Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

23 235

Thuiszorg en wijkverpleging

Nr. 235

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 4 juli 2023
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister voor
Langdurige Zorg en Sport over de brief van 13 juni 2023 inzake de
voorhang doorontwikkeling van bekostiging wijkverpleging op basis van
cliëntprofielen volgens het Draagkracht Draaglast model (Kamerstuk
23 235, nr. 222).
De vragen en opmerkingen zijn op 20 juni 2023 aan de Minister voor
Langdurige Zorg en Sport voorgelegd. Bij brief van 3 juli 2023 zijn de
vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Smals
Adjunct-griffier van de commissie,
C. Martin

kst-23235-235
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

1

Inhoudsopgave
I.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
Vragen en opmerkingen van het lid van de BBB-fractie

II. Reactie van de Minister

2
2
2
3
4
5
6
6
7

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de brief over de
voorhang doorontwikkeling van bekostiging wijkverpleging op basis van
cliëntprofielen volgens het Draagkracht Draaglast model. Dank aan de
Minister voor het informeren van deze leden over het voornemen om een
aanwijzing te sturen aan de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) Wet
marktordening gezondheidszorg (Wmg) met betrekking tot het experiment
over de bekostiging in de wijkverpleging op basis van cliëntprofielen. De
leden van de VVD-fractie hebben geen aanvullende vragen of opmerkingen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
brief van de Minister over de bovenstaande aanwijzing. Andere bekostigingsmethodieken zijn in de zorg volgens deze leden hard nodig en de
bekostiging op basis van cliëntprofielen moet ook beter aansluiten bij de
zorginhoud. De leden van de D66-fractie zijn altijd voorstander geweest
van het experimenteren met deze nieuwe methodiek. De brief van de
Minister roept nog enkele vragen op bij de leden van de D66-fractie.
De Minister beschrijft de totstandkoming van de pilot rondom het huidige
experiment met cliëntprofielen. Daarbij geeft de Minister aan dat de
partijen tot het voortschrijdend inzicht zijn gekomen dat het Draagkracht
Draaglast (DKDL) model van meerwaarde is. Kan de Minister toelichten
waarom dit model pas gedurende het experiment in gebruik is genomen
en niet bij aanvang van het experiment? Deze leden zouden graag een
toelichting zien van de Minister welk model bij aanvang zou worden
gebruikt en hoe de introductie van het DKDL-model voor vertraging heeft
gezorgd? Kan de Minister ook de resultaten (op de administratieve druk
en op de kwaliteit van zorg) van het huidige experiment met de Kamer
delen, zo vragen deze leden?
Tegelijkertijd was het de oorspronkelijke planning dat er al in april 2023
gestart kon worden met het registreren volgens de nieuwe methodiek. Nu
concludeert de Minister dat het «onzorgvuldig» is om reeds in 2024 te
beginnen met het verplicht registreren volgens het nieuwe model.
Waarom is er toentertijd voor gekozen om uit coulance die verplichting
nog niet in te laten gaan? Had de Minister niet eerder de inschatting
kunnen maken dat de coulance erin zou resulteren dat het definitief
invoeren zou worden verlaat? Daarnaast zouden de leden van de
D66-fractie meer inzicht krijgen in hoeverre aanbieders nu al volgens de
nieuwe methodiek werken. Is het wel mogelijk om in 2024 (op vrijwillige
basis) al te beginnen volgens de nieuwe methodiek, wanneer een
aanbieder zich voldoende voorbereid voelt, zo vragen deze leden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

2

Kan de Minister nogmaals kort reflecteren op het oorspronkelijk geplande
tijdspad en de nieuwe planning en welke oorzaken ten grondslag liggen
aan het herhaaldelijke uitstel?
Tenslotte, uit de brief van de Minister begrijpen deze leden dat hoogcomplexe thuiszorg apart zal moeten worden geregistreerd. Dit lijkt haaks te
staan op de doelstellingen van het experiment, namelijk dat er wederom
een wildgroei aan registraties ontstaat. In hoeverre zijn alle alternatieve
overwogen om hoogcomplexe thuiszorg tóch binnen het DKDL-model te
registreren, zo vragen de leden van de D66-fractie?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie hebben met enige verbazing kennisgenomen
van de voorhang doorontwikkeling van bekostiging wijkverpleging op
basis van cliëntprofielen volgens het Draagkracht Draaglast model en
hebben daarover nog enkele vragen en opmerkingen. Genoemde leden
zouden graag op ieder van de gestelde vragen een antwoord willen
ontvangen.
De leden van de PVV-fractie stellen vast dat de Nza eerder moeite had met
het vaststellen van de cliëntprofielen, dat was immers eerder de reden
voor het uitstellen van het experiment. De cliëntprofielen worden in het
nieuwe experiment op basis volgens het DKDL-model opgesteld. Wordt
het opstellen van cliëntprofielen door toevoeging van dit model gemakkelijker en minder complex voor de Nza? Zo ja, zou de Minister dit kunnen
uitleggen?
De leden van de PVV-fractie willen graag weten waarom de Minister kiest
om door te gaan met bekostiging via cliëntprofielen? Genoemde leden
zijn benieuwd waarom de huidige bekostiging niet meer werkt en wie,
maar vooral waarom deze nieuwe bekostiging gevraagd is? Zijn dit de
zorgverzekeraars, de zorgaanbieders of de patiënten?
Is de Minister ervan op de hoogte dat het werken met prestaties allang
niet meer hoeft en de registratie per vijf minuten allang tot het verleden
kan behoren? Het afschaffen van de vijf-minutenregistratie hoeft helemaal
niet gepaard te gaan met invoering van cliëntprofielen, waarom heeft de
Minister dit wel aan elkaar gekoppeld? Invoering van cliëntprofielen is wat
de leden van de PVV-fractie betreft dan ook de oplossing van een niet
bestaand probleem. Zou de Minister hier op kunnen reageren?
De leden van de PVV-fractie willen weten hoe de invoering en ervaringen
met cliëntprofielen in andere landen zoals Duitsland en USA is verlopen?
De leden van de PVV-fractie maken zich grote zorgen over de consequenties van de invoering van cliëntprofielen, vooral voor patiënten. Heeft
de Minister alle consequenties voor patiënten, zorgaanbieders, wijkverpleegkundigen, mantelzorgers en zorgverzekeraars van deze systeemwijziging in beeld? Zou de Minister enkele voorbeelden van vooruitgang
kunnen toelichten?
De leden van de PVV-fractie vrezen voor (nog) meer (financiële) discussies
tussen zorgaanbieders en zorgverzekeraars. Deelt de Minister deze
zorgen? Zo nee, waarom niet? Hoe gaat de Minister voorkomen dat er
upcoding gaat plaatsvinden?
Deelt de Minister dat het ziek is dat zorgaanbieders de mogelijkheid
krijgen om naar eigen inzicht (en dus niet op basis van kwaliteit of
voortgang) minder uren zorg te leveren om zo een beter financieel
resultaat te behalen? Waarom gaat u regelen dat zorgaanbieders rijk
kunnen worden door minder uren zorg te geven?
Het klopt toch dat de deelnemers aan de proef ervoor een negatief
financieel resultaat haalden en erna een positief resultaat? Snapt u dat het
dan vanzelfsprekend is dat ze positief tegen uw voorstel staan? Hoeveel
wijkverpleegkundigen hebben deelgenomen aan het experiment?
Hoe gaat de Minister voorkomen dat er meer cliëntprofielen bijkomen,
wanneer blijkt dat niet iedere patiënt binnen één van de bestaande

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

3

profielen past? Hoe gaat de Minister voorkomen dat wijkverpleegkundigen te maken krijgen met hogere administratieve lasten door invoering
van cliëntprofielen? Uit de eerste evaluatie van het experiment bleken de
administratieve lasten namelijk toegenomen.
Waarom kiest de Minister met de cliëntprofielen voor een bekostiging
gedreven op financiële sturing en niet op inhoudelijke sturing waar geen
ruimte is om kennis op te bouwen en te delen door middel van kwaliteitsinterventies?
Waarom kiest de Minister niet voor een systeem meer gericht op het
verbeteren van situaties waarbij minder uren ingezet kunnen worden
zonder dat dit ten koste gaat van de kwaliteit? Is het bestaande classificatiesysteem Omaha hier geschikt voor? Hoeveel zorgaanbieders wijkverpleging maken reeds gebruik van Omaha?
De Minister geeft aan dat de input van wijkverpleegkundigen doorslaggevend geweest is bij de totstandkoming van het uiteindelijke model voor
de cliëntprofielen. De leden van de PVV-fractie willen weten hoeveel
wijkverpleegkundige er betrokken zijn bij het opstellen van de cliëntprofielen?
Genoemde leden vragen of Buurtzorg Nederland (BN) waar één derde van
de wijkverpleegkundigen in Nederland werkzaam is, betrokken is bij de
totstandkoming van cliëntprofielen of het DKDL-model? Zo nee, waarom
niet?
Wat zou de reden kunnen zijn voor het feit dat BN tot vijf keer aan toe
werkgever van het jaar was? Bent u ermee bekend dat BN nog altijd groeit
en inmiddels bijna 1000 zelfsturende teams door heel het land heeft? In
hoeveel landen wordt inmiddels in navolging van BN met zelfsturende
teams gewerkt?
Waarom maakt u de wijkverpleging en wijkziekenverzorging kapot, in
plaats van dat u de werkwijze van BN, waar cliënten tevredener,
medewerkers gelukkiger en de zorg ook nog eens goedkoper wordt
geleverd, overneemt?
De leden van de PVV-fractie verzoeken de Minister per direct te stoppen
met de bekostigingssystematiek via cliëntprofielen en zich te richten op
het ondersteunen van zorgprofessionals onder andere door het terugdringen van de werkdruk en van de administratieve lasten.
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie begrijpen de doorontwikkeling zo dat er
informatie verkregen wordt over de leefomstandigheden en context van
de cliënt. Op deze manier kan er beter een cliëntenprofiel worden
gemaakt.
Maar leefomstandigheden en de context van de cliënt spelen toch een rol
bij indicatiestellingen? Dit is toch bij een aanvraag van de Wmo ook het
geval? Woont iemand alleen, is er een netwerk of mantelzorger aanwezig?
Wordt de post opengemaakt?
Betekent dit DKDL-model dat er meer zoals in de onderzoeksfase bij de
Wmo geïndiceerd gaat worden? En hoe verhoudt dit zich tot zogenaamde
gebruikelijke zorg die men elkaar pleegt te geven? Kan de Minister
aangeven hoe transparant dit nieuwe systeem is? Voor de zorgaanbieders
maar ook voor de cliënt?
Betekent dit dat de wijziging uit de genoemde voorhang een verzwaring is
van de huidige administratieve lasten of juist een verlichting? Kan de
Minister hier een uitgebreide toelichting op geven.
Wat betekent dit voor de cliënt zelf, moet hij of zij langere vragenlijsten
invullen? Wordt aan een cliënt op basis van een cliëntprofiel volgens het
DKDL-model inzichtelijk gemaakt waar hij op kan reken? Op welke soort
zorg en op hoeveel uur?
De leden van de CDA-fractie vragen dit specifiek, omdat er volgens hen
een verschil is tussen langdurig gebruik moeten maken van wijkver-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

4

pleging (bij een lichamelijke handicap) en kortdurend (na een operatie).
Voor de eerste groep is het een ander perspectief dan de tweede groep.
Dan moeten zaken als inzetten op preventie en zelfredzaamheid ook
anders gewogen worden. Deelt de Minister dit uitgangspunt met leden
van de CDA-fractie?
Vervolgens lezen de leden van de CDA-fractie dat onder zorgaanbieders
het experiment veel draagvlak kent. Wat vinden patiënten en gehandicaptenorganisaties van dit DKDL-model? Vinden zij deze wijziging ook een
verbetering? Als cliënten het niet eens zijn met de uitkomsten of met het
cliëntenprofiel dat eruit komt? Wat gebeurt er dan, vragen deze leden aan
de Minister?
Het experiment zal moeten uitwijzen of en hoe cliëntprofielen volgens het
DKDL-model als basis zouden kunnen dienen voor reguliere bekostiging
van geleverde zorg door zowel grote als kleine zorgaanbieders in de
wijkverpleging. Dat begrijpen de leden van de CDA-fractie, daarom is het
immers een experiment. Maar zij vragen hoe dat vervolgens gemeten
wordt? Hoe wordt er beoordeelt of het experiment geslaagd is? Welke
indicatoren worden er gehanteerd?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de Voorhang doorontwikkeling van bekostiging wijkverpleging op
basis van cliëntprofielen volgens het Draagkracht Draaglast model. Zij
kunnen zich vinden in het doel van een nieuwe bekostiging op basis van
cliëntprofielen in combinatie met het DKDL-model. Zij gaan ervan uit dat
op deze manier eindelijk reële tarieven worden betaald voor de wijkverpleging, waarbij de zorgvraag van de cliënt en de inhoudelijke uitkomsten
leidend moeten zijn. Deze leden vinden het onacceptabel dat er al jaren
onderbesteding is in de wijkverpleging, terwijl tegelijkertijd sprake is van
personeelstekort, een veel te hoge werkdruk en van mensen die zorg
nodig hebben maar die niet kunnen krijgen.
De leden van de PvdA-fractie vragen in hoeverre de nieuwe bekostiging
rekening houdt met mogelijkheden om samen te werken, tijd voor
multidisciplinair overleg en financiële ruimte om medewerkers een salaris
te kunnen bieden waarbij ook de compensatie voor de gestegen inflatie
kan worden meegenomen. En hoe wordt de bekostiging voor systeemfuncties meegenomen, bij voorbeeld de bekostiging van ongeplande
avond- en nachtzorg, de coördinatie van een herkenbaar en
aanspreekbaar wijkverpleging team en wijkgerichte preventie?
De leden van de PvdA-fractie vragen op welke wijze de nieuwe bekostiging moet bijdragen aan preventie van zorg, het versterken van
innovatieve zorg en het versterken van eigen regie en zelfredzaamheid
van de cliënt. In hoeverre is dit een doel op zich en is de nieuwe bekostiging gericht op bezuinigen in plaats van op het komen tot een tarief dat
de geboden noodzakelijke zorg dekt?
De leden van de PvdA-fractie vragen een nadere toelichting op het
draagvlak voor het DKDL-model. In hoeverre wordt dit gesteund door het
veld?
De leden van de PvdA-fractie vragen of het voor alle wijkverpleegkundigen mogelijk is per 2024 te starten met het registreren volgens het
DKDL-model? Zij lezen dat het experiment met het DKDL-model vanaf
2024 vijf jaar gaat lopen. Zij vragen hoe gedurende de looptijd wel
gezorgd zal worden voor reële tarieven? Zeker gezien het feit dat
zorgkantoren actief gaan sturen op zorg thuis, vinden deze leden het erg
belangrijk dat de wijkverpleging overeind blijft.
De leden van de PvdA-fractie krijgen signalen dat uit het nieuwe inkoopbeleid van zorgkantoren blijkt dat zorgkantoren de toegang tot verpleeghuizen verder gaan inperken, door alleen cliënten met een hele zware
zorgvraag nog toe te laten in een verpleeghuis. Zij vragen of dit wel kan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

5

volgens de nu geldende wetgeving, die zegt dat mensen recht hebben op
zorg met verblijf.
Deze leden begrepen dat bij Zilveren Kruis alleen mensen met een
indicatie «beschermd wonen met intensieve verzorging en verpleging»
(Zzp6) naar het verpleeghuis mogen. Zij vragen wat dit in de praktijk
betekent voor de wijkverpleging en de zorg thuis. Kan de Minister
uitgebreid ingaan op de gevolgen die dit inkoopbeleid van de zorgkantoren zal hebben voor zowel het personeel in verpleeghuizen, dat met veel
zwaardere zorgvraag te maken krijgt, als voor de wijkverpleging? De
wijkverpleegkundige zal immers mensen thuis zorg moeten bieden die
voorheen naar het verpleeghuis gingen. Wat betekent het voor de
wachttijden voor het verpleeghuis, nu de mensen die er opgenomen zijn
een zwaardere zorgvraag zullen hebben? Wat betekent het voor de
zorgvraag van de cliënten van wijkverpleegkundigen? Zijn er voldoende
wijkverpleegkundigen om deze zorg te bieden? Wat betekent dit voor de
werkdruk van wijkverpleegkundigen? Wat betekent het voor de wachttijden voor zorg thuis? Wat betekent het voor de werkdruk van huisartsen
en het aantal ouderen dat op de huisartsenpost (HAP) of spoedeisend
hulp (SEH) belandt? Kan de Minister garanderen dat mensen die zorg
thuis nodig hebben die zorg ook werkelijk krijgen? De leden van de
PvdA-fractie vragen of het huidige beleid gericht is op «zorg thuis
tenzij{»? Zo ja, kan de Minister de invulling van het «tenzij» uitgebreid toe
te lichten?
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de onderhavige
stukken. Zij hebben hierover nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de SP-fractie lezen dat de Minister wil stoppen met het
huidige experiment omtrent de bekostiging van de wijkverpleging en een
nieuw experiment omtrent de bekostiging van de wijkverpleging wil
starten in 2024. In beide gevallen gaat het om een bekostiging middels
cliëntprofielen. Er wordt beloofd dat de nieuwe bekostiging onder andere
een positieve invloed zou hebben op de administratieve lasten en zal
leiden tot minder bureaucratie. Genoemde leden hebben echter twijfels of
de cliëntprofielen de juiste manier zijn om deze doelen te bereiken. Zij
horen namelijk dat bekostiging via cliëntprofielen de administratieve druk
en bureaucratie bij veel zorgorganisaties juist gaat verergeren. Is het
daarom nog wel een goed idee om door te gaan met de ontwikkeling van
deze bekostiging via cliëntprofielen?
De leden van de SP-fractie lezen dat deze nieuwe bekostiging nodig zou
zijn om een einde te maken aan de alom gehate vijf-minutenregistratie. Er
zijn echter al zorgorganisaties die afgestapt zijn van de minutenregistraties en daarmee de administratieve last voor wijkverpleegkundigen
verminderd hebben onder het huidige systeem. Vormt dit geen bewijs dat
de regeldruk voor wijkverpleegkundigen per direct al verminderd kan
worden zonder dat we een nieuw bekostigingssysteem nodig hebben?
Zouden zorgaanbieders en zorgverzekeraars niet meer gedwongen
moeten worden om de administratieve druk voor de zorgverleners te
verminderen in het huidige stelsel?
Vragen en opmerkingen van het lid van de BBB-fractie
Het lid van de BBB-fractie heeft kennisgenomen van de onderhavige
stukken. Het lid van de BBB-fractie heeft hier nog enkele vragen en
opmerkingen over.
Het lid van de BBB-fractie staat positief tegenover een experiment dat zal
moeten uitwijzen of en hoe cliëntprofielen volgens het DKDL-model als
basis zouden kunnen dienen voor reguliere bekostiging van geleverde
zorg door zowel grote als kleine zorgaanbieders in de wijkverpleging.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

6

Het lid van de fractie-BBB hoort graag hoe de Minister gaat borgen dat via
het experiment duidelijk wordt of en hoe cliëntprofielen volgens het
DKDL-model als basis zouden kunnen dienen voor reguliere bekostiging
van geleverde zorg? Welke criteria en daarbij behorende waarden gaat de
Minister hanteren bij het trekken van conclusies over de werking van het
model? Hoe gaat geborgd worden dat het model, net als bij eerdere
overheidstoepassingen van modellen in de praktijk, niet schadelijk uit gaat
pakken voor individuen die wellicht straks geconfronteerd worden met
«computer-says-no» situaties. Met andere woorden: vindt de Minister dat
het model leidend moet zijn of dat het slechts een ondersteunend
instrument is, waarbij de praktische beoordeling van de medewerkers in
de wijkverpleging de doorslag geeft? Kan de Minister hier haar visie op
geven?
Wanneer is het experiment geslaagd, wil het lid van de fractie-BBB graag
weten van de Minister? En hoe zien de volgende stappen richting
uitvoering in de praktijk er volgens de Minister uit, zowel in de tijd als qua
inhoud?
II. Reactie van de Minister
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De Minister beschrijft de totstandkoming van de pilot rondom het huidige
experiment met cliëntprofielen. Daarbij geeft de Minister aan dat de
partijen tot het voortschrijdend inzicht zijn gekomen dat het Draagkracht
Draaglast (DKDL) model van meerwaarde is. Kan de Minister toelichten
waarom dit model pas gedurende het experiment in gebruik is genomen
en niet bij aanvang van het experiment?
Het begin van het huidige experiment (start per 2022) viel midden in de
onderzoeksperiode van de tweede pilot over cliëntprofielen. Op dat
moment was het DKDL-model nog niet breed inzetbaar: Via het Wetenschappelijk Programma Wijkverpleging (WPW) heeft de NZa in de periode
2019–2020 een onderzoek uitgevoerd bij en met vier zorgaanbieders («de
eerste pilot») naar verschillende cliëntprofielen. Na de eerste pilot heeft de
NZa ervoor gekozen om in 2021, samen met de Universiteit Maastricht en
Universiteit Tilburg, een vervolgonderzoek te starten.
Voor de gegevensverzameling hebben daarom zes grote zorgaanbieders
van wijkverpleging aanvullende cliëntkenmerken verzameld op basis van
een doorontwikkelde versie van de case-mix vragenlijst met 15 items. Bij
het bouwen van de modellen (de cliëntprofielen) is in dit onderzoek voor
een bredere aanpak gekozen dan enkel data-analyses. Het doel was om
met de kennis van wijkverpleegkundigen de klinische herkenbaarheid van
de cliëntprofielen te vergroten.
Wijkverpleegkundigen van de deelnemende organisaties hebben actief
deelgenomen aan de modelbouw. Inzichten van wijkverpleegkundigen zijn
op deze manier gecombineerd met inzichten vanuit data-analyse. Met het
DKDL model is er dus meer herkenbaarheid toegevoegd aan het model.
Deze leden zouden graag een toelichting zien van de Minister welk model
bij aanvang zou worden gebruikt en hoe de introductie van het
DKDL-model voor vertraging heeft gezorgd?
Enkele aanpassingen die nodig waren voor het uitkristalliseren van in het
DKDL model hebben voor vertraging gezorgd. Een voorbeeld hiervan zijn
stappen die zijn gezet om het DKDL model ook uitvoerbaar te maken in de
praktijk. In sommige situaties is het bijvoorbeeld niet wenselijk om geen
case-mix vragenlijst (9 items) af te nemen. Zo heeft de hoogcomplexe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

7

verpleegtechnische thuiszorg bijvoorbeeld een aparte plek gekregen in het
model. Het toewerken naar dit model heeft om zorgvuldige afstemming
met het veld gevraagd.
In de tweede pilot werd ondergezocht of extra clientkernmerken leiden tot
hogere voorspelkracht en verbeterde herkenbaarheid van de clientprofielen ten opzichte van de huidige clientprofielen. De start van het
experiment viel in het midden van deze pilot. De keuze voor het DKDL
model was daardoor nog niet bij aanvang van het experiment bekend.
Het Onderzoeksrapport tweede pilot cliëntprofielen van de Tilburg
University, Maastricht University en de NZa (oktober 2022)1 heeft
meerdere modellen geanalyseerd (waaronder het DKDL model). Het
onderzoek leidde tot zes modelvarianten van clientprofielen. Het onderzoeksrapport geeft geen aanbeveling welk model te gebruiken in het
experiment, maar laat dit aan de betrokken partijen. Voor de afweging van
de modellen zijn in overleg met wijkverpleegkundigen verschillende
beoordelingscriteria vastgesteld, waaronder herkenbaarheid in de wijk
maar ook toekomstgerichtheid (dat wil zeggen, een model dat bij kan
dragen aan uitkomstgerichte zorg en passende zorg).
Voor de modelkeuze zijn alle betrokken partijen2 geconsulteerd en
gevraagd hun onderbouwde voorkeur uit te spreken voor een model. Uit
de consultatie is het Draagkracht Draaglast (DKDL) model naar voren
gekomen als voorkeursmodel, de voorkeur van V&VN en de zes pilot
aanbieders3 voor dit model woog zwaar mee in deze besluitvorming
omdat het belangrijk is dat het model aansluit bij de zorgpraktijk. Het
DKDL-model kwam bij betrokken partijen naar voren als voorkeursmodel
ter vervanging van de op dat moment geldende cliëntprofielen. Enkele
aanpassingen in dit model hebben voor vertraging gezorgd.
Kan de Minister ook de resultaten (op de administratieve druk en op de
kwaliteit van zorg) van het huidige experiment met de Kamer delen, zo
vragen deze leden?
Die resultaten zijn er niet, omdat er nog niet is gestart met de registratie
van de clientprofielen. Hier zit precies de beperking van het huidige
experiment. Omdat er pas in 2024 op vrijwillige basis gestart kan worden
met het registreren van clientprofielen en per 2025 het meesturen van de
cliëntprofielen verplicht is met de declaratie, resteert er onvoldoende tijd
om de werking te evalueren op belangrijke thema’s als het vergroten van
de professionele autonomie, stimuleren van preventie en samenwerking,
lagere administratieve lasten en het verminderen van de productieprikkel
– in het bijzonder bij tarieven voor een langere periode – en inzichten in de
uitkomsten van zorg en contractering.
Door ervaringen die zijn opgedaan uit de eerste en tweede pilot met
cliëntprofielen zijn wel de volgende zaken bekend: ten eerste hebben
wijkverpleegkundige die mee hebben gedaan aan de pilots – waarvoor zij
per cliënt een korte vragenlijst hebben ingevuld voor de cliëntprofielen –
aangegeven enkel een paar minuten kwijt te zijn aan de vragenlijst en dit
niet ervaren als een grote administratieve last. Ten tweede hebben
wijkverpleegkundigen aangegeven dat een deel van de case-mix
vragenlijst eigenlijk al onderdeel zijn van de anamnese. De case-mix
vragenlijst bestaat uit 9 vragen, verdeeld naar de categorieën draaglast,
draagkracht en ondersteuningsbehoefte. Zorgverleners dienen ook buiten
het hanteren van clientprofielen om een anamnese bij de patiënt af te
1

Onderzoeksrapport tweede pilot cliëntprofielen – Nederlandse Zorgautoriteit (overheid.nl).
V&VN, Patiëntenfederatie Nederland, Actiz, ZorgthuisNL en Zorgverzekeraars Nederland.
3
Cordaan, Envida, MeanderGroep Zuid-Limburg, Omring, Sensire en Vierstroom Zorg Thuis.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

8

nemen om een indicatie te kunnen stellen. De tijd die zorgverleners
besteden aan het invullen van de vragenlijst kan ter check van het
afnemen van de anamnese worden gebruikt. Ten derde, de vragenlijst
hoeft alleen bij de indicatie en herindicatie te worden afgenomen. Dat
betekent dat wanneer er voor de betreffende cliënt wijzigingen optreden
die aanleiding zijn voor een herindicatie, dit ook een aanleiding is om de
gekozen antwoordopties bij de case-mix vragenlijst en een mogelijk
gewijzigd cliëntprofiel te administreren. Voor de meeste cliënten is dat
één/hooguit twee keer per jaar.
Tegelijkertijd was het de oorspronkelijke planning dat er al in april 2023
gestart kon worden met het registreren volgens de nieuwe methodiek. Nu
concludeert de Minister dat het «onzorgvuldig» is om reeds in 2024 te
beginnen met het verplicht registreren volgens het nieuwe model.
Waarom is er toentertijd voor gekozen om uit coulance die verplichting
nog niet in te laten gaan?
De cliëntprofielen zijn verder ontwikkeld door middel van een tweede
pilot. Het initiële idee was om de regelgeving van het huidige experiment
per 2023 aan te passen aan de vernieuwde cliëntprofielen. Echter, doordat
na de tweede pilot nog veelvuldig overleg heeft plaatsgevonden tussen
betrokken partijen4 om het DKDL model zijn definitieve vorm te kunnen
geven, is vertraging ontstaan. Het uitstellen van de verplichte registratie
betreft geen coulance, maar volgt uit het zorgvuldig doorontwikkelen van
het model en het bieden van tijd voor zorgaanbieders om gefaseerd over
te stappen. De vernieuwde cliëntprofielen hebben in de loop van 2023 hun
definitieve vorm gekregen. Op dat moment is ook gesproken over het
starten van het nieuwe experiment, om de redenen besproken in de
voorhangbrief.
Had de Minister niet eerder de inschatting kunnen maken dat de coulance
erin zou resulteren dat het definitief invoeren zou worden verlaat?
Nee, dat is niet het geval. Het is belangrijk om aanbieders een reëel
tijdpad te geven om over te stappen naar de registratie van cliëntprofielen. Zo kunnen zij zich zorgvuldig voorbereiden op de verplichte
registratie.
De verplichte registratie van cliëntprofielen volgt logischerwijs de
ontwikkeling van het DKDL model. Doordat er meer tijd en aandacht
gegeven is aan het doorontwikkelen van het model, gaat de nog niet
verplichte en vervolgens verplichte registratie van de cliëntprofielen op
een later moment in dan eerder gepland. Betrokken partijen5 hebben
aangegeven dat er voldoende tijd moet zijn voor zorgaanbieders om de
registratie van cliëntprofielen te implementeren en te oefenen met de
registratie van de cliëntprofielen, alvorens de registratie verplicht wordt. Ik
vind het belangrijk de zorgaanbieders voldoende tijd te geven. Daarom is
2024 hiervoor gereserveerd, zodat per 2025 verplichting tot registratie
geldt
Daarnaast zouden de leden van de D66-fractie meer inzicht krijgen in
hoeverre aanbieders nu al volgens de nieuwe methodiek werken.
Op dit moment neemt 95% van de gecontracteerde zorgaanbieders deel
aan het experiment door middel van het integrale uurtarief zonder de
cliëntprofielen. Partijen maken tot op heden gebruik van ZN-doelgroepen
om inzicht te krijgen in de zorgduur en doelgroepen. Per 2025 komen de
4
5

V&VN, Patiëntenfederatie Nederland, Actiz, ZorgthuisNL en Zorgverzekeraars Nederland.
V&VN, Patiëntenfederatie Nederland, Actiz, ZorgthuisNL en Zorgverzekeraars Nederland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

9

clientprofielen in de plaats van de ZN-doelgroepenregistratie. De
regelgeving om cliëntprofielen te registreren gaat per 1 januari 2024 in.
Deelnemers aan het experiment kunnen daarom per 1 januari 2024
cliëntprofielen registreren.
Is het wel mogelijk om in 2024 (op vrijwillige basis) al te beginnen volgens
de nieuwe methodiek, wanneer een aanbieder zich voldoende voorbereid
voelt, zo vragen deze leden?
De NZa heeft aangegeven dat zorgaanbieders per 1 januari 2024 kunnen
starten met het registreren van cliëntprofielen. Het is dan nog niet
verplicht om te declareren op basis van de cliëntprofielen; dat volgt in
2025. Daarom dienen partijen zich in 2024 voor te bereiden op het
declareren op basis van cliëntprofielen. Dit doen zij door voor de cliënten
in zorg de cliëntprofielen alvast te registreren in hun systemen, zodat
cliënten voor de declaratie per 1 januari 2025 een cliëntprofiel hebben.
Alleen in 2024 is het nog mogelijk om een integraal tarief te declareren,
zonder het hanteren van een cliëntprofiel. Tevens dienen leveranciers van
ECD’s (elektronisch cliënten dossier) de registratie van cliëntprofielen in te
richten, waarmee zij in 2023 starten.
Kan de Minister nogmaals kort reflecteren op het oorspronkelijk geplande
tijdspad en de nieuwe planning en welke oorzaken ten grondslag liggen
aan het herhaaldelijke uitstel?
Door uitstel van het starten van registreren met cliëntprofielen verschuift
de datum tot een verplichting voor de registratie naar 2025. Theoretisch
was het mogelijk om halverwege het jaar 2024 de verplichting in te voeren
tot registratie en declaratie op grond van cliëntprofielen, maar partijen
hebben aangegeven dat dit niet gewenst is in verband met een gebroken
boekjaar waardoor veel extra administratie zou volgen. Een voorbeeld
hiervan is dat er aanpassingen in contracten nodig zijn waarvoor
zorgaanbieders akkoord moeten geven. Dit kan leiden tot nieuwe
onderhandelingen. Het overstappen naar een nieuwe bekostiging is een
verandering waar complexe vraagstukken aan ten grondslag liggen.
Draagvlak van het veld voor het proces van invoering is dan ook van groot
belang.
Onderdeel

Oude
planning

Nieuwe
planning

Publicatie beleidsregels registratie cliëntprofielen in de
wijkverpleging.

1 feb 2023

1 jul 2023

Aanpassing ECD’s door ECD-leveranciers.

feb-mei 2023

jul-dec
2023

Overgangsperiode naar registratie cliëntprofielen:
• Zorgaanbieders bereiden voor op het werken met
cliëntprofielen (scholing, inrichten processen etc.)
• Zorgaanbieders registreren een cliëntprofiel voor hun
cliënten, zodat deze vanaf 2025 mee kan met de declaratie.

jun-dec 2023

Jan-dec
2024

Verplicht registratie van cliëntprofielen:
• Zorgaanbieders sturen in plaats van de ZN-doelgroep
verplicht het cliëntprofiel mee met de declaratie aan de
zorgverzekeraar van de cliënt.

1 jan 2024

1 jan 2025

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

10

Tenslotte, uit de brief van de Minister begrijpen deze leden dat hoogcomplexe thuiszorg apart zal moeten worden geregistreerd. Dit lijkt haaks te
staan op de doelstellingen van het experiment, namelijk dat er wederom
een wildgroei aan registraties ontstaat. In hoeverre zijn alle alternatieve
overwogen om hoogcomplexe thuiszorg tóch binnen het DKDL-model te
registreren, zo vragen de leden van de D66-fractie?
Hoogcomplexe technische thuiszorg wordt niet altijd geleverd door het
wijkzorgteam dat bij de betreffende patiënt reguliere wijkverpleging
levert, maar wordt soms geleverd door gespecialiseerde wijkzorgteams.
Het betreft immers handelingen waarvoor de uitvoerende zorgmedewerker over specifieke bevoegd- en bekwaamheden moet beschikken,
bijvoorbeeld voor het toedienen van chemotherapie thuis of het toedienen
van medicatie via een infuus. De medewerkers van deze gespecialiseerde
wijkzorgteams kunnen – omdat zij met de betreffende cliënt niet of
nauwelijks bekend zijn – niet laagdrempelig inschatten wat de draaglast
en of draagkracht is. Het invullen van de case-mix vragenlijst is dan niet
ondersteunend aan het leveren van zorg, maar zou tot administratieve last
leiden. Om die reden is ervan afgezien om deze zorg binnen het
DKDL-model te registreren. Verschillende partijen hebben ook de
beleidsmatige wens geuit om deze zorg apart inzichtelijk te maken, om de
beweging van de vanuit het ziekenhuis verplaatste zorg in beeld te
brengen en zo mogelijk te stimuleren.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
Wordt het opstellen van cliëntprofielen door toevoeging van dit model
gemakkelijker en minder complex voor de NZa? Zo ja, zou de Minister dit
kunnen uitleggen?
In de tweede pilot werd onderzocht of extra clientkernmerken leiden tot
hogere voorspelkracht en verbeterde herkenbaarheid van de clientprofielen ten opzichte van de huidige clientprofielen. Het Onderzoeksrapport
tweede pilot cliëntprofielen van de Tilburg University, Maastricht
University en de NZa (oktober 2022)6 heeft meerdere modellen geanalyseerd. Het onderzoek leidde tot zes modelvarianten van clientprofielen. Uit
de consultatie is het Draagkracht Draaglast (DKDL) model naar voren
gekomen als voorkeursmodel. Voor de afweging van de modellen zijn in
overleg met wijkverpleegkundigen verschillende beoordelingscriteria
vastgesteld, waaronder herkenbaarheid in de wijk maar ook toekomstgerichtheid (dat wil zeggen, een model dat bij kan dragen aan uitkomstgerichte zorg en passende zorg). Gemak en complexiteit voor de NZa
werden niet als beoordelingscriteria gehanteerd. De toevoeging van het
DKDL model maakt het voor de zorgprofessional makkelijk om het
passende clientprofiel voor de client te bepalen. De NZa vindt het
belangrijk en randvoorwaardelijk dat het bekostigingsmodel gemakkelijk
hanteerbaar is voor de zorgprofessional, en niet tot extra administratieve
lasten leidt.
Het DKDL model is een uitgebreider model, dan het model van de
clientprofielen uit de eerste pilot. Daar staat tegenover dat het de
zorgbehoefte, klinische herkenbaarheid en context beter weergeeft dan
het pilot 1 model.

6

Onderzoeksrapport tweede pilot cliëntprofielen – Nederlandse Zorgautoriteit (overheid.nl).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

11

De leden van de PVV-fractie willen graag weten waarom de Minister kiest
om door te gaan met bekostiging via cliëntprofielen?
Het doel van het experiment is dat een zorgverzekeraar en een zorgaanbieder afspraken maken over de integrale bekostiging van verpleging en
verzorging op basis van herkenbare cliëntprofielen volgens het DKDL
model, waarbij de beweging wordt gemaakt van kwantiteit naar kwaliteit.
De cliëntbehoeften en inhoudelijke resultaten en uitkomsten van de
wijkverpleging zijn daarin steeds meer leidend, zowel voor de cliënt, als
voor de zorgaanbieder, zorgverzekeraar en ten behoeve van de contractering. Het DKDL model biedt mogelijkheden om te contracteren voor een
langere periode (per dag/week/maand kwartaal) en daarmee biedt het
ruimte voor preventie en innovatie.
Clientprofielen in combinatie met het DKDL model bieden meer inzicht in
de zorgbehoefte van de client in termen van draagkracht (wat kan iemand
nog), draaglast (welke last ervaart de client) en ondersteuningsbehoefte
(hoe zelfstandig is de client). Het model bevat daarmee informatie die
relevant is voor goede uitkomsten van zorg en de beweging naar
passende zorg (preventie, reablement) en positieve gezondheid. Dat
maakt het model toekomstgericht. Dit is een belangrijke reden waarom
branchepartijen en de beroepsvereniging enthousiast zijn over het DKDL
model. Registratie van clientprofielen geeft inzicht in de patiëntpopulatie
van een zorgverlener, en stimuleert het maken van contractafspraken over
het leveren van passende zorg. Daarnaast helpen de uitkomsten van de
case-mix vragenlijsten om meer gestandaardiseerde data over de
wijkverpleging te genereren, zodat wijkverpleegkundigen en zorgaanbieders ook door middel van data van elkaar kunnen leren. Wijkverpleegkundigen krijgen bijvoorbeeld inzicht in verschillen tussen cliënten en
teams.
Mijn uitgangspunt is dat de nieuwe bekostiging moet bijdragen aan het
voorkomen van zorg (preventie), het versterken van innovatieve vormen
van zorg, het tegen gaan van risicoselectie en het stimuleren van eigen
regie en zelfredzaamheid van de cliënt. Het DKDL model draagt hieraan bij
omdat het een beter inhoudelijk gesprek stimuleert tussen zorgaanbieders
en zorgverzekeraars over de te leveren zorg en noodzakelijke contractering.
Genoemde leden zijn benieuwd waarom de huidige bekostiging niet meer
werkt en wie, maar vooral waarom deze nieuwe bekostiging gevraagd is?
Zijn dit de zorgverzekeraars, de zorgaanbieders of de patiënten? Is de
Minister ervan op de hoogte dat het werken met prestaties allang niet
meer hoeft en de registratie per vijf minuten allang tot het verleden kan
behoren?
De vraag voor een nieuwe bekostiging komt van de aanbieders. Zij willen
niet terug naar huidige prestaties op basis van uren tijdsinzet met
maximum tarieven, maar willen afspraken maken op basis van een
integraal vrij tarief. Omdat te kunnen bewerkstelligen is het belangrijk om
inhoud van de geleverde zorg (in plaats van enkel de uren geleverde zorg)
in de contractering mee te nemen.
Om de zorg te declareren is een prestatiebeschrijving van de NZa vereist.
Ik ben op de hoogte van het feit dat de 5 minutenregistratie voor de
verantwoording al meerdere jaren is afgeschaft. Echter hiermee hebben
we nog niet bereikt dat de contractering van zorg plaatsvindt op basis van
de inhoud van de zorg in plaats van tijdszinzet. Hiervoor is het nodig om
inzicht te krijgen in de zorgbehoefte van de client. Het DKDL model

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

12

faciliteert daarin, waarbij ook aandacht is voor het voorkomen van
risicoselectie.
Het afschaffen van de vijf-minutenregistratie hoeft helemaal niet gepaard
te gaan met invoering van cliëntprofielen, waarom heeft de Minister dit
wel aan elkaar gekoppeld?
Ik heb deze componenten niet aan elkaar gekoppeld, de 5-minuten
registratie voor de verantwoording is namelijk al geruime tijd geleden
afgeschaft. Daarbij geldt al langere tijd het principe «planning is realisatie» en is registratie achteraf dus niet nodig. De nieuwe bekostiging in
het experiment maakt het mogelijk om niet alleen per uur te declareren
maar ook per dag/week/maand/kwartaal. Hier is mogelijk de verwarring
ontstaan.
Invoering van cliëntprofielen is wat de leden van de PVV-fractie betreft
dan ook de oplossing van een niet bestaand probleem. Zou de Minister
hier op kunnen reageren?
De cliëntprofielen zijn er nadrukkelijk niet voor om voor de 5-minuten
registratie tegen te gaan. Het experiment heeft eigen doelstellingen die
hier los van staan en beschreven in het convenant bekostiging wijkverpleging dat de NZa met de betrokken veldpartijen (ZN, Actiz, Zorgthuisnl,
V&VN, PFN) heeft gesloten.7
Daarbij is aandacht voor inhoudelijke thema’s die in lijn liggen met de
doelen van dit experiment. Voorbeelden daarvan zijn het vergroten van de
professionele autonomie, voldoende ruimte voor samenwerking en
coördinatie in de wijk, stimuleren van preventie, lagere administratieve
lasten en het verminderen van de productieprikkel – in het bijzonder bij
tarieven voor een langere periode – en inzichten in de uitkomsten en
kwaliteit van zorg en contractering.
De leden van de PVV-fractie willen weten hoe de invoering en ervaringen
met cliëntprofielen in andere landen zoals Duitsland en USA is verlopen?
Het Nederlandse zorgsysteem is relatief uniek t.o.v. andere westerse
landen. Bijzonderheden van de Nederlandse setting is dat de ouderenzorg
is opgedeeld in meerdere domeinen. Dit maakt vergelijkingen met andere
landen lastiger. Beleid dat in andere landen werkt kan niet zomaar
overgenomen worden in de Nederlandse context. Dat neemt niet weg dat
we ervaringen uit andere landen mee kunnen nemen in onze besluit- en
beleidsvorming.
Vanuit Nederland participeren wij actief in verschillende internationale
organisaties zoals de EU, de OESO en de WHO om te leren van de
ervaringen uit andere landen. Zorg voor ouderen en mensen met een
complexe zorgvraag neemt in alle westerse landen toe en op internationaal niveau wordt hier ook steeds meer aandacht aan gegeven.

7

Convenant bekostiging wijkverpleging 2022–2026 – Nederlandse Zorgautoriteit (overheid.nl).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

13

De leden van de PVV-fractie maken zich grote zorgen over de consequenties van de invoering van cliëntprofielen, vooral voor patiënten. Heeft
de Minister alle consequenties voor patiënten, zorgaanbieders, wijkverpleegkundigen, mantelzorgers en zorgverzekeraars van deze systeemwijziging in beeld?
De reden dat geëxperimenteerd wordt in de bekostiging van wijkverpleging, is om door middel van het experiment de consequenties van de
wijziging in beeld te brengen voordat een definitief besluit wordt
genomen over het invoeren van de cliëntprofielen ter bekostiging van
wijkverpleging. Tijdens het experiment zal de NZa meermaals monitoren.
De NZa heeft gezamenlijk met betrokken partijen8 een eerste stap gezet
voor het uitvoeren van het eerste evaluatiemoment (de nulmeting) zoals
afgesproken in het convenant.9 Hiervoor is er reeds een uitvraag gedaan
die de NZa aan het verwerken is.10 Uit de eerdere pilots zijn geen
consequenties naar boven gekomen, die tot heroverweging van het
hanteren van clientprofielen hebben geleid.
De nulmeting geeft zicht op de situatie zonder clientprofielen. De
volgende evaluatie momenten geven zicht op het werken met clientprofielen, zodat we in beeld krijgen wat de mogelijke voor- en nadelen zijn.
Het voorkomen van risicoselectie (waar dit model onder meer in moet
faciliteren) is bijvoorbeeld juist in het belang van cliënten. Doordat de
cliëntpopulatie onderdeel wordt van de gesprekken in de contractering
kunnen de zorgverzekeraar en de zorgaanbieder een passend tarief
afspreken.
Zou de Minister enkele voorbeelden van vooruitgang kunnen toelichten?
De volgende vooruitgang is de afgelopen tijd geboekt of krijgt op dit
moment invulling:
• In december (2022) is er kort na publicatie van het onderzoeksrapport11
in een bestuurlijk overleg met partijen unaniem gekozen voor de
introductie van het DKDL model.
• Afgelopen maanden zijn er belangrijke stappen gezet om het DKDL
model ook uitvoerbaar te maken in de praktijk. In sommige situaties is
het bijvoorbeeld niet wenselijk om geen case-mix vragenlijst (9 items)
af te nemen. Daar zijn oplossingen voor gevonden. Zo heeft de
hoogcomplexe verpleegtechnische thuiszorg bijvoorbeeld een aparte
plek gekregen in het model.
• De concept regelgeving is door de NZa geconsulteerd bij de achterban
van partijen, wat geen bijzonderheden heeft opgeleverd. Tevens is het
DKDL model gepresenteerd tijdens een ledenbijeenkomst van Actiz,
waar het positief werd ontvangen. Met de publicatie van de regelgeving van de NZa publiceert zij ook een informatiekaart voor de
zorgprofessional.12
• De NZa en partijen zijn bezig een interactieve tool te ontwikkelen om
het werken met clientprofielen en de case-mix vragenlijsten inzichtelijk
te maken.
• Tenslotte gaan ECD (elektronisch cliënten dossier) leveranciers de
komende maanden aan de slag om de case-mix vragenlijsten in de

8

V&VN, Patiëntenfederatie Nederland, Actiz, ZorgthuisNL en Zorgverzekeraars Nederland.
Convenant bekostiging wijkverpleging 2022–2026 – Nederlandse Zorgautoriteit (overheid.nl).
10
Nieuwe bekostiging op basis van cliëntprofielen | Wijkverpleging | Nederlandse Zorgautoriteit
(nza.nl).
11
Onderzoeksrapport tweede pilot cliëntprofielen – Nederlandse Zorgautoriteit (overheid.nl).
12
FAQ nieuwe bekostiging wijkverpleging – vragen van uw cliënt (202303) – Nederlandse
Zorgautoriteit (overheid.nl).
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

14

ECDs in te bouwen, zodat deze vanaf 2024 een logische plek hebben
in het proces van vastleggingen door de wijkverpleegkundige.
De leden van de PVV-fractie vrezen voor (nog) meer (financiële) discussies
tussen zorgaanbieders en zorgverzekeraars. Deelt de Minister deze
zorgen? Zo nee, waarom niet?
Ik deelt deze zorgen niet. De informatie over de cliëntenpopulatie die
inzichtelijk wordt door het DKDL model gaat juist het gesprek tussen
zorgaanbieders en zorgverzekeraars over de inhoud en kwaliteit van de
geleverde zorg ondersteunen en stimuleren. Het is een feitelijke ondersteuning voor een gesprek. Door deze informatie kan het gesprek tussen
zorgverzekeraar en zorgaanbieder over de inhoud van de zorg gaan voor
bepaalde cliëntgroepen, in plaats van alleen over uren van zorg. Binnen
het experiment is het mogelijk om zorg niet per uur maar bijvoorbeeld per
dag, week, maand of kwartaal te declareren.
Deze manier van bekostigen draagt bij aan het voorkomen van zorg
(preventie), het versterken van innovatieve vormen van zorg en het
stimuleren van eigen regie en zelfredzaamheid. Een ander doel van de
experiment bekostiging is dat er meer ruimte moet ontstaan voor de
professionele autonomie van de wijkverpleegkundigen, zodat zij het vak in
de volle breedte zo kunnen uitoefenen. Wijkverpleegkundigen die al
werken met cliëntprofielen zijn enthousiast.
Hoe gaat de Minister voorkomen dat er upcoding gaat plaatsvinden?
Er zijn geen signalen bekend waaruit blijkt dat het experiment ertoe leidt
dat zorgaanbieders minder uren zorg gaan leveren om zo een beter
financieel resultaat te behalen. Daarnaast zal de NZa het experiment
evalueren, ook specifiek op het risico van upcoding.
Ook zijn de vragen gescreend op eenduidigheid om te voorkomen dat de
vragen multi-interpretabel zijn. Dat betekent dat je de vragen niet zomaar
kunt aanzetten om er financieel gewin uit te halen. Tenslotte werkt het
experiment met een integraal tarief, waardoor een ander clientprofiel niet
automatisch meer geld oplevert. Er hangt geen tarief aan een cliëntprofiel.
Zorgverzekeraars houden voor het overgrote deel inzicht in de uren
verpleging en verzorging. Alleen met een
kleine groep maken zorgverzekeraars afspraken over maandprestaties. Dit
vindt plaats in een high trust setting, waarbij zorgaanbieders extra
informatie delen met zorgverzekeraars om de zorglevering te verantwoorden en monitoren.
Deelt de Minister dat het ziek is dat zorgaanbieders de mogelijkheid
krijgen om naar eigen inzicht (en dus niet op basis van kwaliteit of
voortgang) minder uren zorg te leveren om zo een beter financieel
resultaat te behalen?
Deze terminologie hanteer en herken ik niet. Minder uren zorg leveren om
zo een beter financieel resultaat te behalen terwijl de client meer zorg
nodig heeft is absoluut ongewenst. Daarom komt er door middel van de
cliëntprofielen zicht in de zorgbehoefte van de cliënt op populatieniveau.
Juist om zorgverschraling tegen te gaan wordt er ook gekeken hoe
uitkomstindicatoren een plek kunnen krijgen in de cliëntprofielen. Met de
informatie van de cliëntprofielen kan de zorgverzekeraar beter monitoren,
bijvoorbeeld of het te verwachten is, dat bij een bepaalde zorgvraag
minder uren worden geleverd of niet. De zorgverzekeraar kan ook beter
anticiperen, als blijkt dat er in verhouding veel cliënten zijn met een lage
draagkracht, hoge draaglast en hoge ondersteuningsbehoefte en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

15

bespreken wat er nodig is om deze complexe groep passende zorg te
verlenen.
Waarom gaat u regelen dat zorgaanbieders rijk kunnen worden door
minder uren zorg te geven?
De bekostiging ondersteunt passende zorg. Dat vraagt niet alleen directe
zorgverlening en ondersteuning, maar ook uit afstemming en samenwerken met andere zorgprofessionals, transferverpleegkundigen,
huisartsen en sociaal domein. Met maandprestaties komt er financiële
ruimte om deze samenwerking te stimuleren. De zorgprofessional kan
bijvoorbeeld investeren in het netwerk met andere professionals, zonder
dat dit meteen tot minder inkomsten leidt. De inhoud van zorg wordt
namelijk meegenomen in de contractering in plaats van alleen de uren
geleverde zorg.
Werken met maandprestaties is niet zonder risicos. Daarom passen
zorgverzekeraars dat (tot nog toe) alleen toe in een high trust setting,
waarbij zorgaanbieders extra informatie delen met zorgverzekeraars om
de zorglevering te verantwoorden en monitoren. De NZa wil graag dat
maandprestaties voor een grotere groep zorgaanbieders gaat gelden.
Om dat te doen is een ander soort inzicht nodig, namelijk: inzicht in
uitkomstinformatie die geschikt is voor de contractrelatie. Dergelijke
informatie borgt bijvoorbeeld het risico dat aanbieders de zorg gaan
verschralen (onderbehandeling). Er is nog geen zicht op brede implementatie van dergelijke informatie, die geschikt is voor contractering. Hierover
zijn wel afspraken gemaakt in het convenant13 met partijen. Daarom wil
de NZa met partijen daar de komende tijd meer op inzetten.
Het klopt toch dat de deelnemers aan de proef ervoor een negatief
financieel resultaat haalden en erna een positief resultaat?
Dit signaal herken ik niet. In het convenant14 wat partijen en de NZa
hebben gesloten is daarover onder andere het volgende afgesproken: «De
geleverde zorg wordt vergoed met adequate tarieven.»
Hoeveel wijkverpleegkundigen hebben deelgenomen aan het experiment?
Op dit moment neemt 95% van de gecontracteerde zorgaanbieders deel
aan het experiment door middel van het integrale uurtarief zonder de
cliëntprofielen.
Het onderzoek «tweede pilot clientprofielen» is uitgevoerd bij zes
zorgaanbieders uit verschillende regio’s in Nederland. De omvang van de
pilot is bewust beperkt gehouden tot een zestal grote zorgaanbieders, die
naast een basis van generalistische wijkverpleging ook gespecialiseerde
zorg bieden. Dit levert volume aan cliënten op en tegelijkertijd belasten
we overige aanbieders niet met extra registratie.
De uiteindelijke dataset die de zes zorgaanbieders over deze periode
hebben aangeleverd bevatte (onder meer) bijna 31.000 case-mix vragenlijsten, ingevuld door 882 wijkverpleegkundigen en gespecialiseerd
verpleegkundigen. Uiteindelijk is de gezamenlijke mening van de
verpleegkundigen van V&VN en de zes pilot aanbieders15 doorslaggevend
geweest bij de keuze van het Draagkracht Draaglast model. Alle branche13

Convenant bekostiging wijkverpleging 2022–2026 – Nederlandse Zorgautoriteit (overheid.nl).
Convenant bekostiging wijkverpleging 2022–2026 – Nederlandse Zorgautoriteit (overheid.nl).
15
Cordaan, Envida, MeanderGroep Zuid-Limburg, Omring, Sensire en Vierstroom Zorg Thuis.
14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

16

partijen hebben daarbij aangeven de opvattingen van de pilot aanbieders
en de wijkverpleegkundigen (V&VN) heel belangrijk te vinden bij de
modelkeuze omdat deze zo goed mogelijk moet aansluiten bij de praktijk.
Kortom, wijkverpleegkundigen zijn in alle fasen onderdeel geweest van
het onderzoek en hun mening is uiteindelijk doorslaggevend geweest bij
de keuze voor het Draagkracht Draaglast model.
Hoe gaat de Minister voorkomen dat er meer cliëntprofielen bijkomen,
wanneer blijkt dat niet iedere patiënt binnen één van de bestaande
profielen past?
Elk bekostigingsmodel heeft onderhoud nodig. Dat geldt ook voor het
DKDL model.
Kern van het model zijn twaalf DKDL cliëntprofielen. Negen onderliggende
case-mix vragen bepalen de score op de bouwstenen: draagkracht,
draaglast en ondersteuningsbehoefte. Uit de scores volgt een cliëntprofiel. In principe staat dat aantal cliëntprofielen binnen het experiment
vast. Verbeteringen op de onderliggende case-mix vragenlijst blijven altijd
mogelijk, bijvoorbeeld om het model te actualiseren of de voorspelbaarheid te verbeteren. Dat kan zonder dat er meer cliëntprofielen
bijkomen.
De NZa en partijen zijn daarnaast met een vervolgonderzoek bezig naar de
medische kindzorg. Hiervoor geldt op dit moment een initieel profiel naast
de DKDL profielen. Het is te verwachten dat er voor de kindzorg enkele
cliëntprofielen bijkomen.
Hoe gaat de Minister voorkomen dat wijkverpleegkundigen te maken
krijgen met hogere administratieve lasten door invoering van cliëntprofielen? Uit de eerste evaluatie van het experiment bleken de administratieve lasten namelijk toegenomen.
Er heeft nog geen evaluatie van het huidige experiment plaatsgevonden.
Voor alle organisaties in de zorg staat voorop dat nodige administratie zo
laag mogelijk moet zijn. De NZa voert daarom niet zomaar een nieuwe
vragenlijst in. Enkel als er toegevoegde waarde blijkt te zijn en als het veld
– wijkverpleegkundigen, zorgaanbieders en zorgverzekeraars – achter een
aanpassing staan wordt een aanpassing doorgevoerd.
Bij het experiment wordt dus nadrukkelijk rekening gehouden met de
administratieve lasten. De case-mix vragenlijst om een cliënt te scoren op:
draagkracht, draaglast en ondersteuningsbehoefte bestaat uit 9 vragen.
Wijkverpleegkundigen die mee hebben gedaan aan de pilots zeggen hier
enkel een aantal minuten per cliënt voor te gebruiken en ervaren dit niet
als een grote administratieve last. Een deel van de case-mix vragenlijst is
eigenlijk al onderdeel zijn van de anamnese en de case-mix vragenlijst
hoeft alleen bij de indicatie en herindicatie te worden afgenomen. Dat
betekent dat wanneer er voor de betreffende cliënt wijzigingen optreden
die aanleiding zijn voor een herindicatie, dit ook een aanleiding is om de
gekozen antwoordopties bij de case-mix vragenlijst en een mogelijk
gewijzigd cliëntprofiel te administreren. Voor de meeste cliënten is dat
één/hooguit twee keer per jaar. Tenslotte zal bij invoering van de
cliëntprofielen ook een vragenlijst (de ZN doelgroepen-vragenlijst)
vervallen per 2025.
Het experiment stelt de wijkverpleegkundige en verzorgende juist in staat
om per dag, week, maand, of kwartaal te declareren. Zo krijgen zij meer
ruimte en vrijheid om vanuit professionele autonomie de zorg zo goed
mogelijk te organiseren. Daarnaast helpen de uitkomsten van de case-mix

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

17

vragenlijsten om meer gestandaardiseerde data over de wijkverpleging te
genereren, zodat wijkverpleegkundigen en zorgaanbieders ook door
middel van data van elkaar kunnen leren. Wijkverpleegkundigen krijgen
bijvoorbeeld inzicht in verschillen tussen cliënten en teams.
Waarom kiest de Minister met de cliëntprofielen voor een bekostiging
gedreven op financiële sturing en niet op inhoudelijke sturing waar geen
ruimte is om kennis op te bouwen en te delen door middel van kwaliteitsinterventies? Waarom kiest de Minister niet voor een systeem meer
gericht op het verbeteren van situaties waarbij minder uren ingezet
kunnen worden zonder dat dit ten koste gaat van de kwaliteit?
Door de introductie van clientprofielen voegen we juist meer inhoud toe
aan het bekostigingsmodel. Dit heeft als doel dat een meer inhoudelijk
gesprek plaatsvindt tussen zorgaanbieders en zorgverzekeraars en daarbij
kwaliteit en preventie gestimuleerd worden. Zo bewegen we weg van de
productieprikkel en zet de sector maximaal in op samenwerking, digitale
zorg, innovatie en zelfredzaamheid van de cliënt. Doordat cliëntprofielen
de ruimte bieden om niet per uur, maar per dag/week/maand/kwartaal te
declareren geeft het de wijkverpleegkundige meer autonomie om tijd zelf
in te delen.
Kwaliteit en uitkomsten is een belangrijk onderdeel van werken met
clientprofielen. Sterker, de verbinding van het DKDL model met kwaliteiten uitkomstindicatoren is van groot belang. De NZa en partijen zien inzicht
in kwaliteit en uitkomsten van zorg nog steeds als een belangrijke
randvoorwaarde om een bredere groep zorgaanbieders de overstap te
kunnen laten maken naar een vergoeding voor een langere periode,
bijvoorbeeld maandprestaties. Dergelijke informatie voorkomt bijvoorbeeld het risico dat aanbieders de zorg gaan verschralen (onderbehandeling).
Is het bestaande classificatiesysteem Omaha hier geschikt voor? Hoeveel
zorgaanbieders wijkverpleging maken reeds gebruik van Omaha?
Bij de totstandkoming cliëntprofielen en het DKDL model is er gekeken
naar bestaande classificatiesystemen als de NANDA, NIC, NOC en Omaha
(meest voorkomende). Deze systemen verzamelen informatie, maar
bleken niet bruikbaar voor de vertaalslag naar de passende zorg zoals het
DKDL model doet. Er geldt misschien voor één of twee vragen dat deze
overlappen met bestaande classificatiesystemen, maar de negen
kenmerken uit het DKDL zijn in ieder geval niet in alle classificatiesystemen beschikbaar. Er wordt wel gekeken naar zibs16 om bij de praktijk
aan te sluiten en dubbele registratie te voorkomen.
De Minister geeft aan dat de input van wijkverpleegkundigen doorslaggevend geweest is bij de totstandkoming van het uiteindelijke model voor
de cliëntprofielen. De leden van de PVV-fractie willen weten hoeveel
wijkverpleegkundige er betrokken zijn bij het opstellen van de cliëntprofielen?
Voor de omvang van de pilot is bewust gekozen voor een zestal grote
zorgaanbieders. Dit levert volume aan cliënten op en tegelijkertijd
belasten we overige aanbieders niet met extra registratie. Zie vraag 23
voor de totale aantal betrokken wijkverpleegkundige per fase van het
experiment.

16

zorginformatie bouwstenen (zibs) vormen de basis voor standaardisatie van zorginformatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

18

Genoemde leden vragen of Buurtzorg Nederland (BN) waar één derde van
de wijkverpleegkundigen in Nederland werkzaam is, betrokken is bij de
totstandkoming van cliëntprofielen of het DKDL-model? Zo nee, waarom
niet?
Buurtzorg is niet betrokken geweest bij de totstandkoming. Buurtzorg is
wel betrokken bij het bestuurlijk platform over de bekostiging waarbij
grote aanbieders met suggestie voor de doorontwikkeling kunnen geven.
Afgelopen juni is het bestuurlijk platform niet doorgegaan. Er wordt een
nieuw platform georganiseerd in het najaar waar ook Buurtzorg voor
wordt uitgenodigd.
Wat zou de reden kunnen zijn voor het feit dat BN tot vijf keer aan toe
werkgever van het jaar was? Bent u ermee bekend dat BN nog altijd groeit
en inmiddels bijna 1000 zelfsturende teams door heel het land heeft? In
hoeveel landen wordt inmiddels in navolging van BN met zelfsturende
teams gewerkt?
Ik ben op de hoogte van het feit dat de werkwijze van Buurtzorg
Nederland ook in andere landen wordt gebruikt. Ik ben ook bekend dat
Buurtzorg een aantal keer werkgever van het jaar is geweest. De NZa
betrekt buurtzorg en andere zorgaanbieders via een bestuurlijk platform
bij het experiment om werkwijze met elkaar te delen.
Waarom maakt u de wijkverpleging en wijkziekenverzorging kapot, in
plaats van dat u de werkwijze van BN, waar cliënten tevredener,
medewerkers gelukkiger en de zorg ook nog eens goedkoper wordt
geleverd, overneemt?
Cliëntprofielen zijn niet alleen een bekostigingssysteem, ze faciliteren een
andere kijk op de wijkverpleging, die noodzakelijk is voor de toekomst.
Met cliëntprofielen werken we naar een systeem dat passende zorg
ondersteunt en gericht is op de toekomst. Door informatie uit de
cliëntprofielen op een zinvolle manier te gebruiken kan de zorgvraag beter
voorspeld worden, maar krijgen we ook inzicht hoe aanbieders het in
vergelijking met elkaar het doen. Zo geven cliëntprofielen inzicht in de
cliëntpopulatie van aanbieders.
Ik schep voor de wijkverpleging de randvoorwaarden en de kaders om als
zorgaanbieder wijkverpleging aan te kunnen bieden en declareren. Welke
organisatievorm en werkwijze de zorgaanbieder kiest voor het leveren van
zorg is aan de organisatie zelf.
De leden van de PVV-fractie verzoeken de Minister per direct te stoppen
met de bekostigingssystematiek via cliëntprofielen en zich te richten op
het ondersteunen van zorgprofessionals onder andere door het terugdringen van de werkdruk en van de administratieve lasten.
Door de invoering van de bekostigingssystematiek op basis van cliëntprofielen worden verbeteringen aangebracht voor zorgaanbieders in de
wijkverpleging en wijkverpleegkundigen die zorg toekomstbestendig
leveren. Ik ben daarom ook nog steeds voornemens om het nieuwe
experiment per 1 januari 2024 van start te laten gaan. Ik span mij ook in
om zowel de werkdruk als de administratieve lasten terug te dringen.
Daarom hebben we in het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en de
programma’s Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO) en
Toekomstbestendige Arbeidsmarkt Zorg (TAZ) juist afspraken gemaakt die
erop zijn gericht om de administratieve lasten te verlagen en het
werkplezier te verhogen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

19

Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Maar leefomstandigheden en de context van de cliënt spelen toch een rol
bij indicatiestellingen?
De wijkverpleegkundige stelt een indicatie volgens het verpleegkundig
proces. Hierbij is het Normenkader van de V&VN een belangrijke leidraad.
In het verpleegkundig proces is nadrukkelijk oog voor de context waarin
de cliënt zich bevindt.
Dit is toch bij een aanvraag van de Wmo ook het geval?
Ja, bij een indicatie op grond van de Wmo2015, wordt rekening gehouden
met het sociale netwerk waar iemand op kan terugvallen. In artikel 1.2.1.
van de Wmo2015 staat het als volgt omschreven: «Een ingezetene van
Nederland komt overeenkomstig de bepalingen van deze wet in
aanmerking voor een maatwerkvoorziening, bestaande uit door het
college van de gemeente waarvan hij ingezetene is, te verstrekken
ondersteuning van zijn zelfredzaamheid en participatie, voor zover hij in
verband met een beperking, chronische psychische of psychosociale
problemen niet op eigen kracht, met gebruikelijke hulp, met mantelzorg of
met hulp van andere personen uit zijn sociale netwerk voldoende
zelfredzaam is of in staat is tot participatie».
Woont iemand alleen, is er een netwerk of mantelzorger aanwezig? Wordt
de post opengemaakt? Betekent dit DKDL-model dat er meer zoals in de
onderzoeksfase bij de Wmo geïndiceerd gaat worden?
De indicatiestelling in de wijkverpleging verandert niet door de introductie
van het DKDL model. De verpleegkundige indicatiestelling blijft het
uitgangspunt voor de zorg die aan de individuele patiënt geleverd wordt.
Het experiment zorgt dus niet voor een aanpassing in de wijze van
indiceren door de wijkverpleegkundige. Het voegt wel meer informatie toe
over de context van de cliënt. Deze informatie is gevat in de bouwstenen
draaglast, draagkracht en ondersteuningsbehoefte op basis van een
aantal cliëntkenmerken Cliëntprofielen kunnen worden gebruikt voor de
contractering tussen aanbieder en verzekeraar.
En hoe verhoudt dit zich tot zogenaamde gebruikelijke zorg die men elkaar
pleegt te geven? Kan de Minister aangeven hoe transparant dit nieuwe
systeem is? Voor de zorgaanbieders maar ook voor de cliënt?
De wijkverpleegkundige stelt een indicatie op basis van het verpleegkundig proces. Deze indicatie wordt vertaald in een zorgplan waar de
cliënt akkoord op geeft. Deze systematiek blijft bestaan met implementatie
van het DKDL model. De case-mix vragenlijst (9 vragen) waaruit het
cliëntprofiel wordt afgeleid wordt ingevuld door de wijkverpleegkundige
naar aanleiding van de indicatiestelling, en deze is ondersteunend aan het
goede gesprek tussen de wijkverpleegkundige en de patiënt. Hierbij kunt u
denken aan gesprek over; waar liggen uw behoeftes, hoe kan ik u het
beste ondersteunen en wat kunt u al dan niet met hulp van uw naasten
nog zelf?
Voor de zorgprofessional heeft de NZa een informatiekaart opgenomen
met «vragen van uw cliënt».17 Hierin staat uitgelegd wat de cliënt merkt
van de nieuwe bekostiging: «Net als nu zal de wijkverpleegkundige samen
met u een intake doen en het zorgplan opstellen. U blijft de hoeveelheid
17

FAQ nieuwe bekostiging wijkverpleging – vragen van uw cliënt (202303) – Nederlandse
Zorgautoriteit (overheid.nl).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

20

zorg krijgen die u nodig heeft. Daarnaast krijgt de wijkverpleegkundige
meer ruimte om naast of in plaats van de zorg ook andere hulp te bieden
die nodig is. Dat kan bijvoorbeeld in de vorm van hulpmiddelen of digitale
zorg. Zo zorgen we met elkaar dat u zo zelfstandig mogelijk blijft en dat er
voldoende zorg beschikbaar is voor alle cliënten».
Daarnaast is Patiëntenfederatie Nederland betrokken bij de doorontwikkeling van de bekostiging en wordt zo het cliëntenperspectief meegenomen.
Betekent dit dat de wijziging uit de genoemde voorhang een verzwaring is
van de huidige administratieve lasten of juist een verlichting? Kan de
Minister hier een uitgebreide toelichting op geven.
Voor alle organisaties in de zorg staat voorop dat de administratieve
lasten zo laag mogelijk moeten zijn. De NZa voert daarom niet zomaar een
nieuwe vragenlijst in. Zij doen dit alleen omdat blijkt dat dit echt toegevoegde waarde heeft en omdat wijkverpleegkundigen, zorgaanbieders en
zorgverzekeraars hier achter staan. Samen zijn we tot de conclusie
gekomen dat deze case-mix vragenlijst met een minimale tijdsbesteding
veel oplevert. Het invullen van deze vragen kost maximaal een paar
minuten van de tijd van de wijkverpleegkundige om de cliënt goed in
kaart te brengen. Daartegenover staat dat de wijkverpleegkundige en
verzorgende hierdoor via de nieuwe bekostiging, in de vorm van
bijvoorbeeld dag, week, maand of kwartaaltarieven, meer ruimte en
vrijheid krijgen om vanuit professionele autonomie passende zorg zo
goed mogelijk te organiseren. Daarnaast helpen de uitkomsten van de
case-mix vragenlijsten om meer gestandaardiseerde data over de
wijkverpleging te genereren, zodat wijkverpleegkundigen en zorgaanbieders ook door middel van data van elkaar kunnen leren. Wijkverpleegkundigen krijgen bijvoorbeeld inzicht in verschillen tussen cliënten en
teams.
Tot slot valt er bij invoering van de cliëntprofielen ook een vragenlijst af,
namelijk de ZN-doelgroepen vragenlijst.
Wat betekent dit voor de cliënt zelf, moet hij of zij langere vragenlijsten
invullen?
De case-mix vragenlijst (9 vragen) wordt in enkele minuten ingevuld door
de wijkverpleegkundige. De cliënt hoeft geen vragenlijsten in te vullen.
Wordt aan een cliënt op basis van een cliëntprofiel volgens het
DKDL-model inzichtelijk gemaakt waar hij op kan rekenen? Op welke soort
zorg en op hoeveel uur?
De door de wijkverpleegkundige opgestelde indicatie en het daaropvolgende zorgplan geven inzicht in de soort zorg, de ureninzet voor de cliënt
en wanneer deze zorg nodig is. De wijkverpleegkundige stelt samen met
de cliënt een zorgplan op en maakt daarbij een planning. Aan dit proces
verandert niets door invoering van de bekostiging op basis van cliëntprofielen. De vragenlijst is ondersteunend aan het goede gesprek tussen de
wijkverpleegkundige en de patiënt; waar liggen uw behoeftes, hoe kan ik
u het beste ondersteunen en wat kunt u al dan niet met hulp van uw
naasten nog zelf?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

21

De leden van de CDA-fractie vragen dit specifiek, omdat er volgens hen
een verschil is tussen langdurig gebruik moeten maken van wijkverpleging (bij een lichamelijke handicap) en kortdurend (na een operatie).
Voor de eerste groep is het een ander perspectief dan de tweede groep.
Dan moeten zaken als inzetten op preventie en zelfredzaamheid ook
anders gewogen worden. Deelt de Minister dit uitgangspunt met leden
van de CDA-fractie?
Iedere cliënt heeft een unieke zorgvraag en context, waar de wijkverpleegkundige voldoende oog voor heeft. Het Normenkader van de V&VN
ondersteunt de wijkverpleegkundige hierin. Preventie en zelfredzaamheid
zijn onderdeel van de indicatiestelling middels het verpleegkundig proces.
In navolging van de indicatiestelling wordt het passende cliëntprofiel
geregistreerd. Bovendien helpt het cliëntprofiel om die relevante groepen
te onderscheiden
Vervolgens lezen de leden van de CDA-fractie dat onder zorgaanbieders
het experiment veel draagvlak kent. Wat vinden patiënten en gehandicaptenorganisaties van dit DKDL-model? Vinden zij deze wijziging ook een
verbetering?
Alle partijen betrokken bij het convenant18 – te weten V&VN, NZa,
Patiëntenfederatie Nederland, Actiz, ZorgthuisNL en Zorgverzekeraars
Nederland – ondersteunen het DKDL model. Zij delen de visie dat de
cliëntprofielen helpen om de wijkverpleging toekomstbestendig te maken.
Daarnaast zal de NZa tijdens het experiment een monitoring en evaluatie
uitvoeren waarbij ook het cliëntperspectief wordt betrokken.
Als cliënten het niet eens zijn met de uitkomsten of met het cliëntenprofiel
dat eruit komt? Wat gebeurt er dan, vragen deze leden aan de Minister?
Het cliëntprofiel volgt uit de door de wijkverpleegkundige ingevulde
case-mix vragenlijst. Het cliëntprofiel dat aan een cliënt gekoppeld wordt
heeft geen directe gevolgen voor de zorg die een cliënt ontvangt. In
principe hoeft de cliënt niet te merken in welk profiel men valt. Het profiel
is enkel ter onderbouwing voor het gesprek tussen de zorgaanbieder en
de zorgverzekeraar. De indicatie blijft leidend voor de zorgvraag.
Het stellen van de indicatie gaat altijd in samenspraak met de cliënt. De
wijkverpleegkundige neemt de cliënt mee in het tot stand komen van de
indicatie.
Daarnaast zijn de vragen van de case-mix vragenlijst gescreend op
eenduidigheid om te voorkomen dat de vragen multi-interpretabel zijn.
Dat betekent dat de wijkverpleegkundige de vragen niet zomaar kan
«aanvinken» om er financieel gewin uit te halen. Tenslotte werkt het
experiment met een integraal tarief, waardoor een ander clientprofiel niet
automatisch meer geld oplevert.
Het experiment zal moeten uitwijzen of en hoe cliëntprofielen volgens het
DKDL-model als basis zouden kunnen dienen voor reguliere bekostiging
van geleverde zorg door zowel grote als kleine zorgaanbieders in de
wijkverpleging. Dat begrijpen de leden van de CDA-fractie, daarom is het
immers een experiment. Maar zij vragen hoe dat vervolgens gemeten
wordt?
Het experiment kent een evaluatie achteraf en een monitoring lopende het
experiment waarbij de zorgaanbieders en wijkverpleegkundigen actief
worden betrokken. Daarbij is aandacht voor de risico’s die samenhangen
18

Convenant bekostiging wijkverpleging 2022–2026 – Nederlandse Zorgautoriteit (overheid.nl).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

22

met een bekostiging op basis van cliëntprofielen zoals risicoselectie,
upcoding en onderbehandeling. De evaluatie en monitoring richt zich
daarnaast op de meer inhoudelijke thema’s die in lijn liggen met de
doelen van dit experiment. Voorbeelden daarvan zijn het vergroten van de
professionele autonomie, stimuleren van preventie en samenwerking,
lagere administratieve lasten en het verminderen van de productieprikkel
– in het bijzonder bij tarieven voor een langere periode – en inzichten in de
uitkomsten van zorg en contractering. In het convenant19 bekostiging
wijkverpleging 2022–2027 hebben partijen deze doelen met elkaar
verwoord.
Hoe wordt er beoordeelt of het experiment geslaagd is?
De NZa evalueert het experiment achteraf en schrijft daarover een
evaluatierapport. Op basis van dit rapport zal ik besluiten of de bekostiging op basis van cliëntprofielen in de reguliere bekostiging wordt
ingevoerd. Bij deze evaluatie leveren de zorgaanbieders en wijkverpleegkundigen, betrokken bij het experiment, uiteraard hun input. De NZa zal
bij de evaluatie kijken in hoeverre de inhoudelijke thema’s die benoemd
zijn in het convenant20 met het experiment behaald worden en welke
risico’s bestaan voor invoering in de reguliere bekostiging.
Welke indicatoren worden er gehanteerd?
Er wordt gekeken naar de inhoudelijke doelen die benoemd zijn in het
convenant21 bekostiging wijkverpleging 2022–2027.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie vragen in hoeverre de nieuwe bekostiging
rekening houdt met mogelijkheden om samen te werken, tijd voor
multidisciplinair overleg en financiële ruimte om medewerkers een salaris
te kunnen bieden waarbij ook de compensatie voor de gestegen inflatie
kan worden meegenomen?
Het experiment werkt met een integraal tarief. Doordat cliëntprofielen de
ruimte bieden om niet per uur, maar per dag/week/maand/kwartaal te
declareren geeft het de wijkverpleegkundige meer autonomie om tijd zelf
in te delen. Hierdoor ontstaat ook ruimte voor innovatie en multidisciplinaire overleggen.
Cliëntprofielen stimuleren het gesprek tussen zorgverzekeraar en
zorgaanbieder over de kwaliteit en inhoud van zorg, in plaats van enkel
over uren van zorg. Het uitgangspunt daarbij is ook dat de nieuwe
bekostiging moet bijdragen aan het voorkomen van zorg (preventie), het
versterken van innovatieve vormen van zorg, het tegen gaan van
risicoselectie en het stimuleren van eigen regie en zelfredzaamheid van de
cliënt.
Naast het integrale tarief waarbij de cliëntprofielen gebruikt gaan worden,
zijn nog een aantal aparte prestaties in de wijkverpleging om extra
stimulans voor specifieke handelingen te geven die niet cliëntgebonden
zijn. Zo wordt het per 2024 mogelijk om de coördinatie van wijkverpleging
met een aparte prestatie te vergoeden.

19

Convenant bekostiging wijkverpleging 2022–2026 – Nederlandse Zorgautoriteit (overheid.nl).
Convenant bekostiging wijkverpleging 2022–2026 – Nederlandse Zorgautoriteit (overheid.nl).
21
Convenant bekostiging wijkverpleging 2022–2026 – Nederlandse Zorgautoriteit (overheid.nl)
20

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

23

Tot slot, het financiële kader voor de wijkverpleging wordt voor het
loongerelateerde deel geïndexeerd met de overheidsbijdrage in de
arbeidskostenontwikkeling (OVA). Via de OVA wordt jaarlijks marktconforme arbeidsvoorwaardenruimte beschikbaar gesteld. De gestegen
inflatie leidt tot hogere marktlonen en daarmee ook tot een hogere OVA
en dus meer financiële ruimte voor hogere lonen in de wijk. Verder is in
het integraal zorgakkoord (IZA) afgesproken dat verzekeraars deze extra
ruimte ook moeten voorvertalen naar aanbieders.
En hoe wordt de bekostiging voor systeemfuncties meegenomen, bij
voorbeeld de bekostiging van ongeplande avond- en nachtzorg, de
coördinatie van een herkenbaar en aanspreekbaar wijkverpleging team en
wijkgerichte preventie?
De cliëntprofielen zullen gebruikt worden als inhoudelijke onderbouwing
van het integrale tarief (per dag/week/maand/kwartaal) waarover
onderhandeld wordt tussen zorgaanbieders en zorgverzekeraar. De
systeemfuncties bestaan nu naast de integrale tarieven. Dat betekent dat
de bekostiging van ongeplande avond- en nachtzorg en de coördinatie
van een herkenbaar en aanspreekbaar wijkverpleging team naast de
cliëntprofielen gedeclareerd kan worden via aparte prestaties. Eerder is
gebleken dat de systeemfuncties kosten zijn die niet cliëntgebonden zijn
en om die reden een aparte prestatie vragen.
De leden van de PvdA-fractie vragen op welke wijze de nieuwe bekostiging moet bijdragen aan preventie van zorg, het versterken van
innovatieve zorg en het versterken van eigen regie en zelfredzaamheid
van de cliënt.
Het uitgangspunt van de nieuwe bekostiging is dat deze moet bijdragen
aan het voorkomen van zorg (preventie), het versterken van innovatieve
vormen van zorg, het tegen gaan van risicoselectie en het stimuleren van
eigen regie en zelfredzaamheid van de cliënt. Doordat de tarieven per
dag/week/maand/kwartaal kunnen worden gedeclareerd is er meer ruimte
voor de autonomie van de verpleegkundige om de zorg te leveren die op
dat moment voor een cliënt het meest passend is zonder vast te zitten aan
declarabele uren. Daarin zit ruimte om in te zetten op preventie, innovatie
en eigen regie.
Daarnaast helpen de uitkomsten van de case-mix vragenlijsten om meer
gestandaardiseerde data over de wijkverpleging te genereren, zodat
wijkverpleegkundigen en zorgaanbieders ook door middel van data van
elkaar kunnen leren. Wijkverpleegkundigen krijgen bijvoorbeeld inzicht in
verschillen tussen cliënten en teams.
In hoeverre is dit een doel op zich en is de nieuwe bekostiging gericht op
bezuinigen in plaats van op het komen tot een tarief dat de geboden
noodzakelijke zorg dekt?
De introductie van clientprofielen draagt eraan bij de gesprekken over de
tarieven in de wijkverpleging tussen zorgaanbieders en zorgverzekeraar
inhoud te geven. Het doel is niet het bereiken van een bezuiniging. Het
kader van de wijkverpleging kent al meerdere jaren een onderuitputting.
We willen nu een bekostigingsmodel creëren met de juiste financiële
prikkels om goede zorg te leveren voor de cliënt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

24

De leden van de PvdA-fractie vragen een nadere toelichting op het
draagvlak voor het DKDL-model. In hoeverre wordt dit gesteund door het
veld?
Dit model is opgesteld in samenwerking met het veld en vervolgens
gekozen door de NZa en partijen22 van het convenant23.
Het Onderzoeksrapport tweede pilot cliëntprofielen van de Tilburg
University, Maastricht University en de NZa (oktober 2022)24 heeft
meerdere modellen geanalyseerd. Het onderzoeksrapport geeft geen
aanbeveling welk model te gebruiken in het experiment, maar laat dit aan
de betrokken partijen. Voor de modelkeuze zijn alle betrokken partijen25
geconsulteerd en gevraagd hun onderbouwde voorkeur uit te spreken
voor een model. Uit de consultatie is het Draagkracht Draaglast (DKDL)
model naar voren gekomen als voorkeursmodel, de voorkeur van V&VN
en de zes pilot aanbieders26 voor dit model woog zwaar mee in deze
besluitvorming omdat het belangrijk is dat het model aansluit bij de
zorgpraktijk.
De NZa geeft aan bij de keuze van dit model een balans te hebben
gevonden tussen eenduidigheid, herkenbaarheid, toekomstgerichtheid en
voorspelkracht.
De leden van de PvdA-fractie vragen of het voor alle wijkverpleegkundigen mogelijk is per 2024 te starten met het registreren volgens het
DKDL-model? Zij lezen dat het experiment met het DKDL-model vanaf
2024 vijf jaar gaat lopen. Zij vragen hoe gedurende de looptijd wel
gezorgd zal worden voor reële tarieven?
Ja, 2024 is een overgangsjaar. In 2024 kunnen zorgaanbieders en
wijkverpleegkundigen al zoveel als mogelijk case-mix vragenlijsten
afnemen bij hun cliënten en deze in de ECDs (elektronisch cliënten
dossier) vastleggen. De ECDs zullen voor die tijd ingericht zijn om dit
mogelijk te maken. Vanaf 2025 geldt de verplichting om de informatie van
het cliëntprofiel mee te sturen met de declaratie.
Er verandert niets in de tariefregulering. Net als afgelopen jaren geldt bij
deelname aan het experiment een vrij tarief met contractvereiste.
Zorgverzekeraars en zorgaanbieders maken onderling afspraken over
reële tarieven. In het convenant is daar expliciet aandacht aan besteed en
in artikel 4 onder meer het volgende afgesproken: «De geleverde zorg
wordt vergoed met adequate tarieven.» Het convenant blijft onveranderd
van kracht gedurende het nieuwe experiment tot en met 2028.

22

V&VN, NZa, Patiëntenfederatie Nederland, Actiz, ZorgthuisNL en Zorgverzekeraars Nederland.
Convenant bekostiging wijkverpleging 2022–2026 – Nederlandse Zorgautoriteit (overheid.nl).
Onderzoeksrapport tweede pilot cliëntprofielen – Nederlandse Zorgautoriteit (overheid.nl).
25
V&VN, Patiëntenfederatie Nederland, Actiz, ZorgthuisNL en Zorgverzekeraars Nederland.
26
Cordaan, Envida, MeanderGroep Zuid-Limburg, Omring, Sensire en Vierstroom Zorg Thuis.
23
24

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

25

De leden van de PvdA-fractie krijgen signalen dat uit het nieuwe inkoopbeleid van zorgkantoren blijkt dat zorgkantoren de toegang tot verpleeghuizen verder gaan inperken, door alleen cliënten met een hele zware
zorgvraag nog toe te laten in een verpleeghuis. Zij vragen of dit wel kan
volgens de nu geldende wetgeving, die zegt dat mensen recht hebben op
zorg met verblijf. Deze leden begrepen dat bij Zilveren Kruis alleen
mensen met een indicatie «beschermd wonen met intensieve verzorging
en verpleging» (zzp6) naar het verpleeghuis mogen. Zij vragen wat dit in
de praktijk betekent voor de wijkverpleging en de zorg thuis. Kan de
Minister uitgebreid ingaan op de gevolgen die dit inkoopbeleid van de
zorgkantoren zal hebben voor zowel het personeel in verpleeghuizen, dat
met veel zwaardere zorgvraag te maken krijgt, als voor de wijkverpleging?
Momenteel hebben alle ouderen die toegang hebben tot de Wet
langdurige zorg (Wlz) ook aanspraak op zorg met verblijf, ook als er
alternatieven zijn in de thuissituatie of in een geclusterde setting buiten
het verpleeghuis. Zilveren Kruis geeft bijvoorbeeld aan dat het dan ook
niet zo is dat Zilveren Kruis in zijn inkoopdocument stelt dat alleen
mensen met een indicatie zzp-6 nog naar het verpleeghuis mogen. De
suggestie dat de zorgkantoren in strijd met de wet handelen is dan ook
niet juist.
Wel zie ik de urgentie om actie te ondernemen voor het toenemende
aantal kwetsbare ouderen die vaker thuis blijven wonen. Daarom heb ik
ook het programma Wonen Ondersteuning en Zorg voor Ouderen
(WOZO) met vele partijen samen opgezet, waarin de groei van de
zorgvraag opgevangen zal worden in de thuissituatie of voorzieningen op
basis van scheiden van wonen en zorg. Daarbij is het logisch dat eerst
ouderen met een indicatie in de lagere zzp’s worden benaderd om te
kijken of zij ook zorg zonder verblijf kunnen ontvangen. Hier zijn zorgaanbieders en zorgverzekeraars ook bij betrokken. De zorg in de verpleeghuizen verandert en ook de zorg die de wijkverpleegkundige levert in de
wijk. Met WOZO ben ik met (inmiddels 35) partijen een beweging gestart
om de zorg en ondersteuning van ouderen houdbaar te maken en houden
voor de toekomst.
In het verlengde daarvan is het goed om na te denken over critera die
toegang geven tot het verpleeghuis. Daarom heb ik het Zorginstituut
gevraagd te onderzoeken of het mogelijk is om in de Wlz objectieve
criteria uit te werken tot een werkbare cesuur voor de praktijk, met als
resultaat dat alleen personen met een VV-indicatie die zijn aangewezen op
verblijf met integrale zorg de aanspraak verblijf krijgen toegekend.
De wijkverpleegkundige zal immers mensen thuis zorg moeten bieden die
voorheen naar het verpleeghuis gingen. Wat betekent het voor de
wachttijden voor het verpleeghuis, nu de mensen die er opgenomen zijn
een zwaardere zorgvraag zullen hebben?
De wachttijden voor het verpleeghuis zijn vooral afhankelijk van de
urgentie van de opname. Als een cliënt met spoed opgenomen moet
worden in een verpleeghuis, blijkt dat in de meeste gevallen mogelijk. Het
aantal cliënten met een VV-indicatie dat urgent geplaats moet worden,
bedraagt momenteel ruim 300. Dit volgt uit StatLine – Wachtenden in de
langdurige zorg; sector, kwartaal (cbs.nl). Cliënten met een opnamewens
die minder urgent is, hebben helaas te maken met een langere wachttijd.
Ik wil hierbij overigens opmerken dat het bij cliënten op de wachtlijst voor
het verpleeghuis gaat om cliënten met een Wlz-indicatie. Indien zij
verpleging en verzorging thuis ontvangen, gebeurt dit vanuit de Wlz en
niet via de wijkverpleging vanuit de Zvw.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

26

Wat betekent het voor de zorgvraag van de cliënten van wijkverpleegkundigen?
Er komen meer kwetsbare ouderen met een complexe zorgvraag die thuis
blijven wonen. Dat vraagt veel van de totale zorg die de eerste lijn aan
deze ouderen biedt. Niet alleen de wijkverpleegkundige zal deze cliënten
zorg leveren, ook de huisarts, apotheker en specialist ouderengeneeskunde spelen hier een belangrijke rol. Om de zorg toegankelijk te houden
voor deze steeds complexere zorgvragen thuis werken we aan een
versterking van de eerste lijn. Hierover heb ik uw Kamer recent geïnformeerd.27
Zijn er voldoende wijkverpleegkundigen om deze zorg te bieden?
Net als in alle zorgsectoren ligt er voor de arbeidsmarkt een grote
uitdaging in de wijkverpleging. Daarom zetten we in op de afspraken uit
het programma Toekomstbestendige Arbeidsmarkt Zorg (TAZ). Efficiënte
inzet van beschikbaar personeel is hierbij een eerste stap. In TAZ werken
we aan het in gang zetten van een transitie om het werk anders te
organiseren zodat aan de zorgvraag voldaan kan blijven worden.
Daarnaast heb ik met Actiz, Zorgthuisnl, V&VN en ZN in maart jl. het
Investeringsakkoord Opleiden Wijkverpleging ondertekend. Een akkoord
waarmee geïnvesteerd zal worden in het meer en anders opleiden van
helpenden (naar verzorgenden), verzorgenden IG, verpleegkundigen en
verpleegkundige specialisten voor de wijkverpleging.28
Wat betekent dit voor de werkdruk van wijkverpleegkundigen?
Doordat de arbeidsmarkt in de wijkverpleging een grote uitdaging is, is de
werkdruk in de wijk hoog. Daarom werk ik samen met de partijen uit het
veld aan de acties die benoemd staan in het programma TAZ en het
Investeringsakkoord Opleiden Wijkverpleging.
Wat betekent het voor de wachttijden voor zorg thuis?
In maart 2023 is een onderzoek uitgevoerd naar de toegankelijkheid van
wijkverpleging.29 Hierin kwam naar voren dat de beschikbaarheid van
wijkverpleging na de Covid-pandemie verder is afgenomen. Steeds vaker
moeten aanbieders cliënten weigeren of kunnen zij minder uren per cliënt
leveren dan nodig of gewenst. De omvang van deze beschikbaarheidsproblemen verschilt tussen aanbieders, locaties en periodes. Een betere
regionale afstemming van vraag en aanbod kan daarom een deel van het
probleem verminderen.
Ik verwacht dat een bekostigingssysteem dat ruimte geeft aan de
autonomie van de verpleegkundige, het voorkomen van zorg (preventie),
het versterken van innovatieve vormen van zorg en het stimuleren van
eigen regie en zelfredzaamheid van de cliënt, bijdraagt aan de toegankelijkheid van de wijkverpleging in de toekomst met vergrijzing.

27

Kamerstuk 33 578, nr. 95.
Kamerstukken 29 282 en 23 235, nr. 509.
29
Onderzoek naar de{ | SiRM – Strategies in Regulated Markets.
28

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

27

Wat betekent het voor de werkdruk van huisartsen en het aantal ouderen
dat op de huisartsenpost (HAP) of spoedeisend hulp (SEH) belandt?
De verschuiving van zorg in een verpleeghuis naar zorg thuis werkt door
in andere zorgsectoren30. Dat geldt ook voor de huisartsenzorg en de
spoedeisende hulp. Daarom zoeken we met programma’s als het IZA het
WOZO en de TAZ juist naar manieren om de toegankelijkheid van de
totale zorg zo goed mogelijk te borgen. Daarmee willen we voorkomen
dat de werkdruk verschoven wordt van de ene naar de andere sector.
Kan de Minister garanderen dat mensen die zorg thuis nodig hebben die
zorg ook werkelijk krijgen? De leden van de PvdA-fractie vragen of het
huidige beleid gericht is op «zorg thuis tenzij{»? Zo ja, kan de Minister de
invulling van het «tenzij» uitgebreid toe te lichten?
Vanuit het WOZO werken ik aan «thuis als het kan, digitaal als het kan en
zelf als het kan». «Zelf als het kan» wil zeggen dat we de mogelijkheden
voor ouderen vergroten om zo lang mogelijk, met ondersteuning van de
eigen omgeving, zelfredzaam te blijven. Met thuis als het kan maken we
ouderen beter bewust van de noodzaak zich voor te bereiden op ouder
worden en welke woonvorm en omgeving daarbij het beste past. «Thuis»
hoeft niet te betekenen daar waar men altijd gewoond heeft. Met digitaal
als het kan bedoelen we dat we ondersteuningsbehoefte zo veel mogelijk
met een digitale oplossing beantwoorden, als dat mogelijk is. Digitale
technologieën helpen ouderen hun zelfstandigheid te behouden en hun
kwaliteit van leven te bevorderen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
Zij horen namelijk dat bekostiging via cliëntprofielen de administratieve
druk en bureaucratie bij veel zorgorganisaties juist gaat verergeren. Is het
daarom nog wel een goed idee om door te gaan met de ontwikkeling van
deze bekostiging via cliëntprofielen?
Voor alle organisaties in de zorg staat voorop dat administratieve lasten
zo laag mogelijk moeten zijn. De NZa voert daarom niet zomaar een
nieuwe vragenlijst in. Zij doen dit alleen omdat blijkt dat dit echt toegevoegde waarde heeft en omdat wijkverpleegkundigen, zorgaanbieders en
zorgverzekeraars hier achter staan. Samen zijn partijen tot de conclusie
gekomen dat deze case-mix vragenlijst met een minimale tijdsbesteding
veel oplevert. Het invullen van deze vragen kost maximaal een paar
minuten van de tijd van de wijkverpleegkundige om de cliënt goed in
kaart te brengen. Daartegenover staat dat de wijkverpleegkundige en
verzorgende hierdoor via de nieuwe bekostiging, in de vorm van
bijvoorbeeld dag, week, maand of kwartaaltarieven, meer ruimte en
vrijheid krijgen om vanuit professionele autonomie de zorg zo goed
mogelijk te organiseren. Daarnaast helpen de uitkomsten van de case-mix
vragenlijsten om meer gestandaardiseerde data over de wijkverpleging te
genereren, zodat wijkverpleegkundigen en zorgaanbieders ook door
middel van data van elkaar kunnen leren. Wijkverpleegkundigen krijgen
bijvoorbeeld inzicht in verschillen tussen cliënten en teams.
De cliëntprofielen worden gemonitord op administratieve lasten. Het is
nadrukkelijk niet de bedoeling dat de administratieve lasten worden
verhoogd door de invoering van een bekostigingssystematiek op basis
van cliëntprofielen. De NZa is in gesprek met ICT-leveranciers om
cliëntprofielen zo in te bouwen dat ze aansluiten bij de bestaande praktijk

30

Onderzoek naar de{ | SiRM – Strategies in Regulated Markets

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

28

van de verpleegkundige. Daarnaast vervalt er de ZN-doelgroepen
vragenlijst per 2025, als de cliëntprofielen worden geregistreerd.
De leden van de SP-fractie lezen dat deze nieuwe bekostiging nodig zou
zijn om een einde te maken aan de alom gehate vijf-minutenregistratie. Er
zijn echter al zorgorganisaties die afgestapt zijn van de minutenregistraties en daarmee de administratieve last voor wijkverpleegkundigen
verminderd hebben onder het huidige systeem. Vormt dit geen bewijs dat
de regeldruk voor wijkverpleegkundigen per direct al verminderd kan
worden zonder dat we een nieuw bekostigingssysteem nodig hebben?
De 5-minuten registratie is voor de verantwoording al vele jaren
afgeschaft en heeft in die hoedanigheid ook geen verband met de
experimentbekostiging. Met de clientprofielen willen we de zorgzwaartemix van cliënten van een zorgaanbieder in beeld te brengen. Daarmee
kunnen aanbieders en verzekeraars in de contractering over de tarieven
passende afspraken maken, afgestemd op de cliënten die in zorg zijn. Het
doel van de cliëntprofielen is dus niet enkel administratieve lasten
verminderen maar de wijkverpleging toekomst bestendig maken.
Vragen en opmerkingen van het lid van de BBB-fractie
Het lid van de fractie-BBB hoort graag hoe de Minister gaat borgen dat via
het experiment duidelijk wordt of en hoe cliëntprofielen volgens het
DKDL-model als basis zouden kunnen dienen voor reguliere bekostiging
van geleverde zorg?
In het convenant31 is met partijen32 vastgelegd dat het experiment wordt
geëvalueerd. De NZa evalueert jaarlijks de wijze waarop de cliëntprofielen
worden gebruikt in de contractering. Daarbij bekijkt de NZa op welke
manier dit bijdraagt aan de doelen zoals geformuleerd in het convenant.
De NZa beoordeelt hierbij in ieder geval ook mogelijke risico’s als
risicoselectie en onderbehandeling. Na afronding van het experiment
neem ik op basis van deze evaluatie, die gevoed wordt met praktijkervaringen, een besluit over definitieve invoering van cliëntprofielen in de
regulieren bekostiging.
Welke criteria en daarbij behorende waarden gaat de Minister hanteren bij
het trekken van conclusies over de werking van het model?
Onderwerpen van de evaluatie zijn beschreven in het convenant bekostiging wijkverpleging 2022–2027. Allereerst zal er gekeken worden of het
de doelen dient zoals partijen die met elkaar hebben geformuleerd. Deze
doelen zijn onder andere: professionele autonomie van de wijkverpleegkundige, lage administratieve lasten, voldoende ruimte voor samenwerking en coördinatie in de wijk, het centraal stellen van de kwaliteit,
betaalbaarheid en beschikbaarheid van de zorg. De NZa beoordeelt hierbij
in ieder geval ook mogelijke risico’s als risicoselectie, upcoding en
onderhandeling.

31
32

Convenant bekostiging wijkverpleging 2022–2026 – Nederlandse Zorgautoriteit (overheid.nl).
ActiZ organisatie van zorgondernemers (ActiZ), Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), Patiëntenfederatie Nederland (PFN) Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland (V&VN), Zorgthuisnl
en Zorgverzekeraars Nederland (ZN).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

29

Hoe gaat geborgd worden dat het model, net als bij eerdere overheidstoepassingen van modellen in de praktijk, niet schadelijk uit gaat pakken voor
individuen die wellicht straks geconfronteerd worden met «computersays-no» situaties. Met andere woorden: vindt de Minister dat het model
leidend moet zijn of dat het slechts een ondersteunend instrument is,
waarbij de praktische beoordeling van de medewerkers in de wijkverpleging de doorslag geeft? Kan de Minister hier haar visie op geven?
De cliëntprofielen zijn ondersteunend. Ze bieden informatie over een
cliëntenpopulatie. Deze informatie maakt het mogelijk dat het gesprek
tussen zorgaanbieder en zorgverzekeraar over de inhoud kan gaan in
plaats van enkel de uren geleverde zorg. Ter illustratie: sommige cliënten
hebben een zwaardere zorgvraag, dit kan je nu belonen, zodat niet alleen
de «makkelijke cliënten» financieel aantrekkelijker zijn om zorg aan te
bieden.
De indicatiestelling in de wijkverpleging verandert niet door de introductie
van het DKDL model. Deze blijft hetzelfde. Het experiment zorgt dus niet
voor een aanpassing in de wijze van indiceren door de wijkverpleegkundige. Het voegt wel meer informatie toe over de context van de cliënt.
Deze informatie is gevat in de bouwstenen draaglast en draagkracht op
basis van een aantal cliëntkenmerken.
Werken met cliëntprofielen vraagt een omslag in het zorgveld vraagt die
noodzakelijk is om de wijkverpleging toekomstbestendig te maken. Ofwel,
een wijkverpleging waar betaalbaarheid, passende zorg, kwaliteit en
toegankelijkheid centraal staat.
Wanneer is het experiment geslaagd, wil het lid van de fractie-BBB graag
weten van de Minister? En hoe zien de volgende stappen richting
uitvoering in de praktijk er volgens de Minister uit, zowel in de tijd als qua
inhoud?
Het experiment is geslaagd als blijkt dat de evaluatie die opgesteld is door
de NZa aan het einde van het experiment positief wordt beoordeeld. De
evaluatie en monitoring richt zich op de inhoudelijke thema’s die in lijn
liggen met de doelen van dit experiment. Voorbeelden daarvan zijn het
vergroten van de professionele autonomie, stimuleren van preventie en
samenwerking, lagere administratieve lasten en het verminderen van de
productieprikkel – in het bijzonder bij tarieven voor een langere periode –
en inzichten in de uitkomsten van zorg en contractering. In het
convenant33 bekostiging wijkverpleging 2022–2027 hebben partijen deze
doelen met elkaar verwoord. Bij de evaluatie is ook aandacht voor de
risico’s die samenhangen met een bekostiging op basis van cliëntprofielen
zoals risicoselectie, upcoding en onderbehandeling. Na deze evaluatie
door de NZa besluit ik of en zo ja hoe de cliëntprofielen ingevoerd worden
als onderdeel van de reguliere bekostiging.

33

Convenant bekostiging wijkverpleging 2022–2026 – Nederlandse Zorgautoriteit (overheid.nl).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 235

30