Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

29 665

Evaluatie Schipholbeleid

Nr. 439

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 september 2022
De vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat heeft op
15 september 2022 verzocht om een reactie op de brieven die de
commissie heeft ontvangen van de Werkgroep Toekomst Luchtvaart
(WTL) over de bestemmingenanalyse met betrekking tot het luchtvaartnetwerk en de vermindering van het aantal vluchten op Schiphol. Met
deze brief kom ik tegemoet aan dit verzoek.
De WTL verwijst in zijn brieven naar het kabinetsbesluit over vermindering van het aantal vliegbewegingen op Schiphol naar 440 duizend
vluchten1 en concludeert dat het aantal vluchten op Schiphol verder kan
krimpen naar 250.000 voor een optimale balans tussen een goede
bereikbaarheid en lagere negatieve effecten van de luchtvaart.
De onderbouwing van het kabinetsbesluit rond de toekomstige omvang
van het aantal vluchten op Schiphol volgt uit de bestemmingenanalyse
die als bijlage bij de Hoofdlijnenbrief Schiphol, d.d. 24 juni 2022, naar uw
Kamer is verstuurd.2 Het getal van 440 duizend vluchten is gebaseerd op
de benodigd geachte frequenties per bestemming, waarbij de frequentie
afhankelijk is van het belang van de betreffende bestemming voor
Nederland (hoe belangrijker, des te hoger de frequentie voor een
adequate bereikbaarheid). De bestemmingen zijn geïdentificeerd via de
objectieve, wetenschappelijke Globalization and World Cities (GaWC)-lijst.
Daarnaast is rekening gehouden met vluchten naar bestemmingen die
niet op de GaWC-lijst staan, zoals vakantiebestemmingen die Nederlanders graag bezoeken en kleinere bestemmingen in Europa van waaruit
overstappende reizigers nodig zijn om routes naar intercontinentale
steden rendabel te kunnen onderhouden.

1
2

kst-29665-439
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Hoofdlijnen Schiphol d.d. 24 juni 2022, Kamerstuk 29 665, nr. 432.
Bijlage met titel: «Bestemmingenanalyse voor adequate bereikbaarheid» bij de brief over
Hoofdlijnen Schiphol zoals genoemd onder de vorige voetnoot, bijlage bij Kamerstuk 29 665,
nr. 432.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 665, nr. 439

1

Voor de nadere details over de berekening van het aantal van 440 duizend
vluchten verwijs ik u naar de eerdergenoemde bijlage bij de Hoofdlijnenbrief Schiphol.
Volgens de WTL kan het benodigd aantal vluchten op Schiphol om
Nederland goed verbonden te houden met het buitenland significant lager
zijn dan 440 duizend. Dit zou volgens de WTL mogelijk zijn door de focus
te leggen op de lokale vraag naar luchtvervoer, uitgedrukt in herkomstbestemming passagiers (origin-destination, afgekort als o/d-passagiers) of
door het volume van internationale handel, en door vluchten in vermindering te brengen door rekening te houden met de trein als alternatief
vervoer.
Het aantal o/d-passagiers, noch het aantal transferpassagiers, is bij de
onderbouwing voor 440 duizend vluchten een expliciete overweging
geweest. De gedachte hierachter is het feit dat het aantal en type
passagiers niet doorslaggevend is voor het belang dat een bestemming
heeft voor een goede internationale bereikbaarheid van Nederland. Zoals
eerder in deze brief is aangegeven, is op basis van een objectieve lijst (de
GaWC-lijst) bepaald welke bestemmingen van belang zijn voor een goede
internationale bereikbaarheid.
Het gebruik van internationale handelsstromen als criterium bij de
bepaling van het aantal vluchten is lastig omdat handelsstromen op
nationaal niveau en niet op bestemmingenniveau worden geregistreerd.
Daarbij geldt dat de GaWC-lijst door zijn opbouw al een goede benadering
is voor de economische activiteit per bestemming.
De WTL wijst er daarnaast op dat het aantal vluchten op Schiphol verder
omlaag kan door de vervanging van vliegreizen met de trein. Het kabinet
ziet de potentie van internationale treinreizen, zoals dit ook voor een zestal
bestemmingen is beschreven in de Actieagenda Trein en Luchtvaart uit
2020.3 Samen met partijen uit de luchtvaart- en spoorsector wordt op deze
bestemmingen ingezet op het stimuleren van de trein als alternatief voor
het vliegtuig. Door praktische uitdagingen waarvoor nog geen goede
oplossing bestaat, zoals de aansluiting van ICT-systemen van treinmaatschappijen op die van luchtvaartmaatschappijen voor boekingen en een
soepele overgang van trein naar vliegtuig voor overstappende reizigers, is
voor korte afstanden een volledige vervanging van vluchten met
treinreizen op dit moment niet aan de orde. Daarnaast zijn niet alle
bestemmingen op kortere afstand goed bereikbaar per internationaal
spoor. Vanuit de gedachte dat de vraag naar luchtvervoer in de toekomst
zal toenemen en om de internationale bereikbaarheid van Nederland ook
dan op peil te kunnen houden, is in de berekening van het benodigde
aantal vliegtuigbewegingen op Schiphol daarom niet uitgegaan van een
substitutie van vluchten met treinreizen.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
M.G.J. Harbers

3

Actieagenda Trein en Luchtvaart als bijlage bij de brief over duurzaam internationaal reizen per
spoor en vliegtuig d.d. 20 november 2020, bijlage bij Kamerstuk 29 984, nr. 916.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 665, nr. 439

2