1
> Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer
der Staten-Generaal
Postbus 20017
2500 EA DEN HAAG

Directoraat-Generaal
Straffen en Beschermen
Directie Beschermen,
Aanpakken en Voorkomen
IenK
Turfmarkt 147
2511 DP Den Haag
Postbus 20301
2500 EH Den Haag
www.rijksoverheid.nl/jenv

Ons kenmerk
2737582

Datum
15 november 2019
Onderwerp Reactie op aangenomen moties Wet kansspelen op afstand

Bij beantwoording de datum
en ons kenmerk vermelden.
Wilt u slechts één zaak in uw
brief behandelen.

Op 19 februari 2019 heeft uw Kamer het wetsvoorstel kansspelen op afstand
aangenomen. De wet biedt de mogelijkheid aan de honderdduizenden
Nederlanders die al jaren deelnemen aan kansspelen op afstand om deel te
nemen aan vergunde onlinekansspelen en zo beter beschermd te zijn tegen de
daaraan inherente risico’s. Bovendien kent de wet belangrijke
verslavingspreventiemaatregelen, niet alleen op het terrein van kansspelen op
afstand maar ook op het terrein van casino’s en speelautomatenhallen.
Tijdens de wetsbehandeling is een viertal moties aangenomen.1 Hierbij informeer
ik u over de wijze waarop ik invulling geef aan deze moties. In het kader van de
motie Diederik van Dijk c.s. stuur ik u bijgaand tevens twee onderzoeksrapporten
betreffende reclame en kansspelen.2
De motie Postema c.s. verzoekt de regering de Kamer te informeren over de
criteria die de regering hanteert bij het blokkeren van internetsites, in
voorkomende gevallen gebruik te maken van de notice-and-takedown-procedure
bij het aanpakken van illegale kansspelen en bij de evaluatie van de Wet
kansspelen op afstand de wenselijkheid van aanvullende bestuursrechtelijke
instrumenten voor het blokkeren van illegale internetsites opnieuw te bezien. 3
Deze motie voer ik uit.
Met betrekking tot de criteria die de regering hanteert voor het ingrijpen op
internet verwijs ik onder meer naar de kabinetsreactie op de adviezen betreffende
internet van de Adviesraad Internationale Vraagstukken, de Wetenschappelijke
Raad voor het Regeringsbeleid en het schriftelijk overleg dat hierover gevoerd
is.45 Daarin onderschrijft het kabinet het belang van het behoud van het vrije en
open karakter van het internet als platform voor onbelemmerd dataverkeer ter
stimulering van economische groei en innovatie. Deze beleidslijn heeft tot gevolg
dat de overheid zeer terughoudend is met ingrijpen op het functioneren van
Verslag EK, 2018/19, nr. 19, item 5.
Kamerstukken I 2018/19, 33 996, N.
3
Kamerstukken I 2018/19, 33 996, M.
4
Kamerstukken II 2015/16, 26 643, nr. 411.
5
Kamerstukken II 2015/16, 26 643, nr. 418.
1
2

Pagina 1 van 6

internet als instrument voor regulering van het beperken of beïnvloeden van de
inhoudelijke aspecten van wat zich over het internet beweegt. Met betrekking tot
het verwijderen van inhoud op websites ligt het primaat bij zelfregulering, zoals
nogmaals bevestigd in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel
computercriminaliteit III.6
In Nederland kunnen er twee wegen bewandeld worden om de inhoud van een
website ontoegankelijk te maken: gebruikmaking van de civielrechtelijke ‘Notice
and Take Down’ procedure (verder NTD) en de procedure op grond van artikel
54a Wetboek van Strafrecht (Sr) jo. artikel 125 p van het Wetboek van
Strafvordering (Sv).
De NTD, zoals onder meer besproken tijdens de wetsbehandeling in de Eerste
Kamer, betreft een instrument door en voor het bedrijfsleven opgesteld op basis
van een vrijwillige gedragscode.7 Nederlandse providers maken op basis hiervan,
na een melding over onmiskenbaar onrechtmatige inhoud, de inhoud van een
website ontoegankelijk. Bij ‘onmiskenbaar onrechtmatige inhoud’ kan bijvoorbeeld
gedacht worden aan kinderporno, discriminatie of privacyschendingen.
Uitgangspunt daarbij is dat zoveel mogelijk als eerste de meest direct betrokken
actor wordt aangesproken. De melder dient dus eerst contact te hebben met de
aanbieder van de inhoud (bijvoorbeeld de persoon die een discriminerend bericht
op een website heeft geplaatst). Indien deze onbekend is (anonieme plaatsing)
dan is de eerste tussenpersoon die aangesproken kan worden de eigenaar van de
website waarop het bericht is geplaatst, daarna de hostingprovider etc.
De NTD draagt er aan bij dat private partijen dit soort meldingen zoveel mogelijk
zelf afhandelen. Overigens blijft voor partijen altijd de mogelijkheid open staan
om bij de rechter een civielrechtelijke procedure te starten of om aangifte te
doen.
Met het doen van aangifte komt het strafrecht om in beeld en kan artikel 54a Sr
jo. artikel 125p Sv aan de orde komen. De memorie van toelichting bij artikel 125
p Sv schetst meerdere randvoorwaarden waaraan voldaan moet worden. Ook kan
artikel 125 p Sv slechts toegepast worden voor strafbare feiten waarvoor
voorlopige hechtenis mogelijk is, op vordering van een officier van justitie na
voorafgaande rechterlijke machtiging.8

Directoraat-Generaal
Straffen en Beschermen
Directie Beschermen,
Aanpakken en Voorkomen
IenK
Datum
15 november 2019
Ons kenmerk
2737582

Beide instrumenten kunnen toegepast worden op illegale kansspelaanbieders en
de kansspelautoriteit zal dit in voorkomende gevallen ook doen. De verwachting is
echter dat de toepassing beperkt zal zijn. Het NTD is van toepassing indien er
sprake is van ‘onmiskenbaar onrechtmatige inhoud’. Bij kinderporno is dit
eenvoudiger vast te stellen dan bijvoorbeeld bij een in België vergunde aanbieder
die minderjarige spelers uit Nederland niet expliciet weert. Indien een website op
een buitenlandse server staat, zijn beide instrumenten beperkt inzetbaar in het
tegengaan van illegaal aanbod gericht op Nederland. Naar verwachting is het
daardoor effectiever dat met de Wet kansspelen op afstand de kansspelautoriteit
onder meer aanbieders van betaaldiensten bindende aanwijzingen kan geven om
deze diensten niet aan illegale kansspelaanbieders te leveren. Daarmee worden
betalingen tussen een organisator van een illegaal kansspel en een deelnemer
Kamerstukken II 2015/16, 34 372, nr. 3. p. 57.
https://noticeandtakedowncode.nl/
8
Voorlopige hechtenis is onder meer mogelijk voor opzettelijk begane overtredingen van
art. 1 lid 1 onder a Wok (het organiseren van kansspelen zonder vergunning).
6
7

Pagina 2 van 6

ernstig gehinderd. Ook kan de kansspelautoriteit met de Wet kansspelen op
afstand aanwijzingen geven aan bijvoorbeeld appstores en aanbieders van
reclamediensten. Zij kunnen dan gemaand worden niet langer dienstbaar te zijn
aan illegale aanbieders.
Overeenkomstig de motie zal bij de evaluatie van de Wet kansspelen op afstand
de effectiviteit van het handhavingsinstrumentarium van de kansspelautoriteit
worden betrokken. Op basis van de evaluatie zal worden bekeken of andere dan
wel aanvullende maatregelen nodig zijn.

Directoraat-Generaal
Straffen en Beschermen
Directie Beschermen,
Aanpakken en Voorkomen
IenK
Datum
15 november 2019
Ons kenmerk
2737582

De motie Diederik van Dijk c.s. verzoekt de regering om een verbod op reclame
voor (online) gokken te overwegen, de consequenties daarvan in kaart te brengen
en de Kamers hierover nader te informeren. 9
De leden van de Eerste Kamer hebben hun zorgen geuit over het toekomstige
reclamebeleid. Hun zorgen neem ik serieus.
Ik heb daarom twee onderzoeken laten uitvoeren. Regulus Partners (hierna
Regulus), geeft in zijn rapport “Gambling and advertising: an international study
of regulatory intervention” een overzicht van de ontwikkelingen van reclameuitingen in de internationale wereld van de kansspelaanbieders, van
reclameverboden en –beperkingen in een aantal Europese landen en van wat in
de literatuur wordt aangegeven over de effectiviteit van reclameverboden- en
beperkingen. Het Instituut voor Informatierecht (IViR, Universiteit van
Amsterdam) bespreekt de verboden en andere beperkingen op reclame die
Nederland kent, de (on)mogelijkheden voor toekomstig recht inzake
kansspelreclame en de verwachte effecten van beperkingen aan of een verbod op
kansspelreclame als het gaat om het aantal spelers, het aantal verslaafden en de
kanalisatie. Beide rapporten zijn bijgevoegd.
Het huidige kansspelbeleid behelst kanalisatie via attractief aanbod. Dit houdt in
dat het aanbod voldoende passend en attractief moet zijn zodat de spelers naar
legaal, betrouwbaar en verantwoord aanbod worden geleid.10 Uit de uitgevoerde
onderzoeken komt naar voren dat kanalisatie zekere reclame vereist.11 De spelers
moeten het legale kansspelaanbod kunnen vinden. Daarvoor is reclame nodig. Uit
onderzoek blijkt dat voor onlinekansspelaanbieders reclame vrijwel de enige
manier is om onder de aandacht van klanten te komen. Voor aanbieders van
online kansspelen is het maken van reclame nog belangrijker dan voor aanbieders
van offline kansspelen, zoals traditionele casino’s. Mogelijke klanten kunnen op
straat een casino tegenkomen, ook als ze niet eerst reclame zien.12 Het blijkt dat
het verbieden of ernstig beperken van kansspelreclame serieuze negatieve
effecten kan hebben op de kanalisatiegraad.13
Kamerstukken I 2018/19, 33 996, N
Kamerstukken II 2010/11, 24 557, nr. 124.
11
Kansspelreclame: toestaan, beperken, verbieden? Onderzoek over mogelijke regels voor
kansspelreclame, Universiteit van Amsterdam september 2019, pagina 18.
12
Kansspelreclame: toestaan, beperken, verbieden? Onderzoek over mogelijke regels voor
kansspelreclame, Universiteit van Amsterdam september 2019, pagina 18.
13
Gambling and advertising: an international study of regulatory intervention, Regulus
2019, p. 29.
9

10

Pagina 3 van 6

Uit onderzoek wordt duidelijk dat, voor zover er een verband is tussen reclame en
problematisch speelgedrag, dit verband tamelijk zwak is en vooral bestaat bij
risicogroepen en bestaande spelers.14 Hoewel kansspelmarketing in z’n
algemeenheid weinig invloed lijkt te hebben op het aantrekken van nieuwe
spelers, kan dat voor risicogroepen anders zijn.15 De reclamebeperkende
maatregelen voorzien in de concept lagere regelgeving zijn gericht op de
bescherming van maatschappelijk kwetsbare groepen en het voorkomen van
onmatige deelname. Reclame mag niet gericht zijn op deze groepen en
vergunninghouders mogen bijvoorbeeld geen influencers of vloggers inzetten als
de volgers overwegend minderjarig of jongvolwassenen zijn.

Directoraat-Generaal
Straffen en Beschermen
Directie Beschermen,
Aanpakken en Voorkomen
IenK
Datum
15 november 2019
Ons kenmerk
2737582

Voor kansspelen op afstand geldt dat honderdduizenden Nederlanders deelnemen
aan illegale kansspelen op afstand waarbij de doelstellingen van het Nederlandse
kansspelbeleid niet zijn gewaarborgd. Met het huidige en het in de concept lagere
regelgeving voorgestelde reclamebeleid is naar mijn mening een goede balans
gevonden tussen enerzijds de bescherming van maatschappelijk kwetsbare
groepen en het voorkomen van onmatige deelname en anderzijds de
kanalisatiedoelstelling.
Ik heb begrip voor de zorgen van uw Kamer. Hoewel ik naar aanleiding van de
onderzoeken geen aanleiding zie om alsnog over te gaan tot een reclameverbod
of om aanvullende maatregelen te treffen, zal ik samen met de kansspelautoriteit
de ontwikkelingen rond reclame direct na inwerkingtreding van de wet
nauwlettend monitoren. Uw Kamer wordt daarover jaarlijks geïnformeerd. De
normen in lagere regelgeving kunnen, als dat nodig blijkt, al vóór de geplande
wetsevaluatie worden aangepast.
De motie Bikker c.s. verzoekt de regering bij de evaluatie van deze wet na te
gaan of zij voldoende maatregelen heeft genomen om te voorkomen dat jongeren
beginnen met gokken en of extra maatregelen nodig zijn om te voorkomen dat
jongeren probleemgokkers worden.16
Ik voer deze motie uit. Om mogelijke ontwikkelingen nauwgezet te kunnen volgen
heb ik het WODC gevraagd in 2020 een hernieuwde nulmeting uit te voeren en
daarbij expliciete aandacht te besteden aan deelname aan kansspelen door
jongeren. Bij de evaluatie van de wet, zoals deze binnen drie jaar na
inwerkingtreding is voorzien, kan dan een duidelijk beeld geschetst worden van
de eventuele ontwikkelingen van deelname aan kansspelen op afstand door
jongeren.
Deze metingen acht ik dan ook van groot belang om tijdig te kunnen bezien welke
ontwikkelingen er zijn met betrekking tot deelname door jongeren en of er
wellicht aanvullende maatregelen nodig zijn om deze tegen te gaan.

Kansspelreclame: toestaan, beperken, verbieden? Onderzoek over mogelijke regels voor
kansspelreclame, Universiteit van Amsterdam september 2019, pagina 54.
15
Kansspelreclame: toestaan, beperken, verbieden? Onderzoek over mogelijke regels voor
kansspelreclame, Universiteit van Amsterdam september 2019, pagina 50.
16
Kamerstukken I 2018/19, 33 996, K.
14

Pagina 4 van 6

De motie Postema c.s. verzoekt de regering te bewerkstelligen dat
vergunningverlening voor het aanbieden van kansspelen op afstand enkel en
alleen geschiedt aan partijen die zich gedurende een aaneengesloten periode van
minimaal twee jaar niet onvergund, actief en specifiek op de Nederlandse markt
hebben gericht.17
Deze motie voer ik uit. Zoals eerder aan uw Kamer gecommuniceerd, zal de
kansspelautoriteit in het kader van de vergunningverlening een
betrouwbaarheidstoets uitvoeren.18 Op 12 juli 2019 heeft de kansspelautoriteit
een conceptbeleidsregel gepubliceerd waarin zij aangeeft hoe zij hetgeen
gevraagd in de motie, als onderdeel van de betrouwbaarheidstoetsing van een
aanvrager van een vergunning, vorm geeft. De kern is dat na de inwerkingtreding
van de Wet kansspelen op afstand aanvragers in aanmerking kunnen komen voor
een vergunning als zij zich gedurende de twee jaren vóór de aanvraag niet actief
en specifiek hebben gericht op de Nederlandse markt. Deze mogelijkheid wordt
geboden om te bewerkstelligen dat er snel na de inwerkingtreding van de Wet
kansspelen op afstand een legale online markt ontstaat, zodat kanalisatie
mogelijk is. Zodra de vraag voldoende is gekanaliseerd, verdwijnt de noodzaak
daarvan. Daarom heeft de beleidsregel een beperkte looptijd. Ik ben mij bewust
van het belang van de motie Postema. Ik zal met de kansspelautoriteit in overleg
treden om te bezien of de hiervoor genoemde afkoelingsperiode in het kader van
de betrouwbaarheidstoets toereikend is, zonder af te doen aan de beoogde
kanalisatie. Ik kom hier begin volgend jaar bij uw Kamer op terug.

Directoraat-Generaal
Straffen en Beschermen
Directie Beschermen,
Aanpakken en Voorkomen
IenK
Datum
15 november 2019
Ons kenmerk
2737582

Met betrekking tot de lagere regelgeving op grond van de Wet kansspelen op
afstand kan ik u melden dat de reacties die zijn ontvangen in het kader van de
(internet)consultatie van het ontwerpbesluit Kansspelen op afstand en de
verschillende ministeriële regelingen momenteel worden verwerkt. Ik verwacht
het ontwerpbesluit aan het begin van 2020 in het kader van de
voorhangprocedure aan uw Kamer te kunnen aanbieden. Voordat de lagere
regelgeving kan worden vastgesteld moeten het ontwerpbesluit en de
ontwerpregeling Kansspelen op afstand worden genotificeerd en moet het
ontwerpbesluit ter advisering worden voorgelegd aan de Afdeling advisering van
de Raad van State. Daarnaast moet de uitvoeringspraktijk zich met stabiele
regelgeving kunnen voorbereiden op het nieuwe stelsel. Met het oog hierop streef
ik ernaar de Wet kansspelen op afstand op 1 januari 2021 in werking te laten
treden.

17
18

Kamerstukken I 2018/19, 33 996, L.
Handelingen EK 12 februari 2019, nr. 18.

Pagina 5 van 6

Een afschrift van deze brief heb ik gezonden aan de Voorzitter van de Tweede
Kamer der Staten-Generaal.

Directoraat-Generaal
Straffen en Beschermen
Directie Beschermen,
Aanpakken en Voorkomen
IenK

De Minister voor Rechtsbescherming,
Datum
15 november 2019

Sander Dekker

Ons kenmerk
2737582

Pagina 6 van 6