4
Vragenuur: Vragen Agnes Mulder
Vragen van het lid Agnes Mulder aan de minister van Economische Zaken over het bericht "Innovatiebox baat mkb
niet".

Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Voorzitter. Het doel van de regeling met betrekking tot de
Innovatiebox is om onderzoek en ontwikkeling van het
bedrijfsleven te stimuleren. De minister kent het CDA als
een partij die pal staat voor het mkb en die ook keer op keer
vraagt hoe de regeling uitpakt voor het mkb. En daarin staat
het CDA niet alleen in deze Kamer, want diverse andere
partijen stellen de minister daar altijd heel veel vragen over.
In januari blijkt uit een brief van het kabinet dat 60% van
deze regeling ten goede is gekomen aan het grootbedrijf.
Dagblad Trouw publiceert nu dat er in Brussel gespreksverslagen zijn waaruit zou blijken dat er een ander beeld naar
voren komt dan het beeld dat de brief schetst die we eerder
dit jaar hebben ontvangen. De vraag is dan ook wat nu de
juiste cijfers zijn en of het budget in het kader van die
Innovatiebox nu wel of niet bij het mkb terechtkomt. Dus
zijn de gegevens die Nederland in oktober 2014 in het
geheime Brusselse overleg heeft gepresenteerd dezelfde
cijfers als die welke de Kamer in januari heeft ontvangen?
Klopt het bijvoorbeeld dat 60% van het budget van de
Innovatiebox bij het grootbedrijf terechtkomt of ligt dat
percentage hoger, zoals uit die geheime gespreksverslagen
zou blijken? Hoe kan het dat het mkb nog nauwelijks profiteert van de Innovatiebox? Is de minister ook bereid om de
Innovatiebox zo aan te passen dat het mkb hier meer
gebruik van kan maken? We zien dat de budgettaire kosten
van de Innovatiebox zijn gestegen. Van 345 miljoen in 2010
naar 852 miljoen in 2012. We vragen ons ook af hoe het zit
met de jaren 2013 en 2014. Waarmee zou de minister overigens tevreden zijn voor het jaar 2015?

Minister Kamp:
Voorzitter. Mevrouw Mulder vraagt of de cijfers vergelijkbaar zijn en of het dezelfde cijfers zijn. Dat is niet zo. Het
zijn ramingen geweest die op verschillende tijdstippen zijn
gemaakt. Beide keren is er een zo goed mogelijke raming
gemaakt, maar de groepen waarop de cijfers zagen zijn niet
helemaal dezelfde. De ene keer ging het over de top 100
van de bedrijven, een andere keer ging het over de buitenlandse bedrijven en weer een andere keer ging het over het
grootbedrijf. Die cijfers zijn vervolgens wel steeds zo goed
mogelijk op een bepaalde groep gericht. Met het feit dat
het om verschillende groepen ging en met het feit dat het
op verschillende tijdstippen is gebeurd, zijn de cijfers echter
niet helemaal vergelijkbaar. De een kwam voor het grootbedrijf uit op 60% gebruikmaking van de Innovatiebox, de
ander op 70%. Wat het in werkelijkheid is, weet ik niet. Dat
moet blijken uit de evaluatie van de Innovatiebox die op dit
moment gaande is. De eerste evaluatie van de Innovatiebox
die we krijgen, is bijna afgerond. Ik denk dat die rond de
jaarwisseling bij de Kamer zal zijn. Wij zullen de juiste cijfers
daar dan uithalen.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Agnes Mulder

We moeten ons wel realiseren dat we voor het bedrijfsleven
verschillende instrumenten hebben als het gaat om het
stimuleren van innovatie en van research and development.
We hebben het topsectorenbeleid, we hebben de Wbso/RDA
en we hebben de Innovatiebox. Ik denk dat het grootbedrijf
meer dan evenredig gebruikmaakt van de Innovatiebox. Ik
denk dat het mkb veel meer dan evenredig gebruikmaakt
van de Wbso/RDA. Ik denk dat er al met al sprake is van
een evenwichtig stelsel van instrumenten, dat ook door de
verschillende groepen evenredig wordt gebruikt. De precieze cijfers zullen blijken uit de evaluatie, die zoals gezegd
rond de jaarwisseling bij de Kamer zal zijn.
Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Een vraag die voor ons nog openstaat is of de bedrijven
die in Nederland gebruikmaken van de Innovatiebox, de
economische activiteiten daadwerkelijk in Nederland moeten ontplooien. Ik krijg daarop graag een antwoord van de
minister, want uiteindelijk hebben we deze belastingvoordelen natuurlijk om hier de innovatie te bevorderen en hier
werkgelegenheid te creëren. Wil de minister hierop nog
ingaan? Komt dit punt ook expliciet terug in de evaluatie
die nog naar de Tweede Kamer komt?
Minister Kamp:
Ja, dat is een belangrijk punt. De Innovatiebox ziet inderdaad op producten die in Nederland zijn voortgebracht. Het
kan dus niet dat er ergens in het buitenland een patent is
dat bij een Nederlands papieren dochterbedrijf van een
multinational wordt ondergebracht en waarmee wordt
gebruikgemaakt van de Innovatiebox. Het moet gaan om
innovatieproducten die in Nederland tot stand zijn gekomen.
Het is goed om ons te realiseren dat wij hier ook een
belangrijke vestigingsplaatsfactor bespreken. De Innovatiebox is niet alleen faciliterend voor het innoverende
bedrijfsleven in Nederland. We gebruiken de box ook als
een belangrijk argument om in de concurrentie met andere
landen bedrijven uit het buitenland naar Nederland toe te
trekken.
Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Omdat het mkb zo'n belangrijke rol speelt als de motor van
onze economie wil het CDA graag weten of de minister toch
nog bereid is om de Innovatieboxregeling voor het mkb uit
te breiden naar in ieder geval een streefpercentage van 50.
Bij de evaluatie moet blijken of het de innovatie in Nederland ten goede komt. Als het dan echt alleen brievenbusfirma's blijken te zijn die hier de belastingvoordelen komen
ophalen en niet voor werkgelegenheid zorgen, heb ik daar
als CDA wel moeite mee.
Minister Kamp:
Ik heb zonet in antwoord op de vorige vraag kunnen zeggen
dat het niet alleen gaat om buitenlandse brievenbusfirma's
die hier de belastingvoordelen komen ophalen. Het gaat
dus om producten, innovatieproducten, die in Nederland
zijn voortgebracht. Ik ben niet bereid om nu al dingen te
gaan zeggen met betrekking tot de Innovatiebox die ik beter
kan zeggen nadat de evaluatie beschikbaar is gekomen.
Laten we die dus afwachten. Ik vind het wel verdedigbaar
dat de Wbso/RDA voor twee derde deel ten goede komt
aan het mkb, terwijl het maar 40% van de research and
development in Nederland doet. Je ziet dan dat de Innova-

17 november 2015
TK 25

25-4-1

tiebox mogelijk wat meer dan evenredig bij het grootbedrijf
terechtkomt. Al met al kan dat toch een evenwichtig beeld
opleveren. Dat doet het naar mijn overtuiging ook. Zeker
weten we dat als we straks de resultaten van de evaluatie
beschikbaar hebben.
De heer Verhoeven (D66):
De minister heeft in jarenlange debatten in de Kamer altijd
beweerd dat een groot deel van de Innovatiebox naar het
midden- en kleinbedrijf gaat. Dat was steeds zijn verhaal.
Daarmee moest de Kamer het doen. Nu zegt de minister:
nee, een groot deel van de Innovatiebox gaat naar het
grootbedrijf, maar er zijn andere regelingen en die gaan
naar het mkb. Mijn vraag aan de minister is of hij bereid is
om de stukken die Trouw heeft naar de Tweede Kamer te
sturen, zodat wij binnenkort een debat kunnen voeren over
de echte feiten en cijfers met betrekking tot de Innovatiebox.
Wij willen dan bezien hoe wij ervoor kunnen zorgen dat het
midden- en kleinbedrijf ook van deze regeling gaat profiteren. Dat lijkt nu steeds minder het geval te zijn.
Minister Kamp:
Ik zal bezien hoe ik tegemoet kan komen aan de informatiebehoefte van de Kamer. De vraag van de heer Verhoeven
is mij duidelijk en ik zal zien wat hieraan gedaan kan worden. In de brief die in januari 2015 naar de Kamer is
gestuurd, is al aangegeven dat wij op basis van een schatting toen de indruk hadden dat 60% van de Innovatiebox
ten goede kwam aan het grootbedrijf. Een andere berekening op een ander moment is op een hoger percentage
uitgekomen. Wat het juiste percentage is, zal moeten blijken
bij de evaluatie. Ik vind dat je moet kijken naar het geheel.
Je moet kijken naar het topsectorenbeleid, met de specifieke
regelingen die daarbij horen voor het mkb. Je moet ook
kijken naar Wbso/RDA, dat het grootste budget is en waar
sprake is van een grote oververtegenwoordiging van het
mkb. Je moet ook kijken naar de Innovatiebox. Dan moet
je bezien of dit uiteindelijk oplevert dat aan het mkb in
Nederland recht wordt gedaan en dat aan het grootbedrijf
recht wordt gedaan. Daar hebben wij ook belang bij.
Grootbedrijf is geen vies woord. Wij moeten ook bezien of
wij een zodanig pakket aan instrumenten houden dat buitenlandse bedrijven die voor de Nederlandse werkgelegenheid en de Nederlandse welvaart belangrijk zijn, voor
Nederland als vestigingsplaats kiezen.
De heer Monasch (PvdA):
De minister introduceert nu een nieuwe doelstelling van
beleid. Er moet een beetje evenwicht zijn tussen Wbso en
Innovatiebox. Als je het grosso modo bekijkt, zal iedereen
wel aan zijn trekken komen. De vraag is natuurlijk, of dat
prioriteit hoort te zijn. De vraag is: moeten wij niet juist
investeren in het mkb? Moet het mkb niet veel meer toegang hebben tot de Innovatiebox? Het past dan niet om te
zeggen: op andere plekken zijn er wel wat middelen. De
vraag moet zijn: waar kunnen wij het beste de innovatie
voor elkaar krijgen? Als je dan ziet dat het grootbedrijf
gemakkelijk toegang heeft tot kapitaal en grote eigen
researchafdelingen heeft, gaat het dan niet veel meer om
het antwoord op de vraag: minister, hoe gaat u dat veranderen, zodat het mkb ook veel meer toegang heeft tot de
middelen uit de Innovatiebox?

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Agnes Mulder

Minister Kamp:
Wat wij wel of niet gaan veranderen in de Innovatiebox,
kunnen wij het beste bespreken als wij de evaluatie
beschikbaar hebben. Het lijkt mij niet verstandig om daar
nu al uitspraken over te doen. Ik zou het echter een grote
vergissing vinden om te doen alsof het grootbedrijf een
soort vies woord is. In het grootbedrijf gaat het om bedrijven die het in de internationale concurrentieslag kunnen
volhouden. Die bedrijven vormen een grote drijvende kracht
achter de innovatie in Nederland. Voor de werkgelegenheid
in Nederland hebben wij er groot belang bij dat dergelijke
grote bedrijven in Nederland blijven en hun research- en
developmentactiviteiten in Nederland blijven uitvoeren.
Om die reden wil ik zowel aandacht geven aan het mkb als
aan het grootbedrijf. Ook kijk ik naar het geheel aan instrumenten dat wij in Nederland hebben, om ook bedrijven uit
het buitenland over te halen om naar Nederland te komen.
Buitenlandse bedrijven in Nederland zijn verantwoordelijk
voor een heel groot deel van de werkgelegenheid en voor
een heel groot deel van onze nationale welvaart.
De heer Öztürk (Groep Kuzu/Öztürk):
Grote bedrijven hebben meer kans op krediet. Dat blijkt uit
een aantal onderzoeken. Zij hebben ook meer financiële
mogelijkheden. De wens van de Kamer was juist om de
kleine ondernemer meer innovatiemiddelen en meer krediet
te geven. Nu blijkt steeds uit onderzoeken dat u die doelstelling nog niet hebt gehaald. Wat gaat u nu concreet doen
om alsnog voor de kleine ondernemer op te komen?
Minister Kamp:
Ik begrijp niet wat de kredieten, de financiering, hiemee te
maken hebben. Ik begrijp wel dat het grootste budget dat
er is om innovatie te stimuleren het budget voor Wbso en
RDA is. Dat zijn de grote fiscale stimuleringsregelingen die
wij hebben. 66% van het totale bedrag komt voor het mkb
beschikbaar, terwijl het mkb goed is voor 41% van de
research en development. Dan zie je dus dat een onevenredig groot deel naar het mkb gaat. Ik denk dat dit heel goed
te verdedigen is wegens het belang van het mkb voor
innovatie. Wij moeten echter ook het geheel beoordelen,
om een goede conclusie te kunnen trekken over de positieve
effecten van de Nederlandse innovatie-inspanningen en
van de stimulering door de Nederlandse overheid van
innovatie-inspanningen.
De voorzitter:
Dank u wel voor uw antwoorden en dank voor uw komst
naar de Kamer. Wij gaan door naar de derde en laatste
reeks vragen in het vragenuur van vandaag.

17 november 2015
TK 25

25-4-2