Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

23 235

Thuiszorg en wijkverpleging

Nr. 222

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR LANGDURIGE ZORG EN SPORT

Ontvangen ter Griffie op 13 juni 2023.

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Het besluit tot het doen van een aanwijzing
kan niet eerder worden genomen dan op
13 juli 2023.

Den Haag, 13 juni 2023
Hierbij informeer ik u, conform artikel 58 van de Wet marktordening
gezondheidszorg (Wmg), over mijn voornemen om een aanwijzing te
sturen aan de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) op grond van artikel 7
Wmg met betrekking tot het experiment over de bekostiging in de
wijkverpleging op basis van cliëntprofielen. Ik zal niet eerder overgaan tot
het geven van de aanwijzing dan dertig dagen na verzending van deze
brief. Van de vaststelling van de aanwijzing zal ik mededeling doen door
plaatsing in de Staatscourant.
Eerst zal ik terugblikken op de bekostiging in de wijkverpleging.
Vervolgens beschrijf ik het voorgenomen experiment waarin wijkverpleging bekostigd wordt op basis van cliëntprofielen volgens het
Draagkracht Draaglast (DKDL) model. In het laatste onderdeel van deze
brief treft u de zakelijke inhoud van de voorgenomen aanwijzing.
Het is noodzakelijk om een aanwijzing aan de NZa te geven om een
aanpassing in het experiment door te voeren. Alle betrokken partijen zijn
het er gezamenlijk over eens dat de bekostiging van de wijkverpleging
moet worden doorontwikkeld en dat het huidige experiment een vervolg
dient te krijgen op basis van een aangepaste aanwijzing. Terug gaan naar
de oude bekostiging met de reguliere prestaties zoals verpleging en
verzorging met prestaties per uur en een maximumtarief is een onwenselijk situatie is.
1. Terugblik op doorontwikkeling van de bekostiging
Ik schets een terugblik op de bekostiging in de wijkverpleging om aan te
geven welke vooruitgangen er de afgelopen jaren zijn geboekt. Sinds de
overheveling van de wijkverpleging vanuit de Algemene Wet Bijzondere
Ziektekosten (AWBZ) naar de Zorgverzekeringswet (Zvw) in 2015 is het
doel om via de bekostiging de productieprikkel – «uurtje-factuurtje» – te
verminderen. Het bekostigingsmodel moet beter aansluiten bij de
zorginhoud. Als voorbereiding hierop is het experiment verpleging en
verzorging in 2016 van start gegaan waarin afspraken gemaakt kunnen

kst-23235-222
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 222

1

worden over het gebruik van integrale tarieven zoals een integraal
uurtarief. Bijna alle gecontracteerde zorgaanbieders en zorgverzekeraars
maakten van dit experiment gebruik.
Een belangrijk onderdeel van dit traject was een pilot uit 2019 waar vier
grote zorgaanbieders aan hebben deelgenomen. Uit de pilot bleek dat een
classificatiesysteem vanuit cliëntprofielen een basis voor de bekostiging
kan zijn1. Cliënten worden daarin op basis van de zorgvraag en
zorgzwaarte in een groep (cliëntprofiel) ingedeeld. De cliëntkenmerken die
de benodigde zorginzet per cliënt voorspellen komen voort uit wetenschappelijk onderzoek. Naar aanleiding van resultaten uit deze pilot heeft
de NZa in 2020 een advies uitgebracht voor de bekostiging per 2022.2 Dit
advies heb ik onderschreven waardoor er per 2022 gestart is met het
huidige experiment cliëntprofielen.
In de stand van zakenbrief wijkverpleging van 28 maart 20223 heb ik de
Tweede Kamer gemeld dat gemeld dat de NZa per 2022 – via een
experimentperiode van 5 jaar – toewerkt naar een nieuwe reguliere
bekostiging voor de wijkverpleging aan de hand van cliëntprofielen. De
doelstelling van dit experiment betreft het mogelijk maken dat zorgaanbieders en zorgverzekeraars afspraken kunnen maken over een vast
bedrag per cliënt dat wordt gedeclareerd op basis van de samenstelling
van de populatie. Een mooi en belangrijk initiatief waarbij het onder
andere mogelijk wordt gemaakt om zorg over een langere periode in
rekening te brengen: per dag, week, maand of kwartaal. Dit heeft een
positieve invloed op de administratieve lasten aangezien zorgverzekeraars
en zorgaanbieders dan kunnen afspreken om op een andere manier te
verantwoorden dan per uur. Daarnaast stimuleren cliëntprofielen dat het
gesprek tussen zorgverzekeraar en zorgaanbieder over de kwaliteit en
inhoud van zorg gaat, in plaats van enkel over uren van zorg. Mijn
uitgangspunt daarbij is ook dat de nieuwe bekostiging moet bijdragen aan
het voorkomen van zorg (preventie), het versterken van innovatieve
vormen van zorg, het tegen gaan van risicoselectie en het stimuleren van
eigen regie en zelfredzaamheid van de cliënt.
Tijdens het huidige experiment heeft de NZa samen met partijen de
cliëntprofielen doorontwikkeld zodat deze herkenbaar zijn in het veld en
de administratieve lasten beperkt blijven. De input van wijkverpleegkundigen is doorslaggevend geweest bij de totstandkoming van het uiteindelijke model voor de cliëntprofielen.
In de brief van maart 20234 heb ik de Tweede Kamer gemeld dat
vervolgens geïnformeerd over de voortgang van het huidige experiment
met de cliëntprofielen. In deze brief heb ik aangegeven dat de eerder
benoemde streefdatum van 1 april 2023 om te starten met de registratie
van de cliëntprofielen niet is gehaald. Een zorgvuldig proces vraagt nu om
een herziening van de planning met nieuwe voornemens die ik in deze
brief toelicht.
2. Experiment cliëntprofielen volgens het Draagkracht Draaglast
model
Gedurende de looptijd van het huidige experiment is de NZa gezamenlijk
met partijen tot voortschrijdend inzicht gekomen dat het DKDL model bij
de afleiding naar cliëntprofielen van meerwaarde is. Dit heeft gevolgen
voor het lopende experiment. Het DKDL model is door wijkverpleegkun1

https://open.overheid.nl/documenten/ronl-e1525462-cdf0-4f15-8b18-149f5a309579/pdf.
Advies NZa bekostiging wijkverpleging 2022 – Nederlandse Zorgautoriteit (overheid.nl).
3
Kamerstuk 23 235, nr. 217.
4
Kamerstuk 23 235, nr. 220.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 222

2

digen zelf ontwikkeld en heeft een grote mate van herkenbaarheid. Het
experiment kent veel draagvlak onder de zorgaanbieders en de betrokkenheid bij het huidige experiment is groot: bijna alle gecontracteerde
aanbieders (94,2% van totale aanbieders) die ook deelnamen aan het
voorgaande experiment zijn per 2022 overgegaan naar het huidige
experiment met integrale tarieven. Daarnaast levert het relevante
informatie op voor het in kaart brengen van de patiëntenpopulatie, het
inrichten van toekomstbestendige zorg en het voorspellen van de
zorgvraag (voorspelkracht).
Het DKDL model omvat bouwstenen (vragen/items) om leefomstandigheden en context van de cliënt in kaart te brengen waar vervolgens een
cliëntprofiel uit wordt gegenereerd. Draagkracht staat voor kracht en
kwetsbaarheid (psychisch functioneren en gedrag, geheugen, sociaal
netwerk). Draaglast staat voor behoeften en complexiteit (mantelzorg en
verwachte verloop).
De vragenlijst bij indicatie/herindicatie bestaat uit 9 vragen. In totaal zijn er
16 cliëntprofielen, daarnaast zijn er prestaties voor hoogcomplexe
technische thuiszorg. Dit betreft zorg die zelfstandig of in aanvulling op
zorg onder het DKDL model geleverd wordt. De aparte prestaties voor
hoogcomplexe technische thuiszorg komen voort uit het gegeven dat deze
zorg vaak door specialistische teams geleverd wordt en afgekaderde zorg
omvat. Partijen hebben aangegeven dat dit geen extra administratieve last
met zich meebrengt, omdat deze zorg ook nu al apart geregistreerd wordt.
De cliëntprofielen en het DKDL model sluiten aan bij de dagelijkse praktijk
van de verpleegkundigen, door het te koppelen aan bestaande handelingen van de verpleegkundigen, en goed in te bouwen in de bestaande
ICT-systemen waar verpleegkundigen gebruik van maken.
Met name de introductie van het DKDL model heeft vertraging veroorzaakt van de initiële tijdslijnen van het huidige experiment. Het zorgvuldig
en samen met het veld ontwikkelen van de cliëntprofielen aan de hand
van het DKDL model nam meer tijd in beslag dan op voorhand ingeschat.
De huidige aanwijzing aan de NZa regelt expliciet dat per 2024 zowel een
registratieverplichting als een declaratieverplichting ten aanzien van de
clientprofielen geldt. Het niet verplicht registreren met cliëntprofielen in
2022 en 2023 was uit coulance, zodat men alvast kon oefenen met
registreren en per 2024. Door de introductie van het DKDL model, is het
echter onzorgvuldig om zorgaanbieders direct per 2024 te verplichten zorg
te declareren volgens het nieuwe DKDL model en de clientprofielen,
zonder dat zij daar eerst ervaring mee hebben opgedaan. Registratie van
clientprofielen op vrijwillige basis was eerder immers niet mogelijk,
omdat de clientprofielen volgens het DKDL model niet eerder gereed
waren. De NZa schat in dat starten met registreren per 2024 wel mogelijk
is. De betrokken partijen onderschrijven dit. Dit vergt een nieuwe
aanwijzing van mij aan de NZa zodat het verplicht registreren met
cliëntprofielen met één jaar kan worden opgeschoven.
Binnen de looptijd van het huidige experiment van 5 jaar5 kan bovendien
geen volledige evaluatie, en expliciete besluitvorming van de gevolgen
voor reguliere bekostiging plaatsvinden. Het huidige experiment kan dus
niet volledig en volgens de vastgestelde tijdslijnen worden uitgevoerd.
Ook dit is aanleiding voor een nieuwe aanwijzing.
Inmiddels is de NZa, in samenspraak met het veld, zo ver dat de definitieve cliëntprofielen volgens het DKDL model voor het experiment
ontwikkeld zijn. Het DKDL model is nieuw ten opzichte van de initiële
5

Artikel 58 lid 5 Wmg bepaalt dat een experiment maximaal 5 jaar mag duren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 222

3

opzet van het huidige experiment met cliëntprofielen. Ook dit maakt dat
het vervolgen van het experiment op basis van een nieuwe aanwijzing
hiertoe noodzakelijk is. De eerder ingeslagen koers om wijkverpleging op
basis van clientprofielen te declareren ten opzichte van het vorige
experiment blijft onveranderd.
Om voorgaande redenen is mijn voornemen om de aanwijzing voor het
huidige experiment in de wijkverpleging te beëindigen per 2024, en direct
een vervolg aan het experiment te geven met cliëntprofielen volgens het
DKDL model per 2024. Dit experiment heeft, conform de Wmg, een
looptijd van maximaal 5 jaar en eindigt uiterlijk op 31 december 2028.
Het doel van het experiment is dat een zorgverzekeraar en een zorgaanbieder afspraken maken over de integrale bekostiging van verpleging en
verzorging op basis van herkenbare cliëntprofielen volgens het DKDL
model, waarbij de beweging wordt gemaakt van kwantiteit naar kwaliteit.
De cliëntbehoeften en inhoudelijke resultaten en uitkomsten van de
wijkverpleging zijn daarin steeds meer leidend, zowel voor de cliënt, als
voor de zorgaanbieder, zorgverzekeraar en ten behoeve van de contractering.
Deze voortgang van de doorontwikkeling naar een nieuwe bekostiging
voor de wijkverpleging zal de NZa zorgvuldig monitoren en evalueren,
zodat de NZa na afloop van het experiment kan adviseren over een
eventuele structurele bekostiging.
Dit bereiken partijen door:
1. Afspraken te maken over passende bekostiging van verpleging en
verzorging.
2. Afspraken te maken over de zorg op basis van de gemiddelde
draagkracht, draaglast en ondersteuningsbehoefte van de in zorg
zijnde cliëntenpopulatie.
3. Zo laag mogelijke administratieve lasten na te streven onder andere
door een goede inrichting van cliëntprofielen in het elektronisch
cliënten dossier.
Het experiment zal moeten uitwijzen of en hoe cliëntprofielen volgens het
DKDL model als basis zouden kunnen dienen voor reguliere bekostiging
van geleverde zorg door zowel grote als kleine zorgaanbieders in de
wijkverpleging.
3. De zakelijke inhoud van de aanwijzing
In de voorgenomen aanwijzing aan de NZa zal ik de NZa opdragen:
− het beëindigen van het experiment als beschreven in de huidige
aanwijzing (Stcrt. 4639, nr. 2021) per 2024;
− het vervolgen van een nieuw experiment in de wijkverpleging met
cliëntprofielen volgens het DKDL model als vervolg op het huidige
experiment als beschreven in de huidige aanwijzing (Stcrt. 4639, nr.
2021).
De NZa hanteert hierbij:
− prestatiebeschrijvingen met bepaalde tijdseenheden van onder meer
een uur, dag, week, maand en kwartaal voor alleen het jaar 2024. Deze
prestatiebeschrijvingen kennen een vrij tarief;
− prestatiebeschrijvingen op basis van cliëntprofielen met bepaalde
tijdseenheden van onder meer een uur, dag, week, maand en kwartaal.
Deze prestatiebeschrijvingen kennen een vrij tarief; per 2024 kunnen
de clientprofielen worden geregistreerd, en per 2025 geldt de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 222

4

verplichting van het registreren en declareren aan de hand van
cliëntprofielen.
− prestatiebeschrijvingen voor hoogcomplexe technische thuiszorg met
bepaalde tijdseenheden van onder meer een uur, dag, week, maand en
kwartaal. Deze prestatiebeschrijvingen kennen een vrij tarief. Dit
betreft zorg die zelfstandig of in aanvulling op zorg onder het DKDL
model geleverd wordt. Per 2025 dient hoogcomplexe technische
thuiszorg via deze prestaties gedeclareerd te worden.
− de voorwaarde dat voor deelname aan het experiment een overeenkomst tussen zorgaanbieder en zorgverzekeraar is vereist.
De Minister voor Langdurige Zorg en Sport,
C. Helder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 235, nr. 222

5