Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

32 733

Beleidsbrief Defensie

Nr. 138

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 september 2013
Inleiding
Naar aanleiding van de beleidsbrief van 2011 is het Herbeleggingsplan
Vastgoed Defensie (HVD) opgesteld. In verschillende brieven bent u over
de fasen 1, 2a en 2b van het HVD geïnformeerd. Tevens ontving u op
15 mei de eerste voortgangsrapportage van het HVD (Kamerstuk 32 733,
nr. 129). Deze brief over fase 3 heeft tot doel een totaalbeeld van het
vastgoed na de beleidsbrief van 2011 te schetsen. Op hoofdlijnen ga ik
achtereenvolgens in op de resultaten van het HVD en hoe de komende
jaren de doelmatigheid van de vastgoedbelegging wordt bewaakt en waar
mogelijk verder wordt vergroot.
Resultaten op hoofdlijnen
De herbelegging van het vastgoed werd allereerst ingegeven door de
noodzaak tot bezuinigingen. Bij de verdere uitwerking van de plannen
hebben echter ook bredere militairoperationele en sociaaleconomische
overwegingen een rol gespeeld. Sommige van die overwegingen kunnen
onderling strijdig zijn, zoals de wens tot regionale spreiding van locaties
met het oog op bijvoorbeeld werving en selectie enerzijds en de wens tot
concentratie van eenheden uit doelmatigheidsoverwegingen anderzijds.
De brief van 27 oktober 2011 (Kamerstuk 32 733, nr. 47) bevat een
opsomming van de uitgangspunten die zijn gehanteerd om de doelmatigheid te verhogen: concentratie, co-locatie, doelmatig hergebruik van
vrijkomende infrastructuur, toepassing van «het nieuwe werken»,
afstoting van splinter- en huurlocaties, clustering van kantoorlocaties,
samenwerking met andere rijksdiensten en internationale samenwerking.
Op grond van deze uitgangspunten is de herbelegging van het defensievastgoed vervolgens op twee manieren aangepakt. In de eerste plaats is
de bestaande belegging aan een uitgebreide en diepgaande heroverweging onderworpen. Daarbij is vooral gekeken naar locaties die zouden

kst-32733-138
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 733, nr. 138

1

kunnen worden afgestoten en naar bestaande locaties die nog extra
eenheden zouden kunnen ontvangen. Dat heeft geleid tot de afstoting van
onder meer de Nassau Dietzkazerne in Budel, de Van Hornekazerne in
Weert, de Prinses Julianakazerne en de Koningin Beatrixkazerne in Den
Haag en het Marine Etablissement Amsterdam. Verder heeft dit geleid tot
de concentratie van functies onder meer op de Kromhoutkazerne in
Utrecht, de Nieuwe Haven in Den Helder en de Legerplaats Ermelo.
Tevens is een reeks vastgoedmaatregelen genomen als gevolg van
reorganisaties, waaronder de reorganisatie van de militaire muziek, de
medische zorg en de materieellogistiek van het Commando Landstrijdkrachten.
Als gevolg van het HVD worden de komende jaren meer dan 1.500
gebouwen, verspreid over 44 locaties met een totaal bruto vloeroppervlak
van meer dan 900.000 m2, afgestoten. Ten opzichte van 1 november 2012
is dit een afname van ongeveer 14 procent, zowel in aantal gebouwen als
in bruto vloeroppervlak. In de bijlage bij deze brief zijn overzichten
opgenomen van de af te stoten objecten (inclusief het jaar van overdracht
van de desbetreffende objecten aan het Rijksvastgoed- en Ontwikkelingsbedrijf, RVOB) en de afname van het vastgoed per categorie. Voorts is in
de bijlage een kaart met bijbehorend overzicht opgenomen van de
grootste bebouwde locaties van Defensie na uitvoering van de maatregelen van het HVD. Hierin wordt op vastgoedgebied de eindsituatie van
de beleidsbrief 2011 weergegeven.
De voortgangsrapportage van het HVD biedt een totaaloverzicht van het
financiële resultaat tot nu toe: de verschillende fasen van het HVD zullen
vanaf 2019 een structurele besparing opleveren van € 41,9 miljoen op de
jaarlijkse vastgoedexploitatie. Dit is € 19,1 miljoen minder dan de
beoogde besparing van € 61 miljoen per jaar. Zoals ik in de voortgangsrapportage heb gemeld, zijn aanvullende vastgoedmaatregelen nodig om
het totale besparingsbedrag van € 61 miljoen alsnog te bereiken. In de
antwoorden op de schriftelijke vragen over de nadere toelichting op de
financiële problematiek van 28 augustus jl. (Kamerstuk 32 733, nr. 137)
heb ik toegelicht dat het tekort van € 19,1 miljoen deel uitmaakt van de
financiële problematiek waarvoor Defensie een oplossing moet vinden.
Blijvende aandacht voor doelmatigheid
De aandacht voor doelmatigheid blijft. De komende tijd wordt getoetst of
bij de benutting van vastgoed de normen worden nageleefd. Voor
verschillende categorieën vastgoed, zoals kantoren, legering, sportfaciliteiten, werkplaatsen en parkeerplaatsen, zijn normen opgesteld die
vastleggen wat voldoende wordt geacht voor de functie-uitoefening van
de eenheden. Handhaving van de normen is een manier om meer
doelmatigheid te bevorderen.
Concentratie, flexibiliteit en samenwerking blijven sleutelbegrippen voor
een doelmatige belegging. Het streven blijft gericht op een verdere
reductie van voorraden en de concentratie van opslagcapaciteit. Flexibiliteit kan tevens worden bevorderd door voor functies die niet specifiek
militair zijn – kantoor, onderwijs, catering, legering, sport, opslag en
logistiek – aan te sluiten bij de civiele markt of bij andere ministeries.
Daarmee ontstaan meer mogelijkheden voor civiel medegebruik of juist
het omgekeerde, namelijk militair medegebruik van civiele voorzieningen.
Beide vormen van samenwerking komen de doelmatigheid ten goede. Ter
bevordering van de rijksbrede samenwerking zijn inmiddels de voorbereidingen gaande van de fusie van de Dienst Vastgoed Defensie (DVD) met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 733, nr. 138

2

het Rijksvastgoed- en Ontwikkelingsbedrijf (RVOB) en de Rijks Gebouwendienst tot het nieuwe Rijks Vastgoed Bedrijf (RVB).
Over de voortgang van het HVD wordt u in halfjaarlijkse rapportages op
de hoogte gehouden. De volgende rapportage ontvangt u omstreeks
1 november aanstaande.
De Minister van Defensie,
J.A. Hennis-Plasschaert

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 733, nr. 138

3

Bijlage

Overzicht af te stoten objecten

Opmerkingen:
1.
2.

BVO = Bruto Vloeroppervlak
De afstoting van de Seeligkazerne en van KC De la Reijweg is
onderdeel van het reorganisatieplan Breda. Financieel hebben deze
deelprojecten geen relatie met het Herbeleggingsplan Vastgoed
Defensie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 733, nr. 138

4

Overzicht afname vastgoed per categorie
Onderstaande tabel biedt een overzicht per categorie gebouwen van het
vastgoed van Defensie naar de stand van 1 november 2012 en van de
vermindering van het aantal gebouwen en het bruto vloeroppervlak
daarvan, zowel in absolute aantallen als in percentages.

Kaart en overzicht van grootste bebouwde defensielocaties na
uitvoering herbelegging

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 733, nr. 138

5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 733, nr. 138

6