Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

694
Vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) aan de Minister voor
Rechtsbescherming en de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport over de documentaire «Taken – Kinderen van de Staat» (ingezonden
14 september 2022).
Antwoord van Minister Weerwind (Rechtsbescherming), mede namens de
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ontvangen
11 november 2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023,
nr. 166.
Vraag 1
Hebt u de documentaire «Taken – Kinderen van de Staat» die onlangs is
verschenen bekeken?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u aangeven in hoeverre de weergegeven casussen in deze documentaire
volgens u exemplarisch zijn voor de werkwijze binnen de jeugdbeschermingsketen? Hoe reflecteert u op de verhalen van de geportretteerde ouders en
kinderen? Kunt u hier uitgebreid op reageren?
Antwoord 2
De documentaire schetst een indringend beeld van de problemen van ouders
en kinderen in de jeugdbescherming. Dat vind ik aangrijpend. De problemen
waarover de ouders en kinderen in de documentaire spreken, komen ook aan
de orde in recente kritische rapporten van onder andere de Inspectie
Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en het rapport van de Universiteit van
Leiden over de kinderbescherming2.
We werken er hard aan om deze problemen aan te pakken. De urgentie om
de rechtsbescherming voor ouders en kinderen te versterken en het
feitenonderzoek te verbeteren is groot. De problematiek van de Gecertifi1

Indepen.nl, 8 september 2022, «TAKEN, Kinderen van de staat»,
https://indepen.nl/filmpagina/taken-kinderen-van-de-staat/.
2
https://www.igj.nl/actueel/nieuws/2022/09/13/crisisaanpak-nodig-om-kinderen-metjeugdbeschermingsmaatregel-te-beschermen en https://repository.wodc.nl/handle/
20.500.12832/3194.

ah-tk-20222023-694
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

ceerde Instellingen (GI) en het structureel verbeteren van het stelsel pakken
we ook aan. In debat met uw Kamer op 15 september jongstleden heb ik,
samen met de Staatssecretaris van VWS, aangekondigd het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming te versnellen en werk te maken van ongewenste marktwerking in de jeugdzorg, via de Hervormingsagenda. Wij zullen
de Tweede Kamer bovendien op korte termijn per brief informeren over de
uitwerking van de motie Ceder3.
Vraag 3
Welke conclusies trekt u uit het feit dat sinds de decentralisatie van de
jeugdzorg in 2015 de bestuurlijke- en uitvoeringsproblemen in de jeugdzorg
aanzienlijk zijn toegenomen? Bent u voornemens om de decentralisatie terug
te draaien? Zo nee, waarom niet? Hoe denkt u de jeugdzorg dan wel
decentraal te kunnen laten functioneren? Welke hervormingen bent u
voornemens op korte termijn door te voeren en op welke manier gaan deze
hervormingen tot leiden tot minder (onterechte) uithuisplaatsingen?
Antwoord 3
Zoals nader uiteengezet in de brief «Hervormingen jeugdzorg» die wij uw
Kamer in mei 2022 hebben gestuurd4, is de belofte van de decentralisatie –
passende hulp, dichtbij huis, gezinsbreed, efficiënter en met minder kosten –
onvoldoende waargemaakt. Er wordt meer geld dan ooit aan jeugdzorg
besteed. Dat is voor de toekomst niet houdbaar, het moet anders en het moet
beter. Alle betrokken partijen van de zogenoemde vijfhoek – gemeenten,
aanbieders, professionals, jongeren zelf en het Rijk – zijn het erover eens dat
flinke hervormingen in de jeugdzorg nodig zijn om te zorgen dat kinderen en
gezinnen de juiste zorg op de juiste plek krijgen, het stelsel zorginhoudelijk en
organisatorisch te verbeteren en duurzaam houdbaar te maken.
Om die reden werken we samen met partners van de vijfhoek aan de
Hervormingsagenda Jeugd. In deze agenda maken we onder andere
afspraken over het afbakenen van de reikwijdte van de jeugdhulpplicht,
waardoor er netto meer hulp beschikbaar komt voor kinderen die deze het
hardste nodig hebben, waaronder de groep jeugdigen met een beschermingsmaatregel. Daarnaast maken we afspraken over het versterken van
lokale teams. Stevige multidisciplinaire teams met voldoende kennis en
expertise, die goed kijken wat nodig is en lichte hulp zoveel mogelijk zelf
leveren, waarbij een goede verbinding met de specialistische hulp is. Streven
is dat de Hervormingsagenda Jeugd dit najaar gereed is. Met al deze
structuurverbeteringen is een stelselwijziging nu niet aan de orde.
Vraag 4
Wat vindt u ervan dat uit onderzoek van de Inspectie Gezondheidszorg en
Jeugd (IGJ) (Kamerstuk 31 839, nr. 875) blijkt dat vele uithuisplaatsingen
onterecht zijn en dat het feitenonderzoek waarop deze ingrijpende maatregel
gebaseerd wordt ernstig tekort schiet?
Antwoord 4
Voor de zomer heeft de IGJ geconstateerd dat het feitenonderzoek niet altijd
en niet op alle onderdelen zorgvuldig genoeg is. Dat is een stevige conclusie
en de aanbevelingen vragen daarom om serieuze opvolging. Uit het rapport
kan echter niet geconcludeerd worden dat er veel uithuisplaatsingen
onterecht zijn.
In alle onderzochte zaken speelden meerdere problemen in het gezin, zoals
verslaving, schulden, huiselijk geweld of opvoedproblemen. Geen enkel kind
is vanwege een enkele aanleiding uit huis geplaatst. In de onderzochte
casussen was terug te zien dat het belang van de jeugdige bij professionals
leidend is bij de besluitvorming voor het aanvragen van een machtiging
uithuisplaatsing. Een raadsonderzoeker of een jeugdbeschermer neemt een
besluit verder nooit alleen, maar in multidisciplinair verband. Daarna toetst
de kinderrechter of een kinderbeschermingsmaatregel noodzakelijk is of niet.
De kinderrechter heeft verschillende mogelijkheden als hij vragen heeft bij
een dossier, zoals opdracht geven tot het laten verrichten van deskundigen-

3
4

Kamerstuk 31 839, nr. 889.
Kamerstuk 31 839, nr. 853.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

onderzoek, de zaak aanhouden en de RvdK of de GI vragen het dossier aan te
vullen of ter zitting eventuele onduidelijkheden te laten ophelderen.
Ik verwijs u verder naar de brief die ik op korte termijn aan uw Kamer stuur
over de verbetering van de rechtsbescherming in de jeugdbescherming,
alsmede naar de beantwoording van het schriftelijk overleg die uw Kamer
eveneens op korte termijn ontvangt.
Vraag 5 en 6
Waarom is het doen van een onafhankelijk perspectiefonderzoek geen
verplicht onderdeel van de indicatiestelling voor een kinderbeschermingsmaatregel, alvorens deze indicatie naar de Raad van de Kinderbescherming
gaat?
Waarom wordt de motivering om een ondertoezichtstelling (OTS) of een
uithuisplaatsing op te leggen niet onafhankelijk getoetst, bijvoorbeeld door
een objectieve hulpverlener of organisatie, alvorens deze indicatie naar de
Raad voor de Kinderbescherming wordt doorgezet? Of waarom voert de Raad
voor de Kinderbescherming niet altijd een onafhankelijke toetsing van de
noodzaak tot een dergelijke kinderbeschermingsmaatregel uit?
Antwoord 5 en 6
Onderzoek naar het al dan niet ingrijpen in het ouderlijk gezag over een kind
dient zorgvuldig en onafhankelijk te gebeuren. Deze taak is bij de RvdK
belegd. De RvdK voert het onderzoek onafhankelijk en eigenstandig uit. Op
basis van zijn onderzoek kan de RvdK de kinderrechter verzoeken een
kinderbeschermingsmaatregel uit te spreken.
Een onafhankelijk onderzoek vóórdat een verzoek tot onderzoek bij de RvdK
wordt ingediend heeft geen toegevoegde waarde. Dat is dubbelop en levert
nog meer vertraging op in de keten. Inzake het perspectiefbesluit verwijs ik
uw Kamer naar de brief ter verbetering van de rechtsbescherming, die uw
Kamer op 17 november 2022 zal ontvangen.
Vraag 7
Bent u voornemens om strengere kaders en criteria in te stellen waarbinnen
het feitenonderzoek gedaan moet worden, zodat het zorgen voor sluitende,
objectieve, waarheidsvinding en bewijslast verplicht geborgd is?
Antwoord 7
De aanbevelingen van het (onder vraag 2) genoemde IGJ-onderzoek laten ons
zien dat ouders en kinderen meer en beter betrokken moeten worden bij
belangrijke beslissingen zoals een uithuisplaatsing. Hun klacht is dat zij door
jeugdprofessionals vaak niet goed gehoord worden, meer uitleg en onderbouwing nodig hebben over waarom een uithuisplaatsing nodig is en dat zij
zelf deskundige bijstand missen. Het is voor kinderen en ouders lastig om te
begrijpen wat hen overkomt, mede vanwege de wisselende gezichten,
juridische procedures en omvangrijke, moeilijke rapporten. Op dit vlak zijn
dus verbeteringen nodig, gericht op het beter informeren en bijstaan van kind
en ouders bij een uithuisplaatsing. Deze inhoudelijke verbeteringen zijn
noodzakelijk om het feitenonderzoek op voldoende kwalitatief niveau te
brengen.
Daarnaast is het nodig dat de kwaliteit verbetert van de huidige instrumenten,
methoden en richtlijnen die professionals gebruiken om feiten, meningen en
oordelen systematischer in beeld te brengen en te wegen. Daaraan wordt ook
gewerkt. Ook door middel van training en scholing. Want het werk is moeilijk
en vraagt veel tijd, kennis, ervaring en competenties. Zoals in het antwoord
op vraag 4 is aangegeven, werken de RvdK, Jeugdzorg Nederland en Veilig
Thuis aan een vervolg op het vorig jaar afgeronde Actieplan verbetering
feitenonderzoek. Ik zal hen daarin steunen.
We vinden het van belang om te benadrukken dat jeugdbeschermers ook
voldoende tijd en ruimte moeten hebben om de kwaliteit van het werk te
verhogen. Als gevolg van de hoge werkdruk kan dit onder druk komen te
staan. Daarom is het zo belangrijk dat de werkdruk op korte termijn omlaag
wordt gebracht. In de beantwoording van vraag 18 zullen wij nader ingaan op
de stappen die worden gezet om de werkdruk te verlagen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Vraag 8
Is het mogelijk alle gesprekken die ouders hebben met betrokkenen binnen
de jeugdbeschermingsketen te laten vastleggen, bij voorkeur middels audio
en/of video, en op te nemen in het dossier, zodat er altijd bewijslast is en
zowel kinderen, ouders als zorgmedewerkers hierdoor beschermd worden?
Antwoord 8
Een geluidsopname is toegestaan als degene die de geluidsopname opneemt
ook zelf aan het gesprek deelneemt, de opname vooraf meldt en deze
opname niet openbaar maakt of verstrekt aan derden zonder toestemming
van de andere partij. Het spreekt vanzelf dat geluidsopnamen ook niet
verspreid mogen worden met de bedoeling te beledigen, of om te gebruiken
voor smaad en laster. Dit is strafbaar. Er kunnen overigens ook zwaarwegende redenen zijn om geen geluidsopnames te maken. Soms gaan
gesprekken over zaken die kinderen kunnen schaden en die zij liever niet
horen.
Voor het maken van beeldopnames ligt dit anders. Daarvoor is toestemming
een vereiste, vanwege het portretrecht. Als dit niet gebeurt, dan is de
beeldopname onrechtmatig.
Beeld- en geluidsopnamen kunnen onderdeel zijn van het dossier voor zover
in overeenstemming met de rechtmatige verwerking van persoonsgegevens
op basis van wet- en regelgeving, de protocollen en richtlijnen van de
betrokken organisaties.
Vraag 9
In februari van dit jaar verscheen de «Wetenschappelijke Factsheet Uithuisplaatsingen», met daarin verscheidene aanbevelingen voor verbeteringen,
hoe ver bent u met het implementeren van deze aanbevelingen? Kunt u deze
voortgang concreet uiteenzetten?5
Antwoord 9
Voorafgaand aan de debatten over jeugdbescherming en jeugdzorg, die in
november 2022 zijn gepland, zullen wij uw Kamer schriftelijk nader informeren over maatregelen om op de korte termijn de situatie in de jeugdbescherming te verbeteren en over het plan van aanpak om de rechtsbescherming in
de jeugdbescherming te verbeteren. De aanbevelingen uit de factsheet van de
Universiteit van Leiden neem ik daarin mee.
Vraag 10
Kunt u reflecteren op het onlangs verschenen onderzoek van de Universiteit
Leiden, de «Eindevaluatie herziening Wet kinderbeschermingsmaatregelen»,
waaruit blijkt dat deze wet door alle problemen in de jeudbeschermingsketen
niet uitgevoerd kan worden (Kamerstuk 31 839, nr. 875)? Welke stappen gaat
u ondernemen naar aanleiding van dit onderzoek?
Antwoord 10
De evaluatie van de herziene Kinderbeschermingswetgeving legt een
dilemma bloot. Indien kinderen ernstig in hun ontwikkeling worden bedreigd
en beschermd moeten worden, is ingrijpen op dat moment legitiem. De inzet
van een kinderbeschermingsmaatregel maakt dat er zicht is op de veiligheid
van het kind, de Gecertificeerde Instelling is daar verantwoordelijk voor. De
kern van het probleem is dat na het opleggen van de maatregel de uitvoering
stokt, omdat er geen jeugdbeschermer of passende hulp beschikbaar is. Dat
probleem moet worden aangepakt en daar zijn we druk mee bezig. Wij
realiseren ons dat hier meerdere facetten een rol spelen. Ook het feitenonderzoek en de klachtenprocedures moeten beter en er zijn verbeteringen nodig
rond de rechtsbescherming. De Universiteit van Leiden doet hiervoor een
aantal concrete aanbevelingen en ook daar werken we aan. Ik stuur uw
Kamer in november het plan van aanpak ter verbetering van de rechtsbescherming, voorafgaand aan de debatten met uw Kamer.

5

Parlement en Wetenschap, 9 februari 2022, «Uithuisplaatsingen», Wetenschappelijke factsheet
uithuisplaatsingen | Tweede Kamer der Staten-Generaal.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

Vraag 11
Niet zelden liggen er financiële overwegingen ten grondslag aan het
opleggen van een kinderbeschermingsmaatregel, kunt u aangeven wat u gaat
doen om deze perverse financiële prikkels in de jeugdbeschermingsketen
tegen te gaan? En wat gaat u doen om de wildgroei aan commerciële
aanbieders van zorg aan banden te leggen?
Antwoord 11
In het jeugdbeschermingsstelsel is sprake van een strikte scheiding tussen de
instelling/instantie die de maatregel voor kinderbescherming aanvraagt (de
Raad voor de Kinderbescherming en bij een verlenging de Gecertificeerde
Instelling) en de instelling/instantie die daarover besluit (de rechtbank). Voor
deze scheiding der functies is gekozen omdat een beslissing over het
ingrijpen van de overheid in de rechten van het kind en de ouders altijd
onafhankelijk, met waarborgen omkleed en zorgvuldig door de rechter
genomen moeten worden. Ik deel uw constatering dat sprake zou zijn van
financiële overwegingen of perverse financiële prikkels bij het opleggen van
een maatregel dan ook niet.
Vraag 12
Bent u het eens met de stelling dat het belangrijk is om meer harde,
wettelijke eisen en criteria te stellen aan de uitvoerende zorgverlening binnen
de jeugdbescherming, zodat minder makkelijk misbruik gemaakt kan worden
van de kwetsbare situaties waarin kinderen, ouders en zorgverleners zich
bevinden?
Antwoord 12
Ik ben er op voorhand niet van overtuigd dat het stellen van meer harde,
wettelijke eisen aan de zorgverlening in de jeugdbescherming gaat bijdragen
aan een betere uitvoering. Dat laat onverlet dat het nodig is te investeren in
de kwaliteitsverbetering van de huidige instrumenten, methoden en
richtlijnen die professionals gebruiken. In het kader van de werkzaamheden
van de Hervormingsagenda wordt bijvoorbeeld gekeken naar de inzet en het
gebruik van meer evidence based methoden.
Vraag 13
Kunt u verklaren waarom er zo’n grote discrepantie bestaat tussen hoe
zorgverleners en instanties de gegeven hulp beoordelen, ten opzichte van
hoe de cliënten de ontvangen zorg ervaren? Waarom is het systeem zo
weinig gericht op het faciliteren, informeren en ondersteunen van kinderen
en ouders? Wat gaat u doen om ervoor te zorgen dat ouders meer inspraak
krijgen en kunnen meebeslissen op basis van informed consent?
Antwoord 13
Bij de beantwoording van vraag 7 ben ik ingegaan op de wijze waarop
ouders en kinderen meer en beter betrokken moeten worden.
Vraag 14
Kunt u uitleggen waarom de kwaliteitskaders voor de jeugdzorg voornamelijk
gericht zijn op de administratieve kant en nauwelijks op de uitvoerende kant
van de zorg? Gaat u ervoor zorgen dat deze er wel zo snel mogelijk komen?
Zo ja, hoe worden deze kwaliteitskaders opgesteld en door wie?
Antwoord 14
De bestaande regelgeving, zoals de vereisten uit de Jeugdwet en het
Burgerlijk Wetboek zien zowel op de uitvoering van jeugdzorg en jeugdbescherming als op meer bedrijfsmatige kaders voor de inrichting van
bijvoorbeeld een Gecertificeerde Instelling.
Wel bestaat aanvullende behoefte aan een kwaliteitskader voor de jeugdbescherming. Op dit moment wordt een kwaliteitskader en prestatiebeschrijvingen voor de jeugdbescherming ontwikkeld, wat tot doel heeft kwaliteit en
prestaties te objectiveren en te normeren, zodat gemeenten en GI’s samen tot
betere tarieven en sturingsafspraken zullen komen. Onder aansturing en in
opdracht van JenV werken we op dit moment met gemeenten, GI’s, andere
betrokken professionals aan de totstandkoming hiervan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5

Vraag 15
Kunt u inzichtelijk maken hoeveel geld er voor de jeugdzorg naar de
gemeenten gaat en specificeren op welke manier dit wordt besteedt? Hoeveel
geld blijft er binnen de gemeente zelf circuleren, bijvoorbeeld voor personeel
in het sociaal domein en hoeveel geld gaat er naar de uitvoeringsorganisaties
en komt dus direct ten goede aan daadwerkelijke zorg voor kinderen en
jongeren?
Antwoord 15
Het budget voor jeugdhulp is onderdeel van de Algemene Uitkering van het
gemeentefonds en valt daarmee onder de beleids- en bestedingsvrijheid van
gemeenten. Gemeenten hoeven hun uitgaven daarom niet te verantwoorden.
Daardoor is niet precies bekend wat de uitgaven van gemeenten aan de
jeugdzorg zijn. Wel dienen zij hun rekeningcijfers in het Iv3-systeem in te
vullen. Voor het jaar 2020 zijn deze cijfers definitief. De uitgaven in dat jaar
aan Jeugd bedragen € 4.858 miljoen. Daarnaast zijn er dat jaar ook nog
uitgaven geregistreerd voor zowel Wmo als Jeugd ter hoogte van € 2.838
miljoen. Het is niet bekend welk deel daarvan is uitgegeven voor Jeugd.
Begin 2020 heeft KPMG in opdracht van VWS onderzoek gedaan bij 9
gemeenten en 13 aanbieders om meer inzicht te krijgen in de besteding van
jeugdhulpmiddelen6. Dit niet-representatieve onderzoek laat zien dat dat van
de totale uitgaven aan jeugd in 2018 er 70% terecht komt bij zorgprofessionals (lokale teams (10%), PGB (3%) en uitgaven zorgprofessionals (57%)) en
bijna 30% gaat naar uitvoeringskosten7 bij aanbieders (25%)/overhead
gemeenten (4%). Belangrijk te realiseren is dat er ook nog uitvoeringskosten
zijn bij de individuele zorgprofessionals, maar de omvang daarvan in dit
onderzoek niet bepaald is omdat dit bij de onderzochte aanbieders niet
geregistreerd wordt.
Vraag 16
Kunt u uitleggen waarom een gemeente er vaak voor kiest om de (basis)zorg
zelf uit te voeren en hiervoor inadequaat geschoolde werknemers in te zetten,
in plaats van te kiezen voor professionals met de juiste opleiding en
achtergrond? Is deze overweging een financiële? Zo ja, bent u zich ervan
bewust dat dit op de lange termijn vaak zal leiden tot hogere kosten, omdat
een gebrekkig starttraject leidt tot grotere problemen bij kinderen en ouders
in de toekomst?
Antwoord 16
In de Jeugdwet is bepaald dat verantwoorde jeugdhulp moet worden
geleverd. De werkgever is verantwoordelijk voor het inzetten van de juiste
mix van professionals. In het Besluit Jeugdwet (artikel 5.1.1) is bepaald dat
jeugdhulp moet worden uitgevoerd door of onder de verantwoordelijkheid
van geregistreerde professionals (BIG of SKJ) met de juiste opleiding. Tevens
is bepaald dat naast de geregistreerde professionals ook niet geregistreerde
professionals jeugdhulp kunnen bieden, mits aan bepaalde voorwaarden is
voldaan. De praktische uitwerking van deze voorwaarden staat in het
«Kwaliteitskader Jeugd; Norm voor verantwoorde werktoedeling». Het
belangrijkste criterium voor het inzetten van een niet-geregistreerde
professional is de situatie van de jeugdige. Als er bij de jeugdige sprake is
van een voorspelbare, veilige situatie waarbij de risico’s zijn in te schatten
dan mag een niet-geregistreerde professional worden ingezet. Deze wettelijke
bepaling en praktische uitwerking geldt ook indien gemeenten ervoor kiezen
om basiszorg zelf te leveren bijvoorbeeld via lokale teams. Dit zal altijd plaats
moeten vinden conform het genoemde kwaliteitskader Jeugd.
Vraag 17
Kunt u inzichtelijk maken in hoeverre de personeelstekorten in de jeugdzorg
kunnen worden opgelost als gemeenten gaan korten op hun interne uitgaven,
bijvoorbeeld op personeelskosten in het sociaal domein, zodat dit budget

6

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2020/01/10/inzicht-in-bestedingjeugdhulpmiddelen.
7
Hieronder vallen o.a. loonkosten van personeel niet bezig met levering van zorg en alle overige
kosten van aanbieders zoals huisvesting, ICT, etc.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

6

vrijkomt voor goed opgeleide hulpverleners bij zorgaanbieders en het
uitvoeren van gedegen zorgtrajecten en maatregelen ter voorkoming van een
uithuisplaatsing?
Antwoord 17
Gemeenten kunnen hun middelen vrij besteden en het is aan gemeenten om
een afweging te maken tussen hun interne uitgaven en het budget voor
bijvoorbeeld bepaalde vormen van zorg. Schaarste aan personeel in zorg en
welzijn is helaas de dagelijkse realiteit. Meer geld lost niet de arbeidsmarkttekorten op. Het is de verantwoordelijkheid van alle partijen (werkgevers,
gemeenten, brancheverenigingen en het Rijk) om te zorgen voor een
aantrekkelijke sector voor potentiële jeugdzorgwerkers om in te werken, het
aanpakken van arbeidsmarktknelpunten en te zorgen voor behoud van
personeel.
In de brief die de Staatssecretaris van VWS en ik op 14 september jongstleden naar de Tweede Kamer hebben gestuurd8, hebben wij beschreven welke
maatregelen wij nemen om de arbeidsmarktproblematiek aan te pakken. Dit
omvat onder andere een stimuleringsregeling voor zijinstromers, waarvoor
wij in totaal € 10 mln beschikbaar stellen.
Vraag 18
Welke stappen gaat u zetten om de werkdruk van jeugdhulpverleners
drastisch te verminderen?
Antwoord 18
Op 14 september jl. hebben wij de Tweede Kamer per brief geïnformeerd
over de maatregelen die wij op dit moment nemen om de situatie in de
jeugdbeschermingsketen te verbeteren, zodat jeugdbeschermers meer tijd en
ruimte krijgen voor de hulp en begeleiding van kinderen en ouders.9
Het kabinet stelt hiervoor in de komende jaren in totaal € 80 mln beschikbaar.
Hiervan wordt in totaal € 40 mln beschikbaar gesteld aan GI’s zodat zij op
korte termijn meer medewerkers kunnen aantrekken en tot een caseloadverlaging kunnen komen. Het gaat om € 10 mln per jaar, tot en met 2025. En we
verwachten dat gemeenten een vergelijkbare bijdrage doen.
Daarnaast stelt het Kabinet in 2023 en 2024 in totaal € 10 mln beschikbaar
voor een zijinstroom regeling om meer jeugdbeschermers te werven en op te
leiden.
Verder werken wij voor de korte termijn onder andere aan een landelijke
norm voor een reële caseload, het verminderen van regeldruk bij GI’s, het
beter mogelijk maken van functiedifferentiatie, het vergemakkelijken van de
inzet van jeugdhulp, waarbij bij toekennen van hulp de uitspraak van een
rechter zwaarwegend is en het verminderen van de instroom. De details kunt
u teruglezen in bovengenoemde brief.
De bovengenoemde maatregelen zullen op korte en middellange termijn
verlichting gaan bieden, maar de structurele oplossing zit in de nieuwe
manier van werken conform het Toekomstscenario. Vroegtijdiger zicht op de
problemen en vroegtijdiger inzet van passende hulp en steun voorkomt dat
problematiek nodeloos verergert. Vanuit het grote gevoel van urgentie willen
we deze nieuwe manier van werken versneld gaan toepassen. Voor deze
versnelling stelt het Kabinet in totaall € 30 mln beschikbaar (jaarlijks € 1 mln
in 2023, 2024 en 2025).
Vraag 19 en 20
Gaat u in kaart brengen hoeveel onterecht uithuisgeplaatste kinderen er zijn
in Nederland en wat ervoor nodig is om deze kinderen weer te herenigen met
hun ouders?
Als de rechter een uithuisplaatsing onterecht verklaart, duurt het vaak nog
erg lang voor het betreffende kind teruggeplaatst wordt bij de ouders, hoe
gaat u ervoor zorgen dat dit proces in de toekomst sneller verloopt? Kunt u
concreet aangeven welke stappen u gaat ondernemen om kinderen zo snel
mogelijk terug te plaatsen bij hun ouders en hoe dat van invloed zal zijn op
het verminderen van de wachtlijsten in de jeugdzorg, aangezien een

8
9

Kamerstuk 31 839, nr. 876.
Kamerstuk 31 839, nr. 876.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

7

afgesloten traject van het ene kind, sneller een nieuw hulptraject voor een
ander kind zal betekenen?
Antwoord 19 en 20
Nee, dat ben ik niet van plan.
De stelling dat uithuisplaatsingen in Nederland vaak onterecht zijn, dan wel
deze beslissingen onrechtmatig zijn onderschrijf ik niet. De rapporten van de
IGJ en de Universiteit van Leiden laten ook zien dat een uithuisplaatsing vaak
om goede gronden en in het belang van de veiligheid van een kind wordt
genomen. De richtlijn voor uithuisplaatsing10 geeft de jeugdprofessional een
kader voor het nemen van dergelijke ingrijpende besluiten. Deze richtlijn
heeft hebben de insteek dat een uithuisplaatsing van een kind zoveel als
mogelijk voorkomen moet worden. Een uithuisplaatsing is dus echt een
laatste middel, als er geen andere oplossingen meer zijn voor een kind om
thuis op te groeien.
Ondanks de goede intenties van de betrokken partijen en jeugdprofessionals
realiseer ik mij dat in de praktijk van het uithuisplaatsen verbeterslagen nodig
zijn. Bijvoorbeeld op het gebied van de bejegening van en samenwerking met
ouders en kinderen gedurende het gehele traject van hulp en bescherming,
de inzet van passende jeugdhulp en de tijd en ruimte die een jeugdprofessional nodig heeft om tot een zorgvuldig besluit te kunnen komen. Daar wil ik
mij hard voor maken.
Vraag 21
Gaat u alle uithuisplaatsingen in Nederland opnieuw toetsen op rechtmatigheid? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 21
Een kinderrechter kan een verzoek tot verlenging van de machtiging
uithuisplaatsing afwijzen of een machtiging op verzoek van de ouder
voortijdig beëindigen. Dat het in deze situaties vervolgens lang duurt voordat
een kind teruggeplaatst wordt bij ouders herken ik niet.
Vraag 22
Wat gaat u concreet ondernemen om de rechtspositie van kinderen en ouders
in de jeugdzorg zo snel mogelijk te verbeteren? Kunnen ouders en kinderen
bijvoorbeeld altijd een, vrij gekozen, onafhankelijke vertrouwenspersoon
krijgen die hen kan ondersteunen, bij kan staan in de procedurele afhandeling
van hun zaak en toe kan zien op de rechtmatigheid en doelmatigheid van het
proces?
Antwoord 22
In november ontvangt uw Kamer een plan van aanpak ter verbetering van de
rechtsbescherming in de jeugdbescherming. In dit plan van aanpak zal ik ook
ingaan op de wijze waarop ik de juridische ondersteuning van kinderen en
ouders bij procedures wil verbeteren. Overigens hebben jeugdigen en hun
ouders die te maken hebben met jeugdhulp recht op een (gratis) onafhankelijke vertrouwenspersoon, van bijvoorbeeld het Advies en Klachtenbureau
Jeugdzorg (AKJ).
Vraag 23
Gaat u de kinderen die onterecht uit huis zijn geplaatst en hun ouders
compenseren voor de geleden schade? Zo ja, op welke manier? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 23
Jeugdbeschermers zetten zich iedere dag in voor de veiligheid en de
ontwikkeling van kinderen en zijn zich bewust van het ingrijpende karakter
van een uithuisplaatsing. Voor een uithuisplaatsing is een machtiging van de
rechter nodig, tegen welke beslissing hoger beroep openstaat. Er zijn geen
regelingen op basis waarvan compensatie toegekend kan worden na
uithuisplaatsingen.
10

https://richtlijnenjeugdhulp.nl/uithuisplaatsing.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

8