de Rechtspraak
Raad voor de
rechtspraak

De minister voor Rechtsheschernijm
drs. S. Dekker
Postbus 20301
2500 EIJ Den [laag
bezoekadres
Kneuterdijk 1
2514 EM Den Haag
correspondentieadres
Postbus 90613
2509 LP Den Haag

datum
doorkesnummer
e-maiF
ons kenmerk
uw kenmerk
bijlage(n)
onderwerp

-

t (088) 361 00 00
t (088) 361 0022
www rechtspraaknI

-

1
Ad’. ies over de wijziging van de Wet schadcfond
5
geweldsmisdrijven in verband met het opheffen van de
rechtspersoonlijkheid van het fonds, uitbreiding van de
taakuitoefening tot de openbare lichamen Bonaire. Sint Eustatius
en Saha alsmede verduidelijking van de regeling van uitkerineen
door het Schadefonds en het vorderingsrecht van het slachtoffer
jegens derden

Geachte heer Dekker,
Bij brief van 3 1 oktober 2017 verzocht u de Raad voor de rechtspraak (de ‘Raad’) advies uit te brengen
inzake de Wijziging van de Wet schadefonds ge’.’.eldsmisdrijven in verband met het opheffen van de
rechtspersoonlijkheid van het fonds, uitbreiding van de taakuitoefening tot de openbare lichamen
Bonaire, Sint Eustatius en Saha alsmede verduidelijking van de regeling van uitkeringen door het
Schadefonds en het vorderingsrecht van het slachtoffer jegens derden (het ‘Wetsvoorstel’).
lIFT WETSVOORSTEL
In het Wetsvoorstel ‘.‘.orden de volgende ‘.‘.ijzigingen oorgesteld:
•

De rechtspersoonlijkheid van het Schadefonds ge’.’. eldsmisdrijven (het Schadefonds’) wordt
opgeheven. De huidige vormgeving van het Schadelbnds sluit volgens de Memorie van
Toelichting (Mvi) niet aan hij de ‘.vettelijke eisen gesteld in de Kader’.’.et zelfstandige
bestuursorganen en er is onvoldoende rechtvaardiging voor behoud van de eigen
rechtspersoonlijkheid van het Schadefonds. Omdat het van belang ‘.ordt geacht de
besluitvorming over een financi5le tegemoetkoming aan slachtoffers door een onafhankelijk
orgaan te laten plaats’. inden. is er in het Wetsvoorstel voor gekozen de status van zelfstandig
bestuursorgaan te behouden voor de commissie en de rechtspersoonlijkheid van het fonds te
laten vervallen.

•

De reik’.’.ijdte van de Wet schadefonds ge’.’.eldsniisdrijven (de ‘Wsg’) ‘.‘.ordt uitgebreid met de
openbare lichamen Bonaire. Sint Eustatius en Saba. Dat betekent dat ook slachtoffers van
ge’.’. eldsmisdrijven op de BES in de toekomst een beroep kunnen doen op het fonds.

:-

de Rechtspraak
Raad voor de
rechtspraak

datum

14 december 2017

kenmerk
pagina

2 van 6

Een onduidelijkheid over de relatie tussen de uitkering van het fonds en het vorderingsrecht van
liet slachtoffer jegens derden ordt eggenomen (art. 6 Wsg). Deze onduidelijkheid betreft de
situatie aarin liet slachtoffer een uitkering uit het fonds heeft ontvangen. Uitdrukkelijk wordt
bepaald dat deze uitkering niet de rechten van liet slachtoffer op volledige schadevergoeding
jegens de aansprakelijke persoon verkort. Indien liet slachtoffer alsnog een vergoeding van
bijvoorbeeld de dader ontvangt, moet de uitkering uit het fonds worden terugbetaald aan liet
Schadefonds, bijvoorbeeld door deze te verrekenen met de door het CJIB geïnde
schadevergoeding. In de et \ordt uitdrukkelijk bepaald dat liet Scliadefonds als voor aarde
voor uitkering kan stellen de oerdracht van de vordering an liet slachtoffer jegens de
aansprakelijke persoon.
In uw brief merkt u op dat de Raad door een adniinistratieve fout over dit etsvoorstel geen verzoek tot
advisering heeft ontvangen tegelijk met de andere adviesorganen. Van de door u ontvangen adviezen
heeft alleen liet advies van de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (NVvR) aanleiding gegeven
tot aanpassing van het \Vetsvoorstel. Dat advies is als bijlage hij u’.s adviesaanvraag gevoegd.
Na overleg met de gerechten. adviseert de Raad over liet geijzigde Wetsvoorstel als volgt.’
ADVIES
Inleidende opin erkingen
Het Schadefonds houdt bij liet doen van een uitkering rekening niet de mogelijkheid dat een slachtoffer
nog langs civiele weg of op andere ijze een vergoeding kan krijgen. In dat geal verbindt het aan de
uitkering de \oorv aarde dat liet Schadefonds de later door het slachtoffer ontvangen vergoeding.
bijvoorbeeld na toesijzing van de vordering benadeelde partij in het strafproces. alsnog in mindering
kan brengen op het bedrag van dc uitkering. Deze voor aarde erd in liet verleden al zo gehanteerd
2 Volgens
door liet Schadefonds. maar vindt sinds 1 januari 2012 haar basis in artikel 6, teede lid. Wsg.
bedrag in
Staat
uitgekeerd
treedt
de
een
uit
het
fonds
echter
voor
huidige
lid,
Wsg
artikel 6. ierde
liet
dc rechten van het slachtoffer die liet ten aanzien van de door hem geleden schade tegenover derden
heeft. Dat zrni betekenen dat het slachtoftèr na een uitkering uit het fonds in zoverre geen
vorderingsrecht meer in het strafproces toekomt. De Raad heeft in zijn advies van 19 december 2013
over liet conceptetsvoorsteI Wijziging van het Wetboek van Strafvordering ter aanulhing van liet
spreekrecht van slachtoffers en nabestaanden in het strafproces en ijziging van de \Vet schadefonds
De Raad 5uur de rechtspraak heeft op grond san artikel 95 san de Wet op de rechterlijke organisatie een oettelijke adsicst,iak met
soorstellcn die gesolgen hebben ‘,oor dc rechtspraak De adsiezen ssorden sastgesteld na oserleg
5
betrekking tot nlcu’.sc Ssets- en beleid
met de gerechten De Raad snor de rechtspraak is een adsieseollege in de zin san artikel 79 en 8(1 san de Grondssct Bij het opsiellen
san /ijn ads e/co beoordeelt de Raad de oorgenomen ss et- en regelges me in het bijzonder op de ges oltten soor de organisatie en de
sserklasl san de gerechten en op de Ipraktischel toepashaarheid en uitsocrbaarheid Rechters zijn hij de behandeling san indisiduele
laken niet gebonden aan de inhoud san de ssetgesinas,idsieien san de Raad soor de rechtspraak
\\ et san 6juni 21)11 tt aanpassing san de Wet schadefonds gess eldsmisdrijs en in serband met uitbreiding van de categorieen san
personen die recht hebben op een uitkering uit hei fonds en serruinting san de getallen staarin toen aanspraak kan maken op een
dergelijke uitkering aanpassing aan de kadersset ,elftiandige bestuursorganen en enkele andere aanpassingen lSth 2011. 276)

de Rechtspraak
Raad voor de
rechtspraak

datum

14 december 2017

kenmerk
pagina

3 van 6

geweldsmisdrijven ter uitbreiding van de mogelijkheid van uitkering aan nabestaanden(rr. 2013/49)
aandacht gevraagd voor deze diserepantie tussen de vettekst van artikel 6 Wsg en de bedoeling van de
wetgever. Als gevolg van deze tegenstrijdigheid roept de wettelijke bepaling in de praktijk vragen op.
In zijn brief aan de Tweede Kamer van 28 november 2016 merkt de minister van Veiligheid en Justitie
ter aankondiging van het onderhavige Wetsvoorstel op dat voorkomen moet worden dat uitkeringen van
het Schadefonds in mindering worden gebracht op een door het slachtoffer binnen het strafproces
3 Volgens de minister gebeurt dit in de praktijk met enige
ingediende vordering tot schadevergoeding.
4 In de MvT worden enkele voorbeelden genoemd.
regelmaat.
Met cle thans voorgestelde wijziging van artikel 6 Wsg wordt volgens de MvT beoogd de
onduidelijkheid over de relatie tussen de uitkering van het Schadefonds en het vorderingsrecht van het
slachtoffer jegens een derde weg te nemen. Uitdrukkelijk wordt bepaald dat deze uitkering niet de
rechten van het slachtoffer op volledige schadevergoeding jegens de aansprakelijke persoon verkort.
Indien het slachtoffer alsnog een vergoeding van de dader ontvangt, dient de uitkering uit het fonds te
worden terugbetaald aan het Schadefonds. bijvoorbeeld door verrekening met een door het CJIB geïnde
schadevergoeding. In de wet wordt uitdrukkelijk bepaald dat het Schadefonds bij de uitkering uit het
fonds de voor aarde kan stellen dat het slachtoffer een vordering ter zake van de schade op derden aan
cle Staat overdraagt.
hoewel het belang an verduidelijking van artikel 6 Wsg door hem word onderkend. raagt de Raad
zich af of de gekozen formulering die helderheid voldoende biedt. De Raad licht dat als volgt toe.
Artikel (i, tiieecle lid, hVsg
Volgens het huidige artikel 6, tweede lid. eerste volzin, Wsg kan het Schadefonds indien het van
oordeel is dat het afwachten van de procedures met het oog op dat schadeverhaal onredelijk lang zou
duren aan de aanvrager een uitkering toekennen. In die gevallen heeft de uitkering een voorlopig
karakter. Volgens de MvT is deze beperking niet langer nodig. In alle gevallen waarin het slachtoffer
nog geen vergoeding heeft ontvangen, kan een tegemoetkoming uit het fonds worden verstrekt. De
eerste vol7in van het tweede lid van artikel 6 Wsg zal daarom komen te vervallen. In het voorgestelde
tweede lid wordt in plaats daarvan bepaald dat een uitkering uit het fonds wordt verstrekt onder de
voorwaarde dat de schade waarop de uitkering betrekking heeft niet op andere wijze is of wordt
vergoed’. De Raad vraagt zich af hoe deze voorwaarde zich verhoudt tot liet beoogde voorlopige
karakter van de uitkering en het uitgangspunt dat de dader de veroorzaakte schade betaalt. Door aan de
uitkering de voorwaarde te stellen te stellen dat schade die nog niet op andere wijze is vergoed ook niet
op andere wijze wordt vergoed, wordt het slachtoffer immers ontmoedigd de schade in een lopende of
toekomstige strafrechtelijke procedure te verhalen. Uit het voorgestelde derde en vierde lid van artikel 6

Kamerstukken 112016-2017.33 552. nr 25
Zie hieroerook J Canddo. M 11oenderotot. N Iaatsch. 1’ an Dam en M Gest, Sldchtofter en de reclitpraak Handleidina voor
de slrafrechtspraktijk. 1.OVS, Den Haag 2017. p 160-161

de Rechtspraak
Raad voor de
rechtspraak

datum
kenmerk
pagina

14december2017
i

4 van 6

Wsg en de toelichting daarop lijkt voort te loeien dat dit niet is bedoeld. De Raad werpt clan ook de
vraag op of de ‘voorgestelde eerste volzin van artikel 6 Wsg niet overbodig is.
p grond an cle voorgestelde tweede volzin an artikel 6. tcede lid, Wsg kan bij de veistrekking van
0
de uitkering uit het fonds de oorwaarde worden gesteld dat het slachtoffer een sordering ter zake van
cle schade op derden aan cle Staat overdraagt. Volgens de Mvi is deze voorwaarde van cessie aan de
orde indien cle schade langs civielrechtelijke weg moet worden verhaald omdat er geen straf7aak is of cle
schade daarin niet aan de orde is geweest. In plaats van de huidige subrogatie van rechtswege wordt
hiermee cessie van de vordering als voorwaarde voor een uitkering uit het fonds mogelijk, In de huidige
5 Onderneemt de Staat geen
praktijk verhaalt het Schade fonds het uitgekeerde bedrag niet op de dader.
actie om de aan haar overgedragen vorderingen op de aansprakelijke te verhalen dan is de Raad de
meerwaarde van deze cessie niet duidelijk.
Zou de Staat die actie wel ondernemen dan doet zich het volgende knelpunt voor. Het is voorstelbaar
dat het Schadefonds een uitkering verstrekt op een moment dat nog niet duidelijk is of een strafproces
zal \olgcn, dan wel de uitkomst van de strafzaak nog ongewis is. Het Schadefonds zal olgens het
Wetsooistel in dergelijke geallen al ieeds bij het verstrekken an de uitkering moeten beslissen ofde
vordering wordt overgedragen aan de Staat [)it kan tot onwenselijke situaties leiden. Zo kan een
slachtoffer dermate getraumatiseerd zijn dat hij de voeging als benadeelde partij in het strafproces te
belastend acht en daartoe niet overgaat of een reeds ingediende vordering later intrekt. Ook kan de
strafrechter tot het oordeel komen dat de behandeling van de vordering een one\enredige belasting van
het strafgeding oplevert en bepalen dat de vordering niet-ontvankelijk is. In deze gevallen zal het
slachtoffer, nadat aan hem een uitkering uit het Schadefonds is verstrekt, zich een gang naar de
burgerlijke rechter wellicht willen besparen. Is in deze voorbeelden bij de verstrekking van de uitkering
niet reeds voorzien in de voorwaarde van cessie van de vordering, dan zal niet de dader, maar de
belastingbetaler voor de schade opdraaien. hetgeen het Wetsvoorstel nu juist beoogt te voorkomen.
In gevallen waarin aan een uitkering uit het fonds de voorwaarde van overdracht van de vordering aan
de Staat is gesteld, zal voor het slachtoffer duidelijk moeten zijn dat hij zich ter zake van de vergoede
schade niet meer kan voegen in het strafpruces. Derhalve ook niet wanneer op een later moment alsnog
een verdachte wordt aangehouden en vervolgd.
De Raad werpt de vraag op wat het gevolg is wanneer het CJIB (een deel) van een opgelegde
schadevergoedingsmaatregel int dan wel aan het slachtoffer een voorschot uitkeert als bedoeld in artikel
36f. zevende lid, van het Wetboek van Strafrecht. Onder de huidige vvet is de werkwijze ontstaan dat het
een opgelegde schadevergoedingsmaatregel door het CJIB met het Schadefonds word verrekend voor
zover aan de benadeelde al een uitkering uit het fonds was gedaan. De titel hiervoor is de subrogatie van
de vordering aan de Staat (art. 6, vierde lid. Wsg). Indien de voorwaarde als bedoeld in het voorgestelde
artikel 6. tweede lid. tweede volzin, Wsg niet is gesteld, zal deze werkwijze aanpassing behoeven.
Daarbij kan worden gedacht aan het expliciet in de wet opnemen van de mogelijkheid tot verrekening.

karnr’,tukken II 2)O)-2(JlO. 3 361 nr 3 p 4

de Rechtspraak
Raad voor de
rechtspraak

datum

14 december 2017

kenmerk
pagina

5 van 6

WERKLAST
De \erachting is dat het Wetsvoorstel geen suhstantiële gevolgen zal hebben voor de erklast en
organisatie van de Rechtspraak.
CONCLUSIE

De Raad onderkent het belang van het Wetsoorstel. Het Wetsvoorstel stuit in zijn huidige vorm echter
op een aantal bezwaren, De Raad vraagt u daarom om het Wetsvoorstel op de in dit advies genoemde
onderdelen te verduidelijken en aan te passen.
TOT SLOT
Indien na het uitbrengen van dit advies het Wetsvoorstel op belangrijke onderdelen wordt gewijzigd of
indien uit nadere uit oeringsregelgeving belangrijke verklastgevolgen oortvloeien. dan wordt de Raad
graag in de gelegenheid gesteld daarover aanvullend te adviseren. Met het oog op de voorbereiding van
de gerechten op dc invoering van het Wetsvoorstel, stelt de Raad er prijs op als hij geïnformeerd wordt
over de indiening van het Wetsvoorstel hij de Tweede en de Eerste Kamer en de plaatsing van de
deflnitieve wetstekst in het Stciatsl’laJ. Ook eventuele nadere regelgeving volgend op dit Wetsvoorstel
met gevolgen voor de rechtspleging valt binnen het adviesrecht van de Raad. Voor zover van
toepassing. ontvangt de Raad graag een adviesaanvraag voor deze nadere regelgeving.

II oogachtend,

Lid Raad voor de rechtspraak

de Rechtspraak
Raad voor de
rechtspraak

datum

14 december 2017

kenmerk
pagina

van 6

BIJLAGE: WETSTECIINISCII EN REDACTIONEEL COMMENTAAR
Arilkel 6, derde lid, J g
•

Het civielrechtelijke begrip onverschuldigd betaalde in het derde lid van het voorgestelde
artikel 6 Wsg is in deze context onjuist gekozen. De Raad beveelt aan in plaats daarvan op te
nemen dat het uitgekeerde bedrag teruggevorderd kan (ot’liever: zal) orden.

•

De Raad schaart zich achter de opmerkingen van de N\’vR daar waar zij erop ijst dat het
Schadefonds. indien het rechtspersoonlijkheid verliest, geen procespartij kan zijn in een civiele
procedure. In artikel 6, derde lid, \Vsg dient de juiste juridische entiteit met
rechtspersoonlijkheid te worden opgenomen.

A1IIkL’l 6, vierde lid, Wg

•

Het komt de Raad voor dat de vooro.estelde zinsnede in artikel 6, ‘vierde lid, Wsg. inhoudende
dat de uitkering niet in mindering komt op ‘het recht op schadevergoeding’ van het slachtoffer
jegens derden, onjuist is geformuleerd. Die foniiulering houdt immers ongeclausuleerd in dat
het recht op schadevergoeding niet wordt beperkt door een uitkering uit het fonds. Uit de MvT
lijkt echter te volgen dat bedoeld ordt aan te geven dat de uitkering niet in mindering komt op
het recht op schadevergoeding van de benadeelde partij in het strafjroces
De Raad beveelt aan in artikel 6, vierde lid. Wsg te expliciteren dat het slachtoffer na een
uitkering uit het fonds in het strafproces zijn vorderingsrecht behoudt met de verplichting de
uitkering terug te betalen voor zover de schade in het strafproces is vergoed.

•

Het derde en vierde lid van liet voorgestelde artikel 6 Wsg lijken met elkaar in tegenspraak
voor zover zij zien op de situatie dat (na uitkering) de schade op andere ijze wordt of blijkt te
zijn vergoed. Het derde lid bevat de zinsneden: ‘kan in mindering brengen’ en ‘kan
terugvorderen’, terwijl in het vierde lid ordt bepaald dat het slachtoffer terughetaalt voor
zover de schade op andere \ijze is vergoed.

•

De Raad beveelt aan de teede volzin van artikel 6, vierde lid. Wsg als separaat artikellid op te
nemen.