Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

29 427

ILO-verdragen

Nr. 100

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID EN STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 oktober 2014
U ontvangt hierbij de kabinetsreactie op het advies van de commissie
«Dienstverlening aan huis» onder leiding van mr. Ella Kalsbeek. Deze
kabinetsreactie bevat tevens een standpuntbepaling inzake ILO-verdrag
189.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
L.F. Asscher
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M.J. van Rijn

kst-29427-100
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 427, nr. 100

1

Kabinetsreactie op het advies van de commissie «Dienstverlening
aan huis», inclusief standpuntbepaling inzake ILO-verdrag 189
Inleiding
Particulieren kunnen op grond van de Regeling Dienstverlening aan huis
(hierna: Regeling DAH of kortweg Regeling) iemand voor maximaal 3
dagen per week inhuren voor werkzaamheden ten behoeve van hun
huishouden. De particulier is dan wel werkgever, maar hoeft geen
loonadministratie te voeren en hoeft geen loonbelasting in te houden en
premies werknemersverzekeringen af te dragen. Dienstverleners aan huis
die onder de Regeling vallen, zijn niet verplicht verzekerd tegen
werkloosheid en arbeidsongeschiktheid, ze hebben een beperkt recht op
loondoorbetaling bij ziekte (6 weken in plaats van 104 weken) en dienen
zelf middels een aangifte Inkomstenbelasting opgave te doen van hun
inkomsten.1
In 2011 is ILO-verdrag 189 inzake «fatsoenlijk werk voor huishoudelijk
personeel» (hierna: Verdrag nr. 189) aangenomen. Verdrag nr. 189 bepaalt
onder meer dat er geen verschillen mogen zijn in rechtspositie – inclusief
recht op sociale zekerheid – tussen huishoudelijk werkers en andere
werknemers. De Regeling DAH is hiermee niet in overeenstemming.
Tegen deze achtergrond hebben kabinet en sociale partners afgesproken
een commissie te laten adviseren over een mogelijke verbetering van de
positie van huishoudelijk werkers2 en de gevolgen van eventuele
ratificatie van Verdrag nr. 189 in relatie tot de Regeling DAH.3 De
Commissie «Dienstverlening aan huis» (hierna: Commissie DAH of
kortweg Commissie) onder leiding van mr. Ella Kalsbeek heeft op
27 maart 2014 haar advies aan de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aangeboden. Bij brief van 28 maart jl. heeft hij aan uw Kamer
het rapport van de Commissie doen toekomen.
Na bestudering van het rapport van de Commissie is het kabinet van
mening dat een slechtere rechtspositie van huishoudelijk werkers in
beginsel onwenselijk is. Daarom zou de werkingssfeer van de Regeling
moeten worden beperkt. Tegelijk constateert het kabinet dat er geen goed
alternatief is voor de markt voor dienstverlening aan huis. Met instandhouding van de Regeling kan Verdrag nr. 189 niet worden geratificeerd.
Het standpunt van het kabinet met betrekking tot de Regeling en Verdrag
nr. 189 wordt in deze brief toegelicht.
Advies van de Commissie
De Commissie adviseert om publiek (mede)gefinancierde diensten buiten
de werkingssfeer van de Regeling DAH te plaatsen. Dit betreft in de
praktijk circa 60.000 dienstverleners die worden betaald vanuit de pgb’s in
de Wmo en de AWBZ (waaronder alfahulpen), en circa 8.000 gastouders
aan huis waarvoor kinderopvangtoeslag wordt ontvangen. De
argumenten vóór de Regeling zijn volgens de Commissie slechts beperkt
van toepassing op dit publiek (mede)gefinancierde deel van de markt voor
dienstverlening aan huis. De Commissie acht het daarnaast principieel

1

Dienstverleners die werkzaamheden verrichten onder de Regeling dienstverlening aan huis zijn
werknemer in de zin van het Burgerlijk Wetboek. Er is sprake van een arbeidsovereenkomst. Ze
zijn echter geen werknemer in de zin van de werknemersverzekeringen en in de zin van de Wet
op de Loonbelasting.
2
Verdrag nr. 189 staat toe dat werknemers minder rechten krijgen dan ze nu hebben, zo lang dat
geldt voor alle werknemers en er geen uitzonderingspositie bestaat voor huishoudelijk werkers.
3
Kamerstuk 29 544 nr. 425.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 427, nr. 100

2

ongewenst dat diensten die – grotendeels – met overheidsgeld worden
gefinancierd worden uitgevoerd door dienstverleners wier rechtspositie
slechter is dan die van reguliere werknemers.
Voor het private deel van de markt voor dienstverlening aan huis
concludeert de Commissie dat er weinig zal veranderen als de Regeling
DAH wordt afgeschaft. De Commissie signaleert dat particulieren nu al
slecht op de hoogte zijn van de verplichtingen die gelden onder de
Regeling. Het ligt dan ook niet in de rede dat particulieren een reguliere
arbeidsovereenkomst zullen aangaan met hun dienstverleners en zullen
voldoen aan alle werkgeversverplichtingen die daarbij horen. Het
voornaamste verschil met de huidige situatie is dat de particuliere
werkgever eerder in strijd met de wet zal handelen. De positie van de
dienstverlener kan in de praktijk alleen worden verbeterd met aanvullend
beleid. De commissie wijst op buitenlandse voorbeelden, zoals de
introductie van dienstencheques (naar Belgisch model) of een subsidie in
de vorm van een fiscale aftrek voor particulieren die huishoudelijke
diensten afnemen. De kosten voor de overheid hiervan worden door de
Commissie geraamd op 900 miljoen tot 1,2 miljard euro. Daarmee kan
echter slechts een deel van de private markt worden bereikt. Als de
Regeling DAH blijft bestaan adviseert de Commissie de bekendheid ervan
te vergroten om de naleving van werkgeversverplichtingen, die gelden
onder de Regeling, te verbeteren. Het gaat dan met name om zes weken
loondoorbetaling bij ziekte, maar ook om het recht op minimumloon,
vakantiegeld en vakantieverlof. Tot slot adviseert de Commissie om het
huidige 3-dagen-criterium om te zetten in een urencriterium zodat de
Regeling flexibeler kan worden toegepast.
Reactie van het kabinet
Het kabinet is van mening dat de Commissie een gedegen rapport heeft
uitgebracht, waarin de problematiek van de markt voor dienstverlening
aan huis helder en grondig is geanalyseerd. Het rapport maakt duidelijk
dat het verbeteren van de rechtspositie van dienstverleners aan huis een
complexe zaak is, waarbij de ideale oplossing niet bestaat. Het kabinet
heeft gezocht naar een balans tussen de administratieve en financiële
lasten voor particuliere werkgevers enerzijds en de rechten van
werknemers anderzijds. Omdat dienstverleners aan huis voor een groot
deel (laagopgeleide) vrouwen zijn, raakt dit ook aan de emancipatiedoelstellingen van het kabinet. Een sterkere rechtspositie van deze dienstverleners kan de economische zelfstandigheid van vrouwen vergroten.
Tegelijkertijd draagt dienstverlening aan huis vaak positief bij aan de
combineerbaarheid van arbeid en zorgtaken voor huishoudens waar beide
partners werken en/of zorg nodig hebben. Hierdoor zijn beide partners in
een druk huishouden in staat buitenshuis te werken, waar ze dat zonder
gebruikmaking van dienstverlening aan huis niet zouden kunnen. Het
extra arbeidsaanbod hierdoor levert een waardevolle bijdrage aan de
economie. Daarom is het ook belangrijk dat dienstverlening aan huis
toegankelijk blijft voor particulieren, waaronder cliënten en pgb-houders.
De administratieve lasten van werkgeverschap wegen relatief zwaar voor
particuliere werkgevers. Particulieren zijn over het algemeen niet
toegerust op het voeren van een loonadministratie, het inhouden van
loonbelasting en het afdragen van werkgeverspremies. Behalve lasten
voor de particulier levert dit extra administratieve lasten en risico’s op
voor de uitvoering en de handhaving. Het kabinet wil hier zorgvuldig mee
omgaan, om te voorkomen dat particuliere werkgevers (waaronder
pgb-houders) worden belemmerd in hun keuze voor een passende
dienstverlener.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 427, nr. 100

3

De financiële lasten voor particuliere werkgevers worden in sommige
gevallen gedragen door de overheid, zoals bij de pgb-dienstverlening. Het
kabinet deelt de mening van de Commissie dat alleen een kostenvoordeel
voor de overheid geen goede reden is om de betreffende dienstverleners
minder rechten te geven.
Tot slot kan de weging van werknemersrechten versus de administratieve
en financiële lasten voor particuliere werkgevers verschillen al naar
gelang de aard van de relatie tussen de particuliere werkgever en
dienstverlener. In sommige gevallen is sprake van een klassieke
werkgever-werknemer-relatie, in andere gevallen is sprake van een
informele vertrouwensband tussen werkgever en werknemer.
Publiek gefinancierde dienstverlening – Zorg
Het kabinet vindt een slechtere rechtspositie van publiek gefinancierde
dienstverleners in beginsel onwenselijk en staat voor een betere rechtspositie van de werkenden in de zorg. De nieuwe CAO VVT zal een belangrijke
bijdrage leveren aan een betere rechtspositie voor deze werknemers.
Een groot deel van de publiek gefinancierde dienstverlening uit de
Regeling bestaat uit huishoudelijke hulp dienstverlening. De commissie
Kalsbeek concludeert dat het voor particuliere werkgevers praktisch
onmogelijk is om aan alle verplichtingen en administratieve lasten te
voldoen die bij volledig werkgeverschap horen. Dit geldt ook voor de
pgb-houders in de Regeling. Het kabinet is van mening dat zij niet
geconfronteerd kunnen worden met alle administratieve lasten en
verplichtingen die gepaard gaan met het volledig werkgeverschap.
De Regeling is niet bedoeld om kosten te drukken ten koste van de
rechtspositie van de huishoudelijke hulpen. Dit kostenvoordeel (het
verschil tussen zorg in natura en alfahulpen) kan oplopen tot ongeveer € 5
– € 7,50 per uur. Het kabinet is van mening dat het kostenvoordeel van de
Regeling voor de overheid op zichzelf onvoldoende reden is om deze
publiek gefinancierde dienstverleners minder rechten te geven. Het
kabinet signaleert echter dat de druk op grootschalig gebruik van de
alfahulpconstructie verder toeneemt. Dit vindt het kabinet een
ongewenste ontwikkeling.
Daarom zal het kabinet zich primair richten op het voorkomen van
oneigenlijke alfahulpconstructies, bijvoorbeeld in die gevallen waarbij het
gebruik van de Regeling niet terug te voeren is op bewuste keuzes van
cliënten. Het kabinet zal daarom op korte termijn bezien hoe de wet- en
regelgeving aangepast kan worden om ervoor te zorgen dat de Regeling
alleen wordt gebruikt waar hij voor bedoeld is: namelijk voor particulieren, waaronder cliënten en pgb-houders en niet om op een oneigenlijke
manier de kosten te drukken. Het kabinet onderzoekt hoe het oneigenlijk
gebruik van de alfahulpconstructie door gemeenten via (deels) publiek
gefinancierde algemene voorzieningen tegen te gaan en is daarover in
gesprek met de VNG en andere betrokken partijen. Belangrijk onderdeel
hiervan zal ook zijn de verdere aanscherping van de handhaving om toe te
zien op correcte naleving en het tegengaan van deze ongewenste
constructies. Hierin wordt een actieve rol verwacht van werkgevers en
werknemers. Daarnaast wordt ook bezien welke rol de Inspectie SZW en
de Belastingdienst hierin kunnen hebben. Naast werkgevers en
werknemers, zal ook het Interventieteam Hervorming langdurige zorg
gevraagd worden alert te zijn op signalen van grootschalig gebruik van de
alfahulpconstructie bij gemeenten en daar actief in te bemiddelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 427, nr. 100

4

Daarnaast is de in de brief van 7 juli jl. over de stand van zaken op de
arbeidsmarkt in de zorg aangekondigde huishoudelijke hulp toelage in dit
opzicht een krachtig signaal én bijbehorende financiële stimulans richting
gemeenten om alfahulpconstructies op basis van algemene voorzieningen4 om te zetten in reguliere banen. Met de huishoudelijke hulp
toelage kunnen arbeidsplaatsen in de huishoudelijke dienstverlening
langer worden behouden. Dit betekent geen alfahulpen, maar banen met
een volwaardige rechtspositie voor mensen in de zorg.
Gezien alle ontwikkelingen die thans gaande zijn in de zorg, zal het kabinet
zich daarom primair richten op de werking van de huishoudelijke hulp
toelage en erop toezien dat het aantal dienstverleners dat werkzaam is op
basis van de Regeling, waarbij dit geen bewuste keuze van cliënten is,
geen stijgende lijn vertoont.
Het kabinet heeft hiervoor in 2015 en 2016 per jaar € 75 miljoen
beschikbaar gesteld en is met gemeenten in gesprek om hen te helpen
hiermee voortvarend aan de slag te gaan. Naar aanleiding van de motie
Slob c.s. (Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 nr. 19) is het
budget voor de huishoudelijke hulp toelage verhoogd met € 40 mln.
Gemeenten zullen de huishoudelijke hulp toelage toesnijden op de lokale
situatie. Deze verschillende benaderingen kunnen informatie opleveren
over de gedragseffecten (gedrag van zowel dienstverleners als particuliere
huishoudens), en over de kosten en inverdieneffecten van verschillende
vormen van toelages waarmee alfahulpen een regulier contract kan
worden geboden.
Publiek gefinancierde dienstverlening – Gastouders aan huis
Er is een relatief kleine groep gastouders aan huis die onder de werkingssfeer van de Regeling valt en gedeeltelijk met publiek geld wordt
gefinancierd via de Kinderopvangtoeslag. Dit betreft circa 8.000 van de
40.000 gastouders in totaal.
Het kabinet is van mening dat de positie van gastouders aan huis in
breder perspectief moet worden bezien. Daarom zal deze specifieke groep
dienstverleners aan huis worden meegenomen in de beleidsdoorlichting
kinderopvang en evaluatie van de Wet Kinderopvang die eind 2015 naar
uw Kamer zal worden gestuurd. In afwachting hiervan houdt het kabinet
de Regeling voor gastouders aan huis vooralsnog in stand.
Private markt voor dienstverlening aan huis
Het kabinet deelt de analyse van de Commissie dat de hoge prijs van
arbeid particulieren ervan weerhoudt om schoonmaakwerk en dergelijke
uit te besteden op de formele private markt. Het fundamentele probleem
is dat de particulier deze diensten tegen brutoloonkosten moet inkopen uit
zijn eigen nettoloon. Het totaal aan werkgeverslasten, belastingen en
premies drijft een substantiële «wig» tussen vraag en aanbod. Deze wig is
juist voor de totstandkoming van een markt voor dienstverlening aan huis
een groot probleem omdat de particulier eenvoudige alternatieven heeft.
Doorgaans kan hij de werkzaamheden net zo goed zelf uitvoeren wanneer
uitbesteden te duur wordt, in welk geval potentiële vraag onbenut blijft en

4

De middelen voor de huishoudelijke hulp toelage kunnen niet worden ingezet voor maatwerkvoorzieningen zoals bijvoorbeeld pgb Wmo (doordat men gebonden is aan de eigen bijdrage
systematiek bij het CAK, kan bij een maatwerkvoorziening niet aan de voorwaarde van de
multiplier worden voldaan). Bij maatwerkvoorzieningen is in de Wmo de keuzevrijheid voor
cliënten om te kiezen voor zorg in natura of het zelf in dienst nemen van een alfahulp geborgd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 427, nr. 100

5

de werkgelegenheid achterblijft.5 Bovendien ontstaat er gemakkelijk een
informele markt omdat controle en handhaving achter de voordeur niet
goed mogelijk is. Het kabinet is dan ook van mening, net als de
Commissie, dat afschaffing van de Regeling zonder aanvullend beleid niet
of nauwelijks helpt om de rechtspositie van huishoudelijk werkers in de
praktijk te verbeteren.
Vanwege de druk van de informele markt kunnen particuliere werkgevers
en dienstverleners enkel worden verleid tot het werken op basis van een
reguliere arbeidsovereenkomst indien de prijs van persoonlijke diensten
wordt verlaagd tot een niveau dat concurrerend is met de informele
markt. Dat vergt een substantiële overheidssubsidie. Deze subsidie kan
bestaan uit een fiscale aftrek voor particulieren die via formele kanalen
persoonlijke diensten afnemen, een systeem van dienstencheques zoals
België dat sinds een aantal jaren kent, of een combinatie van beide.
Dergelijke subsidieregelingen voor de private markt gaan gepaard met
hoge kosten en zijn inherent fraudegevoelig. Zoals eerder opgemerkt, is
controle en handhaving achter de voordeur niet goed mogelijk. Het
kabinet acht het onwenselijk om een subsidiebedrag per gewerkt uur te
verstrekken als niet gecontroleerd kan worden hoeveel uren daadwerkelijk
worden gewerkt bij particulieren thuis, en welke werkzaamheden daar
worden verricht. Ook ziet het kabinet beperkingen aan de effectiviteit van
dergelijke subsidies. De ervaring met dienstencheques in België leert dat
het vele jaren duurt voordat een subsidiesysteem zijn volledige omvang
bereikt, en dat de subsidie een aanzuigende werking heeft. Ramingen van
de Commissie en van het CPB laten zien dat zelfs met forse subsidies (0,9
tot 1,2 mld euro per jaar) slechts een deel van de private markt (ongeveer
de helft) kan worden verleid tot het uitbesteden van werk op basis van een
reguliere arbeidsovereenkomst. Daarbij komt dat slechts een deel van de
subsidie daadwerkelijk terechtkomt bij de werknemer; een substantieel
deel gaat op aan kosten en winsten van intermediaire bedrijven waar de
huishoudelijk werkers in dienst moeten treden om van de subsidie
gebruik te kunnen maken. Dergelijke subsidies zijn dus een tamelijk
ineffectieve en inefficiënte manier om de positie van dienstverleners aan
huis te verbeteren.
Het kabinet is dan ook van mening dat deze vormen van subsidie voor de
private markt onwenselijk zijn. Omdat afschaffing van de Regeling zonder
aanvullend subsidiesysteem in de praktijk geen verbetering oplevert voor
de rechtspositie van huishoudelijk werkers, zal het kabinet de Regeling
vooralsnog in stand houden voor de private markt voor dienstverlening
aan huis. Het kabinet blijft streven naar verbetering van de rechtspositie
van huishoudelijk werkers in de private markt en werkt dan ook aan de
volgende aanvullende maatregelen voor de private markt:
1. Verlagen van de loonkosten aan de onderkant van de arbeidsmarkt
De markt voor persoonlijke dienstverlening bevat veel laaggeschoolde
banen en vormt een belangrijk deel van de onderkant van de arbeidsmarkt. De prijs van persoonlijke dienstverlening, en daarmee de vraag
naar deze diensten, wordt in belangrijke mate bepaald door de belastingen premiedruk. Het kabinet acht het van belang dat in breed perspectief
wordt bezien of de loonkosten aan de onderkant van de arbeidsmarkt,
waaronder de private markt voor de persoonlijke dienstverlening, kunnen
worden verlaagd om zo de werkgelegenheid te stimuleren. Het verkleinen
van de wig maakt deel uit van de brief «Keuzes voor een beter belasting5

Dienstverlening aan huis is voor veel dienstverleners een aantrekkelijke bijverdienste. Bij
vraaguitval zullen zij hun arbeid lang niet altijd gaan aanbieden in andere sectoren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 427, nr. 100

6

stelsel» van de Staatssecretaris van Financiën van 16 september 2014.
Ook aan de onderkant van het loongebouw wordt in die brief nadrukkelijk
aandacht geschonken.
2. Heroverweging van het 3-dagen-criterium van de huidige Regeling
Conform het advies van de Commissie gaat het kabinet onderzoeken of
het huidige dagencriterium van de Regeling dienstverlening aan huis kan
worden omgezet in een urencriterium. In dit onderzoek zullen ook de
uitvoeringseffecten worden betrokken. Een urencriterium sluit mogelijk
beter aan bij de doelstelling van de Regeling om uitbesteding van relatief
kleine klussen in en om het huis, die de particulier ook zelf zou kunnen
doen, te stimuleren. Wijziging van het dagencriterium in een urencriterium betekent onvermijdelijk een verschuiving van de doelgroep van de
Regeling. De gevolgen daarvan voor verschillende vormen van dienstverlening moeten zorgvuldig in kaart worden gebracht.
3. Verbeteren van de naleving binnen de Regeling
De Commissie constateert dat de bekendheid met de Regeling beperkt is.
Dat geldt zowel voor de particuliere werkgevers als voor de betreffende
werknemers. De Commissie adviseert om de bekendheid van de Regeling
te vergroten zodat particuliere werkgevers weten welke plichten ze
hebben. De Regeling is ingesteld zodat de werkgeverslasten redelijkerwijs
door particulieren gedragen kunnen worden. Het kabinet verwacht dan
ook dat een groot deel van de particulieren bereid is hun verantwoordelijkheden als werkgever te nemen, mits ze weten wat die verantwoordelijkheden zijn. Voorlichting over de eisen die de Regeling stelt aan particuliere werkgevers – bijvoorbeeld zes weken loondoorbetaling bij ziekte –
kan helpen om de rechtspositie van dienstverleners aan huis in de praktijk
te verbeteren. Het kabinet ontwerpt daarom een voorlichtingscampagne
om werkgevers te wijzen op hun plichten. Dat zal beginnen bij een heldere
beschrijving van de regels op relevante overheidswebsites (zoals
www.overheid.nl) en het ontwikkelen van modelcontracten, die eenvoudig
via deze websites kunnen worden gedownload. Vervolgens zullen burgers
actief worden benaderd via diverse media.
4. Dienstverleners wijzen op hun rechten
De voorlichtingscampagne zal niet alleen aan particuliere werkgevers,
maar ook aan dienstverleners worden gericht zodat zij weten wat hun
rechten zijn. Onder de Regeling hebben dienstverleners recht op
minimumloon, vakantiegeld en vakantieverlof, net zoals reguliere
werknemers. Ook hebben zij het recht om vrijwillig een verzekering tegen
werkloosheid en arbeidsongeschiktheid af te sluiten bij het UWV.
Momenteel maakt slechts een klein deel van de dienstverleners daarvan
gebruik. Vergroting van de bekendheid kan helpen de verzekeringsgraad
te verhogen van diegenen die behoefte hebben aan meer financiële
zekerheid. Vooral voor dienstverleners voor wie de inkomsten uit
dienstverlening meer zijn dan een bijverdienste kan dat van belang zijn.
Standpunt ten aanzien van Verdrag nr. 189
Op 16 juni 2011 heeft de Internationale Arbeidsconferentie te Genève het
Verdrag inzake fatsoenlijk werk voor huishoudelijk personeel (Trb. 2012,
193) aangenomen. Dit verdrag (Verdrag nr. 189) kent aan huishoudelijk
personeel dezelfde arbeidsrechten toe als aan reguliere werknemers.
Overwegingen van de conferentie om te komen tot dit verdrag specifiek
voor huishoudelijk personeel waren dat huishoudelijk personeel
wereldwijd een substantieel deel van de beroepsbevolking uitmaakt,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 427, nr. 100

7

vooral in opkomende economieën, en dat het vaak vrouwen en meisjes
betreft uit achtergestelde groepen, zoals migranten, die bijzonder
kwetsbaar zijn voor misbruik en discriminatie. Verdrag nr. 189 is op
5 september 2013 in werking getreden en tot op heden door 14 landen
bekrachtigd.6
Het kabinet onderschrijft de doelstelling van het verdrag om de positie
van bijzonder kwetsbare huishoudelijk werkers wereldwijd te verbeteren.
Verdrag nr. 189 zendt een helder signaal uit dat misbruik en uitbuiting van
huishoudelijk werkers bestreden moet worden. Om die reden heeft
Nederland in 2011 voor aanname van dit verdrag gestemd. Aangezien de
Regeling DAH niet in overeenstemming is met Verdrag nr. 189, is
bekrachtiging van dit verdrag niet mogelijk.
Het kabinet wil wel de rechtspositie van huishoudelijk personeel verbeteren door het oneigenlijk gebruik van alfahulpen te voorkomen.
Bovendien zet het kabinet in op vergroting van de bewustwording over de
werknemersrechten en werkgeversplichten die gelden onder de Regeling,
ook in de private markt, en zal het onderzoeken of het dagencriterium kan
worden omgezet in een urencriterium. Hierdoor kan in praktijk de
rechtspositie van zowel publiek als privaat gefinancierde dienstverleners
aan huis verbeteren.
Consultatie sociale partners
De centrale werkgevers- en werknemersorganisaties hebben laten weten
dat zij van oordeel zijn dat ten aanzien van ILO verdragen ratificatie door
de Nederlandse overheid uitgangspunt dient te zijn. Dit geldt temeer
indien de Nederlandse regering voor aanname van een verdrag heeft
gestemd. Als er redenen zijn om een verdrag niet van toepassing te
achten voor de Nederlandse situatie dan zou dat ofwel duidelijk moeten
blijken uit de (werkingssfeer van) de conventie zelf ofwel uit het
stemgedrag in de ILO.
Sociale partners zijn gezamenlijk van mening dat een goed functionerende markt voor persoonlijke dienstverlening van belang is. Zij stellen
vast dat het advies van de Commissie Kalsbeek op dat gebied niet een
helder antwoord biedt op de vraagstukken die daarmee gemoeid zijn. Zij
blijven echter gezamenlijk overleg voeren over dit vraagstuk waarin naast
een goed functionerende markt de (rechts)positie van de mensen die
daarin werkzaam zijn een belangrijk pijler vormt.
Sociale partners zijn positief gestemd over het voornemen van het kabinet
om het oneigenlijk gebruik van alfahulpen terug te dringen. Onder
verwijzing naar de recent afgesloten cao VVT, merken zij op dat er al enige
tijd sprake is van een tariefdaling waardoor de werkgelegenheid en
arbeidsvoorwaarden voor werknemers in de hulp bij het huishouden
onder druk staan. Met de introductie van de Huishoudelijke Hulp Toelage
(HHT) wordt deze druk door het kabinet verminderd.
De vakbeweging is van mening dat het laten voortbestaan van een
goedkopere variant (de alfahulp) naast de normale variant van de
huishoudelijke hulp/verzorger die onder de cao valt ertoe zal leiden er in
tijden van bezuinigingen, het tegengaan van oneigenlijk gebruik en de
positieve impuls van de HHT ten spijt, vaker gekozen zal worden voor de
alfahulp. Hoewel de vakbeweging weliswaar de aanpak van alfahulpen
ondersteunt, had zij gelet op het voorgaande voorkeur voor een algeheel
verbod.

6

zie: https://verdragenbank.overheid.nl/nl/Treaty/Details/012792.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 427, nr. 100

8

Het kabinet meent met de in deze brief geschetste aanpak een
evenwichtige beleidslijn te kiezen, waarbij het kabinet zich primair richt op
het voorkomen van oneigenlijke alfahulpconstructies. Het kabinet zal
daarom op korte termijn bezien hoe de wet- en regelgeving aangepast kan
worden om ervoor te zorgen dat de Regeling alleen wordt gebruikt waar
hij voor bedoeld is: namelijk voor particulieren, waaronder cliënten en
pgb-houders. Daarnaast zullen oneigenlijke alfahulpconstructies worden
bestreden via een verdere aanscherping van de handhaving. Hierin wordt
een actieve rol verwacht van werkgevers en werknemers. Daarnaast wordt
ook bezien welke rol de Inspectie SZW en de Belastingdienst hierin
kunnen hebben. Ook het Interventieteam Hervorming langdurige zorg
wordt gevraagd alert te zijn op signalen van grootschalig gebruik van de
alfahulpconstructie bij gemeenten en daar actief in te bemiddelen. Het
kabinet is daarover in gesprek met de VNG en andere betrokken partijen.
Koninkrijkspositie
Elk land binnen het Koninkrijk beslist zelfstandig over de bekrachtiging
van ILO-verdragen conform hun eigen nationale procedures en tijdspad.
Over dit verdrag dienen de landen nog een besluit te nemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 427, nr. 100

9