Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 200 IX

Vaststelling van de begrotingsstaat van het
Ministerie van Financiën (IXB) en de
begrotingsstaat van Nationale Schuld (IXA) voor
het jaar 2023

Nr. 8

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 oktober 2022
In deze brief informeer ik u graag over ontwikkelingen aangaande de
Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBRD). Allereerst
vindt u in deze brief een verslag van de jaarvergadering van de EBRD.
Daarnaast blik ik vooruit op discussies die de komende periode bij de
EBRD plaats zullen vinden. De Nederlandse inzet zoals hieronder
beschreven is in nauwe afstemming met de Minister van Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking tot stand gekomen.
Terugblik jaarvergadering EBRD
De jaarvergadering van de EBRD vond plaats op 10–12 mei in Marrakesh,
Marokko en stond onmiskenbaar in het teken van de oorlog in Oekraïne.
Oekraïne en de bredere geraakte regio liggen in het kernmandaatgebied
van de EBRD en ten tijde van het uitbreken van de oorlog was de EBRD de
grootste institutionele investeerder in Oekraïne. Nederland en andere
aandeelhouders benadrukten tijdens de vergadering het belang van het
ondersteunen van Oekraïne en de regio met additionele investeringen. Op
de jaarvergadering is met bijna unanieme steun een resolutie aangenomen die stelt dat de EBRD in 2022 minimaal 1 miljard euro zal investeren in Oekraïne. Dit is onderdeel van het bredere Resilience and
Livelihoods Framework, waarmee de bank 2 miljard euro zal investeren in
Oekraïne en de getroffen regio. Nederland is positief over de rol die de
EBRD met deze resoluties op zich neemt en is van mening dat de Bank
met haar kennis van de regio (m.n. ook Oekraïne) en focus op de private
sector een belangrijke bijdrage kan leveren aan het ondersteunen van de
reële economie van Oekraïne.
Sinds het uitbreken van de oorlog zijn de financiële risico’s van investeringen in Oekraïne hoog. Dit heeft tot gevolg dat additionele investeringen
van de EBRD in Oekraïne zonder maatregelen om de risico’s te mitigeren,
niet als prudent bankieren kunnen worden beschouwd. De kredietwaar-

kst-36200-IX-8
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 IX, nr. 8

1

digheid van de EBRD zou hiermee in gevaar kunnen komen. Gelet hierop
heeft de EBRD aangegeven enkel additionele investeringen in Oekraïne te
kunnen doen wanneer de aandeelhouders een deel van het risico voor
hun rekening nemen. Verschillende aandeelhouders zegden op de
jaarvergadering garanties aan de EBRD toe ten behoeve van investeringen
in Oekraïne. Boven op deze garanties zal de Bank een deel van de nieuwe
kredieten voor eigen risico’s op haar balans blijven dragen, waardoor de
donorgaranties een hefboomwerking hebben.
Op de jaarvergadering is ook stilgestaan bij de ambitie van de EBRD om
het geografisch mandaat selectief uit te breiden naar Sub-Sahara Afrika
(SSA) en Irak. Nadat dit besluit eerder onder druk stond als gevolg van de
COVID-19-crisis1, is dit nu uitgesteld in verband met de onzekerheid rond
de impact van de oorlog in Oekraïne op het huidige mandaatgebied en de
financiële situatie van de bank. Op de jaarvergadering is een resolutie
aangenomen waarin de ambitie van de bank bevestigd wordt om haar
geografische mandaat geleidelijk en beperkt uit te breiden. In de resolutie
is opgenomen dat niet later dan de volgende jaarvergadering in 2023 er
een formeel besluit over de uitbreiding wordt genomen.
Vooruitblik
De balans van de EBRD wordt hard geraakt door de oorlog in Oekraïne.
Ten eerste moet de Bank omvangrijke voorzieningen treffen voor
(verwachte) verliezen op de operaties die reeds uitstonden in Oekraïne.
Ten tweede hebben de aandeelhouders van de EBRD snel na het uitbreken
van de oorlog besloten tot formele opschorting van de toegang van
Rusland en Belarus tot de middelen van de EBRD. Het portfolio van de
EBRD in deze landen wordt versneld afgebouwd, wat tot aanvullende
verliezen kan leiden. Bij het uitbreken van de oorlog had de EBRD een zeer
sterke kapitaalpositie en de grote reserves van de bank kunnen de
verliezen in 2022 naar verwachting opvangen zonder ernstige gevolgen
voor de kapitaalpositie van de Bank. Eind 2022 zal duidelijk worden welke
gevolgen de oorlog tot nu toe op de balans van de EBRD hebben gehad.
Zoals hierboven gesteld kan de EBRD enkel additionele investeringen in
Oekraïne doen wanneer aandeelhouders een deel van het risico afdekken.
Met een bijdrage van de VS van USD 500 miljoen en kleinere bijdragen
van andere donoren als DUI, FRA, VK en de EU, is inmiddels bijna 1
miljard euro toegezegd.2 Ook Nederland is voornemens een bijdrage van
25 miljoen euro aan de Crisis Response Special Fund van de EBRD te
doen ten behoeve van garanties op projecten in Oekraïne op het gebied
van voedselzekerheid, met de hierboven genoemde hefboomwerking
door additionele EBRD investeringen. Hiermee wil Nederland via de EBRD
bijdragen aan de bedrijvigheid in de voedselsector van Oekraïne en aan
mondiale voedselzekerheid. Het voorstel over het verstrekken van de
bijdrage aan het EBRD-fonds zal het kabinet binnenkort aan de Kamer
voorleggen door middel van een nota van wijziging op de ontwerpbegroting 2023 waarin deze uitgave wordt verwerkt op de begroting van het
Ministerie van Financiën. Op dat moment worden ook de onderliggende
nota’s met de Kamer gedeeld. Na akkoord van beide Kamers kan de
overeenkomst met de EBRD worden gesloten. Daarnaast helpt Nederland
de EBRD met een bijdrage van EUR 2,5 miljoen die hiermee technische
assistentie levert op het gebied van macro-economische hervormingen,
goed bestuur en rechtsstatelijkheid bijvoorbeeld aan die Oekraïense

1
2

Kamerstuk 21 501-07 nr. 1779.
The EBRD and the war on Ukraine.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 IX, nr. 8

2

centrale bank.3 Deze laatste bijdrage loopt via de begroting van de
Minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking.
De reeds toegezegde bijdragen van aandeelhouders aan de EBRD stellen
de bank in staat om in 2022 en een deel van 2023 te blijven investeren in
Oekraïne. De EBRD werkt momenteel aan plannen over de rol van de
EBRD in Oekraïne in de volgende fase. Hierbij wordt ook meegenomen
hoe de bank er financieel voor staat na de verliezen van 2022 en welke
ruimte dit biedt voor het opschalen van investeringen in Oekraïne.
Afhankelijk van de ontwikkelingen in Oekraïne en de wens van de
aandeelhouders ten aanzien van de rol van de EBRD in Oekraïne, zal
daarbij mogelijk opnieuw een beroep worden gedaan op de aandeelhouders.
De Minister van Financiën,
S.A.M. Kaag

3

Extra Nederlandse steun voor strijd en wederopbouw Oekraïne | Nieuwsbericht | Rijksoverheid.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 IX, nr. 8

3