Financiële Terugblik 2018
Nederlandse Publieke Omroep

Hilversum
Oktober 2019

Inhoudsopgave
Gehanteerde definities

3

Algemene toelichting

4

Pro Forma balans NPO
Algemeen
Eigen vermogen
Algemene Media Reserve (balans CvdM)
Vlottende activa
Vorderingen
Voorzieningen

6
6
7
8
8
9
10

Pro Forma exploitatieoverzicht NPO
Algemeen
Vergoedingen OCW
Omroepbrede Middelen (OBM)
Programmagebonden eigen bijdragen
Overige inkomsten
Totale kosten
Over te dragen reserve media-aanbod
FTE ultimo en gemiddeld

11
12
13
14
15
15
16
16
17

Programmakosten per domein per platform

18

Bijlage 1: Indeling clusters nevenactiviteiten

19

Bijlage 2: Indeling CCC-codes naar domein

20

2
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2018

Gehanteerde definities
De NPO (Nederlandse Publieke Omroep)
Het geheel van bestuur en alle landelijke publieke omroepen van de landelijke publieke omroep;
omroepverenigingen, taakomroepen én NPO-organisatie. De Nederlandse Publieke Omroep (NPO)
omvat dus zowel omroepen als de NPO-organisatie, die ieder vanuit hun eigen taak
verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de publieke mediaopdracht op landelijk niveau. De
omroepen zijn dat door de verzorging van media-aanbod en de NPO-organisatie omdat deze het
samenwerkings- en coördinatieorgaan is voor de uitvoering van de publieke mediaopdracht op
landelijk niveau, zoals bedoeld in Artikel 2.2 en 2.3 van de Mediawet. Hier worden nadrukkelijk niet
de lokale en regionale omroepen bedoeld.

Omroepen
Alle landelijke publieke omroepen; de omroepverenigingen en taakomroepen.

NPO-organisatie
Het bestuursorgaan van de NPO; de Stichting Nederlandse Publieke Omroep.
CoBO
Co-productiefonds Binnenlandse Omroep
BVN
Beste van Vlaanderen en Nederland
SOM
Stichting Omroep Muziek

3
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2018

Algemene toelichting
In het Handboek Financiële Verantwoording Landelijke Publieke Media-instellingen en de NPO
(hierna: HFV) is opgenomen dat volgens Model IV (Toelichting op de exploitatierekening volgens
categoriale indeling) voor de landelijke publieke omroep als geheel verantwoording afgelegd wordt
over de gerealiseerde kosten in vergelijking met de bij OCW ingediende begroting. Naast deze
exploitatierekening zijn in dit rapport ook de balans en de programmakosten per domein en
platform apart opgenomen.
Alle in deze Financiële Terugblik opgenomen overzichten zijn pro forma en gebaseerd op de
individuele jaarrekeningen van de omroepen en NPO-organisatie. De bepalingen en inrichtingseisen
zoals vastgelegd in BW2 Titel 9, de Richtlijnen voor de jaarverslaggeving en de beleidsregels WNT
zijn op deze jaarrekeningen van toepassing. Nadere regels over de inhoud en de inrichting zijn
gesteld in het HFV. Alle financiële transacties voortkomend uit de bedrijfsactiviteiten en de daarbij
behorende financiële beheersmiddelen zijn door de externe accountant van de betreffende omroep
of NPO-organisatie getoetst op basis van de richtlijnen zoals opgenomen in de Mediawet, het HFV
en de verder van toepassing zijnde wet- en regelgeving.
Alle in dit rapport opgenomen financiële overzichten kunnen niet worden geïnterpreteerd als een
geconsolideerde financiële verantwoording met uniform opgestelde grondslagen. Tussen de
omroepen en de NPO-organisatie is namelijk op bestuurlijk, organisatorisch en fiscaal terrein geen
sprake van een juridische entiteit. Daarnaast is de resultaatbepaling niet uniform opgesteld doordat
waarderingsgrondslagen op verschillende manieren kunnen zijn toegepast. Voor een goed begrip
van de, door de individuele omroepen en de NPO-organisatie, gehanteerde
waarderingsgrondslagen wordt verwezen naar de individuele jaarrekeningen.
De op pagina 6 gepresenteerde balans (model I uit het HFV) is tot stand gekomen door de
individuele balansen zoals opgenomen in de jaarrekeningen van de omroepen en NPO-organisatie
bij elkaar op te tellen.
Voor de opstelling van het exploitatieoverzicht op pagina 11 (model IV uit het HFV) zijn voor de
kolommen Radio t/m Organisatiekosten de jaarrekeningen van de omroepen bij elkaar opgeteld.
Voor een transparantere verantwoording zijn de baten media-aanbod gesplitst naar de
componenten vergoedingen OCW, omroepbrede middelen en inzet overgedragen reserve mediaaanbod. Voor omroepen is het niet verplicht om deze aparte componenten in hun jaarrekening te
benoemen, deze uitsplitsing is gebaseerd op de jaarlijkse afstemming tussen omroepen en NPOorganisatie. De totale baten media-aanbod wordt wel in de jaarrekening vermeld en sluit aan met
het in dit rapport opgenomen subtotaal media-aanbod. Dit geldt ook voor de apart gepresenteerde
componenten binnen de programmagebonden eigen bijdragen. Binnen de programmagebonden
eigen bijdragen is onderscheid gemaakt naar bijdragen die verstrekt worden vanuit het NPO-fonds
en vanuit overige instellingen. Ook hier sluit het subtotaal aan met de in de jaarrekeningen
opgenomen totaal bedragen. De kolommen NPO-org en BVN/CoBO representeren de jaarrekening
van NPO-organisatie. Om de jaarrekening van NPO-organisatie vergelijkbaar te maken met de
jaarrekeningen van de omroepen is de post ‘verstrekking zendgemachtigden’ geëlimineerd naar de
financieringsbronnen waar deze uit opgebouwd is. Daarnaast zijn de vanuit het NPO-fonds
4
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2018

verstrekte bijdragen verplaatst naar de programmagebonden eigen bijdragen NPO-fonds. Deze
aanpassing is gedaan om de jaarrekeningen op elkaar aan te laten sluiten. Het HFV schrijft
namelijk voor dat omroepen de vanuit het NPO-fonds ontvangen middelen in de verantwoording
opnemen als programma gebonden eigen bijdragen. De via NPO-organisatie verstrekte middelen
aan BVN en CoBO zijn in een aparte kolom opgenomen. De jaarrekeningen van deze organisaties
en die van de SOM vormen zoals vermeld in het HFV geen onderdeel van deze financiële terugblik.
De tabellen van de programmakosten per domein per platform (pagina 18), welke tot stand
gekomen is door de individuele jaarrekeningen bij elkaar op te tellen.

5
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2018

Pro Forma balans NPO
x € 1.000,Immateriële vaste activa
Materiële vaste activa
Financiële vaste activa
Vlottende activa
Vorderingen
Effecten
Liquide middelen
TOTAAL Activa
Eigen vermogen
Voorzieningen
Langlopende schulden
Kortlopende schulden
TOTAAL Passiva

2018

2017

341
178.435
75.896
114.110
91.483
0
143.688
603.953
236.323
32.298
23.260
312.071
603.953

502
189.308
78.140
136.336
71.000
0
150.695
625.982
244.006
28.513
25.491
327.972
625.982

Verschil €
18/17
-161
-10.873
-2.244
-22.226
20.483
0
-7.007
-22.028
-7.683
3.785
-2.231
-15.901
-22.029

Verschil %
18/17
-32%
-6%
-3%
-16%
29%
0%
-5%
-4%
-3%
13%
-9%
-5%
-4%

Algemeen
In deze toelichting wordt inzicht gegeven in het eigen vermogen en de algemene reserve in
combinatie met de 10%-regeling. Daarnaast zal voor de categorieën vlottende activa, vorderingen
en voorzieningen een toelichting worden gegeven van de voornaamste afwijkingen. Inzicht in de
overige categorieën is terug te vinden in de individuele jaarrekeningen van de omroepen en de
NPO-organisatie.

6
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2018

Eigen vermogen
Het eigen vermogen bestaat uit een algemene reserve, herwaarderingsreserve, reserve
koersverschillen beleggingen, reserve media-aanbod, overgedragen reserve media-aanbod en
overige reserves.
x € 1.000,Algemene reserve
Herwaarderingsreserve Materiële Vaste Activa
Reserve Koersverschillen Beleggingen
Reserve voor media-aanbod
Overgedragen reserve media-aanbod
Overige reserves
Totaal eigen vermogen

Totaal
2018
190.611
467
2.222
33.327
3.046
6.650
236.323

Omroepen
2018
149.881
467
2.222
33.327
0
0
185.897

NPO
2018
40.730
0
0
0
3.046
6.650
50.426

 Algemene reserve
De algemene reserve bestaat uit het verenigingsvermogen van de omroepen en de
exploitatiereserve van de NPO-organisatie. Mediawet artikel 2.174a, lid 1, juncto artikel 16a
van het Mediabesluit 2008 geeft aan dat omroepverenigingen aan algemene reserve kunnen
opbouwen tot een bij algemene maatregel van bestuur vast te stellen bedrag, namelijk € 750
duizend. In 2018 hebben PowNed, Human en BNNVARA gedoteerd aan de algemene reserve.
Bij BNNVARA is een vrijval van de herwaarderingsreserve ten gunste gebracht van de
algemene reserve.

7
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2018

 Reserve koersverschillen beleggingen
Ongerealiseerde waardemutaties op beleggingsportefeuilles worden verwerkt via de reserve
koersverschillen beleggingen. Om impact op de volatiliteit van de reserve media-aanbod te
beperken mogen ongerealiseerde waardemutaties niet via de exploitatierekening
verantwoord worden. Een uitzondering op deze regel is alleen van toepassing als de reserve
koersverschillen niet hoog genoeg is om de waardevermindering volledig op te vangen.
 Reserve voor media-aanbod en overgedragen reserve media-aanbod
De reserve voor media-aanbod bij de omroepen is door de Raad van Bestuur middels een
bindende regeling gemaximeerd. Als door omroepen aangehouden reserves boven dit
maximum uitkomen dan wordt het surplus aan NPO-organisatie overgedragen en gedoteerd
aan de overgedragen reserve media-aanbod.

Algemene Media Reserve (balans CvdM)
Op 1 januari 2013 is een nieuwe bepaling in werking getreden over de omvang van het totaal van
de gereserveerde gelden voor de Nederlandse Publieke Omroep als geheel. Artikel 2.174, tweede
lid Mediawet 2008 bepaalt dat het totaal van de gereserveerde gelden in een kalenderjaar niet
meer dan 10% bedraagt van de uitgaven van de NPO-organisatie en de landelijke publieke mediainstellingen (met uitzondering van de uitgaven aan verenigingsactiviteiten). De reserves van NPOorganisatie maken eveneens onderdeel uit van de berekening en toepassing van de zogenoemde
10%-reservenorm.
De NPO-organisatie heeft het totaalbedrag van de reserves en uitgaven berekend aan de hand van
de eigen jaarrekening en die van de omroepen. Op basis van de totale uitgaven van de NPO (de
NPO-organisatie en de publieke omroepen gezamenlijk), met uitzondering van de uitgaven aan
verenigingsactiviteiten, kan de maximale norm worden berekend.
Voor 2018 bedragen de totale uitgaven van de NPO € 973,3 miljoen, waarmee de 10% norm €
97,3 miljoen is. Het totaal van de door de omroepen aangehouden reserves voor media-aanbod en
het eigen vermogen van NPO-organisatie bedraagt € 83,8 miljoen. Rekening houdend met de norm
is vastgesteld dat het totaal van de gereserveerde gelden niet boven de norm van 10% uit komt.

Vlottende activa
Tot de vlottende activa behoren het onderhanden werk gereed product, overige voorraden en de
vooruitbetaling op de voorraden. Zoals zichtbaar in onderstaande tabel het saldo ultimo 2018 ten
opzichte van 2017 € 22 miljoen lager.

8
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2018

x € 1.000,Vlottende activa
Onderhanden werken en gereed product mbt Media-aanbod
Overige voorraden
Vooruitbetaald op voorraden

2018

2017

114.110
118.828
102
-4.820

136.336
141.309
163
-5.136

Verschil €
18/17
-22.226
-22.481
-61
316

De voorraden bestaan enerzijds uit programma’s die nog niet gereed zijn voor uitzending
(onderhanden werk) en anderzijds uit programma’s waarvan de productie volledig afgerond is
(gereed product). De daling van de voorraad is met name te relateren aan de NOS (€ -29 miljoen)
met betrekking tot de uitzendingen (productiekosten en rechten) rondom het
Wereldkampioenschap voetbal 2018 en Olympische Spelen 2018. Naast deze daling is bij de
AVROTROS een toename zichtbaar van € 7 miljoen. Deze toename is het saldo van titels die ultimo
2017 tot het onderhanden werk behoorde, zoals Flikken Maastricht, Frans Bauer in Amerika en Mijn
vader is de beste, en programma’s die ultimo 2018 nog niet gereed waren voor uitzending, zoals
RedBad, Frans Bauer in China en Vliegende Hollanders.

Vorderingen
Ultimo 2018 is het saldo van de vorderingen ten opzichte van 2017 gestegen met € 20 miljoen.
x € 1.000,Vorderingen
Handelsdebiteuren
Deelnemingen
Belastingen en premies sociale verzekeringen
Overige vorderingen
Overlopende activa

2018

2017

91.483
29.605
424
426
48.373
12.655

71.000
26.731
137
746
35.961
7.425

Verschil €
18/17
20.483
2.874
287
-320
12.411
5.231

De vordering op debiteuren is gestegen met € 2,8 miljoen. De grootste stijgingen zijn zichtbaar bij
NPO-organisatie € 3 miljoen en de AVROTROS € 0,5 miljoen. Bij NPO-organisatie heeft het saldo
met name betrekking op uitstaande facturen in verband met te ontvangen distributievergoedingen
en bij de AVROTROS met prolongaties van de abonnementen bij de programmabladen.
De stijging van de overige vorderingen is zichtbaar bij NPO-organisatie (€11,3 miljoen ), KRONCRV (€ 0,8 miljoen) en omroep MAX (€ 0,3 miljoen). Bij NPO-organisatie betreft dit een vordering
op de NOS en de NTR in verband met een eenmalige verstrekking van additioneel werkkapitaal. Bij
de KRO-NCRV is het saldo van de abonnementsgelden gestegen, welke samenhangt met
afwijkende incassomomenten van de decemberfacturatie en bij MAX betreft dit een vordering op
NPO-organisatie inzake financiering van in 2018 uitgezonden programma’s.
De overlopende activa zijn bij NPO-organisatie gestegen met € 4 miljoen als gevolg van
voorschotten vanuit het NPO-fonds aan de omroepen, welke worden verrekend zodra een productie
uitgezonden is. Bij de omroepen is de toename het gevolg van vooruitbetaalde kosten (EO € 0,2
miljoen) voor werving van abonnees en leden (MAX € 0,3 miljoen), onderhoudscontracten ICT en
9
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2018

productiekosten (AVROTROS € 0,3 miljoen), verzekeringskosten, abonnementen, ICT- en
marketingkosten (KRO-NCRV € 0,2 miljoen).

Voorzieningen
Het saldo van de voorzieningen is in 2018 gestegen met € 3,8 miljoen euro.
x € 1.000,Voorzieningen
Voor pensioenen
Voor belastingen
Overige

2018

2017

32.298
7.439
4
24.855

28.513
8.248
18
20.247

Verschil €
18/17
3.785
-809
-14
4.608

De toename van de voorzieningen is zichtbaar bij de categorie overige voorzieningen. In de
mutatie van € 4,6 miljoen is een stijging zichtbaar bij de NOS (€ 6,2 miljoen). De voornaamste
oorzaak hiervan betreft een in 2018 gevormde voorziening voor verlieslatende contracten inzake
contracten die in 2018 aangegaan zijn, maar welke niet geheel via media-aanbod worden
gefinancierd. Bij de VPRO is het saldo van de overige voorzieningen gedaald met € 1 miljoen. Zo is
de voorziening herinrichting ten behoeve van de in 2018 uitgevoerde reorganisatie naar nihil
gebracht. Bij de AVROTROS is een daling van € 0,3 miljoen zichtbaar. Hier gaat het om de
voorziening juridische geschillen en de voorziening groot onderhoud.

10
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2018

Pro Forma exploitatieoverzicht NPO
Model IV Toelichting op de exploitatierekening volgens categoriale indeling
x € 1.000,-

Radio

Baten
Vergoedingen OCW
Omroepbrede Middelen
Inzet overgedragen Reserve Media-aanbod
Subtotaal Media-aanbod
Programma gebonden eigen bijdragen NPO-Fonds
Programma gebonden eigen bijdragen overig
Subtotaal programmagebonden eigen bijdragen
Opbrengst programmabladen
Opbrengst overige nevenactiviteiten
Opbrengst verenigingsactiviteiten
Overige bedrijfsopbrengsten
Barteringbaten
Som der bedrijfsopbrengsten

63.516
0
0
63.516
594
1.175
1.769
0
0
0
168
0
65.453

Lasten
Lonen en salarissen
Sociale lasten
Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa
Bijzondere waardeverminderingen van vlottende activa
Directe productiekosten
Overige bedrijfslasten
Toerekening organisatiekosten
Barteringlasten
Som der bedrijfslasten
BEDRIJFSRESULTAAT

Overig
media-aanbod

Nevenactiviteiten

Verenigingsactiviteiten

Organisatiekosten

469.823
32.806
2.337
504.966
3.659
16.905
20.564
0
0
0
0
583
526.114

27.908
7.453
29
35.390
0
956
956
0
0
0
0
0
36.346

0
0
0
0
0
23
23
74.991
15.583
0
0
1.612
92.209

0
0
0
0
0
0
0
0
0
28.642
25
0
28.667

102.377
212
0
102.589
0
103
103
0
0
0
307
0
102.999

161.922
-51.723
-2.366
107.833
-15.865
0
-15.865
0
461
0
47.328
0
139.757

9.806
2.886
0
12.692
0
0
0
0
0
0
0
0
12.692

835.352
-8.366
0
826.986
-11.612
19.162
7.550
74.991
16.044
28.642
47.828
2.195
1.004.236

33.482
8.687
350
0
25.505
600
0
0
68.624

88.789
22.620
3.074
0
438.660
2.562
-120
705
556.290

17.144
4.382
119
0
23.697
374
0
0
45.716

12.169
3.231
1.288
0
38.360
6.252
3.752
1.613
66.665

2.097
465
23
0
9.265
9.045
3.297
0
24.191

42.995
9.916
9.720
0
3.606
36.631
-6.929
5
95.945

25.511
6.042
8.028
0
67.899
32.575
0
0
140.055

0
0
0
0
12.692
0
0
0
12.692

222.187
55.343
22.602
0
619.684
88.039
0
2.323
1.010.178

-3.171

-30.176

-9.370

25.544

4.476

7.054

-298

0

-5.941

0
0
0
0
0
0
-22
-22

0
0
0
0
0
0
-284
-284

0
0
0
0
0
0
-11
-11

-219
1.328
0
0
0
0
-105
1.004

0
2.509
0
0
0
0
-54
2.455

0
381
0
0
0
0
86
468

0
6
0
0
0
0
-71
-65

0
0
0
0
0
0
0
0

-219
4.224
0
0
0
0
-461
3.544

-3.193
2.515
-677

-30.460
25.106
-5.354

-9.381
6.909
-2.472

26.548
-26.548
0

6.930
-6.695
235

7.522
-1.287
6.235

-363
0
-363

0
0
0

-2.397
0
-2.397

Over te dragen reserve voor media-aanbod**)

-54

-2.450

343

0

66

101

1.995

0

1

EXPLOITATIERESULTAAT na overdracht

-731

-7.804

-2.129

0

301

6.336

1.632

0

-2.396

Opbrengst van vorderingen die tot de vaste activa behoren
Rentebaten en inkomsten uit beleggingen
Waardeverandering van vorderingen die tot de vaste activa behoren
Gerealiseerde waardeverandering van beleggingen resp. effecten
Ongerealiseerde waardeverandering van beleggingen resp. effecten
Ongerealiseerde waardeverandering van materiële vaste activa
Rentelasten en soortgelijke kosten (-/-)
Som der financiële baten en lasten
Exploitatieresultaat voor toerekening eigen bijdragen
Toerekening resultaat niet-programma gebonden EB
Saldo uit gewone bedrijfsvoering

Televisie

NPO-org

BVN/
CoBO

Totaal
2018*)

*)

De baten en lasten zijn exclusief SOM (onderdeel van de NPO Begroting, maar niet van deze Financiële Terugblik).
**)
Verdeling conform opgave omroepen

11
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2018

Algemeen
In tegenstelling tot model IV biedt onderstaand exploitatieoverzicht een transparantere vergelijking
van de jaarrekeningen 2018 met de NPO Begroting 2018. Om deze reden zijn in onderstaand model
de nettoresultaten uit neven- en verenigingsactiviteiten opgenomen als overige inkomsten, samen
met de overige bedrijfsopbrengsten en de barteringbaten. De NPO-fonds bijdragen maken in
onderstaand overzicht onderdeel uit van de omroeprede middelen en niet meer van de
programmagebonden eigen bijdragen. De totale lasten worden in de begroting niet verder
onderverdeeld naar kostensoorten, dit in tegenstelling tot de in 2018 gerealiseerde kosten. Om die
reden is in onderstaand overzicht een verdichting van de kosten weergegeven.

x € 1.000,-

Totaal
2018*)

Begroting
2018

Afwijking
Begroting

835.352
-19.978
0
19.139
82.326
916.839
259.568
21.291
572.059
66.403
919.321

816.970
0
0
10.500
67.353
894.823

2%

82%
22%
2%

915.653

0%

-2.482

-20.830

86

0

-2.397
0
-2.397

-20.830
0
-20.830

Over te dragen reserve voor media-aanbod

1

0

EXPLOITATIERESULTAAT na overdracht

-2.396

-20.830

Baten
Vergoedingen OCW
Omroepbrede Middelen (incl NPO-fonds)
Inzet overgedragen Reserve Media-aanbod
Programma gebonden eigen bijdragen
Overige inkomsten
Som der bedrijfsopbrengsten
Personele kosten
Afschrijvingen
Directe productiekosten
Overige bedrijfslasten
Som der bedrijfslasten
BEDRIJFSRESULTAAT
Som der financiële baten en lasten
Exploitatieresultaat voor toerekening eigen bijdragen
Toerekening resultaat niet-programma gebonden EB
Saldo uit gewone bedrijfsvoering

*)De baten en lasten zijn exclusief SOM. De SOM maakt onderdeel uit van de NPO Begroting, maar
niet van deze Financiële Terugblik.

12
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2018

Vergoedingen OCW
De vergoedingen OCW is als volgt samengesteld:
Bedragen x € 1.000,-

1)
2)

3)

4)

Begroting 2018
Meerkosten superevenementen
Budgetaanvraag 2018
Bij: Aanpassing index
Vastgesteld budget 20181
Bij: Wijziging budget voor het jaar 20182
Af: Budget SOM
Gecorrigeerd vastgesteld budget OCW
Bij: Mutatie overlopende passiva
Af: Overige verschillen
Verantwoord budget OCW 2018

816.970
26.813
843.783
1.276
845.059
1.930
-16.059
830.930
4.509
-87
835.352

1) In de begroting 2018 is een budgetaanvraag opgenomen van € 817 miljoen. Daarnaast is
voor de meerkosten superevenementen een additioneel budget van €26,8 miljoen uit de AMr
aangevraagd. Deze meerkosten kunnen niet opgevangen worden uit de reguliere financiële
middelen. De totale budgetaanvraag 2018 bedroeg € 843,8 miljoen.
2) Het voor 2018 vastgestelde budget is € 1,3 miljoen hoger ten opzichte van het
aangevraagde budget als gevolg van gewijzigde indexpercentages. Inclusief deze correctie
bedraagt het vastgestelde budget € 845,1 miljoen.
3) Eind 2018 is het budget met € 1,9 miljoen verhoogd naar aanleiding van het door de NPO
ingediende bezwaar. Daarnaast wordt het budget van de SOM ad € 16,1 miljoen in
mindering gebracht. De reden hiervoor is dat conform HFV de SOM geen onderdeel uit maakt
van deze rapportage. Rekening houdend met deze correcties bedraagt het budget € 830,9
miljoen.
4) De bedragen die voor de verzorging van media-aanbod in het boekjaar zijn ontvangen, maar
(nog) niet volledig aan de omroepen zijn toegekend, worden conform het HFV in de
jaarrekening verantwoord als ‘overlopende passiva budget voor media-aanbod’3. De mutatie
van de overlopende passiva bestaat uit ingezet OCW budget uit jaar 2017 minus niet
toegekend OCW budget uit jaar 2018. In 2018 zijn de overlopende passiva gemuteerd met €
4,5 miljoen.
Daarnaast kunnen diverse overige verschillen ontstaan, zoals: een verschil in timing van de
verantwoording van de toekenningen tussen omroepen en de NPO-organisatie.
Na verwerking van hiervoor genoemde mutaties is in het exploitatieoverzicht een OCWbudget van € 835,35 miljoen verantwoord.

1

Brief vaststelling van de budgetten voor het jaar 2018, d.d. 20 december 2017
Brief wijziging budget voor het jaar 2018 op grond van ingediend bezwaar, d.d. 7 december 2018
3
Zie HFV, paragraaf 2.2.6.1. overlopende passiva media-aanbod.
2

13
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2018

Omroepbrede Middelen (OBM)
De omroepbrede middelen zijn als volgt samengesteld:
Bedragen x € 1.000,-

OBM jaarverslag NPO-organisatie
Waarvan rentelasten
Beschikbaar gesteld voor media-aanbod
Verantwoording door omroepen
Toegekend aan CoBO/BVN
Mutatie overlopende passiva
Overige verschillen

Totaal
66.659
-71
66.588
-43.724
-2.886
-20.040
-62

Regulier
51.659
-71
51.588
-40.471
-2.751
-8.367
-1

NPO-fonds
15.000
15.000
-3.253
-135
-11.673
-61

De raad van bestuur heeft in 2018 € 66,7 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de verzorging van
media-aanbod. Deze beschikbaar gestelde middelen bestaan met name uit baten die bij NPOorganisatie worden ontvangen in het kader van het behartigen van zaken die van gemeenschappelijk
belang zijn voor de omroepen, zoals vergoeding doorgifte publieke zenders. Daarnaast is de vanuit
OCW ontvangen vergoeding voor meerkosten grote superevenementen, welke geen onderdeel uit
maakt van het programmabudget, via OBM doorgegeven aan de programmering.
Van het beschikbaar gestelde bedrag voor media-aanbod is € 43,7 miljoen door omroepen in hun
jaarrekeningen verantwoord en € 2,9 miljoen verstrekt aan CoBO en BVN. Indien de bedragen die
voor de verzorging van media-aanbod ter beschikking zijn gesteld in een boekjaar niet volledig zijn
toegekend, dient de NPO conform het HFV deze middelen als ‘overlopende passiva budget voor
media-aanbod’ te verantwoorden. In totaal bedraagt de mutatie in de overlopende passiva € 20,0
miljoen. Een omvangrijke post binnen de overlopende passiva OBM ultimo 2018 betreft de
kwaliteitsimpuls van €12,3 miljoen. Zoals opgenomen in het plan van aanpak behorende bij de
begroting 2019 wordt dit gereserveerde bedrag in 2019 (en 2020) eenmalig aangewend om de
budgetkorting op te vangen. De overige verschillen ad € 62 duizend zijn ontstaan door verschillen in
de jaarrekeningen van de omroepen en die van NPO-organisatie.
Gelijk aan 2017 is in 2018 € 16,6 miljoen beschikbaar gesteld voor het NPO-fonds. Hiervan is € 0,6
miljoen besteed aan organisatiekosten en € 16,0 miljoen, waarvan € 15,0 miljoen uit OBM,
beschikbaar gesteld voor de programmering. De door het NPO-fonds beschikbaar gestelde bijdrage
wordt door de omroepen in de exploitatierekening opgenomen in het jaar waarin het programma
uitgezonden is. Hierdoor ontstaat er een timingsverschil tussen het moment van toezeggen en
beschikbaar stellen van de middelen en het afleggen van verantwoording in de jaarrekening.
Omroepen hebben in 2018 € 4,3 miljoen in hun jaarrekeningen opgenomen. Het restant ad € 11,7
miljoen tesamen met de reeds toegezegde bijdrage uit 2017 waarvan het programma nog niet
uitgezonden is wordt op de balans van NPO-organisatie verantwoord als overlopende passiva (in
totaal € 25,5 miljoen).

14
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2018

Programmagebonden eigen bijdragen
Bij het opstellen van de begroting 2018 zijn de totale programmagebonden eigen bijdragen
(gedefinieerd als bijdragen CoBO-fonds, co-producenten, sponsorbijdragen en bijdragen overige
derden) ingeschat op € 10,5 miljoen. Deze inschatting is behoudend geweest, omdat de
programmagebonden eigen bijdragen afhankelijk zijn van de programmering en pas bekend zijn na
de begroting. De realisatie 2018, is € 8,7 miljoen hoger.

Overige inkomsten
Conform de Mediawet (artikel 2.135, lid 1 MW) moeten alle inkomsten, waaronder netto resultaten
van neven- en/of verenigingsactiviteiten, ingezet worden ten behoeve van de programmering. Deze
inkomsten worden verantwoord onder overige inkomsten. Een nadere uitsplitsing van de
nevenactiviteiten en de bijbehorende cluster indeling is weergegeven in de bijlage. Ook de
inkomsten van de NPO-organisatie, welke mede namens omroepen worden ontvangen, maken
onderdeel uit van de overige inkomsten. Deze inkomsten bestaan onder andere uit de vergoeding
voor de doorgifte van de publieke zenders, opbrengsten inzake rechten en dienstverlening voor
hosting en streaming. Daarnaast is bij het opstellen van de begroting rekening gehouden met de
overige inkomsten van de SOM (o.a. ticketinkomsten) en BVN (o.a. Bijdrage Vlaamse regering).
Deze inkomsten vormen geen onderdeel van deze Financiële Terugblik, waardoor voor een goed
vergelijk de begroting gecorrigeerd dient te worden, zie onderstaande tabel.

Bedragen x € 1.000,-

Begroting 2018
BVN
SOM
Gecorrigeerde begroting
Totaal 2018
Verschil met begroting

67.353
1.161
3.092
63.100
82.326
19.226

Bij het opstellen van de begroting is een inschatting gemaakt voor de nettoresultaten uit neven- en
verenigingsactiviteiten van € 20,0 miljoen. De nettoresultaten betreffen de bruto opbrengsten (zoals
programmabladen en verenigingsactiviteiten) minus de kosten die hiervoor worden gemaakt. Deze
inschatting was gebaseerd op de realisatie van afgelopen jaren. Het gerealiseerde resultaat is
uitgekomen op € 33,5 miljoen en daarmee € 13,5 miljoen hoger dan begroot.
Naast dit hogere resultaat zijn de overige inkomsten van NPO-organisatie ook hoger dan bij de
begroting ingeschat (€ 4,7 miljoen). Dit is het resultaat van eerder en recente onderhandelingen op
de vergoeding voor doorgifte van de publieke zenders welke positiever uitgepakt is dan vooraf
ingeschat. Daarnaast is het resultaat op NPO Start Plus budget neutraal in de begroting opgenomen.

15
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2018

Totale kosten
Met de beschikbare middelen als basis is een inschatting gemaakt van de totale kosten van € 915,7
miljoen. Dit betekent dat de gerealiseerde kosten ad € 919,3 miljoen ten opzichte van de begroting
€ 3,6 miljoen hoger zijn. Deze hogere kosten worden deels gedekt uit hogere opbrengsten en voor
het restant blijft een negatief exploitatiesaldo over.

Over te dragen reserve media-aanbod
De raad van Bestuur van de NPO heeft een maximum vastgesteld voor de door omroepen aan te
houden reserves voor media-aanbod (RMA)4. Wanneer de aangehouden reserve boven dit maximum
uitkomt, moeten deze gelden overgedragen worden aan de NPO-organisatie. In totaal is in 2018 € 2
miljoen aan de NPO-organisatie overgedragen (KRO-NCRV € 1,5 mln, BNNVARA € 0,3 mln, MAX €
0,1 mln en HUMAN € 0,1 mln). Deze overgedragen reserves voor media-aanbod worden in een
volgend jaar ingezet om de budgetkorting op te vangen5.
Artikel 2.174, tweede lid Mediawet bepaalt dat het totaal van de gereserveerde gelden in een
kalenderjaar niet meer dan 10% bedraagt van de uitgaven van de NPO-organisatie en de landelijke
publieke media-instellingen, met uitzondering van de uitgaven aan verenigingsactiviteiten. Het
surplus boven deze 10%-norm dient de NPO over te dragen aan het Commissariaat voor de Media,
waarna dit bedrag zal worden toegevoegd aan de algemene mediareserve. In 2018 is € 973,7
miljoen uitgegeven, waarmee de 10% norm € 97,4 miljoen euro is. Het totaal aan aangehouden
reserves media-aanbod en het eigen vermogen van NPO-organisatie bedroeg € 83,8 miljoen, wat
betekent dat de norm van 10% niet is overschreden.

4
5

Zie voor nadere toelichting het document ‘Bindende regeling Mediareserves’ op www.npo.nl
Zie voor nadere toelichting ‘Plan van Aanpak NPO’ behorende bij de Begroting 2019 op www.npo.nl

Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2018

16

FTE ultimo en gemiddeld
Onderstaand een overzicht van de Fte’s gemiddeld en ultimo jaar 2018 naar totaal en per omroep.
NOS
KRO-NCRV
BNNVARA
AVROTROS
NPO-organisatie
NTR
EO
VPRO
MAX
WNL
HUMAN
PowNed
Totaal

FTE ultimo FTE gemiddeld
714
721
471
469
429
434
389
396
387
378
356
353
320
320
295
293
97
89
47
47
28
27
10
11
3.543
3.537

17
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2018

Programmakosten per domein per platform
Vanaf verslagjaar 2017 is het HFV uitgebreid met het model programmakosten per domein per
platform. Ter bepaling van het juiste domein wordt het media-aanbod middels de Crossmediale
Content Classificatie (CCC) gegroepeerd. Een overzicht van de verbinding tussen CCC-code en
domein is opgenomen in de bijlage. De totale in dit rapport opgenomen verantwoording van de
programmakosten per domein per platform sluit aan met het overzicht op pagina 12. In dit overzicht
bedragen de totale kosten TV € 556,3 miljoen, Radio € 68,6 miljoen en het overig media-aanbod
€ 45,7 miljoen. De onderverdeling naar de domeinen en zenders/netten wordt weergegeven in de
onderstaande tabellen.

x € 1.000,Domein
Nieuws en opinie
Sport
Samenleving
Kennis
Expressie
Amusement
Bijzondere kosten
Totaal

Radio
NPO
Radio 1
27.856
2.095
4.072
1.560
2.138
0
0
37.721

NPO
Radio 2
629
0
4.717
169
3.053
0
0
8.568

x € 1.000,-

NPO
Radio 4
298
0
796
0
7.574
195
0
8.863

NPO
Radio 5
540
0
3.698
0
1.391
35
0
5.664

Z@PP
(ELIN)
5.689
0
3.829
19.165
21.441
8.158
0
58.282

Totaal
Televisie
125.098
127.594
87.129
83.408
113.956
19.105
0
556.290

Totaal
Radio
31.688
2.095
15.255
1.729
17.515
342
0
68.624

Televisie

Domein
Nieuws en opinie
Sport
Samenleving
Kennis
Expressie
Amusement
Bijzondere kosten
Totaal

NPO 1
55.491
111.422
31.519
22.975
37.842
7.814
0
267.063

x € 1.000,-

Overig
Mediaaanbod

Domein
Nieuws en opinie
Sport
Samenleving
Kennis
Expressie
Amusement
Bijzondere kosten
Totaal

NPO 3FM
2.365
0
1.972
0
3.359
112
0
7.808

NPO 2
56.641
7.523
34.387
28.374
21.406
0
0
148.331

NPO 3
7.277
8.649
17.394
12.894
33.267
3.133
0
82.614

15.849
247
7.972
6.365
14.196
1.087
0
45.716
18
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2018

Bijlage 1: Indeling clusters nevenactiviteiten
In de individuele jaarrekeningen wordt door de omroep volgens de door het Commissariaat van de
Media opgestelde clusterindeling6 verantwoording afgelegd over de nevenactiviteiten. De diverse uit
te voeren activiteiten zijn gebundeld in de volgende clusters:
Cluster Activiteit
1
Exploitatie van onverkort media-aanbod of publieke formats buiten de publieke media-opdracht
2

Verhuren van personeel of middelen aan derden

3
4

Eenmalig en/of met regelmaat uitgeven en verkopen van (programma)bladen, tijdschriften,
magazines of producten die daarmee naar hun aard vergelijkbaar zijn.
(Laten) Verkopen van producten of diensten van derden

5

Het houden van een webwinkel

6

Oprichten van, of een >20% deelnemen in, een entiteit

7

Op de markt (laten) brengen van overige producten of diensten

6

Zie voor uitgebreidere toelichting beleidsregels nevenactiviteiten gepubliceerd op de website van het
commissariaat voor de media

Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2018

19

Bijlage 2: Indeling CCC-codes naar domein 7

Domein
Nieuws en Opinie
Nieuws en Opinie
Nieuws en Opinie
Nieuws en Opinie
Nieuws en Opinie
sport
sport
samenleving
samenleving
samenleving
samenleving
samenleving
samenleving
kennis
kennis
kennis
kennis
kennis
kennis
expressie
expressie
expressie
expressie
expressie
expressie
expressie
expressie
expressie
expressie
expressie
amusement
amusement
amusement
amusement

CCCcode

CCC-omschrijving
111
112
121
122
129
210
230
131
141
142
143
181
220
151
152
153
311
321
411
132
133
319
329
412
441
442
510
520
530
580
419
420
430
431

nieuws(berichtgeving)
actualiteiten
actuele meningsvorming
meningsvorming
opiniërend (R)
actuele sportinformatie
sportreportage
religie
human interest
human actua
human culture
informatief magazine (R)
overige sportinformatie
educatie
service
factual
Nederlandse educatieve fictie
buitenlandse educatieve fictie
educatieve quiz
kunstinformatie
muziek-informatie
Nederlandse overige fictie
buitenlandse overige fictie
artistieke spel & quiz
cabaret/kleinkunst
satire
populaire muziek
klassieke muziek
overige muziek
gemengde muziek (R)
overige spel & quiz
human entertainment
overig amusement
amuserend magazine (R)

(R) = Radio

7

Zie voor nadere toelichting het document ‘Crossmediale Content Classificatie (CCC), Informatie, Cultuur,
Educatie en Amusement (ICEA) en wegingscriteria - versie nov 2017’ op www.npo.nl

Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2018

20