Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1241
Vragen van de leden Keijzer en Omtzigt (beiden CDA) aan de staatssecretaris
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over casussen van verontruste burgers
(ingezonden 29 januari 2013).
Antwoord van staatssecretaris Van Rijn (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 11 februari 2013)
Vraag 1
Kunt u bevestigen dat de rekensommen van verontruste burgers, geanonimiseerde casussen die de CDA-fractie toegestuurd kreeg, kloppen?1
Antwoord 1
Met betrekking tot de vier aangereikte casussen2 kan het volgende worden
opgemerkt. Op basis van de geleverde informatie is het niet mogelijk om de
eerste casus na te rekenen. Bij de derde casus komt de opgelegde eigen
bijdrage overeen met hetgeen op basis van de geleverde informatie kan
worden verwacht. Bij de tweede en vierde casus wijkt de opgelegde eigen
bijdrage af van hetgeen uit de beschikbare gegevens kan worden afgeleid.
Mogelijkerwijs is de oorzaak hiervan dat de door deze cliënten aangeleverde
inkomens- en vermogensgegevens niet hetzelfde zijn als de inkomens- en
vermogensgegevens die zijn gebruikt bij het vaststellen van de eigen
bijdrage. Bijvoorbeeld omdat de in de casus aangeleverde gegevens uit het
huidige jaar komen en het CAK gebruik maakt van inkomens- en vermogensgegevens uit T-2. Om hier zekerheid over te krijgen kunnen deze cliënten
uiteraard contact opnemen met het CAK.
Verder wordt in casus 1 de volgende vraag gesteld: «Waarom wordt de cliënt
aangeslagen voor het gehele gezamenlijke vermogen, terwijl ze als ongehuwd voor de eigen bijdrage wordt beschouwd?»
Volgens een intern onderzoek van het CAK zijn er medio november 273
intramurale cliënten, die bewust voor de sociale zekerheid zelf hebben
aangegeven als ongehuwd aangemerkt te willen worden. Deze cliënten zijn
voor de burgerlijke stand nog wel getrouwd of hebben een geregistreerd
partnerschap. Een deel van deze groep heeft een vermogen dat in aanmerking komt voor de VIB. Weer een deel hiervan doet nog steeds gezamenlijk
aangifte bij de Belastingdienst. Vooralsnog lijkt het er op dat voor deze zeer

1
2

ah-tk-20122013-1241
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

casussen onderhands meegestuurd
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

kleine groep cliënten de twee systemen van de sociale zekerheid en de
Belastingdienst niet naadloos op elkaar aansluiten. Ik ben in overleg met het
CAK om te bezien hoe met deze beperkte groep cliënten om kan worden
gegaan.
Vraag 2 en 9
Wat gebeurt er als het vermogen van iemand vastzit en de opgelegde eigen
bijdrage hoger is dan het inkomen?
Hoe wordt omgegaan met een woonhuis dat te koop staat en dus niet liquide
is en wel in box 3 valt? Tegen welke waarde wordt een woning gewaardeerd
in box 3 die verhuurd wordt?
Antwoord 2 en 9
Door de stijging van het bijdrageplichtig inkomen kan het voorkomen dat een
eigen bijdrage wordt opgelegd die hoger is dan het netto inkomen van de
cliënt. In de antwoorden bij vragen 3, 4 en 5 van mevr. Leijten (Kenmerk:
Z-3153235) is dit nader toegelicht.
Het CAK geeft aan dat het in de intramurale zorg om ongeveer 4800 cliënten
gaat waarvan de netto inkomsten lager liggen dan de opgelegde eigen
bijdrage.
Om deze eigen bijdrage te betalen hoeft deze groep cliënten in principe niet
bij te lenen. Zij kunnen alsdan het vermogen (deels) liquide maken.
Voor de cliënt die een nog niet verkochte voormalige eigen woning heeft,
geldt het volgende: De voormalige eigen woning heeft niet altijd en niet
vanaf dag één invloed op de hoogte van de eigen bijdrage. De woning telt
niet mee voor de grondslag van box 3 zolang de fiscaal partner in de woning
blijft wonen (het blijft dan een «eigen woning» in box 3).
Op grond van fiscale wetgeving zal de «eigen woning» de eerste twee jaar na
opname in een verpleeg- of verzorgingshuis nog als «eigen woning»
aangemerkt worden in box 1. Als de woning leeg staat in afwachting van
verkoop, is deze periode zelfs tijdelijk (tot 1 januari 2014) drie jaar, op basis
van een regeling van het Ministerie van Financiën. Als de woning kwalificeert
als eigen woning in box 1, maakt deze geen onderdeel uit van de grondslag
voor box 3 en dus zal het CAK de woning dan niet betrekken bij de berekening van de VIB.
Verder geldt dat voor de VIB wordt uitgegaan van de grondslag voor box 3 in
het jaar T-2.
Dit betekent dat pas vier jaar (en soms zelfs vijf jaar) na opname in verpleegof verzorgingstehuis, de oorspronkelijke «eigen woning», als die woning in al
die jaren niet is verkocht, door het CAK wordt betrokken bij de berekening
van de eigen bijdrage als gevolg van de VIB. Immers, pas na twee jaar (of
drie jaar) na de opname in het verpleeg- of verzorgingstehuis zullen de
woning én eventuele hypotheekschuld «verhuizen» van box 1 naar box 3, wat
pas twee jaar later zichtbaar wordt bij de vaststelling van de VIB door het
CAK. De cliënt heeft hierdoor vier (of vijf) jaar de tijd voordat deze mee gaat
tellen voor de VIB. Wil de cliënt voorkomen dat vermogen meetelt dat
«vastzit», dan heeft hij dus vier (of vijf) jaar de tijd om dit vermogen liquide
te maken. Als de woning eenmaal is verkocht, valt de verkoopopbrengst wel
gewoon in box 3, maar dan kan daaruit ook deels mee worden betaald aan
de eigen zorg, net zoals mensen met een inkomen dat doen.
Vervolgens biedt het CAK nog de mogelijkheid om gedurende één jaar de
lage eigen bijdrage te betalen in plaats van de hoge eigen bijdrage, indien de
woning nog steeds te koop staat. Na dat jaar dient wel de te weinig betaalde
eigen bijdrage alsnog betaald te worden.
De Belastingdienst levert aan het CAK de grondslag van box 3 aan. Voor
zover in deze grondslag ook een (tweede) woning zit, wordt deze woning
gewaardeerd op de WOZ-waarde. Indien de woning wordt verhuurd, wordt in
bepaalde gevallen een lager bedrag dan de WOZ-waarde in aanmerking
genomen. Op het moment dat de woning «verhuist» naar box 3, verhuist ook
de daarmee verbonden eigenwoningschuld naar box 3, waardoor per saldo
alleen de waarde boven de schuld in aanmerking wordt genomen. Huurpenningen uit de woning worden niet belast als de woning in box 3 valt.
Vraag 3
Op welke wijze wordt in 2013 omgegaan met de zak- en kleedgeld regeling
(de zogenaamde piepgrens)?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Antwoord 3
De zak- en kleedgeldgrens per maand is in 2013 € 292,94 voor alleenstaanden
en € 455,63 voor gehuwden. Dit bedrag is inclusief vakantiegeld en zorgtoeslag. Met dit bedrag wordt rekening gehouden bij de berekening van de eigen
bijdrage.
Als de cliënt met een grondslag sparen en beleggen na het opleggen van de
eigen bijdrage een vrij besteedbaar inkomen heeft dat lager is dan de zak- en
kleedgeldgrens, zal deze om zijn nota eigen bijdrage te voldoen, zijn
vermogen kunnen aanspreken.
Vraag 4 en 5
Heeft u kennisgenomen van de folder van het CAK over de piepgrens in
2013?4
Klopt de berekening in deze folder, waarin sprake is van 8% box 3 bijtelling
maar geen box 3 in het reguliere inkomen? Kunnen mensen hier rechten aan
ontlenen? Zo nee, waar staat de disclaimer?
Antwoord 4 en 5
Ja, ik heb kennis genomen van de folder van het CAK. De berekening in deze
folder klopt. Wel kan enige verwarring ontstaan door de term netto jaarinkomen op bladzijde 2. Het CAK verstaat hier onder het verzamelinkomen (dus
uit de boxen 1, 2 en 3 van de Wet inkomstenbelasting 2001) minus de
daarover verschuldigde belasting. Bij het verzamelinkomen gaat het dus om
het inkomen uit werk en woning (box 1), het inkomen uit aanmerkelijk belang
(box 2) en het belastbare inkomen uit sparen en beleggen (box 3).
Verder is de folder een hulpmiddel om de noodzakelijke informatie voor het
verleggen van het peiljaar bij het CAK te krijgen. De folder wordt mede
gemaakt om het publiek voor te lichten. De burger kan op basis hiervan
inzicht krijgen in de gevolgen voor zijn persoonlijke situatie. In tegenstelling
tot een beschikking van het CAK, kunnen mensen aan de folder geen rechten
ontlenen of daartegen in bezwaar gaan. Een disclaimer is daarom niet nodig.
Vraag 6
Klopt het dat letselschade uitkeringen niet vrijgesteld zijn en dus gewoon
opgegeten moeten worden?
Antwoord 6
In de Wet inkomstenbelasting 2001 is geregeld welke vermogensbestanddelen in de grondslag van box 3 vallen en welke vermogensbestanddelen
daarvan zijn vrijgesteld. Dit werkt ook door naar de VIB, want voor de
vaststelling van de VIB is immers volledig aangesloten bij de grondslag van
box 3.
Een letselschade-uitkering valt in de grondslag van box 3 en telt dus mee bij
de vaststelling van de VIB.
Vraag 7
Vallen landgoederen onder de vrijstelling? Moeten zij ook worden opgegeten?
Antwoord 7
In artikel 5.7 van de Wet IB 2001 (de vrijstelling voor bos- en natuurterreinen
en landgoederen) is bepaald dat bossen, natuurterreinen en onroerende
zaken die deel uitmaken van een ingevolge de Natuurschoonwet 1928
aangewezen landgoed, met uitzondering van op deze landgoederen voorkomende gebouwde eigendommen niet meetellen in de grondslag van box 3.
Deze zijn dus vrijgesteld van box 3 en tellen dus niet mee bij de vaststelling
van de VIB.
Vraag 8
Klopt het dat een aanmerkelijk belang (ten minste 5% aandelen in onderneming) niet opgegeten hoeft te worden?

4

http://www.hetcak.nl/portalserver/stream/cak-klanten/1-zorg-met-verblijf/1–11-downloads/
aanpassen-eigen-bijdrage-2013-zmv.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3

Antwoord 8
Het inkomen uit een aanmerkelijk belang wordt belast in box 2, waardoor een
aanmerkelijk belang geen onderdeel uitmaakt van de grondslag van box 3.
Een aanmerkelijk belang telt derhalve niet mee bij de vaststelling van de VIB.
Vraag 10
Onderschrijft u dat, conform de vele genoemde e-mails, de werkelijkheid
anders is dan hoe u geschetst heeft in de brief van 1 oktober 2012 waarin u
antwoordde op vragen van het lid Keijzer en stelde dat: «Na tien jaar nog
circa 50% van het vermogen boven de inkomensgrenzen uit box 3 intact
blijft.»?
Antwoord 10
Het beeld dat in de grafiek wordt gegeven is gegeven de aannames die zijn
vermeld nog steeds correct.
In de grafiek in de brief wordt aangegeven hoeveel van een vermogen van
€ 100.000 nog resteert, als mensen de eigen bijdrage stijging als gevolg van
de VIB in zijn geheel opvangen door het vermogen hiervoor in te zetten. Uit
de grafiek komt naar voren, dat ook als men de volledige bijtelling betaalt uit
het vermogen er na 10 jaar nog circa de helft van de € 100.000 resteert.
Bij deze berekening is het van belang om met de volgende twee effecten
rekening te houden.
– Als mensen de bijtelling geheel uit het vermogen betalen, heeft dit als
gevolg dat het vermogen elk jaar lager wordt. Doordat de hoogte van het
vermogen steeds lager wordt daalt ook de bijtelling als gevolg van de VIB.
– In het voorbeeld wordt er daarnaast van uitgegaan dat over het resterende vermogen jaarlijks een rendement van 2% wordt gehaald. Dit
betekent dat het resterende vermogen jaar op jaar groeit als gevolg van
bijvoorbeeld rentebijschrijvingen.
Vraag 11
Hoe verhoudt zich uw antwoord bij brief van 1 oktober 2012 waarin u stelt
dat cliënten die de hoge eigen bijdrage voor zorg met verblijf betalen er per
maand gemiddeld ongeveer € 235 op achteruit gaan, tot de aan ons gemelde
verhogingen tussen de 700 en soms zelfs wel 1000 euro of meer?
Antwoord 11
In de brief aan de Kamer werd gesproken over een gemiddelde stijging van
€ 235 voor cliënten met een hoge eigen bijdrage voor intramurale zorg.
Daarnaast is in het CBS rapport over de vermogensinkomensbijtelling dat ook
aan de Kamer is gestuurd, de gemiddelde opbrengst van de vermogensinkomensbijtelling per deciel aangegeven. Het CBS rapport geeft aan dat er een
gemiddelde stijging per jaar is van € 2820 (€ 235 per maand). Dit verschilt
sterk tussen cliënten. Voor de 10% cliënten met de laagste stijging geldt een
gemiddelde stijging van ongeveer € 12 euro per maand. Voor de 10%
cliënten met de hoogste stijging geldt een gemiddelde stijging van ongeveer
€ 636 per maand. In deze laatste deciel zitten ook cliënten die € 1000 per
maand meer aan eigen bijdrage betalen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

4

CBS tabel:
Opbrengsten vermogensinkomensbijtelling van 8%
WMO
Aantal (x 1.000 w.v. effect)
w.v.
Effect:
bedrag (mln euro)
gemiddeld per jaar (euro)
decielgrens

10%
20%
20%
40%
50%
60%
70%
80%
90%

zorg zonder verblijf

zorg met verblijf
bijdrage hoog

bijdrage laag

487
72

422
47

225
50

111
29

32
443
24
51
86
142
206
338
496
681
1.011

12
267
8
18
31
46
73
112
210
322
693

142
2.830
252
369
564
875
1.362
2.134
3.171
5.560
7.627

4
142
0
0
1
2
3
16
87
154
414

bron: «Vermogensinkomensbijtelling en eigen bijdrage Zorg met verblijf 2009, Zorg zonder verblijf en WMO 2010» blz 26, tabel 4.3.1 CBS, 22 juni
2012 meegestuurd met Kamerbrief van 12 juni 2012.

Vraag 12
Wat bent u van plan te doen als deze maatregel veel meer opbrengt dan
waarvoor hij nu in de boeken staat?
Antwoord 12
Vooralsnog ga ik ervan uit dat de opbrengsten van de maatregel nog steeds
geraamde € 200 miljoen bedragen. Het is nu te vroeg om met zekerheid aan
te geven wat de opbrengst zal worden. Mede gezien het feit dat de eigen
bijdragen voor cliënten die gebruikmaken van extramurale AWBZ en/of een
voorziening uit de WMO dit jaar nog niet zijn opgelegd.
Vraag 13
Kunt u op basis van de beschikkingen die in januari verstuurd zijn een
schatting maken van de meeropbrengst door de vermogensbijtelling in 2013?
Antwoord 13
Voor de VIB is in het Begrotingsakkoord 2013 uitgegaan van een opbrengst
van ongeveer € 150 miljoen op jaarbasis voor cliënten die in een intramurale
instelling verblijven en ongeveer € 50 miljoen op jaarbasis voor cliënten die
extramurale zorg of een voorziening uit de WMO ontvangen. Op basis van de
eerste beschikkingen die het CAK heeft gestuurd, geeft het CAK aan dat de
opbrengst voor intramurale AWBZ in dezelfde orde van grootte ligt. Er zijn
nog geen beschikkingen uitgegaan voor de WMO of extramurale AWBZ. Het
is nu te vroeg om met zekerheid aan te geven wat de opbrengst zal worden.
Mede gezien het feit dat de eigen bijdragen voor cliënten die gebruik maken
van extramurale AWBZ en/of een voorziening uit de WMO dit jaar nog niet
zijn opgelegd. Ook kan de hoogte van de eigen bijdrage per cliënt gedurende
het jaar variëren door verandering in inkomen, vermogen of vraag naar
zorg/voorziening. Dit zal uiteindelijk ook invloed hebben op de macroopbrengst. Als laatste kunnen de beschikkingen die in januari uit zijn gegaan
nog veranderen door bijvoorbeeld een aanvraag tot peiljaarverlegging.
Vraag 14
Klopt het, gezien het gestelde in maatregel 51 van het regeerakkoord, dat de
maximale eigen bijdrage opgetrokken wordt naar het zak- en kleedgeld, dat
de maximale eigen bijdrage ongeveer 4700 euro kan gaan bedragen? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, bent u bereid dit in heroverweging te nemen gezien de
effecten van de uitvoering van onderhavige wetswijziging?
Antwoord 14
Het klopt niet dat door maatregel 51 de maximale intramurale eigen bijdrage
kan stijgen naar € 4700 per maand. Maatregel 51 uit het regeerakkoord heeft
geen invloed op de maximale intramurale eigen bijdrage zoals aangegeven in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

5

het Bijdragebesluit zorg (voor 2013 is de maximale intramurale eigen bijdrage
€ 2189,20).
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van de leden
Leijten (SP), ingezonden 23 januari 2013 (vraagnummer 2013Z01128), Van der
Staaij (SGP), ingezonden 25 januari 2013 (vraagnummer 2013Z01334), en Krol
(50PLUS), ingezonden 28 januari 2013 (vraagnummer 2013Z01484)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

6