‘18 kinderen:
72 rapporten’

SP-voorstellen om te snijden in de
bureaucratie van de jeugdzorg

SP-Tweede Kamerfractie
Tweede Kamerlid Nine Kooiman
Juni 2011

SP-Tweede Kamerfractie
Tweede Kamerlid Nine Kooiman
Juni 2011
Foto omslag: Bas Stoffelsen

2

Inhoud
Voorwoord

5

Stop de regelzucht, geef de jeugdzorg lucht

7

Nawoord

13

3

4

Voorwoord
Aanleiding voor dit rapport is een debat dat ik afgelopen januari heb gehad. In de Tweede Kamer werd toen gesproken
over jeugdbescherming en reclassering. De vraag was hoeveel kinderen jeugdbeschermers en jeugdreclasseerders gemiddeld mogen en kunnen begeleiden. Ik heb me toen erg boos gemaakt over de grote werkdruk onder jeugdhulpverleners
en de oplopende wachtlijsten voor kinderen die ernstig in hun ontwikkelen worden bedreigd. Een gevaarlijke ontwikkeling. Want op deze wachtlijsten staan kinderen die zulke ontwikkelingsproblemen hebben, dat wachten met ingrijpen
heel onveilige situaties kan opleveren voor het kind.
In het debat zei staatssecretaris Teeven dat het aanpakken van management en alle overbodige regels genoeg is om
jeugdhulpverleners de kans te geven hun werk naar behoren te doen. Dat is maar half waar. Door de bezuinigingen op de
jeugdzorg kunnen jeugdhulpverleners – bureaucratie of niet – hun werk niet naar behoren doen en komt de veiligheid
van een kind in het gedrang. De andere kant is dat we het werk van jeugdhulpverleners een stuk prettiger kunnen maken
en we een hoop geld kunnen besparen, wanneer we een einde maken aan de idiote hoeveelheid formulieren die nu ingevuld moet worden. Teeven riep jeugdhulpverleners in het debat op om met voorbeelden te komen. Ik besloot hem hierin
een handje te helpen. Het resultaat daarvan heeft u nu in handen.
Uit mijn eigen ervaring als gezinsvoogd ken ik de regelzucht en bureaucratie waar een hulpverlener mee te maken heeft.
En ik ken heel veel jeugdhulpverleners. Dit rapport heb ik dus niet alleen gemaakt. Na een oproep om met voorbeelden te komen, kreeg ik binnen drie weken vele honderden meldingen. Veel jeugdhulpverleners kwamen met dezelfde
klachten en lopen in hun werk tegen dezelfde problemen aan. Uit al deze emails heb ik 17 aanbevelingen geselecteerd en
onder elkaar gezet. 17 voorstellen om de bureaucratie te verminderen, die ik namens deze jeugdhulpverleners aanbied
aan de staatssecretaris, met het verzoek te luisteren naar de ervaringen van de jeugdhulpverleners en deze goede voorstellen van hen over te nemen.
Ik kan het niet mooier verwoorden dan een van de jeugdhulpverleners, die me mailde: “18 zaken betekent 36 rapportages per jaar, 18 plannen van aanpak en 18 evaluaties. Dan heb ik de vele indicaties, de contactjournaals en de verzoekschriften nog niet eens in deze berekening meegenomen. Ik denk dat er eens goed gediscussieerd moet worden of dit
alles een meerwaarde is om kinderen te beschermen.”
En juist die discussie wordt met dit onderzoek gevoerd. Vele oplossingen worden gegeven. Oplossingen voor de Tweede
Kamer, de provincie, jeugdzorginstellingen en jeugdhulpverleners.

5

6

Stop de regelzucht,
geef de jeugdzorg lucht
Hulpverleners geven aan veel regels en bureaucratie te ervaren als wantrouwen. Zij zijn opgeleid om jongeren te helpen,
maar omdat ze onvoldoende vertrouwd worden, zijn ze een groot deel van hun tijd kwijt met het invullen van formulieren. Alles moet worden gemeten en verantwoord en voor bijna elke stap die de hulpverlener zet, moet toestemming
gevraagd worden. Bergen papier moeten hierbij worden geproduceerd.
Niemand vindt het vervelend om verantwoording over zijn of haar werk af te leggen, zeker niet wanneer dit ten goede
komt aan het kind. Maar dat is nou net waar de jeugdhulpverleners die de SP hebben gemaild, aan twijfelen. Want
moeten zij wel zoveel registreren? En helpen die stapels papier kinderen of staan ze juist in de weg van goede zorg?
Hieronder vindt u voorstellen die jeugdhulpverleners gedaan hebben om ervoor te zorgen dat die bergen papier vervangen worden door meer tijd voor kind en gezin.

1.

Stop de controlecarrousel
Het georganiseerd wantrouwen in de jeugdzorg heeft ertoe geleid dat werkelijk alles wat een jeugdhulpverlener
doet, gecontroleerd en verantwoord moet worden. De professionaliteit en expertise van de jeugdhulpverlener
wordt te gemakkelijk aan de kant geschoven. Alle beslissingen worden besproken met de teamleider, met de
gedragswetenschapper, het multidisciplinair team en tenslotte ook voorgelegd aan de kinderrechter. Controle is
goed, maar ondertussen duurt het nodeloos lang voordat de hulp ook daadwerkelijk kan worden aangevraagd. In
principe zou het voldoende moeten zijn als er 1 persoon meekijkt, bijvoorbeeld de teamleider of de gedragswetenschapper en daarna de kinderrechter. Indien noodzakelijk kan altijd extra deskundigheid worden ingeroepen.
Echter, alleen wanneer dit nodig is.

2.	Hulp voor de hulpverlener
Technische hulpmiddelen mogen nooit in plaats komen van zorg, maar kunnen het werk van personeel wel prettiger maken. Iets kleins als goede headsets voor de telefoon, kunnen ervoor zorgen dat een jeugdhulpverlener
al tijdens een telefonisch gesprek zijn aantekeningen kan uitwerken, in plaats van dat dit na afloop allemaal nog
gedaan moet worden. Ook staan veel vragenlijsten en formulieren niet in de computer, waardoor ze na het invullen
handmatig weer in het systeem gezet moeten worden.
“Van elk cliëntcontact een contactjournaal maken. Ik wil dit prima doen, maar nu schrijf ik het uit op papier en tik het
daarna over. Mooier zou een headset zijn voor iedere jeugdhulpverlener, aangezien we wel erg veel cliëntcontacten op een
dag hebben. Met een headset kun je direct je contactjournaals typen, dat scheelt enorm veel tijd!”

3.	Kortere formulieren
Jeugdzorg hanteert lange formulieren voor het aanvragen van hulp. Het kost een werker heel veel tijd om al die
formulieren in te vullen. Er staat nergens in de wet dat het zo lang en ingewikkeld moet. Het zou prima mogelijk
kunnen zijn om een ingevuld formulier met hulpaanvraag niet langer dan 5 pagina’s te laten worden. Een hulpverleningsplan van 2 pagina’s zou ook afdoende moeten zijn.

7

4.	Eenvoudig hulp aanvragen
1 formulier voor iedereen
Elk Bureau Jeugdzorg in iedere provincie gebruikt zijn eigen formulieren. Dit maakt het lastig werken voor landelijk
werkende organisaties, zoals de William Schrikker Groep. Overal worden andere normen en regels gehanteerd. Als
alle vijftien Bureaus Jeugdzorg dezelfde formulieren hanteren, wordt het uitwisselen van informatie en de overdracht van dossiers een stuk eenvoudiger. Dit werkt niet alleen efficiënter, maar komt ook de kwaliteit van de zorg
ten goede.

1 gezin, meerdere vormen van zorg, 1 plan
Als een jeugdhulpverlener in de jeugdzorg meerdere vormen van hulp wil aanvragen voor hetzelfde kind, dan moet
er voor elke vorm van hulp een apart formulier ingevuld worden. Bijvoorbeeld, de jeugdhulpverlener moet voor
een jongere een crisisplek regelen omdat er op het Kamertrainingscentrum nog geen plek is. Dat betekent dat de
jeugdhulpverlener nu toch nog twee formulieren moet invullen. Wanneer broer of zus dezelfde hulp nodig heeft,
begint de hele stroom aan formulieren weer van voor af aan. Meerdere vormen van hulp, eventueel voor meerdere
gezinsleden tegelijkertijd, zouden met een en hetzelfde formulier aangevraagd moeten kunnen worden
Hetzelfde geldt natuurlijk niet alleen voor het formulier om hulp aan te vragen (indicatie) maar ook voor het hulpverleningsplan. We kunnen beter spreken van een gezinsplan. Zorg er ook voor dat jeugdhulpverleners en ouders
niet meer dan 1 keer per jaar zo’n hulpverleningsplan hoeven te maken.
‘Momenteel moeten wij voor elk kind een plan van aanpak schrijven. Graag zouden we zien dat we per gezin een plan van
aanpak kunnen schrijven. Dus niet 5 kinderen, 5 plannen van aanpak, maar 5 kinderen, 1 plan van aanpak. Net als de
rechtbank die 1 beschikking maakt per gezin.’
‘Ik ben gezinsvoogd en heb een gezin met 5 kinderen onder toezicht. Voor dit gezin moet ik 5x per jaar een evaluatie en een
plan van aanpak schrijven, 2 in febr/mrt , 1 in juni/juli , 2 in sep/okt , ik moet 5x met moeder een ander plan bespreken
waarin heel veel dezelfde punten terug komen, ik moet 5x per jaar met moeder de strijd aan over een verlenging, dit nog
los van alle individuele indicaties voor de kinderen van deze moeder, ik kan hier al de hele week mee bezig zijn en dan heb
ik nog 15 andere zaken! Voorstel: 1 gezin 1 plan / 1x per jaar een evaluatie en een plan van aanpak met daarin doelen voor
moeder en de kinderen apart.’

Regel vervoer gelijk in aanvraag jeugdzorg
Wanneer kinderen naar de dagbehandeling gaan en vervoer nodig hebben, moet dit apart aangevraagd worden
bij de gemeente. Iedere gemeente hanteert hiervoor andere regels, het is hopeloos ingewikkeld en bureaucratisch.
Soms wordt zelfs geen vervoer geregeld door de gemeente waardoor de dagbehandeling niet door kan gaan. Het
kind heeft dan vervolgens vaak zwaardere zorg nodig. Zorg ervoor dat de jeugdhulpverlener direct in de hulpaanvraag voor de dagbehandeling ook het vervoer kan aanvragen en zorg ervoor dat de financiering hierin ook volgt.
‘Sinds vorig jaar voor de zomer ben ik bezig (mede door onbekendheid en afhankelijkheid van de medewerking van huisarts en ouder) om vervoerskosten gedekt te krijgen. Het gaat om een kind van 9 jaar dat naar de dagbehandeling gaat,
door ons geïndiceerd. Van tevoren is al bekend dat er een potje is waar je moet zien uit te komen omdat instanties de kosten niet dekken. Dat betekent dat er een aanvraag bij de gemeente, de ziektekostenverzekering en de bijzondere bijstand
moet worden gedaan. Je weet dat er afgewezen wordt (dat zegt ook iedereen waar je aanklopt) maar op papier moeten
deze aanvragen wel zijn gedaan. Met een schriftelijk bewijs van afwijzing kun je een beroep doen op een ander potje. Dat
wordt overigens ieder half jaar ook weer gecheckt.’

Hulpaanvragen als hulptraject en voor onbepaalde tijd
Hulpaanvragen moeten ook voor onbepaalde tijd aangevraagd kunnen worden, of in ieder geval voor langer dan
een jaar. Nu kan worden besloten dat iemand voor langere tijd in een pleeggezin geplaatst moet worden, maar
moet nog steeds elk jaar een nieuwe aanvraag gedaan worden. De oplossing hiervoor is dat de duur van zorg uit het
indicatiebesluit wordt geschrapt. Het vorige kabinet heeft beloofd hier werk van te gaan maken, maar helaas geven
jeugdhulpverleners aan dat hier nog te weinig van terecht komt.

Hulp aanvragen ook zonder nieuw psychologisch onderzoek
Bij een hulpaanvraag via het Centrum Indicatiestelling Zorg is vaak een recent psychologisch onderzoek een
vereiste voor aanvraag. Dat betekent dat voor een kind vaak om de twee jaar weer een heel nieuw psychologisch
onderzoek aangevraagd moet worden. Voor deze onderzoeken gelden vaak lange wachtlijsten, hoge kosten en nog
meer papierwerk.

8

5.	Niet vergaderen om het vergaderen
De jeugdzorg kent vele overlegstructuren, zoals netwerkberaden, veiligheidsoverleggen, teambesprekingen, Multi
Disciplinaire Overlegvormen en teamvergaderingen. Veel gemeenten hebben een uitgebreid pallet aan overlegvormen waar ook de jeugdzorg een onderdeel van vormt, kinderen worden in deze overlegvormen veelal dubbel
besproken, veel wordt er dan ook dubbel geadministreerd en na afloop is lang niet altijd duidelijk wie er actie moet
ondernemen. Jeugdzorginstanties en gemeenten moeten om tafel om te kijken waar binnen de organisatie en daarbuiten de overlegvormen tot een minimum beperkt kunnen worden.
‘Als er iets aan te pakken is, dan is het mijns inziens de vergadercultuur binnen onze organisatie. Het dient ook nauwelijks
een reëel doel. We vergaderen eindeloos in groepjes van 5 over onze zaken. En we moeten dat ook uitgebreid voorbereiden
in de vorm van plannen met achtergrondinformatie. En al het werk van onze groepsgenoten moeten we dus ook eerst thuis
nog lezen. Het gevolg is een dodelijk vermoeiende vergadering van 2 ½ uur. En dat gebeurt eens per 14 dagen. Doodzonde
van alle tijd!’

Rekensom door jeugdhulpverlener:
Tijdsbesteding per fte (full-time of part-time maakt niet uit) aan verplichte overlegstructuren (per maand).
Casuïstiek jeugdbescherming

1 ½ uur

Casuïstiek basisteam

1 ½ uur

Teamvergadering

1 ½ uur

werkoverleg gedragsdeskundige

1

uur

werkoverleg teamleidster

1

uur

tri/ diades

2

uur

Totaal

8 ½ uur

6.	Registratiedrang contactjournaals
Stel de registratiedwang ter discussie in de contactjournaals. Jeugdhulpverleners leggen alles vast in de contactjournaals. Elk bezoek, maar ook telefoontje wordt opgeschreven, de inhoud daarvan wordt uitvoerig beschreven. Ook
wanneer het telefoontje wel is gepleegd en niet is opgenomen, wordt vaak vastgelegd dat men geprobeerd heeft te
bellen, de vraag is of dit nodig is. Kostbare hulpverleningstijd gaat hieraan verloren.
“Omdat de angst regeert, moet ik alles wat besproken is noteren, zodat ik mij later kan verantwoorden als er misschien
een klacht komt.”

7.

Schrap de indicatie voor de rechtbank
Zorg dat de kinderrechter een machtiging uithuisplaatsing kan uitspreken, zonder dat er een indicatiestelling en
indicatiebesluit ligt. De kinderrechter kan nu geen machtiging uithuisplaatsing uitspreken als er geen geldig indicatiebesluit vanuit Bureau Jeugdzorg ligt. Dit werkt momenteel enorm vertragend, en niemand zit op deze papierhandel te wachten.

‘Enige tijd geleden heeft de rechtbank aangegeven dat zij alleen indicatiebesluiten accepteert die voor de gehele periode
van het verzochte geldig zijn en kort voor het verzochte afgegeven zijn. Een voorbeeld om duidelijk te maken wat ik bedoel:
Voor een kindje, dat in een perspectief biedend pleeggezin zit, heb ik een indicatiebesluit gekregen vanuit BJZ voor 2 jaar!
Echter, toch zal ik na 1 jaar een nieuw indicatiebesluit moeten aanvragen bij BJZ omdat het 2e afgegeven jaar op het indicatiebesluit niet geaccepteerd wordt door de rechtbank.’

8.	Geen dubbel werk, voorkom dubbele registratie
Iedere jeugdzorginstantie heeft een eigen registratiesysteem, met eigen nieuwe rapporten en weer nieuwe hulpverleningsplannen, met tot gevolg dat iedereen dubbel werk zit te doen. Dat is voor jeugdhulpverleners onbegrijpelijk.
Heeft Bureau Jeugdzorg een indicatieverslag en een hulpverleningsplan, dan maakt ook de ambulant hulpverlener,
het kamertrainingscentrum of de ouderbegeleider nog een apart hulpverleningsplan. Veel logischer zou zijn om in
1 gezin, 1 plan te hanteren dat iedere jeugdzorginstantie als uitgangpunt neemt. Ook moeten aanmeldformulieren
waar al een indicatie voor nodig is (door Bureau Jeugdzorg of CIZ) worden afgeschaft. De indicatie vanuit Bureau
Jeugdzorg zelf geeft al voldoende informatie voor de aanmelding van de jongere.

9

‘Ik schrijf vanuit Bureau Jeugdzorg een indicatie voor AWBZ met duidelijke redenen en informatie over welke hulpverlening verleend moet worden. Vervolgens ben ik verplicht door de zorgaanbieder ‘S Heerenloo (hulpverleningsorganisatie
voor licht verstandelijke handicap) om een 18 pagina’s tellend formulier in te vullen en daar dezelfde informatie in te
vermelden. Zonder dit gaan ze niet aan de slag. Vervolgens sturen zij opnieuw een medewerker vanuit ‘S Heerenloo die
opnieuw alles bij het gezin gaat navragen om te bekijken welke hulp er nodig is. Totale verspilling van mijn tijd en die van
de nieuwe hulpverlener.’

9.	Hulpverleningsplan jeugdbeschermer multifunctioneel
Zowel in de gedwongen jeugdzorg als bij de jeugdbescherming wordt met hulpverleningsplannen gewerkt. In deze
plannen worden de voortgang van de hulp en de ontwikkeling van het kind bijgehouden. Zo’n formulier beslaat
leeg al 16 kantjes. Hierdoor zitten jeugdhulpverleners veel te lang te rapporteren, wat ten koste gaat van de tijd die
ze met gezinnen door kunnen brengen. Ook zitten de gezinnen zelf niet te wachten op hele boekwerken, maar willen ze kort en bondig weten wat het plan van de hulpverlening is. Daarvoor is geen boekwerk van 16 kantjes nodig,
het verhaal kan ook best in maximaal 5 kantjes.
Nog mooier zou zijn als dit maximaal 5 kantjes tellend hulpverleningsplan tevens een indicatieformulier is, waarmee de zorg wordt aangevraagd als er extra zorg ingeschakeld moet worden. De historie, de gezinssituatie en de
hulpverleningsdoelen staan al in het plan en de hulpverleningsinstantie die extra zorg komt leveren kan hier direct
mee aan de slag.
Het verzoekschrift wat naar de kinderrechter gaat, wordt door de jeugdhulpverleners ook weer apart geschreven,
naast het hulpverleningsplan en eventuele indicatieformulieren. Die formulieren zouden ineen gevoegd moeten
worden.
Niet alleen jeugdhulpverleners, ouders, jongeren maar ook kinderrechters worden dol van al die formulieren die
zij door moeten worstelen. Veel is onnodige herhaling. De inhoud van een verzoekschrift zou rechtstreeks uit het
hulpverleningsplan moeten komen.
‘Ik ben in 1998 begonnen als gezinsvoogd en heb al een groei gezien in het verslijten van papier, zonder dat ouders
of kinderen daar echt veel beter van werden. Documenteren en verantwoording afleggen is goed, maar we zijn echt
doorgeschoten.’

10.	Veelvoud van veiligheidslijsten creëert onveiligheid
Veiligheid creëer je niet door achter je computer veiligheidslijstjes af te vinken, maar in de gezinnen te zijn.
Jeugdhulpverleners worden overspoeld met vele veiligheidslijsten die ze allemaal moeten hanteren.
1 veiligheidslijst, liefst geïntegreerd in het hulpverleningsplan, zou voldoende moeten zijn.
“Al deze bureaucratie zorgt ervoor dat ik meer achter mijn bureau zit, dan cliëntcontacten heb. Bureau Jeugdzorg
garandeert de veiligheid van kinderen, maar deze taak is onhaalbaar, en onmogelijk vanachter mijn bureau.”
‘Het is trouwens een utopie om te denken dat als je alles maar op schrift hebt staan dat er DUS niet iets ernstig misgaat
met een kind. Vaak aanwezig zijn, veel tijd steken in de kring om een gezin heen, dat werpt vruchten af.’

11.	Menselijk contact bij toetsen Raad voor de Kinderbescherming
Een besluit van Bureau Jeugdzorg om een uit huis geplaatst kind terug naar huis te laten gaan, wordt getoetst door
de Raad voor de Kinderbescherming. Jeugdhulpverleners plaatsen vraagtekens bij het nut en de noodzaak van deze
toetsende taak van de Raad voor de Kinderbescherming. Er zijn immers al vele toetsmomenten in de organisatie
zelf. Als een medewerker van de Raad voor de Kinderbescherming gewoon zou aansluiten bij een overleg tussen hulpverleners, kan dan meteen meebesloten worden of een kind al naar huis kan of niet. Dit voorkomt veel
registratie door jeugdhulpverleners van Bureau Jeugdzorg, veel leeswerk door medewerkers van de Raad voor de
Kinderbescherming en lang wachten op beslissingen voor gezinnen. Het menselijk contact zorgt voor kortere lijnen
in de jeugdzorg en kortere wachttijden voor gezinnen. Bovendien leidt het tot een terugkeer van de menselijke
maat in de jeugdzorg.
‘De toetsende taak van de Raden van de Kinderbescherming, is die wel nodig? Bij Bureau Jeugdzorg kijken drie profs en een
team naar een casus, t.w. de gezinsvoogd, de teamleider, de gedragswetenschapper en natuurlijk het team zelf. Waarom
dan ook weer eens gaan toetsen? Toetsen levert veel extra overlegtijd en formulierwerk op. In die tijd hadden wij op de
fiets naar cliënten gekund.’

10

12.	Hulp beschikbaar op het moment dat dit nodig is
Wanneer een gezin alle formulieren doorgewerkt heeft en de jeugdhulpverlener zijn administratie op orde heeft,
dan nog is het een hele klus om ervoor te zorgen dat het kind de juiste zorg krijgt.

Jeugdzorg in een andere provincie moet onbeperkt mogelijk zijn
Nu is het zo dat een kind soms om financiële redenen niet in een andere provincie hulp kan krijgen terwijl daar
wel hulp beschikbaar is. Provincies hanteren nu de regel dat maar een beperkt aantal kinderen die jeugdzorg nodig
hebben in een andere provincie terecht kunnen voor hulp. Komt een provincie boven dit zeer beperkte aantal, dan
moet de ene provincie deze hulp in rekening brengen bij de andere provincie. Dat levert vaak grote problemen op.
Daardoor lopen kinderen hulp mis die zij in een andere provincie wel hadden kunnen krijgen. Natuurlijk is het
wenselijk dat kinderen zoveel mogelijk in de eigen omgeving hulp aangeboden krijgen zodat ouders actief bij de
hulpverlening betrokken kunnen worden. Maar als dat niet mogelijk is, dan moet het kind deze hulp zonder financiële belemmeringen in een andere provincie kunnen krijgen.

Zorg voor meer gezinsplaatsingen
Kinderen worden steeds vaker apart van elkaar geplaatst. Dit omdat bijvoorbeeld in een pleeggezin geen plek is
voor 3 nieuwe kinderen of er instellingen zijn die enkel kinderen onder de 12 jaar opvangen en niet het oudere
broertje of zusje. Wanneer er gezinsbehandeling nodig is, zijn hier onvoldoende plekken om het gehele gezin op te
vangen. Het gezin wordt dan onbedoeld uit elkaar getrokken.

Wachtlijsten de wacht aanzeggen
De wachtlijsten lijken weer toe te nemen, vooral in de crisisopvang en de hulpverleningsvoorzieningen zoals
kamertrainingscentra. Gezinnen die lang moeten wachten op zorg, hebben meer kans dat de situatie escaleert.
Hulpverleners zijn zo meer tijd kwijt aan het beheersbaar houden van de situatie in afwachting van de juiste zorg.
Dit kost veel tijd, geld en energie.
‘Probleem is de wachtlijst voor kinderen die op een opnameplek wachten. Doordat dit lang duurt, escaleert de situatie en
moet er een andere oplossing worden gezocht.’

Geef kinderen de tijd
Wanneer kinderen plots uit huis geplaatst worden, komen zij vaak op een tijdelijke opvangplek. Deze zogenoemde
crisisplaatsing mag niet langer dan 6 weken duren. Dit kan eventueel nog eenmaal verlengd worden. Maar er zijn
wachtlijsten en voor sommige kinderen duurt het even om een goede plek te vinden. Dat maakt dat kinderen soms
van instelling naar instelling gesleept worden totdat zij op de juiste plek zitten. Kinderen zijn geen postpakketjes en
horen juist in deze kwetsbare periode een plek te hebben waar zij even mogen bijkomen. Hanteer de 6 weken norm
daarom niet strikt, geef kinderen de tijd.

13. Één landelijk en goed werkend registratiesysteem
Op dit moment heeft elk Bureau Jeugdzorg zijn eigen registratiesysteem waar een hulpverlener in de computer mee
werkt en zijn verslagen in typt. Dit systeem is bij elk Bureau Jeugdzorg anders ingericht waardoor onderling digitaal
informatie uitwisselen niet mogelijk is. Dat maakt het extra lastig als een kind verhuist. Daarnaast werkt het systeem bij de verschillende Bureaus Jeugdzorg niet goed, is het tijdrovend en duur. Daarom moet er zo snel mogelijk
één landelijk werkend registratiesysteem worden ingevoerd, dat centraal onderhouden wordt.
‘Er zijn in het land veel digitale registratiesystemen binnen de hulpverlening. Dat zorgt ervoor dat je de rapportage die je
door mag sturen naar een zorgaanbieder vaak niet digitaal aan kan leveren. Het zou enorm helpen als er voor de jeugdzorg, dus BJZ/Jeugd GGZ en de zorgaanbieders een registratiesysteem komt waarin iedereen werkt zodat digitale dossieroverdracht mogelijk is.’

14.	Knip de jeugdzorg niet op
Jeugdhulpverleningsorganisaties zijn er goed in om het eigen jeugdzorgtraject volledig op te knippen. Een jeugdhulpverlener die de telefonische aanmeldingen doet, een jeugdhulpverlener voor de 1e screening, een jeugdhulpverlener die de hulpaanvraag verder afhandelt, de jeugdhulpverlener als casemanager, de jeugdhulpverlener die
vervolgens de wachtlijstbeheerder is, de jeugdhulpverlener als gezinsvoogd. Tel dat bovenop het grote verloop in
de jeugdzorg en je krijgt een zeer mensonvriendelijke jeugdzorg. Daar moet onmiddellijk een einde aan komen.
Ouders en kinderen willen het liefst 1 hulpverlener die hen zo lang en goed mogelijk begeleidt. Zo hoeven ouders
en kinderen ook niet keer op keer hetzelfde verhaal te vertellen en te wennen aan de nieuwe jeugdhulpverlener.

11

‘Een belangrijke efficiëntieslag kan gemaakt worden door de fases in de hulpverlening niet te knippen. Een aanmeldfunctionaris, dan een indicatiesteller, dan een casusmananger. Dit werkt vertragend en is klantonvriendelijk. Ik geloof erin
dat de werkers van alle markten thuis moeten zijn en daarmee een ontzettende tijdwinst kunnen maken in de processen
en door de kennis van het cliëntensysteem, je bent er overigens vanaf dag 1 bij betrokken, waardoor je meer veiligheid
kan bieden.’

15. 	Haal de schotten weg
Het lijken soms muren waar jeugdhulpverleners tegenaan lopen. Financiële schotten in de jeugdzorg staan de
samenwerking in de weg. Jeugdhulpverleners willen één geldstroom waardoor samenwerking met andere jeugdzorginstellingen makkelijker wordt.

16. Schrap overbodige bestuurslagen
Kijk waar bestuurslagen geschrapt kunnen worden en gebruik deze uren voor tijd voor de gezinnen, voor de jeugdhulpverleners. Zorg ervoor dat de bestuurders die overblijven ook weten wat er op de werkvloer speelt. Zorg ervoor
dat beslissingen niet van bovenaf opgelegd worden, maar zorg dat jeugdhulpverleners mee mogen denken en dat
hun stem er toe doet.
‘Er zijn te veel lagen in de hogere regionen: manager, regiomanager, kwaliteitsmanager enzovoorts, die te veel ‘niet
vanuit de werkvloer’ denken, maar vooral vanuit financiële motieven (lees bezuinigen, caseloadverhoging etc.) denken en
handelen. Daar staat tegenover dat er te weinig lagen in de lagere regionen zijn, bij ons heb je bijvoorbeeld een telefoniste,
administratief medewerker en dan ..... de jeugdbeschermer. Daartussen zijn geen functies.’
‘Wat een grote bezuiniging zal opleveren is: Managers, vooral interim-managers de deur uit. Zij kosten veel geld en weten
niets van de inhoud van het werk.’

17. Schrap de verplichte vingerscan voor de jeugdreclassering
Jeugdreclasseerders moeten nu verplicht gaan werken met een vingerscan. Bij elk contact moet bij de jongeren een
vinger gescand worden om mogelijke identiteitsfraude tegen te gaan. Jeugdreclasseerders geven aan dat dit geen
meerwaarde heeft omdat er nauwelijks sprake is van identiteitsfraude. Jeugdreclasseerders zien dit als overbodig
en weer een extra, en tevens hele dure, bureaucratische handeling. Een jongere die een jeugdreclasseringtraject
doorloopt wordt immers ook op heel veel andere plekken gescand (rechtbank, veiligheidshuizen, politiebureau,
jeugdgevangenis enzovoorts).

Tot slot, geef de jeugdhulpverlener weer vertrouwen
De jeugdzorg wordt gegijzeld door incidentenpolitiek, zowel vanuit het management van de instelling, als vanuit
de provinciale en landelijke politiek. Incidentenpolitiek leidt tot meer formulieren, meer registratie, meer veiligheidslijsten, meer overlegvormen en meer verantwoording. Jeugdhulpverleners willen vertrouwen in hun
kwaliteiten en niet nodeloos vast zitten aan de controlezucht van mensen die onvoldoende weten wat er zich
op de werkvloer afspeelt.

12

Foto: Bas Stoffelsen

Nawoord
Met dit onderzoek heb ik de jeugdhulpverlener een stem willen geven. Zelf heb ik de eer
gehad om ooit dit mooie werk te mogen doen. Ik heb zelf de muren van de bureaucratie
beklommen en ben de politiek in gegaan om deze muren neer te halen. Ik roep het kabinet op
om samen met mij en mijn oud-collega’s deze strijd aan te gaan. De voorstellen die zij doen
moeten serieus genomen worden. Op die manier komen niet de bergen papier, de ingewikkelde registratiesystemen, de overlegstructuren en de veiligheidslijsten op de voorgrond,
maar het kind zelf.
Nine Kooiman
SP-Tweede Kamerlid

13

14

15

SP
Postbus 20018
2500 EA Den Haag
T (070) 318 30 44
F (070) 318 30 43