Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2342
Vragen van de leden Sjoerdsma, Belhaj en Groothuizen (allen D66) aan de
Ministers van Buitenlandse Zaken en van Defensie en de Staatssecretaris van
Justitie en Veiligheid over een Nederlandse bijdrage aan een gereactiveerde
«Sophia-missie» (ingezonden 3 februari 2020).
Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) en van Minister
Bijleveld-Schouten (Defensie), mede namens de Staatssecretaris van Justitie
en Veiligheid (ontvangen 3 april 2020) Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2019–2020, nr. 1919
Vraag 1
Heeft u kennis genomen van de resultaten van de Libië-top in Berlijn?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3 en 4
Hoe duidt u de gemaakte afspraken?
Bent u het ermee eens dat de Europese Unie (EU) een belangrijke bijdrage
dient te leveren op het gebied van vrede en veiligheid in haar directe
geografische omgeving?
Ben u nog steeds van mening, zoals gesteld in de kabinetsbrief van 9 september 2016, dat een bijdrage aan een stabiel Libië een bijdrage is aan een veilig
Europa?1 Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2, 3 en 4
Tijdens de internationale conferentie over Libië, die op 19 januari jl. plaatsvond in Berlijn, werd door de aanwezige landen en organisaties een breed
pakket aan afspraken gemaakt met als doel de de-escalatie van het conflict in
Libië. Het kabinet verwelkomt de uitkomsten van de Berlijn conferentie en
benadrukt het belang van volledige implementatie, met in de eerste plaats
een duurzaam staakt-het-vuren, volledige naleving van het
VN-wapenembargo en geloofwaardige stappen op het politieke spoor.
Voortdurende instabiliteit in Libië heeft directe gevolgen voor Europa,
bijvoorbeeld op het gebied van migratie, maar zorgt er ook voor dat
terroristische groeperingen en georganiseerde misdaad voet aan de grond

1

ah-tk-20192020-2342
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Kamerstuk 29 521, nr. 323

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

krijgen. Het kabinet dringt al langere tijd in EU-verband aan op een sterk en
verenigd optreden van de EU in Libië.
Vraag 5 en 8
Bent u het ermee eens dat het controleren van de naleving van het wapenembargo van groot belang is voor de veiligheid van Libië en van Europa? Zo
nee, waarom niet? Zo ja, op welke wijze kan de EU en Nederland daaraan
bijdragen?
Hoe staat u tegenover het idee van de Hoge Vertegenwoordiger van de EU
voor buitenlands beleid, Borrell, om de EU op de Middellandse Zee het
Libische wapenembargo te laten monitoren? Hoe staat u tegenover zijn
voorstel om met onder andere dat doeleinde de maritieme tak van de
EU-missie «Sophia» te reactiveren?
Antwoord 5 en 8
Het conflict in Libië is meer dan ooit onderhevig aan buitenlandse inmenging.
De toevoer van militaire middelen aan de Libische partijen komt een politieke
oplossing niet ten goede. Het kabinet acht strikte naleving van het wapenembargo daarom noodzakelijk en benadrukt onder andere het belang van een
Europese rol op dit gebied. De EU heeft met dit doel EUNAVFOR MED
operatie Irini gelanceerd op 31 maart jl. De nieuwe operatie komt ter
opvolging van EUNAVFOR MED operatie Sophia en heeft als hoofdtaak het
implementeren van het VN-wapenembargo. Voor deze taak zullen observatiemiddelen, zoals satellietbeelden en verkenningsvluchten en schepen worden
ingezet.
Vraag 6 en 7
Ben u het ermee eens dat verdere destabilisering van Libië aanzienlijke
humanitaire gevolgen kan hebben? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke
wijze kan de EU en Nederland bijdragen aan het mitigeren van deze
gevolgen?
Ben u het ermee eens dat verdere destabilisering van Libië aanzienlijke
gevolgen kan hebben, bijvoorbeeld door het op gang komen van migratiestromen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke wijze kan de EU en Nederland bijdragen aan het mitigeren van deze gevolgen?
Antwoord 6 en 7
De mogelijke gevolgen van verdere destabilisering van Libië baren het
kabinet zorgen. Libië, Noord-Afrika, maar ook de EU zijn gebaat bij een
politieke oplossing voor het conflict. Dat betekent in de eerste plaats dat
gemaakte afspraken, zoals die tijdens de internationale bijeenkomst in Berlijn,
moeten worden nageleefd. Zoals hierboven aangegeven, heeft het kabinet
meermaals benadrukt dat een actieve rol van de EU hierin noodzakelijk is.
Aanhoudende instabiliteit in Libië heeft mogelijk ook gevolgen op het gebied
van migratie. Op dit moment heeft het kabinet geen indicaties dat er nieuwe
migratiestromen op gang komen. Daarnaast heeft het kabinet in het najaar
2019 additionele bijdragen aan UNHCR en IOM in Libië (resp. EUR 3,9 mln. en
EUR 2,5 mln.) gedaan om de verslechterde humanitaire situatie van vluchtelingen en migranten het hoofd te bieden. Deze bijdragen worden o.a. ingezet
voor evacuatie van kwetsbare vluchtelingen middels het nieuwe Emergency
Transfer Mechanism (ETM) in Rwanda, cash assistentie aan ontheemden en
vluchtelingen in stedelijke centra en de vrijwillige terugkeer van migranten.
Vraag 9, 10 en 11
Is Nederland bereid en in staat een daadwerkelijke bijdrage te leveren aan
een dergelijke «gereactiveerde» missie? Zo ja, in welke vorm? Zo nee,
waarom niet?
Indien Nederland op dit moment niet in staat is een bijdrage te leveren, bent
u dan bereid een dergelijke bijdrage te prioriteren? Zo nee, waarom niet?
Bent u het ermee eens dat een gereactiveerde Sophia-missie ook kan
bijdragen aan het beschermen van Nederlandse reders en het voorkomen van
tragedies op zee? Zo nee, waarom niet? Zo ja, bent u bereid zich in te
spannen voor een breed mandaat waarbij de missie inzet op het monitoren
van het wapenembargo, het tegengaan van mensensmokkel en het eerbiedigen van het zeerecht? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Antwoord 9, 10 en 11
Op 31 maart jl. is de EUNAVFOR MED Operatie Irini gelanceerd met als
hoofdtaak het implementeren van het VN-wapenembargo voor Libië (VNVR
Resoluties 1970 en 2292). Daarnaast zal de operatie gericht zijn op het
bestrijden van georganiseerde mensensmokkel, capaciteitsopbouw, training
en monitoring van de Libische kustwacht en marine, evenals het tegengaan
van oliesmokkel. Hier heeft het kabinet ook voor gepleit.
Het force generationproces van operatie Irini loopt. Een continuering van een
Nederlandse bijdrage met stafofficieren op het hoofdkwartier in Rome (2–3
militairen, conform Nederlandse bijdrage aan operatie Sophia) ligt voor de
hand, juist om goed geïnformeerd te blijven over de ontwikkelingen in de
missie. Het kabinet beraadt zich nog op een eventuele bijdrage met andere
capaciteiten. Uiteraard zal het kabinet de wenselijkheid en haalbaarheid van
een bijdrage zorgvuldig afwegen in het licht van de situatie op dat moment
en op basis van een militair advies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3