Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 321

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 mei 2011
Hierbij stuur ik u, mede namens de Staatssecretaris van Infrastructuur en
Milieu, ten behoeve van het Algemeen Overleg op 9 juni 2011 met de
Vaste Commissie voor Infrastructuur en Milieu:
– De geannoteerde agenda van de Transportraad op 16 juni 2011
– Een overzicht van de stand van zaken van EU-dossiers op het terrein
van transport en water.1
De minister van Infrastructuur en Milieu,
M. H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

kst-21501-33-321
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 321

1

GEANNOTEERDE AGENDA EU TRANSPORTRAAD 16 JUNI 2011
Hieronder vindt u een samenvatting van de onderwerpen van de
Transportraad van 16 juni 2011.
Het Hongaars Voorzitterschap streeft naar een algemene oriëntatie op het
voorstel tot herziening van het eerste spoorpakket. Het voorstel beoogt
barrières voor een goed functionerende interne spoormarkt weg te
nemen. In de laatste fase van de onderhandelingen zijn voor Nederland
twee onderwerpen van belang: de voorwaarden voor het verlenen van
toegang tot bijkomende diensten en voorzieningen en het stimuleren van
het gebruik van geluidsarm spoormaterieel door de mogelijkheid tot
differentiatie van de gebruiksvergoeding.
Tijdens de Transportraad zullen Raadsconclusies worden aangenomen
over een geïntegreerd en concurrerend EU binnenvaartbeleid. Nederland
acht het van belang dat er voldoende financiering is voor het vervolg op
Naiades. Daarnaast heeft Nederland aandacht gevraagd voor het
verbeteren van de milieuprestaties van de binnenvaart.
De Raad zal naar verwachting instemmen met een Raadsbesluit over
toetreding van de EU tot COTIF. COTIF is een verdrag betreffende
internationaal spoorvervoer. Nederland heeft zich altijd voorstander
getoond van een spoedige toetreding, aangezien hiermee duidelijkheid
ontstaat over de verdeling van bevoegdheden.
Het Voorzitterschap streeft naar een algemene oriëntatie op het voorstel
tot herziening van de verordening over het Europees maritiem veiligheidsagentschap (EMSA). EMSA richt zich op het ondersteunen van de
Commissie en de lidstaten op het gebied van maritieme veiligheid,
maritieme beveiliging en het voorkomen en bestrijden van verontreiniging door schepen. Er vindt nog discussie plaats over de (toekomstige)
taken van EMSA, waardoor nog onzeker is of een algemene oriëntatie zal
worden bereikt.
De Raad zal een debat voeren over het Witboek Vervoer. In het Witboek
ontvouwt de Commissie haar visie op de toekomst van vervoer in Europa
en de belangrijkste uitdagingen die er op dit terrein te verwachten zijn.
Tevens geeft de Commissie aan welke initiatieven zij in de periode tot aan
2020 wil nemen, passend binnen een toekomstperspectief dat zich richt op
het jaar 2050.
Op het gebied van luchtvaart staan twee onderwerpen geagendeerd. De
Raad zal naar verwachting akkoord gaan met het onderhandelingsresultaat tussen de EU en Brazilië. Dit akkoord maakt meer vluchten
mogelijk en biedt daarmee, mede gezien het WK voetbal in 2014 en de
Olympische Spelen in 2016 in Brazilië, nieuwe kansen voor Europese
luchtvaartmaatschappijen op de zich sterk ontwikkelende Braziliaanse
markt. Tevens zal de Raad een mandaat voor de Commissie goedkeuren
om met Moldavië te onderhandelen over een luchtvaartakkoord.
Vervoer over land
Richtlijn herziening eerste spoorpakket
– Algemene oriëntatie
Het voorstel beoogt barrières voor een goed functionerende interne
spoormarkt weg te nemen. Dit moet leiden tot een heropleving van de
spoorwegsector en zal moeten helpen om de concurrentiekracht van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 321

2

goederen- en internationaal passagiersvervoer per spoor te versterken.
Het voorstel beoogt:
1. betere concurrentievoorwaarden te scheppen op de Europese
spoormarkt, o.a. door eisen aan (staats)aandeelhouderschap bij
vervoerders, verbeterde toegang tot bijkomende diensten en voorzieningen (bijvoorbeeld onderhoudsfaciliteiten en terminals) en het
verplicht beschikbaar stellen van een deel van de capaciteit van
bijkomende diensten wanneer deze niet wordt gebruikt.
2. de rol van de nationale toezichthouders (zoals de NMa Vervoerskamer)
te versterken, o.a. door meer bevoegdheden op het gebied van audits,
beroepsprocedures en onderzoek. Ook krijgt de toezichthouder de taak
om te toetsen of verwachte inkomsten passen bij de prestaties zoals
weergegeven bij de meerjarige afspraken tussen overheid en
infrastructuurbeheerder.
3. het kader voor publieke en particuliere investeringen te versterken om
te komen tot een geharmoniseerde «financiële architectuur», o.a. door
nadere regels voor basistarieven van de gebruiksvergoeding in te
voeren en externe kosten (voor geluid) in de gebruiksvergoeding door
te belasten.
Stand van zaken
Het Voorzitterschap streeft naar een algemene oriëntatie op dit voorstel. In
de laatste fase van de onderhandelingen wordt nog gesproken over twee
voor Nederland relevante punten: de voorwaarden voor het verlenen van
toegang tot bijkomende diensten en voorzieningen en het stimuleren van
het gebruik van geluidsarm spoormaterieel door de mogelijkheid tot
differentiatie van de gebruiksvergoeding.
Inzet Nederland
Nederland staat positief tegenover het voorstel. Nederland heeft belang
bij een beter functionerende interne spoormarkt en veel aspecten uit deze
herziening van het eerste spoorpakket sluiten goed aan op het Kabinetsstandpunt over de evaluatie spoorwegwet van 2009.
Op het moment van schrijven is nog geen akkoord bereikt over de
voorwaarden voor het verlenen van toegang tot bijkomende diensten en
voorzieningen. Een belangrijk punt van discussie is de positie van
spoorvervoerders met een dominante positie op de nationale vervoersmarkt. Voor Nederland volstaat, gegeven de verschillende waarborgen in
het voorstel om discriminatie tegen te gaan, een boekhoudkundige
scheiding tussen vervoerder en aanbieder van bijkomende diensten en
voorzieningen en de bepaling dat deze diensten onafhankelijk van de
vervoerder worden georganiseerd. Daarnaast strookt deze inzet met de
beoogde verbetering van de kwaliteit van de reisinformatie (toegang tot
stations inclusief reisinformatieborden vallen onder bijkomende diensten
en voorzieningen).
Nederland is voorstander van het voorstel om via verplichte differentiatie
van de gebruiksvergoeding ombouw naar stiller materiaal te stimuleren,
maar deze verplichting krijgt weinig steun van andere lidstaten. Europese
samenwerking op dit terrein is essentieel, omdat met name spoorgoederenwagons voor circa 90% internationaal worden ingezet. De richtlijn
dient in elk geval voldoende ruimte te bieden voor de mogelijkheid van
differentiatie van de gebruiksvergoeding.
Overige punten die voor Nederland onder meer van belang zijn treffen het
behoud van ruimte om vanuit het aandeelhouderschap en als concessieverlener aan spoorvervoersbedrijven te sturen op publieke belangen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 321

3

begrenzing van de tarieven die aanbieders van bijkomende diensten in
rekening mogen brengen en het behoud van invloed van lidstaten bij de
uitwerking van nadere regelgeving gebaseerd op deze herziening. In de
huidige versie van de onderhandelingstekst zijn deze punten op bevredigende wijze opgenomen.
Gevolgen voor Nederland
Op hoofdlijnen past de herziening van het eerste spoorpakket goed in de
voornemens van het nationaal beleid zoals verwoord in het Kabinetsstandpunt evaluatie spoorwegwet 2009. Voor wat betreft de gebruiksvergoeding geldt dat de huidige tekst van de richtlijn voldoende mogelijkheid
biedt tot nadere nationale invulling of regelgeving bij het bepalen van de
directe kosten.
Raadsconclusies over een geïntegreerd en concurrerend EU
binnenvaartbeleid
– Aanname
De Raadsconclusies pleiten voor de voortzetting van het huidige beleidsprogramma ter bevordering van de binnenvaart, Naiades1. Daarnaast
wordt aandacht gevraagd voor enkele onderwerpen die dringend
opgepakt moeten worden om de rol van de binnenvaart in het totale
logistieke netwerk te optimaliseren (onder meer door de modernisering
van de vloot, verbetering van de milieuprestaties en de aanpak van
knelpunten in de infrastructuur).
Stand van zaken
Over de Raadsconclusies bestaat overeenstemming.
Inzet Nederland
Nederland acht het van belang dat er voldoende financiering is voor het
vervolg op Naiades. Daarnaast heeft Nederland aandacht gevraagd voor
het verbeteren van de milieuprestaties van de binnenvaart. Beide punten
zijn op bevredigende wijze opgenomen in de Raadsconclusies.
Gevolgen voor Nederland
De Raadsconclusies hebben geen directe gevolgen voor Nederland. De
conclusies kunnen er toe bijdragen dat er in EU kader meer aandacht
wordt besteed aan de binnenvaart. Voortzetting van Naiades biedt
interessante perspectieven voor de Nederlandse binnenvaartsector als
grootste speler op de Europese markt.
Toetreding van de EU tot de conventie over internationaal
spoorvervoer (COTIF)
– Aanname Raadsbesluit

1

Navigation and Inland Waterway Action and
Development in Europe.

COTIF is een verdrag betreffende het internationale spoorvervoer. Dit
verdrag vormt de basis voor de Intergouvernementele Organisatie voor
het Internationale Spoorvervoer (OTIF). De OTIF kent ruim 45 verdragspartijen waaronder alle EU lidstaten. Met dit Raadsbesluit wordt de Europese
Unie verdragspartij van het COTIF. Het besluit bevat onder andere een
omschrijving van de te hanteren coördinatieprocedures voor de inbreng
van de EU en haar lidstaten in de vergaderingen en comités van de OTIF.
Daarmee wordt de praktijk geformaliseerd dat er een gecoördineerd EU

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 321

4

standpunt wordt ingenomen in de OTIF bij onderwerpen waar de EU een
exclusieve competentie heeft. Dit versterkt een effectief optreden van de
EU.
Stand van zaken
Over de toetreding van de EU tot het COTIF bestaat overeenstemming.
Tijdens de Algemene Vergadering van de OTIF, op 22 en 23 juni in Bern,
zal het voorstel voor de toetreding eveneens worden bekrachtigd.
Inzet Nederland
Nederland heeft zich altijd voorstander getoond van een spoedige
toetreding, aangezien hiermee duidelijkheid ontstaat over de verdeling
van bevoegdheden.
Gevolgen Nederland
De spoorsector is gebaat bij dit besluit, omdat het rechtszekerheid biedt
over de toepassing van EU- en COTIF-recht. De toetreding van EU tot het
COTIF zal tevens een positief effect hebben op de samenwerking op het
gebied van toekomstige regelgeving, vooral rond technische eisen en
veiligheidseisen voor het spoorverkeer tussen de EU- en de niet
EU-lidstaten van de OTIF.
Maritieme aangelegenheden
Wijziging verordening tot oprichting van EMSA
– Algemene oriëntatie

1
Zevental maatregelen ter verdere verbetering van de veiligheid op zee naar aanleiding
van het vergaan van de olietanker «Prestige»
voor de Spaanse kust in 2002. Het pakket
omvat de richtlijn monitoring, de verordening
aansprakelijkheid van vervoerders van
passagiers, de richtlijn verzekering van
scheepseigenaren, de richtlijn havenstaatcontrole, de vlaggestaatrichtlijn, de richtlijn
ongevallenonderzoek en de Verordening
classificatiemaatschappijen.
2
SafeSeaNet is een communautair
monitoring- en informatiesysteem voor de
zeescheepvaart en is voorgeschreven in de
richtlijn monitoring (onderdeel van het derde
pakket maritieme veiligheid). Het dient ter
verhoging van de maritieme veiligheid, de
bescherming van het mariene milieu en de
efficiëntie in het scheepvaartverkeer en het
zeevervoer en verbindt alle nationale
systemen (per 30 november 2010 verplicht).

Het voorstel tot wijziging van de verordening tot oprichting van het
Europees maritiem veiligheidsagentschap (EMSA) beoogt zowel de
huidige rol van EMSA op onderdelen te verduidelijken, alsmede het
takenpakket uit te breiden. EMSA richt zich op het ondersteunen van de
Commissie en de lidstaten met betrekking tot maritieme veiligheid,
maritieme beveiliging en het voorkomen en bestrijden van verontreiniging door schepen.
De Commissie baseert zich bij de uitbreiding van taken vooral op het
derde maritieme veiligheidspakket1 en noemt als aanleiding voor het
herzieningsvoorstel verder de nieuwe thema’s uit de vijfjarenstrategie
2010–14 van EMSA en de aanbevelingen van de Raad van Bestuur naar
aanleiding van de vijfjaarlijkse evaluatie van EMSA uit 2007. Tenslotte stelt
de Commissie rekening te hebben gehouden met internationale en
Europese ontwikkelingen.
Naast de uitvoering van het derde maritieme veiligheidspakket heeft de
voorgestelde verduidelijking en uitbreiding van taken onder andere
betrekking op: de ondersteuning door EMSA voor het werk in internationale organisaties als IMO; de rol van operationele diensten als Safe Sea
Net2 ten behoeve van de interne markt voor scheepvaart en het geïntegreerd maritiem beleid van de EU, alsmede het interoperabel maken van
de daarvoor bestaande systemen; bestrijding van mariene verontreiniging
van offshore olie- en gasinstallaties; technische samenwerking met derde
landen en assistentie van de Commissie bij inspecties onder verordening
725/2004 (security).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 321

5

Stand van zaken
Het Voorzitterschap streeft naar een algemene oriëntatie. Of dit gaat
lukken is niet zeker. Over de afbakening van taken van EMSA wordt
momenteel nog onderhandeld. Tijdens de Transportraad van 31 maart
2011 heeft over dit punt reeds een debat plaatsgevonden.
Inzet Nederland
Nederland acht het van belang de EMSA-verordening te herzien, met
name naar aanleiding van de nieuwe taken die voortvloeien uit het derde
maritieme veiligheidspakket. Tegelijkertijd blijven de lidstaten op grond
van internationale verdragen zoals het VN-zeerechtverdrag, zelf verantwoordelijk voor de maritieme veiligheid, maritieme beveiliging en het
voorkomen van verontreiniging door schepen.
Een heldere omschrijving van de taken en verantwoordelijkheden van
EMSA is nodig om dubbelingen en inefficiënties te voorkomen.
Gevolgen voor Nederland
Herziening van de EMSA Verordening heeft weinig tot geen directe
gevolgen voor Nederland. De herziening moet leiden tot een beperkte
uitbreiding van taken, vooral als gevolg van reeds geldende verplichtingen van het derde maritieme veiligheidspakket, en tot verduidelijking
van de rolverdeling.
Intermodale vraagstukken
Witboek Vervoer
– Beleidsdebat
Het Witboek Vervoer bevat een algemene kijk op de ontwikkelingen in de
Europese Unie op het gebied van vervoer, op de toekomstige uitdagingen
en de initiatieven voor de periode tot aan 2020 passend binnen een
toekomstperspectief dat zich richt op het jaar 2050.
Het Witboek beschrijft een stappenplan naar een interne Europese
vervoersruimte, waarin de concurrentie wordt bevorderd, en naar een
volledig geïntegreerd vervoersnetwerk dat de verschillende vervoerswijzen met elkaar verbindt. Hiervoor is volgens de analyses van de
Commissie een verregaande verschuiving in de vervoerspatronen voor
passagiers en goederen nodig.
Tegelijk is het Witboek gericht op een aanmerkelijke afname van Europa’s
afhankelijkheid van ingevoerde olie en een vermindering van
CO2-emissies met minimaal 60% in 2050. Dit kan volgens de Commissie
indien onder meer de volgende subdoelen zijn bereikt:
– Geen auto’s op conventionele brandstoffen meer in steden;
– 40% duurzame koolstofarme brandstoffen in de luchtvaart en een
vermindering van de emissies van de scheepvaart met minstens 40%;
– Een verschuiving van 50% van het middellange passagiers- en
goederenvervoer van de weg naar het spoor en het water.
Het Witboek bevat een pakket van veertig concrete initiatieven. Deze
initiatieven zijn gegroepeerd onder de thema’s interne vervoersmarkt,
technologie en gedrag, moderne infrastructuur en slimme financiering, en
externe dimensie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 321

6

Stand van zaken
Tijdens de Transportraad zal een beleidsdebat plaatsvinden. Er zijn geen
Raadsconclusies voorzien.
Inzet Nederland
Nederland verwelkomt het Witboek als een goede aanzet voor de
discussie over de toekomst van het Europese vervoer op de lange termijn.
Vooral de aangekondigde verwezenlijking van de interne vervoersruimte,
de modernisering van infrastructuur en het voortvarend Europees
bronbeleid op het gebied van klimaat en luchtkwaliteit zullen bijdragen
aan een concurrerend en duurzaam vervoer in Europa.
Nederland vindt het echter nog niet duidelijk in hoeverre de aangekondigde initiatieven toereikend zijn om de geformuleerde doelen te bereiken.
Ook acht Nederland het streefdoel van 60% CO2-reductie ambitieus;
gezien de termijnen en onzekerheden is Nederland geen voorstander van
bindende reductiedoelstellingen voor sectoren. Nederland is evenmin
voorstander van kwantitatieve doelstellingen voor modal shift, omdat
deze een marktconforme aanpak om het vervoer milieuvriendelijker te
maken in de weg kan staan. Tenslotte is Nederland alert op onderdelen
die op gespannen voet lijken te staan met subsidiariteit, zoals op het
gebied van stedelijke bereikbaarheid en nationaal personenvervoer per
spoor. Voor een uitgebreide appreciatie van het Witboek verwijs ik naar de
Kabinetsreactie (Kamerstuk 22 112 nr. 1163).
Gevolgen voor Nederland
Het Witboek Vervoer zelf heeft geen onmiddellijke gevolgen voor
Nederland, in tegenstelling tot de genoemde initiatieven uit het Witboek.
Elk concreet Commissievoorstel zal bij het verschijnen worden beoordeeld
op subsidiariteit en proportionaliteit, inclusief de gevolgen voor
bestaande wet- en regelgeving.
Luchtvaart
Onderhandelingsmandaat luchtvaartakkoord Moldavië
– Aanname Raadsbesluit
Het Voorzitterschap streeft naar het aannemen van een mandaat voor de
Europese Commissie om onderhandelingen te starten met Moldavië over
een luchtvaartakkoord. Het doel van het voorstel is het creëren van een
gemeenschappelijke markt, waarbij – naast het verkrijgen van vrije
markttoegang – naar convergentie met Europese regelgeving wordt
gestreefd. De Europese Commissie kiest hierbij voor een gefaseerde
marktopening waarbij de mate van toegang gekoppeld wordt aan het
verbeteren van de wet- en regelgeving door Moldavië (onder andere op
het gebied van safety en security). Een dergelijk luchtvaartakkoord past
binnen het nabuurschapsbeleid van de Europese Unie.
Stand van zaken
Over de verlening van het onderhandelingsmandaat aan de Europese
Commissie lijkt overeenstemming te bestaan.
Inzet Nederland
Nederland kan instemmen met dit Raadsbesluit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 321

7

Gevolgen Nederland
Er bestaan momenteel geen lijndiensten tussen Nederland en Moldavië.
Een dergelijk akkoord zal luchtvaartmaatschappijen de mogelijkheid
bieden om tussen Moldavië en Nederland te opereren.
Ondertekening luchtvaartakkoord Brazilië
– Aanname Raadsbesluit
Het doel van het luchtvaartakkoord is het geleidelijk aan creëren van een
gemeenschappelijke markt, waarbij – naast het verkrijgen van vrije
markttoegang – naar convergentie met Europese regelgeving wordt
gestreefd.
Stand van zaken
Tijdens de Transportraad op 15 oktober 2010 heeft de Europese
Commissie een onderhandelingsmandaat ontvangen om met Brazilië een
luchtvaartakkoord te bereiken. Er bestaat overeenstemming over het
resultaat van deze onderhandelingen. Naar verwachting zal het akkoord
worden ondertekend tijdens deze Transportraad.
Inzet Nederland
Nederland is voorstander van een dergelijk luchtvaartakkoord met
Brazilië.
Gevolgen Nederland
Een luchtvaartakkoord tussen EU en Brazilië kan voor Nederland positieve
gevolgen hebben. Dit akkoord maakt meer vluchten mogelijk en biedt
daarmee, mede gezien het WK voetbal in 2014 en de Olympische Spelen
in 2016 in Brazilië, nieuwe kansen voor Europese luchtvaartmaatschappijen op de zich sterk ontwikkelende Braziliaanse markt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 321

8