Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

30 825

Ecologische hoofdstructuur

29 717

Plattelandsontwikkelingsprogramma

Nr. 63

VERSLAG VAN DE RAPPORTEURS
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 november 2010
De vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw en Innovatie
heeft in het kader van het groot project Ecologische Hoofdstructuur (EHS)
de leden Snijder-Hazelhoff en van Veldhoven-van der Meer benoemd tot
rapporteur.
De rapporteurs hebben een analyse uitgebracht van de derde Voortgangsrapportage EHS (Kamerstuknummer 30 825, nr. 59), de Midterm review
ILG en het eerste verslag van het Comité van Toezicht ILG (Kamerstuknummer 29 717, nr. 17).
De leden van de Kamer kunnen van deze analyse gebruik maken of ernaar
verwijzen, om welke reden de commissie in haar procedurevergadering
van 30 november 2010 besloten heeft het hierbij openbaar te maken.
De voorzitter van de commissie,
Van der Ham
De adjunct-griffier van de commissie,
Peen

kst-30825-63
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 825, nr. 63

1

Eerste analyse rapporteurs groot project EHS
Midterm Review ILG en eerste verslag Comité van Toezicht
Op de agenda voor het WGO Natuur staat ook de Landelijke rapportage
Midterm review (MTR) ILG en het eerste verslag van het Comité van
Toezicht ILG. Deze MTR is uiteraard van belang voor de EHS en voor het
groot project EHS. Behandeling van de drie documenten is samenhang
ligt dan ook voor de hand. Des te meer omdat de minister van LNV vorig
jaar bij de behandeling van de 2e voortgangsrapportage EHS vaak voor
nadere informatie over de voortgang van de EHS verwees naar informatie
die opgenomen zou worden in de MTR. Het ligt dan ook voor de hand dat
de rapporteurs ook in samenhang aandacht besteden aan de kwaliteit van
de informatievoorziening in de 3e voortgangsrapportage én de MTR ILG.
Aanpak rapporteurs
De rapporteurs gaan in hun bijdrage in op de kwaliteit van de informatievoorziening in de 3e voortgangsrapportage met als (vaste) aandachtspunten de afspraken daarvoor die de Kamer heeft gemaakt bij de start van
de groot projectstatus. Daarbij zal ook worden ingegaan op de toezeggingen dienaangaande die de minister vorig jaar bij de behandeling van
de 2e voortgangsrapportage heeft gedaan. Daarbij komt de MTR ILG in
beeld, omdat de minister daar vorig jaar veelvuldig naar heeft verwezen
als het gaat om de door de Kamer gewenste informatie. Wij gaan dan ook
in op de samenhangende kwaliteit van de informatievoorziening, waarbij
ook gebruik wordt gemaakt van de opmerkingen van het Comité van
Toezicht over de informatievoorziening.
I. 3e voortgangsrapportage EHS
Toegezegde accountantsverklaringen ILG-rapportages ontbreken nog
steeds
Belangrijke toezegging van de minister vorig jaar aan de Kamer was dat
bij de voortgangsrapportages ILG van de provincies over 2009 eindelijk de
vereiste accountantsverklaringen zouden worden geleverd. In de
bestuursakkoorden met de provincies is afgesproken dat de provincies
hun ILG-rapportages voorzien van een accountantsverklaring, waarvoor in
de bestuursakkoorden ook een protocol is opgenomen. Dat lijkt echter
toch weer niet het geval. Iets wat het Comité van Toezicht in haar eerste
verslag ook kritisch constateert. De betrouwbaarheid van de financiële en
niet-financiële informatie in de ILG-rapportages en daarmee ook een groot
deel van de informatie in de 3e voortgangsrapportage is daarmee niet
gewaarborgd.
Voortgang prestaties over het jaar 2009 kan niet worden gemeld
In afwijking van de vorige jaarrapportages, worden in de 3e voortgangsrapportage niet de realisaties over het afgelopen jaar (2009) gepresenteerd. Dit doet afbreuk aan de informatieve waarde van de voortgangsrapportage, die immers over het uitvoeringsjaar 2009 gaat. De enige uitleg in
de rapportage hiervoor is: «Voor de voortgang van de EHS in 2009 wordt
gebruik gemaakt van de cumulatieve realisatie over de periode 2007 t/m
2009, net als in de MTR ILG». Het is voor ons onduidelijk waarom de
jaarlijkse realisatiecijfers 2009 voor verwerving, inrichting en beheer niet
kunnen worden gegeven. Dit lijkt immers een kwestie van de cumulatieve
gegevens t/m 2008 af te trekken van de cumulatieve gegevens t/m 2009 en
deze informatie is beschikbaar. Op deze manier is het voor de Kamer niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 825, nr. 63

2

mogelijk de in 2009 gerealiseerde hectares verwerving, inrichting en in
beheer te overzien en te beoordelen.
Voortgang bestedingen in het jaar 2009 wordt niet weergegeven
Wat geldt voor de afwezigheid van informatie over de gerealiseerd
prestaties voor 2009, geldt ook voor de financiële informatie voor het jaar
2009: ook hier wordt cumulatieve informatie gegeven voor de periode
2007 t/m 2009 en niet zoals voorgaande jaren specifiek voor 2009. Ook
hiervan is onduidelijk waarom de financiële realisatie voor 2009 niet kan
worden gegeven. Dit lijkt immers een kwestie van de cumulatieve
gegevens t/m 2008 af te trekken van de cumulatieve gegevens t/m 2009 en
deze informatie is beschikbaar. Op deze manier is het voor de Kamer niet
mogelijk de in 2009 gerealiseerde besteding van financiële middelen te
overzien en te beoordelen.
Overigens zijn de uitgaven aan de robuuste verbindingen niet apart
zichtbaar, mede omdat deze informatie ook ontbreekt in de ILG voortgangsrapportages van de provincies. Deze informatie lijkt ons echter wel
wenselijk voor de Kamer.
Informatiesysteem voortgang kwaliteit EHS voor jaar 2010 gereed
De commissie heeft vanaf de start van de groot projectstatus gewezen op
het belang van goede informatie over de gerealiseerde kwaliteit van de
EHS. In de 3e voortgangsrapportage wordt aangegeven dat met de
Natuurmeting op Kaart 2010 (NOK 2010) het mogelijk zal zijn om in de 4e
voortgangsrapportage de voortgang in de kwaliteit van de EHS weer te
geven. Hiermee worden de toezeggingen op dat terrein qua timing
gehaald.
In de 3e voortgangsrapportage wordt ook aangegeven dat inmiddels het
bij de MTR ILG toegezegde kwaliteitsborgsysteem van de EHS operationeel is. Onduidelijk is op welke wijze de resultaten van de ook voorziene
monitoring, rapportage en evaluatie van dit systeem terug te vinden zijn
de voortgangsrapportages voor het groot project EHS. De vraag is of dit
kwaliteitsborgsysteem informatie op gaat leveren over de gerealiseerde
milieucondities binnen de EHS. Informatie hierover ontbreekt vooralsnog
in de voortgangsrapportage.
Planologische bescherming EHS: onderzoek bestemmingsplannen nog dit
jaar gereed
De minister geeft in de 3e voortgangsrapportage aan dat het onderzoek
naar de doorwerking van de EHS in de bestemmingsplan, het niveau van
juridische bescherming, volgens plan nog dit jaar gereed zal zijn.
II. Midterm Review ILG
Betrouwbaarheid gegevens onduidelijk
Onduidelijk is wat de betrouwbaarheid is van de gegevens waarop de
MTR steunt. Er wordt in de verantwoording niet meer gezegd dan dat de
gebruikte informatie afkomstig is van de provincies en dat de provincies
verantwoordelijkheid zijn voor de juistheid er van (p.20). Mede in het licht
van de opmerkingen van het Comité van Toezicht hierover stelt dat weinig
gerust.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 825, nr. 63

3

Single Audit rapportageverplichting
In de MRT wordt de rapportageverplichting vanuit provincies naar Rijk en
Tweede Kamer gehekeld, waarbij gepleit wordt om aan te sluiten bij het
SISA uitgangspunt (single information, single audit). De Kamer heeft bij
de start van de groot projectstatus dit SISA uitgangspunt onderschreven.
Het is ons op dit moment onduidelijk waar die single audit op de
betrouwbaarheid van de geleverde informatie plaats vindt. Immers, zoals
hiervoor al werd opgemerkt, ontbreken accountantsverklaringen
vooralsnog bij de provinciale rapportages.
Nakoming toezeggingen informatie in MTR ILG
In de 2e voortgangsrapportage EHS is de volgende informatie aangekondigd die in de MTR aan de orde zou moeten komen:
– probleem van gestegen grondprijzen
– voortgang uitbreiding EHS-netwerk in vergelijking met 2007
– invulling aan kwaliteitsborgingsysteem
– verbetering milieucondities
– is bijsturing van de aanpak noodzakelijk
– kritische blik op behaalde resultaten
– nader kijken naar normbedragen voor inrichting en beheer.
Er wordt in de MTR wel ingegaan op de grondprijzen, maar harde
toezeggingen worden op dit punt niet gedaan. Onderkend wordt dat de
grondprijzen gestegen zijn en dat er problemen zijn met het budget.
Tegelijkertijd wordt voorspeld dat mogelijk afgestapt moet worden van
het maximum van 10% onteigenen. Onbekend is hoe hier in de toekomst
mee omgegaan zal worden (zie ook p. 39).
Op p. 6 staat vermeld dat er afspraken tussen Rijk en Provincies zijn om
tot een eenvoudiger rapportage format te komen. Van voorgaande
rapportages was al bekend dat dit een probleem is.
Er zijn geen gegevens over de voortgang van de verdrogingsbestrijding
(p. 23). Hier wordt geen duidelijke verklaring voor gegeven.
Wat betreft noodzakelijke bijsturing wordt gesteld dat de Provincies de
mogelijkheden verkennen om te komen tot een versnelling van de
inrichting. Dit wordt niet verder uitgewerkt (p. 39). Echter op p. 47 staat:
«De afspraak is om bij de MTR tot aanvullende afspraken te komen over
de financiering of bijstelling van doelen». Onduidelijk is waar in de MTR
dit is opgenomen.
De financiële knelpunten worden in een afzonderlijk overleg besproken
(pp. 97). Onduidelijk is op welke wijze de Kamer hiervan op de hoogte
wordt gehouden en wat de planning is.
III. Eerste verslag Comité van Toezicht ILG
Het CvT plaatst een aantal kritische kanttekeningen bij informatievoorziening over de uitvoering van het ILG. Samenvattend:
«Het systeem van een stelselmatige en gecontroleerde opzet en werking
van de gekozen informatievoorziening ILG voldoet nog niet. Het is niet
eenvoudig om de prestaties in geld en kwantiteiten te relateren aan
gebieden en projecten. Tevens zijn de verbanden met onder andere
biodiversiteit, natuurontwikkeling e.d. niet direct zichtbaar. Ook is het in
deze fase niet mogelijk om vast te stellen in hoeverre de gerealiseerde
prestaties samenhangen met de bestede middelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 825, nr. 63

4

Met betrekking tot de bestedingen moet worden opgemerkt dat nog niet
alle provincies de overeengekomen accountantsverklaringen bij de
voortgangsrapportages, met name bij de voortgangsrapportages 2009,
hebben verstrekt. Het CvT ILG vindt dat het niet tijdig inzenden van de
accountantsverklaring, gevolgen moet hebben voor de bevoorschotting.
Het CVT ILG zal de voortgangsrapportages van de provincies nader
analyseren. Het CvT ILG is van mening dat in deze fase de cijfers nog niet
stabiel en nog niet voldoende betrouwbaar zijn.»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 825, nr. 63

5