Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

36 107

Wijziging van enkele belastingwetten en enige
andere wetten (Fiscale verzamelwet 2023)

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 2 september 2022
Inhoudsopgave
1.
2.
3.

4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.

Inleiding
Enkele technische verbeteringen in de Wet DB 1965
Voor bezwaar vatbare beschikkingen waarvan bedrag op
aanslagbiljet is opgenomen voor bezwaar en beroep
onderdeel laten uitmaken van belastingaanslag
Wettelijke grondslag uitvraag gegevens per IKV
Afschaffen betalingskorting voorlopige aanslag Vpb
Betalingsvordering lokale belastingen
Rentestop naheffingsaanslag
Maatwerk belastingrente
Versterken rechtsbescherming bij onderlinge overlegprocedure tussen staten met een belastingverdrag
Uniformeren termijnen vereenvoudigd derdenbeslag
Tegemoetkoming schrijnende situaties
Enkele wijzigingen in de Belastingwet BES ter zake van de
koop of doorverkoop van een onroerende zaak of schip
Uitvoeringsgevolgen Belastingdienst, Douane en Toeslagen
Advies en consultatie

blz.
1
4

5
9
10
12
13
14
17
19
20
25
26
27

1. Inleiding
Het kabinet heeft met interesse kennisgenomen van de vragen en
opmerkingen van de leden van de fracties van de VVD, de PVV, het CDA,
D66, GroenLinks, de SP, de ChristenUnie en het lid Omtzigt. Hierna wordt
bij de beantwoording van de vragen zoveel mogelijk de volgorde van het
verslag aangehouden, met dien verstande dat gelijkluidende of in elkaars
verlengde antwoorden tezamen zijn beantwoord.
De leden van de fractie van het CDA vragen of de regering als eerste kan
reflecteren op de conclusie van Afdeling advisering van de Raad van State
(hierna: de Afdeling) dat de gehanteerde werkwijze voor de vier goedkeurende beleidsbesluiten in het voorliggende wetsvoorstel niet consistent is

kst-36107-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 107, nr. 6

1

en met name of de regering het met de leden van de fractie van het CDA
eens is dat deze inconsistente werkwijze de parlementaire controle van
wet-en regelgeving bemoeilijkt.
De leden van de fractie van het CDA merken – in navolging van de
Afdeling – terecht op dat de werkwijze ten aanzien van de goedkeurende
beleidsbesluiten in de Fiscale verzamelwet 2023 niet consistent is. In het
nader rapport heb ik op alle vier de beleidsbesluiten uitgebreid gereflecteerd. Hierna zal ik kort op de vier door de Afdeling aangehaalde
maatregelen reflecteren. Voor de uitgebreidere reflectie verwijs ik naar het
nader rapport bij het voorliggende wetsvoorstel.1 Bij de maatregel
verkorten van de maximale looptijd van nog niet ingegane bancaire
lijfrenten het ingediende wetsvoorstel anders dan het ter advisering aan
de Afdeling voorgelegde voorstel. In het uiteindelijke wetsvoorstel is voor
deze maatregel geen terugwerkende kracht opgenomen. Voor de
maatregel aanmerken van een beleggingsonderneming als toegelaten
uitvoerder voor een loonstamrecht, geldt dat de memorie van toelichting
is aangepast naar aanleiding van het advies van de Afdeling. Voor de
maatregel inschrijving op hetzelfde briefadres soms voldoende achten
voor het recht op de inkomensafhankelijke combinatiekorting in de
inkomstenbelasting geldt dat de maatregel uiteindelijk niet is opgenomen
in de Fiscale verzamelwet 2023. Het kabinet constateert namelijk dat in de
praktijk in meer situaties de formele inschrijvingseis kan leiden tot een
zeer strikte toepassing van de wet, waarbij het de vraag is of die past bij
doel en strekking van de IACK. Het kabinet wil daarom breder kijken naar
de formele inschrijvingseis van de IACK. Voor de laatste maatregel, de
tegemoetkoming in schrijnende situaties bij het verkrijgen van een
nalatenschap Bij het opstellen van een wettelijke regeling zijn niet alle
schrijnende situaties te voorzien. Gelet daarop is gekozen voor een
wettelijke regeling die niet gelijk is aan de uitstelfaciliteit die is
opgenomen in de Leidraad Invordering 2008. Het beperken van de
wettelijke regeling tot de formulering van de uitstelfaciliteit van de
leidraad zou betekenen dat er in de toekomst geen ruimte is om snel te
kunnen inspelen op andere schrijnende situaties. In de memorie van
toelichting is opgemerkt dat het kabinet het wenselijk acht om de wet- en
regelgeving zodanig te wijzigen dat het ook een oplossing kan zijn voor
andere schrijnende situaties. Een wettelijke bepaling die is beperkt tot
situaties van de huidige formulering van de uitstelfaciliteit uit de leidraad
voldoet hier niet aan.
Ik ben het met de leden van de fractie van het CDA eens dat een consistente werkwijze het meest behulpzaam is voor de parlementaire controle
van wet- en regelgeving. Zoals ook in het antwoord van het lid Omtzigt
over de beleidsbesluiten is gemeld, beoogt het kabinet om een kader voor
de toepassing van beleidsbesluiten met de aanbieding van het pakket
Belastingplan 2023 aan de Tweede Kamer op Prinsjesdag mee te sturen.
Het lid Omtzigt vraagt in het kader van spreiding van fiscale wetgeving
naar het moment waarop de Fiscale verzamelwet 2023 is ingediend. Het
wetsvoorstel Fiscale verzamelwet 2023 is inderdaad enkele maanden later
ingediend dan bij het begin van het opstellen ervan verwacht werd. Op
een gegeven moment bleek uit de eerste signalen uit de uitvoeringstoets
dat de maatwerk belastingrente maatregel en de rentestop maatregel
– hoewel wenselijk – op punten lastig uitvoerbaar waren. Naar aanleiding
daarvan heeft gedurende drie maanden intensief overleg met de
Belastingdienst plaatsgevonden over hoe de maatregelen beter
uitvoerbaar vormgegeven zou kunnen worden. Uiteindelijk is besloten om
de maatwerk belastingrente maatregel voor de loonbelasting en de
1

Kamerstukken II 2021/22, 36 107, nr. 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 107, nr. 6

2

omzetbelasting niet per 1 januari 2023, maar via een koninklijk besluit in
werking te laten treden.
Het lid Omtzigt merkt in het kader van de actieve openbaarmaking van
nota’s onderliggend aan beleidsvoorstellen op dat er delen gelakt zijn en
vraagt of de Kamer die delen kan ontvangen. Bij de indiening van de
Fiscale verzamelwet 2023 zijn alle nota’s die relevant zijn voor de vorming
van het beleid in dat wetsvoorstel openbaar gemaakt. In deze nota’s wordt
soms ook ingegaan op beleid dat uiteindelijk niet in het wetsvoorstel is
opgenomen. Dat komt vooral doordat het een verzamelwetsvoorstel is
met veel verschillende en potentiële maatregelen. De onderdelen uit de
nota’s die bij de indiening van de Fiscale verzamelwet 2023 gelakt zijn,
zullen ongelakt gepubliceerd worden op het moment dat het desbetreffende beleid via een beleidsbrief of een wetsvoorstel bij de Tweede Kamer
bekend wordt. Het kabinet wil graag aan deze werkwijze vasthouden,
omdat dit een gerichte parlementaire behandeling van een wetsvoorstel
ten goede komt.
Het lid Omtzigt vraagt of het mogelijk is om het eerder toegezegde kader
voor het gebruik van beleidsbesluiten mee te sturen met deze nota naar
aanleiding van het verslag voor de Fiscale verzamelwet 2023. Het kabinet
beoogt om het kader voor de toepassing van beleidsbesluiten met de
aanbieding van het pakket Belastingplan 2023 aan de Tweede Kamer op
Prinsjesdag mee te sturen.
De leden van de fractie van het CDA vragen voor welke maatregelen uit de
Fiscale verzamelwet 2023 specifiek geldt dat het wenselijk is dat zij per
1 januari 2023 in werking treden. Het is zeer wenselijk dat de afschaffing
van de betalingskorting bij de voorlopige aanslag vennootschapsbelasting
(Vpb) in werking treedt per 1 januari 2023. De ICT-systemen van de
Belastingdienst zijn in voorbereiding op deze wetswijziging reeds
aangepast. De maatregel vloeit immers reeds voort uit de augustusbesluitvorming in 2019. Voor de overige maatregelen geldt dat het volgens
het kabinet in beginsel ook wenselijk is dat zij per 1 januari 2023 in
werking treden. Daarbij spelen grofweg vier overwegingen. Zo is het
wenselijk dat maatregelen die in beleidsbesluiten vooruitlopend op
wetgeving zijn opgenomen, tijdig van een wettelijke basis worden
voorzien. Dit ziet bijvoorbeeld op de maatregel «Codificatie maatregelen
lijfrenten en loonstamrechten». Voor andere maatregelen, zoals «Voor
bezwaar vatbare beschikkingen op belastingaanslag voor bezwaar en
beroep onderdeel laten uitmaken van belastingaanslag» en «Versterken
rechtsbescherming bij de onderlinge overlegprocedure tussen staten met
een belastingverdrag», vindt het kabinet dat het wenselijk is om
wetgeving die de rechtsbescherming van burgers en bedrijven verbetert
waar mogelijk op relatief korte termijn in te voeren. Verder wordt het
wenselijk geacht dat het herstel van omissies eveneens in relatief korte
termijn worden hersteld, zoals bij de maatregel «Betalingsvordering lokale
belastingen». Ten slotte is het wenselijk dat technische verbeteringen voor
het onderhoud van het fiscale stelsel worden doorgevoerd als daar een
mogelijkheid voor bestaat.
Deze overwegingen leiden er samen toe dat het wenselijk is om relatief
kleinere maatregelen die geen zelfstandig wetsvoorstel rechtvaardigen,
zoals de maatregelen die zijn opgenomen in de Fiscale verzamelwet 2023,
op te nemen in het eerstvolgende verzamelwetsvoorstel dat een reguliere
behandeling in beide Kamers kent. Daarmee wordt geborgd dat de
parlementaire behandeling zorgvuldig plaatsvindt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 107, nr. 6

3

Het lid Omtzigt vraagt op welk moment de hoofdlijnenbrief over de opzet
van de invoering van de tax payers advocate aan de Tweede Kamer
verstuurd wordt. De maatregel om te komen tot een laagdrempelige
fiscaal onafhankelijke rechtshulp wordt momenteel uitgewerkt. Over de
mogelijke scenario’s en opzet wordt de Tweede Kamer in het najaar
geïnformeerd.
2. Enkele technische verbeteringen in de Wet DB 1965
De leden van de fractie van de VVD vragen de regering te bevestigen dat
door de huidige vormgeving van de wettekst van artikel 4, zevende lid,
van de Wet DB 1965, de bepaling alleen ten aanzien van rechtspersonen
van toepassing kan zijn en dat het wetsvoorstel een aanscherping van de
regels betreft. Indien dit niet het geval is vragen zij aan te geven op grond
waarvan deze regels al moesten worden toegepast ten aanzien van
lichamen, niet zijnde rechtspersonen. Deze leden vragen of de regering
kan aangeven sinds wanneer artikel 4, zevende lid Wet DB 1965 verwijst
naar «rechtspersonen» in plaats van «lichamen». Daarnaast vragen zij
waarom deze lacune niet eerder is hersteld. Voorts vragen de leden van
de fractie van de VVD wat het effect is van de voorgestelde wijziging op
situaties die niet binnen de reikwijdte van artikel 4, zevende lid, van de
Wet DB 1965 vallen vóór 1 januari 2023, maar wel binnen de reikwijdte
van artikel 4, zevende lid Wet DB 1965 vallen na 1 januari 2023. Moet voor
de beoordeling of de voorgestelde wijziging van toepassing is gekeken
worden naar de wettekst ten tijde van de in artikel 4, zevende lid, van de
Wet DB 1965 genoemde transacties c.q. rechtshandelingen. Indien dit niet
het geval is, vragen zij of de voorgestelde wijziging dan geen terugwerkende kracht heeft. De leden van de fractie van de VVD vragen of het
onwenselijk zou zijn om terugwerkende kracht toe te kennen aan fiscale
wetgeving. Ten slotte vragen zij of er dan overgangsrecht komt voor
situaties die niet onder de regels zouden vallen op basis van de huidige
wettekst, maar die wel onder de regels vallen op basis van de voorgestelde wettekst.
In de dividendbelasting zijn in de loop van de tijd in de wettekst enkele
omissies, onduidelijkheden of overbodigheden geslopen. Deze wijzigingen zijn te klein en hebben een te klein effect om zelfstandig op te
nemen in een wetsvoorstel. Daarom is ervoor gekozen om de aanpassingen te verzamelen en als separaat onderdeel toe te voegen aan Fiscale
verzamelwet 2023. Dit geldt ook voor de voorgestelde wijziging van
artikel 4, zevende lid, Wet DB 1965 en de vergelijkbare bepalingen in de
Wet IB 2001 en de Wet Vpb 1969. De reikwijdte van de huidige tekst van
artikel 4, zevende lid, Wet DB 1965 is, naar de letter van de wet, beperkt tot
rechtspersonen. Deze grammaticale uitleg is niet in lijn met de voor de
hand liggende strekking van de bepaling, aangezien de opbrengst in
dergelijke misbruikstructuren ook ten goede kan komen aan een
niet-transparant (buitenlands) lichaam zonder rechtspersoonlijkheid. Met
de voorgestelde wijziging wordt de bepaling op dit punt verduidelijkt. De
bepaling is op 27 april 2001 in werking getreden. De term rechtspersonen
heeft tot nu toe in de praktijk niet tot aanzienlijke discussies of knelpunten
geleid. Om die reden is de onduidelijkheid niet eerder naar voren
gekomen. Het is de verwachting dat de voorgestelde wijziging geen grote
effecten tot gevolg heeft. De verduidelijking heeft dan ook geen of
verwaarloosbare budgettaire gevolgen.
De uitbreiding ten aanzien van de vergoedingen voor kapitaalstrekking
vergroot in principe de grondslag, maar in de praktijk is er vaak sprake
van een inhoudingsvrijstelling of een mogelijkheid tot teruggave of
verrekening in de vennootschapsbelasting of de inkomstenbelasting. Er is
daarom niet met een opbrengst te rekenen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 107, nr. 6

4

3. Voor bezwaar vatbare beschikkingen waarvan bedrag op
aanslagbiljet is opgenomen voor bezwaar en beroep onderdeel
laten uitmaken van belastingaanslag
De leden van de fractie van GroenLinks vragen hoeveel prioriteit het
voorstel heeft waarmee voor bezwaar vatbare beschikkingen waarvan het
bedrag op het aanslagbiljet is opgenomen voor bezwaar en beroep
onderdeel worden van de belastingaanslag. Deze leden vragen of dit het
beste moment is voor dergelijke voorstellen omdat de Belastingdienst
voor diverse grote opgaven staat en de regering voornemens is enkele
andere grote wijzigingen door te voeren. Voorts vragen deze leden of de
uitvoering van dit voorstel ten koste gaat van de tijdige uitvoering van
andere opdrachten, zoals de hersteloperatie in box 3 en de invoering van
een heffing op werkelijk rendement op vermogen. Het kabinet begrijpt de
zorgen die de leden van de fractie van GroenLinks met deze vraag uiten.
Zoals ook blijkt uit de uitvoeringstoets doet het voorstel een substantieel
beroep op de capaciteit van de Belastingdienst. Desondanks heeft het
kabinet bewust de voor- en nadelen van dit voorstel afgewogen en de
keuze gemaakt om dit voorstel nu aan uw Kamer aan te bieden. Het
kabinet wenst namelijk met voortvarendheid stappen te zetten om te
komen tot eenvoudigere wetgeving voor burgers: wetgeving die meer
aansluit bij het burgerperspectief, die leidt tot een verbetering van
praktische en formele rechtsbescherming en die ten goede komt aan het
doenvermogen. Deze wens leeft niet alleen bij het kabinet. De voorgestelde maatregel sluit goed aan bij het advies van de Adviescommissie
praktische rechtsbescherming in belastingzaken en het rapport «Burgers
beter beschermd»2. De uitvoeringsgevolgen zitten voornamelijk in het
gevolg van het voorstel dat belanghebbenden mogelijk vaker in een later
stadium alsnog nieuwe gronden aanleveren tegen de aanslag (of andere
voor bezwaar vatbare beschikkingen op het aanslagbiljet). Hoewel de
uitvoering van dit voorstel aanvullende capaciteit vraagt, is het de
verwachting dat dit voorstel niet ten koste gaat van de tijdige uitvoering
van de opdrachten hersteloperatie in box 3 en de invoering van een
heffing op werkelijk rendement op vermogen.
De huidige regeling
De leden van de fractie van het CDA vragen voor welke voor bezwaar
vatbare beschikkingen de aanvullende regeling in artikel 24a, tweede tot
en met vierde lid, van de AWR op dit moment niet van toepassing is. Op
grond van verschillende wet- en regelgeving dienen voor bezwaar vatbare
beschikkingen op het aanslagbiljet te worden vermeld. Op dit moment
geldt onder andere geen vergelijkbare regeling voor de bezwaar vatbare
beschikkingen inzake de vaststelling van de niet gerealiseerde zelfstandigenaftrek, de verrekening van de niet gerealiseerde zelfstandigenaftrek, de
vaststelling van een verlies, de verrekening van een verlies, de vaststelling
van een voort te wentelen saldo aan renten, het voortgewentelde saldo
aan renten dat bij het bepalen van de winst in aftrek komt, de vaststelling
van een voort te wentelen voorheffing, de vaststelling van het bedrag van
het naar het volgend jaar over te brengen buitenlands inkomen uit werk
en woning, de vaststelling van het bedrag van het naar het volgend jaar
over te brengen buitenlands voordeel uit sparen en beleggen en de
vaststelling van het over te brengen bedrag aan vanwege andere
Mogendheden geheven belasting.
Voorts merkt het kabinet op dat de rechtsbescherming van artikel 24a,
tweede lid, AWR, dat ziet op de bestuurlijke boete, afwijkt en beperkter is
dan het wederkerige systeem dat geldt op grond van het huidige
2

Kamerstukken II, 31 066, nr. 820, bijlage 1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 107, nr. 6

5

artikel 24a, derde en vierde lid, AWR. Voorgesteld wordt dat voor alle voor
bezwaar vatbare beschikkingen op het aanslagbiljet het wederkerige
systeem gaat gelden.
De waarborgen bij boetebeschikkingen
De leden van de fractie van het CDA vragen of de regering de volgende
passage nader kan toelichten: «Een bijkomend gevolg van de voorgestelde aanpassing van de AWR is dat ingeval een belanghebbende bij het
maken van bezwaar alleen gronden aandraagt tegen de belastingaanslag,
de inspecteur niet meer hoeft te wijzen op het ontbreken van gronden
tegen de boetebeschikking waarvan een bedrag op hetzelfde aanslagbiljet
is vermeld in het kader van ontvankelijkheid van het bezwaar tegen de
boetebeschikking. Om te voorkomen dat een belanghebbende door de
voorgestelde aanpassing in een nadeligere positie komt dan onder de
huidige regeling, zal de inspecteur ook na inwerkingtreding van de
voorgestelde aanpassing vragen of de belanghebbende gronden heeft
tegen de boetebeschikking(en) waarvan een bedrag op hetzelfde
aanslagbiljet is vermeld indien de belanghebbende zelf nog geen gronden
hiervoor heeft aangedragen.» Deze leden vragen wat dit precies betekent
voor de handelwijze van de inspecteur als de inspecteur niet meer hoeft te
wijzen op het ontbreken van gronden tegen de boetebeschikking maar
aan de belanghebbende wel dient te vragen of hij nog gronden heeft
tegen de boetebeschikking(en). Het kabinet neemt graag de onduidelijkheid weg die deze passage mogelijk heeft veroorzaakt. Omdat onder
huidige wetgeving (artikel 24a, tweede lid, AWR) de bestuurlijke boete
waarvan het bedrag op het aanslagbiljet staat vermeld voor bezwaar en
beroep een zelfstandige voor bezwaar vatbare beschikking blijft (dit in
tegenstelling tot de voor bezwaar vatbare beschikkingen zoals genoemd
in artikel 24a, derde en vierde lid, AWR) en het bezwaarschrift tegen de
belastingaanslag mede geacht wordt te zijn gericht tegen die bestuurlijke
boete, dient de inspecteur bij een bezwaarschrift tegen de belastingaanslag te vragen naar de gronden tegen bestuurlijke boete ingeval geen
gronden tegen die bestuurlijke boete in het bezwaarschrift zijn
opgenomen.3 Het vragen naar gronden of het erop wijzen dat gronden
ontbreken dient in deze context als hetzelfde te worden beschouwd. De
wetswijziging zorgt er in principe voor dat deze verplichting vervalt. De
bestuurlijke boete wordt namelijk voor bezwaar en beroep onderdeel van
de belastingaanslag en is hierdoor niet langer een zelfstandige voor
bezwaar vatbare beschikking. Het kabinet acht echter het laten vervallen
van deze verplichting een ongewenste verslechtering van rechtsbescherming. Ook na eventuele inwerkingtreding van het wetsvoorstel dient
de inspecteur voornoemde gronden tegen de bestuurlijke boete dus op te
vragen. Zoals toegelicht in onderdeel 4.6 van de memorie van toelichting
geldt hierbij wel een uitzondering ingeval van een verzuimboete op het
aanslagbiljet in combinatie met een ingediend (digitaal) aangiftebiljet
tijdens de bezwaartermijn. In dit specifieke geval hoeft de inspecteur niet
te vragen of er nog gronden zijn tegen de verzuimboete.
Een aangiftebiljet tijdens de bezwaartermijn en ambsthalve vermindering
belastingaanslag inkomstenbelasting (IB)
Het lid Omtzigt vraagt of het klopt dat de handelwijze dat de inspecteur
niet hoeft te vragen of er nog gronden zijn tegen de verzuimboete(s) in
strijd met de wet is. Ook verneemt dit lid graag hoe lang de Belastingdienst al zo handelt en hoeveel mensen met deze handelwijze te maken
gehad hebben. Ten slotte vraagt dit lid of het kabinet vasthoudt aan het
nieuwe rechtspraak criterium in artikel 45aa van de Uitvoeringsregeling
3

Art. 24a, tweede lid, AWR juncto art. 6:6 Awb.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 107, nr. 6

6

Wet IB 2001 en, als dit het geval is, of het kabinet het met het lid Omtzigt
eens is dat een burger beter af is om bezwaar in te dienen tegen een
aanslag. De vragen van het lid Omtzigt hebben allemaal een koppeling
met het zogenoemde gedeformaliseerd werken door de Belastingdienst.
In het kader van deformalisering is bij de inkomstenbelasting in het
voorjaar van 2017 aangekondigd dat (digitale) aangiftebiljetten die
binnenkomen nadat de aanslag inkomstenbelasting is opgelegd, niet als
bezwaar, maar als een verzoek om ambtshalve vermindering worden
behandeld.4 Als dit verzoek wordt afgewezen, is er de mogelijkheid om
hiertegen in bezwaar te gaan,5 waarmee alsnog rechtsbescherming in de
vorm van bezwaar en beroep wordt geboden. Bij de behandeling van het
verzoek om ambtshalve vermindering gelden wel voorwaarden,
waaronder het niet toekennen van een ambtshalve vermindering ingeval
van nieuwe jurisprudentie.6 Dit in tegenstelling tot de bezwaarprocedure
die dergelijke voorwaarden niet kent. Volledigheidshalve wordt opgemerkt
dat een beroep op nieuwe jurisprudentie alleen mogelijk is zolang de
aanslag inkomstenbelasting niet onherroepelijk vaststaat. Dit brengt met
zich dat bij een reguliere procedure (geen massaalbezwaarprocedure) een
belastingplichtige (tijdig) een bezwaarschrift dient in te dienen (binnen de
wettelijke termijn van zes weken) en eventueel (tijdig) beroep, hoger
beroep en beroep in cassatie dient in te stellen. Voorts zijn er talloze
scenario’s denkbaar waardoor een procedure al bij bezwaar of later bij de
belastingrechter niet wordt voortgezet en de aanslag inkomstenbelasting
onherroepelijk wordt voordat nieuwe jurisprudentie is gewezen die in het
voordeel is van de belastingplichtige. Met andere woorden en in
antwoord op de vraag van het lid Omtzigt: of de belanghebbende een
geslaagd beroep op nieuwe jurisprudentie kan doen is van verschillende
feiten en omstandigheden afhankelijk. Hierover kan geen algemene
uitspraak worden gedaan. Zoals toegelicht bij de beantwoording van de
vraag van de leden van de fractie van het CDA blijft onder huidige
wetgeving (artikel 24a, tweede lid, AWR) de bestuurlijke boete, ook in het
geval dat het bedrag van die bestuurlijke boete op het aanslagbiljet staat
vermeld, voor bezwaar en beroep een zelfstandige voor bezwaar vatbare
beschikking (dit in tegenstelling tot de voor bezwaar vatbare beschikkingen zoals genoemd in artikel 24a, derde en vierde lid, AWR). Onder
andere om deze reden en het feit dat de wet (artikel 24a, tweede lid, AWR)
regelt dat het bezwaarschrift tegen de belastingaanslag mede geacht
wordt te zijn gericht tegen die bestuurlijke boete, dient de inspecteur bij
een bezwaarschrift tegen de belastingaanslag te vragen naar de gronden
tegen de bestuurlijke boete ingeval geen gronden tegen die bestuurlijke
boete in het bezwaarschrift zijn opgenomen.7 De situatie waaraan het lid
Omtzigt refereert is een (digitaal) aangiftebiljet dat wordt ingediend
tijdens de bezwaartermijn in combinatie met een verzuimboete op het
aanslagbiljet. Dit betreft derhalve de situatie waarbij de Belastingdienst,
zoals hiervoor is toegelicht, een gedeformaliseerde werkwijze toepast.
Deze (digitale) aangiftebiljetten die tijdens de bezwaartermijn worden
ingediend, worden in beginsel behandeld als een verzoek tot ambtshalve
vermindering. Ingeval een (digitaal) aangiftebiljet de kwalificatie heeft van
ambtshalve vermindering, geldt artikel 24a, tweede lid, AWR niet en
daarmee ook niet de verplichting om te vragen naar de gronden tegen de
verzuimboete. Het kabinet is van mening dat de wettelijke basis voor het
gedeformaliseerd werken door de Belastingdienst verbeterd kan worden.
Het is evident dat de Belastingdienst te allen tijde dient te werken
overeenkomstig wet- en regelgeving. Echter, er moet ook oog zijn voor de
4

Zie p. 14 van de 19e halfjaarsrapportage Belastingdienst. Deze rapportage is als bijlage
bijgevoegd bij Kamerstukken II 2016–2017, 31 066, 355.
Art. 9.6 Wet IB 2001.
6
Art. 45aa Uitvoeringsregeling IB 2001.
7
Art. 24a, tweede lid, AWR juncto art. 6:6 Awb.
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 107, nr. 6

7

uitvoering. Een (digitaal) aangiftebiljet dat tijdens de bezwaartermijn van
de belastingaanslag (of de voldoening of de afdracht) wordt ingediend
kan per belastingsoort duizenden keren per jaar voorkomen. Het
verwerken van deze grote stroom aan ontvangen aangiftebiljetten tijdens
de bezwaartermijn (of buiten de bezwaartermijn) is voor de Belastingdienst alleen uitvoeringstechnisch mogelijk als dit automatisch kan
plaatsvinden. Dit geldt overigens niet alleen voor (digitale) aangiftebiljetten, maar ook voor andere (digitale) berichten zoals zogenoemde
suppletieaangiften bij de omzetbelasting, correctieberichten bij de
loonbelasting en de door het lid Omtzigt genoemde (digitale) verzoeken
tot ambtshalve vermindering (die zoals gezegd ook via een aangiftebiljet
kunnen plaatsvinden). Bovendien biedt deze werkwijze ook voor belastingplichtigen veel voordelen. Zij kunnen immers laagdrempeliger en
eenvoudiger een fout in de aangifte en de aanslag herstellen. Om deze
werkwijze te voorzien van een deugdelijker juridische basis, wordt
onderzocht hoe gedeformaliseerd werken in de wet kan worden
verankerd. Uiteraard zal bij dit wetsvoorstel de praktische en formele
rechtsbescherming voorop staan, maar ook een goede uitvoerbaarheid
door de Belastingdienst. Het kabinet tracht voor het einde van het jaar een
internetconsultatie te starten. In reactie op de vraag van het lid Omtzigt
zullen bij het uitwerken van het wetsvoorstel ook de regeling van
ambtshalve vermindering inclusief de daarbij horende voorwaarden
worden onderzocht.
Verhouding tot nationaal en internationaal recht
De leden van de fractie van het CDA vragen of het kabinet het wenselijk
acht om de maatregel uit te breiden naar de Gemeentewet, de Provinciewet, de Waterschapswet en de Wet WOZ. Voorts vragen deze leden op
welke manier dit nader wordt onderzocht en wanneer de Kamer hierover
wordt geïnformeerd. Het kabinet staat bij het onderzoeken en uitwerken
van fiscale wetgeving met betrekking tot het formele belastingrecht en de
invordering in contact met onder andere de vertegenwoordigers van
gemeenten, provincies en waterschappen (de vertegenwoordigers). Deze
overheden sluiten namelijk voor de heffing en inning van hun belastingen
grotendeels aan bij voornoemde wetgeving. De vertegenwoordigers
hebben gezamenlijk aangegeven dat naar huidig inzicht het wetsvoorstel
tot aanpassing van artikel 24a AWR met betrekking tot hun eigen
wetgeving en uitvoering niet bijdraagt aan de wens van eenvoud en
verbetering van de praktische en formele rechtsbescherming. Door de
vertegenwoordigers worden niet voldoende baten van het wetsvoorstel
verwacht ten opzichte van de ingeschatte aanzienlijke uitvoeringslast die
het wetsvoorstel met zich brengt. Een kenmerkend verschil tussen de
heffing van belasting door gemeenten, provincies en waterschappen ten
opzichte van de heffing van rijksbelastingen door de Belastingdienst is dat
bij voornoemde overheden verschillende belastingen op het aanslagbiljet
vermeld kunnen staan. Een duidelijk voorbeeld hiervan is de gemeentelijke praktijk. Veel gemeenten versturen jaarlijks in januari of februari een
aanslagbiljet waarop onder andere de WOZ-beschikking, de aanslag
onroerende zaakbelasting, de aanslag rioolheffing, de aanslag afvalstoffenheffing en de aanslag hondenbelasting vermeld kunnen staan. Dit
wordt ook wel de woonlastennota genoemd en hiermee verkrijgen
belastingplichtigen op één moment duidelijkheid over de betreffende
fiscale verplichtingen. Het wetsvoorstel zou vervolgens met zich brengen
dat een bezwaar tegen bijvoorbeeld de gemeentelijke hondenbelasting
ook een bezwaar inhoudt tegen de (op grond van andere wettelijke
regelingen en andere relevante feiten) vastgestelde WOZ-beschikking,
aanslag onroerende zaakbelasting, aanslag rioolheffing en aanslag
afvalstoffenheffing. Dit kan nog gecompliceerder uitpakken wanneer
gemeenten en waterschappen, op grond van een belastingsamenwerking,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 107, nr. 6

8

hun belastingen op één aanslagbiljet combineren. Het wetsvoorstel zou in
dit laatste geval bijvoorbeeld tot gevolg hebben dat een bezwaar tegen de
hondenbelasting van een gemeente ook een bezwaar inhoudt tegen de
aanslag zuiveringsheffing van een waterschap. Deze complexiteit is niet
van toepassing bij de Belastingdienst. Bij de Belastingdienst worden
aanslagbiljetten opgemaakt door alleen de inspecteur van de Belastingdienst en die aanslagbiljetten hebben in beginsel betrekking op één
rijksbelasting, waarbij de andere op het aanslagbiljet vermelde voor
bezwaar vatbare beschikkingen in de regel zijn verbonden met de heffing
van die rijksbelasting. Wegens dit verband tussen de rijksbelasting en de
voor bezwaar vatbare beschikkingen op hetzelfde aanslagbiljet, is het
wederkerige systeem bij rijksbelastingen ook meer logisch (en reeds van
toepassing voor bepaalde voor bezwaar vatbare beschikkingen op grond
van het huidige artikel 24a, derde en vierde lid, AWR). Dit verband is dus
minder of niet aanwezig bij de verschillende belastingen van voornoemde
overheden. De vertegenwoordigers verwachten dat het wetsvoorstel te
complex uitpakt voor de burger en te ingewikkeld, te kostbaar en te
vertragend is voor de uitvoering. Om deze reden wordt vooralsnog een
voortzetting van de huidige wetgeving en uitvoering door de vertegenwoordigers gewenst. Hoewel het uitgangspunt is dat het formele
belastingrecht bij rijksbelastingen zoveel mogelijk van toepassing is bij de
heffing van belastingen door gemeentes, provincies en waterschappen, is
er dus een goede grond om voor deze belastingen een uitzondering te
maken bij het wetsvoorstel. De vertegenwoordigers hebben aangegeven
alert te blijven op mogelijke verwarring bij belastingplichtigen en oog te
houden op de effecten van de invoering van het wederkerige systeem bij
rijksbelastingen. Als hieruit (en eventueel een aanvullend onderzoek) naar
voren zou komen dat het voorgestelde wederkerige systeem toch
wenselijk lijkt te zijn, kan een aanvullende wetswijziging worden voorgesteld om het wederkerige systeem ook bij de heffing van belasting door
deze overheden van toepassing te laten zijn.
4. Wettelijke grondslag uitvraag gegevens per IKV
De leden van de fractie van de VVD vragen naar het verband tussen het
onderhavige voorstel en de definiëring van de inkomstenverhouding (IKV)
in lagere regelgeving (Besluit IKV8). De definiëring van de IKV in het
Besluit IKV heeft tot doel het in wet- en regelgeving vastleggen van de
reeds sinds 2006 door de Belastingdienst voorgeschreven wijze om per
IKV loonaangifte te doen zoals opgenomen in de Gegevensspecificaties
aangifte loonheffingen en het eenduidig vastleggen van de definitie van
het begrip IKV dat wordt gehanteerd in de Regeling gegevensuitvraag
loonaangifte. Met deze vastlegging is geen uitbreiding van de uitvraag
van gegevens beoogd. Alleen de structuur van de uitvraag wordt in
regelgeving vastgelegd. Bij de overwegingen omtrent het Besluit IKV is bij
de internetconsultatie geconstateerd dat er onduidelijkheid bestaat over
de wettelijke grondslag ter zake van de uitvraag van bepaalde gegevens
op persoonsniveau voor de loonbelasting, de premies sociale verzekeringen en de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet (IAB
Zvw). Die onduidelijkheid wordt met onderhavig voorstel weggenomen.
De leden van de fractie van de VVD geven aan dat bij wijzigingen in de
loonaangifteketen de mate van automatisering van de loonaangifteketen
op zijn minst gelijk zou moeten blijven. Het onderhavige voorstel beoogt
de wettelijke grondslag ter zake van de uitvraag van bepaalde gegevens

8

Besluit van 26 maart 2021, houdende wijziging van het Besluit SUWI en het Dagloonbesluit
werknemersverzekeringen in verband met de definiëring van de inkomstenverhouding voor de
gegevensset van de polisadministratie (Stb. 2021, 198).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 107, nr. 6

9

op persoonsniveau verder te verduidelijken. De mate van automatisering
van de loonaangifteketen wordt door dit voorstel niet beïnvloed.
De leden van de fractie van het CDA vragen voor welke gegevens een
duidelijker wettelijke vastlegging noodzakelijk is en of dit privacy- of
AVG-aspecten kent. Het gaat hierbij om de gegevens uit het nominatieve
gedeelte van de loonaangifte.9 Dat zijn de gegevens die per werknemer
worden opgevraagd zoals de naam van de werknemer, het burgerservicenummer, het loon, de vakantiebijslag, de verloonde uren en de
vergoeding reiskosten. De nominatieve gegevens worden via de loonaangifte uitgevraagd en rechtstreeks aan het UWV geleverd ten behoeve van
de polisadministratie. De Belastingdienst kan die gegevens tijdens dat
proces niet inzien of wijzigen. Dit proces blijft na invoering van de
onderhavige maatregel hetzelfde. Om die reden heeft dit voorstel geen
impact op de privacy- of AVG-aspecten.
5. Afschaffen betalingskorting voorlopige aanslag Vpb
De leden van de fractie van D66 vragen wat de budgettaire opbrengsten
zijn van het afschaffen van de betalingskorting in de inkomstenbelasting
en/of de inkomensafhankelijke bijdrage zorgverzekeringwet. Het niet
langer aanbieden van een betalingskorting bij de voorlopige aanslagen
inkomstenbelasting zou in 2024 voor een opbrengst van € 57 miljoen
zorgen. Vanaf 2025 zou dit voor een structurele opbrengst van
€ 58 miljoen zorgen. Voor de inkomensafhankelijke bijdrage Zvw is het
budgettaire beslag van de betalingskorting in 2024 € 9 miljoen en vanaf
2025 € 10 miljoen. Aangezien de inkomensafhankelijke bijdrage Zvw een
lastendekkende premie is, zou de opbrengst van het afschaffen van de
betalingskorting terugvloeien in een (iets) lager tarief.
De leden van de fractie van D66 vragen wanneer het voor de Belastingdienst mogelijk is om de betalingskorting voor de inkomstenbelasting
en/of inkomensafhankelijke bijdrage zorgverzekeringswet af te schaffen.
Per 1 januari 2023 kan uitvoering worden gegeven aan het voornemen om
niet langer een betalingskorting aan te bieden bij de voorlopige aanslagen
vennootschapsbelasting. Hierover is de Kamer op 23 april 2021 per brief
geïnformeerd.10 Dit voornemen vergt een aanpassing van de module die
de betalingskorting vaststelt.
Om ook niet langer de betalingskorting aan te bieden bij de voorlopige
aanslagen inkomstenbelasting is een verdere aanpassing van de wet
noodzakelijk en vereist een verdere aanpassing van de module. De
benodigde aanpassing is niet op korte termijn mogelijk en afschaffing van
de betalingskorting bij de voorlopige aanslagen inkomstenbelasting met
ingang van 1 januari 2023 is dan ook niet mogelijk. De eerstvolgende
mogelijkheid om de betalingskorting bij de voorlopige aanslagen
inkomstenbelasting af te schaffen is met ingang van 1 januari 2024. De
keuze om de betalingskorting bij de voorlopige aanslagen inkomstenbelasting af te schaffen kan gevolgen hebben voor andere beoogde
wijzigingen in de inkomstenbelasting waarvoor wijzigingen in de
systemen nodig zijn. Omdat de portfolioruimte beperkt is, zal er prioritering plaats moeten vinden.
In verband met de stand van zaken van het huidige inningsportfolio en de
aanpassingen die daarop hebben plaatsgevonden, moet het besluit
hiertoe vóór 1 januari 2023 genomen zijn, zodat de berekenmodule tijdig
aangepast kan worden en de nodige aanpassingen van formulieren
kunnen worden gerealiseerd.

9
10

Zoals opgenomen in artikel 1a.1, vierde lid, van de Regeling gegevensuitvraag loonaangifte.
Kamerstukken II 2020/21, 35 570 IX, nr. 45, p. 8.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 107, nr. 6

10

Overigens is het zo dat het (na afschaffing) opnieuw realiseren van een
betalingskorting leidt tot aanzienlijke aanpassingen van de systemen, die
niet binnen afzienbare tijd gerealiseerd kunnen worden.
De leden van de fractie van D66 vragen tevens wat de budgettaire
opbrengsten zouden zijn van het terugdraaien van de verlaging van de
Invorderingsrente per 2023. Het (eerder) verhogen van de invorderingsrente naar 4% in 2023 zou leiden tot cumulatief ruim € 90 miljoen aan
extra te ontvangen invorderingsrente tot en met 2027.
De leden van de fractie van het CDA vragen of de signalen dat de
betalingskorting bij voorlopige aanslagen vennootschapsbelasting in de
praktijk slechts een zeer gering bedrag betreft, juist zijn.
De aangeboden betalingskorting bij de voorlopige aanslagen 2021 en
2022 was inderdaad zeer gering. Dit houdt verband met de verlaging van
de invorderingsrente als gevolg van de uitbraak van COVID-19 en het feit
dat de hoogte van de betalingskorting is gekoppeld aan het percentage
van de invorderingsrente.11 Door de uitbraak van COVID-19 geldt er een
tijdelijk een versoepeld uitstelbeleid. Normaliter wordt er gedurende de
periode van het uitstel invorderingsrente in rekening gebracht. Zonder de
verlaging van de invorderingsrente zouden belastingschuldigen die
gebruik maken van het uitstel, geconfronteerd worden met (hoge) kosten.
Door de verlaging van de invorderingsrente van 4% naar 0,01% is hiervan
nagenoeg geen sprake meer.
In de Verzamelspoedwet COVID-19, waarin de verlaging van de invorderingsrente wettelijk bestendigd is, heeft het kabinet gewezen op de
gevolgen van deze verlaging van de invorderingsrente voor de hoogte
van de betalingskorting.
Deze leden vragen daarnaast waarom er niet voor is gekozen om ook de
betalingskorting bij de voorlopige aanslagen inkomstenbelasting af te
schaffen. Verder vragen zij of ook voor de inkomstenbelasting geldt dat de
betalingskorting bij de voorlopige aanslagen in de praktijk slechts een zeer
gering bedrag betreft en zo ja, in hoeverre het afschaffen een lastenverzwaring voor huishoudens zou betekenen.
Zoals uiteengezet in het nader rapport en de memorie van toelichting bij
de Fiscale Verzamelwet 2023 vloeit deze maatregel voort uit de augustusbesluitvorming 2019.12 Het toenmalige kabinet besloot destijds uitsluitend
tot afschaffing van de betalingskorting bij de voorlopige aanslagen
vennootschapsbelasting. De opbrengst van de maatregel wordt ingezet
voor een structureel lastenverlichtingspakket voor burgers. Het ligt in de
rede van dit besluit om uitsluitend de betalingskorting voor de vennootschapsbelasting af te schaffen.
Ook bij de voorlopige aanslagen inkomstenbelasting 2021 en 2022 houdt
het geringe bedrag dat is aangeboden als betalingskorting verband met
de verlaging van de invorderingsrente als gevolg van de uitbraak van
COVID-19.
De tijdelijke verlaagde invorderingsrente van 0,01% gaat echter in fases
terug naar het oorspronkelijke niveau van 4%. Per 1 juli 2022 is deze al
verhoogd naar 1%. Hierna zal de rente per 1 januari 2023 verhoogd
worden naar 2%, vanaf 1 juli 2023 naar 3% om per 1 januari 2024 weer 4%
te bedragen.13 Met de verhoging van de invorderingsrente zal de aan te
bieden betalingskorting hoger worden.

11

Kamerstukken II 2019/20, 35 457, nr. 3, p. 7–8.
Kamerstukken II 2021/22, 36 107, nr. 3 en 4.
13
Kamerstukken II 2021/22, 35 420, nr. 458, p. 7.
12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 107, nr. 6

11

Bij afschaffing van de betalingskorting bij de voorlopige aanslagen
inkomstenbelasting zullen huishoudens structureel € 58 miljoen meer
belasting gaan betalen.
De leden van de fractie van het CDA vragen verder wat het budgettaire
beslag zou zijn wanneer de betalingskorting wordt afgeschaft bij de
voorlopige aanslagen inkomstenbelasting en of dit uitvoerbaar is voor de
Belastingdienst.
De betalingskorting bij de voorlopige aanslagen inkomstenbelasting kan
eventueel worden afgeschaft per 1 januari 2024. Dit vereist – naast
aanpassing van de wet – aanpassingen van de systemen van de Belastingdienst. De keuze om de betalingskorting bij de voorlopige aanslagen
inkomstenbelasting af te schaffen kan gevolgen hebben voor andere
beoogde wijzigingen in de inkomstenbelasting waarvoor wijzigingen in de
systemen nodig zijn. Omdat de portfolioruimte beperkt is, zal in dat geval
een prioritering plaats moeten vinden. Om de aanpassingen die nodig zijn
voor de afschaffing van betalingskorting bij de voorlopige aanslagen
inkomstenbelasting gereed te hebben per 1 januari 2024, is besluitvorming hiertoe vóór 1 januari 2023 noodzakelijk.
Het niet langer aanbieden van een betalingskorting bij de voorlopige
aanslagen inkomstenbelasting zorgt in 2024 voor een opbrengst van
€ 57 miljoen. Vanaf 2025 zorgt dit voor een structurele opbrengst van
€ 58 miljoen per jaar.
Voor de volledigheid wordt vermeld dat het weer opnieuw realiseren van
een betalingskorting leidt tot aanzienlijke aanpassingen van de systemen,
deze kunnen niet binnen afzienbare tijd gerealiseerd worden.
Deze leden vragen verder wat de budgettaire gevolgen zijn van het
afschaffen de betalingskorting bij de voorlopige aanslagen vennootschapsbelasting en op welke wijze deze opbrengst wordt ingezet voor een
structureel lastenverlichtingspakket voor huishoudens. Bij de augustusbesluitvorming van 2019 is het besluit genomen om de betalingskorting bij
de voorlopige aanslagen vennootschapsbelasting af te schaffen. Hiervoor
is structureel € 160 miljoen ingeboekt vanaf 2020. Dit is verwerkt in de
Miljoenennota 2020. Hierna is in de Miljoenennota 2021 de latere
inwerkingtreding van de maatregel verwerkt. Het later inwerkingtreden
leidde tot een tegenvaller voor de jaren 2021 en 2022 van jaarlijks
€ 160 miljoen. Uit een herijking van de budgettaire raming blijkt dat de
structurele opbrengst nu € 204 miljoen per jaar bedraagt.
In de brief van 31 oktober 2019 is aangegeven dat de afschaffing van de
betalingskorting is voorgesteld met het oog op dekking van een lastenverlichtingspakket voor huishoudens.14 Dit is niet gewijzigd. Bij de behandeling van het Belastingplan 2020 op 4 november 2019 heeft het lid
Omtzigt vragen gesteld over de bestemming van de opbrengst van de
afschaffing van de betalingskorting bij de voorlopige aanslagen vennootschapsbelasting.15 Hierop is geantwoord dat deze, net als bij andere
maatregelen, terechtkomt bij de algemene middelen.16
6. Betalingsvordering lokale belastingen
De leden van de fractie van D66 vragen naar het gebruik van de betalingsvordering door de Belastingdienst en door lokale overheden. De
betalingsvordering maakt sinds 1 juli 2020 onderdeel uit van het instrumentarium van de ontvanger bij de invordering van schulden17. De
betalingsvordering houdt in dat de ontvanger met een beschikking een
14

Kamerstukken II 2019/20, 35 302, nr. 20, p. 61.
Kamerstukken II 2019/20, 35 302, nr. 68, p. 153.
16
Kamerstukken II 2019/20, 35 302, nr. 68, p. 154.
17
Stcr. 2020, nr. 35114.
15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 107, nr. 6

12

vordering kan doen onder de bank waar de belastingschuldige zijn
bankrekening(en) houdt. Dit is een vereenvoudigde vorm van het
klassieke derdenbeslag onder de bank waarvoor inzet van een
deurwaarder nodig is. Er zijn tot medio 2022 circa 7.000 betalingsvorderingen gedaan door de Belastingdienst.
De bevoegdheid tot het doen van een betalingsvordering geldt ook voor
lokale overheden. Op dit moment zijn er nog geen betalingsvorderingen
gedaan door lokale overheden. De lokale overheden – VNG en UvW – zijn
in gesprek met de banken over de toepassing van de betalingsvordering
door gemeenten en waterschappen en de wijze van implementeren.
7. Rentestop naheffingsaanslag
De leden van de fractie van D66 vragen in hoeveel gevallen sprake is van
het in rekening brengen van belastingrente, omdat de naheffingsaanslag
te lang op zich laat wachten. Ook vragen deze leden wat de verwachte
budgettaire impact van de invoering van een rentestop is. Bij de heffing
van loonbelasting worden er jaarlijks ongeveer 2.700 naheffingsaanslagen
opgelegd met overschrijding van de termijn van tien weken (i.e. behandeltermijn van acht weken plus een betaaltermijn van twee weken). Bij de
heffing van omzetbelasting kan het aantal gevallen dat in aanmerking
komt voor de rentestop oplopen tot 100.000 per jaar. Al deze gevallen
moeten handmatig worden beoordeeld om te controleren of de rentestop
toepassing moet vinden. De verschuldigde rente op de rentebeschikking
wordt in de gevallen met een langere periode dan tien weken geschat op
een bedrag van ongeveer € 7 miljoen per jaar. Het is niet vast te stellen
welk bedrag toe te rekenen is aan de periode na 10 weken. Bij de andere
heffingen waarvoor de rentestop gaat gelden, komt een overschrijding
van de behandeltermijn weinig voor. De budgettaire impact voor deze
heffingen is dan ook verwaarloosbaar.
De leden van de fractie van het CDA vragen wat de reguliere behandeltermijn is voor het vaststellen van een naheffingsaanslag volgend uit een
verzoek om een naheffingsaanslag. In beginsel moet een aanslag worden
opgelegd binnen de termijn die daarvoor geldt op grond van de AWR. De
AWR schrijft voor dat de bevoegdheid van de inspecteur om een
naheffingsaanslag vast te stellen vervalt door verloop van vijf jaren na het
einde van het kalenderjaar waarin de belastingschuld is ontstaan of de
teruggaaf is verleend.18 In het merendeel van de gevallen waarin wordt
verzocht om het opleggen van een naheffingsaanslag volgt deze binnen
een termijn van acht weken.
De leden van de fractie van het CDA vragen of een naheffingsaanslag zich
vaak voordoet in relatie tot de omzetbelasting, ook in vergelijking met de
belastingsoorten waarvoor de rentestop wel per 1 januari 2023 ingaat. De
omzetbelasting is net als de loonbelasting een zeer grote werkstroom. Het
zijn deze belastingmiddelen waarin het opleggen van een naheffingsaanslag vaak voorkomt.
Bij de heffing van omzetbelasting wordt een naheffingsaanslag veelvuldig
opgelegd naar aanleiding van een positieve suppletie (een suppletie
waaruit een te betalen bedrag aan omzetbelasting volgt). Suppletie zou
volgens het wettelijke systeem de uitzondering op de hoofdregel moeten
zijn. Toch komt suppletie vaak voor. Veel suppleties worden ingediend na
het opmaken van de jaarstukken door de ondernemer. In 2020 heeft de
Belastingdienst ruim 650.000 suppleties omzetbelasting ontvangen.
Globaal is 40–45% daarvan een verzoek om een naheffingsaanslag. Deze
verzoeken om een naheffingsaanslag worden voor circa 70% (tijdige)
18

Art. 20, derde lid, AWR.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 107, nr. 6

13

geautomatiseerd afgehandeld. Een deel van de overige 30% wordt ook
tijdig afgehandeld, maar dan handmatig.
Ook in gevallen waarin een papieren aangifte of een spontane digitale
aangifte wordt ingediend, is betaling eerst pas mogelijk na opleggen van
een naheffingsaanslag. Per jaar worden er gemiddeld meer dan 150.000
papieren aangiften uitgereikt, vooral aan startende ondernemers. Een
klein deel van de startersaangiften leidt tot het opleggen van een
naheffingsaanslag. In dat geval is de kans klein dat de termijn gehaald
wordt. Dit betreft zo’n 30.000 startersaangiften per jaar. Ook bij een
spontane digitale aangifte omzetbelasting moet een naheffingsaanslag
worden opgelegd. Dit zijn vrijwel allemaal aangiften met een te betalen
bedrag. Van deze werkstroom zijn geen aantallen bekend.
8. Maatwerk belastingrente
De leden van de fracties van de PVV en de SP vragen hoe kan worden
voorkomen dat het mogelijk maken van maatwerk in de belastingrenteregeling zorgt voor (meer) rechtsongelijkheid tussen belastingplichtigen.
Zoals beschreven in de Memorie van Toelichting is het uitgangspunt dat
de regeling zoveel mogelijk geautomatiseerd zal worden toegepast. Voor
een aantal belastingmiddelen bieden de systemen van de Belastingdienst
daartoe echter niet de mogelijkheid. Er is op dit moment namelijk
onvoldoende capaciteit beschikbaar om de technische aanpassingen te
doen om geautomatiseerde verwerking van de standaardsituaties
mogelijk te maken. Als geautomatiseerde verwerking niet mogelijk is, dan
is handmatige verwerking de terugvaloptie. Het is echter geenszins de
bedoeling af te wijken van de hoofdregel dat ongelijke gevallen in gelijke
mate ongelijk worden behandeld. Het gelijkheidsbeginsel staat immers in
de weg aan willekeur.
Hieronder zal ik nader toelichten hoe ik zoveel mogelijk de gevolgen van
deze (theoretische) rechtsongelijkheid proberen te beperken.
In de gevallen waarin het niet mogelijk is de heffingssystemen de regeling
automatisch toe te laten passen, zal de inspecteur zoveel mogelijk een
eventuele vermindering van belastingrente direct bij de vaststelling van
de belastingaanslag toepassen of de vermindering kort daarna uit eigen
beweging verlenen. Binnen de Belastingdienst zullen richtlijnen worden
opgesteld inzake de wijze en het moment waarop deze regeling moet
worden toegepast. Verder zal intern actief over deze regeling gecommuniceerd worden via onder meer de vaktechnische structuur, zodat alle
relevante medewerkers van de Belastingdienst op de hoogte zijn van deze
regeling en ook weten hoe deze in de praktijk toe te passen. Op deze wijze
wordt beoogd dat de medewerkers van de Belastingdienst deze regeling
waar mogelijk actief toepassen, onafhankelijk van de belanghebbende.
Verder wordt op deze wijze getracht medewerkers van de Belastingdienst
de regeling zoveel mogelijk op een gelijke manier toe te laten passen.
Alleen wanneer de inspecteur niet in de gelegenheid is om een eventuele
vermindering bij het vaststellen van de belastingaanslag toe te passen of
de vermindering achteraf uit eigen beweging te verlenen, dient de
belastingplichtige zelf actie te ondernemen. De belastingplichtige kan met
een verzoek om ambtshalve vermindering of een bezwaar bewerkstelligen
dat de regeling alsnog wordt toegepast. De inspecteur zal in deze situaties
de regeling alsnog en onverkort toepassen, daarbij de richtlijnen en
aanwijzingen uit de vaktechnische structuur in acht nemend. Door deze
werkwijze wordt de rechtsgelijkheid gewaarborgd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 107, nr. 6

14

Het kabinet onderkent dat rechtsongelijkheid kan ontstaan wanneer de
Belastingdienst de regeling niet uit eigen beweging heeft kunnen
toepassen. Zo kan het zijn dat de inspecteur bij het opleggen van de
aanslag niet over alle relevante informatie beschikt. In dergelijke gevallen
kan het niet anders dan dat een beroep wordt gedaan op het doenvermogen van belastingplichtigen. Zij moeten zelf actief naar de Belastingdienst stappen door het maken van bezwaar of het verzoeken om
ambtshalve vermindering. Zij zullen dit alleen doen als zij op de hoogte
zijn van deze regeling. Om belastingplichtigen goed te informeren, zal via
de communicatiekanalen van de Belastingdienst het bestaan van de
bepaling en de bijbehorende gang van zaken kenbaar worden gemaakt.
Door belanghebbenden via deze communicatiekanalen op deze regeling
te wijzen, wordt beoogd dat iedere belanghebbende op de hoogte is van
deze regeling en daar in voorkomende gevallen ook een beroep op doet.
De leden van de fractie van het CDA vragen of de voordelen van de
maatregel opwegen tegen het grotere administratieve beroep dat wordt
gedaan op belastingplichtigen en de uitvoering door de Belastingdienst.
In het onderhavige wetsvoorstel wordt ten aanzien van naheffingsaanslagen een rentestop in de wet opgenomen en wordt een regeling
voorgesteld waardoor het mogelijk wordt om in bepaalde situaties waarin
de systematiek van de belastingrenteregeling te hard uitpakt, maatwerk te
leveren door een vermindering van belastingrente te verlenen. Het kabinet
is van mening dat de voorgestelde maatregelen- binnen de huidige
systematiek – een (grote) verbetering betekenen waarmee, met name ten
aanzien van de laatstgenoemde maatregel, wordt tegemoetgekomen aan
de wens om maatwerk te kunnen bieden.
Zoals beschreven in de memorie van toelichting is het uitgangspunt bij
deze maatregel dat de bepaling zoveel mogelijk geautomatiseerd zal
worden toegepast. Zoals ik hiervoor heb aangegeven, is dit helaas niet in
alle gevallen mogelijk, omdat er onvoldoende capaciteit is bij de Belastingdienst om de technische aanpassingen te doen die daarvoor benodigd
zijn. De inspecteur zal zich inspannen om zoveel mogelijk uit eigen
beweging ambtshalve een vermindering van de belastingrente toe te
passen, als deze van toepassing is. In de gevallen waarin geautomatiseerd
of uit eigen beweging ambtshalve vermindering van belastingrente wordt
toegekend is geen spraken van een toename van de administratieve last
voor belastingplichtigen.
In de gevallen waarin niet geautomatiseerd of uit eigen beweging
ambtshalve vermindering van belastingrente wordt toegekend, zal deze
maatregel echter wel leiden tot meer administratieve lasten. De belastingplichtige zal dan immers door middel van een bezwaarschrift of door
middel van een verzoek om ambtshalve vermindering een beroep moeten
doen op deze regeling. Dit is inderdaad een administratieve last. Met deze
maatregel wordt er echter een mogelijkheid in het leven geroepen om een
oplossing te bieden voor situaties die als onrechtvaardig worden ervaren.
Daarom ben ik van mening dat de voordelen van deze maatregel
opwegen tegen de toename van administratieve lasten.
De leden van de fractie van de SP vragen of het stelsel van de belastingrente niet moet worden vereenvoudigd. In 2018 heeft het kabinet in kaart
gebracht of het systeem van de belastingrente redelijk, billijk en rechtvaardig is, of de gehanteerde rentepercentages marktconform zijn en of er
verbeterpunten zijn. Dit heeft geresulteerd in een onderzoek dat tezamen
met een begeleidende brief met conclusies hieromtrent aan uw Kamer is
voorgelegd.19 In de conclusies wordt allereerst uiteengezet dat een
belangrijk uitgangspunt van de belastingrenteregeling is dat belanghebbenden bij tijdige en correcte aangifte niet met belastingrente worden
19

Kamerstukken II 2017/18, 34 785, nr. 99.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 107, nr. 6

15

geconfronteerd omdat de aanslag in die gevallen op tijd kan worden
vastgesteld. Dat een belanghebbende in verzuim is als de aangifte niet
tijdig en correct wordt ingediend (met belastingrente tot gevolg), vormt
een prikkel om te voldoen aan de fiscale verplichtingen. Dit uitgangspunt
ondersteunt het kabinet nog steeds, vooral omdat een belanghebbende
doorgaans veel manieren tot zijn beschikking heeft om wél tijdig en
correct aan zijn fiscale verplichtingen te voldoen.
Verder wordt in het onderzoek een aantal aspecten van de belastingrenteregeling omschreven dat weliswaar in lijn is met de uitgangspunten van
de regeling – die op de verzuimrenteregeling in het bestuursrecht is
gebaseerd – maar die als onrechtvaardig kunnen worden ervaren. Hierbij
wordt onder andere ingegaan op de hoogte van de rentepercentages en
het feit dat over de gehele betalingstermijn belastingrente is verschuldigd.
Ten aanzien van deze onderwerpen zijn in het onderzoek conclusies
getrokken die ook nu nog van toepassing zijn.
Alle onderzochte alternatieven leiden echter tot aanzienlijke negatieve
budgettaire effecten of uitvoeringsproblemen voor de Belastingdienst.20
Dit maakt dat mijn voorganger in 2018 geen ruimte zag om tot aanpassing
van de systematiek over te gaan. Die ruimte zie ik ook op dit moment niet.
Dit is de reden dat de «overkoepelende» systematiek van de belastingrenteregeling op dit vlak vooralsnog onveranderd blijft.
Dat neemt echter niet weg dat het kabinet zich realiseert dat het belastingrentesysteem op onderdelen als onredelijk wordt ervaren. Zoals aangekondigd in het Nader Rapport, zal het kabinet daarom in deze kabinetsperiode het belastingrentesysteem opnieuw bezien, gelet op de
rechtsstatelijkheid en de menselijke maat.21 Uiteraard worden in dit brede
onderzoek ook de criteria budgettaire inpasbaarheid én uitvoerbaarheid
goed betrokken.
Overigens heeft A-G Wattel (AG) op 29 juni 2022 meerdere conclusies
genomen over de belastingrente. De AG concludeert dat de belastingrente
gematigd moet worden omdat de verschuldigde belasting waarover de
rente is berekend al betaald is. In deze zaken spelen situaties die vergelijkbaar zijn met de situaties waarop de voorliggende maatregel van
toepassing is. De AG is van mening dat het heffen van belastingrente over
een periode waarin de Belastingdienst al over het geld kon beschikken in
strijd is met het evenredigheidsbeginsel.
De leden van de fractie van de PVV vragen om aan te geven waaruit het
budgettair belang bestaat en verzoeken om een sleuteltabel aan te leveren
aangaande de belastingrente. Het budgettaire belang van de belastingrente bedraagt structureel jaarlijks circa € 0,6 miljard aan renteontvangsten en circa € 0,1 miljard aan rente-uitgaven (het betreft hier de
ontvangsten- en uitgavendeel van de Belastingdienst). Verder wordt
verzocht een sleuteltabel te leveren aangaande de belastingrente. Zie
daartoe onderstaande tabel. Hieruit blijkt dat een 1%-punt verlaging
(/verhoging) van de belastingrente in 2023 leidt tot circa € 100 miljoen aan
lagere (/hogere) ontvangsten, en tot circa € 20 miljoen aan minder (/meer)
uitgaven voor de Belastingdienst in de periode tot en met 2027.
Sleuteltabel belastingrente 2023 (cumulatief effect t/m 2027, miljoenen euro’s)
Mutatie

Effect op ontvangsten

Effect op uitgaven

100
– 100

20
– 20

1%-punt omhoog
1%-punt omlaag

20
21

Kamerstukken II 2017/18, 34 785, nr. 99.
Kamerstukken II 2021/22, 36 107, nr. 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 107, nr. 6

16

De leden van de fracties van de VVD en de PVV vragen wanneer het
onderzoek naar het belastingrentesysteem dat is aangekondigd in het
nader rapport naar de Kamer zal komen. Op dit moment wordt bezien hoe
dit onderzoek vorm zal gaan krijgen en door wie dit onderzoek het beste
kan worden uitgevoerd. Zoals aangegeven in het Nader Rapport zal het
onderzoek in deze kabinetsperiode plaatsvinden. Voor de volledigheid
wordt opgemerkt dat het onderzoek dus nog niet is aangevangen.
9. Versterken rechtsbescherming bij onderlinge overlegprocedure
tussen staten met een belastingverdrag
De leden van de fractie van de SP vragen of het VN-modelverdrag ook een
onderlinge overlegprocedure kent en of deze afwijkt van het
OESO-modelverdrag. Het OESO-modelverdrag en het VN-modelverdrag
voorzien beide in artikel 25, eerste en tweede lid, in een onderlinge
overlegprocedure om in een individueel geval belastingheffing in strijd
met een verdrag op te lossen en zijn vrijwel gelijk.22 Zoals hierna ook
wordt aangegeven in reactie op vragen van de leden van de fractie van de
VVD is de vraag op welk modelverdrag de onderlinge overlegbepaling in
een specifiek belastingverdrag is gebaseerd niet van belang voor de
toepassing van het voorgestelde artikel 39a AWR.
Het lid Omtzigt ziet in het voorliggende voorstel aanleiding om te vragen
hoe het gesteld is met de uitwisseling van fiscale gegevens tussen de
Belastingdienst en de Belastingdienst Caraïbisch Nederland. Ook vraagt
het lid Omtzigt of gegevens van een Nederlander (uit het Europese deel
van het koninkrijk) die tijdelijk werkt op een van de drie eilanden in het
Caraïbisch deel (zeg voor tien weken) automatisch worden uitgewisseld
en hoe die inkomsten aan inkomstenbelasting worden onderworpen in
het Koninkrijk. Strikt genomen is er geen sprake van «uitwisseling» van
fiscale gegevens tussen de Belastingdienst en de Belastingdienst
Caribisch Nederland. Er is immers sprake van zowel één (gezamenlijke)
bevoegde autoriteit als één (gezamenlijke) Belastingdienst. Er vindt dus
geen automatische uitwisseling van fiscale gegevens plaats. In daartoe
aanleiding gevende gevallen worden over en weer verzoeken om
informatie gedaan ten behoeve van belastingplichtigen. Die informatie
kan dan worden gebruikt voor het vaststellen van de hoogte van het
inkomen waarover inkomstenbelasting betaald moet worden. Ingeval een
inwoner van Nederland tijdelijk werkzaamheden verricht in Caribisch
Nederland hangt het van de feiten en omstandigheden, waaronder de
duur van deze werkzaamheden, af of deze inkomsten in Nederland of in
Caribisch Nederland belast zullen worden. Activiteiten als in het kader van
een opleiding, zoals een stage, leiden veelal niet tot een dienstbetrekking
in Caribisch Nederland, omdat het leerelement overheersend is en vaak
alleen een kostenvergoeding wordt gegeven. In dat geval blijft de stagiair
belastingplichtig in Nederland. In andere gevallen kan wel sprake zijn van
een dienstbetrekking, met als gevolg dat Caribisch Nederland belasting
mag heffen over de in Caribisch Nederland verdiende inkomsten en
Nederland daar – indien van toepassing – voorkoming van dubbele
belasting voor moet verlenen.
Met betrekking tot de uitwisseling in het kader van FATCA23/CRS24 kan
opgemerkt worden dat de Belastingdienst in het Europese deel van
22

Artikel 25, eerste lid, van het OESO-modelverdrag bepaalt dat een verzoek om een onderlinge
overlegprocedure te starten in één van beide staten mag worden ingediend, terwijl artikel 25,
eerste lid, van het VN-modelverdrag aangeeft dat een verzoek in de staat waarvan een
persoon inwoner is, moet worden ingediend (en in bepaalde gevallen de staat waarvan een
persoon onderdaan is).
23
Foreign Account Tax Compliance Act (NL-VS 2013).
24
Common Reporting Standard van de OECD (Standard for Automatic Exchange of Financial
Account Information in Tax Matter, 2014).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 107, nr. 6

17

Nederland de informatie wel op automatische wijze ontvangt van de
Belastingdienst Caribisch Nederland en deze informatie doorverstrekt aan
de betreffende buitenlandse belastingdiensten.
De voorgestelde wijziging
De leden van de fractie van de VVD vragen of het voorgestelde artikel 39a
AWR alleen van toepassing is op verdragen met een bepaling die is
gebaseerd op artikel 25, eerste en tweede lid, van het
OESO-modelverdrag en voor welke bepalingen in de Nederlandse
belastingverdragen dat geldt. De voorgestelde bepaling regelt, kort
gezegd, dat de afwijzing van een verzoek tot onderling overleg op grond
van een belastingverdrag of het EU-arbitrageverdrag om dubbele
belastingheffing in een individueel geval op te lossen, wordt aangemerkt
als een voor bezwaar vatbare beschikking als bedoeld in hoofdstuk V van
de AWR. Daarmee komt de beroepsprocedure onder het fiscale procesrecht te vallen. De voorgestelde bepaling geldt voor alle verdragen waarin
een dergelijke overlegprocedure is opgenomen. Wel kan er onderscheid
gemaakt worden tussen verschillende soorten onderlinge overlegprocedures, die niet allemaal onder de voorgestelde bepaling vallen. Uit de
voorgestelde bepaling volgt dat deze enkel ziet op onderlinge overlegprocedures voor individuele situaties waarin een belastingplichtige wordt
geconfronteerd met belastingheffing die in strijd is met een belastingverdrag of het EU-arbitrageverdrag. Ter illustratie verwijst de memorie
van toelichting naar artikel 25, eerste en tweede lid, van het
OESO-modelverdrag waarin een dergelijke onderlinge overlegprocedure
is opgenomen. Andere vormen van onderling overleg waarin belastingverdragen voorzien vallen dus niet onder de voorgestelde bepaling. Het
gaat dan bijvoorbeeld om vormen van onderling overleg op grond
waarvan landen generieke afspraken kunnen maken of waarop verzoeken
om een bilaterale of multilaterale «advance pricing agreement» (BAPA of
MAPA) kunnen worden gebaseerd.
De leden van de fractie van de VVD vragen wat de stand van zaken is voor
wat betreft het onderzoek naar de gevolgen van de jurisprudentie van het
Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ EU) op de rechtsbescherming
bij internationale inlichtingenuitwisseling. Mijn ambtsvoorganger heeft
naar aanleiding van vragen van de leden van de fracties van de VVD en
het CDA van de Eerste Kamer geantwoord dat de effecten van het arrest
van het HvJ EU van 6 oktober 202025 voor de rechtsbescherming bij
internationale inlichtingenuitwisselingen worden onderzocht.26 In dit
arrest heeft het HvJ EU onder meer geoordeeld dat een derdeinformatiehouder, zoals een trustkantoor, die vanwege een inlichtingenverzoek uit het buitenland bij besluit wordt gelast om informatie te
verstrekken ten aanzien van een belastingplichtige, rechtstreeks in rechte
moet kunnen opkomen tegen dat besluit. De Wet internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen (WIB) bevat een bepaling op
grond waarvan geen beroep mogelijk is bij de bestuursrechter tegen (de
aankondiging van) een onderzoek ten behoeve van het verstrekken van
inlichtingen.27 Hierdoor wordt de toegang tot passende rechtsbescherming echter niet geblokkeerd. In beginsel staat voor iedereen in
Nederland, dus ook voor een derde- informatiehouder, een doeltreffende
rechtsingang open bij de burgerlijke rechter (als zogenoemde

25

HvJ EU 6 oktober 2020, C-245/19 en 246/19 (B e.a./Luxemburg), ECLI:EU:C:2020:795.
Kamerstukken I 2020/21, 25 087, nr. P.
27
Art. 8, zesde lid, WIB.
26

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 107, nr. 6

18

«restrechter»).28 Dit is in beginsel dezelfde rechtsingang die nationaal
geldt als bij een administratieplichtige informatie wordt opgevraagd ten
behoeve van de belastingheffing van derden. Aangekondigd is dat naar
aanleiding van verschillende ontwikkelingen de rechtsbescherming(sprocedure) in de WIB in 2022 evengoed verder wordt onderzocht.29 Dat
onderzoek loopt nog. Ik verwacht de resultaten daarvan aankomende
winter te kunnen delen.
10. Uniformeren termijnen vereenvoudigd derdenbeslag
De leden van de fractie van D66 vragen waarom eerder is gekozen voor
twee verschillende reactietermijnen. Verder vragen deze leden wat de
mogelijke nadelen zijn van het uniformeren van de reactietermijnen die
hebben te gelden bij het voornemen tot het doen van een vereenvoudigd
derdenbeslag.
De ontvanger van de Belastingdienst is bevoegd om, zonder tussenkomst
van de deurwaarder, vereenvoudigd derdenbeslag te leggen. Voordat de
ontvanger het vereenvoudigd derdenbeslag legt, zal hij eerst een
schriftelijke waarschuwing geven waarin hij kenbaar maakt dat hij
voornemens is om een vereenvoudigd derdenbeslag te leggen. De
zogenoemde vooraankondiging. In de IW 1990 is vastgelegd in welke
gevallen de vooraankondiging wordt verzonden. Voorts is opgenomen
welke termijn heeft te gelden. Gedurende deze termijn mag het vereenvoudigd derdenbeslag niet ten uitvoer worden gebracht.30
Per 1 januari 2021 is de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet in werking
getreden.31 Dit heeft geresulteerd in een wijziging van de IW 1990. Met
deze wijziging is aangesloten bij de regels uit het Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering die gelden bij een executoriaal beslag onder derden op
een periodiek inkomen.
Dit heeft tot gevolg dat bij een vordering op een periodiek inkomen
– waarbij het verplicht is om rekening te houden met de beslagvrije voet –
in de vooraankondiging de gegevens op te nemen waarop de vaststelling
van de beslagvrije voet is berekend.32 Voorts wordt bij een vordering op
een periodiek inkomen – net als bij een executoriaal beslag onder
derden – belastingschuldigen vier weken de tijd gegund om wijzigingen
ten opzichte van de bij de vaststelling gebruikte gegevens door te geven,
zodat deze bij aanvang van de vordering kunnen worden meegenomen.
Door de wetswijziging in 2021 gelden er – wanneer een vooraankondiging
wordt verzonden – twee verschillende termijnen. Een termijn van zeven
dagen wanneer het niet om een periodiek inkomen gaat en een termijn
van vier weken wanneer het wél om een periodiek inkomen gaat. Met de
beoogde wijziging worden de termijnen gelijkgetrokken. Dit is een
voordeel voor de belastingschuldige. Deze belastingschuldige heeft nu
langer de tijd om bijvoorbeeld contact op te nemen met de ontvanger om
een betalingsregeling te treffen. Voor belastingschuldigen zijn er geen
nadelen te onderkennen wanneer de termijnen worden geüniformeerd. De
langere doorlooptijd in het uitvoeringsproces van de Belastingdienst
levert geen problemen op.
Het lid Omtzigt vraagt of de Belastingdienst en Toeslagen zich in alle
gevallen aan de beslagvrije voet houden, met daarbij een motivering.
28

Zie ook HR 13 april 2018, nr. 16/02939, ECLI:NL:HR:2018:505, r.o. 2.4. De Hoge Raad heeft in
een andere zaak geoordeeld dat de omstandigheid dat een rechtsingang bij de algemene
bestuursrechter of de belastingrechter ontbreekt, niet betekent dat een door het Unierecht
vereiste doeltreffende voorziening in rechte bij een onpartijdig gerecht ontbreekt. De
betrokkene kan het geschil immers ter beoordeling voorleggen aan de burgerlijke rechter.
29
Kamerstukken I 2021–2022, 35 927, nr. A, p. 9.
30
Kamerstukken II 2002/03, 29 035, nr. 3, p. 31–32.
31
Staatsblad 2017, 110.
32
Kamerstukken II 2016/17, 34 628, nr. 3, p. 75–76.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 107, nr. 6

19

De beslagvrije voet is van toepassing bij beslaglegging op, of verrekening
met, periodieke uitkeringen. De beslagvrije voet speelt een rol in een
aantal invorderingsprocessen bij de invordering van belastingen en de
terugvordering van toeslagen. Het gaat om de processen loonvordering,
gedwongen verrekening en overheidsvordering. Bij de gedwongen
verrekening en de overheidsvordering is de toepassing van de beslagvrije
voet een beleidsmatige tegemoetkoming. Bij de loonvordering verplicht
de wet tot toepassing van de beslagvrije voet.
De systemen zijn aangepast in verband met de inwerkingtreding van de
Wet vereenvoudiging beslagvrije voet zodat in de genoemde invorderingsprocessen proactief en geautomatiseerd rekening wordt gehouden
met de (vereenvoudigde) beslagvrije voet.
Na signalen van de Nationale ombudsman en de Landelijke Organisatie
Sociaal Raadslieden is vastgesteld dat de beslagvrije voet niet gehanteerd
werd bij verrekeningen met toeslagvoorschotten die automatisch gestart
werden als wijze van afbetaling in het kader van de standaardbetalingsregeling. Deze automatische verrekening is stopgezet. Toeslagen onderzoekt
de uitvoeringstechnische mogelijkheden om verrekeningen in het kader
van de standaardbetalingsregeling zo in te richten dat de beslagvrije voet
wordt gehanteerd.33
Overigens is niet alleen de beslagvrije voet van belang bij het beschermen
van het bestaansminimum van mensen. Bij een betalingsvordering34
wordt een bedrag vrijgelaten op de rekening, het zogenoemde beslagvrije
bedrag. Zo wordt ook bij dit invorderingsproces zeker gesteld dat het
bestaansminimum wordt beschermd.
De Belastingdienst en Toeslagen hechten aan de borging van het
bestaansminimum in alle gevallen. Dit is ook een van de uitgangspunten
bij de invorderingsstrategie waarover uw Kamer eerder dit jaar is
geïnformeerd.35 Het kabinet werkt aan een betere afstemming tussen
schuldeisers zodat ook bij een samenloop van invorderingsmaatregelen
door verschillende schuldeisers het bestaansminimum wordt beschermd.
Hiervoor is het wetsvoorstel Wet stroomlijning keten derdenbeslag
bedoeld.36
11. Tegemoetkoming schrijnende situaties
De leden van de fractie van D66 vragen of de minderjarigheid van het kind
in de casus uit het algemeen deel van de memorie van toelichting een
fiscaal andere uitkomst teweeg heeft gebracht of dat de minderjarigheid
vooral heeft bijgedragen aan hoe schrijnend de situatie is geweest.
Ingeval in de casus uit het algemeen deel van de memorie van
toelichting37 sprake was geweest van een meerderjarig kind of een
volwassene, dan had dit fiscaal geen andere uitkomst opgeleverd. De
aanslag erfbelasting was dan net zo hoog en ook verschuldigd geweest.
De huidige wet- en regelgeving biedt geen ruimte om langdurig renteloos
uitstel van betaling te verlenen als betaling van een (erf)belastingaanslag
binnen de geldende betalingstermijn leidt tot onbillijkheden van overwegende aard.
De omstandigheid dat het een minderjarig kind betrof die (financieel)
afhankelijker was van de ouders dan dat een volwassene dat zou zijn,
heeft – zij het niet uitsluitend – een rol gespeeld bij de afweging die ten
grondslag lag aan het oordeel dat er sprake was van een schrijnende
situatie. Van een minderjarig kind kan in beginsel niet worden verwacht

33

Kamerstukken II 2021/22, 31 066, nr. 1053.
Inwerkingtreding op 1 juli 2020 (Stcr. 2020, 35114).
Kamerstukken II 2021/22, 31 066, nr. 619.
36
Kamerstukken II 2021/22, 24 515, nr. 617.
37
Kamerstukken II 2021/22, 36 107, nr. 3, p. 22.
34
35

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 107, nr. 6

20

dat hij op korte termijn kan beschikken over voldoende financiële
middelen om de verschuldigde erfbelasting te voldoen.
De leden van de fractie van de PVV vragen om breed te onderzoeken in
hoeverre erfgenamen kampen met liquiditeitsproblemen bij het voldoen
van de erfbelasting. De vraag van deze leden heeft een bredere reikwijdte
en kan als volgt worden beantwoord.
Een belangrijke rechtvaardiging voor het heffen van erfbelasting is dat het
ontvangen van een erfenis tot een hogere draagkracht leidt. Bij de heffing
van erfbelasting wordt eerst de waarde van de erfrechtelijke verkrijging
vastgesteld. Daarbij wordt geen onderscheid gemaakt tussen de aard van
de verkregen goederen, bijvoorbeeld spaargeld, aandelen of een woning.
Schulden worden in aftrek gebracht. Over het saldo van de verkrijging
wordt dan erfbelasting geheven, met inachtneming van de toepasselijke
vrijstelling(en) en het tarief.38 Na toepassing van de vrijstellingen kan
sprake zijn van een te betalen bedrag aan erfbelasting over de verkrijging
uit een nalatenschap. In de regel zullen er, doordat het erven tot gevolg
heeft dat het vermogen van belastingschuldigen toeneemt, niet snel
liquiditeitsproblemen ontstaan als gevolg van een aanslag erfbelasting.
Als een verkrijger de verschuldigde erfbelasting niet direct uit de
verkrijging kan voldoen vanwege onvoldoende liquide middelen, dan kan
hij die wellicht uit ander vermogen betalen. Daarnaast kunnen verkregen
goederen mogelijk worden verkocht of kunnen die vermogensbestanddelen als zekerheid dienen bij het aangaan van een lening. Voorts kan de
verkrijger de ontvanger verzoeken uitstel van betaling te verlenen als er
onvoldoende liquide middelen zijn om de verschuldigde erfbelasting te
voldoen.39 Onder bepaalde voorwaarden kan de ontvanger uitstel van
betaling verlenen voor maximaal vier maanden.40 Daarnaast kan de
ontvanger onder voorwaarden voor maximaal twaalf maanden een
betalingsregeling toestaan, indien vier maanden uitstel van betaling niet
voldoende is.41 Dit kan alleen als de verkrijger over betalingscapaciteit
beschikt om de aanslag binnen twaalf maanden te kunnen voldoen. Naast
deze reguliere uitstelmogelijkheden is er ook een aantal bijzondere
uitstelfaciliteiten met betrekking tot de erfbelasting.42 Deze bijzondere
uitstelfaciliteiten zien niet op een schrijnende situatie zoals is genoemd in
het algemeen deel van de memorie. Bij de bijzondere uitstelfaciliteiten
met betrekking tot de erfbelasting gaat het bijvoorbeeld om bedrijfsopvolging.
Naar aanleiding van de tragische situatie genoemd in het algemeen deel
van de memorie van toelichting43 is onderzocht of liquiditeitsproblemen
bij erfgenamen vaker voorkomen. Deze tragische situaties komen gelukkig
zelden voor, desondanks acht het kabinet het wenselijk om wet- en
regelgeving zodanig te wijzigen dat ingeval van situaties waarin de
betaling van een belastingaanslag binnen de geldende betalingstermijn
leidt tot onbillijkheden van overwegende aard renteloos uitstel van
betaling kan worden verleend. Het is overigens bij deze maatregel niet
noodzakelijk dat het gaat om het betalen van erfbelasting. Het kan ook een
andere belasting betreffen. Renteloos uitstel van betaling is bij situaties,
Zo bedraagt de vrijstelling voor de erfbelasting € 680.645 voor de partner, € 51.053 voor
ouders, € 21.559 voor (klein)kinderen, € 64.666 voor invalide kinderen en € 2.274 in alle
andere gevallen. Het tarief van de eerste tariefschijf van de belaste verkrijging tot € 130.425
bedraagt voor de partner en kinderen 10% en 20% over de belaste verkrijging in de tweede
tariefschijf van € 130.425 en hoger. Het tarief voor (achter)kleinkinderen is 18% respectievelijk
36% en voor overige verkrijgers 30% respectievelijk 40%. De genoemde bedragen zien op 2022
en worden jaarlijks geïndexeerd.
39
Artikel 25, eerste lid, van de Invorderingswet 1990.
40
Artikel 25.5.3. van de Leidraad Invordering 2008.
41
Artikel 25.5.1. van de Leidraad Invordering 2008.
42
Artikel 25, derde, twaalfde, dertiende en twintigste lid, van de Invorderingswet 1990.
43
Kamerstukken II 2021/22, 36 107, nr. 3, p. 22.
38

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 107, nr. 6

21

waarin betaling binnen de geldende betalingstermijn leidt tot onbillijkheden van overwegende aard, niet mogelijk op grond van de huidige weten regelgeving.
Deze leden vragen ook om nader te bezien of het toepassen van invorderingsrente ingeval van bijvoorbeeld een erfbelastingschuld effectief en
doelmatig is. Bij het rekenen van invorderingsrente is het uitgangspunt
dat een belastingschuldige bij overschrijding van de enige of laatste
betalingstermijn invorderingsrente verschuldigd is.44 Met het rekenen van
invorderingsrente wordt de geldontwaarding gecompenseerd, worden de
rentekosten van de overheid doorberekend en wordt voorkomen dat
belastingschuldigen de betaling van hun belastingen uitstellen omdat dit
gunstiger is dan elders geld te lenen. Gelet daarop is het redelijk om rente
in rekening te brengen als niet op tijd (volledig) wordt betaald. Dit zal
leiden tot een verhoging van het te betalen bedrag.
Voor de Belastingdienst is het belangrijk dat belastingschulden (tijdig)
worden voldaan. Invorderingsrente vormt voor belastingschuldigen een
belangrijke prikkel om belastingschulden tijdig te voldoen en om hun
belastingschulden ook daadwerkelijk af te lossen als dat mogelijk is. Dit is
niet anders als het om erfbelasting gaat.
Verder is in dit kader relevant dat het bij een erfbelastingschuld denkbaar
is dat in ieder geval een liquide vermogensbestanddeel wordt geërfd. In
die situatie is het wenselijk en gepast dat er voor de belastingschuldige
een prikkel is om tijdig de belastingschuld te voldoen, aangezien er
(voldoende) liquide middelen aanwezig zijn. Als er géén sprake zou zijn
van invorderingsrente dan kan dat leiden tot situaties waarin belastingschuldigen zonder dat daar een noodzaak voor is – bijvoorbeeld onvoldoende liquide middelen – niet voor de enige of laatste betalingstermijn
de belastingschulden voldoen.
Bij bepaalde vormen van uitstel van betaling is wettelijk bepaald dat er
géén invorderingsrente in rekening wordt gebracht. Bij deze vormen van
uitstel van betaling wordt het, gelet op de omstandigheden en feiten van
het geval, niet passend geacht om invorderingsrente in rekening te
brengen.
Zij vragen daarnaast welke gegevens een belastingschuldige moet
aanleveren om aan te tonen dat er sprake is van een schrijnende situatie
of een onbillijkheid.
De ontvanger kan een belastingschuldige die over onvoldoende liquide
middelen beschikt om een belastingaanslag binnen de geldende
betalingstermijn te voldoen, uitstel van betaling verlenen voor de
openstaande belastingschuld.45 Om in aanmerking te komen voor uitstel
van betaling moet de belastingschuldige hiervoor een verzoek bij de
ontvanger indienen en voldoen aan de voorwaarden die gelden voor
uitstel van betaling. De belastingschuldige kan bij zijn verzoek gebruikmaken van het formulier dat op de website van de Belastingdienst is te
vinden.46 In het formulier moet de belastingschuldige gegevens over zijn
persoonlijke en financiële omstandigheden invullen zoals het inkomen, de
uitgaven en de gezinssamenstelling.
Een belastingschuldige die uitstel van betaling wegens een schrijnende
situatie wenst te krijgen, zal hierom specifiek moeten verzoeken bij de
ontvanger. Welke gegevens bij dat verzoek dienen te worden aangeleverd,
is afhankelijk van de feiten en omstandigheden van het geval. Daarom is
het niet vooraf in te schatten welke gegevens een belastingschuldige
exact zal moeten aanleveren. De Belastingdienst kan per geval die stukken
opvragen, die voor de beoordeling nodig zijn. De belastingschuldige kan
44

Artikel 28, eerste lid, van de Invorderingswet 1990.
Artikel 25, eerste lid, van de Invorderingswet 1990.
46
Zie het formulier «Verzoek betalingsregeling voor particulieren», www.belastingdienst.nl.
45

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 107, nr. 6

22

bij zijn verzoek om uitstel van betaling wegens een schrijnende situatie
gebruikmaken van het eerdergenoemde formulier.
De leden van de fracties van het CDA en de PVV vragen of het kabinet kan
aangeven wanneer er wordt afgezien van de eis van het stellen van
zekerheid.
In beginsel zal de ontvanger als voorwaarde stellen voor het verlenen van
uitstel van betaling dat de belastingschuldige zekerheid verstrekt. Als er
bijvoorbeeld een woning wordt geërfd, dan kan de zekerheid zien op het
vestigen van een hypotheekrecht op die woning ten behoeve van de
ontvanger van de Belastingdienst. Hiermee wordt de zekerheid gecreëerd
dat belastingschuld geïncasseerd kan worden.
De ontvanger heeft echter de mogelijkheid om af te zien van de eis dat er
zekerheid wordt gesteld. Of er wordt afgezien van de voorwaarde dat er
zekerheid moet worden gesteld, is afhankelijk van de feiten en omstandigheden van het geval.
De ontvanger kan bijvoorbeeld afzien van de eis dat er zekerheid wordt
gesteld als het stellen van zekerheid voor de verzoeker onevenredige
gevolgen met zich mee zou brengen die niet in verhouding staan tot het
doel dat beoogd wordt met het stellen van zekerheid. Hierbij kan gedacht
worden aan de situatie dat het stellen van de zekerheid leidt tot hoge
kosten voor de verzoeker en die kosten niet in verhouding staan tot het
openstaande bedrag waarvoor om uitstel van betaling wordt verzocht.
Ook kan worden gedacht aan de situatie dat een belastingschuldige geen
zekerheid kan stellen (omdat een derde hiervoor geen medewerking
verleent), maar voor het overige wel voldoet aan de eisen van deze
nieuwe uitstelfaciliteit.
De leden van de fractie van het CDA vragen of de huidige wet- en
regelgeving niet de ruimte biedt om voor een schrijnende situatie zoals
aan de orde in de casus uit het algemeen deel van de memorie van
toelichting, een oplossing te vinden. Voorts vragen deze leden of deze
maatregel niet leidt tot over-juridisering.
Een belastingschuldige die over onvoldoende liquide middelen beschikt
om een belastingaanslag te voldoen, kan bij de ontvanger een verzoek
indienen tot uitstel van betaling.47 De ontvanger kan, als wordt voldaan
aan bepaalde voorwaarden, aan de belastingschuldige uitstel verlenen
voor maximaal vier maanden.48 Als vier maanden uitstel niet voldoende
is, dan kan de ontvanger (wederom onder voorwaarden) voor maximaal
twaalf maanden een betalingsregeling verlenen.49 De belastingschuldige
moet dan wél beschikken over betalingscapaciteit om de aanslag binnen
twaalf maanden te kunnen voldoen. Wanneer uit het verzoek blijkt dat
belastingschuldige over onvoldoende betalingscapaciteit beschikt om
binnen twaalf maanden de schuld te voldoen, dan wordt het verzoek
ambtshalve in behandeling genomen als een verzoek om kwijtschelding.50
Naast deze reguliere uitstelmogelijkheden is er ook een aantal bijzondere
(langdurige) uitstelfaciliteiten.51 Deze bijzondere uitstelfaciliteiten zijn
veelal gekoppeld aan een éénmalige gebeurtenis. De huidige bijzondere
uitstelfaciliteiten bieden de ontvanger niet de ruimte om voor een langere
periode uitstel van betaling te verlenen bij een schrijnende situatie zoals is
beschreven in de casus in het algemeen deel van de memorie van
toelichting.

47

Artikel 25, eerste lid, van de Invorderingswet 1990.
Artikel 25.5.3. van de Leidraad Invordering 2008.
Artikel 25.5.1. van de Leidraad Invordering 2008.
50
Artikel 25.5.1 van de Leidraad Invordering 2008.
51
Artikel 25, derde tot en met twintigste lid, van de Invorderingswet 1990.
48
49

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 107, nr. 6

23

Daarnaast geldt dat een belastingschuldige bij betaling na de enige of
laatste betalingstermijn in beginsel invorderingsrente is verschuldigd.52
Het maakt hierbij in beginsel niet uit of uitstel van betaling is verkregen.
Uitsluitend bij wet kan worden bepaald dat in een bepaalde situatie géén
invorderingsrente in rekening zal worden gebracht.53
De huidige wettelijke mogelijkheden voor uitstel zijn niet afdoende
gebleken voor bepaald schrijnende situaties. In navolging daarvan is de
voorgestelde maatregel noodzakelijk om renteloos uitstel van betaling te
kunnen verlenen in situaties waarin betaling van een belastingaanslag
binnen de geldende betalingstermijn leidt tot onbillijkheden van overwegende aard.
De voorgestelde maatregel omvat een delegatiebepaling. Zoals in het
nader rapport voor de Fiscale Verzamelwet 2023 is aangegeven, maakt
een delegatiebepaling het mogelijk om ook in de toekomst ten aanzien
van eventuele andere schrijnende situaties snel te kunnen regelen dat
renteloos uitstel van betaling mogelijk is. Hiermee wordt voorkomen dat
steeds een wetswijziging noodzakelijk is om een oplossing te kunnen
bieden voor situaties waarin betaling van een belastingaanslag binnen de
geldende betalingstermijn leidt tot onbillijkheden van overwegende aard
en bij het verlenen van uitstel invorderingsrente in rekening wordt
gebracht.54
De leden van de fractie van de SP vragen wanneer er sprake is van een
schrijnende situatie.
Zoals in het algemeen deel van de memorie van toelichting is toegelicht,
is er sprake van een schrijnende situatie als de betaling van een belastingaanslag binnen de geldende betalingstermijn leidt tot onbillijkheden van
overwegende aard.55 Of er sprake is van een onbillijkheid van overwegende aard, is afhankelijk van de feiten en omstandigheden van het geval.
Bij een schrijnende situatie kan worden gedacht aan een situatie waarin
betaling binnen de geldende betalingstermijn, die maximaal zes weken
betreft56, zal leiden tot een onredelijke situatie voor degene die de
belastingaanslag moet voldoen. Een voorbeeld van een schrijnende
situatie waarop de voorgestelde uitstelfaciliteit ziet, is de volgende
situatie. Een (minderjarige) erfgenaam dan wel belastingschuldige erft
slechts vermogen in de vorm van een vermogensbestanddeel dat in een
eerste levensbehoefte voorziet (de ouderlijke woning). Naast dat
betreffende vermogensbestanddeel is er geen of nagenoeg geen ander
inkomen of vermogen bij de erfgenaam aanwezig om bijvoorbeeld de
belastingaanslag erfbelasting te kunnen betalen. Het aangaan van een
lening blijkt niet mogelijk wegens het ontbreken van een inkomen om de
daarbij behorende betalingsverplichtingen te kunnen voldoen. De
erfbelastingschuld en bestaande en nog vast te stellen belastingschulden,
kunnen in dat geval alleen worden voldaan door het betreffende vermogensbestanddeel – de ouderlijke woning – te verkopen en dat wordt als
een onredelijke eis beschouwd.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen op welke termijn de
lagere wetgeving, waarin de nadere uitwerking zal plaatsvinden, wordt
geïmplementeerd.
In de URIW 1990 worden de schrijnende situaties opgenomen waarin
renteloos uitstel van betaling kan worden verleend. De hiervoor noodzakelijke wijziging van de URIW 1990 wordt opgenomen in de Eindejaarsre-

52

Artikel 28, eerste lid, van de Invorderingswet 1990.
Artikel 28, derde lid, van de Invorderingswet 1990.
Kamerstukken II 2021/22, 36 107, nr. 4, p. 4.
55
Kamerstukken II 2021/22, 36 107, nr. 3, p. 22.
56
Zie artikel 9 van de Invorderingswet 1990.
53
54

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 107, nr. 6

24

geling 2022. De beoogde inwerkingtredingsdatum van de wijziging van de
URIW 1990 is 1 januari 2023.
Deze leden vragen ook op welke specifieke situaties deze lagere regelgeving zal zien. In de URIW 1990 wordt aanvankelijk alleen opgenomen
dat er renteloos uitstel van betaling kan worden verleend voor een
belastingaanslag erfbelasting of een belastingaanslag die tot de nalatenschap van een natuurlijk persoon behoort, als betaling van die aanslag
leidt tot een schrijnende situatie. Hiermee wordt aangesloten op de per
1 juli 2021 in de Leidraad Invordering 2008 opgenomen uitstelfaciliteit
voor een schrijnende situatie bij het verkrijgen van een nalatenschap.57
Op dit moment zijn niet alle schrijnende situaties te voorzien waarin het
wenselijk kan zijn om renteloos uitstel van betaling te kunnen verlenen.
Mocht in de toekomst blijken dat in een bepaalde schrijnende situatie het
wenselijk is om renteloos uitstel van betaling te kunnen verlenen, dan zal
die situatie in de URIW 1990 worden opgenomen.
Werking van de uitstelfaciliteit
De leden van de fractie van de VVD vragen hoe de Belastingdienst om zal
gaan met het doenvermogen dat een verzoek om uitstel van betaling van
de belastingschuldige vraagt. Voorts vragen deze leden of de Belastingdienst minderjarige wezen (fiscale) hulp aanbiedt bij een verzoek om
uitstel van betaling wegens een schrijnende situatie. Als de schrijnende
situatie ziet op een minderjarige, zal de ontvanger (zover dit mogelijk is)
pogen de minderjarige te ondersteunen bij zijn aanvraag. De ontvanger
kan bijvoorbeeld zoveel mogelijk spreken in voor een minderjarige
begrijpelijke taal, actief meedenken over een oplossing voor de schrijnende situatie en de minderjarige wijzen op andere organisaties die de
minderjarige kunnen helpen. Overigens is het aannemelijk dat een
minderjarige wordt bijgestaan door een voogd dan wel dat de voogd
namens de minderjarige verzoekt om uitstel van betaling wegens een
schrijnende situatie. In dat geval kan de ontvanger met de voogd
eventuele oplossingen voor de schrijnende situatie van de minderjarige
bespreken.
De mogelijkheid om uitstel van betaling te verzoeken ingeval van een
schrijnende situatie zal bij belastingschuldigen onder de aandacht worden
gebracht via de website van de Belastingdienst of het aanslagbiljet. Verder
zal de Belastingdienst een belastingschuldige bij persoonlijk contact via
bijvoorbeeld de BelastingTelefoon informeren over mogelijke uitstelmogelijkheden. Hierbij wordt door de Belastingdienst zoveel mogelijk duidelijk
gemaakt wanneer een belastingschuldige in aanmerking komt voor de
besproken uitstelmogelijkheid en op welke manier daarvoor een verzoek
kan worden ingediend. Verder wordt door de Belastingdienst zo specifiek
mogelijk aangeven welke gegevens hij wenst te ontvangen bij een verzoek
om uitstel van betaling wegens een schrijnende situatie, zodat het voor de
belastingschuldige voldoende duidelijk is wat van hem wordt verlangd.
12. Enkele wijzigingen in de Belastingwet BES ter zake van de
koop of doorverkoop van een onroerende zaak of schip
De leden van de fractie van D66 vragen waarom niet gekozen is om de
vrijstelling opgenomen voor situaties waarin de staat of een openbaar
lichaam een onroerende zaak of een schip koopt af te schaffen. Deze leden
vragen daarnaast naar de functie en achtergrond van de vrijstelling. Voor
wat betreft de vrijstelling voor overdrachtsbelasting voor verkrijgingen
door de staat heeft deze regeling vooral een praktische betekenis. Het
voorkomt dat de staat overdrachtsbelasting aan zichzelf is verschuldigd
57

Artikelen 25.4.6 en 28.3a van de Leidraad Invordering 2008.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 107, nr. 6

25

met alle administratieve lasten die daarbij komen kijken. Alle opbrengsten
van de overdrachtsbelasting komen immers ten goede aan de Rijksbegroting. De verruiming van de vrijstelling voor verkrijgingen door
openbare lichamen is vooral ingegeven om geen verschillende behandeling te bewerkstelligen of anderszins een onderscheid te willen maken
tussen de verkrijging van een onroerende zaak of een schip door een
openbaar lichaam of de staat. De achtergrond van deze vrijstelling gaat
overigens lang terug. De overdrachtsbelasting die nu op de BES-eilanden
geldt is een voortzetting van de Nederlands-Antilliaanse Overdrachtsbelastingverordening van 1908. In die verordening was al een vrijstelling
opgenomen voor verkrijgingen door het toenmalige Gouvernement. Ook
in de Nederlandse Registratiewet 1917 bestonden soortgelijke vrijstellingen. Nu is ook in de WBR, waarin de Nederlandse overdrachtsbelasting
is opgenomen, een soortgelijke vrijstelling voor de staat (en een aantal
andere publiekrechtelijke lichamen) opgenomen. Een afschaffing van de
vrijstelling wordt om deze redenen niet overwogen, waarbij ook de wens
meespeelt dat waar mogelijk de belastingregels tussen Nederland en de
BES-eilanden gelijk aan elkaar zijn, en de omstandigheid dat de staat en
de openbare lichamen weinig onroerende zaken verkrijgen.
13. Uitvoeringsgevolgen Belastingdienst, Douane en Toeslagen
De leden van de fractie van D66 vragen per wanneer de rentestop
naheffingsaanslag geautomatiseerd zou kunnen worden voor niet-OBbelastingen.
Voor de heffing van loonbelasting wordt gewerkt aan de vernieuwing van
het heffingssysteem. Aanpassingen in het oude systeem gaan ten koste
van de capaciteitsinzet voor het nieuwe systeem. Hierdoor kan er voor het
vernieuwingstraject een risico op vertraging ontstaan. Zonder vertraging
is het nieuwe heffingssysteem voorzien voor 2026. Daarom is ervoor
gekozen de functionaliteit eerst pas mee te nemen in het nieuwe
heffingssysteem.
Ter zake van de andere heffingen is geautomatiseerde ondersteuning
vooralsnog niet voorzien. Gezien het overvolle IV-portfolio van de
Belastingdienst, de beperkte omvang van deze werkstromen en de
handmatige afhandeling van de verzoeken, is besloten de rentestop
vooralsnog niet te automatiseren.
De leden van de fractie van D66 vragen in het verlengde van de vorige
vraag hoe groot de druk van handmatige uitvoering voor de Belastingdienst is, en wat het effect van een andere inwerkingtredingsdatum
daarbij zou betekenen.
Het effect van een andere inwerkingtredingsdatum heeft alles van doen
met het verschil tussen geautomatiseerde of handmatige uitvoering. Als
geautomatiseerde uitvoering niet mogelijk is, dan is handmatige
uitvoering de terugvaloptie. Bij belastingrente in relatie tot de heffing van
omzetbelasting is het, gezien de grote aantallen, alleen realistisch om de
uitvoering van de rentestop in te bedden in de automatisering. Bij de
heffing van loonbelasting wordt rekening gehouden met 2.700 gevallen
per jaar. Tot aan het moment dat geautomatiseerde uitvoering mogelijk is,
wordt de regeling handmatig uitgevoerd. Hiervoor zullen drie nieuwe
medewerkers moeten worden geworven. Een dergelijke keuze voor
handmatige uitvoering van nieuw beleid betekent – tot aan het moment
dat nieuwe collega’s op de werkvloer inzetbaar zijn – dat het ten koste
gaat van ander werk. Handmatige uitvoering betekent ook dat het risico
op fouten en op vertraging in de afhandeling toeneemt. Er moet namelijk
in voorkomende gevallen handmatig een blokkade voor geautomatiseerde
afhandeling worden ingebracht. Vervolgens moet de rente (periode en
grondslag) handmatig worden berekend en in het systeem worden
ingevoerd. Bij de andere belastingmiddelen waarvoor de rentestop gaat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 107, nr. 6

26

gelden, is de druk van handmatige uitvoering voor de Belastingdienst
gering. De extra werklast kan worden opgevangen binnen de huidige
capaciteit. Een andere inwerkingtredingsdatum maakt hierbij geen
verschil.
De leden van de fractie van D66 vragen welk type procesverstoringen
geriskeerd worden door de invoering van de maatregel maatwerk
belastingrente.
De maatregel kan in veel gevallen niet geautomatiseerd worden uitgevoerd. In voorkomende gevallen zal toepassing van de maatregel
geïnitieerd moeten worden door middel van een bezwaar of een verzoek
om ambtshalve vermindering. De invoering van de maatregel maatwerk
belastingrente brengt een werkstroom met zich waarvan de verwerking
moet plaatsvinden buiten het reguliere proces. Dit brengt extra werkdruk
en risico op procesverstoringen met zich mee. Zowel de administratieve
behandeling als de inhoudelijke beoordeling vergt vanwege de
complexiteit veel capaciteit en deskundigheid.
De leden van de PVV-fractie vragen of de structurele uitvoeringskosten
(nagenoeg) geheel samenhangen met een toename van personeelskosten.
Het gaat inderdaad om personeelskosten. Dit betreft zwaarder gekwalificeerd personeel. De verwachting is dat de werklast toeneemt vanwege
een toename van de complexiteit van de werkzaamheden in het kader van
de behandeling van het bezwaar en eventueel een daarop volgend
beroep.
De leden van de fractie van de PVV vragen waarom er aanzienlijk meer
personeel noodzakelijk is terwijl uit de uitvoeringstoets blijkt dat de
interactie met burgers juist beperkt is. Interactie beperkt zich niet alleen
tot dienstverlenende communicatie, zoals de Belastingtelefoon. De
noodzaak voor de inzet van meer personeel heeft van doen met de
verwachte toename van de werklast bij de behandeling van bezwaar en
beroep.
De leden van de fractie van het CDA vragen of de maatregel onder
nummer vier ook druk legt op de IT-capaciteit en, zo ja, hoe hiermee wordt
omgegaan. Vooralsnog is niet voorzien dat er andersoortige
IV-ondersteuning nodig is dan nu al beschikbaar is om uitvoering te geven
aan de handmatige werkzaamheden die vanwege het voorstel zijn
voorzien. Mocht er toch behoefte zijn aan specifieke ondersteuning, dan
zullen die wensen concurreren met andere behoeften, en dus meelopen in
de gebruikelijke prioritering binnen het IV-portfolio.
14. Advies en consultatie
De leden van de fractie van de VVD vragen of de regering kan reflecteren
op de adviezen van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (NOB)
en het Register Belastingadviseurs (RB) op het voorliggende wetsvoorstel.
Het kabinet hecht veel waarde aan de inbreng van theoretisch en praktisch
deskundige partijen. Dit verbetert de kwaliteit van wetgeving. Tegelijk acht
het kabinet het onwenselijk als het zo gebruikelijk is dat een specifieke
belangenbehartiger standaard antwoord op haar vragen krijgt terwijl
andere partijen die gelegenheid minder krijgen. Daarom is ervoor gekozen
om de vragen van de NOB en RB te beantwoorden voor zover zij specifiek
zijn overgenomen door Kamerleden en door hen gesteld zijn.
De Staatssecretaris van Financiën,
M.L.A. van Rij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 107, nr. 6

27