Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

27 428

Beleidsnota Biotechnologie

Nr. 309

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 31 augustus 2015
In de brief van 18 juni 20151 heeft de Staatssecretaris van Infrastructuur
en Milieu bevestigd dat uw Kamer op de hoogte wordt gehouden over de
ontwikkeling van een afwegingskader voor besluitvorming inzake de
nationale teeltbevoegdheid gg-gewassen. Het kabinet heeft aangegeven
het afwegingskader in consultatie met de maatschappelijke actoren en op
basis van wetenschappelijke kennis te willen ontwikkelen.
De Ministeries van Infrastructuur en Milieu en van Economische Zaken
hebben eind juni 2015 een voorconsultatie rondom de nationale teeltbevoegdheid georganiseerd. Hierbij waren vertegenwoordigers van diverse
belangenorganisaties aanwezig. Over de uitkomst van de voorconsultatie
informeer ik u in de bijlage bij deze brief.
De nationale implementatie van de teeltbevoegdheid voor in de EU
toegelaten gg-gewassen raakt vooral aan landbouwbeleid en daarom zal
ik eerstverantwoordelijk hiervoor zijn. Ik zal nog dit jaar een maatschappelijke consultatie en stakeholdersdebat (laten) organiseren en over de
resultaten begin volgend jaar informeren.
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
S.A.M. Dijksma

1

kst-27428-309
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Kamerstuk 27 428, nr. 307

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 428, nr. 309

1

Bijlage

Uitkomsten voorconsultatie afwegingskader nationale teeltbevoegdheid
Op 2 april 2015 is een nationale teeltbevoegdheid inzake gg-gewassen in
werking getreden. Over de invulling daarvan door Nederland is aan de
Tweede Kamer een afwegingskader voor besluitvorming toegezegd. Het
kabinet heeft in haar brief van 18 juni 2015 (kamerstuk 27 428 nr. 307)
aangegeven dat in consultatie met de maatschappelijke actoren en op
basis van wetenschappelijke kennis te willen ontwikkelen. Om die reden
hielden het Ministerie van Economische Zaken en het Ministerie van
Infrastructuur en Milieu op 22 juni 2015 een zogeheten voorconsultatie
rondom de nationale teeltbevoegdheid.
In de discussie werden door de deelnemers verschillende elementen
ingebracht die een rol zouden kunnen spelen in het afwegingskader.
Onderstaand treft u het verslag van deze verkennende discussie aan de
hand van uitspraken van de deelnemers.
In de eerder genoemde kabinetsbrief zijn drie elementen genoemd:
co-existentie, keuzevrijheid voor teler en consument en gebruik van
gewasbeschermingsmiddelen.
• Een deelnemer deed de suggestie om daarbij tevens mee te nemen of
het gewas in Nederland überhaupt geteeld kan worden. Bijvoorbeeld
als de klimatologische omstandigheden in Nederland niet geschikt zijn
voor de teelt van het gewas, wordt de teelt van dit gewas niet in
Nederland verwacht. Hierbij kan worden betrokken of er binnen een
bepaalde tijdsperiode – twee jaar, vijf jaar, tien jaar – de teelt wellicht
wel in Nederland mogelijk is bijvoorbeeld door klimatologische
veranderingen. Aanvullend merkte een deelnemer op dat je ook kunt
beoordelen of het betreffende gewas wel geschikt is voor Nederland.
Daarbij werd aangevuld dat sommige plantenrassen niet in Nederland
in het open veld kunnen worden geteeld maar wel in kassen.
• Het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen werd besproken als
element van een afwegingskader. In de milieurisicobeoordeling van
het gg-gewas zit niet de beoordeling van een gewasbeschermingsmiddel op risico’s voor mens, dier en milieu. In het toelatingsbeleid voor gewasbeschermingsmiddelen wordt dit wel beoordeeld
zonder onderscheid tussen gebruik op conventionele of gg-gewassen.
De veiligheid van een gewasbeschermingsmiddel wordt ook op
Europees niveau beoordeeld. Binnen het afwegingskader kan gekeken
worden naar het beleid ten aanzien van gewasbeschermingsmiddelen.
Als de teelt van het gg-gewas leidt tot een verhoogd gebruik van
gewasbeschermingsmiddelen, zou dit tot een verbod moeten kunnen
leiden, zo stelde een deelnemer. De deelnemers stellen vast dat dit
twee kanten op kan werken, dus als een gg-gewas leidt tot minder
gebruik van gewasbeschermingsmiddelen dan zou verbieden juist
geen wenselijke optie zijn. Algemeen werd door deelnemers gesteld
dat gewasbeschermingsmiddelengebruik een element is dat een rol
moet krijgen in het afwegingskader.
• Een deelnemer bracht in dat het afwegingskader in overeenstemming
moet zijn met overige (landbouw)beleidsdoelstellingen. De overheid
moet een consistent beleid voeren en een keuze maken over wat voor
landbouwbeleid zij wil. Eén van de elementen is het
co-existentiebeleid. Een deelnemer benoemt dat dit met zich mee kan
brengen dat ruimte-tekort kan leiden tot verdringing van bijvoorbeeld
de biologische landbouw door gg-teelt. Ook moeten de
co-existentiemaatregelen daadwerkelijk in de praktijk worden
uitgewerkt, zoals het restschadefonds.
• Een deelnemer vulde aan dat hierbij gekeken kan worden naar hoe dit
zich verhoudt tot de keuzevrijheid van de telers. Immers, de telers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 428, nr. 309

2

•

•

•

•

moeten wel iets te kiezen blijven hebben. Dus moet er zowel aanbod
van gg- als gg-vrij uitgangsmateriaal zijn.
Een ander element dat werd ingebracht is de concurrentiepositie en
het imago van de Nederlandse landbouw. Op dit moment is er geen
gg-teelt in Nederland. Als dit wel ontstaat dan kan dit een effect
hebben op het imago en de concurrentiepositie. Immers Nederland
kan zich dan niet meer profileren als «gg-vrij land».
Een volgend element is de beschikbaarheid van uitgangsmateriaal.
Blijft er voldoende niet-gg uitgangsmateriaal beschikbaar als gg-teelt is
toegelaten? Er werd ook gerefereerd aan de keuzevrijheid voor de teler
en de consument. Worden deze niet aangetast als gg-teelt de niet-gg
teelt zou verdringen zoals bijvoorbeeld in de Verenigde Staten en
Argentinië het geval is, of grotendeels het geval is? De deelnemers
kwamen tot drie elementen binnen de keuzevrijheid: van de consument, van de teler en van de handelaar.
Een deelnemer bracht in dat het mogelijk verschil maakt of de teelt van
het gg-gewas als levensmiddel is bedoeld, als veevoeder, als sierteelt
of als element voor bijvoorbeeld medicijnen. Met andere woorden: wat
is het maatschappelijke doel van de teelt?
Een deelnemer benadrukte dat er goed moet worden gekeken naar het
onderscheid tussen juridisch houdbare gronden en overige gronden.
De meeste deelnemers waren het eens dat elk element voor afweging
twee kanten op kan werken, dus richting een verbod of juist geen
verbod. De deelnemers hebben naast inhoudelijke elementen die bij
afwegingen van belang zijn ook het proces van besluitvorming aan de
orde gesteld. Een voorstel was om met de stakeholders samen per
gewas een afweging te maken. De suggestie werd ingebracht om een
inspraakprocedure te ontwikkelen voor de afweging. Er werd gesproken over de afweging per gewas (case by case) of groepsgewijs in
geval er sprake is van gewassen met soortgelijke eigenschappen.
Opgemerkt werd dat bij een afweging voor groepen van gewassen
aspecten die specifiek zijn voor een individueel gewas minder
aandacht krijgen. Een andere suggestie was om, nadat een aantal
afwegingen en besluiten over nationale teelt heeft plaatsgevonden, het
afwegingskader te evalueren en zo nodig bij te stellen. Hierbij zou ook
gekeken kunnen worden naar de invulling van de nationale teeltbevoegdheid in andere landen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 428, nr. 309

3