Derde rapportage
Bijlagen

Februari 2014

De Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd is een onafhankelijke commissie ingesteld door de Rijksoverheid,
de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en het Inter Provinciaal Overleg om de voortgang van de decentralisatie
van alle jeugdhulp naar gemeenten te volgen.

Postbus 556
2501 CN Den Haag
T (070) 376 54 45
E info@transitiecommissiejeugd.nl

Inhoud

Bijlage 1:	Brief voorzitter TSJ aan de staatssecretarissen van VWS en van Ven J d.d. 16 december

4

Bijlage 2:	Brief staatssecretarissen van VWS en van VenJ aan de voorzitter van de TSJ d.d. 23 januari 6

Bijlage 3:	BMC, “Stand van zaken besluitvorming decentralisatie Jeugd”, d.d. februari 2014

8

Bijlage 4:	Significant, “Rapportage inventarisatie afspraken zorgcontinuïteit”, d.d. 13 februari 2014

26

Bijlage 5:	Bureau Van Montfoort, “Het nieuwe jeugdstelsel. Nota inzake fricties en spanningen
bij inpassing van jeugdbescherming en jeugdreclassering en vorming AMHK”,
d.d. 10 februari 2014

52

Bijlage 6:	NSOB, “Van voortgang boeken naar bestemming kiezen. Strategisch improviseren
om de decentralisaties te realiseren“, d.d. 21 februari 2014

108

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 3

Bijlage 1: B
 rief voorzitter TSJ aan de staatssecretarissen van VWS
en van Ven J d.d. 16 december

4 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 5

Bijlage 2: Brief staatssecretarissen van VWS en van VenJ aan de
voorzitter van de TSJ d.d. 23 januari

6 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 7

Bijlage 3: B
 MC, “Stand van zaken besluitvorming decentralisatie
Jeugd”, d.d. februari 2014

Stand van zaken besluitvorming
decentralisatie Jeugd

Resultaten van het onderzoek naar een landelijke afspiegeling van de
stand van zaken op tien punten uit de stelselmeter.
Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd

BMC
februari 2014
drs. K. Pons MMP
ir. A. van der Harg
Projectnummer: 107618
Correspondentienummer: DH-1302-3732

8 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

RAPPORT STAND VAN ZAKEN BESLUITVORMING DECENTRALISATIE JEUGD

INHOUD
HOOFDSTUK 1

INLEIDING EN ONDERZOEKSVRAAG
1.1

Inleiding

1

1.2

Het onderzoek

1

HOOFDSTUK 2

AANPAK VAN HET ONDERZOEK

2

2.1

Selectie gemeenten

2

2.2

Geïnterviewde gemeenten

2

2.3

Vragenlijst

2

ONDERZOEKSRESULTATEN

4

HOOFDSTUK 3
3.1

Status stand van zaken

4

3.2

Mijlpaal wel of niet bereikt?

6

3.3

Wanneer mijlpaal wel bereiken?

7

HOOFDSTUK 4

HOOFDSTUK 5

1

KNELPUNTEN DECENTRALISATIE

9

4.1

De mensen bij de gemeente

9

4.2

Samenwerken met externe partijen

9

4.3

Onzekerheid met hoge risico’s over budget en regelgeving

10

TOT SLOT

11

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 9

RAPPORT STAND VAN ZAKEN BESLUITVORMING DECENTRALISATIE JEUGD

Inleiding en onderzoeksvraag

Hoofdstuk 1
1.1

Inleiding
De Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd (TSJ) volgt de voortgang van de
decentralisatie van jeugdhulp naar gemeenten. In de derde rapportage van de TSJ, die half
februari uitkomt, beoordeelt de TSJ of in gemeenten op het niveau van College van B&W en
Gemeenteraad besluiten zijn genomen over de (voorbereiding van de) inrichting van de
nieuwe taken die gemeenten op 1 januari 2015 op het gebied van jeugdhulp krijgen (het
‘functioneel ontwerp’). BMC is gevraagd het secretariaat van de TSJ te ondersteunen bij een
onderzoek naar de stand van zaken van deze besluitvorming.

1.2

Het onderzoek
BMC heeft in week 2 tot en met 4 van 2015 onderzoek gedaan naar de stand van zaken van
de besluitvorming op tien ‘kritische succesfactoren’ uit de stelselmeter. Deze tien factoren
zijn:
1.

Implementatieorganisatie van gemeenten

2.

Bekostigingssystematiek

3.

Deelname aan regionale samenwerking (inclusief regionale bekostigingssystematiek)

4.

Inkoop volgens LTA

5.

Toeleidingfunctie en casemanagement

6.

Programma’s van eisen voor te contracteren jeugdhulp

7.

Kwaliteitsbeleid

8.

Beschrijving gemeentelijke en regionale transformatiedoelstellingen

9.

(Gemeentelijke en regionale) afspraken met aanbieders over continuïteit zorg

10. (Gemeentelijke en regionale) afspraken over taken BJZ

1/16

10 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

RAPPORT STAND VAN ZAKEN BESLUITVORMING DECENTRALISATIE JEUGD

Aanpak van het onderzoek

Hoofdstuk 2

Dit hoofdstuk beschrijft het plan van aanpak van het onderzoek. We starten met de selectie
van gemeenten, daarna gaan we in op de gehanteerde vragenlijst en de wijze van
interviewen.
2.1

Selectie gemeenten
Om een landelijke afspiegeling van de stand van zaken rond de stelselmeter te kunnen
maken, is per jeugdzorg regio een drietal gemeenten in de inventarisatie betrokken. Hiertoe
selecteerden we willekeurig uit elke jeugdzorg regio één grote gemeente (meer dan 90.000
inwoners), één middelgrote gemeente (30.000-90.000 inwoners) en één kleine gemeente
(minder dan 30.000 inwoners). Bij de acht regio’s die uit zes of minder gemeenten bestaan,
volstaan twee gemeenten. Twee regio’s bestaan uit één gemeente. Op deze wijze
selecteerden we 111 gemeenten voor de inventarisatie.

2.2

Geïnterviewde gemeenten
De onderzoekers van BMC zochten in de weken 3 en 4 van 2014 contact met “degene die
primair op de hoogte is van de decentralisatie jeugdzorg” in de betreffende gemeente. Als
er een gemeente niet bereikbaar bleek, dan kozen de onderzoekers een alternatieve
gemeente binnen de regio en grootteklasse. Door deze aanpak zijn in twee weken (en de
middelen die we hadden) 97 gemeenten gesproken. Het gaat om 39 kleine gemeenten, 39
middelgrote gemeenten en 19 grote gemeenten die gelijkmatig over de regio’s zijn
verspreid (zie bijlage 1). Dit zijn voldoende gemeenten om de resultaten landelijk te
spiegelen. De resultaten geven dus een indicatie van de landelijke stand van zaken op elk
van de tien ‘kritische succesfactoren’ van de stelselmeter.

2.3

Vragenlijst
De onderzoeker en de geïnterviewde stelden in gezamenlijkheid de stand van zaken vast.
Deze werkwijze zorgde ervoor dat ze snel en accuraat een inschatting konden maken van de
stand van zaken op elk van de tien ‘kritische succesfactoren’. In de vragenlijst stelden we
per punt uit de stelselmeter onderstaande informatie.


Een van de vier fasen (en bijbehorende nummering):
1.

Geen voorbereiding

2/16

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 11

RAPPORT STAND VAN ZAKEN BESLUITVORMING DECENTRALISATIE JEUGD



2.

Ambtelijke voorbereiding

3.

Aangenomen door het college van B&W

4.

Aangenomen door de gemeenteraad

Extra informatie:
o

Datum: wanneer een bepaald punt naar verwachting wel door de raad
aangenomen zal worden; of

o

Situatie (1): het bovenstaande stadium is het eindstadium; of

o

Situatie (2): de gemeente weet nog niet wanneer de besluitvorming rond dit
onderwerp rond zal zijn.

Tot slot is gevraagd naar maximaal drie zorgen, risico’s of uitdagingen die de ambtenaar
relevant acht in het kader van het onderzoek. In bijlage 1 is de tabel opgenomen die bij het
onderzoek is gebruikt als vragenlijst.

3/16

12 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

RAPPORT STAND VAN ZAKEN BESLUITVORMING DECENTRALISATIE JEUGD

Onderzoeksresultaten

Hoofdstuk 3

In dit hoofdstuk worden de resultaten van het onderzoek weergegeven. Eerst worden de
resultaten van de stand van zaken weergegeven. Daarna maken we inzichtelijk bij hoeveel
‘kritische succesfactoren’ de besluitvorming is afgerond (ofwel de ‘mijlpaal’ wel of niet is
bereikt). Tot slot laten we de prognose van gemeenten zien hoe lang zij nog nodig denken
te hebben om de betreffende factoren af te ronden.
3.1

Status stand van zaken
In onderstaande figuur zijn van de tien ‘kritische succesfactoren’ uit de stelselmeter de
percentages van de vier antwoordmogelijkheden inzichtelijk gemaakt. Het rode vlak staat
voor het percentage gemeenten dat aangaf nog geen voorbereiding op dat punt te hebben
georganiseerd; het blauwe vlak staat voor de ambtelijke voorbereiding; het gele vlak voor
de mijlpaal dat de plannen door het college zijn goedgekeurd en het groene vlak staat voor
goedkeuring in de raad. In bijlage 2 is een tabel opgenomen met de betreffende
percentages.

Figuur 1: Percentage gemeenten dat gegeven status heeft bereikt

4/16

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 13

RAPPORT STAND VAN ZAKEN BESLUITVORMING DECENTRALISATIE JEUGD

Uit de resultaten blijkt dat besluiten over de ‘kritische succesfactoren’
transformatiedoelstellingen, implementatieorganisatie gemeenten, regionale
samenwerking en toeleiding in meerderheid door college of raad zijn afgehandeld. Vooral
rondom factoren als programma’s van eisen, kwaliteit en afspraken met aanbieders en
Bureaus Jeugdzorg moeten nog stappen worden gezet.
In de status van de besluitvorming zijn er verschillen tussen kleine, middelgrote en grote
gemeenten. In figuur 4 zijn de antwoorden van de gemeenten op de tien ‘kritische
succesfactoren’ gesplitst naar deze drie groepen gemeenten.

Figuur 2: Percentage gemeenten dat gegeven status heeft bereikt

5/16

14 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

RAPPORT STAND VAN ZAKEN BESLUITVORMING DECENTRALISATIE JEUGD

Figuur 2 maakt helder dat grote gemeenten voor lopen in hun besluitvorming. Zij worden
gevolgd door de middelgrote en vervolgens de kleine gemeenten. Dit beeld is herkenbaar
vanuit eerdere decentralisaties.
3.2

Eindpunt besluitvorming wel of niet bereikt?
Een flink aantal gemeenten heeft ervoor gekozen om sommige onderwerpen niet te laten
vaststellen door de gemeenteraad. Deze keuze verstoort het beeld in de figuren 1 en 2.
Naast de stand van zaken vroegen de onderzoekers ook óf en zo ja wanneer, onderwerpen
uit de stelselmeter aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Deze gegevens
combineerden we in statusonderscheid tussen het eindpunt van de besluitvorming
(‘mijlpaal’ wel of niet bereikt). De volgende figuur toont om die reden of per onderwerp of
de mijlpaal is bereikt of niet.

Figuur 3: Percentage gemeenten dat naar eigen zeggen ‘mijlpaal bereikt’ heeft

6/16

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 15

RAPPORT STAND VAN ZAKEN BESLUITVORMING DECENTRALISATIE JEUGD

Een ‘mijlpaal’ bereikt (groen) betekent dat in de gemeenteraad een besluit is genomen (fase
4) of dat de ambtenaar heeft aangegeven dat de betreffende status (3 of 2) het eindpunt is
(situatie1). Kortom, de gemeente is met betrekking tot dit punt ‘klaar’. Een ‘mijlpaal’ niet
bereikt (rood) betekent dat er een datum is voor besluitvorming óf dat de gemeente niet
weet wanneer de status bereikt zal worden (situatie 2). Deze gemeenten zijn nog niet klaar.
Figuur 3 toont dat veel besluitvorming over ‘kritische succesfactoren’ nog niet heeft
plaatsgevonden. Zoals eerder opgemerkt zijn de meeste besluiten genomen over de
transformatie en de organisatie. Belangrijke onderwerpen, zoals programma’s van eisen,
kwaliteit en afspraken met Bureaus Jeugdzorg en de aanbieders zijn nog niet vastgesteld. In
bijlage 3 zijn de bijbehorende percentages in een tabel weergegeven.
3.3

Wanneer vindt de besluitvorming wel plaats?
Als een gemeente aangeeft de mijlpaal nog niet te hebben bereikt, betekent dat ze een
datum aangegeven hebben óf dat nog niet bekend was wanneer het punt afgehandeld zal
worden (“weet niet”). In onderstaande tabel is het aantal gemeenten dat ‘mijlpaal niet
bereikt’ heeft aangegeven weergegeven; de gemiddelde verwachte datum dat de mijlpaal
bereikt zal worden én het aantal gemeenten dat aangeeft nog niet te weten wanneer het
punt afgerond zal zijn.
Tabel 1: prognose mijlpaal niet bereikt
Wanneer verwacht je klaar te zijn?
Aantal gemeenten
“niet bereikt”

Mediaan datum
“wel bereikt”

Aantal
gemeenten
“weet niet”

Implementatieorganisatie gemeente

43

Feb

8

Bekostigingssystematiek

68

Mei

16

Regionale samenwerking

53

Feb

10

Landelijke samenwerking

41

Apr

29

Toeleidingfunctie en casemanagement

52

Mrt

20

Programma’s van eisen

64

Mei

25

Kwaliteitsbeleid

49

Jun

32

Transformatiedoelstellingen

34

Mrt

15

Afspraken aanbieders continuïteit

45

Jun

28

Afspraken over taken BJZ

59

Mrt

20

7/16

16 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

RAPPORT STAND VAN ZAKEN BESLUITVORMING DECENTRALISATIE JEUGD

In veel gevallen heeft de besluitvorming op de tien ‘kritische succesfactoren’ nog niet
plaatsgevonden. Van de gemeenten die aangegeven hebben een tijdpad voor deze factoren
te hebben, zullen de punten: implementatieorganisatie gemeente, regionale samenwerking,
toeleidingsfunctie en casemanagement, transformatie-doelstellingen en afspraken rond
Bureaus Jeugdzorg in de meeste gevallen nog voor de gemeenteraadsverkiezingen afgerond
worden. De andere ‘kritische succesfactoren’ worden vaker over de verkiezingen heen
getild. Er zijn ook veel gemeenten die aangeven nog niet te weten wanneer ze deze
factoren zullen afronden. Dan gaat het vooral over de afspraken met de aanbieders over de
continuïteit, de programma’s van eisen, het kwaliteitsbeleid en de landelijke samenwerking.

8/16

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 17

RAPPORT STAND VAN ZAKEN BESLUITVORMING DECENTRALISATIE JEUGD

Knelpunten decentralisatie

Hoofdstuk 4

Dit hoofdstuk gaat in op de knelpunten, risico’s en uitdagingen die door de geïnterviewde
gemeenten zijn aangedragen. De onderstaande drie thema’s werden het meest genoemd.
4.1

De mensen bij de gemeente
Werkdruk
De adviseurs van BMC hebben tijdens het onderzoek meestal gesproken met de
programma- of projectleider decentralisatie jeugd van de betreffende gemeente. Het
merendeel van deze mensen ervaart een flinke tijdsdruk. Indicatief is dat het onderzoek van
20 minuten vaak als belastend werd ervaren. De mensen waren bovendien door hun volle
agenda’s lastig te bereiken.
Kennis
Van een aantal programmamanagers kregen we terug dat kennis een groot probleem was.
Veel termen en onderwerpen moesten door ons team onderzoekers worden toegelicht. Een
aantal gemeenten is zich dus bewust van hun kennisachterstand en zien dit als een risico.
Daarnaast kregen we bij een aantal gemeenten de indruk dat zij zich niet (voldoende)
realiseerden dat ze kennis misten.
Capaciteit
Onvoldoende middelen zorgt (vooral bij de kleinere gemeenten) voor onvoldoende
capaciteit. Er moet veel werk worden verzet en gemeenten hebben niet de (juiste en
voldoende) handen om dit te doen. Een bijkomend risico is dat het werk door een kleine
groep ambtenaren wordt uitgevoerd. Bij uitval verliest een gemeente relatief veel kennis en
ervaring.

4.2

Samenwerken met externe partijen
Andere gemeenten
Regionale samenwerking kent de gebruikelijke kansen, zoals het bundelen van krachten. De
geïnterviewde gemeenten benadrukten echter ook een keerzijde aan de samenwerking.
Beleidsplannen en samenwerkingsovereenkomsten moeten door elk van de deelnemende
gemeenteraden en colleges worden aangenomen. Er hoeft maar één van de raden tegen te

9/16

18 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

RAPPORT STAND VAN ZAKEN BESLUITVORMING DECENTRALISATIE JEUGD

werken en de voortgang staat onder druk. Dit gegeven zorgt voor extra druk op de raden
om toch maar goed te keuren en dat zorgt soms voor een vreemde dynamiek. Kortom, een
risico voor de voortgang, maar ook rond het democratisch proces.
Andere partijen
De geïnterviewde gemeenten geven aan dat de samenwerking met Jeugd-GGZ,
zorgkantoren en zorgverzekeraars lastig tot stand komt. Gemeenten moeten door de
decentralisatie met deze nieuwe partners samenwerken. Mensen moeten elkaar vinden en
leren kennen. Dat kost tijd en energie, terwijl de druk al zo hoog is. Gemeenten zien deze
lastig op gang komende samenwerking als een flink risico om beleid op tijd en goed op te
zetten.
4.3

Onzekerheid met hoge risico’s over budget en regelgeving
Onduidelijkheid budget en regelgeving
Gemeenten worstelen met de onduidelijkheid op het gebied van budget en regelgeving. De
impact van deze onzekerheid wordt versterkt door de risico’s die de (zekere) korting op het
budget met zich meebrengen en de risico’s rond de inkoop van de zwaardere zorg. Deze
onderwerpen van onzekerheid en risico’s worden door de meeste geïnterviewde
gemeenten genoemd als de belangrijkste reden waarom besluiten rond een aantal ‘kritische
succesfactoren’ nog niet zijn genomen.
Onzekere risico’s
Gemeenten reageren pas als onzekerheden op wet en budget zeker zijn. Het is voor
gemeenten lastig het ‘functioneel ontwerp’ van hun jeugdzorg inclusief budgettering vast te
stellen, als er nog zaken onzeker zijn. Deze combinaties tussen onzekerheden en een
verlangen naar calculeerbare risico’s verlamt gemeentelijke besluitvorming.

10/16

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 19

RAPPORT STAND VAN ZAKEN BESLUITVORMING DECENTRALISATIE JEUGD

Tot slot

Hoofdstuk 5

Het onderzoek richtte zich op tien ‘kritische’ succesfactoren waarover, volgens de planning
van de stelselmeter, in december 2013 een besluit bij gemeenten genomen moet zijn. Het
uitgangspunt hierbij is dat een goed verloop van de decentralisatie mede afhankelijk is van
het tijdig bereiken van deze mijlpalen. Dit onderzoek heeft de stand van zaken in januari
2014 gemeten. De antwoorden van de 97 gemeenten die zijn geïnterviewd geven een
indicatie van de stand van zaken op de tien ‘kritische succesfactoren’ bij alle 407 gemeenten
in Nederland.
Geen van de ‘kritische succesfactoren’ is bij meer dan de helft van de geïnterviewde
gemeenten bereikt. Daarnaast blijken flinke verschillen in de stand van zaken tussen de
factoren. Een aantal ‘kritische succesfactoren’ wordt nog voor de verkiezingen afgehandeld,
maar er zijn ook veel factoren waar nog geen concreet tijdpad voor is uitgestippeld. In de
gesprekken met de gemeenten koppelden zij drie uitdagingen terug: de mensen bij de
gemeenten die het werk moeten klaren, samenwerken met veel verschillende partijen en
een lastige combinatie van onzekerheden en risico’s rond budget en wetgeving.

11/16

20 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

RAPPORT STAND VAN ZAKEN BESLUITVORMING DECENTRALISATIE JEUGD

Invulschema gemeenten

Bijlage 1

Vragen offerte

Bijbehorende ‘kritische

Fase

Gereed

Korte

succesfactor’ uit stelselmeter

(1 t/m 4)

op?

toelichting

Implementatieorganisatie van

Besluit gemeenteraad over

gemeenten

organisatie van invoering
jeugdhulp

Bekostigingssystematiek

Besluit gemeenteraad over
bekostigingssystematiek

Deelname aan regionale

Besluit gemeenteraad over

samenwerking (inclusief regionale

deelname aan regionale

bekostigingssystematiek)

samenwerking contracteren
jeugdhulp

Inkoop volgens LTA

Besluit gemeenteraad over
deelname aan landelijke
samenwerking contracteren
jeugdhulp

Toeleidingfunctie en

Besluit gemeenteraad over

casemanagement

inrichting toeleidingfunctie en
casemanagement

Programma’s van eisen voor te

Regionale en gemeentelijke

contracteren jeugdhulp

programma’s van eisen voor
te contracteren jeugdhulp

Kwaliteitsbeleid

Besluit gemeenteraad over
kwaliteitsbeleid

Beschrijving gemeentelijke en

Regionale en gemeentelijke

regionale

beschrijving transformatie-

transformatiedoelstellingen

doelstellingen

(Gemeentelijke en regionale)

Gemeentelijke afspraken met

afspraken met aanbieders over

aanbieders voor hulp in 2015

continuïteit zorg
(Gemeentelijke en regionale)

Gemeentelijke afspraken over

afspraken over taken BJZ

taken BJZ

12/16

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 21

RAPPORT STAND VAN ZAKEN BESLUITVORMING DECENTRALISATIE JEUGD

Aantallen gemeenten

Bijlage 2

Klein

Middel

Groot

Achterhoek

0

3

0

Totaal
3

Amsterdam-Amstelland

1

0

0

1

Arnhem

1

1

1

3

Drenthe

1

3

0

4

Eemland

1

1

1

3

Flevoland

1

0

1

2

Food Valley

1

1

1

3

Friesland

1

1

0

2

Gooi en Vechtstreek

1

1

0

2

Groningen

1

0

1

2

Haaglanden

1

1

0

2

Haarlemmermeer

0

0

1

1

Holland Rijnland

1

1

1

3

IJselland

1

1

1

3

Kop van Noord-Holland

1

0

0

1

Lekstroom

1

1

0

2

Midden Brabant

1

2

0

3

Midden Holland

2

1

0

3

Midden IJssel/Oost Veluwe

0

1

1

2

Midden Limburg

2

1

0

3

Midden-Kennemerland

1

1

0

2

Noord Kennemerland

2

0

1

3

Noord Limburg

1

1

1

3

Noord Oost Brabant

1

0

0

1

Noord Veluwe

1

1

0

2

Rijk van Nijmegen

1

1

0

2

Rijnmond

0

1

1

2

Rivierenland

2

1

0

3

Twente

1

1

1

3

Utrecht

0

0

1

1

Utrecht West

1

2

0

3

West Brabant Oost

1

1

1

3

West Brabant West

1

2

0

3

West-Friesland

1

1

0

2

Zaanstreek-Waterland

1

1

1

3

Zeeland

1

2

0

3

Zuid Holland Zuid

0

0

1

1

Zuid Limburg

1

1

1

3

Zuid Oost Brabant

1

1

1

3

Zuid-Kennemerland

1

0

0

1

Zuid-Oost Utrecht

1

1

0

2

Totaal

39

39

19

97

13/16

22 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

RAPPORT STAND VAN ZAKEN BESLUITVORMING DECENTRALISATIE JEUGD

Percentages antwoorden

Organisatie invoering jeugdhulp

Bekostigingssystematiek

Deelname aan regionale
samenwerking contracteren
jeugdhulp

Deelname aan landelijke
samenwerking contracteren
jeugdhulp

Inrichting toeleidingsfunctie en
casemanagement

PvEs voor de contracteren jeugdhulp

Kwaliteitsbeleid

Beschrijving transformatie
doelstellingen

Afspraken met aanbieders voor hulp
in 2015

Afspraken over taken BJZ

Geen
voorbereiding

In ambtelijke
voorbereiding

Besluit in
college
genomen

Besluit in raad
genomen

Klein

5,1%

20,5%

38,5%

35,9%

Middel

7,7%

20,5%

35,9%

35,9%

Groot

,0%

26,3%

26,3%

47,4%

Totaal

5,2%

21,6%

35,1%

38,1%

Klein

20,5%

61,5%

7,7%

10,3%

Middel

5,1%

74,4%

12,8%

7,7%

Groot

15,8%

42,1%

21,1%

21,1%

Totaal

13,4%

62,9%

12,4%

11,3%

Klein

12,8%

28,2%

28,2%

30,8%

Middel

5,1%

28,2%

25,6%

41,0%

Groot

10,5%

42,1%

15,8%

31,6%

Totaal

9,3%

30,9%

24,7%

35,1%

Klein

25,6%

33,3%

17,9%

23,1%

Middel

10,3%

56,4%

15,4%

17,9%

Groot

17,6%

29,4%

17,6%

35,3%

Totaal

17,9%

42,1%

16,8%

23,2%

Klein

10,5%

39,5%

26,3%

23,7%

Middel

2,6%

59,0%

23,1%

15,4%

Groot

11,1%

27,8%

27,8%

33,3%

Totaal

7,4%

45,3%

25,3%

22,1%

Klein

30,8%

61,5%

2,6%

5,1%

Middel

12,8%

87,2%

,0%

,0%

Groot

26,3%

57,9%

10,5%

5,3%

Totaal

22,7%

71,1%

3,1%

3,1%

Klein

32,4%

54,1%

8,1%

5,4%

Middel

30,8%

61,5%

,0%

7,7%

Groot

22,2%

55,6%

11,1%

11,1%

Totaal

29,8%

57,4%

5,3%

7,4%

Klein

20,5%

23,1%

12,8%

43,6%

Middel

10,3%

25,6%

17,9%

46,2%

Groot

10,5%

21,1%

5,3%

63,2%

Totaal

14,4%

23,7%

13,4%

48,5%

Klein

10,3%

76,9%

2,6%

10,3%

Middel

2,6%

74,4%

5,1%

17,9%

Groot

5,3%

57,9%

21,1%

15,8%

Totaal

6,2%

72,2%

7,2%

14,4%

Klein

23,1%

69,2%

5,1%

2,6%

Middel

7,7%

76,9%

5,1%

10,3%

Groot

5,6%

66,7%

11,1%

16,7%

Totaal

13,5%

71,9%

6,3%

8,3%

14/16

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 23

RAPPORT STAND VAN ZAKEN BESLUITVORMING DECENTRALISATIE JEUGD

Percentages ‘mijlpaal bereikt’

Bijlage 3

Mijlpaal bereikt

Mijlpaal niet
bereikt

Organisatie invoering jeugdhulp

45,7%

54,3%

Bekostigingssystematiek

11,7%

88,3%

Deelname aan regionale samenwerking contracteren jeugdhulp

36,5%

63,5%

Deelname aan landelijke samenwerking contracteren jeugdhulp

26,3%

73,7%

Inrichting toeleidingsfunctie en casemanagement

22,6%

77,4%

PvE voor de contracteren jeugdhulp

3,3%

96,7%

Kwaliteitsbeleid

8,0%

92,0%

Beschrijving transformatie doelstellingen

49,0%

51,0%

Afspraken met aanbieders voor hulp in 2015

19,1%

80,9%

Afspraken over taken BJZ

12,4%

87,6%

15/16

24 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 25

Bijlage 4: S
 ignificant, “Rapportage inventarisatie afspraken
zorgcontinuïteit”, d.d. 13 februari 2014

Rapportage inventarisatie afspraken
zorgcontinuïteit
Follow-up Regionale Transitiearrangementen

Significant
Thorbeckelaan 91
3771 ED Barneveld
+31 342 40 52 40
KvK 3908 1506
info@significant.nl
www.significant.nl

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd
Barneveld, 13 februari 2014
Referentie: ET/bv/13.344
Auteur(s): W. van Plaggenhoef, T. Vietje, F. Pluut, E.T. Thijssen

26 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 27

Inhoudsopgave
Voorwoord

4

1.

5

2.

Achtergrond en onderzoeksvraag
1.1

Achtergrond

5

1.2

Onderzoeksvraag

5

1.3

Enkele opmerkingen bij de uitvoering van dit onderzoek

6

Aanpak en onderzoeksverantwoording

7

2.1

Aanpak

7

2.1.1

Inventarisatie van afspraken over zorgcontinuïteit via gestructureerde telefonische
interviews

3.

7

2.1.2

Verkrijgen van bruikbare contactgegevens

7

2.1.3

Telefonische interviews met transitiemanagers

7

2.1.4

Telefonische interviews met zorgaanbieders

8

2.1.5

Reflectie op participatie in dit onderzoek

8

2.2

Onderzoeksverantwoording

8

2.2.1

Solide onderzoeksresultaten, met een voldoende landelijke afspiegeling

8

2.2.2

Reflectie op de soliditeit van gegeven antwoorden

11

2.2.3

Reflectie op de opbouw van de onderzoekspopulatie en landelijke afspiegeling

11

Resultaten telefonische inventarisatie

13

3.1

Resultaten telefonische interviews met transitiemanagers

13

3.1.1

Transitiemanagers tonen zich overwegend positief over de basis die de

3.1.2

Transitiemanagers bevinden zich naar eigen zeggen midden in het proces van

budgetinformatie 2015 geeft om afspraken te maken

13

afspraken maken
3.1.3

14

Het merendeel van de transitiemanagers verwacht uiterlijk in de zomer 2014 tot
afspraken te komen

15

3.2

Resultaten telefonische interviews met zorgaanbieders

15

3.2.1

Ruim driekwart van de gesproken zorgaanbieders geeft aan dat er in het geheel nog

3.2.2

Zorgaanbieders weten in veel gevallen niet of en wanneer zij tot afspraken zullen

geen afspraken over zorgcontinuïteit zijn gemaakt

16

komen
3.2.3

18

Enkele knelpunten worden herhaaldelijk genoemd bij het maken van afspraken over
zorgcontinuïteit

3.2.4

18

Zorgaanbieders hebben in veel gevallen al maatregelen genomen anticiperend op de
transitie en transformatie van de jeugdzorg

3.2.5

19

Reflectie op mogelijke verschillen tussen de ‘categorieën’ in de zin van de
Eindrapportage Beoordeling transitiearrangementen

19

4.

Conclusies

21

A.

Participerende regio’s

22

B.

Participerende zorgaanbieders

23

C.

Gehanteerd vraagstellingsformat transitiemanagers

25

D.

Gehanteerd vraagstellingsformat zorgaanbieders

26

Inhoudsopgave

Pagina 3 van 26

28 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

Voorwoord
Voorliggend rapport is de weerslag van een telefonische inventarisatie die door Significant bv is uitgevoerd in
opdracht van de Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd (TSJ). Het betreft een inventarisatie van de
stand van zaken van afspraken tussen gemeenten en zorgaanbieders over het bieden van zorgcontinuïteit
aan jeugdigen in 2015. Mede om de belasting bij gemeenten te beperken, heeft het onderzoek zich in dit
geval primair op zorgaanbieders gericht.
De doorlooptijd waarin de bevraging van zorgaanbieders heeft moeten plaatsvinden (van 6 tot 31 januari
2014) was kort. In deze korte doorlooptijd heeft de inventarisatie zich gericht op het bereiken van een
deelverzameling van zorgaanbieders die een ‘landelijke afspiegeling’ te noemen is. Door de gekozen aanpak,
maar ook door de voorbeeldig te noemen participatie van transitiemanagers én zorgaanbieders is dit naar
onze mening gelukt. De inventarisatie heeft tot doel om snel tot een aantal algemene, landelijke inzichten te
komen; het is bijvoorbeeld geen ‘regionale casestudie’. Wij verzoeken u dit rapport ook als zodanig te lezen.
De inventarisatie levert een duidelijk beeld op: er is op het moment van uitvoeren van deze inventarisatie
(medio januari 2014) een fors verschil tussen het vertrouwen dat regio’s (transitiemanagers) zeggen te
hebben in de goede (tijdige!) totstandkoming van garanties voor zorgcontinuïteit en het beeld dat de
zorgaanbieders daarbij hebben. Terwijl de meerderheid van de transitiemanagers aangeeft zich midden in het
proces van afspraken maken te bevinden, en verwacht uiterlijk in de zomer van 2014 tot afspraken te komen,
geven de in deze inventarisatie benaderde zorgaanbieders in grote meerderheid aan dat er in het geheel nog
geen afspraken zijn gemaakt, en dat zij in veel gevallen niet weten of en wanneer zij wel tot deze afspraken
zullen kunnen komen.
Bovenstaande conclusie is naar onze mening duidelijk op basis van deze inventarisatie te trekken. Dit vermeld
hebbend, kunnen wij vaststellen dat zowel de participerende regio’s (transitiemanagers) als zorgaanbieders
(directie- en bestuursleden) die in dit onderzoek zijn betrokken over het algemeen een constructieve houding
ten aanzien van de decentralisatie van de jeugdzorg aan de dag legden, waaruit nog steeds vertrouwen in
een goede afloop lijkt te kunnen worden afgeleid.
Wij hopen stellig dat deze inventarisatie in opdracht van de TSJ verder aan deze goede afloop bijdraagt.
Elliott Thijssen
Partner

Voorwoord

Pagina 4 van 26

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 29

1.

Achtergrond en onderzoeksvraag

1.1

Achtergrond

01

De Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd (hierna: TSJ) zal medio februari haar derde reguliere

rapportage uitbrengen. Om onderbouwd en beargumenteerd de stand van zaken van de stelselwijziging te
verkrijgen, zal de TSJ de resultaten uit de Transitiemonitor Jeugd benutten. In aanvulling daarop zijn de
afgelopen weken twee gerichte onderzoeken uitgevoerd; een onderzoek door bureau BMC en een onderzoek
door Significant, waarvan onderhavig rapport het resultaat is.
02

Het onderzoek van Significant richt zich specifiek op het verzamelen van aanvullende informatie over de

stand van zaken van afspraken tussen gemeenten en zorgaanbieders over het bieden van zorgcontinuïteit
aan jeugdigen in 2015. Dit is ter uitvoering van de toezegging aan de Tweede Kamer van de
staatssecretarissen van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en van Veiligheid en Justitie over het monitoren
van het vervolg op de Regionale Transitiearrangementen. Mede om de belasting bij gemeenten te beperken,
heeft het onderzoek zich in dit geval primair op zorgaanbieders gericht.

1.2
03

Onderzoeksvraag
De centrale onderzoeksvraag is: wat is de stand van zaken rondom de totstandkoming van afspraken

over zorgcontinuïteit tussen gemeenten en zorgaanbieders?
04

De TSJ heeft Significant verzocht de volgende werkzaamheden te verrichten in het kader van dit

onderzoek:
a.

De inventarisatie bij aanbieders van alle typen jeugdzorg of zij op basis van de voorgenomen budgetten
voor 2015 van gemeentelijke regio’s aan deze regio’s een zorggarantie voor jeugdigen in 2015 hebben
gegeven;

b.

Hierbij rekening te houden met het verschillende karakter van de zorggaranties per type jeugdzorg;

c.

Een onderbouwing van de methodiek om tot een selectie van aanbieders te komen, die een landelijke

d.

Een controle uit te voeren op de resultaten van de inventarisatie bij de contactpersonen van de regio’s

afspiegeling kan worden genoemd;
voor de RTA’s.
05

De doorlooptijd waarin de bevraging van zorgaanbieders heeft moeten plaatsvinden (van 6 tot 31 januari

2014) was kort. Niettemin zijn wij van mening dat wij - mede door de gekozen aanpak, maar ook door de
voorbeeldig te noemen participatie van transitiemanagers én zorgaanbieders - tot resultaten hebben kunnen
komen op basis van een selectie van zorgaanbieders die een ‘landelijke afspiegeling’ te noemen is. In de
paragraaf ‘Onderzoeksverantwoording’ gaan wij hier nader op in.
06

Opgemerkt moet worden dat onderdeel d) van bovengenoemde onderzoeksvraag (een ‘controlemoment

achteraf’ met de regio) in goed overleg met de TSJ is ingeruild voor een ‘inventarisatiemoment vooraf’. Ook
hierover meer in de paragraaf ‘Aanpak’.

Achtergrond en onderzoeksvraag

Pagina 5 van 26

30 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

1.3
07

a.

Enkele opmerkingen bij de uitvoering van dit onderzoek
Bij de uitvoering van het onderzoek behoren de volgende opmerkingen:
Het totale aantal zorgaanbieders in de jeugdzorg in Nederland loopt - afhankelijk van hoe ‘jeugdzorg’
precies wordt afgebakend, en hoe ‘zorgaanbieder’ wordt gedefinieerd - naar schatting in de honderden
tot mogelijk enkele duizenden wanneer individuele ‘vrijgevestigden’ worden meegeteld. Een precieze
afbakening van deze ‘onderzoekspopulatie’ was voor dit onderzoek niet beschikbaar. De uitdaging van
het onderzoek is dan ook geweest om desondanks een verzameling zorgaanbieders te selecteren die
zo veel mogelijk als ‘landelijke afspiegeling’ kan gelden;

b.

Gegeven de doeleinden en beschikbare tijd en middelen voor dit onderzoek hebben wij gekozen voor
een pragmatische aanpak waarin met gestructureerde en gerichte bel- en e-mailacties een zo
substantieel mogelijke deelverzameling van de jeugdzorgaanbieders benaderd is. Dit is altijd tot op
zekere hoogte ‘selectief’: de deelverzameling hangt onder andere af van welke contacten worden
aangeleverd, wie bereikt wordt, wie tijd heeft en bereid is te participeren, en dergelijke;

c.

Er bestaan meer a-selecte (standaard)technieken: bijvoorbeeld een grootschalige steekproeftrekking.
Deze technieken zijn in dit geval echter onvoldoende effectief. Significant heeft veel ervaring met het
inzetten van dergelijke technieken (geautomatiseerde enquêtes naar e-maildatabases of via specifiek
ingerichte portals, rappeltechnieken et cetera) en weet juist vanuit die ervaring, dat het niet realistisch is
om te verwachten dat zulke technieken voldoende bruikbare resultaten opleveren in de periode van drie
weken die hier beschikbaar was. Om die reden is hier in goed overleg met de TSJ niet voor gekozen;

d.

In de aanpak die wij in dit onderzoek hebben gehanteerd hebben wij steeds, in nauwe afstemming met
de TSJ, aan de hand van de (bruikbaarheid van) respons bepaald welke ‘witte vlekken’ in de respons
verder zouden moeten worden ingevuld. Het streven is steeds geweest toe te werken naar een
verzameling van zorgaanbieders die een landelijke afspiegeling genoemd kan worden. Van landelijke
afspiegeling is sprake wanneer de verzameling zorgaanbieders een voldoende mate van geografische
spreiding (‘dekking’ over de jeugdzorgregio’s) en spreiding over de verschillende typen jeugdzorg kent.
Idealiter zou er tevens een spreiding bestaan naar grootte van de instelling, maar dat bleek gegeven de
beperking in tijd niet haalbaar. In de verzameling zijn daardoor vooral de grotere aanbieders
opgenomen, zonder overigens dat specifiek op ‘grootte’ is geselecteerd;

e.

Wij merken op dat ‘landelijke afspiegeling’ iets anders is dan strikt ‘statistische representativiteit’; zeker
gegeven de indeling in regio’s en subsectoren ontstaan al snel ‘straten’ (in de zin van ‘gestratificeerde
steekproef’) waarin het aantal respondenten te klein is om representativiteit in statistische zin te
garanderen.

Achtergrond en onderzoeksvraag

Pagina 6 van 26

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 31

2.

Aanpak en onderzoeksverantwoording

2.1

Aanpak

2.1.1

Inventarisatie van afspraken over zorgcontinuïteit via gestructureerde telefonische interviews

08

Het onderzoek omvat het uitvoeren van een groot aantal telefonische interviews met transitiemanagers en

directieleden of bestuurders van zorgaanbieders. Mede gericht op het beperken van het tijdsbeslag voor
respondenten is het telefonische interview gestructureerd door middel van een ‘vraagstellingsformat’ (zie
bijlage C: Vraagstellingsformat transitiemanagers en bijlage D: Vraagstellingsformat zorgaanbieders). Het
werken met een vraagstellingsformat heeft - naast het beperken van de benodigde tijd voor zowel respondent
als onderzoekers - ook het gunstige effect dat zoveel mogelijk vergelijkbare antwoorden worden verkregen,
waardoor zoveel mogelijk landelijke parallellen getrokken kunnen worden.
2.1.2
09

Verkrijgen van bruikbare contactgegevens

De belangrijkste praktische opgave is geweest om in korte tijd tot bruikbare contactgegevens te komen

waardoor het telefonische interview met ter zake deskundige medewerkers van zorgaanbieders kon
plaatsvinden. Er circuleren diverse overzichten van jeugdzorgaanbieders in Nederland, onder andere
overzichten van Jeugdzorg Nederland en het Nederlands Jeugdinstituut. Daardoor is relatief snel een landelijk
overzicht te genereren van de bekende (en vaak grotere) zorgaanbieders. Dit maakt het in principe mogelijk
om relatief snel tot algemene contactgegevens van de grotere aanbieders te komen
10

Aangezien het onderzoek zich echter toespitst op de regionale stand van zaken voor wat betreft de

afspraken over zorgcontinuïteit, hebben wij echter in overleg met de TSJ gekozen voor een meer regionale
aanpak met betrekking tot het verzamelen van geschikte contactgegevens. Daartoe hebben wij
contactgegevens van zorgaanbieders via de regionale transitiemanagers verzameld. De transitiemanagers
beschikken immers - mede door hun rol bij de totstandkoming van de Regionale Transitiearrangementen
(RTA’s) - in de meeste gevallen al over contactpersonen en -gegevens van zorgaanbieders in hun regio.
2.1.3
11

Telefonische interviews met transitiemanagers

In termen van volgorde van handelen hebben wij daarom allereerst de transitiemanagers van 41

1

jeugdzorgregio’s benaderd (via een informatiebrief en telefonische follow-up) en deze een aantal vragen
gesteld (zie paragraaf 28 en bijlage C) over de stand van zaken met betrekking tot afspraken met
zorgaanbieders over zorgcontinuïteit.
12

Daarnaast hebben wij de transitiemanagers gevraagd naar een overzicht van zorgaanbieders en

bijbehorende contactgegevens. Dit bleek in de praktijk uitstekend te werken. In korte tijd hebben wij zodoende

1

Wij hebben begrepen dat in gemeenteverband inmiddels gerekend wordt met 42 regio’s; het verschil betreft de splitsing

van regio Midden-Limburg in Midden-Limburg Oost en West. In dit onderzoek is de regio Midden-Limburg als een (1) regio
behandeld, in lijn met de verwerking tijdens de beoordeling van RTA’s door de TSJ.

Aanpak en onderzoeksverantwoording

Pagina 7 van 26

32 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

een lijst van enkele honderden zorgaanbieders weten te genereren, waarvan voor een belangrijk deel ook
contactgegevens voorhanden waren, of door ons via het bestuurssecretariaat van de betreffende instelling zijn
verkregen.
2.1.4
13

Telefonische interviews met zorgaanbieders

Bij het verzamelen van contactpersonen van zorgaanbieders hebben wij ons gericht op directieleden en

bestuurders. Daarmee is beoogd respondenten te vinden met voldoende overzicht van de afspraken van de
betreffende zorgaanbieder met de (vaak) verschillende regio’s, die uitspraken kunnen doen met voldoende
‘gewicht’ over of de afspraken over zorgcontinuïteit er naar verwachting wel of niet zullen komen. In verreweg
de meeste gevallen is het ook gelukt om een directie-/bestuurslid te interviewen.
14

Vervolgens hebben wij de contactpersonen bij de zorgaanbieders benaderd en deze een aantal vragen

gesteld (zie paragraaf 32 en bijlage D) over de stand van zaken met betrekking tot afspraken met gemeenten
(regio’s) over zorgcontinuïteit.
15

Vanwege het feit dat veel zorgaanbieders werkzaam zijn voor meerdere regio’s, en sommige grotere

aanbieders zelfs landelijk actief zijn, ontstond vrij snel ‘dekking’ over de meeste regio’s. In het vervolg hebben
wij een aantal malen, in nauwe afstemming met de TSJ, aan de hand van de verkregen respons bepaald
welke ‘witte vlekken’ in de respons verder zouden moeten worden ingevuld, en hier actief zorgaanbieders bij
benaderd.
2.1.5
16

Reflectie op participatie in dit onderzoek

Wij zijn uitermate positief over de participatie van zowel transitiemanagers als zorgaanbieders in dit

onderzoek. Het is opvallend te noemen dat de benaderde respondenten - ondanks de grote drukte waarin zij
verkeren en alle onzekerheden rond de veranderingen in de jeugdzorg tegen de achtergrond waarvan dit
onderzoek zich afspeelt - over het algemeen graag bereid waren om mee te werken aan het onderzoek, en dit
overwegend met een constructieve basishouding deden.

2.2

Onderzoeksverantwoording

2.2.1

Solide onderzoeksresultaten, met een voldoende landelijke afspiegeling

17

In totaal zijn 41 transitiemanagers en 83 zorgaanbieders gesproken. Voor een volledig overzicht van de

participanten in dit onderzoek verwijzen wij naar bijlage A (transitiemanagers) en bijlage B (zorgaanbieders).
Uit elk van de 41 jeugdzorgregio’s zijn ten minste 6, en maximaal 20 zorgaanbieders gesproken. Ook is er
sprake van spreiding over de verschillende zorgsoorten. In deze paragraaf onderbouwen wij met een aantal
grafieken onze stelling dat een selectie van zorgaanbieders is gesproken die kan worden beschouwd als een
landelijke afspiegeling.
18

In figuur 1 is weergegeven hoeveel aanbieders per regio zijn gesproken. Hieruit blijkt dat er minimaal 6

aanbieders per regio zijn gesproken. Dit is een prachtig resultaat te noemen. Dat dit is gelukt is mede te

Aanpak en onderzoeksverantwoording

Pagina 8 van 26

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 33

verklaren door het grote aantal bovenregionaal werkende zorgaanbieders. Dit betekende in de praktijk dat bij
veel zorgaanbieders een heel aantal regio’s kon worden besproken en ‘afgevinkt’.
19

Voor enkele grote, bovenregionale zorgaanbieders (zoals ’s Heeren Loo Zorggroep) geldt dat regionale

vestigingen in het onderzoek zijn betrokken; deze zijn in dat geval als aparte zorgaanbieder genummerd,
omdat het dan ook een relatief autonoom opererende regionale vestiging bleek.

Verdeling van het aantal gesproken
zorgaanbieders per regio
6 of 7 zorgaanbieders
gesproken
6
18

6

8 of 9 zorgaanbieders
gesproken
10 of 11
zorgaanbieders
gesproken

11

12 of meer
zorgaanbieders
gesproken

Figuur 1. Verdeling van het aantal gesproken zorgaanbieders per regio

20

Aangezien de meeste zorgaanbieders in meerdere regio’s werkzaam zijn, kon in de meeste interviews

informatie worden vergaard over de stand van zaken in meerdere regio’s. In tabel 1 is te zien hoeveel
aanbieders informatie hebben aangeleverd over iedere regio. Zo hebben bijvoorbeeld twintig aanbieders
uitspraken gedaan over de stand van zaken in de regio IJsselland.
21

Aangetekend moet worden dat juist dat grotere aantal regio’s per zorgaanbieder (mede in relatie tot de

redelijkerwijs beschikbare tijd van het interview) in de praktijk niet toelaat om met de betreffende
zorgaanbieder heel specifiek de situatie in iedere regio door te nemen. De zorgaanbieder wordt echter wel in
de gelegenheid gesteld om regio’s waarvoor de beantwoording van vragen over zorgcontinuïteit afwijkt,
specifiek te benoemen of toe te lichten.

Aanpak en onderzoeksverantwoording

Pagina 9 van 26

34 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

Naam regio

Aantal gesproken
zorgaanbieders

Achterhoek

13

Amsterdam-Amstelland

12

Arnhem

15

Drenthe

6

Eemland

11

Flevoland

10

Food Valley

15

Friesland

7

Gooi-en Vechtstreek

8

Groningen

6

Haaglanden

10

Haarlemmermeer

11

Holland Rijnland

10

Ijmond

7

Ijsselland

20

Kop van Noord-Holland

8

Lekstroom

11

Midden Brabant

9

Midden Holland

8

Midden Ijssel / Oost Veluwe

15

Midden Limburg

11

Nijmegen

12

Noord Limburg

12

Noord Veluwe

12

Noord-Kennemerland

12

Noord-Oost Brabant

10

Rijnmond

13

Rivierenland

13

Twente

16

Utrecht Stad

12

Utrecht West

12

West-Brabant-Oost

11

West-Brabant-West

14

West-Friesland

7

Zaanstreek Waterland

9

Zeeland

10

Zuid Limburg

8

Zuid-Holland-Zuid

12

Zuid-Kennemerland

13

Zuid-Oost Brabant

6

Zuid-Oost Utrecht

11

Tabel 1. Overzicht van het aantal gesproken zorgaanbieders per regio

Aanpak en onderzoeksverantwoording

Pagina 10 van 26

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 35

22

2

In tabel 2 wordt weergegeven hoeveel van de gesproken aanbieders welk type jeugdzorg aanbieden

(tweede kolom), in hoeveel regio’s zorgaanbieders zijn geïnterviewd per zorgsoort (derde kolom) en hoe vaak
zorgaanbieders uitspraken hebben gedaan over ieder type jeugdzorg (vierde kolom). Hieruit blijkt dat het is
gelukt om een voldoende landelijke spreiding over drie zorgsoorten te verkrijgen. Dat is niet het geval voor de
jeugd-GGZ geboden door vrijgevestigden. Hiermee wordt rekening gehouden in de interpretatie van de
resultaten.

Aantal gesproken
aanbieders

Aantal regio's

Aantal antwoorden

Jeugd - en opvoedhulp

46

41

265

Jeugd GGZ

46

41

203

Jeugd GGZ vrijgevestigd

2

3

3

Jeugd VG, LG, ZG en/of LVG

34

41

175

Soort zorg

Tabel 2. Dekking over zorgtypen (aantal zorgaanbieders per zorgsoort)
2.2.2
23

Reflectie op de soliditeit van gegeven antwoorden

Respondenten zijn telefonisch bevraagd langs een gestructureerd ‘vraagstellingsformat’ (bijlage C en D).

Het hanteren van een beperkt aantal antwoordcategorieën (bijvoorbeeld: ‘niet’, ‘in beperkte mate’,
‘grotendeels’ en ‘ja, volledig’) levert belangrijke (methodologische) voordelen. Het maakt mondelinge
toelichting beter vergelijkbaar en sneller te analyseren. Maar het introduceert natuurlijk ook enige arbitrariteit
en laat ruimte voor interpretatieverschillen: de ene respondent zegt sneller ‘ja, er zijn al grotendeels afspraken
gemaakt’ dan de ander, bij misschien wel eenzelfde feitelijke situatie in die betreffende regio. Dit is een
onvermijdelijk gevolg van het vragen naar inschattingen van respondenten. Mede door het aanzienlijke totale
aantal gesproken zorgaanbieders hebben wij het beeld dat de gegeven antwoorden gemiddeld gesproken
‘solide’ te noemen zijn. Ze geven een voldoende betrouwbaar beeld van de landelijke stand van zaken.
2.2.3
24

Reflectie op de opbouw van de onderzoekspopulatie en landelijke afspiegeling

Ook al is ‘grootte’ van zorgaanbieders geen selectiecriterium geweest bij het verzamelen van

zorgaanbieders is aan de lijst met participerende zorgaanbieders (bijlage B) snel te zien dat deze veel grote,
bekende zorgaanbieders bevat. Hierbij is overigens geen ‘volledigheid’ nagestreefd. De gegenereerde lijst is
vooral een uitkomst van de gehanteerde werkwijze om via de transitiemanagers tot contactgegevens van
zorgaanbieders te komen. Het is goed mogelijk (en waarschijnlijk) dat transitiemanagers (vanuit de RTA’s)
vooral de gegevens hebben doorgegeven van de hen bekende, grotere instellingen.
25

In dit onderzoek is, mede gegeven de beperkte beschikbare tijd en middelen, ervoor gekozen niet voor dit

effect (mogelijke bias richting grotere instellingen) te compenseren door (bijvoorbeeld) actief kleinere

2

Er zijn verschillende typeringen en classificaties van ‘soort jeugdzorg’ in omloop. Voor de doeleinden van dit onderzoek is

een hoofdindeling gehanteerd waarbij de zorgsoorten Jeugd VG, LG, ZG en/of LVG als een ‘type’ is behandeld, naast de
Jeugd GGZ, en de Jeugd - en Opvoedhulp. Onder Jeugd- en Opvoedhulp wordt verstaan de provinciaal gefinancierde
jeugdzorg, dus exclusief de jeugdzorg in gedwongen kader.

Aanpak en onderzoeksverantwoording

Pagina 11 van 26

36 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

instellingen (of bijvoorbeeld vrijgevestigden) te gaan benaderen. Het gevolg is onder meer dat in dit onderzoek
slechts een enkele vrijgevestigde is gesproken.
26

Gegeven de aard van de antwoorden die dit onderzoek oplevert over de stand van zaken rond afspraken

over zorgcontinuïteit, kan worden aangenomen dat wat geldt voor de grotere instellingen, in versterkte mate
geldt voor de kleinere instellingen en vrijgevestigden. Als er nog geen afspraken zijn rond zorgcontinuïteit met
de grotere aanbieders die de transitiemanagers aanleveren, dan is gemiddeld gesproken niet te verwachten
dat zulke afspraken bestaan met kleinere instellingen en vrijgevestigden.
27

Hierboven stelden wij al dat wij er niettemin in denken te zijn geslaagd om in dit onderzoek een aantal

respondenten te verzamelen dat gezamenlijk een voldoende landelijke afspiegeling vormt voor het trekken
van solide conclusies over de afspraken rond zorgcontinuïteit.

Aanpak en onderzoeksverantwoording

Pagina 12 van 26

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 37

3.

Resultaten telefonische inventarisatie

3.1

Resultaten telefonische interviews met transitiemanagers

28

In het kader van de inventarisatie zijn 41 transitiemanagers gesproken. De belangrijkste vragen die hen

zijn voorgelegd (zie ook bijlage C):
a.

Vormt de recentelijk vrijgekomen budgetinformatie voor 2015 naar de mening van uw regio een

b.

Heeft u inmiddels daadwerkelijk afspraken over zorgcontinuïteit weten te maken met alle

c.

(Indien er nog afspraken gemaakt moeten worden:) Wanneer denkt u deze afspraken wel gemaakt te

voldoende basis voor het maken van afspraken met zorgaanbieders over continuïteit van zorg?
zorgaanbieders?
hebben?
29

Tot slot is aan de transitiemanagers gevraagd om contactgegevens van zorgaanbieders aan te leveren.

Ruim de helft van de transitiemanagers heeft hier ook gehoor aan gegeven.
3.1.1

Transitiemanagers tonen zich overwegend positief over de basis die de budgetinformatie 2015 geeft
om afspraken te maken

30

Uit een analyse op de antwoorden van de transitiemanagers blijkt dat een meerderheid van hen positief is

over de basis die de budgetinformatie biedt om afspraken te maken met aanbieders (zie figuur 2). Niettemin
geven elf van de 41 transitiemanagers (27%) aan op basis van de budgetinformatie niet of slechts in beperkte
mate tot afspraken te kunnen komen. Zij stellen onder meer dat zij in afwachting zijn van de mei-circulaire
2014.

Resultaten telefonische inventarisatie

Pagina 13 van 26

38 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

Vormt de recentelijk vrijgekomen budgetinformatie
voor 2015 naar de mening van uw regio een voldoende
basis voor het maken van afspraken met
zorgaanbieders over
continuïteit van zorg?
7

Nee

10

In beperkte mate
4

Grotendeels
Ja, volledig

20

Figuur 2. Vormt de recentelijk vrijgekomen budgetinformatie voor 2015 naar de mening van uw regio een voldoende basis
voor het maken van afspraken over continuïteit van zorg?

3.1.2

Transitiemanagers bevinden zich naar eigen zeggen midden in het proces van afspraken maken

Heeft u inmiddels afspraken over zorgcontinuïteit
daadwerkelijk weten te maken met alle
zorgaanbieders?- Transitiemanagers
2

3

7

5

Nee
Net begonnen
Zitten er midden in
Bijna afgerond
Ja, volledig

24

Figuur 3. Zijn er inmiddels afspraken gemaakt met zorgaanbieders?

Resultaten telefonische inventarisatie

Pagina 14 van 26

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 39

Medio januari 2014 zijn de meeste regio’s volop bezig met het maken van afspraken over zorgcontinuïteit.
Enkele regio’s (3) geven aan in het geheel niet te zijn begonnen. En een beperkt aantal regio’s (2) geeft aan
afspraken te hebben gemaakt met alle ‘grote’ zorgaanbieders.
3.1.3

Het merendeel van de transitiemanagers verwacht uiterlijk in de zomer 2014 tot afspraken te komen

Termijn waarop men verwacht afspraken met
zorgaanbieders gemaakt te hebben

0%

10%

10%

Voor 1 april
32%

Tussen 1 april en
1 juli
Na 1 juli
Nooit
Onduidelijk

49%

Figuur 4. Termijn waarop men verwacht afspraken met zorgaanbieders gemaakt te hebben

31

33 van de 41 transitiemanagers verwachten uiterlijk op 1 juli 2014 afspraken te hebben gemaakt over

zorgcontinuïteit. 4 transitiemanagers zeggen geen uitspraken te kunnen doen over de termijn waarop zij
afspraken kunnen maken.

3.2
32

Resultaten telefonische interviews met zorgaanbieders
De 83 geïnterviewde contactpersonen bij zorgaanbieders is gevraagd of zij met de verschillende regio’s
3

waarvoor de betreffende zorgaanbieder werkzaam is, afspraken hebben gemaakt over zorgcontinuïteit .
Indien zij nog niet tot afspraken zijn gekomen, is hen gevraagd op welke termijn zij verwachten tot concrete
afspraken met regio’s te zullen komen.

3

Zie voor het volledige vraagstellingsformat bijlage D.

Resultaten telefonische inventarisatie

Pagina 15 van 26

40 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

3.2.1

Ruim driekwart van de gesproken zorgaanbieders geeft aan dat er in het geheel nog geen afspraken
over zorgcontinuïteit zijn gemaakt

33

Ongeveer driekwart van de gesproken aanbieders geeft aan nog geen afspraken te hebben gemaakt. Het

merendeel van de aanbieders is wel degelijk in gesprek met de regio’s, maar geeft aan dat dit nog niet tot
concrete afspraken heeft geleid. Er blijkt geen noemenswaardig verschil te zijn tussen de antwoorden die
worden gegeven door aanbieders op de verschillende zorgsoorten (zie figuren 2 tot en met 4).

Zijn afspraken gemaakt over zorgcontinuiteit:
Jeugd en opvoedhulp
2%
Niet

8%

Slechts in beperkte mate
Grotendeels

12%

Ja, af gerond

78%
Figuur 5. Zijn er voor het zorgtype Jeugd- en opvoedhulp afspraken gemaakt over zorgcontinuïteit?

Resultaten telefonische inventarisatie

Pagina 16 van 26

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 41

Zijn afspraken gemaakt over zorgcontinuiteit:
Jeugd GGZ
2%
Niet

5%

Slechts in beperkte mate

11%

Grotendeels
Ja, af gerond

82%
Figuur 6. Zijn er voor de zorgsoort Jeugd GGZ afspraken gemaakt over zorgcontinuïteit?

Zijn afspraken gemaakt over zorgcontinuiteit: jeugdVG-LG-ZG-LVG
1%
Niet

10%

Slechts in beperkte mate
Grotendeels
Ja, af gerond

14%

75%
Figuur 7. Zijn er voor de zorgsoort Jeugd VG-LG-ZG-LVG afspraken gemaakt over zorgcontinuïteit?

Resultaten telefonische inventarisatie

Pagina 17 van 26

42 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

3.2.2

Zorgaanbieders weten in veel gevallen niet of en wanneer zij tot afspraken zullen komen

Termijn waarop men verwacht afspraken met regio's
gemaakt te hebben

10%
Voor 1 april
Tussen 1 april en 1 juli
23%
53%

Na 1 juli
Nooit
Onduidelijk

12%

1%

Figuur 8. Termijn waarop men verwacht afspraken gemaakt te hebben

34

Het merendeel van de zorgaanbieders geeft aan geen duidelijkheid te hebben over de termijn waarop

afspraken gemaakt zullen zijn. Er zijn enkele (vooral nieuwe, kleinere) aanbieders die aangeven te vrezen dat
er helemaal geen zorg bij hen zal worden ingekocht. Voor het overgrote deel van de zorgaanbieders geldt dat
vooral wordt getwijfeld aan de termijn waarop de afspraken gemaakt zullen worden, maar met de verwachting
dat partijen ‘hier uiteindelijk wel uit zullen komen’.
3.2.3
35

Enkele knelpunten worden herhaaldelijk genoemd bij het maken van afspraken over zorgcontinuïteit

Aan zorgaanbieders is de vraag gesteld welke knelpunten zij ervaren bij het maken van afspraken met

regio’s. Hieronder geven wij de meest genoemde knelpunten weer:
a.

Onduidelijkheid over budget: Zorgaanbieders geven aan dat zij tot op heden onvoldoende duidelijkheid
hebben gekregen van gemeenten over de budgetten die zij per 2015 zullen hebben. De vrijgekomen
budgetinformatie in december 2013 biedt volgens de aanbieders onvoldoende soelaas, omdat
gemeenten op basis daarvan nog steeds geen contracten zeggen te kunnen sluiten. De voortdurende
onzekerheid over budgetten, stelt de zorgaanbieders voor het dilemma om nu al te anticiperen op nog
onbekende kortingen of om nog langer af te wachten - met het risico de benodigde bezuinigingen niet
tijdig gerealiseerd te hebben;

Resultaten telefonische inventarisatie

Pagina 18 van 26

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 43

b.

Regio’s geven geen helderheid over het beoogde tijdspad: Zorgaanbieders tasten in het duister over de
budgetten die hen per 2015 toekomen en daar bovenop komt dat gemeenten geen tijdspad
communiceren wanneer de duidelijkheid er wel komt;

c.

Onduidelijkheid over de inkoop van bovenregionale functies. Aanbieders geven aan dat gemeenten
vooral gericht zijn op het inkopen van zorg voor de eigen gemeente, en nog onvoldoende oog hebben
voor het bovenregionaal inkopen van (specialistische) jeugdzorg.

36

Daarnaast worden specifiek door aanbieders van jeugd-GGZ herhaaldelijk de volgende knelpunten

genoemd:
a.

Onduidelijkheid over hoe de inkoop van de jeugd-GGZ geregeld gaat worden;

b.

Een door zorgaanbieders ervaren gebrek aan kennis bij gemeenten: zowel ten aanzien van jeugd-GGZ

c.

De jeugd-GGZ sector raakt naar zeggen van de zorgaanbieders goed personeel kwijt: goed personeel

zelf, als over de wijze waarop dit ingekocht kan worden;
stapt vanwege alle onzekerheid over naar volwassen-GGZ.
3.2.4

Zorgaanbieders hebben in veel gevallen al maatregelen genomen anticiperend op de transitie en
transformatie van de jeugdzorg

37

Aan de aanbieders is gevraagd welke maatregelen zij hebben genomen om bedrijfsmatig goed voorbereid

te zijn op de transitie. De meest genoemde maatregelen zijn:
a.

Het maken van scenario-analyses: verschillende zorgaanbieders geven aan voor verschillende
denkbare kortingspercentages berekend te hebben welke effecten die kortingen zullen hebben. Voor
ieder scenario hebben zij een maatregelenpakket geformuleerd;

b.

Het proactief aanpassen van de bedrijfsvoering: verschillende zorgaanbieders geven aan reeds
bezuinigingen te hebben doorgevoerd op het gebied van personeel. Veelgenoemde maatregelen zijn:
het aanvragen van ontslagen, het niet verlengen van contracten en het instellen van een vacaturestop.
Daarnaast worden kostenbesparingen gerealiseerd door het terugbrengen van overhead, het
‘afslanken’ van het productaanbod en het afstoten van vastgoed;

c.

Het proactief inzetten op transformatie: zorgaanbieders zeggen in veel gevallen al in te zetten op
transformatie, bijvoorbeeld door het zoeken van samenwerking met andere zorgaanbieders en het
overhevelen van zwaardere zorg naar meer lichte, ambulante zorg. Ook bereiden zij zich voor op de
transitie door deel te nemen aan pilots en werknemers te detacheren in wijkteams;

d.

Het investeren in contact met gemeenten: zorgaanbieders geven aan veel tijd en energie te steken in
het onderhouden van contact met gemeenten. Zij investeren in hun zichtbaarheid bijvoorbeeld door het
inzetten van gerichte ‘marketingstrategieën’.

3.2.5

Reflectie op mogelijke verschillen tussen de ‘categorieën’ in de zin van de Eindrapportage
Beoordeling transitiearrangementen

38

In haar Eindrapportage Beoordeling transitiearrangementen (november 2013) heeft de TSJ de regio’s in

deze eindrapportage een kwalificatie gegeven, die zich richtte op de potentie om de doelstellingen van de
RTA’s alsnog tijdig te realiseren zodra de randvoorwaarden hiervoor zijn gerealiseerd (vooral helderheid over
het macrobudget).

Resultaten telefonische inventarisatie

Pagina 19 van 26

44 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

a.

In de eerste categorie vallen die regio’s die òf al met aanbieders afspraken hebben gemaakt over
zorgcontinuïteit en behoud van zorginfrastructuur òf met helderheid over het beschikbare budget snel
tot afspraken kunnen komen;

b.

In de derde categorie plaatst de TSJ enkele van de 41 regio’s waarvan de TSJ om verschillende

c.

Daartussen zit een grote middengroep van regio’s in de tweede categorie, die met extra maatregelen,

redenen niet verwacht dat zij tijdig met aanbieders afspraken maken;
processtappen en voorbereidende werkzaamheden nog tijdig afspraken met aanbieders kunnen
realiseren.
39

De inventarisatie naar afspraken over zorgcontinuïteit waarop deze rapportage van toepassing is heeft

zich niet specifiek gericht op een van bovengenoemde categorieën. Er is met alle regio’s en alle
zorgaanbieders in de betreffende regio’s contact gelegd zonder rekening te houden met of bijzondere
aandacht te geven aan de categoriekwalificatie die door de TSJ in november is gehanteerd.
40

Wel is achteraf een verschillenanalyse uitgevoerd naar in dit onderzoek gegeven antwoorden door regio’s

met verschillende TSJ-kwalificaties. Het resultaat van deze analyse was dat er geen betekenisvol verschil is
waar te nemen tussen de gemiddelde antwoorden die in dit onderzoek zijn gegeven binnen regio’s van
bovengenoemde categorie 1, 2 en 3.
41

De vraag is hoe dit ontbreken van een verschil moet worden geduid. Te denken valt hier bijvoorbeeld aan

de mogelijkheid dat ‘categorie 3’-regio’s een inhaalslag (ten opzichte van de categorie-1
en categorie-2 regio’s) hebben weten te bewerkstelligen sinds november 2013. Maar een mogelijkheid is ook
dat de timing van dit onderzoek (medio januari 2014) nu in de praktijk de waarneming oplevert dat slechts
weinig regio’s al tot afspraken over zorgcontinuïteit hebben kunnen komen, waardoor de resultaten voor de
overige regio’s (nog) weinig onderscheidend zijn. Dit is in het kader van deze inventarisatie niet verder
onderzocht.

Resultaten telefonische inventarisatie

Pagina 20 van 26

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 45

4.
42

Conclusies
De inventarisatie levert naar onze mening een duidelijk beeld op: er is op het moment van uitvoeren van

deze inventarisatie (medio januari 2014) een fors verschil tussen het vertrouwen dat regio’s
(transitiemanagers) zeggen te hebben in de goede (tijdige!) totstandkoming van garanties voor
zorgcontinuïteit en het beeld dat de zorgaanbieders daar bij hebben. Terwijl de meerderheid van de
transitiemanagers aangeeft zich midden in het proces van afspraken maken te bevinden, en verwacht uiterlijk
in de zomer van 2014 tot afspraken te komen, geven de in deze inventarisatie benaderde zorgaanbieders in
grote meerderheid aan dat er in het geheel nog geen afspraken zijn gemaakt, en dat zij in veel gevallen niet
weten of en wanneer zij wel tot deze afspraken zullen kunnen komen.
43

Bovenstaande conclusie is naar onze mening duidelijk op basis van deze inventarisatie te trekken. Dat

vermeld hebbend vinden wij het vermeldenswaardig dat zowel de in deze inventarisatie participerende regio’s
(transitiemanagers) als zorgaanbieders (directie- en bestuursleden) over het algemeen een constructieve
houding ten aanzien van de decentralisatie van de jeugdzorg aan de dag legden, waaruit nog steeds
vertrouwen in een goede afloop lijkt te kunnen worden afgeleid.

Conclusies

Pagina 21 van 26

46 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

A.

Participerende regio’s
Naam regio

Contactpersoon

Achterhoek

Suzanne Büter

Amsterdam-Amstelland

Wilmar Hendriks

Arnhem

Belinda Bonting

Drenthe

Han Tuller

Eemland

Christa Hoogeveen

Flevoland

Anita Ekas

Food Valley

Gerrit Visser

Friesland

André de Jong (waarnemend)

Gooi-en Vechtstreek

Petra Filius

Groningen

Hans Kamminga

Haaglanden

Arie Opstelten

Haarlemmermeer

Marga Drewes

Holland Rijnland

Peter Jehee

Ijmond

Gea de Jong

Ijsselland

Linda Nugter

Kop van Noord-Holland

Brecht Sies

Lekstroom

Maurits Depla

Midden Brabant

Rob Ahsmann

Midden Holland

Peter Paul Doodkorte

Midden Ijssel / Oost Veluwe

Annelies Tukker

Midden Limburg

Gonnie Poel

Nijmegen

Mandy Arens

Noord Limburg

Martine van Tuyn

Noord Veluwe

John Prein

Noord-Kennemerland

Hans de Vries

Noord-Oost Brabant

Hanny van de Moosdijk

Rijnmond

Jonathan Houtman

Rivierenland

Susanna Rijninks

Twente

Alice van den Nieuwboer

Utrecht Stad

Martin Wisselink

Utrecht West

Christian de Jongh

West-Brabant-Oost

Ellen van den Hout

West-Brabant-West

Peter van Batenburg

West-Friesland

Mohamed el Fedalli

Zaanstreek Waterland

Ansgar Willenborg

Zeeland

Nicole Baart

Zuid Limburg

Bianca Vaessen

Zuid-Holland-Zuid

Angelique Zoetekauw

Zuid-Kennemerland

Lysbeth vd Bos

Zuid-Oost Brabant

Carla Wijngaarden

Zuid-Oost Utrecht

Machteld Koelewijn

Bijlage A: Participerende regio’s (transitiemanagers)

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 47

B.

Participerende zorgaanbieders

Naam zorgaanbieder

Gesprekspartner

Functie gesprekspartner

s-Heeren Loo

Corine Postma

Directeur regiomanagers

s-Heerenloo Zuid-Oost Nederland

Herman Geurts

Beleidsmedewerker WMO en NZA ZVW financiering

s-Heerenloo

Annemarijn Wensink

Rayon manager Utrecht verantwoordelijk voor jeugd

Accare

A.A. Rietveld

Voorzitter RvB

ACT-Express

Jan Punter

Directeur

Adelante

Moniek de Haas

Beleidsadviseur

Altrecht

Hans Attema

Projectleider Transitie Jeugd

Amacura/Amalexis

Pieter Jan Schmeits

Operationele directie

Amarant (Idris, Leo Kannerhuis)

Anne Willems

Programma manager jeugd

Ambiq

Mevrouw Hageman

Directeur Salland

Autimaat BV

Frans de Bruijn

Directeur

Bosman GGZ

Gabriëlle Kaspers

Transitiecoördinator Jeugdzorg

Brijder

Laura Schermer

Directeur cluster jeugd

BTSW

Yessey van der Plas

Psycholoog

Buro van Roosmalen

Ruud van Roosmalen

Directeur/bestuurder

Campus Jeugdzorg

Jan Doldersum

Directeur

Cardea

Gerrit Jan Hoogeland

Bestuurder

Curium LUMC

Mevr. Reinhard

Directeur

Daelzicht

Jenny Buijks

Bestuurder

De Care Express

Franco Floris

Directeur

De Hartekampgroep

Janneke van der Lely

Clustermanager

De Hondsberg (vallen onder koraalgroep) Roel Kooijmans

Adviseur zorgmanagement beleid advies & onderzoek

De Kern

Hans Bonten

Directeur

De Viersprong

Roel Verheul en Mark Verheij

Voorzitter RvB

Stichting Driestroom

Muilenburg

Voorzitter RVB

Elker en Poortje (bestuurlijk gefuseerd)

Johan Dusseljee

Directeur financiën bedrijfsvoering

Emergis

Rick Mentjox

Entrea jeugdzorg onderwijs onderzoek

Marcel Quanjel

Directeur
Manager onderzoek & ontwikkeling en
bestuurssecretaris

Flexus Jeugdplein

Wim Spierings

Voorzitter RvB

GGnet

Taco van Lent

Directeur zorgeenheid jeugd

GGZ Breburg

Ariette van Rekum

Lid van de RvB

GGZ Rivierduinen

Dhr. Kadee

Directeur

GGZ WNB

Mark Spook

Programmamanager Jeugd

Horizon

Hans du Prie

Directeur

Icarus/SJSJ/Het Keerpunt

Jan Rombout

Bestuurder

Intermetzo

Frank Candel en Monique Mulders Voorzitter RvB resp. Bestuurssecretaris

Jeugdriagg

Kees Bastiaanse

Directeur/bestuurder

Juvent

Hein Abbing

Bestuurder

Juzt

Coen Dresen

Lid van de RvB

Karakter

Hans van Geenhuizen

Directeur bedrijfsvoering

Karakter

Joost van den Brink

Projectleider decentralisatie

Kleur - (onderdeel van Dichterbij)

Jasper Pors

Clustermanager

Koraalgroep

Ben van Broeckhoven

Directeur

Lijn 5

Janine Roos

Regiomanager

Lijn 5

Ernst Bouweriks

Regiomanager

Lucertis (onderdeel van Parnassia Groep) Jan van Schilt

Directeur bedrijfsvoering

MEE

Simone van Ruth

Bestuurder

Mee Gelderse Poort

Hanneke Jacobs

Directeur Mee Gelderse Poort

Stichting Mozaiek welzijnsdiensten

Johan Andreé

Directeur/bestuurder

Bijlage B: Participerende zorgaanbieders

48 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

Naam zorgaanbieder

Gesprekspartner

Functie gesprekspartner

Mutsaersstichting

Jos Peters

Bestuurssecretaris

Novo
Vrijgevestigde Psychologen en
Psychotherapeuten (NVVP)

A. Renting

bestuurder

Bert Hebing

Voorzitter van de NVVP

Opvoedpoli

Henry ten Hoeve

Directeur in Den Helder en Alkmaar

Pactum

Jan Brinkman

Directeur
Regiomanager

Pactum

Jose de Ruyter

Parlan

Job Laghuwitz

Transitiemanager Parlan

Zorgverlening - PGZ

Dhr. Boumans

Algemeen directeur

Pluryn (Nijmegen)

Henk van den Broek

Directeur Regio Nijmegen
Directeur Hoenderloo Groep en binnen Pluryn
verantwoordelijk voor de jeugdtak

Pluryn/Hoenderloo Groep

Erwin Duits

Praktijk van Waterschoot

Fons van Waterschoot

Directeur

Pro Persona

Thilda Geverinck

Teamleider Jeugd Ede

Riagg Zuid

Mevrouw Bomhof

Lid van de RvB

RIBW IJsselvecht

Aart van Walstijn

Lid van de RvB
Manager Jeugd

Rivas

Douwe Brik

Rubicon

Bart Vijgen

Bestuurder

Safegroup

Marloes Geven

Manager zorg
Directeur/bestuurder

SDW Zorg

Peter Meijs

SGJ

Bart Nitrauw

Bestuurder

SIG

Hella Nuyten

Clustermanager ambulante ondersteuning

Spirit

Ellen Schulze

Beleidsmaker

Synthese

Marcia Adams

Bestuurder

Tactus Verslavingszorg

J. de Vries

Directeur

Timon

Henk Jonker

Transitiemanager

Triade Flevoland

Atie Gelderloos

Directeur divisie jeugd

Trias Jeugdhulpverlening

Fokke Witteveen

Bestuurder

Triversum

Berden

Voorzitter RvB, kinder- en jeugdpsychiater & opleider

Triversum

Ineke van Hooff

Directeur bedrijfsvoering

Trivium

Arno Lelieveld

Directeur

Vitree

P. van der Linden

Bestuurder

Youké

Fawzia Nasrullah

Youké

Ans van Wijk

Lid van de RvB
Regiomanager binnen de regio's Utrecht West, Utrecht
Stad, Lekstroom & Zuid-Oost Utrecht

Yulius

Jan Menting

Directeur

Zozijn Zorg

Hans Silvis

Directeur kind en jeugd

Bijlage B: Participerende zorgaanbieders

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 49

50 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

C. Gehanteerd vraagstellingsformat transitiemanagers

Toelichting

Bent u bereid contactgegevens van de (grootste) zorgaanbieders te verstrekken?

Eventuele toelichting:

Indien antwoord indien er nog afspraken gemaakt moeten worden: Wanneer denkt u deze afspraken
wel gemaakt te zullen hebben?

Eventuele toelichting:

Heeft u inmiddels afspraken over zorgcontinuïteit daadwerkelijk weten te maken met alle
zorgaanbieders?

Vormt de recentelijk vrijgekomen budgetinformatie voor 2015 naar de mening van uw regio een
voldoende basis voor het maken van afspraken met zorgaanbieders over
continuïteit van zorg?

Antwoord

Gehanteerd vraagstellingsformat transitiemanagers

Naam regio
Datum
Gesprekspartner(s)
Gesprek door

C.

Pagina 25 van 26

D.

Gehanteerd vraagstellingsformat zorgaanbieders

Naam zorgaanbieder
Datum
Gesprekspartner(s)
Functie gesprekspartner
Gesprek door
Aanbod zorgaanbieder:
- Jeugd - en opvoedhulp
- Jeugd GGZ
- Jeugd GGZ (vrijgevestigden)

Jeugd -VG, LG, -ZG en LVG

Jeugd-GGZ
(vrijgevestigden)

Jeugd-GGZ

Zijn afspraken gemaakt over zorgcontinuïteit voor
onderstaande zorgtypen?
Jeugd - en
opvoedhulp

Werkzaam voor
regio?

Regio

Contact met regio
over
decentralisatie
jeugdzorg?

- Jeugd -VG, -LG, -ZG en -LVG

Toelichting (bij alle soorten antwoorden)

Achterhoek
Amsterdam-Amstelland
Arnhem
Drenthe
Eemland
Flevoland
Food Valley
Friesland
Gooi-en Vechtstreek
Groningen
Haaglanden
Haarlemmermeer
Holland Rijnland
Ijmond
Ijsselland
Kop van Noord-Holland
Lekstroom
Midden Brabant
Midden Holland
Midden Ijssel / Oost Veluwe
Midden Limburg
Nijmegen
Noord Limburg
Noord Veluwe
Noord-Kennemerland
Noord-Oost Brabant
Rijnmond
Rivierenland
Twente
Utrecht Stad
Utrecht West
West-Brabant-Oost
West-Brabant-West
West-Friesland
Zaanstreek Waterland
Zeeland
Zuid Limburg
Zuid-Holland-Zuid
Zuid-Kennemerland
Zuid-Oost Brabant
Zuid-Oost Utrecht

Welke knelpunten ervaart uw
organisatie om afspraken over
zorgcontinuïteit te maken?

Toelichting

Knelpunt 1

Knelpunt 2

Knelpunt 3

Knelpunt 4

Knelpunt 5

Knelpunt 6

Knelpunt 7

Knelpunt 8

Knelpunt 9

Knelpunt 10

Overige knelpunten

Welke maatregelen neemt uw
organisatie of heeft uw organisatie
genomen om bedrijfsmatig goed
voorbereid te zijn op de transitie per 1
januari 2015?
Toelichting
Maatregel 1

Maatregel 2

Maatregel 3

Maatregel 4

Maatregel 5

Maatregel 6

Maatregel 7

Maatregel 8

Maatregel 9

Maatregel 10

Overige maatregelen

D. Gehanteerd vraagstellingsformat zorgaanbieders

Pagina 26 van 26

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 51

Bijlage 5: Bureau Van Montfoort, “Het nieuwe jeugdstelsel. Nota
inzake fricties en spanningen bij inpassing van jeugdbescherming
en jeugdreclassering en vorming AMHK”, d.d. 10 februari 2014

HET NIEUWE J EUGDSTELSEL
N OTA INZAKE FRICTIES EN SPANNINGEN
BIJ INPASSING VAN

JEUGDBESCHERMING EN JEUGDRECLASSERING EN VORMING AMHK

Woerden, 10 februari 2014
Peter Kouwenberg
Joost van den Braak
Pauline Willems

52 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

Inhoudsopgave
1.

2.

3.

Samenvatting ..................................................................................................................................... 3
1.1

Samenvatting ............................................................................................................................. 3

1.2

Risico‘s en aanbevelingen per thema........................................................................................ 6

Inleiding ............................................................................................................................................ 13
2.1

Het onderzoeksveld: jeugdbescherming en jeugdreclassering in het nieuwe jeugdstelsel ....13

2.2

De onderzoeksthema‘s en onderzoeksvragen ........................................................................ 14

2.3

De onderzoeksuitvoering .........................................................................................................15

2.4

De rapportage .......................................................................................................................... 16

2.5

Beleidstheorieën ......................................................................................................................16

2.6

Voorwaarden vanuit de beleidstheorieën ................................................................................ 17

Thema 1. Gemeentelijke beleidsruimte ......................................................................................... 19
3.1

Wet en documenten.................................................................................................................19

3.2

Stand van zaken ......................................................................................................................21

3.3

Fricties, tegenstellingen, mogelijke oplossingen, risico‘s en aanbevelingen bij de
gemeentelijke beleidsruimte ................................................................................................... 22

4.

Thema 2. De inpassing van de jeugdbescherming ......................................................................24
4.1

Wet en documenten.................................................................................................................24

4.2

Het normenkader voor de gecertificeerde instelling ................................................................ 27

4.3

Stand van zaken in de jeugdbescherming............................................................................... 27

4.4

Fricties, tegenstellingen, mogelijk oplossingen, risico‘s en aanbevelingen bij inpassing
van de jeugdbescherming .......................................................................................................28

4.4.a De Nieuwe Jeugdbescherming ................................................................................................ 28
4.4.b Drang en dwang en zorgmelding ............................................................................................. 31
4.4.c Varianten aansluiting jeugdbescherming op wijkteams ........................................................... 32
5.

Thema 3. De inpassing van de jeugdreclassering ....................................................................... 34
5.1

Wet en documenten.................................................................................................................34

5.2

Positie jeugdreclassering .........................................................................................................34

5.3

Stand van Zaken......................................................................................................................36

5.4

Fricties, tegenstellingen, mogelijke oplossingen, risico‘s en aanbevelingen bij inpassing
van de jeugdbescherming .......................................................................................................39

6.

Thema 4. De positie van het AMHK ............................................................................................... 42
6.1

Wet en documenten.................................................................................................................42

6.2

Stand van Zaken......................................................................................................................44

6.3

Fricties, tegenstellingen, mogelijke oplossingen, risico‘s en aanbevelingen bij inpassing van
het AMK .................................................................................................................................. 44

7.

Overgangsproblemen .....................................................................................................................47
7.1

Budget en risico‘s tot aan 2015 ............................................................................................... 47

7.2

Fricties, spanningen,mogelijke oplossingen, risico‘s en aanbevelingen bij de overgang .......47

BIJLAGE 1 Wijkteams .............................................................................................................................. 51
BIJLAGE 2 Uitspraken Teeven bij plenaire behandeling van de jeugdwet in de Tweede Kamer ....52
BIJLAGE 3 Lijst met geïnterviewde personen ....................................................................................... 56

2

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 53

1.

Samenvatting1

1.1

Samenvatting

a.

Aanleiding en opdracht

Het jeugdstelsel wordt per 1-1-2015 gedecentraliseerd. Een omvangrijke verschuiving van taken van de
ene bestuurslaag naar de andere verandert het ‗speelveld‘ volledig, niet alleen voor bestuurslagen, maar
ook voor instellingen en voor cliënten.
Tegen deze achtergrond heeft de Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd (TSJ) Van Montfoort
gevraagd een inventariserend onderzoek uit te voeren inzake de inpassing van de jeugdbescherming en
de jeugdreclassering in het nieuwe jeugdstelsel en de mogelijke spanningen en tegenstrijdigheden
daarbij.
Daarbij gaat het om vier onderzoeksvragen bij vier thema‘s:
I

Wat is de beleidsruimte voor de gemeente inzake (inpassing van) jeugdbescherming en

II

Wat zijn modellen en benaderingen voor de inpassing van de jeugdbescherming, wat zijn

jeugdreclassering?
fricties en tegenstellingen bij inpassing en wat zijn mogelijke oplossingen met het oog op een
effectieve inpassing?
III

Wat zijn modellen en benaderingen voor de inpassing van de jeugdreclassering, wat zijn
fricties en tegenstellingen hierbij en wat zijn mogelijke oplossingen voor die fricties en
tegenstellingen met het oog op een effectieve inpassing?

IV

Wat zijn modellen en benaderingen voor inpassing van het Advies- en Meldpunt
Kindermishandeling (AMK), wat zijn fricties en tegenstellingen bij inpassing en wat zijn
mogelijke oplossingen met het oog op een effectieve inpassing?

Tijdens de twee gesprekken met de begeleidingscommissie van de TSJ kwamen wij tot de conclusie dat
het effectiever is om bij de fricties, tegenstellingen en mogelijke oplossingen, ook de risico‘s te
beschrijven met aanbevelingen.
b.

Aanpak onderzoek

Om deze onderzoeksvragen te beantwoorden hebben wij het volgende gedaan:


Een literatuur- en documentenstudie uitgevoerd.



Onze eerste bevindingen in een telefonische consultatieronde voorgelegd aan 20 verschillende
experts en aan de begeleidingscommissie van de TSJ.



De op grond hiervan aangepaste notitie eind oktober in een rondetafelgesprek voorgelegd aan de
experts die wij eerder telefonisch hebben geconsulteerd.



De eindrapportage is mede gebaseerd op de uitkomsten van het rondetafelgesprek.



Tevens is er afstemming geweest met de projectleider van het Ondersteuningsprogramma AMHK
(Advies- en Meldpunt Huiselijk geweld en Kindermishandeling).

1

Deze uitgebreide samenvatting is in feite een verkorte versie van het rapport

3

54 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

c.

Wat is reeds door gemeenten bereikt en welke aandachtsgebieden en risico’s zijn er nog?

Waar de TSJ in juni 2012 nog haar zorgen uitte over de voortgang van de transitie, constateert de TSJ in
haar op 12 november 2013 verschenen eindrapportage, dat er intussen een enorme versnelling heeft
plaatsgevonden.
Elf regio‘s zijn ver met de voorbereidingen voor het maken van zorgafspraken met aanbieders over
zorgcontinuïteit. Twee regio‘s lukt het volgens de TSJ niet om binnen 6 weken tot de noodzakelijke
afspraken te komen. De rest van het land is op weg, maar moet voortvarend door. Zij hebben nog 6 à 8
weken nodig om tot verdere afspraken te komen. Dit komt voornamelijk door onduidelijkheid over het
budget, waardoor te weinig concrete afspraken konden worden gemaakt. Belangrijk is dat er op korte
termijn duidelijkheid over het budget komt.
Ook wij zien in ons onderzoek de genoemde versnelling. Met name op het gebied van de
jeugdbescherming zijn er veel pilots en veelbelovende ontwikkelingen. Er zijn veel minder ontwikkelingen
en pilots op het gebied van de jeugdreclassering. Dat er een AMHK gevormd dient te worden, werd pas
duidelijk bij de indiening van de Jeugdwet. Het AMHK staat dan ook nog in de kinderschoenen. Voor de
vorming van het AMHK is er een apart ondersteuningsprogramma. De aansturing van dit
ondersteuningsprogramma is belegd bij de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het
ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) in nauw overleg met het ministerie van
Veiligheid en Justitie (V&J).
d.

Beleidstheorieën

Wij hebben in het bijzonder twee beleidstheorieën benut om in de lopende ontwikkelingen fricties,
tegenstellingen en mogelijke oplossingen te signaleren.
De eerste beleidstheorie betreft de sturing
Wij constateren dat bij de jeugdwet een vergelijkbare financiële prikkel geldt als bij de Wet Werk en
Bijstand. Gemeenten die hun beleid op het voorkomen van kinderbeschermingsmaatregelen niet goed
organiseren, worden ‗gestraft‘ doordat zij voor hoge en niet te beïnvloeden uitgaven komen te staan. Niet
alleen de kinderbeschermings- en jeugdreclasseringsmaatregelen moeten door de gemeenten worden
gefinancierd, maar ook de in dat kader noodzakelijke zorg.
Meccano Kennis voor Beleid heeft, in samenwerking met de universiteit Twente en BSZ
2

beleidsonderzoek onderzoek uitgevoerd op dit terrein . Op basis daarvan concluderen wij dat het van
belang is dat de gemeenten in hun beleid en in de uitvoering de noodzakelijke professionele kennis,
waaronder die over jeugdbescherming en jeugdreclassering, maximaal benutten. Deze kennis is thans
belegd bij de Raad voor de Kinderbescherming en het Bureau Jeugdzorg, inclusief het AMK.
De tweede beleidstheorie betreft de ketensamenwerking
3

Van Montfoort concludeert in ‗Jeugdzorg: Ketens voor kinderen‘ : bij integrale zorg wordt gestreefd naar
één toegang/één loket. Jeugdzorg en jeugdbeleid omvatten immers verschillende sectoren, circuits en
ketens. Deze ‗bundeling van eerste schakels‘ blijkt vervolgens vaak op gespannen voet te staan met de
2

Werkt de WWB? Resultaten van de ontwikkeling van nieuwe verhoudingen tussen Rijk en gemeenten, Onderzoek
in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, uitgevoerd door Meccano Kennis voor Beleid
in samenwerking met de universiteit Twente en BSZ beleidsonderzoek, 2007
3
Van Montfoort (2009). Jeugdzorg: Ketens voor kinderen. In: Ketenzorg, praktijk in perspectief. Rosendal, H.; Ahaus,
K.; Huijsman, R. & Raad, C. (red.). Maarssen: Elsevier gezondheidszorg.

4

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 55

koppeling die deze schakels hadden met de achterliggende schakels. In andere termen: de
samenwerking in ‗de breedte‘ (één loket) kan op gespannen voet staan met de samenwerking in ‗de
diepte‘. Ondanks alle inspanningen voor integrale zorg en verbetering van de ketensamenwerking blijft dit
probleem hardnekkig bestaan. Het is dus de vraag of één loket het antwoord is op stagnaties in de
ketensamenwerking. Voor een effectieve ketensamenwerking zijn andere zaken wellicht meer van
belang: niet alles op een hoop gooien/geen totaalaanpak, maar dialoog, samenwerking, vraagsturing en
veranderingsbereidheid.
Uit deze beleidstheorie en het uitgangspunt van de gemeenten zelf (1 gezin, 1 plan, 1 regisseur) volgt
hoe belangrijk het is dat de ketenverbindingen goed worden belegd. Dat betekent de juiste schakeling op
het juiste moment. In het programma Beter Beschermd en Aanpak Jeugdcriminaliteit van V&J is hierop
enorm geïnvesteerd, zowel in de doorlooptijden als in de ICT-ondersteuning.
Ketensamenhang en ketensnelheid behouden is dan ook een tweede belangrijke voorwaarde voor de
inpassing van de jeugdbescherming en de jeugdreclassering in de transitie/transformatie. Overigens is dit
4

een van de eisen in het concept-normenkader voor de gecertificeerde instelling.
e.

Visie

De twee hoofddoelstellingen in de stelselwijziging kunnen we kortweg samenvatten in één zin: een veilige
ontwikkeling van het kind binnen het eigen gezin en in een veilige buurt.
De samenvattende visie die wij aantreffen als het gaat om de jeugdbescherming is: eigen kracht, regie
van de ouders over hun eigen leven en het inzetten van netwerk en burgerparticipatie.
Daartoe vinden we in grote lijnen in alle gemeenten een overeenkomstige inrichting:


In de uitvoering geldt de aanpak: één gezin, één plan, één regie. Er wordt uitgegaan van de eigen
kracht van het gezin.



In bijna alle wijken of kleinere gemeenten worden vormen van gebiedsgerichte buurt- en
5

wijkteams grofweg vanuit twee verschillende visies ingezet. Generiek als het gaat om het integraal
aanpakken van problematiek bij volwassenen en jeugdigen, specifiek als het uitsluitend

6

jeugdthema‘s betreft. Soms is er binnen een generiek wijkteam een op jeugd gericht focusteam.

Deze wijkteams richten zich op de ondersteuning en hulp aan de burgers in de wijk. De zorg wordt
dichtbij de burgers gebracht en ontschot. Vanuit de wijkteams kan dan gespecialiseerde vrijwillige
jeugdzorg ingezet worden. Of, als het gaat om kinderen met een ernstig bedreigde ontwikkeling en
ouders die wel willen maar niet kunnen meewerken, wordt een vorm van bemoeizorg (drang)
ingezet. Als dit niet de gewenste resultaten oplevert of als de ouders uiteindelijk niet of
onvoldoende mee willen werken, wordt een maatregel voor kinderbescherming geïnitieerd.


In hoofdstuk 4, dat gaat over de jeugdbescherming, gaan wij verder in op de aansluiting van de
jeugdbescherming op deze wijkteams.

Over de inbedding van de jeugdreclassering is op dit moment bij de gemeenten slechts in beperkte mate
een visie ontwikkeld. Op een aantal plaatsen (bv. in de provincie Utrecht en in Amsterdam) is door de
gemeenten gekozen voor integratie van jeugdbescherming en jeugdreclassering vanuit de visie dat het
gros van jeugdreclassering gerelateerd is aan gezins- en opvoedproblematiek. Veel Bureaus Jeugdzorg
kiezen voor deze integratie. Verharde jongeren, een grote minderheid, krijgen dan een andere aanpak.
4

Concept Normenkader, versie 0.12 d.d. 17-09-2013
Met buurt- en wijkteams wordt ook het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) bedoeld als de buurt- en wijkteams met
het CJG zijn verbonden of onderdeel hiervan uitmaken.
6
Sociale Wijkteams in Ontwikkeling, VNH, juli 2013
5

5

56 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

De gemeente Rotterdam wil haar regie op de jeugdreclassering uitbreiden door bv. ZSM (Zo Snel, Slim,
Selectief, Simpel, Samen en Samenlevingsgericht Mogelijk) in de Veiligheidshuizen onder te brengen.
Ook is er op diverse plekken gemeentelijk beleid ontwikkeld met betrekking tot veelplegers en
overlastgevende groepen.
Dat er AMHK's komen is pas bekend vanaf het moment dat het wetsontwerp van de Jeugdwet is
gepubliceerd. De vorming van het AMHK staat nog overal in de kinderschoenen.
1.2

Risico’s en aanbevelingen per thema

Thema 1. Gemeentelijke beleidsruimte (Hoofdstuk 3)
In dit hoofdstuk constateren wij dat de gemeenten beleidsmatig geen rechtstreekse invloed hebben op
uitspraken in het civiel- en strafrecht voor jeugdigen, en niet direct op het aantal kinderbeschermingsmaatregelen en de zorg die vanuit de kinderbescherming noodzakelijk wordt geacht, noch
op het normenkader waaraan de gecertificeerde instelling moet voldoen.
Dit maakt het van belang dat de gemeenten de preventie en wat professor W. Slot de brede
kinderbescherming noemt (en wat ook wel bemoeizorg of drang wordt genoemd) goed en effectief
organiseren. Op deze wijze hebben de gemeenten alle beleidsruimte inzake (inpassing van)
jeugdbescherming en jeugdreclassering.
# RISICO 1

7

Het belangrijkste risico zien wij in het feit dat de Bureaus Jeugdzorg/LWI‘s niet in alle regio‘s betrokken
zijn bij de vorming en uitvoering van het beleid. Het blijkt dat, waar die betrokkenheid er wel is, er onder
meer sprake is van kwalitatief en kwantitatief veelbelovende initiatieven (daling
kinderbeschermingsmaatregelen en uithuisplaatsingen).
# AANBEVELING 1
Wij bevelen daarom aan dat deze betrokkenheid alsnog in alle regio‘s wordt gerealiseerd.
# RISICO 2
Wij constateren een kwantitatief risico bij de inkoop van kinderbeschermings- en
jeugdreclasseringsmaatregelen en de inkoop van zorg die wordt ingezet in het kader van een
kinderbeschermingsmaatregel of het jeugdstrafrecht. Dat wil zeggen: er is een risico dat niet de juiste
zorg of de juiste hoeveelheid kinderbeschermings- en jeugdreclasseringsmaatregelen en zorg wordt
ingekocht.
# AANBEVELING 2
Wij adviseren de Raad voor de Kinderbescherming een inkoopadvies te laten opstellen voor de regio,
vergelijkbaar met wat nu Bureau Jeugdzorg voor de provincies doet.

7

Als wij in het vervolg over Bureaus Jeugdzorg spreken doelen wij ook op de door de Bureaus Jeugdzorg
gemandateerde Jeugdbescherming en Jeugdreclassering van de Landelijke Werkende Instellingen (LWI‘s): de
William Schrikker Groep, Joods Maatschappelijk Werk, SGJ Christelijke Jeugdzorg en het Leger des Heils.

6

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 57

Thema 2. De inpassing van de jeugdbescherming (Hoofdstuk 4)
A.

Methodisch werken en de Nieuwe Jeugdbescherming

# RISICO 3
Als risico zien wij dat sommige gemeenten bij de voorbereiding van de inkoop onvoldoende het belang
meewegen van methodisch werken en van de bestaande ketenafspraken. Zeer recent heeft V&J een
(nog niet gepubliceerd) kostprijsonderzoek laten doen, op basis waarvan de tarieven 2014 zijn
vastgesteld.
Het is onduidelijk of alle gemeenten op de hoogte zijn van de ontwikkelingen die wel de ‗Nieuwe
Jeugdbescherming‘ genoemd worden (p.28 e.v.) en de werkzame elementen daarin, waardoor een
drastische afname van het aantal en de lengte van de ondertoezichtstellingen (OTS‘en) plaatsvindt,
alsmede van het aantal uithuisplaatsingen.
Weliswaar wordt het risico beperkt door de eisen die het normenkader in methodisch opzicht aan de
8

gecertificeerde instelling stelt, maar als gemeenten onverhoopt het belang van intensief methodisch
werken en van ketenafspraken niet ervaren, zullen deze kwaliteitsaspecten toch onder druk komen te
staan. Dat is niet alleen nadelig voor de cliënt, maar kan de gemeenten op hoge en niet beïnvloedbare
kosten jagen, doordat deze methoden laten zien dat zij de OTS‘en kunnen verkorten en het aantal
uithuisplaatsingen aanzienlijk kunnen verminderen.
# AANBEVELING 3
Onlangs zijn er ketenafspraken voor de jeugdbescherming gemaakt en vastgesteld. Het verdient
aanbeveling om als gemeenten deze afspraken serieus te nemen. Wij adviseren gemeenten goed zicht te
krijgen op de prijs-kwaliteit verhouding door middel van bijvoorbeeld een benchmarking. Dit is niet alleen
in het belang van de cliënt, maar ook om hogere en niet beïnvloedbare kosten te vermijden.
Het verdient tevens aanbeveling dat de Nieuwe Jeugdbescherming methodisch verder wordt uitgewerkt,
als handreiking naar de gemeenten die deze veelbelovende methode willen hanteren. Wij adviseren dat
de werkgroep Jeugdbescherming/Jeugdreclassering van de VNG hier het voortouw in neemt. Tevens
adviseren wij in deze handreiking aandacht te besteden aan de regiefunctie (er is in wet- en regelgeving
sprake van een grote hoeveelheid regisseurs) en aan de rechtsbescherming van de burger bij de
drangvariant.
B.

Drang en dwang
9

In het kader van de Nieuwe Jeugdbescherming wordt regelmatig gesproken over drang en dwang . Het
wetsvoorstel wil de ruimte vergroten om een gezinsvoogdijmedewerker, werkzaam bij een gecertificeerde
instelling, nog voordat een kinderbeschermingsmaatregel is uitgesproken in te zetten, met als doel
ouders te bewegen - al dan niet met zachte drang - tot vrijwillige medewerking. Dit bevordert de
10

continuïteit van hulpverlening .

8

Concept Normenkader, versie 0.12 d.d. 17-09-2013
Memorie van Toelichting (MVT), p 31
10
Idem
9

7

58 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

Op de vraag of dit al of niet geoorloofd is antwoordde Staatsecretaris Teeven tijdens de behandeling van
de Jeugdwet in de Tweede Kamer: ―
Ja, maar die ruimte is er al op dit moment. Ik hoef dat niet in de wet
op te nemen. We hoeven niet alles in de wet op te nemen. Het kan al en het gebeurt al op dit moment‖.

11

# RISICO 4
Professor Ido Weijers wijst er op dat er met drang veel macht bij de gemeente komt, en dat de wet daar
niets tegenover stelt. De gemeenten geven prioriteit aan vrijwillige medewerking van de ouders, zo nodig
onder dreiging van zwaardere maatregelen, de zogeheten bemoeizorg of drang. Weijers stelt verder: ―
Er
is geen toetsingskader voor het handelen van gemeenten in deze zogeheten vrijwillige fase. Men gaat er
12

op gemeentelijk niveau van uit dat alles mag‖ .
Ook cliëntenfora op internet uiten hun ongenoegen over het gebrek aan rechtsbescherming en de ―
Big
Brother is watching you‖ mentaliteit.
# AANBEVELING 4
Wij adviseren dat algemene en meerduidige termen zoals ‗drang‘ en ‗doorzettingsmacht‘ worden
vervangen door concrete aanduiding van bevoegdheden die de gemeente gebruikt om verandering in
een opvoedingssituatie te bevorderen. Bij iedere bevoegdheid bestaat reeds een vorm van
rechtsbescherming voor de burger. Bijvoorbeeld: bij schoolverzuim kan de leerplichtambtenaar de Officier
van Justitie inschakelen. De betrokkenen hebben dan de rechtsbescherming die hoort bij een
strafrechtelijke procedure. Dat de gemeente discretionaire ruimte bij bevoegdheden gebruikt om
voorwaarden te stellen – ‗het kind gaat vanaf heden naar school en als dat niet gebeurt, wordt de Officier
van Justitie ingeschakeld‘ – is niet bijzonder. Het kan zijn, dat de gezinsleden dit ervaren als ‗met de rug
tegen de muur staan‘, maar zij hebben in een dergelijk geval wel een keuze: voldoen aan de voorwaarde
of niet voldoen aan de voorwaarde en dan hun standpunt verdedigen in een juridische procedure.
Nader onderzoek kan worden gedaan naar de vraag of burgers voldoende mogelijkheden hebben om
bemoeienis vanuit gemeentelijke instanties te weigeren. Dit kan in eerste instantie gezocht worden
binnen het nieuwe stelsel. De gemeente kan een voorziening treffen waar burgers kunnen vragen om de
bemoeienis met de opvoedingssituatie van hun kinderen te stoppen. Denkbaar is dat de Nationale
Ombudsman of de Raad voor de Kinderbescherming deze rol op zich kan nemen. Bij twijfel kan de Raad
de zaak voorleggen aan de rechter. Een afwijzing van een maatregel door de rechter betekent, dat op dat
moment niet voldoende is onderbouwd dat de jeugdige ernstig in zijn ontwikkeling wordt bedreigd en dat
er dus geen grond is voor ongevraagde bemoeienis.
Wij adviseren dat de werkgroep Jeugdbescherming/Jeugdreclassering van de VNG het voortouw neemt
voor een handreiking over bovenstaande.
C.

Varianten aansluiting jeugdbescherming op buurt- en wijkteams

Voor de gemeenten liggen er met betrekking tot een veiligheidsteam drie varianten:
a.

Minimale variant: alleen dwang

b.

Midden variant: drang en dwang

c.

Maximale variant: drang en dwang en zorgbesprekingen

Zorgbesprekingen zijn besprekingen vanuit het wijkteam met het veiligheidsteam als zij zich zorgen
maken om de veiligheid van het kind. Het is een bespreking tussen professionals. Omdat er al veel van
11
12

Zie Bijlage 2
I. Weijers. NRC, 8 oktober 2013

8

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 59

de situatie bekend is, is een onderzoek niet noodzakelijk en vervangt deze bespreking de melding bij het
AMHK.
In Hoofdstuk 6 over de positie van het AMHK zullen wij aangeven waarom er ons inziens geen juridische
belemmeringen voor al deze varianten bestaan.
In alle varianten zal de Raad voor de Kinderbescherming een rol spelen. De werkgroep
jeugdbescherming/jeugdreclassering van de VNG heeft een handreiking ontworpen voor de
samenwerking tussen de gemeenten en de Raad.
Niets dwingt de gemeenten om voor de ene of de andere variant te kiezen. Wel is het zo dat de
gemeente in variant b en c veel meer professionele kennis naar de wijkteams brengt, dit het voorkomen
van een maatregel vergemakkelijkt, maar ook de gang naar een eventuele maatregel. Bovendien maakt
het de continuïteit in de persoon van de professional groter.
Als de gemeente besluit dat de gecertificeerde instelling tevens de gemandateerde instelling is die
rechtstreeks bij de Raad voor de Kinderbescherming een verzoek tot onderzoek kan doen, dan is de
concentratie van kennis, professionele inzet en snelheid in het veiligheidsteam in potentie zeer groot.
Een nadrukkelijke voorwaarde is dat de gecertificeerde instelling bereid moet zijn tot samenwerking met
het sociale domein. En daarmee afstand neemt van het beeld dat bij veel gemeenten op basis van het
verleden bestaat, dat de jeugdbescherming en jeugdreclassering in een ivoren toren zitten.
# RISICO 5
Wij zien het als een risico dat het voor sommige gemeenten lastig kan zijn de consequenties van hun
keuze voor één van de varianten te overzien.
# AANBEVELING 5
Wij adviseren daarom dat het ondersteuningsprogramma AMHK en de werkgroep
jeugdbescherming/jeugdreclassering, beide van de VNG, gezamenlijk tot een handreiking met
beschrijving van voor- en nadelen van de drie varianten komen, op basis waarvan de gemeenten hun
keuze kunnen maken.
Thema 3. De inpassing van de jeugdreclassering (Hoofdstuk 5)
De uitvoering van de jeugdreclassering is een strafrechtelijke maatregel, waarvan de basis in het
Wetboek van Strafrecht ligt. De Raad voor de Kinderbescherming is verantwoordelijk voor de toeleiding
middels de onderzoeken en de adviezen die zij uitbrengt. Het OM houdt toezicht op de naleving van de
opgelegde voorwaarden door de veroordeelde jeugdige en de Raad voor de Kinderbescherming op de
uitvoering van de maatregel.
Het bijzondere van het jeugdstrafrecht is het pedagogisch karakter, de strafrechtelijke maatregel is
gericht op een gunstige ontwikkeling van de jeugdige en daarom veelal gekoppeld aan zorg.
Bij de zogenaamde Dubbele Maatregel is er sprake van zowel een jeugdbeschermings- als een
jeugdreclasseringsmaatregel. Deze wordt volgens een speciale methodiek door 1 medewerker
uitgevoerd.
Het jeugdstrafrecht richt zich op het voorkomen van recidive, dus op speciale preventie. De
jeugdreclassering heeft zich de laatste jaren meer en meer toegelegd op het betrekken van het
familienetwerk.

9

60 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

Het is de vraag of de gemeenten wel een goed inzicht hebben in alle producten die zij moeten inkopen,
zoals bijvoorbeeld Intensieve Traject Begeleiding (ITB), Multi Systeem Therapie (MST) en
Gedragsbeïnvloedende maatregel (GBM). Wij verwijzen hiervoor naar AANBEVELING 2 (Inkoopadvies).
# RISICO 6
Niet alle gemeenten nemen een duidelijke rol bij de preventie en aanpak van jeugdcriminaliteit. Deze rol
betreft:


De aanpak van problematische jeugdgroepen waarbij de gemeente regisseur is.



De aanpak schoolverzuim.



Nazorg voor gedetineerde jongeren.



Verantwoordelijkheid voor de opvolging zorgmeldingen vanuit het werkproces vroegsignalering
door de politie.



De aanpak van veelplegers.

# AANBEVELING 6
Wij adviseren gemeenten, voor zover deze vraagstukken voor hen van toepassing zijn, hierop beleid te
ontwikkelen. Als voorbeeld noemen we schoolverzuim. Meer dan 30 procent van de
jeugdreclasseringzaken betreft overtredingen van de leerplichtwet. Een doelstelling van de gemeenten
kan zijn om het aantal strafrechtelijke ingrepen in geval van schoolverzuim te verlagen.
De gemeente heeft een aantal manieren om te sturen. Vanzelfsprekend via de afstemming in de
‗Driehoek‘ (gemeente, politie en Openbaar Ministerie) en via de regie over de Veiligheidshuizen. Ook
inkoopcontracten met de gecertificeerde instellingen zijn instrumenten van (beleids)regievoering
waarover de gemeenten beschikken.
Een samenhangend beleid is in kleinere gemeenten echter niet eenvoudig tot stand te brengen. Zoals de
startnotie van de TSJ beschrijft: ―gr
otere gemeenten of centrumgemeenten zijn vaak vanuit
veiligheidsdomein (Openbare Orde en Veiligheid) verantwoordelijk voor de Veiligheidshuizen. Zorg en
welzijn in kleinere gemeenten zijn niet altijd goed aangesloten bij deze ontwikkelingen‖.

13

Toch liggen ook hier verschillende mogelijkheden voor de gemeenten: de gemeenten zouden nu al
kunnen beginnen schoolverzuim minder via het strafrecht aan te pakken door de leerplicht en de
wijkteams een grotere rol te geven.
Ten slotte dienen er tussen het Rijk en VNG duidelijke afspraken gemaakt te worden over de financiering
in het kader van het adolescenten strafrecht.
Thema 4. De positie van het AMHK (Hoofdstuk 6)
Voor de vormgeving en de koppeling aan de wijkteams zijn er in wezen drie modellen:
1.

Het AMHK is een aparte organisatie en alle meldingen lopen via deze organisatie.

2.

Het AMHK neemt als organisatie deel aan alle veiligheidsteams, waar de professionals uit de
wijkteams hun zorgen met de professionals van de veiligheidsteams bespreken
(zorgbesprekingen).

13

Startnotitie onderzoek TSJ d.d. 1 augustus 2013, p. 2

10

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 61

3.

Het AMHK wordt gekoppeld aan de gecertificeerde instelling, die zorg draagt voor de organisatie
van het meldpunt, de zorgbesprekingen en de crisisdienst.

Of de derde variant mogelijk is, daarover zijn de geraadpleegde juristen het oneens.
Eén redenering is de volgende: een regio kan besluiten het AMHK onder te brengen bij een
gecertificeerde instelling. Een argument om dat te doen is dat er daardoor een veel betere
aansluiting ontstaat op het gedwongen kader. Dat is een voordeel. Dat voordeel is niet ontstaan door een
betere prestatie van de gecertificeerde instelling, maar door een besluit van de regio van gemeenten om
dat voordeel te gunnen aan één gecertificeerde instelling. Dat voordeel wordt vervolgens per definitie
onthouden aan andere gecertificeerde instellingen. Bij een aanbestedingsprocedure zijn de andere
mededingende gecertificeerde instellingen dus in het nadeel (geen gelijk speelveld).
Een tweede redenering zegt dat het maar de vraag is of het uitgangspunt dat de regio afzonderlijke en los
van elkaar staande ‗producten‘ gaat aanbesteden op een ‗gewone‘ markt, juist is. Dat is een zeer
bepaalde interpretatie van de Jeugdwet. De Jeugdwet is helemaal niet duidelijk over de vraag of de
gemeenten dat op die manier moeten doen. Het is ook mogelijk om bepaalde taken te zien als
overheidstaak en die dicht bij of zelfs in de overheid te positioneren. Dat is bijvoorbeeld gebeurd in het
kader van de Wet sociale werkvoorziening (WSW)/straks Participatiewet. De gemeente Woerden en drie
andere gemeenten houden gezamenlijk ‗De Sluis Groep‘ in stand voor de uitvoering van de WSW. De
gemeenten hebben een ‗schap‘ (een openbaar lichaam) gevormd op grond van de Wet
gemeenschappelijke regelingen. Het schap heeft een NV gevormd, waarvan alle aandelen in handen zijn
van de gemeenten. De gemeenten hoeven niets aan te besteden voor deze ‗verbonden partij‘. Ook voor
de Jeugdwet kan een analoge constructie gevolgd worden, als de gemeente of de samenwerkende
gemeenten daarvoor kiezen. Dan komt er dus een schap met daaronder een stichting, of twee
stichtingen, en daarin worden het AMHK en de gecertificeerde instelling ondergebracht.
# RISICO 7
Het is een risico dat met de vorming van het AMHK de jeugdbeschermingketen doorbroken wordt.
# AANBEVELING 7
Wij adviseren dat het ondersteuningsprogramma AMHK van de VNG de drie beschreven varianten met
voor- en nadelen uitwerkt, op basis waarvan de gemeenten hun keuze kunnen maken.
Overgangsproblemen (Hoofdstuk 7)
In het Bestuurlijk Overleg d.d. 19 december hebben Rijk (VWS, V&J), VNG en Interprovinciaal Overleg
14

(IPO) over de overgangsproblemen bij de Bureaus Jeugdzorg afspraken gemaakt :
Hoewel met deze afspraken de overgangsproblemen in belangrijke mate lijken te zijn opgelost zijn er een
aantal kanttekeningen te maken.


De in dit rapport beschreven Nieuwe Jeugdbescherming leidt nu al tot minder OTS‘en en tot
vervanging van OTS'en door vrijwillige zorg (drang). Omdat er in het kader van de financiering geen
sprake is van substitutie tussen het gedwongen en het vrijwillige kader, ontstaat er in zo'n geval een

14

Zie voor details Hoofdstuk 7

11

62 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

financieel probleem bij het Bureau Jeugdzorg. Zo heeft Bureau Jeugdzorg Agglomeratie Amsterdam
(BJAA) in 2014 een bedrag van €1,9 miljoen minder aan inkomsten vanuit V&J. Dit is het gevolg van
de sterke daling van OTS‘en in 2013 (29%) en het bepalen van de uitkering op 12maandsgemiddelde t-1. Voorkomen moet worden dat een proactief Bureau Jeugdzorg financieel
verzwakt wordt, te meer omdat Bureaus Jeugdzorg ook al met frictiekosten te maken krijgen.


Een probleem is dat niet duidelijk is wie verantwoordelijk is voor deze frictiekosten. Daarom hebben
sommige Bureaus Jeugdzorg een voorziening voor frictiekosten opgenomen. Op minimaal twee
plaatsen (Gelderland en Stadsregio Amsterdam) wordt zo‘n voorziening echter op dit moment niet
geaccepteerd door de Provincie/Grootstedelijke regio.



De nieuwe wet leidt tot schaalverkleining van de Bureaus Jeugdzorg. De vraag is dan ook of deze
organisaties nog levensvatbaar zijn.



De LWI‘s voeren ongeveer 25% van de jeugdbescherming en jeugdreclassering uit. In tegenstelling
tot de toezegging van de staatssecretarissen in de hierboven genoemde aanbiedingsbrief van 12
november 2013 zijn de LWI‘s niet door de overheden betrokken bij de aanpak van de fricties en de
80% garantieregeling. Dit leidt tot grote onzekerheid voor de LWI‘s en mogelijk tot faillissementen.
Onduidelijk ook is wat dit voor de continuïteit van zorg aan de cliënten gaat betekenen.



Op de valreep van het afronden van dit rapport berichtte Binnenlands Bestuur het volgende: ―
De
provincie Overijssel mag het contract met Bureau Jeugdzorg per 2015 niet opzeggen. Dat heeft de
rechtbank in Zwolle bepaald. De uitspraak kan grote gevolgen hebben voor de nieuwe Jeugdwet
omdat de argumenten ook voor de andere provincies kunnen gelden. Ook over de frictiekosten heeft
de rechtbank een uitspraak gedaan. Al lange tijd is onduidelijk wie moet opdraaien voor de kosten
van de transitie. Volgens de rechtbank is het rijk stelselverantwoordelijk en als gevolg daarvan ook
verantwoordelijk voor de kosten die een stelselwijziging met zich meebrengen.‖

# RISICO 8
Ten slotte dient er aandacht te zijn voor de naleving van de Archiefwet betreffende de dossiers van cliënten
tijdens de transitie. Mede door de vele fusies kunnen volwassenen hun dossier vaak nu al niet terugvinden
blijkt uit onderzoek dat het kenniscentrum Nederlands Jeugdinstituut (NJI) in 2012 in opdracht van Pro
Juventute uitvoerde. Trouw meldt op 9 december 2012 dat deskundigen zich zorgen maken dat met de
decentralisatie en het verdwijnen van de Bureaus Jeugdzorg dossiers niet worden behandeld en bewaard
15

overeenkomstig de Archiefwet. .
# AANBEVELING 8
De Archiefwet moet worden nagestreefd voor alle cliëntendossiers. Bureau Jeugdzorg is primair
verantwoordelijk voor de naleving van de Archiefwet op hun dossiers. Het rijk en de gemeenten moeten
de Bureaus Jeugdzorg dusdanig ondersteunen dat zij de dossiers volgens de wet kunnen overdragen.

15

Trouw, 9 december 2012

12

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 63

2.

Inleiding

2.1

Het onderzoeksveld: jeugdbescherming en jeugdreclassering in het nieuwe jeugdstelsel

Het jeugdstelsel wordt per 1-1-2015 veranderd. Inhoudelijke uitgangspunten zijn:


Voorkomen van, vroege signalering van en vroege interventie bij opgroei- en opvoedproblemen.



Versterken van het opvoedkundig klimaat in de gezinnen.



Bevorderen van de opvoedkwaliteiten van ouders om zelf de verantwoordelijkheid te dragen.



Herstellen en versterken van probleemoplossend vermogen van de jeugdige, zijn ouders en het
sociale netwerk; uitgaan van eigen kracht van de jeugdige, ouders en sociale netwerk.



Bevorderen van de veiligheid van jeugdigen in de opvoedsituatie waarin hij opgroeit.



Bij meervoudige problemen op diverse leefgebieden dienen jeugdhulp, uitvoering van
kinderbeschermingsmaatregelen en uitvoering van jeugdreclasseringsmaatregelen zoveel mogelijk
in samenhang met andere hulp te worden verleend: integrale hulp, vanuit het principe: één gezin,
één plan één regisseur‘.



Door ontschotting van budgetten ontstaan meer mogelijkheden voor betere samenwerking en
innovaties in ondersteuning, hulp en zorg aan jeugd en gezinnen.

De gemeenten worden, conform het regeerakkoord en het Bestuursakkoord van Rijk, IPO en VNG, vanaf
1 januari 2015 verantwoordelijk voor:


de provinciale (geïndiceerde) jeugdzorg;



de gesloten jeugdzorg;



de geestelijke gezondheidzorg voor jeugdigen (jeugd-ggz);



de zorg voor jeugdigen met een verstandelijke beperking;



de begeleiding en persoonlijke verzorging van jeugdigen;



vervoer bij begeleiding en persoonlijke verzorging van jeugdigen;



kortdurend verblijf ten behoeve van jeugdigen;



ggz in het kader van het jeugdstrafrecht (forensische zorg);



de uitvoering van Kinderbeschermingsmaatregelen en van Jeugdreclassering.

Daarnaast wordt de uitvoering van de Participatiewet (samenvoeging Wet Werk en Bijstand, deel van de
Wajong en Wet Sociale Werkvoorziening) en de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO) vanaf 2015
bij de gemeenten gelegd. Ook komt er per 2014 een nieuw stelsel voor Passend Onderwijs.
Primaire doelen van de stelselwijziging zijn: preventie en uitgaan van eigen kracht, demedicalisering,
ontzorgen en normaliseren, eerder bieden van de juiste hulp, integrale hulp (één gezin, één plan, één
regisseur) en meer ruimte voor de professional om de juiste hulp te bieden. De transitie moet dan ook
gepaard gaan met een inhoudelijke vernieuwing (de transformatie). De TSJ constateerde enkele
maanden geleden nog dat veel noodzakelijke maatregelen voor een verantwoorde decentralisatie niet tot
stand zijn gekomen, dat de kaders waarbinnen gemeenten moeten gaan uitvoeren nog niet bekend zijn
en dat ook nog niet duidelijk is welke informatie gemeenten nodig hebben voor de decentralisatie. In haar
eindrapportage Beoordeling Transitiearrangementen schrijft de TSJ dat zij vanuit het
totstandkomingproces van de regionale transitiearrangementen mogelijkheden ziet voor regio‘s en
aanbieders om tijdig een ‗zachte landing‘ van de transitie te bewerkstelligen. De beschikbare tijd is echter
kort en alle actoren moeten zich hier nu sterk voor maken.

13

64 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

Een omvangrijke decentralisatie van taken van de ene bestuurslaag naar de andere verandert het
‗speelveld‘‘ volledig, niet alleen voor bestuurslagen maar ook voor instellingen en voor cliënten.
Tegen deze achtergrond heeft de TSJ Van Montfoort gevraagd een inventariserend onderzoek uit te
voeren inzake de inpassing van de jeugdbescherming en de jeugdreclassering in het nieuwe jeugdstelsel
en de mogelijke spanningen en tegenstrijdigheden daarbij.
2.2

De onderzoeksthema’s en onderzoeksvragen

Wij hebben voor de uitvoering van het onderzoek vier centrale thema‘s onderscheidden:
Thema 1. Beleidsmatig: gemeentelijke beleidsruimte
De gemeenten worden verantwoordelijk voor de werkvelden jeugdbescherming en jeugdreclassering.
Tegelijkertijd spelen het Rijk (ministerie van V&J inzake gecertificeerde instellingen), de Raad voor de
Kinderbescherming (advies inzake strafzaken en civiele zaken) en de kinderrechter (uitspraak Maatregel
van Kinderbescherming of Jeugdreclassering) een rol, evenals landelijk beleid met betrekking tot het
strafrecht. Vraag is welke invloed gemeenten op (het beleid van) deze partijen hebben en hoe groot dan
wel beperkt hun beleidsruimte is.
Thema 2. Inhoudelijk: inpassing jeugdbescherming
Eén gezin, één plan, één regie en Eigen Kracht zijn hier de kernwoorden, zowel in de Jeugdwet als in de
beleidsplannen van de verschillende gemeenten. Centrale inhoudelijke vraag is hoe dit te realiseren is
met behoud van de focus op veiligheid voor kinderen en hoe de aansluiting met voorveld, vrijwillige zorg
en jeugdbescherming en jeugdreclassering tot stand komt.
Thema 3. Inhoudelijk: inpassing jeugdreclassering
Jeugdreclassering komt bij de discussies over de inpassing van het gedwongen kader in de transitie van
de jeugdzorg nog weinig aan de orde. Wij willen de jeugdreclassering specifieke aandacht geven in het
onderzoek. De inpassing van de jeugdreclassering stelt immers andere uitdagingen, vanwege de
samenhang in de strafrechtsketen (met partijen als OM, Raad voor de Kinderbescherming en
kinderrechter) en specifieke landelijke beleidsontwikkelingen (adolescentenstrafrecht, Landelijk
Instrumentarium Jeugdstrafrechtketen, ZSM en dergelijke).
Thema 4. Inhoudelijk en procedureel: positie AMHK
Instroom in het huidige jeugdzorgstelsel verloopt nu o.a. via de zorgmeldingen bij Bureau Jeugdzorg, via
het AMK en de voordeur/toegang van Bureau Jeugdzorg. De positie van het AMK gaat echter drastisch
veranderen door het samengaan met het Steunpunt Huiselijk Geweld. Daarmee verdwijnt de toegang
naar Bureau Jeugdzorg, de koppeling tussen melding en snelle hulp en verandert ook de positie van de
Raad voor de Kinderbescherming.

14

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 65

Deze thema‘s zijn als volgt in de vier onderzoeksvragen opgenomen:
I

Wat is de beleidsruimte voor de gemeente inzake (inpassing van) jeugdbescherming en
jeugdreclassering?

II

Wat zijn modellen en benaderingen voor de inpassing van de jeugdbescherming, wat zijn
fricties en tegenstellingen bij inpassing en wat zijn mogelijke oplossingen met het oog op een
effectieve inpassing?

III

Wat zijn modellen en benaderingen voor de inpassing van de jeugdreclassering, wat zijn
fricties en tegenstellingen hierbij en wat zijn mogelijke oplossingen voor die fricties en
tegenstellingen met het oog op een effectieve inpassing?

IV

Wat zijn modellen en benaderingen voor inpassing van het AMK, wat zijn fricties en
tegenstellingen bij inpassing en wat zijn mogelijke oplossingen met het oog op een effectieve
inpassing?

Tijdens de twee gesprekken met de begeleidingscommissie van de TSJ kwamen wij tot de conclusie dat
het effectiever is om bij de fricties, tegenstellingen en mogelijke oplossingen, ook de risico‘s te
beschrijven met aanbevelingen.
2.3

De onderzoeksuitvoering

In het onderzoek staan de benaderingen, fricties en mogelijke oplossingen per thema centraal. Bij ieder
onderscheiden thema hebben wij in de offerte al een aantal aspecten benoemd. Dat hebben wij mede
gedaan op basis van onze betrokkenheid bij en kennis van vele lokale/provinciale ontwikkelingen en
initiatieven rond de totstandkoming van wat wij Nieuwe Jeugdbescherming noemen en die wij bij het
16

tweede thema zullen bespreken .
Het beeld zoals in de offerte geschetst hebben wij vanuit verschillende invalshoeken aangevuld:


Een literatuur- en documentenstudie.
In de wettekst, de Memorie van Toelichting, het normenkader voor de gecertificeerde instellingen,
de wijziging van de wet Kinderbeschermingsmaatregelen, de eerdere notities van de TSJ en het
Transitieplan jeugd zijn wij nagegaan wat er over de vier onderscheiden thema‘s wordt vermeld.



Wij hebben onze eerste bevindingen in een telefonische consultatieronde voorgelegd aan 20
verschillende experts



17

en aan de begeleidingscommissie van de TSJ.

De op grond hiervan aangepaste notitie is eind oktober voorgelegd in een ronde tafel gesprek aan
de experts die wij eerder telefonisch hebben geconsulteerd.



De rapportage is mede gebaseerd op de uitkomsten van het rondetafelgesprek.



Tevens is er afstemming geweest met de projectleider Ondersteuningsprogramma AMHK om
dubbelingen te voorkomen.

16

Voorbeelden zijn: Overijssel (Verve), Utrecht (Save), Rotterdam (Beter Beschermd Plus), Flevoland
(Voorhoedeteams Jeugdbescherming ), Amsterdam (Generiek Gezinsgericht Werken), Gelderland (De Nieuwe
Jeugdbescherming), Haaglanden (Vliegwiel 1) en Zuid-Holland (Ontwikkeling Methode Veilig Thuis i.c. inzet van
vrijwilligers in de Jeugdbescherming samen met Humanitas)
17
Voor een overzicht: zie bijlage 1

15

66 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

2.4

De rapportage

We starten met de bespreking van de vier verschillende beleidstheorieën die bij het
onderzoeksonderwerp betrokken kunnen worden.
Daarna komen de onderzoeksthema‘s aan bod. Per thema komen aan de orde:
1

de wet en andere relevante documenten

2

de huidige stand van zaken

3

fricties, tegenstellingen, mogelijke oplossingen, risico‘s en aanbevelingen voor de geconstateerde
fricties en spanningen

2.5

Beleidstheorieën

In de startnotitie van de TSJ wordt geconstateerd dat aan de decentralisatie naar de gemeenten impliciet
twee beleidstheorieën ten grondslag liggen. Het betreft de noodzakelijke verbinding van verschillende
terreinen en de notie dat de gemeente hiervoor het beste gremium is. In de startnotitie staat:
1

Om risico‘s en problemen te voorkomen, veerkracht en competenties van jeugdigen en hun

gezinnen te vergroten, moeten de interventies gericht zijn op verkleining van de risico- en
probleemfactoren en vergroting van de beschermende factoren. Om dit te realiseren is het van belang om
verschillende relevante terreinen zoals sociale bijstand, zorg, onderwijs, huisvesting en jeugdbeleid beter
18

met elkaar te verbinden .
2

De gemeente is, met het oog op een effectieve jeugdbescherming en jeugdreclassering, het beste

gremium voor de regie inzake het tot stand brengen van deze verbindingen. Taak voor de gemeente is
om sturing aan de lokale dynamiek te geven waarin de gewenste verbindingen gestalte krijgen en
19

tegelijkertijd het waarborgen van rechtsgelijkheid en rechtszekerheid .
Ons inziens spelen nog twee andere (beleids)theorieën impliciet een rol.
3

De Jeugdwet hanteert - impliciet - de beleidstheorie die ten grondslag ligt aan de Wet Werk en

Bijstand (WWB). Gemeenten krijgen in dit kader van de rijksoverheid twee budgetten: een inkomensdeel
en een werkdeel. Uit het inkomensdeel moeten de uitkeringen worden betaald. Uit het werkdeel moeten
de reïntegratie-activiteiten worden betaald. Gemeenten dienen zelf eventuele tekorten op die budgetten
aan te vullen. Daar staat tegenover dat overschotten op het inkomensdeel in de gemeentekas vloeien.
Het is dus zaak voor gemeenten om zo weinig mogelijk instroom in de bijstand te hebben, en zo veel
mogelijk uitstroom.
Een vergelijkbare financiële prikkel geldt bij de Jeugdwet. Gemeenten die hun beleid op het voorkomen
van kinderbeschermingsmaatregelen niet goed organiseren, worden ‗gestraft‘ doordat zij voor te hoge
uitgaven komen te staan.
Maar uit onderzoek blijkt dat er meer nodig is dan alleen een financiële prikkel om beleid goed te kunnen
organiseren: in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, heeft Meccano
18
19

Startnotitie onderzoek TSJ d.d. 1 augustus 2013, p.5
idem

16

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 67

Kennis voor Beleid, in samenwerking met de universiteit Twente en BSZ beleidsonderzoek, onderzoek
20

uitgevoerd op dit terrein . In dit onderzoek wordt enerzijds geconcludeerd dat de prikkel bij de WWB
heeft gewerkt, anderzijds dat de problematiek in de slogan ―
Werk boven inkomen‖ een versimpeling is,
dat er vaak sprake is van complexe problematiek en dat hiervoor een hybride sturingsvorm het meest
geschikt is. Er zal gezocht moeten worden, zo concludeert het rapport in hoofdstuk 7.3, naar de optimale
mix van regelgeving, prestatieprikkels en het bevorderen van de inzet van professionele kennis en kunde.
Wij achten deze theorie uit het Meccano-onderzoek ook van toepassing op de jeugdzorg. Het gaat inzake
sturing ook hier om een optimale mix van regelgeving, prestatieprikkels en het bevorderen van de inzet
van professionele kennis en kunde. In dit kader is het dus van belang dat de gemeenten in hun beleid en
de uitvoering ook de professionele kennis van de jeugdbescherming en de jeugdreclassering maximaal
benutten. Deze is thans belegd bij de Raad voor de Kinderbescherming, het AMK en de
jeugdbescherming en jeugdreclassering van Bureau Jeugdzorg.

4

Een vierde beleidstheorie betreft de effectieve ketensamenwerking. Ketensamenwerking is een

belangrijk thema in de jeugdzorg. Bij integrale zorg wordt gestreefd naar één toegang/één loket.
Jeugdzorg en jeugdbeleid omvatten immers verschillende sectoren, circuits en ketens.
Deze ‗bundeling van eerste schakels‘ blijkt vervolgens maar al te vaak op gespannen voet te staan met
de koppeling die deze schakels hadden met de achterliggende schakels. In andere termen: de
samenwerking in ‗de breedte‘ (één loket) kan op gespannen voet staan met de samenwerking in ‗de
lengte‘.
Ondanks alle inspanningen voor integrale zorg en verbetering van de ketensamenwerking blijft dit
probleem hardnekkig bestaan. Het is dus zeer de vraag of het werken aan integrale jeugdzorg met één
loket wel het antwoord is op stagnaties in de ketensamenwerking. Voor een effectieve
ketensamenwerking zijn andere zaken wellicht meer van belang: niet alles op een hoop gooien/geen
21

totaalaanpak, dialoog voor doorzetten, samenwerking gestuurd door de vraag en zelf veranderen .
2.6

Voorwaarden vanuit de beleidstheorieën

Beleidstheorie 3: Hoe werkt de WWB (Wet Werk en Bijstand)?
Uit het in de vorige paragraaf aangehaalde onderzoek van Meccano blijkt dat het van belang is dat er
optimale mix is van regelgeving, prestatieprikkels en het bevorderen van de inzet van professionele
kennis en kunde. Op een aantal plaatsen (Overijssel, Utrecht, Amsterdam, Rotterdam) wordt wat
genoemd wordt een Nieuwe Jeugdbescherming ontwikkeld waarin het samenspel in ontwikkeling en
uitvoering tussen gemeenten en Bureau Jeugdzorg/LWI‘s groot is. De eerste resultaten van deze pilots
zijn indrukwekkend als het gaat om het terugdringen van het aantal kinderbeschermingsmaatregelen.
In die zin is dus een eerste belangrijke voorwaarde voor de inpassing van de jeugdbescherming en de
jeugdreclassering dat er een goede en evenwichtige betrokkenheid is van de professionals bij
beleidsontwikkeling en uitvoering.

20

Werkt de WWB? Resultaten van de ontwikkeling van nieuwe verhoudingen tussen Rijk en gemeenten, Onderzoek
in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, uitgevoerd door Meccano kennis voor beleid
in samenwerking met de universiteit Twente en BSZ beleidsonderzoek, 2007.
21
Van Montfoort, Jeugdzorg: Ketens voor kinderen in: Ketenzorg, praktijk in perspectief. Rosendal, H.; Ahaus, K.;
Huijsman, R. & Raad, C. (red.). Maarssen: Elsevier gezondheidszorg. Pag. 259-265.

17

68 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

De TSJ benoemt een hieraan gerelateerde factor bij de beschrijving van de succesfactoren voor de
Transitie Arrangementen als volgt: ―
Erkenning van elkaars rol en verantwoordelijkheid. De verschillende
partners van gemeenten hebben een eigen verantwoordelijkheid en gaan vanuit deze
verantwoordelijkheid de samenwerking aan. Erkenning is dan een noodzakelijke stap om een zakelijk
partnerschap tot stand te brengen‖.

22

Beleidstheorie 4 Over effectieve ketensamenwerking
Uit deze beleidstheorie en het uitgangspunt van de gemeenten zelf (één gezin, één plan, één regisseur)
volgt hoe belangrijk het is dat de ketenverbindingen goed worden belegd. Dat betekent de juiste
schakeling op het juiste moment. In het Programma Beter Beschermd en Aanpak Jeugdcriminaliteit van
V&J is hierop enorm geïnvesteerd, zowel in de doorlooptijden als in de ICT-ondersteuning.
Ketensamenhang en ketensnelheid behouden is dan ook een tweede belangrijke voorwaarde voor de
inpassing van de jeugdbescherming en de jeugdreclassering in de transitie/transformatie.

22

TSJ, Eindrapportage beoordeling transitiearrangementen, November 2013, p.14.

18

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 69

3.

Thema 1. Gemeentelijke beleidsruimte

Onderzoeksvraag 1
Beleidsmatig: Wat is de beleidsruimte voor de gemeente inzake (inpassing van) jeugdbescherming
en jeugdreclassering?
3.1

Wet en documenten

Taken en verantwoordelijkheden
De gemeente krijgt de verantwoordelijkheid voor het organiseren van een herkenbare en laagdrempelige
jeugdhulp en wordt tevens verantwoordelijk voor de uitvoering van de kinderbeschermingsmaatregelen
en de jeugdreclasseringsmaatregelen. Zo krijgt één bestuurslaag de regie op het zorgcontinuüm van
23

vroeghulp, gedwongen kader en passende nazorg .
Het college is er verantwoordelijk voor dat er een kwalitatief en kwantitatief toereikend aanbod is om aan
24

de gemeentelijke taken te kunnen voldoen .
De verantwoordelijkheid van de gemeenten voor de uitvoering van kinderbeschermings- en
jeugdreclasseringsmaatregelen staat in de Wet Jeugd in artikel 2.4 als volgt omschreven:
1.

―
Zodra het college tot het oordeel komt dat een maatregel met betrekking tot het gezag over een
minderjarige die zijn woonplaats heeft binnen de gemeente overwogen moet worden, doet het
college een verzoek tot onderzoek bij de Raad voor de Kinderbescherming‖.

2.

Het college is ten behoeve van een jeugdige die zijn woonplaats heeft binnen de gemeente
verantwoordelijk voor de uitvoering van de kinderbeschermingsmaatregelen, van de j eugdreclassering en
van de jeugdhulp die voortvloeit uit een strafrechtelijke beslissing, hetgeen in ieder geval inhoudt dat het
college:
a. voorziet in een toereikend aanbod van gecertificeerde instellingen en
b. de jeugdhulp inzet die de gecertificeerde instelling nodig acht ter uitvoering van een
kinderbeschermingsmaatregel, of die de rechter, het openbaar ministerie, de directeur of de
selectiefunctionaris van de justitiële jeugdinrichting of de gecertificeerde instelling nodig achten ter
uitvoering van jeugdreclasseringsmaatregel‖.
25

Gemeenten hebben de vrijheid om de toegangsfunctie zelf in te vullen . De gemeente moet vanuit haar
verantwoordelijkheid voor de uitvoering van kinderbeschermings- en jeugdreclasseringsmaatregelen de
26

toeleiding naar het gedwongen kader organiseren . Het college kan daartoe de Raad voor de
Kinderbescherming verzoeken om een onderzoek te doen naar de noodzaak van een
kinderbeschermingsmaatregel. De gemeente kan ook een jeugdhulpaanbieder aanwijzen die
rechtstreeks bij de Raad voor de Kinderbescherming een verzoek tot onderzoek kan doen. Ook de
gecertificeerde instelling en het AMHK hebben deze bevoegdheid. De gemeente moet dan wel hiervan op
de hoogte worden gesteld.
De Raad voor de Kinderbescherming en het college leggen hun wijze van samenwerken vast in een
protocol. Hierin wordt ook vastgelegd welke gecertificeerde instelling in het verzoekschrift aan de rechter
23

Memorie van Toelichting, p.29
Artikel 2.5 lid1
25
Transitieplan, mei 2013
26
MvT, p.131; artikel 3.1
24

19

70 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

27

wordt opgenomen .
Uitvoering van een kinderbeschermingsmaatregel en een jeugdreclasseringsmaatregel kan alleen
uitgevoerd worden door gekwalificeerde, gecertificeerde instellingen. De gemeente heeft een
28

leveringsplicht . Zij moet over een toereikend aanbod van gecertificeerde instellingen beschikken om te
29

realiseren dat een uitspraak van de rechter kan worden uitgevoerd . Deze leveringsplicht van de
gemeente geldt ook voor de eventueel noodzakelijke jeugdhulp in het kader van een
kinderbeschermings- of jeugdreclasseringsmaatregel. De gecertificeerde instelling is bevoegd te bepalen
30

of jongeren aanvullende hulp nodig hebben . De gecertificeerde instelling kan echter uitsluitend die
jeugdhulp inzetten die de gemeente heeft ingekocht.
Op deze wijze heeft de gemeente de regie, ook in financiële zin. Juist om conflicten te voorkomen,
overlegt de gecertificeerde instelling over de nodige jeugdhulp met de gemeente. Mocht de
gecertificeerde instelling van mening zijn dat de gemeente haar verplichtingen niet nakomt, dan treedt de
instelling hierover in overleg met de gemeente. Voor jeugdhulp die niet door de gemeente is ingekocht,
geldt dat de gecertificeerde instelling deze niet zonder meer kan aanwijzen. De specifieke vorm van hulp
kan door de gemeente worden geweigerd, bijvoorbeeld omdat naar de mening van de gemeente een
vergelijkbare vorm van jeugdhulp beschikbaar is. De gecertificeerde instelling die zich niet met dit
(negatieve) besluit kan verenigen, kan naar de bestuursrechter gaan met het verzoek om alsnog in de
31

nodig geachte jeugdhulp te voorzien .
Het is een risico dat de gemeente zo alsnog wordt verplicht deze hulp te financieren.
Bevoegdheden
Geen verantwoordelijkheid zonder bevoegdheid. De gemeente moet, zo stelt de Memorie van Toelichting
van de Jeugdwet, voldoende toegerust zijn om haar verantwoordelijkheid te kunnen waarmaken. De
gemeente moet daarom over voldoende bevoegdheden beschikken om ook in het gedwongen kader
32

invloed te kunnen uitoefenen .
Om invulling te kunnen geven aan de verantwoordelijkheid voor hun nieuwe taken dienen gemeenten
over beleidsruimte te beschikken. Deze beleidsruimte dienen zij te hebben om de organisatie van de
jeugdhulp af te stemmen op de lokale problematiek en de lokale infrastructuur en de jeugdhulp effectief
33

en efficiënt te organiseren . Dit biedt gemeenten veel ruimte om de verantwoordelijkheden die zij krijgen
34

voor de jeugdhulp in te richten, zo stelt het Transitieplan Jeugd van 13 mei 2013 .
De bevoegdheden van de gemeente beperken zich wat betreft de jeugdbescherming en
jeugdreclassering tot twee gebieden: de inkoop en het doen van een verzoek tot onderzoek bij de Raad
voor de Kinderbescherming.
Naar de aard en werking lijken jeugdbescherming en jeugdreclassering taken te zijn waarin de rol van de
gemeente beperkt zal blijven. Ook de Raad van State wijst hierop: de instroom wordt door de rechter
bepaald, de inhoud van de zorg door de gecertificeerde instelling. Echter, zo stelt de Memorie van
27

MvT p.132; artikel 3.1 lid 5 en 6.
MvT, p.15
29
art 2.4, lid 2.
30
art. 2.4 lid 2, onder b.
31
Nota n.a.v. het nader verslag d.d. 8 oktober 2013, p. 7.
32
MvT, p.91
33
Nota n.a.v. het nader verslag Jeugdwet, p.5.
34
Transitieplan mei 2013, p.15.
28

20

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 71

Toelichting, door de bestuurlijke en financiële verantwoordelijkheid bij de gemeente te beleggen krijgt één
bestuurslaag de regie op het zorgcontinuüm van vroeghulp, gedwongen kader en passende nazorg. De
Memorie van Toelichting stelt: door deze manier van organiseren en interveniëren kan het beroep op
specialistische en gedwongen hulp worden verminderd. In deze opzet ligt de prikkel besloten voor de
35

gemeente om extra te investeren in preventie, vroeghulp en hulp tot zelfhulp . Dit komt de continuïteit en
de coördinatie van hulp aan kwetsbare gezinnen ten goede en brengt het doel van dit voorstel dichterbij:
versterking van eigen kracht van de jongere en het probleemoplossend vermogen van gezin en sociale
36

omgeving .
De rol van gemeenten is op civielrechtelijk gebied overigens een andere dan op strafrechtelijk gebied. In
het strafrecht speelt rechtsgelijkheid een belangrijke rol en is in zekere zin lokale differentiatie minder
37

gewenst . Zo citeert het normenkader de Memorie van Toelichting: voor zowel jeugdbescherming als
jeugdreclassering geldt dat bij de uitvoering de volgende beginselen moeten worden gewaarborgd:
38

proportionaliteit en subsidiariteit, rechtsgelijkheid, verbod van willekeur, rechtszekerheid en uniformiteit .
Het OM is omwille van de rechtszekerheid en rechtsgelijkheid van mening dat de opgelegde Maatregelen
39

in het gehele land uniform moeten worden uitgevoerd . Het OM wil dan ook met klem dat voorwaarden
worden gesteld aan de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de uitvoering van de verplichte justitiële
40

maatregelen .
Er zijn naar schatting circa 30.000 zorgmeldingen per jaar van de politie bij de Bureaus Jeugdzorg. De
Raad van Korpschefs wil waarborgen dat te grote verschillen tussen gemeenten worden voorkomen. De
Raad wil dat de één loket-gedachte voor meldingen overeind blijft om te voorkomen dat
41

meldingen/kinderen tussen wal en schip vallen .
Als reactie op de geuite zorgen stelt het Rijk dat met deze Jeugdwet een stelsel is gewaarborgd van
uniformiteit, rechtsgelijkheid en rechtszekerheid doordat de gemeente (ook financieel) verantwoordelijk is
42

voor de gehele keten, inclusief het gedwongen kader .
3.2

Stand van zaken

De Jeugdwet gaat naar verwachting op 1 januari 2015 in. Er is dus nog geen ervaring met de
gemeentelijke beleidsruimte inzake het nieuwe jeugdstelsel. De staatssecretarissen hebben met VNG en
IPO afgesproken dat er regionale transitiearrangementen worden opgesteld. Deze zijn voor 31 oktober
aangeleverd. Daarin staat uitgewerkt hoe de samenwerkende gemeenten zorgcontinuïteit (en de bij
Jeugdbescherming behorende infrastructuur) realiseren en hoe frictiekosten beperkt worden. In sommige
regio‘s worden voor meerdere jaren afspraken gemaakt. De TSJ heeft de regionale transitiearrangementen
dit najaar getoetst. Uit deze toetsing blijkt dat de arrangementen in 11 van de 41 regio‘s aan de eisen
voldoen.

35

MvT, p.3.
MvT p.29/30
37
Transitieplan, mei 2013
38
Normenkader, versie 17-09-2013, p.7
39
MvT, p.90
40
MvT, p.90
41
idem
42
MvT, p.91
36

21

72 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

3.3

Fricties, tegenstellingen, mogelijke oplossingen, risico’s en aanbevelingen bij de
gemeentelijke beleidsruimte

De financiële prikkels beschreven in de Jeugdwet bieden kansen, maar kennen ook risico‘s. Kans voor de
gemeenten is het goed op orde brengen van het ‗voorveld‘ om daarmee de instroom in de
kinderbescherming- en jeugdreclasseringsmaatregelen te verminderen. Dat levert een financiële beloning
voor de gemeente op. Tegelijkertijd is de gemeente gehouden aan de hoeveelheid jeugdhulp die in de
kinderbescherming- of jeugdstrafrechtketen noodzakelijk wordt geacht. Dat brengt financiële risico‘s met
zich mee.
In beleidstheorie 3 (Hoe werkt de WWB?) staat beschreven dat een optimale mix van regelgeving,
prestatieprikkels en het gebruik maken van professionele kennis en kunde (o.a. van de
jeugdbescherming- en jeugdstrafrechtketen) van belang zijn bij het organiseren en uitvoeren van beleid.
Daar komt bij dat de gemeenten, doordat zij verschillende beleidsterreinen kunnen combineren, een beter
antwoord zouden kunnen geven op de vragen die samenhangen met de veiligheid van kinderen of de
onveiligheid die zij veroorzaken. Immers de problematiek is vooral ook een sociaal verschijnsel,
samenhangend met armoede, werkloosheid en beperkingen, en er is een grote interferentie met de
problematiek van de ouders.
Juist in die samenhangende visie is nog veel te ontwikkelen en moet er aandacht blijven voor methodiek
en innovatie. Opvallend is bv. dat in de notitie Sociale Wijkteams in Ontwikkeling

43

de hele

jeugdbescherming en jeugdreclassering niet voorkomt.
# RISICO 1
Het belangrijkste risico zien wij in het feit dat de Bureaus Jeugdzorg/Landelijk Werkende Instellingen
44

(WWI‘s) niet in alle regio‘s betrokken zijn bij de vorming en uitvoering van het beleid. Wij laten in dit
rapport zien dat, waar die betrokkenheid er wel is, er onder meer sprake is van kwalitatief en kwantitatief
veelbelovende initiatieven (daling kinderbeschermingsmaatregelen en uithuisplaatsingen).
# AANBEVELING 1
Wij bevelen daarom aan dat deze betrokkenheid alsnog in alle regio‘s wordt gerealiseerd.
# RISICO 2
Wij constateren een kwantitatief risico bij de inkoop van kinderbeschermings- en
jeugdreclasseringsmaatregelen en de inkoop van zorg, die dient te worden ingezet in het kader van een
kinderbeschermingsmaatregel of het jeugdstrafrecht. Dat wil zeggen: het is een risico dat niet de juiste
zorg of de juiste hoeveelheid kinderbeschermings- en jeugdreclasserings maatregelen en zorg wordt
ingekocht.

43

VNG, juli 2013
Als wij in het vervolg over Bureaus Jeugdzorg spreken doelen wij ook op de door de Bureaus Jeugdzorg
gemandateerde Jeugdbescherming en Jeugdreclassering van de Landelijke Werkende Instellingen (LWI‘s): de
William Schrikker Groep, Joods Maatschappelijk Werk, SGJ Christelijke Jeugdzorg en het Leger des Heils.
44

22

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 73

# AANBEVELING 2
Wij adviseren de Raad voor de Kinderbescherming een inkoopadvies te laten opstellen voor de regio,
vergelijkbaar met wat nu Bureau Jeugdzorg voor de provincies doet.

23

74 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

4.

Thema 2. De inpassing van de jeugdbescherming

Onderzoeksvraag 2
Wat zijn modellen en benaderingen voor de inpassing van de jeugdbescherming, wat zijn fricties en
tegenstellingen bij inpassing en wat zijn mogelijke oplossingen met het oog op een effectieve
inpassing?
4.1

Wet en documenten

Jeugdwet
Een kinderbeschermingsmaatregel is een ultimum remedium. Hiertoe wordt pas overgegaan als de ontwikkeling
van het kind (ernstig) wordt bedreigd en het duidelijk is dat hulpverleners in het vrijwillige kader, samen met de
jongere, diens gezin en anderen in zijn omgeving, die bedreiging niet zullen kunnen wegnemen.
Uitvoering van een kinderbeschermingsmaatregel en een jeugdreclasseringsmaatregel kan alleen
45

geschieden door gekwalificeerde, gecertificeerde instellingen . In het normenkader (versie 0.12) staat
dat de gecertificeerde instelling een vastgestelde missie, visie en strategie moet hebben met concrete
doelstellingen. Deze instellingen mogen zelf geen jeugdhulp aanbieden. Dat doet de jeugdhulpaanbieder.
De gezinsvoogd is, net als de jeugdreclasseerder, zo staat in de MvT, primair casusregisseur en geen
46

hulpverlener .
De gecertificeerde instelling wijst bij een ondertoezichtstelling (OTS) binnen vijf dagen een gezinsvoogd
47

aan. De gezinsvoogd kan aanvullende hulp inzetten . Dit dient in overleg met de gemeente te gebeuren.
Als de gezinsvoogd van mening is dat de OTS of de uithuisplaatsing niet verlengd hoeft te worden, moet
48

hij de Raad voor de Kinderbescherming hiervan tijdig en beargumenteerd op de hoogte stellen . De
gecertificeerde instelling kan daarnaast rechtstreeks de Raad voor de Kinderbescherming verzoeken
49

onderzoek te doen naar nut en noodzaak van een verderstrekkende maatregel .
Het wetsvoorstel wil nadrukkelijk bevorderen dat de Raad voor de Kinderbescherming al in een eerder stadium
kan meedenken op casusniveau, waarbij de hulp gericht is op het versterken van de eigen kracht van de jongere
en van het probleemoplossend vermogen van gezin en omgeving. Dit kan in sommige gevallen zelfs de
noodzaak van een kinderbeschermingsmaatregel voorkomen. Ook wil het wetsvoorstel de ruimte vergroten om
een gezinsvoogdijmedewerker, werkzaam bij een gecertificeerde instelling, nog voordat een
kinderbeschermingsmaatregel is uitgesproken in te zetten, met als doel ouders te bewegen – al dan niet met
50

zachte drang - tot vrijwillige medewerking. Dit bevordert de continuïteit van hulpverlening .
De uitvoering van kinderbeschermings- en jeugdreclasseringsmaatregelen en bepaalde specialistische
vormen van (gesloten) zorg komen zo beperkt voor, dan wel zijn dermate dure vormen van jeugdhulp of
vereisen veel kennis van de inkopende partij dat het om die redenen zowel inhoudelijk als vanwege het
financiële risico opportuun is dat gemeenten deze taken in samenwerkingsverbanden oppakken. Dat
51

geldt ook voor het instellen van een AMHK en het organiseren van de kindertelefoon .
Voor de uitvoering van de genoemde leveringsplicht zal de gemeente bovenregionaal gaan
45

Jeugdwet, artikel 3.2, lid 1
MvT, p.98 en 132
47
MvT, p.32
48
MvT, p.32
49
MvT, p.131
50
(MvT p.30/31)
51
MvT, p.21
46

24

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 75

samenwerken. De samenwerkende gemeenten zullen contracten sluiten met gecertificeerde instellingen
die kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclasseringsmaatregelen uitvoeren. Gemeenten zijn in dit
52

kader ‗uitgekomen‘ op 41 regio‘s voor de nieuwe Jeugdwet .
Regie en (casus)regisseurs
Belangrijke uitgangspunten in de Jeugdwet en in bijna alle gemeentelijke plannen en experimenten zijn:
integrale aanpak, ‗één gezin, één plan, één regisseur‘.
De term regisseur of casemanager is in de wet overigens niet helder. Onduidelijk blijft wat de regisseur
nu precies doet, wat regie voeren inhoudt en welke bevoegdheden een dergelijke regisseur heeft.
Tegelijkertijd blijken er meerdere regisseurs te zijn. Zo staat in de Memorie van Toelichting op de
Jeugdwet dat de Raad voor de Kinderbescherming in jeugdreclasseringzaken als administratieve
53

casusregisseur functioneert . Over de jeugdreclasseerder wordt gesteld dat hij primair casusregisseur is
en geen hulpverlener. Dat wordt ook gesteld over de jeugdbeschermer: ook hij is primair casusregisseur
54

en geen hulpverlener .
55

De wet en de Memorie van Toelichting spreken van een integrale aanpak : het is van belang, zo wordt
gesteld, om verschillende relevante terreinen zoals sociale bijstand, zorg, onderwijs, huisvesting en
56

jeugdbeleid beter met elkaar te verbinden . Integraal werken betekent dan dat er op al deze terreinen
tegelijkertijd wordt gewerkt en de cliënt vanuit al deze terreinen wordt bezien (de ‗hele‘ cliënt). Het moet
dan niet zo zijn dat er met (veel) verschillende plannen per terrein wordt gewerkt. Verbinding tussen de
sectoren op cliëntniveau is noodzakelijk. Daarom moet er één plan komen voor de cliënt/het
cliëntsysteem en één regisseur die voor afstemming en koersbepaling zorgt.
Maar ook op een ander niveau wordt het uitgangspunt ‗één gezin, één plan, één regie‘ gebruikt. Dan gaat
het om continuïteit door de tijd heen voor de cliënt. Het realiseren van continuïteit door middel van één
contactpersoon of regisseur is geen sinecure. Kinderen krijgen hoe dan ook met wisselend personeel te
maken (ziekte, zwangerschap, wisseling van baan), met gemiddeld zes overplaatsingen bij een
uithuisplaatsing en met meerdere groepswerkers indien zij in een tehuis verblijven. De discontinuïteit voor
kinderen en gezin werkt averechts en geeft geen pedagogische continuïteit. Concreet betekent dit dat
kinderen die al ingrijpende en traumatische gebeurtenissen hebben meegemaakt, steeds opnieuw te
maken krijgen met breuken in relaties. Ze krijgen niet de kans zich te hechten aan volwassenen die er
echt voor hen zijn. Het gebrek aan stabiliteit en continuïteit heeft grote negatieve gevolgen. De kinderen
krijgen het gevoel dat ze niets waard zijn en dat niemand te vertrouwen is. Daardoor raken ze letterlijk en
figuurlijk steeds verder van huis. Uit onderzoek blijkt dat jonge kinderen die in een instelling zijn geplaatst
vaker emotionele, aandacht- en gedragsproblemen ontwikkelen, ook na adoptie of opname in een stabiel
pleeggezin. Ze lopen bovendien het risico te gaan zwerven, verslaafd te raken of in de criminaliteit terecht
te komen. Continuïteit in de pedagogische en/of hulpverleningsrelatie is dus voor het kind van groot
belang. De jeugdbeschermer moet in het verlengde hiervan met zo weinig mogelijk wisselingen in
hulpverleners werken en pogingen doen om een langdurige contactpersoon voor de cliënt te zijn dan wel
een dergelijke persoon te vinden.

52

MvT, p.21
P.34
MvT, p.98 en 132
55
Art. 2.1 onder f
56
Startnotitie onderzoek TSJ d.d. 1 augustus 2013, p.5
53
54

25

76 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

Samengevat: voor integraal werken is een regisseur nodig die zorg draagt voor de afstemming tussen de
hulp en hulpverleners vanuit allerlei lokale terreinen. Voor continuïteit voor een cliënt is een
contactpersoon of regisseur nodig, door de tijd heen. Daarom is in de jeugdbescherming interne
ontschotting nodig (ontschotting tussen toegang/zorgmeldingen/onderzoek/gezinsvoogdij
voogdij/jeugdreclassering) en het werken met één contactpersoon dan wel casemanager.
In de termen van de vierde beleidstheorie (Effectieve Ketensamenwerking): het gaat zowel om regie in de
breedte (integraal) als om regie in de lengte (continuïteit). Dat is de uitdaging waar de gemeente en de
sector voor staan.
Wetsvoorstel Herziening Kinderbeschermingsmaatregelen
Op 1 januari 2015 zal eveneens het wetsvoorstel Herziening Kinderbeschermingsmaatregelen van kracht
worden, zo is de verwachting.
In het wetsvoorstel dat momenteel bij de Eerste Kamer ligt, is niet gekozen voor een verruiming van de
grond voor de huidige ondertoezichtstelling. Die blijft hetzelfde dubbel-criterium houden: een ernstige
bedreiging van de ontwikkeling en andere middelen hebben gefaald of zullen naar verwachting falen.
Ontzetting en ontheffing worden vervangen door de ‗gezagsbeëindiging‘.
Maatregel van Opgroeiondersteuning
De Maatregel van opgroeiondersteuning (ook wel ‗OTS light‘ genoemd) komt er niet. In de nieuwe
Jeugdwet is de Maatregel door de Tweede Kamer geschrapt.
De Maatregel van Opgroeiondersteuning (MvO) maakte deel uit van de geplande herziening van de
kinderbeschermingswetgeving. Die herziening loopt al jaren. In het voorjaar van 2011 heeft de Tweede
Kamer er uitgebreid over gesproken. Eén van de vernieuwingen was toen de MvO, een soort lichte OTS.
De MvO zou ouders dwingen om lichte hulp te accepteren, gericht op een concreet doel. De rechter zou
daardoor (op advies van de Raad) beschikken over drie mogelijke maatregelen: de (lichte) Maatregel van
Opgroeiondersteuning, de (zware) ondertoezichtstelling, al dan niet met uithuisplaatsing en de
(definitieve) gezagsbeëindiging. De Maatregel van Opgroeiondersteuning zou naar verwachting veel
extra werk voor de Raad met zich meebrengen.
De regering en de Tweede Kamer hebben nu besloten dat de MvO niet doorgaat. Door de overheveling
van de jeugdhulp naar de gemeenten is die Maatregel niet meer nodig, vinden zij. Een en ander is
geregeld in artikel 12.6 van de nieuwe Jeugdwet.
Opgemerkt moet worden dat de herziening van de kinderbeschermingswetgeving nog niet door de Eerste
Kamer is goedgekeurd. De regering wil de herziene kinderbeschermingswetgeving op 1 januari 2015 van
kracht laten worden, samen met de nieuwe Jeugdwet. Of dat lukt is afhankelijk van de bespreking van
57

beide wetstrajecten in de Eerste Kamer .
Ondertoezichtstelling
De rechtsgrond voor de OTS verandert. Het gaat nog steeds om een ernstige bedreiging, maar tevens
dient er sprake te zijn van het niet accepteren van noodzakelijke zorg en de verwachting dat de ouder de
verantwoordelijkheid voor de opvoeding binnen een aanvaardbaar te achten termijn weer kan dragen.
Art 255 lid 1: indien de minderjarige zodanig opgroeit dat hij in zijn ontwikkeling ernstig wordt bedreigd en
de zorg die in verband met het wegnemen van de bedreiging noodzakelijk is voor de minderjarige of voor
zijn ouder(s) met gezag, door hen niet of onvoldoende wordt geaccepteerd, en de verwachting
gerechtvaardigd is dat de ouders/ouder met gezag binnen een, gelet op de persoon en de ontwikkeling
van de minderjarige aanvaardbaar te achten termijn, de verantwoordelijkheid voor de verzorging en
57

Nieuwsbericht Raad voor de Kinderbescherming, 30-10-2013

26

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 77

78 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

Niveau 1 Preventie en ondersteuning:
Het gaat hier om kinderen en gezinnen met milde opvoed- en opgroeiproblemen.
Niveau 2 Kinderbescherming in brede zin:
Het gaat om gezinnen die net niet aan het dubbel-criterium voldoen: kinderen met een ernstig bedreigde
ontwikkeling en ouders die wel willen, maar niet kunnen meewerken. Op dit niveau wordt geprobeerd
inzet van niveau 3 te voorkomen, maar wordt ook, indien nodig, snel geschakeld naar niveau 3.
Niveau 3 Kinderbescherming in engere zin:
Het betreft hier gezinnen die voldoen aan het dubbel-criterium, waarbij de inschatting is dat een
maatregel nodig is.
De gemeente heeft geen rechtstreekse sturing op niveau 3, het niveau waarbij het ouderlijk gezag of de
(keuze)vrijheid van de jongere wordt ingeperkt en dat onder civiel- of strafrecht valt.
Het grootste deel van de kinderbescherming (‗kinderbescherming in brede zin‘) valt wel onder de
gemeentelijke regie. Dit betreft niveau 2.
Overigens is het beschermen van kinderen een taak van alle hulpverleners, ook op niveau 1, die zich met
kinderen en gezinnen bemoeien. Pas als dit niet lukt is inzet vanuit de ‗kinderbescherming in brede zin‘
noodzakelijk met als ultiem middel een kinderbeschermingsmaatregel.
4.4

Fricties, tegenstellingen, mogelijk oplossingen, risico’s en aanbevelingen bij inpassing van
de jeugdbescherming

Bij ons onderzoek betreffende de jeugdbescherming richten wij ons op drie thema‘s:
a)

De Nieuwe Jeugdbescherming

b)

Drang en dwang en zorgmelding

c)

Varianten aansluiting jeugdbescherming op wijkteam

4.4.a De Nieuwe Jeugdbescherming
De afgelopen acht jaar is er veel geïnvesteerd in methodiekontwikkeling, onder meer in het kader van de
programma‘s Beter Beschermd en Aanpak Jeugdcriminaliteit

59

en op de doorontwikkeling van

methodisch werken in jeugdbescherming en jeugdreclassering in onder meer de Vliegwielprojecten. De
methodische resultaten van deze investeringen betreffen o.a. de Deltamethode Gezinsvoogdij, de
60

methode Voogdij, het Landelijk Handelingsprotocol AMK en de ORBA-werkwijze , het Handboek
Jeugdreclassering en het Landelijk Instrumentarium Jeugdstrafketen (LIJ). Ook zijn er afspraken gemaakt
over de doorlooptijden in de justitiële keten.
Onderzoek naar effecten van de Deltamethode Gezinsvoogdij laat zien dat toepassing leidt tot een
aanzienlijke verkorting van de OTS (1 jaar verkorting) en een halvering van het aantal uithuisplaatsingen.
Zo heeft het methodisch werken volgens de Deltamethode een positief effect op de duur van de OTS, de
kans op uithuisplaatsing en de duur daarvan. Wanneer de gezinsvoogd samen met de opvoeders van de
jeugdige concrete opvoedingsdoelen stelt in het Plan van Aanpak, hangt dit samen met een verkorting
59
60

Beide programma‘s van het Ministerie van V&J
ORBA staat voor: Onderzoek Risicotaxatie Besluitvorming AMK's

28

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 79

van de duur van de OTS met 8 maanden. Terwijl een toename van de werkervaring van de gezinsvoogd
met één jaar gerelateerd is aan een verlenging van de duur van de OTS met een halve maand, blijkt elk
extra jaar werkervaring met de Deltamethode juist samen te gaan met een verkorting van de duur van de
OTS met 3 maanden. Verder betekent een Plan van Aanpak dat is opgesteld volgens de Deltamethode
een halvering van de kans op een uithuisplaatsing. Wanneer er in het Plan van Aanpak bovendien
concrete opvoedingsdoelen worden gesteld, kan de duur van de uithuisplaatsing met 14 maanden
worden verkort. Hoewel het werken met het Plan van Aanpak en andere hulpmiddelen behorend bij de
Deltamethode door een deel van de gezinsvoogden als een ‗administratieve last‘ wordt ervaren, tonen de
onderzoeksuitkomsten het belang van deze methodische werkwijze aan.

61

De laatste drie jaar heeft er een doorontwikkeling van deze methoden plaatsgevonden (versterking van
het oplossingsgericht werken, zoals in Generiek Gezinsgericht Werken, Verve, SAVE, Doorontwikkeling
Delta, Signs of Safety en het Jeugdbeschermingsplein), hetgeen wij samenvatten in de term de Nieuwe
Jeugdbescherming.
De Nieuwe Jeugdbescherming vat jeugdbescherming op als het geheel van niveau 2 en niveau 3 van
Professor Slot. In deze Nieuwe Jeugdbescherming ontstaan specifieke vormen van aansluiting van de
jeugdbescherming bij de wijkteams: wij zien dit bijvoorbeeld in Amsterdam, Rotterdam, Overijssel en
Utrecht. In Utrecht heten dit SAVE-teams. Dit zijn teams die gebiedsgebonden werken en die de huidige
functies omvatten van het AMK, de zorgmeldingen bij Bureau Jeugdzorg, de Raad voor de
Kinderbescherming, de uitvoering van de maatregelen van kinderbescherming en de jeugdreclassering.
Er is een verbinding tussen deze teams en de Centra voor Jeugd en Gezin. De ‗jeugdbeschermer‘ is in dit
geval de casemanager. De Raad voor de Kinderbescherming doet mee in deze teams; daarbij behoudt
de Raad de wettelijke eigen rol en bevoegdheden. Voor het domein volwassenen kan in deze gevallen
een casemanager worden aangewezen. Deze casemanager kan een sociaal werker zijn vanuit de
maatschappelijke dienstverlening, een medewerker van de maatschappelijke opvang of een medewerker
van de gemeente. Wij noemen deze teams de veiligheidsteams.
In deze gemeenten is er een samenspel van ontwikkeling en uitvoering tussen de gemeenten en Bureau
Jeugdzorg/LWI en de Raad voor de Kinderbescherming gaande.
De Nieuwe Jeugdbescherming wordt opgevat als het geheel van ongevraagde bemoeienis met een
cliënt, van zorgmelding tot en met de nazorg na afloop van maatregelhulp. Vanuit de cliënt gezien is dit in
62

wezen één primair proces ‗Jeugdbescherming‘ .
De eerste resultaten van deze pilots zijn indrukwekkend als het gaat om het terugdringen van het aantal
maatregelen.
Staatssecretaris Teeven zei over de Vliegwielprojecten het volgende bij de plenaire behandeling van de
Jeugdwet in de Tweede Kamer:
‗In Rotterdam-Zuid is het aantal uithuisplaatsingen bijna gehalveerd. Niet alleen in Rotterdam-Zuid, maar
ook in Amsterdam zijn de resultaten zeer positief. Amsterdam meldt dat het aantal
ondertoezichtstellingen sinds 2005 op zijn laagste punt is, een daling van 32% vanaf de start van het
63

nieuwe Generiek Gezinsgericht Werken ‘.
61

Geert Jan Stams, Mirjam Top–van der Eem, Samantha Limburg, Eveline S. van Vugt, Peter H. van der Laan,
Implementatie en doelmatigheid van de Deltamethode Gezinsvoogdij, Kohnstamm Instituut, Amsterdam 2010
62
Appèl voor een nieuwe Jeugdbescherming, Candel, van der Maat, Sprokkereef, Kouwenberg, van Montfoort, 2011
63
Zie Bijlage 2

29

80 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

Maar ook gaf hij aan: ‗De Vliegwielprojecten in Rotterdam en Amsterdam zijn bedacht door de mensen
64

zelf. Die zijn bottom-up ontworpen en getest in de praktijk ‘.
De William Schrikker Groep kwam op 28 januari 2014 met een persbericht naar buiten dat ook bij hen de
doorontwikkeling van de deltamethode heeft geleid tot een daling van 30% in het aantal
65

uithuisplaatsingen .
Het is daarom interessant de werkzame elementen van deze Nieuwe Jeugdbescherming te benoemen.
Deze zijn:


Veiligheid en ontwikkeling van het kind, nu en in de toekomst, staan centraal.



Burgers hebben en houden de regie over de opvoeding, in plaats van dat er regie over hen wordt
genomen, tenzij dit absoluut niet anders kan.



Meer praten met kinderen en ouders, in plaats van over hen.



Kind centraal, niet de instanties: één primair proces.



Praktisch: geen dogma‘s, leren van ervaringen.



Methodische ontwikkeling richting Eigen Kracht en inzet van het netwerk.



Een integrale aanpak (regie).



Continuïteit van hulpverlener of ondersteuner.



Een veiligheidsteam.



Drang en dwang wordt uitgevoerd vanuit de jeugdbescherming en jeugdreclassering.



Het benutten van de professionele kennis door de wijkteams vanuit de jeugdbescherming (deze is
thans belegd bij de Raad voor de Kinderbescherming, het AMHK, de jeugdbescherming en
jeugdreclassering van Bureau Jeugdzorg/LWI‘s).
Een goed samenspel tussen gemeente als regievoerder enerzijds en de Raad voor de



Kinderbescherming, jeugdbescherming/jeugdreclassering en AMK anderzijds.
# RISICO 3
Als risico zien wij, dat sommige gemeenten bij de voorbereiding van de inkoop onvoldoende het belang
meewegen van methodisch werken en van de bestaande ketenafspraken. Zeer recent heeft V&J een
(nog niet gepubliceerd) kostprijsonderzoek laten doen, op basis waarvan de tarieven 2014 zijn
vastgesteld.
Het is onduidelijk of alle gemeenten op de hoogte zijn van de Nieuwe Jeugdbescherming (p.28 e.v.) en
de werkzame elementen, waardoor een drastische afname van het aantal en de lengte van de OTS‘en
plaatsvindt, alsmede van het aantal uithuisplaatsingen.
Weliswaar wordt het risico beperkt door de eisen die het normenkader in methodisch opzicht aan de
66

gecertificeerde instelling stelt, maar als gemeenten onverhoopt het belang van intensief methodisch
werken en van ketenafspraken niet ervaren, zullen deze kwaliteitsaspecten toch onder druk komen te
staan. Dat is niet alleen nadelig voor de cliënt, maar kan de gemeenten op hoge en niet beïnvloedbare
kosten jagen, doordat deze methoden laten zien dat zij de OTS‘en kunnen verkorten en het aantal
uithuisplaatsingen aanzienlijk kunnen verminderen.

64

65
66

Idem

Persbericht WSG d.d. 28-01-2014
Concept Normenkader, versie 0.12 d.d. 17-09-2013

30

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 81

# AANBEVELING 3
Onlangs zijn er ketenafspraken voor de jeugdbescherming gemaakt en vastgesteld. Het verdient
aanbeveling om als gemeenten deze afspraken serieus te nemen. Wij adviseren gemeenten goed zicht te
krijgen op de prijs-kwaliteit verhouding door middel van bijvoorbeeld een benchmarking. Dit is niet alleen
in het belang van de cliënt, maar ook om hogere en niet-beïnvloedbare kosten te vermijden.
Het verdient tevens aanbeveling dat de Nieuwe Jeugdbescherming methodisch verder wordt uitgewerkt,
als handreiking naar de gemeenten die deze veelbelovende methode willen hanteren. Wij adviseren dat
de werkgroep Jeugdbescherming/Jeugdreclassering van de VNG hier het voortouw in neemt. Tevens
adviseren wij in deze handreiking aandacht te besteden aan de regiefunctie (er is in wet- en regelgeving
sprake van een grote hoeveelheid regisseurs) en aan de rechtsbescherming van de burger bij de
drangvariant.
4.4.b Drang en dwang en zorgmelding
67

In het kader van de Nieuwe Jeugdbescherming wordt regelmatig gesproken over drang en dwang . Het
wetsvoorstel wil de ruimte vergroten om een gezinsvoogdijmedewerker, werkzaam bij een gecertificeerde
instelling, nog voordat een kinderbeschermingsmaatregel is uitgesproken in te zetten, met als doel
ouders te bewegen - al dan niet met zachte drang - tot vrijwillige medewerking. Dit bevordert de
68

continuïteit van hulpverlening .
Op de vraag of dit al of niet geoorloofd is antwoordde Staatsecretaris Teeven tijdens de behandeling van
de Jeugdwet in de Tweede Kamer: ―
Ja, maar die ruimte is er al op dit moment. Ik hoef dat niet in de wet
op te nemen. We hoeven niet alles in de wet op te nemen. Het kan al en het gebeurt al op dit moment‖.

69

# RISICO 4
Professor Ido Weijers wijst er op dat er met drang veel macht bij de gemeente komt, en dat de wet daar
niets tegenover stelt. De gemeenten geven prioriteit aan vrijwillige medewerking van de ouders, zo nodig
onder dreiging van zwaardere maatregelen, de zogeheten bemoeizorg of drang. Weijers stelt verder: Er
is geen toetsingskader voor het handelen van gemeenten in deze zogeheten vrijwillige fase. Men gaat er
70

op gemeentelijk niveau van uit dat alles mag . Ook cliëntenfora op internet uiten hun ongenoegen over
het gebrek aan rechtsbescherming en de ‗Big Brother is watching you‘ mentaliteit.
# AANBEVELING 4
Wij adviseren dat algemene en meerduidige termen zoals ‗drang‘ en ‗doorzettingsmacht‘ worden
vervangen door concrete aanduiding van bevoegdheden die de gemeente gebruikt om verandering in
een opvoedingssituatie te bevorderen. Bij iedere bevoegdheid bestaat reeds een vorm van
rechtsbescherming voor de burger. Bijvoorbeeld: bij schoolverzuim kan de leerplichtambtenaar de Officier
van Justitie inschakelen. De betrokkenen hebben dan de rechtsbescherming die hoort bij een
strafrechtelijke procedure. Dat de gemeente discretionaire ruimte bij bevoegdheden gebruikt om
voorwaarden te stellen – ‗het kind gaat vanaf heden naar school en als dat niet gebeurt, wordt de Officier
van Justitie ingeschakeld‘ – is niet bijzonder. Het kan zijn, dat de gezinsleden dit ervaren als ‗met de rug
tegen de muur staan‘, maar zij hebben in een dergelijk geval wel een keuze: voldoen aan de voorwaarde
67

Memorie van Toelichting (MVT), p 31
Idem
69
Zie Bijlage 2
70
I. Weijers. NRC, 8 oktober 2013
68

31

82 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

of niet voldoen aan de voorwaarde en dan hun standpunt verdedigen in een juridische procedure.
Nader onderzoek kan worden gedaan naar de vraag of burgers voldoende mogelijkheden hebben om
bemoeienis vanuit gemeentelijke instanties te weigeren. Dit kan in eerste instantie gezocht worden
binnen het nieuwe stelsel. De gemeente kan een voorziening treffen waar burgers kunnen vragen om de
bemoeienis met de opvoedingssituatie van hun kinderen te stoppen. Denkbaar is dat de Nationale
Ombudsman of de Raad voor de Kinderbescherming deze rol op zich kan nemen. Bij twijfel kan de Raad
de zaak voorleggen aan de rechter. Een afwijzing van een maatregel door de rechter betekent dat op dat
moment niet voldoende is onderbouwd dat de jeugdige ernstig in zijn ontwikkeling wordt bedreigd en dat
er dus geen grond is voor ongevraagde bemoeienis.
Wij adviseren dat de werkgroep Jeugdbescherming/Jeugdreclassering van de VNG het voortouw neemt
voor een handreiking over bovenstaande.
4.4.c Varianten aansluiting jeugdbescherming op wijkteams
Voor de gemeenten liggen er met betrekking tot het eerder genoemde veiligheidsteam drie varianten:
a.

Minimale variant: alleen dwang

b.

Midden variant: drang en dwang

c.

Maximale variant: drang en dwang en zorgbesprekingen

Zorgbesprekingen zijn besprekingen vanuit het wijkteam met het veiligheidsteam, als zij zich zorgen
maken om de veiligheid van het kind. Het is een bespreking tussen professionals. Omdat er al veel van
de situatie bekend is, is een onderzoek niet noodzakelijk en vervangt deze bespreking de melding bij het
AMHK. Door het AMHK aanwezig te laten zijn bij de zorgbespreking wordt er een koppeling
georganiseerd.
In hoofdstuk 6 over de positie van het AMHK zullen wij aangeven waarom er ons inziens geen juridische
belemmeringen voor al deze varianten bestaan.
In alle varianten zal de Raad voor de Kinderbescherming een rol spelen. De Raad schrijft hierover zelf:
―
Dat vraagt erom dat de Raad door de gemeente (of een door de gemeente gemandateerde instelling)
kan worden ingeschakeld, zodra men in een jeugdhulptraject de inzet van dwang gaat overwegen. Ten
opzichte van de huidige situatie schuift de Raad als het ware naar voren, het gemeentelijk domein in. De
Raad gaat, wanneer de gemeente de Raad daartoe verzoekt, de gemeente adviseren over de vraag of
het pad naar het gedwongen kader moet worden ingezet. Als dit het geval is, volgt het raadsonderzoek
dat daar het beste bij past. Dit betekent dat naast de bestaande typen raadsonderzoeken een nieuw
raadsproduct ontstaat: advies aan gemeenten over de inzet van het gedwongen kader.
Deze advisering wordt, in combinatie met de intake van raadsonderzoeken (civiel en straf) geleverd door
een nieuw te vormen frontoffice of voorportaal van de Raad. Dit frontoffice is dus meer dan de huidige
71

intake‖ .
De werkgroep Jeugdbescherming/Jeugdreclassering van de VNG heeft een handreiking ontworpen voor
de samenwerking tussen de gemeenten en de Raad.
Niets dwingt de gemeenten om voor de ene of de andere variant te kiezen.
Wel is het zo dat de gemeente in variant b en c veel meer professionele kennis naar de wijkteams brengt,
dit het voorkomen van een maatregel vergemakkelijkt, maar ook de gang naar een eventuele maatregel.
Bovendien maakt het de continuïteit in de persoon van de professional groter.
71

Raad voor de Kinderbescherming, Memo 26 augustus 2013

32

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 83

Als de gemeente besluit dat de gecertificeerde instelling tevens de gemandateerde instelling is, die
rechtstreeks bij de Raad voor de Kinderbescherming een verzoek tot onderzoek kan doen, dan is de
concentratie van kennis, professionele inzet en snelheid in het veiligheidsteam in potentie zeer groot.
Een nadrukkelijke voorwaarde is dat de gecertificeerde instelling bereid moet zijn tot samenwerking met
het sociale domein. En daarmee afstand neemt van het beeld dat bij veel gemeenten op basis van het
verleden bestaat, dat de jeugdbescherming en jeugdreclassering in een ivoren toren zitten.
# RISICO 5
Wij zien het als een risico dat het voor sommige gemeenten lastig kan zijn de consequenties van hun
keuze voor een van de varianten te overzien.
# AANBEVELING 5
Wij adviseren daarom dat het ondersteuningsprogramma AMHK en de werkgroep
Jeugdbescherming/Jeugdreclassering, beide van de VNG, gezamenlijk tot een handreiking met
beschrijving van voor- en nadelen van de drie varianten komen, op basis waarvan de gemeenten hun
keuze kunnen maken.

33

84 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

5.

Thema 3. De inpassing van de jeugdreclassering

Onderzoeksvraag 3
Wat zijn modellen en benaderingen voor de inpassing van de jeugdreclassering, wat zijn fricties en
tegenstellingen hierbij en wat zijn mogelijke oplossingen voor die fricties en tegenstellingen met het
oog op een effectieve inpassing?
5.1

Wet en documenten

De Jeugdwet
Indien de rechter, de Officier van Justitie, de Raad voor de Kinderbescherming of de directeur van een
JJI een jeugdreclasseringsmaatregel oplegt dient deze te worden uitgevoerd. De verplichte
jeugdreclassering-begeleiding heet voortaan Toezicht en Begeleiding (MvT, p.33), zowel voorafgaand
aan als na de zitting, net zoals dat bij volwassenenreclassering het geval is. Hulp en steun vervalt.
Het verschil is overigens wel dat volwassenreclassering geen vrijwillig toezicht en begeleiding biedt vóór
de zitting noch in het kader van nazorg. De gecertificeerde instelling begeleidt de jongere, maar de Raad
voor de Kinderbescherming houdt toezicht op de naleving van de voorwaarden (MvT, p.34).
De genoemde personen en instanties zijn ook bevoegd, net als de gecertificeerde instellingen, te
besluiten dat jeugdhulp nodig is (Wet Jeugd, art. 2.4 lid 2, onder b). De jeugdreclasseerder levert niet zelf
de eventueel noodzakelijke reguliere jeugdhulp, dat doet de jeugdhulpaanbieder. De jeugdreclassering is
primair casusregisseur en geen hulpverlener (MvT, p. 98). De gecertificeerde instelling kan een
aanwijzing opnemen waarin zij bepaalt dat de jeugdige jeugdhulp moet accepteren. Daarover voert zij
overleg met het college.
De Raad voor de Kinderbescherming heeft de wettelijke taak toezicht te houden op de uitvoering van de
jeugdreclasseringstaken door de gecertificeerde instelling. Waar nodig kan de Raad voor de
Kinderbescherming aanwijzingen geven. De Raad voor de Kinderbescherming fungeert in deze als
administratieve casusregisseur (MvT, p.34).
Het is de plicht van de gemeente om over een toereikend aanbod van gecertificeerde instellingen te
beschikken, zodat zeker is gesteld dat de uitspraak van de rechter – of een andere instantie - kan worden
uitgevoerd. Volgens artikel 2.4. heeft de gemeente een leveringsplicht als bij de uitvoering van
jeugdreclassering aanvullende hulp nodig is. Hier worden per regio afspraken over gemaakt. Tevens
wordt door de VNG bekeken of hier landelijke inkoopafspraken over gemaakt kunnen worden.
5.2

Positie jeugdreclassering

De uitvoering van de jeugdreclassering is een strafrechtelijke maatregel, waarvan de basis in het
Wetboek van Strafrecht ligt. De Raad voor de Kinderbescherming is verantwoordelijk voor de toeleiding
middels de onderzoeken en de adviezen die zij uitbrengt. Het OM houdt toezicht op de naleving van de
opgelegde voorwaarden door de veroordeelde jeugdige en de Raad voor de Kinderbescherming op de
uitvoering van de maatregel.
Het bijzondere van het jeugdstrafrecht is het pedagogisch karakter, de strafrechtelijke maatregel is
gericht op een gunstige ontwikkeling van de jeugdige en daarom veelal gekoppeld aan zorg.

34

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 85

Bij de zogenaamde Dubbele Maatregel is er sprake van zowel een jeugdbescherming als een
jeugdreclasseringsmaatregel. Deze wordt volgens een speciale methodiek door 1 medewerker
uitgevoerd.
Het jeugdstrafrecht richt zich op het voorkomen van recidive, dus op speciale preventie. De
jeugdreclassering heeft zich de laatste jaren meer en meer toegelegd op het betrekken van het
familienetwerk.
Het Adolescentenstrafrecht (inwerkingtreding verwacht 1 januari 2014).
Door het adolescentenstrafrecht wordt het mogelijk om voor de groep 16 tot en met 22 jaar te kiezen voor
toepassing van het volwassenenstrafrecht, dan wel het jeugdstrafrecht. Dit kan een uitbreiding van de
taak van de jeugdreclassering tot en met 22 jaar gaan betekenen (MvT p.57). In de praktijk was dit
overigens al mogelijk tot 21 jaar.
Dit wil wel zeggen dat een jeugdreclasseringsmaatregel en de verantwoordelijkheid van de gemeente
hiervoor, tot 2 jaar daarna (de looptijd van de proeftijd) kan doorlopen.
72

Wordt er door het OM (in ZSM ), de Rechter Commissaris bij voorgeleiding, of de Kinderrechter (Advies
van de Raad voor de Kinderbescherming of de adviseur van de reclassering) voor het
volwassenenstrafrecht gekozen dan kan er alleen nog sprake zijn van volwassenenreclassering. Wordt er
voor het jeugdstrafrecht gekozen dan kan er zowel voor de jeugdreclassering als de volwassen
reclassering worden gekozen. De jeugdreclassering kan kiezen voor de methodiek jeugdreclassering (―
de
jongere aanspreken‖) of voor de aanpak jongvolwassenen (jovo-aanpak). De volwassenenreclassering
kan kiezen voor de volwassenenreclassering of de aanpak jongvolwassenen (jovo-aanpak). De
jongvolwassenenaanpak is alleen mogelijk in de leeftijd 18 tot en met 22 jaar.
Het normenkader voor de gecertificeerde instelling
In het normenkader, versie 0.12, staat dat de gecertificeerde instelling resultaatgericht moet zijn.
Dat betekent inzake de jeugdreclassering:


Dat dynamische criminogene factoren zijn verminderd waardoor de kans op herhaling van
delinquent gedrag wordt verminderd.



Dat het handelingsrepertoire bij de betrokken jongeren is vergroot.



Dat de jeugdige houdt zich aan de opgelegde afspraken.



Stabiliteit en continuïteit.



In het normenkader worden tevens eisen gesteld aan de methodiek die door de gecertificeerde
instelling wordt gebruikt (in deel C) voor jeugdreclassering, daarbij moet worden voldaan aan de
specifiek werkzame factoren:
o het recidive-risico en schade-risico van de jeugdige;

o de delictgerelateerde risicofactoren van de jeugdige en zijn systeem (voor zover die
beïnvloedbaar zijn);

o de responsiviteit van de jeugdige (mogelijkheden en leerstijl);
o de noodzaak voor aanvullende zorg en ondersteuning.

Tevens vermeldt het normenkader (in deel E) dat ketensamenwerking een van de vier kwaliteitsaspecten
is waarop gecertificeerde instellingen getoetst zullen worden.
Netwerkaanpak samen met gezin

72

Zo Snel, Slim, Selectief, Simpel, Samen en Samenlevingsgericht Mogelijk

35

86 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

Het landelijk ingevoerde Handboek Jeugdreclassering concentreert zich op het voorkomen van recidive,
het beïnvloeden van de dynamische criminogene factoren, en het waar nodig bieden van bescherming
vanuit de pedagogische focus van het jeugdstrafrecht. In toenemende mate richt de jeugdreclassering
zich de laatste jaren daarnaast op een netwerkaanpak. Tevens is er een methode ontwikkeld voor de
samenloop van jeugdbeschermings- en jeugdreclasseringsmaatregelen (de aanpak Dubbele Maatregel
bij tegelijkertijd zowel een ondertoezichtstelling als een jeugdreclasseringsmaatregel). We zien dat
problematiek op deze wijze zowel individueel als ook gezinsgericht wordt aangepakt. Dit zien wij in de
aanpak Overlastgevende Multi Problem Gezinnen (OPMG) in Amsterdam, in de integrale aanpak van de
projecten Verve in Overijssel, SAVE in Utrecht en het Vliegwielproject bij Bureau Jeugdzorg
Haaglanden/Zuid-Holland.
Intensieve Traject Begeleiding (ITB)
ITB valt uiteen ITB CRIEM en ITB-Harde Kern
ITB CRIEM duurt meestal 3 maanden, maar kan worden verlengd. De maatregel wordt opgelegd aan
jongeren van niet-westerse afkomst die voor de eerste keer, of voor meerdere lichte vergrijpen met
justitie in aanraking komen. Het doel is te voorkomen dat de jongere opnieuw delicten pleegt. Het leven
tussen twee culturen en de moeite die het gezin heeft om te integreren worden als risicofactoren gezien.
De jongere wordt begeleid door de jeugdreclassering. Hierna volgt reguliere begeleiding door de
jeugdreclassering.
ITB-Harde Kern is een maatregel die meestal voor 6 maanden wordt opgelegd, maar kan worden
verlengd. De maatregel wordt opgelegd aan jongeren die een ernstig strafbaar feit hebben gepleegd
en/of al eerder met justitie in aanraking zijn geweest. In plaats van jeugddetentie krijgt de jongere
begeleiding van de jeugdreclassering. Als de jongere zich niet aan de afspraken houdt, stopt het traject
en volgt alsnog jeugddetentie. Na afloop van de maatregel volgt reguliere begeleiding door de
jeugdreclassering.
Landelijk Instrumentarium Jeugdstrafketen
Er is veel geïnvesteerd in het versterken van de samenwerking in de keten van het jeugdstrafrecht. Dit
heeft onder meer geleid tot de ontwikkeling en invoering van het Landelijk Instrumentarium
Jeugdstrafketen (LIJ). De samenwerking in de keten van het jeugdstrafrecht blijft na de decentralisatie
een essentieel belang of wordt mogelijk nog groter. De jeugdbescherming ontwikkelt zich meer richting
de wijkteams. De justitiële jeugdinrichtingen (JJI) moeten er alert op zijn de aansluiting met de
gemeenten niet te verliezen, omdat zij verder van de gemeenten komen te staan en een ander
instrumentarium gebruiken binnen het LIJ.
5.3

Stand van Zaken

Weinig specifieke aandacht
In de stelselwijziging wordt weinig over de jeugdreclassering gesproken. Hoewel er in de praktijk op het
gebied van de jeugdreclassering veel gebeurt waar gemeenten reeds bij betrokken (horen te) zijn,
hebben de meeste gemeenten geen duidelijk beeld van de jeugdreclassering. Ook zijn er nauwelijks
experimenten waarin de plaats van de jeugdreclassering voldoende aandacht krijgt. Twee
uitzonderingen: binnen de G4 is een groepsgerichte aanpak ontwikkeld, zoals bv. de Top 600 in

36

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 87

Amsterdam; de gemeente Rotterdam wil haar regie op de jeugdreclassering uitbreiden door bijvoorbeeld
ZSM in de Veiligheidshuizen onder te brengen, hiervoor loopt een pilot.
De gemeenten hebben wel een duidelijke rol bij de preventie en aanpak van jeugdcriminaliteit. Deze rol
betreft:


De aanpak van problematische jeugdgroepen waarbij de gemeente regisseur is.



De aanpak schoolverzuim.



Nazorg voor gedetineerde jongeren.



Verantwoordelijkheid voor de opvolging zorgmeldingen vanuit het werkproces vroegsignalering
door de politie.

Aanpak problematische jeugdgroepen.
De gemeenten hebben de regie bij de aanpak van problematische jeugdgroepen. De ervaring bij de
aanpak heeft geleerd dat een vroegtijdige aanpak van overlastgevende groepen door inzet van
jongerenwerk, het bieden van voorzieningen en zorg goede resultaten kan geven en het afglijden naar
criminaliteit kan voorkomen.
Schoolverzuim
Meer dan 30 procent van de jeugdreclasseringszaken betreft overtredingen van de leerplichtwet, oftewel
schoolverzuim. De school constateert dat er sprake is van ongeoorloofd verzuim. Een groot deel van de
schoolverzuimzaken betreft inhoudelijk gezien meer ‗zorg‘ of ‗jeugdbescherming‘ dan jeugdcriminaliteit,
omdat schoolverzuim een structureel karakter kan hebben. Juist bij deze zaken is een integrale
benadering met gezin en netwerk noodzakelijk.
De leerplichtambtenaar van de gemeente onderzoekt hoe het schoolverzuim tot stand is gekomen en kan
tot de conclusie komen dat er een proces verbaal wordt opgemaakt en ingezonden wordt aan het OM. De
leerplichtzaken worden besproken in het casusoverleg met OM, Raad voor de Kinderbescherming en
leerplicht. De Raad voor de Kinderbescherming doet onderzoek voorafgaand aan de leerplichtzitting en
adviseert over inzet van jeugdbescherming of jeugdreclassering. De leerplichtambtenaar is vaak nog
betrokken bij de strafzitting in verband met inbreng van de laatste actuele verzuiminformatie.
De gemeente zou veel sterker de regie kunnen nemen bij het voorkomen van schoolverzuim vanuit de
Zorg en Advies Teams. Hier wordt nu vaak onvoldoende intensieve ‗outreachende‘ hulp aan de jongere
en het gezin geboden waardoor veel zaken doorstromen naar het strafrecht en naar de
jeugdreclassering. Inzet van sociale wijkteams en ontschot werken bieden hier in de toekomst veel
mogelijkheden. Bijvoorbeeld doordat signalen van schoolverzuim eerder worden opgepakt en doorgezet
naar wijkteams. Hier is wel een gezamenlijke visie op schoolverzuim van OM, Raad voor de
Kinderbescherming, gecertificeerde Instelling en gemeente voor nodig.
ZSM-tafels
Afdoening van jeugdstrafzaken vindt plaats aan zogenaamde ZSM tafels. Er is één ZSM locatie per regio
waar dagelijks door OM, politie, reclassering, Raad voor de Kinderbescherming en Slachtofferhulp
Nederland alle jeugdstrafzaken worden afgestemd en waar zo mogelijk een beslissing wordt genomen. Er
wordt bij ZSM voor jeugd een beslissing genomen over bewijsbaarheid en de routering van de
jeugdstrafzaak. Lichte zaken gaan naar Halt, zwaardere zaken naar een officiers- of kinderrechterzitting.
Voorafgaand aan een zitting doet de Raad voor de Kinderbescherming onderzoek en wint daarbij
informatie in uit het gemeentelijk netwerk. De Raad voor de Kinderbescherming kan mogelijke zorgen of
eerdere hulpverlening aan de jeugdige betrekken bij het strafadvies waaronder het opleggen van een

37

88 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

jeugdreclasseringsmaatregel. Bij complexe problematiek kan de zaak geagendeerd worden op het risicooverleg in het Veiligheidshuis.
Jongeren in voorlopige hechtenis worden altijd besproken in het netwerk- en trajectberaad, waarbij de
gemeente aanwezig is.
Veiligheidshuis
Veiligheidshuizen zijn netwerksamenwerkingsverbanden, die partners uit de strafrechtketen, de
zorgketen, gemeentelijke partners en bestuur verbinden in de aanpak van complexe problematiek. Het
doel van de samenwerking is het terugdringen van overlast, huiselijk geweld en criminaliteit.
De ketenpartners signaleren problemen, bedenken oplossingen en voeren die samen uit. Werkprocessen
worden op elkaar afgestemd, zodat strafrecht en zorg elkaar aanvullen. Ingezet wordt op
gedragsverandering, recidivevermindering en verbetering van de kwaliteit van leven van de delinquent.
Men gaat dadergericht, gebiedsgericht en probleemgericht te werk.
Er zijn lokaal verschillen als het gaat om de partners die in het Veiligheidshuis participeren. Een aantal
organisaties participeert in alle Veiligheidshuizen:


Gemeenten



Politie



Openbaar Ministerie



Raad voor de Kinderbescherming



Reclasseringsorganisaties



Welzijnsorganisaties

Een aantal organisaties is (nog) niet in alle Veiligheidshuizen vertegenwoordigd: Halt, Dienst Justitiële
Inrichtingen, Bureau Jeugdzorg, GGD, GGZ, algemeen maatschappelijk werk, verslavingszorg en
Slachtofferhulp Nederland.
Er zijn twee nieuwe ontwikkelingen: het Veiligheidshuis concentreert zich meer en meer op complexe
zaken en de regie over het Veiligheidshuis is sinds begin 2013 verplaatst van justitie naar de gemeenten.
Netwerkberaad
De Raad voor de Kinderbescherming organiseert wekelijks in elke opvanginrichting een Netwerkberaad.
Hierin bespreken Raad voor de Kinderbescherming, jeugdinrichting (JJI) en jeugdreclassering alle
(nieuw) ingestroomde jongeren. Het doel van het beraad is om zo snel mogelijk alle relevante informatie
over een jongere te verzamelen, partijen bij elkaar te brengen en afspraken te maken wie wat doet. In de
regio waar de jongere is geplaatst, vervult het Netwerkberaad een belangrijke schakelrol tussen
jeugdinrichting, Raad voor de Kinderbescherming en jeugdreclassering; in de regio waar de jongere
vandaan komt ligt deze rol bij de Raad voor de Kinderbescherming en de jeugdreclassering.
Trajectberaad
Naast het Netwerkberaad loopt ook het Trajectberaad. Dit beraad vindt niet plaats binnen de
jeugdinrichting (JJI), maar in de (regio van) de gemeente waar de jongere woont, veelal in het
Veiligheidshuis. Tijdens het beraad vindt inhoudelijke afstemming plaats en worden afspraken gemaakt
over de doelen van het trajectplan en over de begeleiding van de jongere en zijn ouders. De gemeente
adviseert in dit overleg de ketenpartners over de inzet van gemeentelijke voorzieningen.
Deelnemers aan het Trajectberaad zijn: de casusregisseur van de Raad voor de Kinderbescherming, een
begeleider van de jeugdreclassering, een vertegenwoordiger van de jeugdinrichting (JJI) en een

38

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 89

contactpersoon van de gemeente. De deelnemers van de Raad voor de Kinderbescherming en de
jeugdreclassering aan het Trajectberaad zijn afkomstig uit de regio waar de jongere vandaan komt; de JJI
is bij het Trajectberaad niet fysiek aanwezig, maar wordt wel betrokken (telefonisch of via ICTvoorzieningen).
Trajectplan
Het Trajectplan bestaat uit het Perspectiefplan dat elke jeugdinrichting opstelt kort na binnenkomst én het
plan van aanpak – het nazorgplan - dat de jeugdreclassering opstelt ter voorbereiding op de terugkeer in
de samenleving. In het Plan van Aanpak kunnen ook eventuele schorsingsvoorwaarden worden
opgenomen indien de jongere tijdens de voorlopige hechtenis een schorsing krijgt.
Omdat de meeste jongeren maar kort in een JJI verblijven, doorlopen zij alleen het Netwerkberaad en het
eerste Trajectberaad. Indien een jongere tot aan de terechtzitting in de inrichting verblijft, worden het
strafadvies en de zittingsrapportage in een tweede trajectberaad afgestemd en besproken. Een derde en
zelfs vierde Trajectberaad vindt plaats voor jongeren die zijn veroordeeld tot een lange jeugddetentie of
een PIJ-Maatregel (Plaatsing in Jeugdinrichting). Dit derde of vierde Trajectberaad dient ter voorbereiding
van de nazorg en zal daarom pas plaatshebben wanneer de straf of maatregel al geruime tijd loopt. Ook
wordt bekeken of een overdracht van de begeleiding naar de reclassering voor volwassenen zinvol is.
5.4

Fricties, tegenstellingen, mogelijke oplossingen, risico’s en aanbevelingen bij inpassing van
de jeugdbescherming

De jeugdreclassering wordt vanaf 2015 door de gemeenten gefinancierd en de volwassenenreclassering
door de Rijksoverheid. De gemeente heeft geen invloed op de keuze voor jeugdreclassering of
volwassenenreclassering en dientengevolge ook niet op de budgettaire bestedingen. De spanning die
kan ontstaan is dat de gemeenten uit kostenoverwegingen met name aansturen op de instroom naar de
volwassenenreclassering. Dat kan door het informeel aandringen op toepassing van het
volwassenenstrafrecht in de ‗Driehoek‘, en door het alsnog kiezen voor de volwassenenreclassering bij
het jeugdstrafrecht. Hier adviseert de Raad voor de Kinderbescherming overigens onafhankelijk in.
De koppeling tussen jeugdbescherming en jeugdreclassering, Veiligheid en Zorg, ZSM, de gerichtheid op
het gezin, de samenwerking in de Veiligheidshuizen en dergelijke bieden veel mogelijkheden om van de
mix van sanctie, toezicht en zorg een goed werkend geheel te maken. Nu al zien we dat de JJI‘s een
grote leegstand kennen en dat ook ZSM invloed heeft op het aantal jeugdreclasseringsmaatregelen.
Gemeenten hebben de regie over de Veiligheidshuizen. Dat loopt het beste in de G4, waar het immers
slechts één gemeente betreft. Rotterdam wil ZSM in het Veiligheidshuis onderbrengen om zo de
samenwerking met de gemeenten te versterken, maar het grote aantal casussen en het tempo van
bespreking bevorderen deze afstemming niet. Bovendien betreffen sommige ZSM-tafels wel 40 of zelfs
80 gemeenten. Melding aan de gemeente is wel uitgeprobeerd in Amsterdam-West, waar het grote
probleem was dat er ook veel lichte zaken zijn en sepots.
Het valt te overwegen de Raad voor de Kinderbescherming een schakel te laten zijn naar de wijkteams.
De Raad voor de Kinderbescherming is voornemens in het kader van haar advies en het onderzoek de
wijkteams te raadplegen. Zij kan ook de schakel zijn voor de zwaardere gevallen vanuit ZSM. De lichtere
gevallen kunnen aan de wijkagent of buurtregisseur worden gemeld.
Het is dus zaak om de Raad voor de Kinderbescherming, wijkteam, AMHK en gecertificeerde instelling
structureel te laten samenwerken zodat gemakkelijk op casusniveau gegevens worden uitgewisseld. Dat

39

90 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

kan het beste op wijkniveau geschieden, wat betekent dat de Raad voor de Kinderbescherming moet
aansluiten in wat we hier gemakshalve maar het veiligheidsteam rond een wijkteam noemen.
Daarnaast nemen de gemeenten deel aan het Netwerkberaad en het Trajectberaad en spelen dus een
rol in de nazorg.
Op deze onderdelen dienen de gemeenten dus goede en sluitende beleids- en netwerkafspraken te
maken, waarbij de Raad voor de Kinderbescherming een constante factor is in alle verschillende stadia.
In de werkgroep Jeugdbescherming/Jeugdreclassering van de VNG is een handreiking voor
samenwerking met de Raad voor de Kinderbescherming ontworpen, die de gemeenten suggesties biedt
hoe deze afspraken gestalte te geven.
Met betrekking tot de samenwerking op het gebied van nazorg ligt er nu al een taak bij de gemeenten. In
dat kader kunnen de gemeenten dus ook invloed hebben op de recidive.
Met betrekking tot het schoolverzuim liggen er voor de gemeenten via het beleid met betrekking tot
schoolverzuim en de inzet van de leerplichtambtenaar ook regiemogelijkheden op dit terrein.
Waar jeugdreclassering een apart terrein is met een aparte keten in het strafrecht is het een goede zaak
dat de huidige Bureaus Jeugdzorg een inhoudelijke koppeling hebben met de jeugdbescherming,
bijvoorbeeld in de Dubbele Maatregel en bij integraal werken. Aandachtspunt daarbij is dat de specifiek
gerichte jeugdreclasseringmethodieken daar niet geheel in verdampen. Om dit te borgen zijn deze dan
ook opgenomen in het normenkader waar een instelling aan moet voldoen wil zij jeugdreclassering
aanbieden. Het is van belang dat de gemeenten, als zij contracten met gecertificeerde instellingen
sluiten, zich bewust zijn vanuit welke visie de gecertificeerde organisatie werkt (gezinsgericht,
zorggericht, in staat tot Dubbele Maatregel of toezichtgericht). De gecertificeerde instelling moet dit in
haar missie en visie met concrete doelstellingen omschrijven (zie het normenkader).
Een risico is dat er zoveel actoren in het jeugdstrafrecht zijn dat de jeugdreclassering ook binnen de
gemeenten verzuild raakt (onderwijs, veiligheid, jeugdzorg). Ook is er het risico dat sommige producten
die vanaf 2015 door de gemeenten moeten worden ingekocht, in de tussenperiode moeilijk financierbaar
zijn. Dit probleem doet zich bijvoorbeeld voor bij Multi Systeem Therapie (MST). Alleen in het kader van
een Gedragsbeïnvloedende Maatregel (GBM) vergoedt Justitie nu opgelegde zorg. Alle andere
opgelegde zorg loopt via de zorgkantoren met een geheel andere regelgeving. Het is niet duidelijk of dit
budget wordt overgeheveld, terwijl de gemeenten straks wel geacht worden dit in te kopen.
Ook is het van belang dat de gemeenten voldoende middelen reserveren voor bv. de realisatie van de
Gedragsbeïnvloedende Maatregel.
Het is de vraag of de gemeenten wel goed inzicht hebben in alle producten die zij moeten inkopen, zoals
bv. ITB, MST en GBM. Wij verwijzen hiervoor naar AANBEVELING 2 (Inkoopadvies).
# RISICO 6
Niet alle gemeenten nemen een duidelijke rol bij de preventie en aanpak van jeugdcriminaliteit. Deze rol
betreft:


de aanpak van problematische jeugdgroepen waarbij de gemeente regisseur is;



de aanpak schoolverzuim;



nazorg voor gedetineerde jongeren;



verantwoordelijkheid voor de opvolging zorgmeldingen vanuit het werkproces vroegsignalering
door de politie;



de aanpak van veelplegers.

40

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 91

# AANBEVELING 6
Wij adviseren gemeenten, voor zover deze vraagstukken voor hen van toepassing zijn, hierop beleid te
ontwikkelen. Als voorbeeld noemen we schoolverzuim. Meer dan 30 procent van de
jeugdreclasseringzaken betreft overtredingen van de leerplichtwet. Een doelstelling van de gemeenten
kan zijn om het aantal strafrechtelijke ingrepen in geval van schoolverzuim te verlagen.
De gemeente heeft een aantal manieren om te sturen. Vanzelfsprekend via de afstemming in de
‗Driehoek‘ en via de regie over de Veiligheidshuizen. Ook inkoopcontracten met de gecertificeerde
instellingen zijn instrumenten van (beleids)regievoering waarover de gemeenten beschikken.
Een samenhangend beleid is voor kleinere gemeenten echter niet eenvoudig tot stand te brengen. Zoals
de startnotie van de TSJ beschrijft: ―G
rotere gemeenten of centrumgemeenten zijn vaak vanuit
veiligheidsdomein (Openbare Orde en Veiligheid) verantwoordelijk voor de Veiligheidshuizen. Zorg en
73

welzijn in kleinere gemeenten zijn niet altijd goed aangesloten bij deze ontwikkelingen.― .
Toch liggen ook hier verschillende mogelijkheden voor de gemeenten: de gemeenten zouden nu al
kunnen beginnen schoolverzuim minder in het strafrecht aan te pakken door de leerplicht en de
wijkteams een grotere rol te geven.
Ten slotte dienen er tussen het Rijk en VNG duidelijke afspraken gemaakt te worden over de financiering
in het kader van het adolescentenstrafrecht.

73

Startnotitie onderzoek TSJ d.d. 1 augustus 2013, p. 2

41

92 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

6.

Thema 4. De positie van het AMHK

Onderzoeksvraag 4
Wat zijn modellen en benaderingen voor inpassing van het AMK, wat zijn fricties en tegenstellingen
bij inpassing en wat zijn mogelijke oplossingen met het oog op een effectieve inpassing?
6.1

Wet en documenten

Jeugdwet
Het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling (AMK) en het Steunpunt Huiselijk Geweld (SHG) worden
74

samengevoegd tot het AMHK . De gemeenten voeren de regie over de brede ketenaanpak van huiselijk
75

geweld en kindermishandeling . De gemeente kan besluiten om alle zorgmeldingen bij het AMHK te
laten melden (MvT, p.24). Het AMHK moet een meldcode vaststellen waarin wordt geregeld hoe de
76

organisatie omgaat met signalen van huiselijk geweld of kindermishandeling . Het AMHK kan
77

rechtstreeks de Raad voor de Kinderbescherming inschakelen .
78

Taken van het AMHK zijn :


Het AMHK geeft advies en consult aan de melder (professional of burger).



Het AMHK fungeert als meldpunt inzake (een vermoeden van) geweld in huiselijke kring,
waaronder kindermishandeling.



Het AMHK doet onderzoek naar aanleiding van een melding van (een vermoeden van) geweld in
huiselijke kring, waaronder kindermishandeling.



Het AMHK koppelt terug naar de melder.

Het AMHK schakelt zo nodig passende professionele hulp in. Na verloop van tijd controleert het AMHK
tot welk resultaat de ingeschakelde hulp heeft geleid. Het AMHK informeert, indien nodig,
de politie en de Raad voor de Kinderbescherming. Wordt het kind in zijn ontwikkeling bedreigd dan draagt
het AMHK de casus onmiddellijk over aan de Raad voor de Kinderbescherming. Het AMHK schakelt zo
nodig voor goede letselduiding forensisch medische (pediatrische) expertise in.
Voor alle helderheid: de formuleringen binnen de Jeugdwet geven de ruimte om het AMHK niet als een
aparte organisatie, maar als een functie te zien.
Het AMHK dient in twee ketens te integreren (jeugdketen en volwassenenketen). Dat is een complexe
opgave. Het is nog onduidelijk hoe de samenhang tussen het AMHK (wettelijk verankerd in de WMO) met
79

de jeugdketen en de volwassenenzorg wordt geborgd .
Samen met de VNG en de brancheorganisaties zal een ontwikkel- en implementatietraject AMHK worden
80

gestart .
74

MvT, p.28
MvT p.123 Wet Jeugd; artikel 2.5 onderdeel e
76
MvT, p.17
77
MvT, p.30
78
MvT, p.28 en WMO, artikel 12a
79
Transitieplan, sept. 2013
80
MvT, p.28
75

42

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 93

De positie van meldingen, zowel bij het AMHK als de Raad voor de Kinderbescherming, oogt complex.
Het AMHK is onder andere meldpunt voor kindermishandeling en heeft onder meer als taak het doen van
onderzoek naar aanleiding van een melding van (een vermoeden van) geweld in huiselijke kring,
waaronder kindermishandeling. Er zijn daarnaast verschillende ‗meldingstrajecten‘ bij de Raad voor de
Kinderbescherming:
De Raad voor de Kinderbescherming doet onderzoek indien het college hiertoe een verzoek heeft



gedaan.
Een door de gemeente aangewezen jeugdhulpaanbieder kan rechtstreeks bij de Raad voor de



Kinderbescherming een verzoek tot onderzoek doen.
Ook het AMHK kan zich rechtstreeks tot de Raad voor de Kinderbescherming wenden voor



onderzoek.
Iedere burger kan in acute bedreigende situaties dit verzoek aan de Raad voor de



Kinderbescherming doen.
Vraag is hier hoe het onderzoek van/door het AMHK zich verhoudt tot het onderzoek door de Raad voor
de kinderbescherming.
Het gemeentelijk jeugdbeleid dient wel expliciet in te gaan op de wijze waarop het beleid inzake preventie
en bestrijding van kindermishandeling in het kader van de Jeugdwet wordt uitgevoerd in samenhang met
81

de organisatie van het AMHK . Verder moet in het gemeentelijk plan worden opgenomen welke acties
zullen worden ondernomen in het kader van afstemming tussen enerzijds preventie en bestrijding van
kindermishandeling en anderzijds de organisatie van het AMHK.
82

Van gemeenten wordt verwacht dat zij de krachten op dit vlak op bovenlokaal niveau bundelen .
WMO
De organisatie van het AMHK wordt niet in de Jeugdwet geregeld, maar in de WMO. In de WMO is
artikel 12a gewijd aan de taken van het AMHK zoals hierboven vermeld. De artikelen 12b tot en met 12q
zijn gewijd aan het omgaan met persoonsgegevens door het AMHK.
Verplichte meldcode
Sinds 1 juli 2013 zijn organisaties en zelfstandig opererende professionals verplicht een meldcode
huiselijk geweld en kindermishandeling te hebben. Dit is vastgelegd in de Wet Verplichte meldcode
huiselijk geweld en kindermishandeling. De wet geldt voor de sectoren gezondheidszorg, onderwijs,
kinderopvang, maatschappelijke ondersteuning, jeugdzorg en justitie.
Een meldcode is geen meldplicht. De professional neemt de beslissing om vermoedens van huiselijk
geweld wel of niet te melden. De meldcode geeft houvast in het nemen van de beslissing.
In de wet is wel een meldrecht opgenomen, die overigens al bestond voor kindermishandeling. Een
meldrecht houdt in de dat professionals met een beroepsgeheim vermoedens van mishandeling mogen
melden bij het AMHK zonder toestemming van de betrokkenen.
Uit onderzoek van Doeven (2008) blijkt dat professionals die werken met een meldcode drie keer zo vaak
ingrijpen als collega's die zo'n code niet gebruiken. Nog onduidelijk op dit moment is of de meldcode zal
leiden tot meer meldingen bij het AMHK.

81

82

MvT, p.112
Wet Jeugd, artikel 2.5, onderdeel e

43

94 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

6.2

Stand van Zaken

Op dit moment is het AMK nog onderdeel van Bureau Jeugdzorg. Dat betekent dat via het AMK snel hulp
kan worden ingeschakeld. De laatste jaren is er binnen Beter Beschermd een werkwijze ontwikkeld met
betrekking tot doorlooptijden en afhandeling van meldingen. Zo is een ―f
ijnmazig raderwerk‖ ontstaan dat
in grote lijnen goed functioneert.
Een groot deel van het aantal zorgmeldingen is afkomstig van de politie. Politie, het AMK en Bureau
Jeugdzorg hebben de laatste jaren veel tijd gestoken in het goed organiseren van de meldingen van de
politie. De zorgmeldingen van de politie komen rechtstreeks bij de Bureaus Jeugdzorg binnen. Hierdoor
kan ook langs een meer hulpverleningsgerichte weg direct worden geïntervenieerd. De politie doet zo‘n
83

30.000 zorgmeldingen per jaar bij de Bureaus Jeugdzorg . Hiervan gaan er 7.300 door naar de Raad
84

voor de Kinderbescherming . Van de 31.693 afgesloten onderzochte kinderen (in 19.254 onderzoeken),
zijn er 3.952 overgedragen naar de Raad, dat is 12,5% (2011). In 2010 was dit respectievelijk 30.296 met
3.654 overdrachten naar de Raad (12,1%)

85

. In 30% van de gevallen concludeert de Raad dat een
86

Kinderbeschermingsmaatregel niet opgelegd hoeft te worden .
6.3

Fricties, tegenstellingen, mogelijke oplossingen, risico’s en aanbevelingen bij inpassing van
het AMK

In de transitie jeugdzorg wordt de thans bestaande jeugdbeschermingsketen verbroken. Zo verdwijnt de
toegangsfunctie van Bureau Jeugdzorg en daarmee het loket voor de zorgmeldingen van de politie. Dat
betekent dat er ook geen ‗adres‘ meer is voor de vele zorgmeldingen die Bureau Jeugdzorg tot nu toe
via (met name) de politie binnen kreeg. Daardoor worden de mogelijkheden voor directe snelle hulp
minder en gaat er een ‗knip‘ komen tussen het adres waar de zorgmeldingen binnenkomen en het adres
waar hulp wordt verleend naar aanleiding van die zorgmeldingen.
Het AMHK krijgt een bredere functie dan alleen de kindermishandeling en jeugdbescherming.
Gemeenten staan dus voor de opgave om in de transitie waarborgen in te bouwen die er toe leiden dat
de essentiële onderdelen uit het huidige stelsel in de toekomst, zij het op een andere wijze
georganiseerd, behouden blijven.
Daarbij moet echter wel worden bedacht dat het in de aanpak van huiselijk geweld en
kindermishandeling gaat om meer dan alleen de jeugdbeschermingsketen. Bij eenmaal gesignaleerde
gevallen gaat het in hoofdzaak om ondersteuning, hulp, behandeling. De zorg voor volwassenen speelt
daarin een belangrijke rol omdat het eerst en vooral gaat om volwassenenproblematiek: verslaving,
psychiatrie, trauma‘s, relaties. Waar de bescherming van kinderen speelt, moet er snel een directe
relatie met enerzijds de Raad voor de Kinderbescherming en anderzijds met de zorg worden gelegd.
Niet alleen met de jeugdzorg, maar ook met de volwassenenzorg. Immers de interferentie tussen de
veiligheid van de kinderen en de problemen van volwassenen is zeer groot.
Het is een risico dat het in elkaar vlechten van twee verschillende culturen en werkwijzen de
slagvaardigheid naar aanleiding van de meldingen vermindert. Daar staat tegenover dat het AMHK een
83

Bron Zie eerder citaat
De boer en Croon, Quick Scan Overlap Onderzoekstaken AMK, RvK, 2012, cijfers over 2010
85
AMK rapportage 2011 van Jeugdzorg Nederland
86
De Boer en Croon, idem
84

44

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 95

meerwaarde kan opleveren voor met name kinderen die slachtoffer of getuige zijn van huiselijk geweld.
De gemeenten hebben dus de opgave om de meerwaarde van het AMHK te realiseren door de
cultuurverschillen te overbruggen.
Met het AMHK zijn nog geen pilots uitgevoerd. Als we de vorming van het AMHK koppelen aan de
beleidstheorieën dan is het van belang dat de gemeenten ervoor zorgen dat het AMHK over voldoende
(hoge) expertise beschikt en dat het zeer korte lijnen onderhoudt met de wijkteams, de gecertificeerde
instelling(en), de Raad voor de Kinderbescherming en de volwassenenzorg. In alle regio's waar nu aan
de vorming van AMHK 's wordt gewerkt (bijna alle regio's zijn inmiddels gestart), behoren de hierboven
genoemde vier soorten van korte lijnen tot de kern van de discussie over de inhoudelijke vormgeving van
het AMHK. Het ondersteuningsprogramma van de VNG ondersteunt regio's in de richting van
bovenstaande aanbevelingen. De aansturing van het ondersteuningsprogramma is belegd bij VNG en
VWS in nauw overleg met V&J.
Het is echter niet noodzakelijk dat de gemeenten het AMHK als een aparte organisatie realiseren. De
WMO spreekt daar niet van. Er staat: Het college van burgemeester en wethouders draagt zorg voor de
organisatie van een advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling.

87

Dit laat dus de mogelijkheid open dat de gemeenten de functies in samenhang organiseren.
Sommige uitvoerders en gemeenten pleiten voor een koppeling van de melding kindermishandeling aan
de veiligheidsteams die drang en dwang of alleen dwang uitvoeren. Eindhoven bijvoorbeeld wil
onderscheid maken in zorgmeldingen door hulpverleners en meldingen van anderen (bijvoorbeeld politie
en leraren). Door de jeugdbescherming/jeugdreclassering en de Raad voor de Kinderbescherming direct
aan de wijkteams te koppelen kunnen alle zorgen vanuit het wijkteam direct worden besproken met de
professionals van de jeugdbescherming. Ook de politie kan hier gebruik van maken, naarmate haar werk
beter geïntegreerd raakt met dat van de wijkteams.
Zo kan er ter plekke voor oplossingen worden gezorgd. Alle overige meldingen verlopen via het AMHK.
Het meldpunt dient ons inziens gekoppeld te worden aan een crisisdienst, juist ook omdat veel zorgelijke
situaties in crisissituaties worden aangetroffen. Een combinatie met GGZ-crisisdienst en andere
crisisdiensten ligt voor de hand. In wezen heeft dit meldpunt een vangnetfunctie voor alles wat niet via de
veiligheidsteams kan lopen.
Anderen pleiten voor een koppeling tussen AMHK en de gecertificeerde instelling, niet in de laatste plaats
omdat de directe koppeling tussen melding en hulp verdwijnt en het isolement van de gecertificeerde
instelling een stap terug in de tijd zou betekenen.
Als voorbeeld noemen we hier de zorgbesprekingen in Utrecht. Zorgbesprekingen zijn besprekingen
vanuit het wijkteam met de SAVE-teams, als zij zich zorgen maken om de veiligheid van het kind. Omdat
er al veel van de situatie bekend is, is een onderzoek niet noodzakelijk en vervangt deze bespreking de
melding bij het AMHK. De ‗jeugdbeschermer‘ is in dit geval de casemanager. De Raad voor de
Kinderbescherming doet mee in deze teams; daarbij behoudt de Raad de wettelijke eigen rol en
bevoegdheden. Voor het domein volwassenen kan in deze gevallen een casemanager worden
aangewezen. Deze casemanager kan een sociaal werker zijn vanuit de maatschappelijke
dienstverlening, een medewerker van de maatschappelijke opvang of een medewerker van de gemeente.
In wezen zijn er voor de vormgeving en de koppeling aan de wijkteams drie modellen:
87

Jeugdwet, Wetsvoorsel 27 juni 2013, p.52, Artikel 12a WMO

45

96 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

a.

Het AMHK is een aparte organisatie en alle meldingen lopen via deze organisatie.

b.

Het AMHK neemt als organisatie deel aan alle veiligheidsteams, waar de professionals uit de
wijkteams hun zorgen met de professionals van de veiligheidsteams bespreken
(zorgbesprekingen).

c.

Het AMHK wordt gekoppeld aan de gecertificeerde instelling, die zorg draagt voor de organisatie
van het meldpunt, de zorgbesprekingen en de crisisdienst.

Of de derde variant mogelijk is, daarover zijn de geraadpleegde juristen het oneens.
Eén redenering is de volgende: een regio kan besluiten het AMHK onder te brengen bij een
gecertificeerde instelling. Een argument om dat te doen is dat er daardoor een veel betere
aansluiting ontstaat op het gedwongen kader. Dat is een voordeel. Dat voordeel is niet ontstaan door een
betere prestatie van de gecertificeerde instelling, maar door een besluit van de regio van gemeenten om
dat voordeel te gunnen aan één gecertificeerde instelling. Dat voordeel wordt vervolgens per definitie
onthouden aan andere gecertificeerde instellingen. Bij een aanbestedingsprocedure zijn de andere
mededingende gecertificeerde instellingen dus in het nadeel (geen gelijk speelveld).
Een tweede redenering zegt dat het maar de vraag is of het uitgangspunt dat de regio afzonderlijke en los
van elkaar staande ‗producten‘ gaat aanbesteden op een ‗gewone‘ markt, juist is. Dat is een zeer
bepaalde interpretatie van de Jeugdwet. De Jeugdwet is helemaal niet duidelijk over de vraag of de
gemeenten dat op die manier moeten doen. Het is ook mogelijk om bepaalde taken te zien als
overheidstaak en die dichtbij of zelfs in de overheid te positioneren. Dat is bijvoorbeeld gebeurd in het
kader van de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW)/straks Participatiewet. De gemeente Woerden en drie
andere gemeenten houden gezamenlijk De Sluis Groep in stand voor de uitvoering van de WSW. De
gemeenten hebben een ‗schap‘ (een openbaar lichaam) gevormd op grond van de wet
gemeenschappelijke regelingen. Het schap heeft een NV gevormd, waarvan alle aandelen in handen zijn
van de gemeenten. De gemeenten hoeven niets aan te besteden voor deze ‗verbonden partij‘. Ook voor
de Jeugdwet kan een analoge constructie gevolgd worden, als de gemeente of de samenwerkende
gemeenten daarvoor kiezen. Dan komt er dus een schap met daaronder een stichting, of twee
stichtingen, en daarin worden het AMHK en de gecertificeerde instelling ondergebracht.
# RISICO 7
Het is een risico dat met de vorming van het AMHK de jeugdbeschermingketen doorbroken wordt.
# AANBEVELING 7
Wij adviseren dat het ondersteuningsprogramma AMHK van de VNG de drie beschreven varianten met
voor- en nadelen uitwerkt, op basis waarvan de gemeenten hun keuze kunnen maken.

46

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 97

7.

Overgangsproblemen

7.1

Budget en risico’s tot aan 2015

Bureaus Jeugdzorg worden geconfronteerd met mogelijk ernstige fricties en zelfs faillissementen door de
bezuinigingen en door afbouw van de toegangsfuncties, het AMK, alsmede het verdwijnen van de functie
88

indicatiestelling. Gemeenten weten nog niet welk budget zij in 2015 precies krijgen . Bovendien belasten
de gemeenten het budget met uitvoeringskosten. Allereerst kan dit ernstige consequenties hebben voor de
continuïteit van de zorg. De frictiekosten worden bovendien hoger doordat niet alle gemeenten bereid zijn
medewerkers over te nemen die door de fricties op straat komen te staan. Het betreft hier vaak burgers uit
de eigen gemeenten. Bovendien maken de gemeenten zo onvoldoende gebruik van
jeugdbeschermingkennis. We citeren de staatssecretarissen: ―
Gemeenten zijn - na het overgangsregime niet verplicht om het Bureau Jeugdzorg te subsidiëren, of om medewerkers van Bureau Jeugdzorg over te
nemen. Deze medewerkers kunnen dan wellicht bij een andere aanbieder van jeugdhulp of gecertificeerde
instelling aan de slag‖ (idem p12/13).
Over de frictiekosten schrijven zij dat gemeenten, zorgaanbieders en de huidige financiers (provincies,
zorgverzekeraars, zorgkantoren en Rijk) in gesprek zijn over het minimaliseren van de frictiekosten.
Het moge duidelijk zijn dat de transitie geen garantie is voor continuïteit van organisaties. Vanzelfsprekend
geldt dat een goede voorbereiding van de transitie en de fricties ook een verantwoordelijkheid van
organisaties zelf is. Maar ook dan liggen knelpunten op de loer: waar deze verantwoordelijkheid wordt
genomen en er reserveringen worden gemaakt voor de frictiekosten, dreigt soms de
Provincie/Grootstedelijke Regio in te grijpen door de reservering als bovenmatig terug te vorderen, zelfs als
die reservering al door de accountant is goedgekeurd.
Van belang is in ieder geval de conclusie dat het Rijk kan ingrijpen als de zorgcontinuïteit onvoldoende is
gegarandeerd.
7.2

Fricties, spanningen,mogelijke oplossingen, risico’s en aanbevelingen bij de overgang

In hun aanbiedingsbrief bij de eindrapportage ‗Beoordeling transitiearrangementen‘ van de TSJ beschrijven
de staatssecretarissen aan de Tweede Kamer de situatie. Wij citeren hen dan ook bij de beschrijving van dit
risico hieronder.
―
Zowel uit het rapport van de TSJ als de bevindingen van het Ondersteuningsprogramma
Transitiearrangementen Jeugd in de regio‘s volgt dat voor de continuïteit van de taken van de huidige
Bureaus Jeugdzorg specifieke aandacht nodig is. Met de stelselwijziging wordt de toegang een
verantwoordelijkheid van gemeenten en worden de taken op het gebied van jeugdbescherming en
jeugdreclassering uitgevoerd door gecertificeerde instellingen. Het AMK wordt samengevoegd met het
Steunpunt Huiselijk Geweld tot een AMHK. Uit gesprekken van het Ondersteuningsprogramma
Transitiearrangementen Jeugd met bestuurders en transitiemedewerkers van alle vijftien Bureaus
Jeugdzorg rijst het beeld dat het eigenaarschap van de transitie van de Bureaus Jeugdzorg onvoldoende
88

V&J geeft het volgende aan voor de Jeugdbescherming/Jeugdreclassering: Het totale budget dat overgaat is het
bedrag dat in 2012 voor 2014 is begroot. Gaat om bedrag dat in begroting 2012 voor 2014 in de boeken staat (337,
excl. OVA. In 2014 gaat de doelmatigheidskorting in van 9,8 mln. Dat is een kleine 3%. De korting wordt
meegenomen in het evaluatie kostenonderzoek en later wordt besloten of de q dan wel de p volstaat. Korting op V&J
budget gaat pas per 2017 in (37 mln.)

47

98 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

is belegd en de organisatorische consequenties, schaal en bedrijfsmatige aspecten van de transitie voor
de Bureaus Jeugdzorg in de meeste regio‘s nog onvoldoende in beeld zijn.
Het is van belang dat zo spoedig mogelijk voor zowel medewerkers als cliënten helderheid ontstaat over
de vormgeving van de huidige Bureau Jeugdzorg-taken in 2015 en dat bestuurders helderheid hebben
over hun reorganisatieopgave voor 2015. De provincie heeft nu een verantwoordelijkheid als
opdrachtgever/financier en zal ondersteunen bij factfinding en afbouw. De gemeenten als toekomstig
opdrachtgever/afnemer zijn verantwoordelijk voor vormgeving van de functies zoals vastgelegd in het
voorstel voor de Jeugdwet, waaronder de vormgeving van een laagdrempelige toegang. Gemeenten
kunnen actief bijdragen aan de zachte landing. Tegen deze achtergrond hebben de provincies, regio‘s en
Bureaus Jeugdzorg elk hun eigen rol en verantwoordelijkheid om de problematiek inzichtelijk te maken en
tot afspraken te komen. Het Rijk zal met voortvarendheid in de komende maanden in overleg met IPO en
VNG de volgende stappen zetten:
1)

Inventarisatie huidige situatie

2)

Confrontatie inventarisatie met afspraken in regionale transitiearrangementen

3)

Gerichte vervolgafspraak per regio

4)

Transitieplan per Bureau Jeugdzorg

De stappen sluiten aan bij het advies van de TSJ dat bestuurspartijen de regie nemen om duidelijkheid te
scheppen over de toekomstige positie van Bureaus Jeugdzorg. De zogenoemde Landelijk Werkende
89

Instellingen zullen in deze aanpak worden betrokken‖ .
Op 19 december 2013 hebben Rijk, IPO en VNG het volgende afgesproken:
Afspraken per bestuurlijke partner:
De gemeenten:
-

Gemeenten zullen zich maximaal inspannen om de deskundigheid die nu bij medewerkers
van Bureau Jeugdzorg aanwezig is te behouden voor die taken die straks onder de
verantwoordelijkheid van gemeenten vallen.

-

Gemeenten nemen uiterlijk 28 februari 2014 in overleg met het Bureau Jeugdzorg in regionaal
verband een bestuurlijk besluit met daarbij de garantie van de continuïteit van de benodigde
functies van het huidige Bureau Jeugdzorg (AMK, toegang, crisishulp, jeugdbescherming en
jeugdreclassering) en van de infrastructuur die noodzakelijk is om jeugdigen en ouders de
continuïteit te kunnen bieden in 2015.

Het Rijk:
-

Het invoeringsbudget voor gemeenten/VNG in 2014 blijft op hetzelfde niveau als in 2013,
zodat gemeenten zich adequaat kunnen voorbereiden op het nieuwe jeugdstelsel.

-

Als gemeenten zelf geen afspraken maken met het Bureau Jeugdzorg over garanties voor de
continuïteit van de functies die zij bij hen afnemen en hiervoor geen stabiele infrastructuur is in
2015, dan treedt er een overgangsregeling in werking.

-

De overgangsregeling houdt in dat gemeenten voor de benodigde functies (toegang,
crisishulp, jeugdbescherming, jeugdreclassering en AMK) van de huidige Bureaus Jeugdzorg, voor
2015 een budgetgarantie moeten geven van minimaal 80% van het budget van het Bureau
Jeugdzorg in 2014 aan de Bureaus Jeugdzorg en/of hun rechtsopvolgers (inclusief afspraken over

89

Aanbiedingsbrief d.d. 12 november 2013

48

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 99

overname van medewerkers).
-

In deze overgangsregeling worden alle regio‘s genoemd die op 28 februari 2014 nog géén
garanties hebben gegeven over continuïteit van de benodigde functies en de noodzakelijke
infrastructuur in 2015.

-

Het Rijk neemt het initiatief ná 28 februari 2014 voor een afspraak met IPO en VNG om te
bespreken hoe om te gaan met resterende frictiekosten voor de Bureaus Jeugdzorg.

-

Door verevening binnen het totale te decentraliseren budget garandeert het Rijk dat
individuele gemeenten bij de meicirculaire 2014 minimaal 95% van het budget krijgen dat
hen in december 2013 is toegezegd.

De provincies:
-

De provincies spreken de Bureaus Jeugdzorg aan om actief mee te werken aan de innovatie van

-

De provincies spreken met de Bureaus Jeugdzorg af dat zij bindende afspraken maken met de

de functies die vanaf 2015 onder verantwoordelijkheid van gemeenten worden uitgevoerd
Landelijk Werkende Instellingen over de continuïteit van de uitvoering van
kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering voor de cliënten voor wie zij de maatregel
op 1 januari 2015 uitvoeren (het zorgaanbod wordt niet in dit traject doorgenomen).
-

De provincies zien er op toe en bevorderen dat:
o

Bureaus Jeugdzorg vóór 1 juni 2014 een transitieplan hebben opgesteld in overleg met de

o

Er overleg plaatsvindt tussen de gemeenten in regionaal verband en de Bureaus Jeugdzorg

o

De gemeenten zoveel mogelijk betrokken worden bij de uitvoering van de functies van de

betrokken gemeenten. In dat plan moeten afspraken worden opgenomen over passende
afbouwtermijnen, waarbij de continuïteit in 2014 en 2015 is geborgd.
en de samenwerking tussen regio‘s indien één Bureau Jeugdzorg te maken heeft met
meerdere regio‘s.
Bureaus Jeugdzorg in 2014. Zo kunnen zij de besluitvorming over de zorgtoewijzing aan
gemeenten (indicatie) mandateren, zodat de Bureaus Jeugdzorg al de mogelijkheid hebben
om in 2014 het personeel dat zich met deze taken bezig houdt te stimuleren om ander werk
te zoeken.

-

Het Rijk en het IPO bespreken met elkaar op welke andere wijze zij de BJZ‘s kunnen
ondersteunen.

90

Hoewel met deze afspraken de overgangsproblemen in belangrijke mate lijken te zijn opgelost zijn er een
aantal kanttekeningen te maken.


De in dit rapport beschreven Nieuwe Jeugdbescherming leidt nu al tot minder OTS‘en en tot
vervanging van OTS'en door vrijwillige zorg (drang). Omdat er in het kader van de financiering geen
sprake is van substitutie tussen het gedwongen en het vrijwillige kader, ontstaat er in zo'n geval een
financieel probleem bij het Bureau Jeugdzorg. Zo heeft Bureau Jeugdzorg Agglomeratie Amsterdam
(BJAA) in 2014 een bedrag van € 1,9 miljoen minder aan inkomsten vanuit V&J. Dit is het gevolg van
de sterke daling van OTS‘en in 2013 (29%) en het bepalen van de uitkering op 12maandsgemiddelde t-1.Voorkomen moet worden dat een pro-actief Bureau Jeugdzorg financieel
verzwakt wordt, te meer omdat Bureaus Jeugdzorg ook al met frictiekosten te maken krijgen.

90

Uit verslag van het Bestuurlijk Overleg d.d. 19 december 2013: bestuurlijke afspraken Rijk (VWS, V&J), VNG en
IPO over Bureaus Jeugdzorg

49

100 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen



Een probleem is dat niet duidelijk is wie verantwoordelijk is voor deze frictiekosten. Daarom hebben
sommige Bureaus Jeugdzorg een voorziening voor frictiekosten opgenomen. Op minimaal twee
plaatsen (Gelderland en Stadsregio Amsterdam) wordt zo‘n voorziening echter op dit moment niet
geaccepteerd door de Provincie/Grootstedelijke Regio.



De nieuwe wet leidt tot schaalverkleining van de Bureaus Jeugdzorg. De vraag is dan ook of deze
organisaties nog levensvatbaar zijn.



De LWI‘s voeren ongeveer 25% van de jeugdbescherming en jeugdreclassering uit. In tegenstelling
tot de toezegging van de staatssecretarissen in de hierboven genoemde aanbiedingsbrief van 12
november 2013 zijn de LWI‘s niet door de overheden betrokken bij de aanpak van de fricties en de
80% garantieregeling. Dit leidt tot grote onzekerheid voor de LWI‘s en mogelijk tot faillissementen.
Onduidelijk ook is wat dit voor de continuïteit van zorg aan de cliënten gaat betekenen.



Op de valreep van het afronden van dit rapport berichtte Binnenlands Bestuur het volgende: ―
De
provincie Overijssel mag het contract met Bureau Jeugdzorg per 2015 niet opzeggen. Dat heeft de
rechtbank in Zwolle bepaald. De uitspraak kan grote gevolgen hebben voor de nieuwe Jeugdwet
omdat de argumenten ook voor de andere provincies kunnen gelden. Ook over de frictiekosten heeft
de rechtbank een uitspraak gedaan. Al lange tijd is onduidelijk wie moet opdraaien voor de kosten
van de transitie. Volgens de rechtbank is het rijk stelselverantwoordelijk en als gevolg daarvan ook
verantwoordelijk voor de kosten die een stelselwijziging met zich meebrengen.‖

# RISICO 8
Ten slotte dient er aandacht te zijn voor de naleving van de Archiefwet betreffende de dossiers van cliënten
tijdens de transitie. Mede door de vele fusies kunnen volwassenen hun dossier vaak nu al niet terugvinden
blijkt uit onderzoek dat het kenniscentrum Nederlands Jeugdinstituut (NJI) in 2012 in opdracht van Pro
Juventute uitvoerde. Trouw meldt op 9 december 2012 dat deskundigen zich zorgen maken dat met de
decentralisatie en het verdwijnen van de Bureaus Jeugdzorg dossiers niet worden behandeld en bewaard
91

overeenkomstig met de Archiefwet. .
# AANBEVELING 8
De Archiefwet moet worden nagestreefd voor alle cliëntendossiers. Bureau Jeugdzorg is primair
verantwoordelijk voor de naleving van de Archiefwet op hun dossiers. Het Rijk en de gemeenten moeten
de Bureaus Jeugdzorg dusdanig ondersteunen dat zij de dossiers volgens de wet kunnen overdragen.

91

Trouw, 9 december 2012

50

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 101

BIJLAGE 1 Wijkteams

Voorbeelden van hoe gemeenten de balans zoeken rondom wel of niet splitsen in meerdere teams.
Een ander voorbeeld van een belangrijke inschatting is, wanneer de verschillen in benodigde aanpak
tussen doelgroepen dermate groot zijn, dat er reden is om te splitsen in meerdere focusteams. Dit speelt
met name op het moment dat wijkteams op een zo breed mogelijk gebied zelf een zo groot mogelijk deel
van de ondersteuning verlenen en de aanvullende inzet van (gespecialiseerde en duurdere) andere
aanbieders willen minimaliseren. De vraag is dan of de medewerkers nog een behapbare scope hebben
(oftewel, voldoende focus in hun werk om de gewenste kwaliteit te leveren).
Deze overweging speelt bijvoorbeeld in de gemeente Utrecht, waar buurtteams grotendeels zelf de
begeleiding, ondersteuning en zorg oppakken en alleen in bijzondere situaties of bij zware of
gespecialiseerdere problematiek aanvullende zorg betrekken of daarnaar doorverwijzen. Dat voorkomt
fragmentatie en verlaagt de kosten, maar experimenten met de Buurtteams Jeugd & Gezin en Sociaal
hebben ook bevestigd dat er dan meer wordt gevraagd van de kennis en vaardigheden van de
professionals, van het specifieke werkveld van jeugd respectievelijk zorg/ondersteuning aan
volwassenen/ouderen. Zij moeten bovendien een groter netwerk kennen en onderhouden. De kwaliteit
vereist dan een realistische en hanteerbare scope van werkzaamheden voor de medewerker, dus lijkt
een splitsing in twee focusteams gepast. Echter, Utrecht wil ook het principe van één huishouden, één
plan, één hulpverlener handhaven. Daarom is er naar buiten toe sprake van één Buurtteam: er komt dus
één aanspreekpunt en daarachter werken twee groepen professionals.
De gemeente Eindhoven heeft er, in tegenstelling tot het voorbeeld hiervan uit Utrecht, voor gekozen om
direct vanuit het eindbeeld te werken. Dit betekent één integraal team per gebied dat ondersteuning kan
bieden aan alle doelgroepen en domeinen. Eindhoven wil één aanspreekpunt voor een huishouden, een
bekend gezicht waarbij men met vragen op alle leefdomeinen terecht kan. Deze contactpersoon blijft
altijd het aanspreekpunt, ook wanneer specialistische ondersteuning tijdelijk noodzakelijk is. Het
perspectief is dat deze specialistische ondersteuning door de generalist zal worden ingekocht. Door deze
aanpak kijken de generalistenteams naar de gehele populatie in een gebied, binnen een huishouden naar
alle leden van dit huishouden en per persoon naar de gehele unieke mens. Hiermee geeft Eindhoven
direct vorm en inhoud aan het principe één huishouden, één plan, één contactpersoon. Uit ervaringen in
Eindhoven blijkt dat buurtbewoners het als zeer prettig ervaren om met één contactpersoon te maken te
hebben.
Daarnaast blijkt dat de generalisten zeer breed inzetbaar zijn in het sociaal domein. De bandbreedte van
de teams is groter dan de gemeente Eindhoven had verwacht, waarmee de gemeente ziet dat de
differentiatie op de 1e lijn in grote mate aanwezig is in het huidige systeem. De generalisten kijken
bovendien niet alleen naar de beperkingen van mensen, maar juist vanuit de mogelijkheden en kansen.
Hierdoor richten de generalisten zich naast de kwetsbare huishoudens ook op de zelfredzame
huishoudens, omdat in alle huishoudens potentieel ligt. In de praktijk gaat het in de rol van de generalist
vooral vaak om het overbrengen van kennis in het gewone leven en minder om het inzetten van
specialisme.

92

92

Tekst afkomstig uit het Rapport Sociale Wijkteams in Ontwikkeling, VNG, juli 2013

51

102 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

BIJLAGE 2 Uitspraken Teeven bij plenaire behandeling van de jeugdwet in de
Tweede Kamer
Uitspraken Teeven bij de plenaire behandeling van de Jeugdwet in de Tweede Kamer:
Ik kom nu op de nieuwe kinderbeschermingswetgeving, die onder andere aan de orde is gesteld door
mevrouw Keijzer. Die is een jaar geleden in deze Kamer aanvaard met een groot aantal amendementen.
Eén amendement introduceert een nieuwe kinderbeschermingsmaatregel: de lichte maatregel, de
zogenaamde OTS light. Die is de geschiedenis ingegaan als het amendement-Dijsselbloem. Als ik zie
wat die vliegwieltrajecten opleveren, is dat precies wat indertijd met het amendement-Dijsselbloem werd
beoogd. Ik heb ook nog eens even nagelezen wat oud-collega Dijsselbloem daarover heeft gezegd. Hij
wilde ervoor zorgen dat kinderen niet onnodig in het gedwongen kader zouden komen. Ik vertrouw er
eigenlijk op dat, als gemeenten zo doorgaan, als de professionals die opdracht kunnen waarmaken, en
als wij hun de ruimte en de vrijheid geven om dat te doen, die verplichte Maatregel van
Opgroeiondersteuning in het gedwongen kader niet meer nodig is. Dat is het oordeel van het kabinet.
Staatssecretaris Teeven:
Voorzitter. Ik dank de leden voor hun inbreng, ook op het terrein van het gedwongen kader. Ik heb daar
met belangstelling en interesse kennis van genomen. Ik zie dat dit onderwerp ook de leden zeer
bezighoudt. Ik heb mijn antwoord als volgt ingedeeld. Ik begin met een algemeen deel. Dan kom ik te
spreken over de decentralisatie. In dat kader komt een groot aantal onderwerpen aan bod. Ik ga daarbij
kort in op het amendement op stuk nr. 57. Dat amendement verdient aparte bespreking omdat de
regering daar nog niet schriftelijk op heeft gereageerd. Het is goed dat ik de leden de kans geef om de
woorden van het kabinet even toch zich te laten doordringen. Dan ga ik in op de jeugdbescherming, de
jeugdreclassering, de verhouding tussen de Raad voor de Kinderbescherming, het AMHK en alle
onderwerpen die daarbij aan de orde komen. Vervolgens maak ik enkele opmerkingen over de
reclassering. Dan ga ik in op de privacy waar mevrouw Bergkamp uitgebreid over heeft gesproken en
geef ik een toelichting op het punt dat mevrouw Voortman naar voren heeft gebracht, namelijk in
hoeverre de niet-rechtmatig in het land verblijvende vreemdeling recht heeft op jeugdhulp. Ik kom apart te
spreken over amendement 33 van mevrouw Keijzer over de delegatiebepalingen in relatie tot
amendement 22. Ik behandel alle delegatiebepalingen, ook de bepalingen die op het terrein van mijn
collega liggen. Ook daar geef ik een oordeel over. Tot slot ga ik in op de amendementen. Ik hoop dit rond
22.30 uur afgerond te hebben.
De voorzitter:
Het mag ook sneller.
Staatssecretaris Teeven:
Ik zal het proberen.
Voorzitter. Collega Van Rijn heeft al over veel gesproken. Voordat ik inga op de vragen, behandel ik een
paar algemene noties. Soms — dit komt gelukkig steeds minder vaak voor — wordt de vraag gesteld of
het wel verstandig is om jeugdbescherming en jeugdreclassering mee te laten gaan in de decentralisatie
naar de gemeenten. Het antwoord is helder, namelijk ja. Ik moet eerlijk zeggen dat ik twee jaar geleden,
tijdens Rutte I, toen dit in het regeerakkoord stond en ook onderdeel was van mijn portefeuille, hier zelf
ook over heb getwijfeld. Een aantal van u weet dat ook, want wij hebben daarover van gedachten
gewisseld. Ik licht dit antwoord toe aan de hand van een voorbeeld

52

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 103

Dit voorbeeld heeft te maken met Vliegwielprojecten waar ik in het kader van de transformatie mee werd
geconfronteerd. Mevrouw Bergkamp gebruikte het woord "transformatie". Die projecten hadden tot doel
om te kijken wat er werkt. In die zin ben ik getroffen door de opmerkingen van de heer Gerritsen,
directeur van Bureau Jeugdzorg Agglomeratie Amsterdam. Hij vond dat het best aardig heeft gewerkt.
Twee jaar geleden hadden zij grote problemen met Bureau Jeugdzorg Agglomeratie Amsterdam en nu
hebben zij een aantal problemen echt kunnen tackelen.
Ik was vorige week woensdag bij de jeugdbescherming in Rotterdam om de tussenresultaten van de
Vliegwielprojecten te vernemen. Het departement van Veiligheid en Justitie financiert die projecten met
10 miljoen euro. In Rotterdam-Zuid is het aantal uithuisplaatsingen bijna gehalveerd. Niet alleen in
Rotterdam-Zuid, maar ook in Amsterdam zijn de resultaten zeer positief. Amsterdam meldt dat het aantal
ondertoezichtstellingen sinds 2005 op zijn laagste punt is, een daling van 32% vanaf de start van het
nieuwe Generiek Gezinsgericht Werken. Dat is gedaan met de gelden in het kader van de
Vliegwielprojecten waarmee wij bezig zijn. Ik hoop dat mevrouw Bergkamp mij goed kan verstaan
ondanks het feit dat ik snel spreek, anders zie ik haar bij de interruptiemicrofoon.
Nu zou men kunnen vragen wat de voorbeelden die ik noem te maken hebben met die decentralisatie.
De Vliegwielprojecten zijn voorbeelden van hoe de jeugdbescherming er vanaf 2015 zal uitzien. Het kind
en de omgeving centraal, inzet op preventie en eigen kracht, korte justitiële interventies, geen eindeloos
lange trajecten en een soepele ketensamenwerking. Dat zijn zaken die aansluiten bij de normen rond
certificering. Om die onderwerpen gaat het immers.
Het is aardig om te zien dat de praktijk heel goed kan werken. Het Jeugdplein in Rotterdam bij Bureau
Jeugdzorg is buitengewoon inventief. Daar zitten alle disciplines aan tafel en daarvandaan wordt
gecommuniceerd met de Veiligheidstafel in het Veiligheidshuis. Daar zijn tegelijkertijd privacyproblemen
aan de orde, want daar wordt de informatie uitgewisseld tussen het vrijwillige en het gedwongen kader en
ook nog eens met de Veiligheidstafel in het Veiligheidshuis. Dat komt de operationele slagkracht en het
belang van kinderen ten goede, maar je moet goed kijken naar de doelbinding.
Ook belangrijk is — ik kijk naar mevrouw Leijten — dat de praktijk hiermee wil werken. Wij hebben ons
zelf ook wel eens afgevraagd of iedereen dat wil. Een aantal directeuren van Bureaus Jeugdzorg wil dat
wel, maar het is de vraag of de mensen die bij Bureau Jeugdzorg werken er zelf mee willen werken. De
Vliegwielprojecten in Rotterdam en Amsterdam zijn bedacht door de mensen zelf. Die zijn bottom-up
ontworpen en getest in de praktijk. Staatssecretaris Van Rijn en ik denken dat de gemeenten hun
voordeel kunnen doen met de Vliegwielprojecten. De verscheidenheid aan projecten die op dit moment in
Amsterdam en Rotterdam lopen, biedt de gemeente inzicht in de keuzes die zij als regisseur kan maken
ten aanzien van de jeugdbescherming, maar ook inzicht in hoe de keten rondom de jeugdbescherming
kan worden ingericht. Ook ontstaat er inzicht in de positieve financiële consequenties.
De heer Gerritsen zei het vorige week in Het Parool heel treffend. Hij zei: wij worden een beetje het
slachtoffer van ons eigen succes, want als het gaat om het gedwongen kader, wordt er gefinancierd p x q
op dit moment. Als die dalingen zo groot zijn, moeten wij uitkijken dat wij de staatssecretaris niet opnieuw
om centjes moeten vragen. Ik vat het wat simpel samen, maar dat was ongeveer de tekst. Het heeft dus
voordelen, maar er is ook de perverse reactie dat er negatieve kanten zijn als je te snel daalt.
Volgende passage:
Mevrouw Ypma (PvdA):
Ik heb in mijn bijdrage aandacht gevraagd voor datgene wat de belangenorganisatie van medewerkers in
de jeugdzorg naar voren brengt, namelijk dat zij graag de ruimte wil vergroten om een
gezinsvoogdijmedewerker die bij een gecertificeerde instelling werkt nog voordat de maatregel is
uitgesproken al in te zetten, met als doel ouders te bewegen tot vrijwillige medewerking. Er zit een

53

104 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

ontsnappingsclausule in de wet. Mijn vraag aan de staatssecretaris was concreet of hij ook van plan is
om dit uit te breiden en om het ook aan te moedigen dat hiermee wordt gewerkt.
Staatssecretaris Teeven:
Wij hebben dat op het Jeugdplein en in Amsterdam aangemoedigd. Wij hebben daar ook de vrijheid
geboden om hiermee aan het werk te zijn. De resultaten zijn heel bemoedigend. Je ziet ook dat mensen
die in de jeugdreclassering werken heel goed in staat zijn om hieraan invulling te geven, ook bijvoorbeeld
door het soort opleiding en de achtergrond van die medewerkers, met een veel betere vermenging van
professionals die zich met verschillende taken binnen de jeugdhulp, de jeugdbescherming en de
jeugdreclassering bezighouden. Dat heeft ook echt meerwaarde. De verkokering gaat eruit, dus wij willen
dat zeker aanmoedigen.
Volgende passage:
Staatssecretaris Teeven:
Voorzitter. Mevrouw Ypma vroeg of de mogelijkheid tot het combineren van drang en dwang voldoende
geregeld is of dat er meer moet worden geregeld in de wet. Ik denk dat ik daar voldoende over heb
gezegd.
Mevrouw Ypma heeft ook gevraagd of een professional van het AMK een melding kan afhandelen en
tevens een kinderbeschermingsmaatregel kan opleggen namens een gecertificeerde instelling. Zij vroeg
om een toezegging om daarmee te gaan experimenteren. Wij delen de opvatting van mevrouw Ypma dat
het aantal professionals in het gezin teruggedrongen moet worden. Zij zei dat het niet de bedoeling kan
zijn dat het AMK straks het werk van de gezinsvoogd gaat onderzoeken. Dat is inderdaad niet de
bedoeling. Als een gezinsvoogd signalen krijgt dat er over een kind in een gezin zorgen zijn, kan hij dat
zelf melden bij de Raad voor de Kinderbescherming. Dan hoeft hij niet eerst naar een AMK, dus daar zit
geen dubbeling. Het is nog anders. De aanpak die mevrouw Ypma voor ogen heeft, wordt in het kader
van gezinsgericht werken al toegepast. Daar wordt juist ingezet op één werker per gezin. Ik wijs op het
project Generiek Gezinsgericht Werken in Amsterdam en de SAVE-teams in Utrecht.
Mevrouw Ypma (PvdA):
Betekent dit dat een voogd ook zelf opvoedadvies mag geven, of zit daar de strikte scheiding voor de
heer Teeven? Dat zou zonde zijn, omdat wij juist bij de voorbeelden die de heer Teeven noemt …
De voorzitter:
U bedoelt de staatssecretaris, neem ik aan?
Mevrouw Ypma (PvdA):
Ja, mijn excuses. Ik bedoel dat wij in de voorbeelden die de staatssecretaris voor Veiligheid en Justitie
noemt, zien dat het zo goed werkt als je niet steeds met verschillende gezichten in dat gezin komt. Als wij
echt willen werken met één gezin, één plan, één regisseur, dan helpt het enorm als zo'n voogd ook dat
soort taken op zich mag nemen, zoals nu gebeurt in Amsterdam.
Staatssecretaris Teeven:
Daarvoor zijn op dit moment geen wettelijke belemmeringen. In de praktijk wordt hiermee op dit moment
ook al zo gewerkt. Het is misschien wel goed om de evaluatie van die projecten even af te wachten, want
er zijn ook wel wat problemen. Het voert wat te ver om hierop in te gaan bij de bespreking van dit
wetsvoorstel, maar in Rotterdam-Zuid zijn hiermee wel wat problemen. Dat gaat men nu in een project in

54

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 105

Noord anders doen. Wij denken echter dat het niet nodig is om de experimenteerruimte die nu wordt
gebruikt, in de wet op te nemen. Er staat wel een experimenteerartikel in de wet, maar dat is hiervoor niet
van toepassing.
Mevrouw Ypma (PvdA):
Dat is toch teleurstellend, want volgens mij moet je die experimenteerruimte juist uitbreiden. Op die
manier kun je ervoor zorgen dat er daadwerkelijk volgens het principe wordt gewerkt: één gezin, één
plan, één regisseur. Dat principe staat ook in het regeerakkoord. Is de staatssecretaris het met mij eens
dat experimenteerruimte het werken volgens dat principe bevordert?
Staatssecretaris Teeven:
Ja, maar die ruimte is er al op dit moment. Ik hoef dat niet in de wet op te nemen. We hoeven niet alles in
de wet op te nemen. Het kan al en het gebeurt al op dit moment.
Mevrouw Ypma (PvdA):
Oké, dus het mag wel.
Staatssecretaris Teeven:
Het mag wel, ja.

55

106 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

BIJLAGE 3 Lijst met geïnterviewde personen

Lijst geïnterviewde personen
-

Mevr. Schmitz (bestuurder Bureau Jeugdzorg Noord-Holland)

-

Mevr. De Vries (transitiemanager gemeente Den Bosch)

-

Mevr. Scheidel (programmamanager Decentralisatie gemeente Rotterdam)

-

Dhr. Czech (programmamanager Transitie gemeente Eindhoven)

-

Mevr. Noom (wethouder gemeente Zaanstad)

-

Dhr. Nusse (programmamanager Stelselwijziging Jeugd Raad voor de Kinderbescherming)

-

Dhr. Sprokkereef (bestuurder Bureau Jeugdzorg Utrecht)

-

Dhr. Dirksen (bestuurder Bureau Jeugdzorg Overijssel)

-

Dhr. Gerritsen (bestuurder Bureau Jeugdzorg Agglomeratie Amsterdam)

-

Dhr. Sleyfer (senior beleidsadviseur Ministerie V&J)

-

Dhr. Heijdelberg (bestuurder William Schrikker Groep)

-

Mevr. Van de Haar (manager Finance Bureau Jeugdzorg Rotterdam)

-

Dhr. Hageraats (programmamanager Transitie gemeente Amsterdam)

-

Mevr. Calkoen (kinderrechter)

-

Mevr. Schutte (senior adviseur Jeugd en onderwijs VNG)

-

Mevr. Dubbelman (landelijk jeugdofficier van justitie voor het Openbaar Ministerie,

-

Dhr. Brouwers (lid Landelijk Overleg Jeugd)

-

Dhr. W. Pattje (programmaleider Ondersteuningsprogramma van de VNG voor de vorming

-

Dhr. Slot (Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd, Begeleidingscommissie Onderzoek)

-

Dhr. Brons (Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd, Begeleidingscommissie Onderzoek)

lid Topberaad Jeugdcriminaliteit)

van de AMHK's)

56

Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 107

Bijlage 6: N
 SOB, “Van voortgang boeken naar bestemming kiezen.
Strategisch improviseren om de decentralisaties te
realiseren“, d.d. 21 februari 2014





















 



































108 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen































































Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 109






























































110 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen



































































Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 111















































 
 
 
 
 
 
 
 










112 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen





 
 




















•
•
•
•



































Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 113




























































114 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen






























































Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 115






































































116 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen



























































Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen - 117














































118 - Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd - Derde rapportage regionale transitiearrangementen - Bijlagen

