Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

29 754

Terrorismebestrijding

27 925

Bestrijding internationaal terrorisme

Nr. 372

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 april 2016
In deze brief informeer ik uw Kamer over de samenwerking tussen
Nederland en Turkije op het gebied van justitie en terrorismebestrijding en
de daartoe in het leven geroepen werkgroep, zoals verzocht door het lid
Pechtold (D66) van uw Kamer tijdens de regeling van werkzaamheden op
5 april 2016 (Handelingen II 2015/16, nr. 73, Regeling van werkzaamheden).
Nederland en Turkije werken nauw samen op politieel en justitieel terrein.
Mijn werkbezoek van 18 november 2015 aan de toenmalige Minister van
Justitie van Turkije, de heer Ipek, stond in het teken van de versterking van
de justitiële samenwerking tussen de beide landen in brede zin. Daartoe
heb ik voorgesteld om, in aanvulling op de bestaande bilaterale, Europese
en multilaterale samenwerking, een Memorandum of Understanding
(MoU) af te sluiten om de bestaande activiteiten op het gebied van
bilaterale samenwerking te overkoepelen, te bestendigen en uit te
breiden.
Memorandum of Understanding
Het overleg met toenmalig Minister van Justitie Ipek op 18 november
2015 had een brede insteek: het ging over samenwerking op het gehele
terrein van Justitie, zoals bestrijding van drugscriminaliteit, mensensmokkel en terrorisme. Daarmee bestreek het mede het terrein waarvoor
in Turkije de Minister van Binnenlandse Zaken verantwoordelijk is.
Ik heb tijdens dat bezoek het voorstel gedaan om een ambtelijke
werkgroep op te richten waarin de beide landen kunnen bezien op welke
wijze deze bestaande samenwerking nog kan worden bestendigd en
uitgebreid met behulp van een Memorandum of Understanding. Ik heb in
december 2015 mijn huidige ambtgenoot van Justitie van Turkije, de heer
Bozdağ, bij gelegenheid van zijn benoeming bevestigd dat we hebben
afgesproken om na het Nederlandse EU-voorzitterschap tot ondertekening
van een MoU – met afspraken tussen beide landen – te komen. De

kst-29754-372
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 754, nr. 372

1

ervaring leert dat de voorbereiding van dergelijke bilaterale bijeenkomsten tijd kost, zeker als zij moet leiden tot een te ondertekenen MoU.
Ik beoog de gezamenlijke Nederlands-Turkse ambtelijke werkgroep nog
voor de zomer bijeen te laten komen.
In aansluiting op het bezoek zijn de werkzaamheden binnen het Ministerie
van Veiligheid en Justitie voor de opstelling van een dergelijk MoU ter
hand genomen en heeft een inventariserende bespreking plaatsgevonden
met de betrokken onderdelen van Veiligheid en Justitie over de onderwerpen die deel zouden kunnen uitmaken van het MoU. Als mogelijke
onderwerpen zou onder andere kunnen worden gedacht aan verbetering
van procedures met betrekking tot rechtshulpverzoeken, betere kennisdeling en uitwisseling van experts. Bij de bespreking wordt voorts
aandacht besteed aan de eisen die door het Europees verdrag voor de
rechten van de mens aan een dergelijke samenwerking worden gesteld.
Bij de voorgenomen brede reikwijdte moet aan Turkse zijde ook de
Minister van Binnenlandse Zaken worden betrokken.
Sinds mijn bezoek aan Ankara heb ik diverse malen op ministerieel niveau
contact gehad om het belang van goede samenwerking te bevestigen. Op
25 januari 2016 sprak ik en marge van de informele JBZ-Raad in
Amsterdam (Kamerstuk 32 317, nr. 385) met de onderminister van
Binnenlandse Zaken, de heer Öztürk, en op 10 februari 2016 in Den Haag
met de vicepremier, de heer Akdogan, en de Minister van Binnenlandse
Zaken, de heer Ala. In deze gesprekken is het belang van informatiedeling
voor terrorismebestrijding aan de orde geweest. Het meest recent heb ik
op 4 april 2016 telefonisch contact gehad met Minister van Binnenlandse
Zaken Ala, om hierover nadere afspraken te maken, omdat naar
aanleiding van de gang van zaken rondom de broers El Bakraoui duidelijk
is dat de samenwerking ten aanzien van uitzettingen naar Nederland van
ongewenste personen in relatie tot terrorisme moet worden aangescherpt. Ik informeer uw Kamer daarover in de reeds genoemde brief ter
beantwoording van vragen over informatie omtrent de aanslagplegers
Brussel van heden (Kamerstukken 29 754 en 27 925, nr. 370).
Het af te sluiten MoU komt in aanvulling op de bestaande bilaterale,
Europese en multilaterale samenwerking, waarvan hieronder een kort
overzicht volgt.
Bilaterale samenwerking
De Nederlandse en Turkse politie en justitie werken veelvuldig met elkaar
samen in strafrechtelijke onderzoeken en procedures. De bilaterale
politiesamenwerking tussen Nederland en Turkije ziet in belangrijke mate
op het uitwisselen van kennis en informatie in de opsporingsfase van
onderzoeken en op het traceren van voortvluchtige verdachten (ook
terrorismeverdachten) of veroordeelden. De samenwerking in het kader
van terrorismezaken verloopt voor een groot deel ook langs politiële weg,
waarbij behalve de Landelijke Eenheid ook Interpol/Europol en de
Ministeries van (Veiligheid en) Justitie een rol spelen.
De operationele politiesamenwerking verloopt over het algemeen goed.
De Turkse autoriteiten reageren bij zeer concrete en actuele informatie
inmiddels doorgaans snel en stoppen de uitreis van jihadreizigers indien
mogelijk. Ook onderneemt Turkije stappen bij de screening van
inkomende reizigers. Ten aanzien van het delen van onderzoeksgegevens
is Turkije, evenals veel andere landen, terughoudend. De samenwerking
met Turkije heeft zich in het begin geconcentreerd op het tegenhouden
van jihadreizigers en richt zich nu ook op het signaleren van terugkeerders. Rondom uitzettingen is de bestaande werkwijze beschreven in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 754, nr. 372

2

de Kamerbrief ter beantwoording van vragen over informatie omtrent de
aanslagplegers Brussel (Kamerstukken 29 754 en 27 925, nr. 370).
Er vindt op regelmatige basis overleg plaats tussen de Nederlandse en
Turkse autoriteiten. Daarin worden verbeterpunten in de samenwerking
aan de orde gesteld, ook op het terrein van contra-terrorisme. De
Nederlandse politieliaison in Ankara speelt daar een rol in. Ook zijn er
uitwisselingsbezoeken vanuit de Nederlandse en Turkse politie over en
weer, zo heeft van 21 tot 23 september 2015 de Turkse politiële inlichtingendienst een bezoek gebracht aan Nederland (o.a. NCTV, grenstoezicht
KMar Schiphol, aanpak vroegsignalering gemeente Amsterdam). Op 4 en
5 april 2016 is een delegatie van de Nationale Politie in Ankara geweest
voor een reeds eerder gepland bezoek om met de Turkse politie te spreken
over de invulling van het gezamenlijke werkprogramma.
De justitiële samenwerking tussen Nederland en Turkije heeft evenzeer
een intensief karakter. Over en weer worden door de verantwoordelijke
ministeries jaarlijks honderden rechtshulpverzoeken uitgewisseld ten
behoeve van uiteenlopende strafzaken. Over de wijze van de uitvoering
van deze rechtshulpverzoeken vindt regelmatig overleg plaats tussen het
Ministerie van Veiligheid en Justitie en de Turkse liaison-magistraat in Den
Haag. Naar aanleiding van die zaken komt ook aan de orde op welke
punten de samenwerking door beide zijden kan worden verbeterd.
Europese samenwerking
Ook op EU-niveau wordt onder andere door de Europese Dienst voor
Extern Optreden (EDEO), de Commissie en de EU Contra Terrorisme
Coördinator prioriteit gegeven aan inspanningen voor terrorismebestrijding met Turkije. In het voorjaar van 2016 gaat mede op basis van een
eerdere gezamenlijke inventarisatie een gerichte dialoog over terrorismebestrijding van start om de samenwerking tussen de EU en Turkije inzake
terrorismebestrijding te intensiveren. Ook is ingestemd met plaatsing van
een Turkse liaison bij Europol en is de EU-vertegenwoordiging in Ankara
versterkt met een Contra Terrorisme Expert. De inspanningen van de EU
richting Turkije passen binnen de bredere inzet op terrorismebestrijding
die de Raad Buitenlandse Zaken begin 2015 overeen is gekomen voor
derde landen.
Multilaterale samenwerking
Multilateraal werken Nederland en Turkije samen binnen het Global
Counter Terrorism Forum (GCTF) en de anti-ISIS-coalitie (AIC). Nederland
en Turkije zijn sinds afgelopen september co-voorzitters van het GCTF. In
april zal Marokko het co-voorzitterschap overnemen van Turkije. De
bestaande GCTF FTF werkgroep, geleid door Nederland en Marokko, heeft
een scala aan beleidsmatige aanbevelingen en good practices ontwikkeld,
die zien op verschillende onderwerpen die gerelateerd zijn aan terrorismebestrijding, waaronder informatie-uitwisseling, de detectie van terroristische reisbewegingen en het voorkomen van gewelddadig extremisme.
Daarnaast zijn Nederland en Turkije sinds de oprichting van de anti-ISIScoalitie, gezamenlijk voorzitter van de Foreign Terrorist Fighters
werkgroep. Binnen deze werkgroep wordt de internationale samenwerking bij het tegengaan van FTF bevorderd, waaronder ook betere
informatiedeling.
Nederland en Turkije spelen hierin een rol als trekkers van werkstromen
gericht op respectievelijk grenstoezicht en informatie-uitwisseling. Ten
behoeve van capaciteitsopbouw deelt Nederland met de overige leden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 754, nr. 372

3

van de werkgroep kennis en expertise over het in kaart brengen van
knelpunten voor het signaleren en detecteren van personen en hun
reisbewegingen.
Op 11 januari 2016 zijn de FTF werkgroepen van de GCTF en AIC op
Nederlands initiatief samengekomen in Den Haag. Tot de centrale thema’s
van deze bijeenkomst behoorden het bevorderen van informatieuitwisseling, het versterken van grenscontroles en het samenwerken met
de private sector. De concrete aanbevelingen voortvloeiende uit de
discussies zijn vervat in het «The Hague Implementation Plan on Foreign
Terrorist Fighters». Hierover heeft de Minister van Buitenlandse Zaken uw
Kamer geïnformeerd per brief d.d. 9 februari 2016 (Kamerstuk 27 925, nr.
584).
De samenwerking binnen de AIC en het GCTF heeft onder meer geleid tot
een toename van het aantal landen dat nu gegevens en profielen deelt
met Interpol. De besprekingen hebben eveneens geleid tot beter inzicht in
reisroutes, de financiële capaciteiten en behoeften van strijders en
mogelijkheden om de uitreis en doorreis te voorkomen.
Samenvattend: er gebeurt veel in de relatie tussen Nederland en Turkije.
Het door mij en mijn Turkse collega in november 2015 genomen initiatief
om te komen tot een breed MoU ter verdieping van de justitiële samenwerking tussen de beide landen is hiervan een bevestiging. Naast de
voorbereiding van het MoU zijn er permanent contacten op allerlei
niveaus om de bestaande samenwerking te verbeteren.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
G.A. van der Steur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 754, nr. 372

4