
gedaan in de Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees
parlement en het Europees Economisch en Sociaal Comité, «Op zoek naar
oplossingen voor de obstakels op het gebied van de vennootschapsbelasting waarmee het MKB op de interne markt wordt geconfronteerd –
Hoofdlijnen van een mogelijke proef met belastingheffing volgens de
regels van de thuisstaat», COM(2005) 702 en dat het kabinet er ook zo
tegenaan kijkt. Vandaar dat deze leden het kabinet vragen aan te geven of
het aan de Europese Commissie zal overbrengen dat Nederland vanwege
deze fundamentele bezwaren niet kan instemmen met dit richtlijnvoorstel.
De leden van de NSC-fractie vragen of het kabinet het ermee eens is dat
het verlagen van de nalevingskosten, het belangrijkste doel dat het
richtlijnvoorstel zegt te doen nastreven, het beste kan worden bereikt door
de fiscale regels voor mkb-ondernemingen in Nederland en in andere
EU-lidstaten te vereenvoudigen. Indien dit het geval is, vragen deze leden
of het kabinet zich dan zal inzetten om de fiscale regels voor
mkb-ondernemingen te vereenvoudigen en of Nederland dergelijke
vereenvoudigingsmogelijkheden proactief met (omringende) EU-lidstaten
zal delen.
De leden van de NSC-fractie vragen of het kabinet eerst met het parlement
in gesprek gaat voordat er in Europees verband onomkeerbare besluitvorming heeft plaatsgevonden.
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
brief «Fiche: Richtlijn: Hoofdhuisbelasting voor mkb-ondernemingen. Deze
leden zijn het ermee eens dat het verlagen van de nalevingskosten van
groot belang is. Zij menen dat dit, behalve door middel van het richtlijn-

3

voorstel, ook kan worden nagestreefd door het vereenvoudigen van de
nationale fiscale wet- en regelgeving. Zij hebben over het voorstel enkele
vragen.
De leden van de VVD-fractie delen de mening van het kabinet dat het
richtlijnvoorstel Hoofdhuisbelasting voor mkb-ondernemingen op een
aantal punten verbeterd kan worden, zodat het doel (faciliteren van
grensoverschrijdend ondernemen door mkb’ers) nog beter bereikt kan
worden. Als gevolg van de implementatie van het richtlijnvoorstel zou
Nederland de belastingstelsels van de andere lidstaten accepteren,
waarmee Nederlandse beleidskeuzes buiten werking worden gesteld. Hoe
zwaar vindt het kabinet dit argument wegen? Heeft het kabinet
voorbeelden van reeds geïmplementeerde (fiscale) richtlijnen waar dit ook
aan de orde is (geweest)?
De leden van de VVD-fractie lezen dat volgens het kabinet het risico
bestaat op concurrentieverstoring tussen het internationaal georiënteerde
mkb en het nationaal georiënteerde mkb. Is het zo dat deze verstoring zich
op dit moment – onder de huidige fiscale wet- en regelgeving – niet
voordoet? Zo nee, welke verstoringen zijn er op dit moment al? Is het
denkbaar dat het voorstel een stimulans kan vormen voor mkb’ers om
zich meer internationaal te oriënteren? Zo ja, deelt het kabinet de
opvatting dat dit juist een positieve zaak is?
De leden van de VVD-fractie lezen dat het richtlijnvoorstel anders is dan
het voorstel van de Europese Commissie. Kan het kabinet aangeven in
hoeverre het richtlijnvoorstel anders is dan het voorstel gedaan door de
Europese Commissie «Op zoek naar oplossingen voor de obstakels op het
gebied van de vennootschapsbelasting waarmee het MKB op de interne
markt mee wordt geconfronteerd», ook wel bekend als HST-voorstel? In
hoeverre wijkt het standpunt van het kabinet ten aanzien van het
richtlijnvoorstel af ten opzichte van de Nederlandse inzet bij het
HST-voorstel? Indien het standpunt anders is, om welke redenen is dit
standpunt nu anders?
De leden van de VVD-fractie constateren dat het verlagen van de
nalevingskosten het belangrijkste doel van het richtlijnvoorstel is. Kan het
kabinet reflecteren op hoe dit op een nog efficiëntere wijze kan worden
bereikt middels dit richtlijnvoorstel? Is het kabinet het met deze leden
eens dat dit eveneens kan worden nagestreefd door het vereenvoudigen
van de nationale fiscale wet- en regelgeving? Zo ja, welke kansen ziet het
kabinet hiervoor? Zou het harmoniseren van regels die in Europees
verband zijn afgesproken, zoals die in ATAD I en ATAD II, niet leiden tot
een verlaging van de nalevingskosten en daarbovenop het creëren van
een gelijk speelveld tussen de EU-lidstaten? Zijn er andere fiscale regels
die van toepassing zijn op het mkb die afwijken van de regels in de ons
omringende landen? Zo ja, moet hier dan bijvoorbeeld gedacht worden
aan de excessieflenenwetgeving en de fictiefloonregeling? Zo ja, zou
herziening van die regels, meer in lijn met de ons omringende landen, de
nalevingskosten voor het mkb niet verlagen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de BBB-fractie
De leden van de BBB-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het fiche Richtlijn Hoofdhuisbelasting voor mkb-ondernemingen. Het
kabinet schrijft het volgende over het hoofdhuisregime op pagina 2:
«Bij toepassing van het hoofdhuisregime hoeft een mkb-onderneming
nog maar één aangifte vennootschapsbelasting te doen op grond van de
vennootschapsbelastingregels van de hoofdhuislidstaat. Deze aangifte

4

bevat ook de resultaten van vaste inrichtingen in andere lidstaten. De
belastingdienst van de hoofdhuislidstaat past de vennootschapsbelastingtarieven toe van de lidstaten waar de vaste inrichtingen actief zijn en
verdeelt de belastingopbrengsten over deze lidstaten. «Lidstaten
behouden dus de mogelijkheid om de eigen belastingtarieven te
bepalen.»
De leden van de BBB-fractie hebben daar de volgende vragen over. In
hoeverre wordt overzicht en handhaving voor de Belastingdienst van
lidstaten waar niet het hoofdhuisregime is gevestigd bemoeilijkt door
deze regeling? Wat is de impact van deze regeling op verdere werklast
voor de Belastingdienst? Kan worden gesteld dat administratieve lasten
op deze wijze slechts worden verschoven van ondernemer naar overheid?
De leden van de BBB-fractie steunen de kritische houding van het kabinet
jegens dit voorstel zoals uiteengezet op pagina’s 6, 7 en 8 van het fiche.
II Reactie van de Staatssecretaris

5