Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 2787

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 4 december 2023
De vaste commissie voor Europese Zaken heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Economische Zaken en
Klimaat over:
de brief van 17 november 2023 inzake de geannoteerde agenda Raad
Algemene Zaken – Cohesiebeleid van 30 november 2023 in Brussel
(Kamerstuk 21 501-02, nr. 2785) en
de brief van 20 november 2023 inzake het verslag van de informele Raad
Algemene Zaken (RAZ) Cohesie van 28 en 29 september 2023 (Kamerstuk
21 501-02, nr. 914)
De vragen en opmerkingen zijn op 30 november 2023 aan de Minister van
Economische Zaken en Klimaat voorgelegd. Bij brief van 30 november
2023 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Bromet
Adjunct-griffier van de commissie,
Hoedemaker

kst-21501-02-2787
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-02, nr. 2787

1

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van de
Minister
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
geannoteerde agenda voor de formele Raad Algemene Zaken Cohesiebeleid van 30 november 2023. Zij hebben hierover nog enkele vragen.
1
Deze leden lezen dat het cohesiebeleid vanaf 2027 herzien zal moeten
worden en dat de verdeelsleutel aangepast dient te worden. Er zou meer
aandacht moeten komen voor huidige uitdagingen als klimaatverandering
en demografische druk. Ook zou het cohesiebeleid flexibeler en simpeler
moeten. Hoe kijkt de Minister hiernaar en hoe kijkt de Minister in haar
algemeenheid naar de effectiviteit van het huidige cohesiebeleid (ook
specifiek voor Nederland)?
Antwoord
Ten eerste is het nog niet zeker dat de verdeelsleutel aangepast dient te
worden. Mocht deze vraag wel op tafel komen, dan vindt Nederland het
van belang dat deze discussie altijd in de bredere discussie van het
Meerjarig Financieel Kader (MFK) wordt gevoerd, omdat dit samenhangt
met overige instrumenten. Indien besloten wordt de verdeelsleutel aan te
passen, benadrukt Nederland dat het hierbij van belang is datdit wordt
beoordeeld op basis van betrouwbare, adequate en duidelijk meetbare
data.
In 2024 en begin 2025 worden er verschillende evaluaties uitgevoerd over
het cohesiebeleid in Nederland, o.a. over het Europees Fonds voor
Regionale Ontwikkeling (EFRO), Interreg en het Just Transition Fund (JTF).
Ook wordt de ezk-cofinanciering geëvalueerd die aan deze programma’s
wordt toegevoegd. In deze onderzoeken worden de effectiviteit, efficiëntie
en impact van de verschillende programma’s geëvalueerd. De uitkomsten
zullen gecommuniceerd worden aan de Kamer en de lessen hieruit zullen
gebruikt worden om verbeteringen door te voeren in de lopende
programmaperiode en de nieuwe periode, vanaf 2028.
2
Op welke manier kan het cohesiebeleid een bijdrage leveren aan de
verbetering van de strategische autonomie van de EU?
Antwoord
Nederland onderschrijft het belang van meer aandacht voor open
strategische autonomie in de Europese Unie, daarbij hecht Nederland
grote waarde aan een internationale rechtsorde waarin handel en
investeringen vrijelijk hun weg vinden. Ook onderschrijft Nederland de
doelstellingen van het Europese cohesiebeleid, namelijk het versterken
van landen en regio’s die op deelterreinen achterlopen t.o.v. andere delen
in de EU. Cohesiebeleid draagt daarmee dus bij aan het versterken van de
Unie als geheel en dus ook de open strategische autonomie van de EU.
Nederland verwelkomt dan ook dat er wordt gesproken over de relatie
tussen Open strategische autonomie en cohesiebeleid. Maar voor
Nederland is het van belang dat deze discussie niet vooruitloopt op de
onderhandelingen over het Commissievoorstel voor een tussentijdse
herziening van het Meerjarig Financieel Kader, in het bijzonder het
voorstel voor een platform voor strategische technologieën voor Europa
(STEP) aangezien (de fondsen onder) het cohesiebeleid daar ook een rol
speelt in het versterken van de Europese positie in strategische
technologieën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-02, nr. 2787

2

3
Hoe kijkt de Minister naar het huidige cohesiebeleid ten aanzien van
eventuele toekomstige uitbreiding van de EU? Wat zullen verdere
consequenties zijn van uitbreiding van de EU op het cohesiebeleid en
worden deze nu al meegenomen in de overwegingen?
Antwoord
De meeste kandidaat-lidstaten staan pas aan het begin van een lang
proces en toetreding van nieuwe lidstaten is momenteel nog niet aan de
orde. Voor het kabinetsbeleid omtrent EU-uitbreiding en specifiek de
appreciatie van het uitbreidingspakket 2023 dat de Europese Commissie
op 8 november jl. publiceerde, wordt u verwezen naar de aankomende
Kamerbrief met kabinetsappreciatie hieromtrent.
Voornoemde leden lezen dat het kabinetsstandpunt zich richt op structurele hervormingen en investeringen in innovatie, digitalisering,
vergroening, menselijk kapitaal en sociale inclusie. Naast deze prioriteiten
hechten de leden van de VVD-fractie groot belang aan de rechtsstaat en
democratie.
4
Deelt de Minister deze positie? Kan de Minister tijdens de Raad Algemene
Zaken Cohesiebeleid uitdragen dat dit ook onderdeel is van een toekomstbestendig cohesiebeleid? Is het mogelijk dat een toekomstig cohesiebeleid strengere rechtsstaatsvereisten bevat?
Antwoord
Deze positie deel ik met u. Nederland hecht grote waarde aan de
rechtsstaat en democratie en benadrukt dit ook op Europees niveau. Dit
zal dan ook worden uitgedragen tijdens de Raad Algemene Zaken
Cohesiebeleid in Brussel op 30 november. Het is nog te vroeg om in te
gaan op toekomstige rechtsstaatvereisten in het cohesiebeleid. De
discussies over hoe cohesiebeleid er in de volgende periode (vanaf 2028)
uit moet komen te zien, zijn net van start gegaan. De Europese Unie heeft
al meerdere instrumenten tot haar beschikking om rechtsstatelijke
problemen in de Unie te adresseren. Een aantal van deze instrumenten,
zowel preventief als handhavend van karakter, is de laatste jaren mede
door inzet van Nederland tot stand gekomen.
De aan het woord zijnde leden lezen dat het kabinet niet met Raadsconclusies vooruit wil lopen op de discussie over het Meerjarig Financieel
Kader (MFK). Zij ondersteunen deze positie en benadrukken het belang
van herprioritering voor de MFK-herziening.
5
Kan de Minister al een inschatting maken van mogelijke financiële
gevolgen van het toekomstige cohesiebeleid voor Nederland?
Antwoord
Nee, dit is nog niet aan de orde.
Tot slot hebben de leden van de VVD-fractie kennisgenomen van de Raad
zijn ambitie om een sterk en toekomstbestendig cohesiebeleid mede te
bereiken door simplificatie van het beleid, met name op financieel gebied.
Afgelopen jaren hebben enkele versimpelingen al plaatsgevonden, maar
het is een blijvend aandachtspunt. Deze leden lezen hier echter niks over
terug op de geannoteerde agenda, waar er enkel aandacht is voor nieuwe
criteria.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-02, nr. 2787

3

6
Deelt de Minister de visie dat voor een sterk cohesiebeleid deze ook
simpel en gestroomlijnd moet zijn? Wat is de Nederlandse inzet om het
cohesiebeleid zo simpel en gestroomlijnd mogelijk te houden?
Antwoord
De laatste jaren zijn onder cohesiebeleid meerdere nieuwe fondsen
opgericht. Er is consensus dat dit leidt tot complexiteit in uitvoering en tot
overlap. Ook de oprichting van de Herstel- en Veerkracht Faciliteit leidde
tot druk op de uitvoering in veel lidstaten. Nederland is voorstander van
het kijken naar verbetering en vereenvoudiging van bestaande instrumenten. Daarnaast benadrukt Nederland om terughoudend te zijn bij het
oprichten van nieuwe fondsen in de toekomst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-02, nr. 2787

4