Stand van de Uitvoering 2022

DUS-I draagt bij aan een gezond en slim Nederland voor iedereen

1

Inhoudsopgave
Inleiding

3

1 Groeiend opdrachtenpakket

4

1.2 Toename complexiteit en lastendruk

4

2 Tijdsdruk op uitvoering geeft risico’s

7

2.2 Beperkingen gegevensuitwisseling

8

2.3 Onvoldoende aandacht voor vormgeven verantwoording

9

1.1 Opeenstapeling van regelingen

2.1 Gevraagde snelheid drukt op inrichting regelingen

4

7

3 Basis op orde om groei bij te benen

11

3.1 Aanpassen wijze van financiering

11

3.2 Basis op orde brengen in onze IT-systemen

11

3.3 Specifieke expertise gevraagd

12

3.4 Krapte arbeidsmarkt

13

2

Inleiding

Vorig jaar vroeg de Dienst Uitvoering Subsidies aan
Instellingen (DUS-I) in haar eerste Stand van de
Uitvoering aandacht voor een aantal serieuze signalen.
We kiezen in deze nieuwe Stand voor de kracht van
herhaling en vragen opnieuw aandacht voor deze
signalen. Het zijn dilemma’s waar wij in onze organisatie
al langer mee te maken hebben. We hadden dan ook
geen ‘quick fix’ verwacht. Het zijn complexe en
meerjarige vraagstukken die we alleen samen – beleid,
politiek en uitvoering – kunnen aanpakken. Het is
belangrijk om hierover met elkaar het gesprek te blijven
voeren om deze uitdagingen samen aan te pakken.

Ook worden we steeds vaker in een vroeg stadium door
de beleidsmakers van VWS en OCW betrokken bij de
totstandkoming van nieuwe regelingen. Hiervoor zetten
wij ons Subsidielab in. Multidisciplinaire teams
bestaande uit beleids- en uitvoerende medewerkers
leiden nieuwe regelingen met behulp van groepssessies
in goede banen. Hierbij wordt ook gekeken naar
beperkingen en risico’s in de uitvoering. Dit zijn soms
stevige gesprekken, omdat er sprake is van specifieke
belangen en (vaak ook) tijdsdruk.

Betrokken

Soms zullen er scherpe keuzes gemaakt moeten worden
om een adequate uitvoering te garanderen. Niet alles kan
en zeker niet tegelijkertijd 1. Tijdige beschikbaarheid van
kennis en expertise is essentieel, net als adequate ITvoorzieningen. Dit vraagt om een realistische inschatting
van de mogelijkheden van onze organisatie en systemen.
We moeten voldoende tijd nemen om de effectiviteit van
regelgeving voor instellingen en burgers te doordenken.

Dat neemt niet weg dat er ook veel goed gaat. Elk jaar
behandelt DUS-I tienduizenden aanvragen voor
subsidies, tegemoetkomingen en specifieke uitkeringen,
vooral voor instellingen in het sociaal domein maar soms
ook voor burgers. Dit doen wij met veel toewijding en
zorgvuldigheid. Subsidieaanvragers werken aan
maatschappelijke doelen. Wij begrijpen dit en denken
graag mee.

1

Scherpe keuzes

Samenwerken
In deze tweede Stand illustreren wij de nauwe
samenhang tussen onze signalen. Ten opzichte van de
eerste Stand maken we meer gebruik van aansprekende
voorbeelden om te laten zien hoe aanvragers hier last
van (kunnen) ondervinden. We doen in deze tweede
Stand de oproep om samen te werken aan
vereenvoudigde en toegankelijke subsidieregelingen, die
in goede samenhang zijn. Dit helpt ons om onze
dienstverlening aan instellingen en burgers te verbeteren
en zodoende bij te dragen aan een gezond en slim
Nederland voor iedereen.

Deze oproep doet ook de Raad van State in zijn algemene beschouwing: “De overheid moet realistische perspectieven bieden, geen luchtspiegelingen. Niet méér beloven dan je kan waarmaken is voor de overheid misschien nog
wel belangrijker dan voor ieder ander.” (Jaarverslag Raad van State 2022, p 10).

3

1 Groeiend opdrachtenpakket
Sinds de formele start op 1 januari 2017 is het
opdrachtenpakket van DUS-I elk jaar gegroeid. In 2018
voerde DUS-I naast de kaderregeling 67 regelingen uit
voor de ministeries van OCW en VWS. In 2022 werden
117 subsidieregelingen, beleidskaders en specifieke
uitkeringen uitgevoerd (62 voor VWS en 55 voor OCW).

1.1 Opeenstapeling van regelingen
Onze opdrachtgevers hebben een ambitieuze
beleidsagenda en als gevolg daarvan blijft ons
opdrachtenpakket ieder jaar groeien. De hoeveelheid
regelingen van VWS en OCW stapelt zich op. Vanaf 2020
is er veel extra werk bijgekomen door coronagerelateerde regelingen. Hiervoor was veel extra
capaciteit nodig.

4

Wij krijgen in toenemende mate te maken met
instellingen en burgers die relatief onbekend zijn met het
aanvragen van subsidie. Dit vraagt om een andere inzet
van onze medewerkers en een andere inrichting en
vormgeving van onze systemen. Ook zijn de
werkzaamheden naast (financieel) uitvoerend ook meer
en meer (beleids)inhoudelijk geworden. Daarvoor
worden hogere eisen gesteld aan de politiek-bestuurlijke
affiniteit, taligheid, en het analytisch en associatief
vermogen van medewerkers.
In het aantal opdrachten voor het ministerie van VWS
zien we de groei vooral terug door de toename aan
specifieke uitkeringen (SPUK’s) aan gemeenten. De reden
hiervoor is dat bij het maken van (wederkerige)
bestuurlijke afspraken bij uitkeringen tussen Rijk en
gemeenten automatisch ook sprake moet zijn van een
specifieke uitkering. DUS-I ondervindt die forse groei al
een aantal jaar en naar verwachting zet dit ook in 2023
door.
Voor 2023 is door VWS een nieuwe bundeling van
uitkeringen aangekondigd voor het stimuleren van
gezondheid, sport en bewegen, cultuurparticipatie en
het versterken van de sociale basis. DUS-I voert
inmiddels elf specifieke uitkeringen (SPUK’s) uit,
waaronder in 2023 voor het eerst ook een specifieke
uitkering voor het ministerie van OCW.

De groei in de opdrachten voor het ministerie van OCW
zien we met name terug in de sectoren primair en
voortgezet onderwijs.

1.2 Toename complexiteit en lastendruk
Iedere regeling kent specifieke voorwaarden.
Bestedingsvoorschriften kunnen uiteenlopen. In het
grote aanbod van regelingen komt het voor dat deze
instrumenten voor aanvragers deels kunnen overlappen
en voor onduidelijkheid zorgen. Stapeling van wensen en
meerdere wijzigingsregelingen maken het er niet
duidelijker op en vergroten de complexiteit. DUS-I moet
rekening houden met de veelheid aan regelingen en de
mogelijke interferentie daartussen.

1 Groeiend opdrachtenpakket
Wij hebben de verantwoordelijkheid om samen met
onze opdrachtgevers van VWS en OCW bij de
ontwikkeling van een regeling voldoende ruimte te
nemen voor het onderzoeken van de relatie met
bestaande regelingen, risico’s op dubbelfinanciering en
uitstralingseffecten. Het is belangrijk dat de totale
regeldruk en de administratieve last voor de gebruiker
ten gevolge van de stapeling en overlap in het oog wordt
houden. Gemeenten geven aan dat zij met elke nieuwe
SPUK worden opgezadeld met (nog meer) extra
administratieve lasten:
“Al die SPUK’s. Dit betekent extra werk in verband met de
verantwoording en extra kosten voor de accountant. Was
er in sommige gevallen eerst sprake van een
decentralisatie-uitkering waarvoor geen directe
verantwoordingsplicht geldt, worden deze nu omgezet in
een specifieke uitkering, waarvoor wel een
verantwoordingsplicht geldt. En dat terwijl
decentralisatie- uitkeringen juist in het leven zijn
geroepen om de vorming van nieuwe specifieke
uitkeringen te voorkomen 2.”

2
3
4

5

Ook in het onderwijsveld komen vergelijkbare
geluiden naar voren. De koepelorganisatie PO-raad
spreekt van subsidieconfetti 3. In de Staat van het
Onderwijs 2023 lezen we terug 4:

Welke concrete aanpassingen zijn kansrijk om het niet-gebruik
van subsidies te verminderen om te komen tot een
evenwichtiger gebruik van subsidies, rekening houdend met de
uitkomsten van de gedragsanalyse?’

“Het is voor besturen niet eenvoudig een volledig beeld
van alle beschikbare regelingen te krijgen. Deze zijn
daarbij gericht op verschillende typen aanvragers (met
name besturen, scholen, leraren) en kennen
verschillende verantwoordingsmodellen.”

DUS-I is hier van meet af aan nauw bij betrokken. Bij de
start van het onderzoek is nadrukkelijk kennisgenomen
van het klanttevredenheidsonderzoek (KTO) van DUS-I.
Na de zomer van 2023 gaat DUS-I met beide
opdrachtgevers in gesprek over de resultaten. De
inzichten vormen een goed aangrijpingspunt voor het
ontwerpen en verbeteren van toekomstige
subsidieregelingen en het uitvoeringsproces.

De veelheid aan regelingen maakt het voor aanvragers
complex en leidt tot grote administratieve lasten. Dit
doet de vraag rijzen of subsidies nog wel voldoende
toegankelijk zijn.
Vanuit de directie Kennis (OCW) is eind 2022 een
gedragsonderzoek gestart naar (niet) subsidiegebruik in
het primair en voortgezet onderwijs:
‘Welke belemmerende (gedrags-)factoren liggen ten grondslag
aan het (niet-)gebruik van subsidies?

‘Bureaucratisch onkruid: specifieke uitkeringen’, Binnenlands Bestuur, artikel 23 april 2022.
‘Subsidies in het primair onderwijs: vloek of zegen?’, PO-Raad, artikel 13 maart 2023.
Rapport De Staat van het Onderwijs 2023, Inspectie van het Onderwijs, p. 41.

Bij de ontwikkeling van nieuwe regelgeving moet vanuit
de gebruiker worden gedacht. Welke plek krijgt een
regeling in het totale subsidielandschap? Wat is de
impact van nieuw beleid op bestaande regelingen? Waar
zit de overlap en de risico’s? Het vraagt om een duidelijke
en transparante afweging van mogelijke alternatieve en
minder belastende instrumenten om het
maatschappelijke doel te bereiken. Denk aan reguliere en
structurele bekostiging of algemene uitkeringen.

1 Groeiend opdrachtenpakket
DUS-I investeert in het vergroten van onze kennis en
inzichten van onze verschillende gebruikers en hun
ervaringen met subsidies aanvragen en verantwoorden
via ons doorlopend klanttevredenheidsonderzoek. Dit
betekent ook werken aan een systematische
terugkoppeling richting beleidsdirecties over het bereik
en effect van subsidiebeleid. Wij verzamelen en
visualiseren data en beleidsinformatie en delen die met
de beleidsdirecties van VWS en OCW, maar ook met onze
klanten via onder meer www.dus-i.nl.
Het is voor ons belangrijk om zo vroeg mogelijk in de
ontwerpfase betrokken te blijven. Dat geeft ons de
gelegenheid om mee te denken mee over de
beperkingen en kansen in de uitvoering. Zo kunnen we
onze opdrachtgevers adviseren wanneer een beoogd
subsidie-instrument wel en niet het beste aansluit op de
behoeften van instellingen, burgers en de overheid.

6

2 Tijdsdruk geeft risico’s
Tijdens de COVID-19 pandemie zijn in korte tijd onder
grote politieke en maatschappelijke druk omvangrijke
coronaregelingen opgezet. Hierna kreeg het opzetten
van nieuwe subsidieregelingen een minder spoedeisend
karakter. Toch ervaart DUS-I de snelheid waarmee
nieuwe regelingen in uitvoering moeten worden
genomen als onverminderd hoog. Dit gaat ten koste van
de kwaliteit van onze dienstverlening. Meerdere
beleidsdirecties verlangen prioriteit voor hun opdracht.
Politieke ambities en maatschappelijke druk zijn daarbij
leidend.

2.1 Gevraagde snelheid drukt op inrichting
regelingen
De wil om de gewenste beleidsverandering snel te
realiseren blijft dominant, waarbij de druk wordt
opgevoerd om snel te implementeren. Bij de
ontwikkeling van een regeling ligt de nadruk te veel op
het realiseren van een snelle aanvraag en vlotte betaling,
en minder op de verantwoording en afrekening.
Met de subsidieregeling Veerkracht en Zeggenschap
geeft het ministerie van VWS uitvoering aan een wens
van de Tweede Kamer. De Kamerleden Ellemeet en
De Vries dienden een amendement in waarmee zij
€ 10 miljoen vragen voor herstel van
zorgwerkmedewerkers, waarbij zeggenschap een
essentieel onderdeel is.

7

Bij de ontwikkeling van de regeling Veerkracht en
Zeggenschap was de maatschappelijke druk hoog om
voor de zomer van 2022 subsidie beschikbaar te stellen.
In het beginstadium was bij de ontwikkeling nog
onvoldoende aandacht voor de beperkingen van de
uitvoering. De ideeën waren complex, de administratieve
lasten leken hoog en door onduidelijkheden was de
inpasbaarheid in onze IT moeilijk in te schatten.
Desondanks bleef de druk hoog.
Door flinke inspanning en afstemming met de
beleidsdirectie en wetgevingsjuristen is het uiteindelijk
wel gelukt om regeling te implementeren om uitbetaling
van het beschikbare budget in 2023 mogelijk te maken.
Dit heeft echter een forse inspanning gevraagd, niet
alleen van DUS-I maar ook van de aanvragers. Voor hen
was de voorbereidingstijd kort en de ruimte voor
aanvullingen beperkt. DUS-I hanteerde een strikte en
verkorte behandeltermijn van acht weken.
Voor de eerste aanvraagronde van de regeling
Ventilatie op scholen was in 2022 € 25 miljoen
beschikbaar. De respons was teleurstellend: € 16
miljoen van de beschikbare € 25 miljoen euro werd
niet aangevraagd. De belangrijkste reden hiervoor was
dat de scholen in de periode van de zomervakantie op
zoek moesten naar (beperkt beschikbare) aannemers
voor een offerteverzoek. Velen hebben vanwege de
vakantieperiode daarvan afgezien of kregen het niet
voor elkaar tijdig een volledige aanvraag in te dienen,
dat wil zeggen een aannemer te vinden die ook
beschikbaar was voor de uitvoering.

Naar aanleiding hiervan is deze regeling gewijzigd. In
2023 kunnen scholen opnieuw subsidie aanvragen.
In een vroege fase van het ontwikkelen van een
subsidieregeling worden, onder tijdsdruk, risicoanalyses
en uitvoeringstoetsen gemaakt. In die dynamiek is er niet
altijd tijd om alle gevolgen goed in kaart te brengen. Met
name het terugdringen van de (ervaren) administratieve
lastendruk voor de aanvrager kan hierbij onderbelicht
blijven.
Deze ervaren lastendruk van een aanvrager zit hem vaak
niet in de feitelijke veelheid aan stukken die wordt
vereist, maar vooral in de logistiek en de benodigde
inspanning om de vereiste stukken op tijdig te
verzamelen en intern af te stemmen.
Het is belangrijk om voldoende tijd en budget vrij te
blijven maken om voornemens voor nieuwe regelingen
in de praktijk te toetsen bij de doelgroep. Dit kan via
openbare internetconsultaties, panelgesprekken of een
klantpanel. Zij zijn in het beste in staat om in te schatten
wat de regeling voor hen in de praktijk betekent.
Instellingen en burgers verdienen vooraf meer houvast
om in te schatten of zij kans maken op subsidie.

2 Tijdsdruk geeft risico’s

DUS-I denkt in de voorbereiding bij regelingen graag met
opdrachtgevers mee hoe aansluiting gezocht kan worden
op de praktijk bij instellingen en burgers, maar dit moet
wel mogelijk worden gemaakt. Het biedt de mogelijkheid
om beleidskeuzes en dilemma’s duidelijk te maken.
Bovendien is het een vorm van
verwachtingenmanagement. Het recent ingevoerde
Beleidskompas vraagt ook aandacht voor het
doenvermogen van de doelgroep 5. Voorts neemt DUS-I
in de uitvoeringstoets dit doenvermogen ook mee. Ook
als de gevraagde snelheid hoog ligt, moet het streven zijn
om een praktijkcheck te doen. Zo voorkomen we
problemen later in de uitvoering.

2.2 Beperkingen gegevensuitwisseling
Om subsidieaanvragen voor de regeling Behoud
langdurig zieke zorgwerknemers te beoordelen worden
door DUS-I gegevens over het aantal verlengingen
van de loondoorbetaling opgevraagd bij het UWV.
DUS-I toetst of er een verlenging van vrijwillige
loondoorbetaling is afgesproken en bevestigd door
UWV en dit overeenkomt met de opgave van de
werkgever in de aanvraag.
DUS-I kan met de ontvangen gegevens nagaan
hoeveel verlenging loondoorbetaling de werkgever
toegekend heeft gekregen, maar niet voor welke
5

werknemer. In het geval er verschillen zijn tussen de
door UWV gevonden aantallen en de opgave van de
werkgever, kan UWV geen ondersteuning bieden bij
het uitzoeken van de verschillen. Dit doordat UWV
geen persoonsgegevens mag uitwisselen en er
hiervoor geen capaciteit is.

De uitwisseling van gegevens tussen uitvoerders is
essentieel om publieke dienstverlening in ketens
mogelijk te maken. Zodoende hoeven instellingen en
burgers niet steeds opnieuw hun gegevens aan te
leveren. De gekozen werkwijze in deze regeling
waarborgt dat in het kader van de aanvraag geen
persoonsgegevens worden verwerkt.
Het zorgt ervoor dat DUS-I op een andere en meer
belastende wijze bepaalde gegevens moet controleren.
Niet alleen belastend voor deze aanvragers doordat meer
gegevens opgevraagd worden die feitelijk al bekend zijn
bij de overheid, maar ook voor andere
overheidsinstanties en DUS-I zelf.

De verplichting om in de beleidsvorming rekening te houden met het doenvermogen is als kwaliteitseis door het kabinet
vastgesteld naar aanleiding van het WRR-rapport Weten is nog geen doen; Een realistisch perspectief op redzaamheid
uit april 2017 (Kamerstukken II 2017/18, 34775 VI, nr. 88 en nr. 113).

8

2 Tijdsdruk geeft risico’s
Ook bij andere regelingen als de Coronabanen in de Zorg en
de Bonusregeling voor zorgprofessionals is het gebruikelijk
dat aanvragers gevraagd wordt gegevens in bijvoorbeeld
contracten en salarisstroken te anonimiseren, voordat zij
die voor controle naar ons versturen. Dit is niet alleen
belastend voor aanvragers, maar maakt deze subsidies
ook gevoelig voor misbruik en oneigenlijk gebruik, zoals
is gebleken bij de Coronabanen in de Zorg.
Op dit moment ontbreekt een wettelijke grondslag om
bepaalde persoonsgegevens te mogen gebruiken en
verwerken. Veel vigerende regelgeving staat
gegevensuitwisseling tussen overheden zelfs in de weg.
Om onze dienstverlening en de rechtmatigheid van
subsidieverbetering te verbeteren, is betere
gegevensuitwisseling nodig.
Met de juiste grondslag en samenwerking met andere
overheidsinstanties beperken we de lastendruk voor
aanvragers. Hierin worden ook al de eerste stappen gezet
via de Verzamelwet gegevensverwerking VWS I, waarin
wordt voorgesteld om op termijn persoonsgegevens te
mogen verwerken ten behoeve van subsidieregelingen
voor het ministerie van VWS.

9

DUS-I onderzoekt graag samen met VWS en OCW wat
verder de mogelijkheden en kansen zijn voor betere
gegevensuitwisseling binnen de Rijksoverheid, uiteraard
met de waarborging van privacy en beveiliging.

2.3 Onvoldoende aandacht voor vormgeven
verantwoording
De coronaregelingen die DUS-I uitvoerde kenmerkten
zich door het belang om snel doeltreffende en
uitvoerbare maatregelen te nemen. Om snelle
uitbetaling mogelijk te maken, is bij sommige regelingen
gekozen om de verantwoordingsverplichting van
aanvragers later vorm te geven. De aanvraagrondes
waren voor aanvragers relatief eenvoudig en lastenluw.
Door de generieke en eenvoudige opzet van de
regelingen was misbruik en oneigenlijk gebruik niet
volledig te voorkomen. Door deze flexibele en
eenvoudige opzet, is er gaandeweg veel tijd gaan zitten in
het verder vormgeven van de regelingen. Voorbeelden
hiervan zijn Bonusregeling voor zorgprofessionals,
Coronabanen in de Zorg en Opschaling curatieve zorg COVID19. Vanwege de complexiteit bleek het meermalen nodig
deze regelingen te wijzigen.

Dit leidde tot onduidelijkheid bij de aanvragers,
vertraging in de afhandeling en het organiseren van extra
voorlichtingsrondes. Ook kwam er toenemende mate
aandacht voor het voorkomen en beperken van misbruik
en oneigenlijk gebruik. Naar aanleiding van mogelijke
fraudesignalen is de openstelling van de derde
aanvraagronde aangehouden bij de subsidieregeling
Coronabanen in de Zorg.
De aanpassingen tijdens de uitvoering komen voort uit
voortschrijdend inzicht. Bij de regeling Opschaling curatieve
zorg COVID-19 bleek de bedachte verantwoording van 5
fte personeel per vast IC-bed, niet controleerbaar in de
praktijk. Het verder vormgeven van de
rechtmatigheidstoetsing was hierna een moeilijk proces.
De tussentijdse toename van regels en controle leidt bij
aanvragers tot een grotere ervaren regeldruk dan
wanneer die regels en controle al bij aanvang bekend zijn.
Het wekt de indruk dat de spelregels tussentijds
veranderen.
Het snel opzetten van de Bonusregeling voor
zorgprofessionals heeft zijn weerslag gehad op de
verantwoording en de hiervoor ingehuurde
medewerkers bij DUS-I. De subsidieregeling was een
uitwerking van de motie Van Kooten-Arissen van 19
maart 2020 (25295-171 – toekennen bonus
zorgverleners).

2 Tijdsdruk geeft risico’s
Deze motie werd op 15 juni 2020 in de vaste
commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport
besproken 6:

De Minister:
“Die motie is Kamerbreed aangenomen. Dat is ook terecht.
Daarom willen we die ook zo goed mogelijk uitvoeren. Wij
hebben in eerdere brieven al gezegd dat we daar tot de
zomer voor nodig hebben. We zitten dus midden in die
uitvoering. Dat heeft er vooral mee te maken dat je die groep
goed wilt afbakenen, want je wilt juist dat die mensen die
zich het snot voor de ogen hebben gewerkt, aanspraak
maken op die bonus […] Over een aantal weken, dus nog
voor de zomer, hoop ik te kunnen vertellen hoe een en ander
er exact uit zal zien. Ik hoop daar een goede afspraak over te
kunnen maken met werkgevers en werknemers.”
De heer Krol (GKVK):
“Ik heb toch heel goed gehoord dat de Minister zei: voor de
zomer? Dan noteer ik dat”.
Met veel inspanningen is het gelukt om de regeling op
17 september 2020 te publiceren. De aanvraagronde
was geopend van 1 oktober tot 10 november 2020
met de politieke toezegging de subsidie voor het einde
van het jaar uit te betalen.
Om dit te realiseren moest DUS-I een verkorte
beslistermijn hanteren in plaats van de vaste termijn
van 13 weken 7. Om de gevraagde snelheid mogelijk te
6

maken is de aandacht uitgegaan naar de
verleningsfase. Het gevraagde controleprotocol werd
noodzakelijkerwijs pas ontwikkeld na de
ingangsdatum van de subsidieregeling. Hierdoor
ontstond te laat voldoende inzicht in welke controleen verantwoordingsinformatie benodigd is en in
hoeverre dit haalbaar is 8. In de verantwoordingsfase
kwamen er door onduidelijkheden bij de regeling
specifieke omstandigheden en soms complexe
financiële situaties naar voren bij subsidieontvangers.
Om de beoordeling van deze complexe situaties goed
te doen was extra training en instructie nodig.

Deze voorbeelden zijn niet alleen exemplarisch voor de
uitgevoerde coronaregelingen. Vaker kan bij de start van
een regeling aan aanvragers niet goed duidelijk gemaakt
worden welke verantwoordingsinformatie gevraagd
worden en hoe de controle hierop zal zijn.
De wens om de gewenste beleidsverandering snel te
realiseren blijft dominant, waarbij de druk wordt
opgevoerd om snel te implementeren. Daardoor ligt de
focus minder op de verantwoording en afrekening
achteraf.
Het is van belang om bij de ontwikkeling van regelingen
voldoende aandacht te houden voor de uitwerking van

Verslag notaoverleg. Vaste commissie Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Vastgesteld op 1 juli 2020. Kamerstuk 34104, nr. 298.
Regeling vaststelling Aanwijzingen voor subsidieverstrekking (USK), Aanwijzing 17 lid 1.
8
De Auditdienst Rijk constateerde dit in het Auditrapport 2021 Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI), 18 maart 2022, p. 22.
7

10

de latere vereisten in de vaststellingsfase en tussentijdse
effectmetingen. Zijn deze werkbaar voor de
subsidieontvangers in de praktijk? DUS-I is vroeg
betrokken bij de ontwikkeling van nieuwe regelingen om
gezamenlijk te investeren in een gedegen risicoanalyse,
met oog voor de kansen, beheersmaatregelen en de
restrisico’s. Niet alleen bij het opstellen van regelingen
moet aandacht zijn voor de uitvoerbaarheid en
controleerbaarheid. Ook tijdens de parlementaire
behandeling van regelingsvoorstellen, moties en
amendementen is het belangrijk om bij deze
uitvoeringsvraagstukken voldoende stil te staan. Dit
betaalt zich uiteindelijk terug. Zodat ook de
uitvoeringskosten van DUS-I alsmede de
nalevingskosten voor aanvragers bij tussentijdse controle
en verantwoording laag blijven.

3 Basis op orde om groei bij te benen
3.1 Aanpassen wijze van financiering
DUS-I is de afgelopen jaren sterk gegroeid. Het einde is
nog niet in zicht. Om deze groei in goede banen te leiden,
de continuïteit van de bedrijfsvoering te borgen en de
kwaliteit van onze dienstverlening te blijven garanderen,
dient er iets te wijzigen aan de huidige wijze van
financiering. Deze geeft ons namelijk weinig ruimte en
beperkt de vorming van financiële reserves om
onverwachte kosten of investeringen op te vangen, maar
ook om de basis – systemen en bekwaam personeel - op
orde te houden.
Het bedrag van circa € 4 miljoen dat momenteel aan het
begin van het kalenderjaar op onze begroting staat,
maakt het complex om vroegtijdig capaciteit op te
schalen en verplichtingen voor onze externe inhuur aan
te gaan. Dat heeft ook zijn weerslag op de beschikbare
capaciteit. Om een subsidieregeling kwalitatief goed uit
te voeren, dienen we ook (tijdig) te beschikken over de
juiste hoeveelheid kwalitatief geschoolde medewerkers.

9

Inmiddels hebben we voor de korte termijn (tijdelijke)
afspraken gemaakt met onze opdrachtgevers waarbij we
in ieder geval voor het uitvoeringsjaar 2024 eerder en
meer financiering ontvangen. Maar het is van belang om
verder dan een jaar vooruit te kijken en de afspraken
hierover formeel vast te leggen. De meest ideale situatie
voor DUS-I is als we voor meerjarige regelingen ook
meerjarige (voor)financieringsafspraken kunnen maken
per opdrachtgever (in plaats van per beleidsdirectie).
DUS-I maakt hiertoe voor iedere regeling een meerjarige
offerte op basis waarvan de meerjarige financiering kan
plaatsvinden. Op deze manier is het startkapitaal van
DUS-I aan het begin van ieder uitvoeringsjaar
aanmerkelijk hoger dan het nu is en kan DUS-I tijdig alle
verplichtingen aangaan.

3.2 Basis op orde brengen in onze ITsystemen
DUS-I werkt momenteel aan de doorontwikkeling van
het Subsidieplatform om de subsidieverwerking af te
kunnen wikkelen.

De groei van het werkpakket van DUS-I, de toenemende
druk om bij de uitvoering te voldoen aan wet- en
regelgeving 9 en de wens om misbruik en oneigenlijk
gebruik te voorkomen, vragen van DUS-I om de basis
van haar uitvoeringsprocessen dieper te doordenken om
de mogelijkheden van IT ten volle te benutten.
Voor die basis is tot nu toe te weinig aandacht geweest.
DUS-I zal hier explicieter over worden over onder meer:
het gebruik van authentieke gegevens,
geautomatiseerde verwerking en beperking van het
aantal procesvarianten. De inzet van de ITmogelijkheden op regelingen die in standaardvarianten
passen geven DUS-I de ruimte om maatwerk te blijven
leveren, waar dat nodig is.
Het doordenken van de basis leidt direct tot een beter
gebruik van onze aanvraag- en behandelsystemen. Niet
alle gewenste uitgangspunten zullen in deze systemen
kunnen worden gerealiseerd. Daarom zal DUS-I zich
gaan oriënteren op een opvolgende
informatievoorziening, omdat naar verwachting de
huidige systemen over enkele jaren vervangen zullen
moeten worden.

Bijvoorbeeld de Algemene wet bestuursrecht (Awb), Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), Wet open overheid (Woo), Wet digitale overheid (Wdo), Wet modernisering elektronisch bestuurlijk
verkeer (WMEBV), Archiefwet en het rijksbrede Uniform Subsidiekader (USK).

11

3 Basis op orde om groei bij te benen
3.3 Specifieke expertise gevraagd
Onze opdrachten worden arbeidsintensiever en vragen
om meer (specifieke) expertise. Vooral bij beleidsrijke
subsidieregelingen, dat wil zeggen regelingen waarbij
DUS-I de aanvragen inhoudelijk beoordeelt, hebben we
te maken met het beoordelen van complexe aanvragen.
Soms is de benodigde expertise daarvoor (nog) niet
aanwezig binnen de organisatie of geeft de snelheid van
schakelen die van ons wordt gevraagd weinig ruimte om
tijdig nieuwe medewerkers te werven en op te leiden. Dat
betekent dat je dan op korte termijn
subsidiebehandelaars met specifieke kennis moet
werven. Inhuur is noodzakelijk om te voorkomen dat de
kwaliteit van de uitvoering er deels onder zou gaan
leiden.
Een voorbeeld is de Bonusregeling voor zorgprofessionals
van VWS. Om de specifieke wettelijke vereisten op het
terrein van accountancy te doorgronden en een
alternatief uit te werken waar de beroepsorganisatie van
accountants mee kon instemmen, in de vorm van een
verantwoordingsprotocol voor accountants en een
steekproef voor DUS-I, waren medewerkers nodig met
specifieke kennis en ervaring. DUS-I heeft kunnen
investeren in deze expertise en inmiddels ondersteunen
we beleidsdirecties bij de ontwikkeling van
controleprotocollen.

12

3 Basis op orde om groei bij te benen
Een ander voorbeeld is de regeling Ventilatie op scholen
van OCW. Aanpassingen aan schoolgebouwen worden
ingediend en onderbouwd met offertes. Binnen DUS-I is
geen bouwtechnische expertise aanwezig om goed te
beoordelen of een interventie bijdraagt aan het
beleidsdoel. We hebben getracht die expertise, als
externe materiedeskundigen te vinden. Uiteindelijk is
een alternatief gevonden om het toch uitvoerbaar te
maken.

Ook de regeling Stimulering bouw en onderhoud
sportaccommodaties van VWS vroeg om specifieke
technische kennis, waarover DUS-I niet beschikt. Door
een samenwerking aan te gaan met Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland (RVO) is een oplossing
gevonden om toch te beschikken over de juiste expertise.
In deze regeling beoordelen we gezamenlijk
subsidieaanvragen om deze goed uit te voeren.

De ervaring leert dat het soms lastig is om de juiste
kennis en ervaring binnen te halen via verambtelijking.
De afhankelijkheid van externe inhuur is groot om de
kwaliteit van de uitvoering te kunnen blijven garanderen
en kennis te borgen. Dit vormt een bedreiging voor de
uitvoeringskracht van onze organisatie, nu en in de
toekomst. Om een (beleidsrijke of financieel complexe)
subsidieregeling kwalitatief goed uit te voeren, dienen
we ook (tijdig) te beschikken over de juiste hoeveelheid
kwalitatief geschoolde medewerkers.

3.4 Krapte arbeidsmarkt
Met de algemene krapte op de arbeidsmarkt is het
aantrekken van subsidiemedewerkers al niet eenvoudig,
maar de zoektocht naar mensen met specifieke en
beleidsrijke kennis maakt het nog lastiger. Voor mensen
is het financieel aantrekkelijker om zich te laten inhuren
dan om vast in dienst te komen.

13

We zien dat over het algemeen de inschaling van
werkzaamheden door uitvoerings-organisaties minder
concurrerend is in vergelijking tot andere onderdelen van
de overheid. Voor onze medewerkers wordt in een
krappe arbeidsmarkt een overstap aantrekkelijk en
gemakkelijk.

Een ander gevolg van deze uitstroom van high potentials is
dat dit de kwaliteit van onze dienstverlening kan raken.
Een betere inschaling van medewerkers zou onze
concurrentiepositie in deze krappe arbeidsmarkt
versterken en is een deel van de oplossing.

Stand van de Uitvoering 2022
Dit is een publicatie van:
Dienst Uitvoering Subsidies aan Instellingen
Rijnstraat 50
2515 XP Den Haag
070 340 55 66
info@dus-i.nl
www.dus-i.nl
Mei 2023