Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

25 834

Problematiek rondom asbest

Nr. 131 HERDRUK1

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 31 oktober 2017
Met deze brief informeer ik uw Kamer mede namens de Staatssecretaris
van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) over het straalgrit waarin asbest is
aangetroffen.
Het bedrijf Eurogrit B.V. heeft zijn klanten op 5 oktober gemeld dat een
asbest-verontreiniging in zijn straalgrit is aangetroffen. Deze verontreiniging heeft geleid tot zorgen bij met name werknemers en bedrijven.
Hierover zijn ook Kamervragen beantwoord.2 Bedrijven hebben na de
mededeling van Eurogrit B.V. werkzaamheden stilgelegd. Na de melding
is door de samenwerkende inspecties onderzoek naar de feiten gestart. In
het onderzoek wordt onderscheid gemaakt naar het ongebruikte en
gebruikte straalgrit en naar de werkomgeving waar straalgrit is toegepast.
TNO is ingeschakeld om metingen te verrichten. Dit om te bepalen wat de
risico’s zijn voor werknemers bij het saneren en opruimen van het
asbesthoudende grit. Vanwege de mogelijke risico’s voor werknemers, is
zorgvuldigheid van het onderzoekproces een belangrijke factor. Inmiddels
kan ik melden dat uit de onderzoeksresultaten van TNO (zie bijlage3) blijkt
dat opruimwerkzaamheden van het met asbest verontreinigde grit in de
laagste risicoklasse vallen mits onder strikte voorwaarden wordt gewerkt
die te vinden zijn op de website van Inspectie SZW. Hier is duidelijk
aangegeven onder welke condities het saneren en opruimen plaats moet
vinden. Het bedrijfsleven wordt hiervan op de hoogte gesteld.
Onderstaand wordt ingegaan op de situatie, de gezamenlijke overheidsaanpak, de daaruit naar voren gekomen feiten en hetgeen deze feiten
betekenen voor het handelingsperspectief voor bedrijven.

1

Herdruk i.v.m. het toevoegen van een bijlage bij de brief.
Aanhangsel Handelingen II 2017/18, nrs. 300 en 301.
3
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
2

kst-25834-131
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 834, nr. 131

1

Gezamenlijke overheidsactie
Ik ben me bewust van de onzekerheid die het risico van mogelijke
blootstelling aan grit dat is verontreinigd met asbest heeft opgeroepen.
Daarom is het zekere voor het onzekere genomen en hebben de betrokken
toezichthouders direct na de melding gezamenlijk actie ondernomen om
zo snel mogelijk de feitelijke situatie in kaart te brengen vanwege de
zorgen die bestaan over de mogelijke blootstelling aan asbestvezels bij
het werken met het asbestgrit en het saneren en opruimen ervan. De
betrokken toezichthouders zijn: de Inspectie Leefomgeving en Transport
(ILT), de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (Inspectie SZW), de
Omgevingsdiensten (OD’s) en het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM).
De Ministeries van IenW en SZW zijn betrokken vanwege de verantwoordelijkheid voor de asbestwetgeving en wetgeving voor bescherming van
milieu en leefomgeving van omwonenden, respectievelijk de wetgeving
voor arbeids-omstandigheden van werknemers.
De toezichthouders hebben intensief contact onderhouden met
VNO-NCW, met brancheverenigingen, met de FNV en ook met het bedrijf
Eurogrit B.V. zelf.
Om betrokken bedrijven goed op de hoogte te houden, wordt de
informatie van de betrokken overheden over de ontstane situatie
gebundeld op de website van de Inspectie SZW geplaatst. Ook is daar een
centraal informatiepunt ingericht waar bedrijven en werknemers met
vragen terecht kunnen.4
Bevindingen herkomst grit
De ILT onderzoekt waar de slakken, een restproduct waarmee straalgrit is
geproduceerd, vandaan komen. Voor zover nu bekend zijn slakken voor de
productie van straalgrit vanuit verschillende landen, waaronder Oekraïne,
geïmporteerd. Eurogrit B.V. heeft na eigen metingen in de partij uit
Oekraïne asbest aangetroffen. De ILT heeft indicatieve monsters genomen
van partijen slakken en straalgrit die door Eurogrit B.V. op de markt zijn
gebracht. Uit de gegevens tot nu toe blijkt dat in een partij slakken uit
Oekraïne asbest is aangetroffen en in verschillende daaruit vervaardigde
partijen straalgrit. Het betreft in alle gevallen chrysotiel (wit asbest). Het
monsternameprogramma is nog niet afgerond. Momenteel wordt nog een
uitgebreidere monstername uitgevoerd. De vervuiling met asbest heeft tot
gevolg dat bedrijven een dergelijk grit zullen moeten afvoeren, omdat hun
werknemers anders aan asbestvezels kunnen worden blootgesteld. Dit
betekent dat het asbesthoudend materiaal daardoor niet meer geschikt is
voor de verkoop en als asbesthoudend afval in de zin van de afvalstoffenregelgeving wordt betiteld.
Dit betekent dat het ongebruikte en gebruikte straalgrit door een daartoe
erkende afvalvervoerder naar een daarvoor vergunde locatie voor de
opslag of stort van afvalstoffen dient te worden gebracht of dat het bedrijf
dit volgens de strikte voorwaarden zelf doet conform de afvalstoffenregelgeving. Dit geldt eveneens voor voorraden waarover Eurogrit B.V. nog
beschikt.
Conclusie TNO onderzoek
TNO heeft in opdracht van de Inspectie SZW onderzocht wat de blootstelling aan asbestvezels is bij opruimwerkzaamheden die nodig zullen
zijn om het straalgrit te kunnen laten verwijderen, om zodoende de risico’s
voor betrokken werknemers te bepalen. Bij het werken met asbest en het
opruimen van de asbestvervuiling is de arbeidsomstandighedenregelgeving het uitgangspunt. Uit de metingen van TNO blijkt dat de onder4

https://www.inspectieszw.nl/onderwerpen/asbesthoudend-staalgrit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 834, nr. 131

2

zochte handelingen met het grit worden geclassificeerd in de laagste
risicoklasse, te weten risicoklasse 1, mits voldaan wordt aan strikte
condities. Dit betekent dat een bedrijf dat met het grit heeft gewerkt, of dat
het in opslag heeft, zelf de opruimwerkzaamheden op eigen terrein mag
verrichten. Het transport dient te geschieden volgens de afvalstoffenregelgeving.
De belangrijkste condities waaronder moet worden opgeruimd zijn dat het
grit volledig nat dient te worden gemaakt en dat het grit wordt afgezogen.
De uitgebreide strikte condities zijn te vinden op de website van de
Inspectie SZW. Verder dient de werkgever op grond van de arboregelgeving de werknemers tijdig te informeren over de te volgen werkprocedures.
Voor de betreffende bedrijven is de uitkomst van het TNO-onderzoek
belangrijk. Veel bedrijven hebben sinds 5 oktober hun werk stilgelegd in
afwachting van het TNO-validatieonderzoek. Om die reden is de uitkomst
zodra deze bekend is openbaar gemaakt. Dit is zowel gebeurd via een
gerichte brief aan bedrijven en hun personeelsvertegenwoordiging van
wie bekend is dat zij het grit hebben. Daarnaast wordt informatie verstrekt
via de website van de Inspectie SZW en middels de contacten met
VNO-NCW, de brancheorganisaties en de vakbond.
Een bedrijf dat gaat opruimen, moet dit melden via het meldingsformulier
voor asbestwerkzaamheden in risicoklasse 1 op de website van de
Inspectie SZW.5
Nu sprake is van werkzaamheden in risicoklasse 1 onder strikte condities,
zal de Inspectie SZW haar toezicht daarop risicogericht intensiveren.
Vervolg
De acties van de overheid zijn er tot nu toe op gericht geweest om zo snel
mogelijk helderheid te krijgen over het veilig opruimen van het asbesthoudende grit. Bij werknemers die in de afgelopen periode met het grit
hebben gewerkt kan de vraag bestaan of sprake is geweest van eventuele
blootstellingsrisico’s tijdens het straalwerk. Daarom zal TNO op verzoek
van de Inspectie SZW onderzoeken welke blootstellingsrisico’s in
verschillende scenario’s aan de orde kunnen zijn geweest. Hierover zal ik
uw Kamer te zijner tijd informeren.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
T. van Ark

5

https://www.inspectieszw.nl/melden/asbestverwijdering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 834, nr. 131

3

BIJLAGE

Chronologische beschrijving aanpak
Zodra bekend werd dat er asbesthoudend grit in Nederland in omloop
was gebracht, hebben de Inspectie SZW, de Inspectie voor Leefomgeving
en Transport (ILT) en Omgevingsdienst.NL actie ondernomen om de feiten
snel in kaart te brengen. Hieronder worden de acties die daarop ondernomen zijn beschreven.
Op woensdag 4 oktober blijkt uit de analyseresultaten van Eurogrit B.V.
dat hun straalgrit asbest bevat. Eurogrit B.V. legt na het ontdekken van het
verdachte materiaal het productieproces stil. Op donderdag 5 oktober
stuurt Eurogrit B.V. een e-mailbericht en een brief naar haar afnemers
over de asbestverontreiniging in het straalgrit en roept hen op om
maatregelen te treffen zodat het grit niet verder zal worden verspreid.
Tevens vraagt Eurogrit B.V. informatie op bij haar afnemers om de
omvang van de gritvoorraad vast te kunnen stellen. Op vrijdag 6 oktober
melden diverse bedrijven bij de Omgevingsdiensten en Inspectie SZW dat
zij het straalgrit hebben gebruikt. Tevens meldt Eurogrit B.V. op zaterdagavond 7 oktober de asbestverontreiniging bij de gemeente Dordrecht en
bij de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA), die de ILT betrekt.
In het weekend van 7 en 8 oktober vindt overleg plaats tussen ILT,
Inspectie SZW, Omgevingsdienst.NL, Openbaar Ministerie (OM) en de
politie. Besloten wordt dat de Inspectie SZW, omdat de gevolgen en
risico’s het grootst zijn voor de werknemers in bedrijven waar met het
verontreinigde grit is gewerkt, in deze kwestie zal optreden als de
coördinerende toezichthouder.
De Inspectie SZW organiseert op maandag 9 oktober een spoedoverleg
met de betrokken toezichthouders. Het spoedoverleg leidt tot de volgende
acties:
• Het onderzoeken van de herkomst en de status van het asbesthoudend
grit (ILT).
• Het in kaart brengen van de verspreiding van het met asbest verontreinigde grit (afnemers en locaties van gebruik) (Inspectie SZW)
• Het laten onderzoeken van de blootstellingsrisico’s bij gebruik van het
asbesthoudend grit en bij het opruimen en afvoeren ervan (Inspectie
SZW)
• Het inrichten van vervolgacties gericht op juiste afhandeling en op
eventuele handhaving (alle betrokkenen).
Op 9 oktober is TNO benaderd om het onderzoek naar blootstelling uit te
voeren.
Op 10 oktober stuurt de Inspectie SZW een vorderingsbrief naar de directe
afnemers van Eurogrit B.V., met als doel om de omvang van het probleem
in beeld te krijgen van locaties waar is gewerkt met straalgrit en om
tussenhandelaren waaraan men het grit heeft doorgeleverd in beeld te
krijgen. Uit de gevorderde informatie van Eurogrit B.V. blijkt dat ongeveer
130 bedrijven het straalmiddel hebben afgenomen waarin asbest is
aangetroffen.
De Inspectie SZW plaatst op haar website steeds welke stappen zij zet om
in kaart te brengen welke bedrijven te maken hebben met het straalgrit
van Eurogrit B.V., zoals het vorderen van informatie bij de afnemers van
Eurogrit B.V. en vervolgens bij de bedrijven die met het grit hebben
gestraald. Ook worden Q&A’s op de site geplaatst om veelvoorkomende
vragen te beantwoorden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 834, nr. 131

4

Vanaf 11 oktober wordt regelmatig gesproken met de branches waar het
straalgrit is gebruikt. Verder vindt regelmatig gezamenlijk overleg plaats
met VNO-NCW en met diverse brancheorganisaties over de ontstane
situatie. Ook wordt gesproken met de vakbeweging. Zo verzoekt de FNV
de lijst van afnemers van Eurogrit B.V. te ontvangen om voor werknemers
inzicht te krijgen in bedrijven die hebben gewerkt met het met asbest
vervuilde grit. Naar aanleiding van dit overleg wordt besloten dat de
brieven die verstuurd zullen gaan worden naar de locaties waar met het
grit is gestraald, ook in kopie naar de desbetreffende ondernemingsraden
of personeelsvertegenwoordigingen gaan. Op deze manier zijn
werknemers geïnformeerd over het feit dat het bedrijf het vervuilde grit
heeft toegepast. Ook is er regelmatig contact met het bedrijf Eurogrit B.V.
Op 13 oktober heeft de ILT het bedrijf Eurogrit B.V. bezocht, metingen
verricht en informatie gevorderd.
Op 17 en 18 oktober is bij de afnemers van de tussenhandelaren door de
Inspectie SZW nadere informatie gevorderd over plaatsen waar straalwerkzaamheden zijn uitgevoerd. Op basis hiervan wordt het beeld verder
gecompleteerd over de verspreiding van het straalgrit.
Op 19 en 25 oktober heeft overleg plaatsgevonden tussen ILT en Eurogrit
B.V. Daarbij zijn afspraken gemaakt over het afvoeren van gebruikt en
ongebruikt grit en de ongebruikte slakken, als zijnde afval. Eurogrit B.V.
heeft na het eerste overleg een plan van aanpak gepresenteerd over het
afvoeren van deze partijen vanaf verschillende locaties. Naar aanleiding
van het tweede overleg wordt dit plan van aanpak aangepast.
Op 25 oktober is gesproken door de Inspectie SZW namens de betrokken
overheidspartijen met VNO-NCW en diverse brancheorganisaties over de
laatste ontwikkelingen en over een gezamenlijke communicatie naar
buiten toe.
Op 26 oktober heeft de ILT aanvullende informatie bij Eurogrit gevorderd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 834, nr. 131

5