Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

30 079

VMBO

Nr. 15

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR
EN WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 december 2008
De afgelopen periode heb ik met de Vaste Commissie voor Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap van gedachten gewisseld over het stapelen van
diploma’s en het doorstromen naar hogere schoolsoorten. Aanvankelijk
voornamelijk over het Besluit Samenwerking VO-BVE en het uitbesteden
van leerlingen uit het voortgezet onderwijs (vo) naar het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (vavo). Tegen de achtergrond van de
Commissie Dijsselbloem is de discussie in de loop van 2008 verbreed naar
alle vormen van stapelen en doorstromen in het voortgezet onderwijs.
Elk talent verdient een kans. Leerlingen moeten de gelegenheid krijgen
om zich tijdens hun schoolloopbaan verder te ontwikkelen. Het stapelen
van opleidingen kan hierbij een belangrijke rol spelen. In mijn ogen
moeten leerlingen uitgedaagd worden om het uiterste uit zichzelf te halen.
Zo heb ik al eerder de toestemming van de inspectie laten vallen om
vanuit de gemengde leerweg van het vmbo over te kunnen stappen naar
havo. Het verruimen van de stapel- en doorstroommogelijkheden is niet
alleen in het belang van de leerling, maar ook van de samenleving als
geheel.
Ik heb de Tweede Kamer dan ook toegezegd om een onderzoek in te
stellen naar mogelijkheden en belemmeringen in de regelgeving over
doorstroom en het stapelen van opleidingen. Het onderzoeksbureau
Regioplan heeft inmiddels het onderzoek «Doorstroom en stapelen in het
onderwijs» afgerond. U treft het als bijlage bij deze brief aan.1 De Tweede
Kamer heeft verschillende malen benadrukt de resultaten van het
doorstroomonderzoek voor de begrotingsbehandeling te willen
ontvangen. In de komende periode zal ik de consequenties van een
verdere verruiming van de wet- en regelgeving inclusief de kostenaspecten nader uitwerken.

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

KST125615
0809tkkst30079-15
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 079, nr. 15

1

Onderzoeksconclusies
Op basis van literatuuronderzoek over stapelen en doorstromen, een
analyse van het beschikbare cijfermateriaal, interviews met zaakdeskundigen en een kleine webenquête is Regioplan tot de volgende
conclusies gekomen:
• Scholen hebben veel mogelijkheden om leerlingen te laten stapelen en
doorstromen. In het algemeen zijn er weinig wettelijke beperkingen.
• Scholen hebben ook niet veel behoefte aan aanvullende verruiming.
Met name de recente mogelijkheden tot flexibilisering en maatwerk,
zoals het vakken kunnen volgen op een hoger niveau, hebben deze
behoefte doen afnemen.
• Op enkele deelaspecten bestaan er echter wel juridische belemmeringen. Het gaat dan met name om de verblijfsduur in het vmbo, het
behalen van een tweede diploma voor voortgezet onderwijs in
dezelfde schoolsoort, het uitbesteden van vo-leerlingen naar het
volwassenenonderwijs en het uitbesteden van leerlingen uit het voortgezet speciaal onderwijs naar het volwassenenonderwijs.
• Wel geeft Regioplan aan dat het door ontbrekend cijfermateriaal lastig
is om te bepalen hoeveel leerlingen hinder ondervinden van de bovengenoemde vier juridische belemmeringen. Regioplan gaat er vanuit
dat het om kleine leerlingenaantallen gaat. Per deelaspect zou het
eerder om tientallen tot honderden leerlingen gaan dan om duizenden
leerlingen.
Aanpassing van de bestaande wet- en regelgeving
De Tweede Kamer heeft verschillende malen benadrukt de resultaten van
het doorstroomonderzoek voor de begrotingsbehandeling te willen
ontvangen. Ik heb u op 3 juli 2008 al toegezegd dat ik het stapelen van
diploma’s voor uitbestede vo-leerlingen mogelijk zal maken (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 007, nr. 28). Ik sta eveneens positief
tegenover een verruiming van de verblijfsduur van het vmbo, het behalen
van een tweede vo-diploma in dezelfde schoolsoort en het uitbesteden
van vso-leerlingen aan het vavo (mede met het oog op het verhogen van
het rendement van het vso), maar ik wil wel de consequenties inclusief de
kostenaspecten overzien alvorens ik hierover definitief het besluit wil
nemen. Ik zal hierbij in ieder geval de resultaten van het veldonderzoek
van de Stichting Platforms vmbo (SPV) (Tweede Kamer, vergaderjaar
2007–2008, 30 079, nr. 10), het in januari 2009 te verschijnen rapport van
de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid (WRR) over de uitval
van «overbelaste» jongeren, de binnenkort te verschijnen brief over
onderadviseren en onderpresteren van staatssecretaris Dijksma en de
tussenrapportage van het project meerdere examenmomenten dat ook
ingaat op doorstroomaspecten betrekken.
Ik deel de ambitie van de Tweede Kamer om leerlingen meer ruimte te
bieden om zich te kunnen ontplooien. Wel wil ik benadrukken dat ik bij
verdere wettelijke verruiming zorgvuldig te werk wil gaan. Het is mijn
streven om het stapelen van diploma’s voor uitbestede vo-leerlingen
vanaf 1 augustus 2010 mogelijk te maken. Met de eventuele overige
verruimingsvoorstellen zijn wijzigingen van de Wet op het voortgezet
onderwijs gemoeid. Omdat deze meer tijd vergen, zet ik hierbij na bovengenoemde zorgvuldige afweging en beslissing in op inwerkingtreding
vanaf 1 augustus 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 079, nr. 15

2

Programmatische en organisatorische hindernissen
Regioplan constateert in haar onderzoek dat er naast de wettelijke belemmeringen voor het stapelen en doorstromen ook enkele praktische hindernissen zijn. Het gaat hier hoofdzakelijk om programmatische en organisatorische hindernissen, zoals bijvoorbeeld uit het advies «Doorlopende of
doodlopende leerwegen? Een advies over in- en doorstroom in het onderwijs» (november 2008) van de Adviesraad Diversiteit en integratie aan de
gemeente Amsterdam. Niet alle scholen voor voortgezet onderwijs zijn
even enthousiast over stapelen en/of doorstromen. Daarnaast sluiten
opleidingen ook niet altijd optimaal op elkaar aan. Het gaat dan met name
over de aansluiting tussen vmbo en havo en tussen havo en vwo. Ik zal op
korte termijn contact opnemen met de VO-raad om deze programmatische en organisatorische hindernissen te bespreken. Ik wil het dan met
name hebben over de schoolspecifieke toelatingscriteria voor het havo, de
positie van de theoretische leerweg, het niet te snel laten afstromen van
leerlingen en de beperkte bekendheid met de ruimte die de huidige weten regelgeving al biedt.
Ik zal u in april 2009 nader informeren over de consequenties van een
verdere verruiming van de wet- en regelgeving inclusief de kostenaspecten.
De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
J. M. van Bijsterveldt-Vliegenthart

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 079, nr. 15

3