28
Wijziging Wegenverkeerswet 1994
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Wijziging van de Wegenverkeerswet
1994 in verband met het verbeteren van de aanpak van het
rijden onder invloed van drugs ( 32859 );
- het wetsvoorstel Wijziging van de Wegenverkeerswet
1994 in verband met een uitbreiding van de reikwijdte van
de recidiveregeling voor ernstige verkeersdelicten ( 33346
).
De voorzitter:
Een hartelijk woord van welkom aan de beide bewindspersonen. We hebben acht sprekers van de zijde van de Kamer
die bijna allemaal tien minuten spreektijd hebben aangevraagd. De eerste spreker is de heer De Rouwe van de CDAfractie. Hij heeft tien minuten spreektijd. Interrupties doen
wij in tweeën. Het woord is aan de heer De Rouwe.
De algemene beraadslaging wordt geopend.

De heer De Rouwe (CDA):
Voorzitter. Ik denk dat ik redelijk aan die tien minuten kom,
maar we zullen kijken.
Tien minuten is niet zoveel in vergelijking met zeven jaar.
Toen ik als jonkie hier in de Kamer kwam, heb ik twee
voornemens uitgesproken. Ten eerste wilde ik de wetgeving
over drugs in het verkeer echt beter regelen. Ik vond het
heel gek dat er voor alcohol heel precieze normen, relatief
goede handhaving en goede testen bestaan, maar dat het
voor drugs in het verkeer eigenlijk gewoon een janboel was
en is. Veel andere collega's hebben hiervoor ook altijd
aandacht gevraagd. Voor mijzelf was het wel een beetje
een missie om niet eerder de Kamer te verlaten dan dat dit
goed geregeld was. Ik verkondig overigens hier nu niet mijn
vertrek.
De voorzitter:
Ik heb dat inmiddels wel getwitterd.
De heer De Rouwe (CDA):
Ik ben wel erg opgetogen dat we vandaag een wetsvoorstel
behandelen over een punt dat ik persoonlijk heel graag
geregeld wilde zien.
Laat ik beginnen met een woord van dank aan de
bewindspersonen. Ik heb hierover diverse debatten met
hen gevoerd en steeds gemerkt dat er veel draagvlak was
om hier wat mee te doen. Dit wetsvoorstel heeft op zich
wel op zich laten wachten. De Kamer heeft daar zelf ook
schuld aan door de vele spoeddebatten die worden aangevraagd en gehouden. Daarover gaan we nu maar niet het
debat voeren. Het wetsvoorstel ligt nu voor. In de inhoudelijke behandeling heeft mijn fractie vaak gepleit voor een
heel stevige aanpak, voor een zerotolerancebeleid of een
nullimietbeleid, voor een duidelijk en streng beleid. Op dat
punt heb ik in de afgelopen tijd een verschuiving van het
kabinet naar onze kant gezien en dat waardeer ik zeer.

Tweede Kamer

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

Drugs in het verkeer; het is wonderlijk dat er in relatie tot
alcohol al heel veel geregeld is, maar op dit punt nog niet.
Met het wetsvoorstel dat we hopelijk hier gaan aannemen,
en dat straks hopelijk in de Eerste Kamer wordt aangenomen, wordt het gewoon heel duidelijk: drugs in het verkeer
zijn verboden. Er is weliswaar nog discussie over limieten,
maar er zal straks geen discussie meer zijn, zoals thans vaak
nog gevoerd in rechtbanken, in de zin van "mijnheer, u was
wel onder invloed van drugs, maar was dat in dusdanige
mate dat u niet kon rijden". Dat is straks niet meer aan de
orde bij de rechtbanken. Als eenmaal een bepaalde limiet
is bereikt, dan is iemand gewoon strafbaar, net als bij
alcohol. Er kan dan niet meer eindeloos discussie worden
gevoerd — vaak met vrijspraak tot gevolg — in de zin van
"mijnheer was wel stoned, maar er is toch discussie over
de vraag of zijn rijvaardigheid wel of niet voldoende was".
Het wordt nu ook mogelijk om een eerste test uit te voeren,
als voorselectiemiddel. Sommigen mailen dat de voorgestelde test helemaal niet betrouwbaar is. Dat klopt. Het is
een test waarmee wordt voorgeselecteerd. Daarmee kan
gedetecteerd worden of recent gebruik van een aantal verdovende middelen heeft plaatsgevonden. Daarna treedt de
procedure in werking die nu ook wordt gehanteerd: er wordt
bloed afgenomen en er wordt heel precies gekeken of
iemand op welke manier dan ook onder invloed is.
Ik heb een aantal vragen aan de minister van Justitie. Kan
hij de garantie geven dat er straks voldoende testers zijn
voor drugs? Weet de politie straks voldoende over de
manier waarop daarmee moet worden omgegaan? Nu moet
de politie nog selecteren op uiterlijke kenmerken. Er zijn
maar een paar mensen in Nederland die dat heel goed
kunnen. Het drugsexpertisecentrum is zo'n bedrijf of organisatie dat soms ingehuurd wordt door politiekorpsen. Dat
is heel goed, omdat die mensen heel goed kunnen zien aan
uiterlijke kenmerken of iemand onder invloed is. Dat is een
ambacht. Die kennis zal op een goede manier moeten
worden overgedragen aan de politie. Hoe ziet die ontwikkeling er in de komende maanden uit? Het is van belang dat
we straks echt een vliegende start kunnen maken, als de
Eerste Kamer ook akkoord is. Hoe is het met de ICT-systemen bij de politie? Dat is toch wel een dossiertje waar je af
en toe een aspirientje bij moest nemen in de afgelopen
jaren. Is dat op orde? Is er ook voldoende onderzoekscapaciteit? Ik doel dan met name op het NFI. Dat zal die testen,
die bloedafnames moeten bekijken.
Ik kom bij het nultolerantiebeleid. Het CDA is heel duidelijk
over alcohol en drugs: geen joint, geen drank in het verkeer.
Wat ons betreft, leggen we met name voor beginnende
bestuurders de lat zo hoog mogelijk: helemaal geen combinatiegebruik, helemaal geen drugs en wat ons betreft ook
geen alcohol. Daarom hebben wij met de SGP een amendement ingediend waarin dat wordt gevraagd. Ik vraag het
kabinet om hier net als over het gebruik van alcohol te
zeggen: we weten dat de risico's bij beginnende bestuurders
extra groot zijn, dat de effecten van alcohol, van drugs en
van combinaties groter zijn dan bij andere doelgroepen en
dat ook uit onderzoeken blijkt dat juist beginnende, veelal
jonge bestuurders nu al behoren tot de groep van
bestuurders die relatief vaak in het verkeer worden gezien
met drugs. Vandaar het amendement.
Ik wil ook graag een punt maken over GHB, de drug die erg
in opkomst is. Terecht hebben organisaties als de Stichting

17 juni 2014
TK 94

94-28-1

Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV),
Trimbos en TeamAlert recent een goede factsheet hierover
gemaakt, maar GHB is echt een onderschat probleem in
Nederland, ook op de weg. Het vervelende is dat GHB niet
wordt gedetecteerd met deze testers. Wij moeten ons daar
niet bij neerleggen. Ja, wij weten dat de stof moeilijk te
detecteren is, dat die heel snel uit het lichaam is verdwenen
en dat het voor een deel misschien wel een lichaamseigen
stof is. Ik vraag het kabinet: doe onderzoek, haal alles uit
de kast om in Nederland een tester voor GHB te krijgen.
Wij weten niet precies hoe groot het gebruik is. Wij weten
wel dat het gebruik relatief groot is en dat GHB steeds vaker
wordt gezien. Wij weten ook dat de effecten daarvan ontzettend slecht zijn. Wat ons betreft, krijgt het ook na deze eerste
stap alle prioriteit om met name GHB goed in de smiezen
te krijgen en er goed op te handhaven.
Het CDA heeft ook vaker aandacht gevraagd voor recidive.
Als je meerdere keren gepakt wordt, dan begrijp je het op
de een of andere manier niet. Je kunt misschien een cursus
of een tijdelijke straf gehad hebben, maar als het je lukt om
in vijf jaar tijd twee keer gepakt te worden met alcohol, dan
heeft dat grote consequenties voor je rijbewijs. Het is terecht
dat met deze wijzigingen ook alcohol daaronder komt te
vallen. Word je in vijf jaar tijd een keer gepakt met alcohol
of met drugs, dan houdt het gewoon op. Dan laat je op
verschillende momenten zien dat je je niet houdt aan de
normen en waarden die we in de samenleving willen hebben, specifiek op deze weg.
Ik kom nog even bij die beginnende bestuurder. Ik noemde
ze al even: de SWOV, TeamAlert en Trimbos. Zij hebben
zeer terecht ook aandacht gevraagd voor goede voorlichting
bij het begin. Ik vraag de minister wanneer deze wetgeving
precies ingaat volgens de planning. Ik weet dat die nog
langs de Eerste Kamer moet, maar staat de minister met
de politie echt stand-by om zo snel mogelijk over te gaan
tot het gebruik van deze testers en om campagne te voeren?
Is het kabinet bereid om bijvoorbeeld met TeamAlert te
bekijken of extra inzet mogelijk is om met name beginnende
bestuurders te informeren over de risico's? Ik ben zelf een
paar keer mee geweest met controles door de politie en
met TeamAlert om jongeren te informeren. Het valt mij op
dat met name beginnende bestuurders weinig kennis hebben van de risico's in het verkeer. Zij snappen voor een
groot deel wel dat het niet goed is, maar ze weten vaak niet
hoe het nu precies zit. Het is terecht dat de organisaties die
ik zojuist heb genoemd vragen om goede voorlichting. Gaat
die plaatsvinden? Is daar voldoende capaciteit voor? Zijn
de plannen daarvoor gereed?
Ik rond bijna af. Ik heb het niet meer kunnen nakijken, dus
misschien stond het wel in de stukken. Wordt deze wetgeving ook geëvalueerd en, zo ja, op welke termijn? Misschien
staat het erin, maar als er nog geen afspraak over is, zou ik
daar graag met de minister een afspraak over maken.
Het is goed dat deze wetgeving nu zo snel mogelijk ingaat.
De testers zijn enigszins schaars, kosten wat geld en er is
ook wel wat capaciteit voor nodig. De CDA-fractie heeft er
eerder al voor gepleit om de testers met name in te zetten
in de risicogebieden, dus in de weekenden, bij dancefeesten
en op de plaatsen waarvan ook uit de literatuur bekend is
dat er sprake is van een verhoogd risico. Ga verder vooral
door met de ontwikkeling. Ook bij de alcoholcontrole functioneerden de eerste testers niet zonder haperingen. Ik heb

Tweede Kamer

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

die eerste testers overigens niet meegemaakt. Bij de testers
waarover we het nu hebben, zal dat ook wel een rol spelen.
Dat levert allemaal leergeld op. Ga echter vooral door met
de ontwikkeling, om drugs volledig uit het verkeer te bannen.

De heer Van Nispen (SP):
Voorzitter. Volgens de SP horen alcohol en drugs niet thuis
in het verkeer. Dat dit geldt voor alcohol, is al jaren bekend
en voor alcohol is dit ook goed geregeld. De bestuurder
van een voertuig die meer dan een bepaalde hoeveelheid
alcohol in zijn bloed heeft, krijgt straf. Voor drugs lag dat
inderdaad wat ingewikkelder. De bestuurder van een voertuig was pas strafbaar als hij onder invloed van een stof
was waarvan hij wist of moest weten dat het gebruik ervan
de rijvaardigheid zou verminderen. Dat kan natuurlijk tot
allerlei ingewikkelde discussies leiden. Bovendien is het
een lastige bewijsopdracht voor het Openbaar Ministerie.
Het is daarom terecht dat de regering grenswaardes vaststelt voor drugs in het verkeer, net als bij alcohol. Ook wordt
het verplicht om medewerking te verlenen aan de speekseltest. Dat maakt de aanpak van rijden onder invloed van
drugs eenvoudiger, dus dat is goed.
Deze wet heeft als hoofddoel, de verkeersveiligheid te
bevorderen. De regering heeft er, mede op basis van dit
hoofddoel, voor gekozen om grenswaardes voor drugs op
te nemen. Daarmee wordt duidelijk gemaakt wanneer je
strafbaar bent. Er is dus niet gekozen voor een nullimiet.
De SP staat achter deze keuze. De regering heeft hiervoor
mijns inziens goede argumenten. Er moet namelijk een
verband zijn tussen het gebruik van een bepaalde stof en
de invloed op de verkeersveiligheid. Het hanteren van een
nullimiet zou ook een ongerechtvaardigd onderscheid ten
opzichte van het gebruik van alcohol opleveren. We moeten
bovendien natuurlijk voorkomen dat mensen strafbaar
worden die geen gevaar voor de verkeersveiligheid zijn,
zoals mensen die lang geleden een jointje hebben gerookt
waarbij de stof al lang niet meer het werkzame effect heeft,
maar nog wel te detecteren is. We moeten ook voorkomen
dat mensen strafbaar worden die toevallig in een ruimte
hebben gezeten waar werd geblowd, terwijl zij zelf niet
hebben geblowd. We hebben het dan over het zogenaamde
meeroken.
De SP vindt het ook terecht dat de werking van de recidiveregeling die op dit moment geldt voor alcoholdelicten,
wordt uitgebreid naar drugsdelicten. Dat wordt geregeld
in de tweede wet die vandaag op de agenda staat. Nu is
het zo dat een bestuurder zijn rijbewijs kwijt is als hij binnen
vijf jaar na de vorige veroordeling opnieuw wordt betrapt
op een alcoholdelict. Met het voorstel dat we vandaag
bespreken, wordt de reikwijdte van die recidiveregeling
uitgebreid naar drugsdelicten. Dat vind ik terecht want, ik
zeg het nogmaals, alcohol en drugs horen niet thuis in het
verkeer.
Ze horen zeker niet thuis in het verkeer als ze gecombineerd
worden gebruikt. Daarover gaat mijn volgende opmerking.
Bij nota van wijziging is namelijk een strengere lijn voorgesteld voor bestuurders die betrapt worden met een combinatie van drugs, of met een of meer drugs gecombineerd
met alcohol. Zij vormen inderdaad een nóg groter gevaar

17 juni 2014
TK 94

94-28-2

in het verkeer. Bij meervoudig gebruik worden daarom voor
elke stof afzonderlijk lagere grenswaardes vastgesteld dan
wanneer het gaat om enkelvoudig gebruik. Het zijn eigenlijk
toch een soort nullimieten, maar dan wel met de waarborg
dat deze hoeveelheid niet op natuurlijke wijze in het bloed
aanwezig kan zijn. Ik zou op dit punt toch graag een nadere
toelichting willen, vooral ook met het oog op de eerder
genoemde bezwaren van de regering zelf tegen de nullimieten, die ik ook heb verwoord. Want wat gebeurt er als je
inderdaad in een ruimte hebt gezeten waar toevallig door
anderen cannabis werd gebruikt? Welke drug wordt dan
gehanteerd bij een drug die enkelvoudig wordt gebruikt en
een drug die samen met andere drugs of alcohol wordt
gebruikt? Een commissie zou zich hierover begin dit jaar
buigen. Wat is daaruit gekomen? Is het bepalen van die
verschillende grenswaardes en die lagere grenswaardes
voor het gecombineerde gebruik, haalbaar gebleken? Wat
is het resultaat van dat onderzoek? Ik zeg nogmaals dat ik
het wel begrijp dat er aan lagere grenswaardes wordt
gedacht bij gecombineerd gebruik, want het gecombineerd
gebruik in het verkeer van verschillende drugs, of van drugs
en alcohol, is inderdaad levensgevaarlijk. Maar waarom
gelden die eerder genoemde bezwaren van de regering
tegen de nullimieten niet meer als het gaat om gecombineerd gebruik? Dat heb ik nog niet helemaal goed begrepen.
Dat begrijp ik temeer niet goed, omdat de regering in de
nota naar aanleiding van het verslag bij de wet over de
uitbreiding van de recidiveregeling toch nog een ander
standpunt had, als ik dat tenminste goed heb gezien. Ik
citeer: "Wetenschappelijk is niet aangetoond dat de
bestuurder die onder invloed van een combinatie van drugs
of van drugs en alcohol aan het verkeer deelneemt een
gevaar voor de verkeersveiligheid heeft gevormd, indien
het gebruik van iedere stof afzonderlijk niet boven de
afzonderlijke grenswaarden uitstijgt." Wat heeft nu geleid
tot de wijziging van dit standpunt? Is sprake van voortschrijdend inzicht, en zo ja, op basis waarvan? Welke waarborgen
zijn er nu om ervoor te zorgen dat we geen mensen
bestraffen die een laag gehalte van de stof op een andere
wijze in hun lichaam hebben gekregen? Ik hoor graag meer
over die waarborgen. We moeten alleen de mensen stevig
straffen die daadwerkelijk een gevaar op de weg vormen.
Graag op dit punt een uitgebreide reactie.
Ik heb nog enige zorg over de betrouwbaarheid van de
speekseltest. Die speekseltest wordt inderdaad gebruikt als
een soort voorselectie als het gaat om wel of geen drugsgebruik. Dan moet een bloedtest uitwijzen of er inderdaad
sprake is van drugsgebruik en of de grenswaarden zijn
overschreden. Toch is het van belang dat die speekseltest
ook als voorselectiemiddel betrouwbaar is. Mijn vraag is
dus heel simpel: is dat inmiddels het geval? Want eerder
is erop gewezen dat bij een bepaalde test 16% vals-positief
was en 19% vals-negatief. Dat zijn behoorlijke percentages,
dus dat is niet goed. Want in het eerste geval worden
mensen die niet gebruikt hebben toch lastiggevallen, hoe
je het ook wendt of keert, en het tweede geval betekent dat
bijna één op de vijf drugsgebruikers in het verkeer niet zal
worden gepakt. Is er inmiddels een meer betrouwbare
speekseltest en is er wetenschappelijk onderzoek waaruit
dat blijkt? Welke foutmarge vinden de minister zelf eigenlijk
acceptabel?

veel voor. Ik heb begrepen dat 21% van de bestuurders
waarvan werd vermoed dat ze reden onder invloed, GHB
bleek te hebben gebruikt. Maar er is nog geen speekseltest
die het gebruik van GHB kan aantonen. Hoe staat het hiermee? We hebben daarover lang geleden al eens vragen
gesteld. Is er inmiddels beweging in die richting? Zo niet,
wat maakt dan dat deze ministers niet zelf de opdracht
geven om iets dergelijks te ontwikkelen, zodat GHB wel te
detecteren is?
Ook collega De Rouwe zei al dat goede voorlichting
belangrijk is. Het moet straks voor iedereen duidelijk zijn
dat naast alcohol ook het gebruik van drugs in het verkeer
echt niet kan. Het moet overduidelijk worden dat je een fors
aantal uren na het roken van een jointje niet mag rijden.
Kunnen deze ministers aangeven, hoe deze voorlichting
vorm gaat krijgen? Komen er net als de campagnes over
de bewust onbeschonken bestuurder ook campagnes tegen
drugsgebruik in het verkeer?
Volgens de minister van Veiligheid en Justitie moet dit alles
gaan plaatsvinden binnen de bestaande politiecapaciteit.
Ik heb hierbij toch wel grote twijfels. Eerst moet er een
speekseltest worden afgenomen om aan te kunnen tonen
of iemand drugs heeft gebruikt. Dat is al een extra handeling
voor agenten. Als die speekseltest positief is, moet iemand
mee naar het bureau. Op het bureau is capaciteit nodig.
Wie verricht dan vervolgens de bloedtest? Waar halen we
de artsen en verpleegkundigen vandaan die kunnen prikken?
Dit geldt zeker als agenten diep in de nacht aan het controleren zijn. Hoelang duurt het voordat die hele test is afgenomen? Hoeveel uren extra zijn we hiermee kwijt? Nogmaals
de vraag wat dit betekent voor de politie. Graag een uitgebreide reactie hierop.
Tot slot een vergelijkbare vraag, maar dan over het Nederlands Forensisch Instituut, het NFI. We hebben hier in het
verleden debatten gehad over de wachtlijsten, het geldtekort
en het capaciteitstekort. Hoe staat het daarmee op dit
moment? Is er voldoende capaciteit om de afgenomen
bloedmonsters te controleren op drugsgebruik? Is er ook
ruimte om hulp in te schakelen van andere onderzoeksbureaus als het NFI het niet meer aankan? Er is budget voor
particuliere onderzoeksbureaus, maar dat moet dan wel
meegroeien met de vraag. Wat is uiteindelijk leidend: het
aantal speekseltesters, het aantal testen dat we per week,
per maand of per jaar gaan doen of de onderzoekscapaciteit
bij het NFI? Of gaat het om een risicoanalyse van de grootte
van de gevaren op de weg in bepaalde gebieden op
bepaalde tijden? Wat is uiteindelijk leidend voor de vraag
hoeveel er gecontroleerd gaat worden? We kunnen hier
straffen vastleggen en ongeoorloofd gedrag in de wet
opschrijven, maar het gaat uiteindelijk om de pakkans, want
daarmee maken we het verkeer veiliger.
De voorzitter:
We gaan luisteren naar mevrouw Helder van de fractie van
de Partij voor de Vrijheid. Inmiddels is België op voorsprong
gekomen. Voor de geïnteresseerden: 2-1.

Mijn collega De Rouwe sprak al over GHB. Die drug is nog
helemaal niet te testen, maar ze is wel een groot gevaar in
het verkeer. Het gebruik ervan komt helaas ook nog eens

Mevrouw Helder (PVV):
Voorzitter. Dank voor de update van de actualiteit op het
gebied van het WK Voetbal. Ik moet het begin van mijn
spreektekst enigszins aanpassen, omdat ik collega De

Tweede Kamer

17 juni 2014
TK 94

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

94-28-3

Rouwe hoorde zeggen dat het zeven jaar heeft geduurd
voordat hij dit onderwerp in de Kamer kon bespreken. Ik
mag dus van geluk spreken, want ik zit vandaag nog maar
op de kop af vier jaar in de Kamer.

agenten die bestuurders controleren op drugsgebruik, op
basis van uiterlijke kenmerken van gebruik. In het wetsvoorstel van de minister wordt daar helaas met geen woord op
ingegaan.

De voorzitter:
Gefeliciteerd!
Mevrouw Helder (PVV):
Dank u wel. Ik schakel nu toch over naar mijn spreektekst.
Toen het debat over dit wetsvoorstel was gepland in januari
2013, had ik al genoteerd dat je kon merken dat we het niet
gingen hebben over bijvoorbeeld de Nationale Politie. Daar
sprak de ambitie van de minister van Veiligheid en Justitie
wel degelijk uit, in tegenstelling tot het wetsvoorstel dat
we vandaag bespreken.

Op de manier die de minister voorstelt wordt het probleem
van drugs in het verkeer naar onze mening dan ook niet
opgelost. Wie denkt dat met dit wetsvoorstel de verkeersveiligheid wordt vergroot, wordt om de tuin geleid. Eigenlijk
zegt de regering dat je met bepaalde hoeveelheden drugs
in je bloed toch geschikt kunt zijn om deel te nemen aan
het verkeer. Daarom vraag ik de minister of de verkeersveiligheid nu echt vooropstaat. Zo ja, hoe kan de minister dan
tolereren dat iemand "een beetje" onder invloed van drugs
kan zijn? Als je dat toestaat, is mijn fractie van mening dat
de verkeersveiligheid niet vooropstaat. Ik zie het antwoord
op die vraag graag tegemoet.

In 2011 kondigde de minister met ronkende teksten aan dat
er "een strengere aanpak voor drugs in het verkeer zou
komen" en dat hij daar "grote haast" mee had. Het tijdsverloop van bijna tweeënhalf jaar heeft helaas geen ander
inzicht gebracht bij de minister. De nogal lauwe antwoorden
op de schriftelijke vragen die mijn fractie heeft ingediend,
waren nog niet eens het ergste. Uit de gehele beantwoording bleek duidelijk dat de ogen zijn gericht op gedragsgerelateerde grenswaarden. Naar argumenten voor het zerotolerancebeleid kun je lang zoeken; die staan er niet in. Er
wordt met een tunnelvisie gekeken naar de gedragsgerelateerde grenswaarden en uiteindelijk leidt dit tot de nogal
vreemde situatie dat het bezit van drugs strafbaar is en het
rijden onder invloed van enkel drugs niet, zolang je maar
onder de grenswaarde blijft of drugs gebruikt die niet op
de lijst staan die bij het wetsvoorstel is opgenomen. De
combinatie van drugs en alcohol en meerdere soorten drugs
is echter weer wel strafbaar.

Die vraag wordt nog dringender als je kijkt naar een passage
op pagina 4 van de memorie van toelichting bij het andere
wetsvoorstel dat we vandaag bespreken, dat de recidiveregeling uitbreidt met het rijden onder invloed van een stof,
waaronder dus ook drugsgerelateerde verkeersdelicten. Ik
citeer het stuk dat ik bedoel: "Bovendien is het onderbrengen van artikel 8, eerste lid onder de recidiveregeling nodig
omdat ook in de toekomst, indien het eerder aangehaalde
wetsvoorstel tot wet is verheven en in werking is getreden,
dit artikellid als vangnet blijft gelden voor de gevallen van
rijden onder invloed van drugs die nog niet kunnen worden
vervolgd op basis van artikel 8, vijfde lid, van de wet, omdat
het bijvoorbeeld gaat om een nieuwe drug waarvoor nog
geen grenswaarde is vastgesteld. Om het rijden onder
invloed van alle drugs onder de werkingssfeer van de recidiveregeling te kunnen brengen, is het dus ook nodig de
onherroepelijke veroordeling wegens overtreding van artikel
8, eerste, lid daarin onder te brengen."

Het lijkt de slogan van de Belastingdienst wel, maar dan
een beetje anders: "Leuker kunnen we het niet maken en
makkelijker ook niet".

Dringende vraag aan de minister: waarom wordt in het
andere wetsvoorstel dan toch een beperking aangebracht
door te kiezen voor bepaalde drugs? Daar waar wetsvoorstel
33346 duidelijk kiest voor de verkeersveiligheid, doet het
wetsvoorstel dat gaat over drugsgebruik in het verkeer,
voor de verbetering van de aanpak daarvan, dat niet of
halfslachtig. Gaat de minister dat alsnog aanpassen? Zo
nee, waarom niet? Laat ik nog maar eens wijzen op het
grote belang van de verkeersveiligheid. Dat moet de
minister toch aanspreken, zeker gezien zijn citaat "elk
slachtoffer is er één te veel".

En waarom is de minister van standpunt veranderd? In het
vragenuur van 27 september 2011 gaf hij nog als antwoord
op een vraag naar drugstesten bij blowende automobilisten
dat "elk slachtoffer er één te veel is". Dan zou je toch verwachten dat deze minister zich keihard gaat maken voor
een zerotolerancebeleid?
Met het onderhavige wetsvoorstel zal een grote groep
gebruikers de dans ontspringen. Bestuurders die slechts
wiet hebben gerookt, drugs hebben gebruikt die niet op de
lijst staan of een beetje hebben gebruikt van de drugs die
wel op de lijst staan, kunnen namelijk met de voorgestelde
regelgeving gewoon achter het stuur kruipen. Weliswaar
moeten zij tot behoorlijk sturen in staat zijn, maar met een
dergelijk van de persoon van de verdachte afhankelijk en
rekbaar begrip kun je natuurlijk alle kanten op. Advocaten
kunnen dan aanvoeren dat hun cliënt wel degelijk tot
behoorlijk sturen in staat was: "Hij was een fervent gebruiker, hij was het gewend". Daar komt dan nog bij dat het
DRUID-onderzoek, ofwel Driving under the Influence of
Drugs, Alcohol and Medicines, uit 2010 opleverde dat normale, ongetrainde agenten nauwelijks in staat zijn om
drugsgebruikers op basis van uiterlijke kenmerken bij
standaardalcoholcontroles uit het verkeer te halen. In België,
Portugal en Zweden zijn er dan ook speciaal getrainde

Tweede Kamer

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

Het is jammer dat van de toezeggingen van de vorige
ministers is afgeweken. Er zou een zerotolerancebeleid
komen als de grenswaarden niet bepaald zouden kunnen
worden. Na een nieuw onderzoek in 2010 hebben de huidige
ministers alsnog vastgehouden aan de gedragsgerelateerde
grenswaarden. Zij kiezen helaas dus niet voor een zerotolerancebeleid, terwijl daar toch zo veel voor pleit.
Ten eerste is dat namelijk eenvoudiger te handhaven. In
een nota naar aanleiding van een verslag geeft de regering
aan dat nullimieten een te nadelige invloed zouden hebben
op de capaciteit van de politie en het Openbaar Ministerie.
Als je kijkt naar wat te handhaven is, is een zerotolerancebeleid natuurlijk stukken makkelijker dan het vaststellen
van aparte grenswaarden.

17 juni 2014
TK 94

94-28-4

Ten tweede gaat er van een zerotolerancebeleid een sterke
signaalwaarde uit dat drugs in het verkeer een "no go" is
en heeft het dus een preventieve werking. In België, Duitsland en Frankrijk geldt wel een zerotolerancebeleid, net als
in zeven andere Europese landen. Om maar even wat te
zeggen, ga na een feestje vooral niet de grens over om even
te tanken. Dat schijnt overigens ook goedkoper te zijn, dat
gaan veel mensen dus doen.
Ten derde, en dat is het belangrijkste argument, staat —
daar is zij weer — de verkeersveiligheid voorop. Deze is het
beste gediend met een zerotolerancebeleid.
Nog een argument: het hanteren van een zerotolerancebeleid maakt een bloedanalyse overbodig, want met een
speekseltest kan worden aangetoond dat er drugs is
gebruikt. In het wetsvoorstel is opgenomen dat altijd een
aanvullend bloedonderzoek moet plaatsvinden om te
bepalen of er onder de grenswaarden is gebleven en om
na te gaan welke drugs er is gebruikt, omdat het wetsvoorstel een aantal soorten drugs noemt.
Bloedtesten zijn kostbaar en sommige drugs, zoals heroïne,
zijn maar één tot twee uur na gebruik in het bloed te
detecteren, terwijl ze de rijvaardigheid langer beïnvloeden.
In een pilot is het zelfs voorgekomen dat drugs wél detecteerbaar waren in het speeksel, maar niet in het bloed.
Onder dit wetsvoorstel betekent dit dat de bestuurder de
juridische dans ontspringt, want de speekseltest is geen
bewijs en een bloedonderzoek wel. In België is men dan
ook al enige tijd zover dat de kostbare en tijdrovende procedure van bloedafname, wachttijd en het bereiken van
artsen et cetera niet meer nodig is voor het leveren van
bewijs. In België wordt de analyse van een speekselmonster
door een aangewezen laboratorium gebruikt voor het
leveren van bewijs voor het rijden onder invloed. Is de
minister bereid om in België informatie in te winnen om te
proberen om de ervaringen in België ook hier te gebruiken,
met het oog op het kunnen gebruiken van een speekselmonster als bewijs?
Nu een positief puntje, maar dat geldt alleen voor het
andere wetsvoorstel dat we vandaag behandelen. Het is
mooi dat de ministers van Infrastructuur en Milieu en Veiligheid en Justitie de Wegenverkeerswet willen uitbreiden
met ernstige verkeersdelicten met drugs en met drugsgerelateerde delicten. Wat de PVV betreft, kunnen drugs- en
alcoholgebruikers achter het stuur niet hard genoeg aangepakt worden. De PVV zal dan ook instemmen met het
voorstel om drugsgebruikers in het verkeer onder de recidiveregeling van het huidige artikel 123b te laten vallen.
Helaas raakt iemand op grond van de huidige regelgeving
nu pas na de tweede onherroepelijke veroordeling zijn rijbewijs kwijt. Dat is dus toch een puntje van kritiek, want
wat de PVV betreft, zou dit al na de eerste onherroepelijke
veroordeling het geval moeten zijn.
De PVV ziet het wetsvoorstel inzake het verbeteren van de
aanpak van rijden onder invloed van drugs, het andere
wetsvoorstel dus, dan ook slechts als een heel klein stapje
in de goede richting. Het moge duidelijk zijn dat de PVV
liever ziet dat de regels inzake drugs in het verkeer veel
meer worden aangescherpt. Het rijden onder invloed van
een beetje drugs is, wat onze fractie betreft, ook onacceptabel, want de verkeersveiligheid staat voorop.

Tweede Kamer

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

Ik heb nog vier vragen aan de minister. Ten eerste: waarom
geen zero tolerance of lagere waarden voor beginnende
bestuurders, zoals voorgesteld door de Raad voor de
rechtspraak? Ten tweede: wat is de stand van zaken van
het onderzoek naar de diverse speekseltesten, dat volgens
de memorie van toelichting naar verwachting in 2011
gereed zou zijn? Ten derde: in de memorie van toelichting
staat op pagina 8 dat risicogerelateerde grenswaarden op
basis van de huidige wetenschappelijke inzichten niet kunnen worden aangegeven; kan dat heden ten dage wel? Zo
ja, kan de minister dan aangeven of de risicogerelateerde
grenswaarden altijd lager zullen liggen dan de gedragsgerelateerde grenswaarden? Zo ja, dan overweeg ik een
amendement in te dienen, want alles wat in buurt van zero
tolerance komt, is wat de PVV betreft winst. Ten vierde:
wordt het gebruik van drugs in het verkeer gemonitord na
de inwerkingtreding van dit wetsvoorstel? Zo ja, komt er
dan een evaluatie van deze wet, waarbij dit wordt betrokken? Ik vind een evaluatie niet altijd sterk, maar in dit geval
wel. Misschien ziet de minister dan eindelijk in dat zero
tolerance veel beter zou zijn.
Afhankelijk van de beantwoording van de vragen zal de
PVV al dan niet instemmen met het wetsvoorstel voor verbetering van de aanpak van drugs in het verkeer. Vanzelfsprekend heeft aanscherping van de wetgeving geen zin
als de pakkans niet aanzienlijk is. Kan de minister reageren
op de mediaberichten van vorige week die, kort gezegd,
inhouden dat de snelwegverkeerspolitie zich met andere
taken moet gaan bezighouden dan met de handhaving van
de verkeersveiligheid?

Mevrouw Berndsen-Jansen (D66):
Voorzitter. Mijn collega's zeiden het al: het heeft even
geduurd, maar nu hebben we het er eindelijk over. D66
onderstreept het doel van het wetsvoorstel dat we vandaag
behandelen. De aanpak van het rijden onder invloed van
drugs moet beter. Wie door het gebruik van alcohol, drugs
of geneesmiddelen de verkeersveiligheid op het spel zet,
moet worden gestraft. De wet moet daarom duidelijk,
effectief en proportioneel zijn. Mijn fractie is van mening
dat drugs in het verkeer op dezelfde manier als alcohol, ook
een genotmiddel, in het verkeer moet worden aangepakt.
Bij dit soort verkeersonveilig gedrag gaat het niet om een
overtreding maar om een misdrijf, omdat er dodelijke
slachtoffers kunnen vallen.
Duidelijkheid is belangrijk. Een adviescommissie van het
kabinet heeft een lijst gemaakt van een tiental drugsmiddelen en de grenswaarden waarboven de rijvaardigheid wordt
aangetast. Hierdoor wordt de grens tussen strafbaar en
niet-strafbaar gedrag duidelijk gedefinieerd. Zo'n gedragsgerelateerde grenswaarde bestaat voor alcohol. Mensen
die vijf jaar of langer een rijbewijs hebben, mogen volgens
de wet maximaal 0,5 promille alcohol in hun bloed hebben.
Dit verschilt weliswaar per persoon, maar als je gaat rijden,
kun je maar beter na één wijntje stoppen met drinken. Met
het stellen van gedragsgerelateerde grenswaarden voor
drugs wordt duidelijkheid gecreëerd voor consumenten
van bijvoorbeeld cannabis. Bestuurders zullen voortaan
een THC-gehalte van maximaal 3,0 microgram per liter
bloed mogen hebben, oftewel: als je een joint rookt, mag
je daarna niet rijden, want dan is die grens waarschijnlijk
al bereikt.

17 juni 2014
TK 94

94-28-5

De grenswaarden voor alcohol staan duidelijk in de wet,
onder artikel 8. Op dezelfde manier wil D66 de door de
adviescommissie vastgestelde grenswaarden voor drugs
duidelijk in de wet vastleggen. We hebben het kabinet
gevraagd om dit te doen, maar het antwoord is: nee.
Waarom verzet de minister zich tegen het vastleggen van
deze grenswaarden in de wet? Waarom geen duidelijke
wetgeving, waardoor iedereen weet waaraan hij zich heeft
te houden? De grenswaarden voor bijvoorbeeld cannabis,
cocaïne of heroïne zijn nu immers al bekend. Daarom kunnen ze wat D66 betreft nu al in de wet worden opgenomen
in plaats van in een Algemene Maatregel van Bestuur. We
hebben een amendement voorbereid om dit alsnog te
regelen, maar wellicht is dit niet nodig als de minister alsnog bereid is om de grenswaarden van de al bekende drugs
in de wet in formele zin te verankeren. Ik krijg hierop graag
een reactie van de minister.
De heer De Rouwe (CDA):
Je kunt de vraag ook andersom stellen: wat is er mis mee
om ze in een Algemene Maatregel van Bestuur te zetten?
Als ik de regering goed begrijp, zegt ze: de ontwikkelingen
van drugs en de kennis van de effecten ervan staan nog
heel erg in de kinderschoenen. Maakt het het nu juist niet
makkelijk om het in een regeling te zetten? Dan kun je het
wijzigen bij nieuwe inzichten, die op voorhand niet worden
uitgesloten. Dus eigenlijk is de vraag andersom aan D66:
waarom in die starre, vaste wet, die je moeilijk kunt wijzigen, terwijl het allemaal nog zo in de kinderschoenen staat?
Mevrouw Berndsen-Jansen (D66):
We denken dat je drugs hetzelfde moet behandelen als
alcohol. Alcohol is nadrukkelijk in artikel 8 van de wet
opgenomen. Er zijn nu al bekende grenswaarden van de
drugs die ik net heb genoemd. Dus waarom zou je niet die
duidelijkheid creëren door het in de wet te verankeren?
Natuurlijk, er komen allemaal nieuwe drugs op de markt.
Daar zul je naar moeten kijken. Daarvan zul je de grenswaarden moeten bepalen. En dan moet je misschien tot een
aanpassing komen. Ik denk dat je niet altijd alles maar in
een Algemene Maatregel van Bestuur moet willen regelen,
omdat mensen zich vasthouden aan de wet en niet altijd
een Algemene Maatregel van Bestuur bekijken. Het creëert
dus duidelijkheid voor de inwoners van ons land.
De heer De Rouwe (CDA):
Dat is op zijn zachtst gezegd toch wel een heel Haags
argument: als het in de wet staat, lezen de mensen het wel,
maar als het in een Algemene Maatregel van Bestuur staat,
lezen de mensen het niet. Mevrouw Berndsen zal het toch
met mij eens moeten zijn dat dat niet het onderscheid zal
zijn op basis waarvan mensen een keuze maken. Ik denk
dat mensen beide keren wel geacht worden die wet te
kennen, maar dat ze die echt niet lezen. Graag wil ik een
inhoudelijke reactie op de vraag. De drugswetgeving staat
nog in de kinderschoenen en is daardoor niet vergelijkbaar
met de wetgeving over alcohol. Van alcohol weten wij al
heel veel en daarom kun je zaken rondom alcohol ook prima
in de wet vastleggen. Dat staat als een huis. Datzelfde huis
kan ook een belemmering zijn voor een verdere aanpak van
drugs in het verkeer. Met andere woorden, het klinkt misschien wel heel duidelijk om het vast te leggen in de wet,
maar het is juist het tegenovergestelde. Het maakt ook heel

Tweede Kamer

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

inflexibel om beter beleid te krijgen, als je weet dat dit echt
nog in ontwikkeling is.
Mevrouw Berndsen-Jansen (D66):
Ja, maar je weet ook niet hoe lang de nieuwe drugs, die
iedere keer weer op de markt komen, nog in ontwikkeling
zijn. Nogmaals, mijn fractie is er voorstander van om er
een duidelijke status aan te geven door dit wettelijk te verankeren. Als de heer de Rouwe vindt dat dit op een andere
manier moet, is dat zijn goed recht. Wij denken dat dit duidelijkheid creëert en dat het voor een goede wetgeving
beter is om dit wettelijk te verankeren.
Op een aantal vragen wil ik graag nog een antwoord van
de minister, bijvoorbeeld op de vraag over de effectiviteit
van de maatregelen. Met speekseltests kun je niet onderscheiden of een drug of een combinatie van drugs is
gebruikt en ook niet in welke hoeveelheid. Los van de keuze
voor nullimieten bij gecombineerd gebruik of voor
gedragsgerelateerde grenswaarden bij enkelvoudig gebruik
van middelen, zal hoe dan ook altijd een bloedonderzoek
moeten plaatsvinden. Dat is een zwaar middel. Kan de
minister de gevolgen hiervan toelichten en uitleggen hoe
men hiermee zal omgaan? Hoe gaat het kabinet het probleem van GHB, een drug die niet met speekseltests kan
worden gedetecteerd, oplossen?
Hoe zit het met de kosten van de handhaving? Het kabinet
schrijft namelijk dat de kosten voor de training van agenten
en de ICT-kosten nog onduidelijk zijn. Ik sluit mij wat dat
betreft aan bij de woorden van collega Van Nispen. Hij had
het bijvoorbeeld ook over medische kosten die nog helemaal niet zijn becijferd. In de memorie van toelichting wordt
gesproken over structurele jaarlijkse kosten van tussen de
3,5 miljoen en 4 miljoen euro. De minister is niet van plan
om voor deze taken extra geld uit te trekken. Hoe gaat de
minister dit dan financieren? Het kan toch niet zo zijn dat
alleen de boetes als dekkingsmiddel dienen? Dat zou
immers wel een heel perverse prikkel geven.
Ik heb nog een paar opmerkingen over proportionaliteit. Er
is een verschil tussen gedragsgerelateerde grenswaarden
en nullimieten. Bij de eerste is er sprake van aantasting van
de rijvaardigheid, bij de tweede alleen van aanwezigheid
van een stof in het lichaam. Het gevaar ontstaat pas boven
een gedragsgerelateerde grenswaarde en niet bij een nullimiet. Daarom moet het straffen proportioneel zijn en direct
gerelateerd aan het in gevaar brengen van de verkeersveiligheid. Bij nullimieten is er geen directe relatie tussen het
gebruik van drugs en de verkeersveiligheid. Iemand die op
zondagavond een borreltje heeft gedronken, kan op maandagochtend nog een nullimiet alcohol in zijn bloed hebben,
maar wel normaal functioneren en niemand in gevaar
brengen. Hetzelfde geldt voor degenen die andere soorten
genotsmiddelen hebben gebruikt.
Nu wordt bij een combinatie van verschillende soorten
drugs en van drugs en alcohol voor nullimieten gekozen.
Dit idee lijkt sympathiek. Ik kan de redenering van het
kabinet ook best wel volgen. Er zijn echter de nodige
nadelen hieraan verbonden. Geen enkele test is 100%
betrouwbaar. Lichaamseigen stoffen in het lichaam kunnen
een positieve uitslag geven, terwijl men geen psychoactieve
stoffen heeft gebruikt. Daardoor kunnen mensen worden
veroordeeld zonder dat ze recentelijk drugs hebben gebruikt.

17 juni 2014
TK 94

94-28-6

Hoe gevoelig is zo'n nullimiet dus? Bestaat hierdoor niet
het risico dat onschuldige mensen worden bestraft? Ook
daarover had collega Van Nispen het al. Graag krijg ik een
reactie van de minister hierop.
Het voorstel van de commissie voor concrete nullimieten
bij gecombineerd gebruik hebben wij nog niet gezien. Kan
de minister aangeven wanneer de commissie met haar
voorstel komt?
Mevrouw Visser (VVD):
Ik vraag mij af hoe D66 staat ten opzichte van het gecombineerde gebruik, mede naar aanleiding van de rapportage
van de SWOV van medio 2013. Daarin staat dat er 20 tot
200 maal meer risico voor de verkeersveiligheid is bij
gecombineerd gebruik. Hoe beoordeelt D66 die cijfers in
relatie tot de nullimiet voor gecombineerd gebruik?
Mevrouw Berndsen-Jansen (D66):
Ik heb nog niet gezegd hoe wij hier in staan. Ik heb een
aantal vragen aan de minister gesteld. Het antwoord op die
vragen is van cruciaal belang.
Mevrouw Visser (VVD):
Het staat mevrouw Berndsen natuurlijk vrij om naar aanleiding van het antwoord van de minister een definitief oordeel
te geven, maar zij heeft wel de SWOV-rapportage kunnen
lezen. Daarin staat dat er 20 tot 200 maal meer risico is bij
gecombineerd gebruik. Ik ben benieuwd hoe de fractie van
D66 die cijfers beoordeelt. Zegt mevrouw Berndsen dat die
cijfers zodanig zijn dat daar inderdaad iets mee moet worden gedaan, gelet op de doelstelling van de Wegenverkeerswet: bevordering van de verkeersveiligheid?
Mevrouw Berndsen-Jansen (D66):
Er moet altijd een afweging worden gemaakt van de vooren nadelen. Natuurlijk zijn dit ernstige cijfers. Doordat de
testen niet betrouwbaar zijn, kan een aantal mensen, misschien wel een flink aantal mensen, strafbaar worden
gesteld terwijl zij dat niet zijn. Dat is de andere kant van de
medaille. Daarom stel ik nadrukkelijk de vraag naar de
betrouwbaarheid van de test. Dat is cruciale informatie.
Mijn vraag aan de minister is dan ook welke verdediging
er is voor het feit dat soms voor nullimieten wordt gekozen,
soms voor gedragsgerelateerde grenswaarden en dat er
soms zelfs geen grens wordt gesteld zoals bijvoorbeeld bij
het gebruik van een combinatie van alcohol en geneesmiddelen. Dit werkt onduidelijkheid voor gebruikers in de hand
en leidt wellicht tot een procedure.
Als laatste stel ik nog een paar vragen over de straffen.
Verscheidene strafrechters stellen dat de strafmaat van het
alcoholslotprogramma zich slecht verhoudt met het automatisme waarmee deze straf wordt opgelegd. Dus vraag
ik de minister hoe vaak het voorkomt dat de strafrechtelijke
en bestuursrechtelijke trajecten niet goed zijn afgestemd.
Wat doet het kabinet om dit op te lossen? Deelt het kabinet
de mening van D66 dat de rechter en het Openbaar Ministerie over het opleggen van straffen moeten gaan en niet
het CBR?

Tweede Kamer

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

Ik rond af. Elk slachtoffer in het verkeer is er een te veel.
Laten wij daarom duidelijke, effectieve en proportionele
regels in de wetgeving opnemen om slachtoffers te voorkomen en om onverantwoordelijke bestuurders adequaat te
straffen.
De heer De Rouwe (CDA):
Mevrouw Berndsen zegt dat het alcoholslot niet via de wet
door het CBR moet worden opgelegd maar eventueel door
een rechter. Kan zij bevestigen dat D66 nog onlangs voor
deze methode heeft gestemd?
Mevrouw Berndsen-Jansen (D66):
Intussen zijn er nogal wat ervaringen opgedaan met het
alcoholslot. Het is bekend dat bestuurlijke en strafrechtelijke
maatregelen door elkaar lopen. Mensen worden soms op
verschillende wijzen gestraft voor een en hetzelfde delict.
Daarom vraag ik aan het kabinet om hierop antwoord te
geven. Het is goed om te kijken wat de effecten zijn van
deze twee trajecten die soms door elkaar en soms naast
elkaar lopen.
De heer De Rouwe (CDA):
Daar ging het mij niet om. Mevrouw Berndsen zegt in een
tussenzinnetje dat zij de opvatting deelt dat de rechter zich
daarover moet uitspreken. Begrijp ik nu dat zij die conclusie
nog niet heeft getrokken? Die indruk wekte zij zojuist wel.
Het is opvallend dat deze punten al bekend waren en waren
te voorzien bij de behandeling van de wet. De fractie van
D66 heeft er zo'n twee of drie jaar geleden voluit voor
gestemd dat het CBR dit oplegt om te voorkomen dat er
willekeur ontstaat doordat de ene rechter het wel doet en
de andere niet. Dat is toch ook onrechtvaardig?
Mevrouw Berndsen-Jansen (D66):
Wij waren zeker voor dat alcoholslotprogramma, dat klopt,
inderdaad als een bestuurlijke en niet als een strafrechtelijke
maatregel. Wij zien nu in de praktijk dat het ook strafrechtelijk wordt opgelegd of dat de strafrechter daar nog eens
een andere straf naast oplegt. Dat kan nooit de bedoeling
zijn. Je kunt nooit door twee verschillende maatregelen
gestraft worden. We hebben daar de nodige mails over
gekregen. Ik denk dat het goed is dat we daarover duidelijkheid krijgen.

Mevrouw Kuiken (PvdA):
Voorzitter. De collega's gehoord hebbende, blijkt dat er een
grote mate van overeenstemming is over het doel dat deze
wetgeving probeert te bereiken, namelijk duidelijk maken
dat gebruik van drugs, alcohol en verkeerde medicijnen
niet samengaan met rijden in het verkeer. De PvdA staat
daarom positief tegenover beide wetsvoorstellen. Wel heb
ik nog een aantal vragen en een aantal zorgen.
Om drugs in het verkeer aan te pakken, is een drietal dingen
nodig: duidelijke grenzen stellen, handhaving, en informatievoorzienig en bewustwording. Op die punten wil ik graag
een aantal vragen stellen. Voor een groot deel zal dat soms
een herhaling zijn van vragen die door collega's al zijn
gesteld.

17 juni 2014
TK 94

94-28-7

Eerst iets over die duidelijke grenzen. Ik vind het goed dat
er geen nullimieten maar grenzen zijn gesteld, omdat je
altijd restwaarden kunt hebben. Als iemand drie weken
geleden een blowtje heeft gerookt, kan het niet zo zijn dat
die persoon daar gestraft voor kan worden als hij nu in zijn
auto of op zijn brommertje stapt, wat bij veel jongeren
boven de 18 jaar het geval kan zijn. Hoe betrouwbaar zijn
die testen nu precies, met name waar het gaat om het
combinatiegebruik van drugs en alcohol, waar straks de
nullimiet voor gaat gelden? Kan het dan zo zijn dat wanneer
je vorige week cannabis hebt gebruikt, waarbij de THCwaarde doorwerkt in je bloed, en je daarna, je van geen
kwaad bewust, in de auto stapt en dan alcohol drinkt, je
vervolgens gepakt wordt door de politie omdat je speekseltest aangeeft dat er nog restwaarden in zitten? Hoe
betrouwbaar zijn die testen? Hoe zit het met de doorwerking
van de test? Dat is juist een argument dat de indiener van
de wet aangegeven heeft in de memorie van toelichting
om grenswaarden te hanteren bij enkelvoudig drugsgebruik.
Ook de collega's Berndsen en Van Nispen hebben hiernaar
gevraagd.
Duidelijke grenzen ontbreken helaas als het gaat over
medicijngebruik als ook GHB-gebruik. Wat betreft GHB is
dat omdat er geen goede speekseltesten zijn. Ik hoop dan
ook dat met het in werking treden van deze wet de markt
getriggerd wordt om zo snel mogelijk te komen tot goede
testen voor deze drugs.
Het kabinet zegt dat het echt geen noodzaak ziet om tot
nadere regels betreffende medicijnen te komen, terwijl ik
van zorgverleners hoor dat ze zich met name zorgen maken
over de categorie 50-plus, die vaak meer medicijnen
gebruikt en bekendheid heeft met een hoger alcoholgebruik.
Dat kan vaak ook een zeer gevaarlijke combinatie zijn. Ik
vraag de minister dan ook om specifiek op deze groep in
te gaan. Drugs is een groot probleem, vaak onder jongeren,
maar laten we niet onderschatten wat het risico is bij de
wat oudere verkeersdeelnemers bij wie het alcoholgebruik
en het medicijngebruik vaak wat hoger zijn.
Over de handhaving zijn al verschillende vragen gesteld,
met name over de kosten en de capaciteit. Het neemt
ongeveer tien minuten in beslag om speeksel te testen. Zijn
de fuiken die we nu kennen bij alcoholcontrole voldoende
toegerust om ook dat op een goede manier te organiseren?
Het zijn in ieder geval ook zorgen vanuit de politie die ons
bereiken. Niet dat zij er niet voor zou zijn, want dat is zij
zeker, maar wel zijn er bij de politie vragen over de implementatie van dit wetsvoorstel. Er worden zeker wel een
aantal alinea's aan gewijd in de memorie van toelichting,
maar ik zou het toch prettig vinden als de ministers daar in
hun beantwoordding nog nader op in zouden kunnen gaan.
Mijn laatste punt betreft de bewustwording en de voorlichting. Het gebruik van drugs is al strafbaar. Dat is geen verrassing, maar veel jongeren zijn zich er nog onvoldoende
van bewust wat drugs in combinatie met het verkeer doet.
Het is een feit dat drugsgebruik lange naweeën heeft en
dat de afbraak van drugs meer tijd kost dan de afbraak van
alcohol. Zeker als dit wetsvoorstel wordt aangenomen en
er sprake is van een nullimiet bij het gebruik van drugs in
combinatie met alcohol, denk ik dat we nog behoorlijk wat
moeten doen aan voorlichting en bewustwording bij jongeren. Het zou toch vervelend zijn als we straks een hausse
aan jongeren van 18 tot 25 jaar hebben die voor de rechter
moeten verschijnen en die geen verklaring omtrent het

Tweede Kamer

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

gedrag meer kunnen krijgen. Daarmee zouden we onze
eigen problematiek creëren. Strafbaar is strafbaar, maar
het gaat er vervolgens ook om dat mensen weten wat ze
wel en niet mogen. Ik denk dat dat ontzettend belangrijk is,
wil je deze wet tot een succes maken, niet alleen als symbool maar ook met betrekking tot de aanpak, handhaving
en werkingssfeer.

Mevrouw Visser (VVD):
Voorzitter. Het is een bijzonder moment. De heer De Rouwe
begon zijn bijdrage al met de opmerking dat dat dit een van
zijn grote wensen was toen hij nog beginnend Kamerlid
was. Als we kijken naar de historie, moeten we terug naar
een van de voorgangers van de heer De Rouwe: de heer
Camiel Eurlings. Hij heeft in 2000 in dit huis een motie
hierover ingediend. Inmiddels leven we in 2014, dus u ziet
hoelang we over dit wetsvoorstel hebben gedaan. Daarom
zijn we erg blij dat het nu eindelijk voorligt. De discussie
over drugs in het verkeer en de aanpak daarvan wordt
namelijk een beetje een kip-of-eidiscussie.
Gelukkig zijn we in die veertien jaar ook wel wat verder
gekomen als het gaat om nieuwe inzichten over het gebruik
van drugs in het verkeer: wat tast de verkeersveiligheid
aan? Maar ook de techniek heeft zich verder ontwikkeld als
het gaat om speekseltesten en de vraag wat er wel of niet
kan worden aangetoond. Het is nu dus ook het moment om
deze stap te zetten. Ik zal eerlijk toegeven dat nog niet alles
perfect is aan deze wet. Ook bij de uitvoering zullen we
tegen een aantal zaken aanlopen. Maar ik heb er wel vertrouwen in dat de markt op basis van deze duidelijkheid,
nu men weet dat dit strafbaar zal worden gesteld en op
welke wijze dat wordt gedaan, zelf verantwoordelijkheid
zal nemen, net zoals bij alcohol, en dat de markt ervoor zal
zorgen dat er speekseltesten worden ontwikkeld die een en
ander kunnen aantonen. Zo kunnen we straks, naast alcoholfuiken, ook direct drugsfuiken realiseren. Mevrouw Kuiken gaf al aan dat dat nu niet mogelijk zou zijn, omdat zowel
de speekseltest als de bloedtest nog steeds noodzakelijk is
om daadwerkelijk te kunnen aantonen dat iemand drugs
heeft gebruikt en dat de test niet verkeerd uitslaat door een
of ander medicijn of door iets anders.
Wat ons betreft is dit een hele stap in de goede richting.
Het is ook een goede stap om onze politieagenten op straat
concrete handvatten te geven, maar het betekent wel dat
deze wetgeving staat en valt met de uitvoering. Hierover
hebben we nog wel een aantal vragen en suggesties die
nog moeten worden uitgewerkt.
Het is belangrijk dat deze wet wordt doorgevoerd. Naar
aanleiding van de hele discussie rondom nullimieten of
geen nullimieten zijn we blij met de recente nota van wijziging. Daarin wordt duidelijk gesteld dat hiermee degenen
die daadwerkelijk de verkeersveiligheid in gevaar brengen,
kunnen worden aangepakt. De Wegenverkeerswet is uiteindelijk ook bedoeld om ervoor te zorgen dat de verkeersveiligheid wordt geborgd. Je dient wet- en regelgeving op te
stellen die daaraan tegemoetkomt. Wij steunen dit voorstel
dan ook.
Ik heb nog wel een aantal vragen over de uitvoering. Die
vragen zijn gericht op een aantal punten die ook door mijn
collega's net aan de orde zijn gesteld. Het gaat erom dat
adequate handhaving mogelijk is. Dan gaat het over een

17 juni 2014
TK 94

94-28-8

gepercipieerde pakkans, maar ook over de vraag: wat is de
zekerheid, de snelheid en de zwaarte van de bestraffing? Ik
zou graag van de minister van V en J op ieder van deze
punten willen weten hoe hij het heeft geborgd in de uitvoering. Op welke wijze zal de gepercipieerde pakkans vergroot
worden, maar zal ook de zekerheid, de snelheid en de
zwaarte van de bestraffing in acht worden genomen? Stel
dat je straks zo'n fuik inrijdt, terwijl je net in een discotheek
een jointje hebt gerookt en een biertje hebt gedronken. Als
je zo'n fuik bent ingereden, duurt het twintig minuten
voordat er een speekseltest is afgenomen. Vervolgens duurt
het nog twee weken voordat je op basis van een bloedtest
duidelijkheid hebt.
Net zoals met alcohol en het lik-op-stukbeleid ter zake willen
wij dat ook met het gebruik van drugs in het verkeer. Je
moet er toch niet aan denken dat iemand bij zichzelf denkt:
ik mocht nu doorrijden, dus ik kan gewoon doorgaan met
mijn gedrag. Daar is het niet voor bedoeld. Op welke manier
maakt de minister het lik-op-stukbeleid, ondanks alle technische mankementen, maar mogelijk met een speekseltest,
mogelijk? Bij alcohol doen wij het wel, dus het is ook in het
kader van rechtsgelijkheid belangrijk dat dit beleid ook bij
het gebruik van drugs in het verkeer wordt toegepast. Zijn
er mogelijkheden om mensen die daadwerkelijk drugs in
het verkeer hebben gebruikt — dat blijkt uit een speekseltest
en bloedafname, en daarna de bloedtest — daadwerkelijk
te weren in het verkeer? Ik denk daarbij niet alleen aan een
rijverbod voor 24 uur. Ik verwijs wat dat betreft ook naar
de ervaringen die in België zijn opgedaan. Nadat uit een
speekseltest is gebleken dat iemand positief is, moet deze
persoon zich daar om de 24 uur melden op het politiebureau
om opnieuw speeksel af te geven, zodat kan worden
geconstateerd of de persoon nog steeds onder invloed is.
Wij zijn zeer benieuwd naar de reactie van de minister in
dezen.
Een ander punt is de zwaarte van de bestraffing. In de
memorie van toelichting staat dat dit nog moet worden
uitgewerkt. De maximale straf is nu drie maanden. In de
stukken staat echter niet, of ik heb eroverheen gelezen,
welke straf er staat op gecombineerd gebruik. Ik mag er
toch van uitgaan dat daarvoor een zwaardere straf geldt
dan de drie maanden die tot op heden gelden? Ik gaf zojuist
per interruptie al aan dat er wat dit betreft sprake is van
een risicoverhoging van 20 tot 200 keer. Het betekent dus
nogal wat.
Dan de heel belangrijke recidiveregeling. Daar heb ik zojuist
een amendement over ingediend. Het is belangrijk dat drugs
onder de recidiveregeling komen te vallen. Dat juichen wij
toe. Ik kan echter niet uitleggen dat je de eerste keer een
punt krijgt als je meer dan 0,5 promille in je bloed hebt, als
gevolg van alcohol, maar dat je de tweede keer pas een
punt krijgt bij 1,3 promille, want dan heb je het echt over
twaalf tot dertien glazen alcohol. Volgens de wetenschappers heb je dan een zware alcoholvergiftiging, met gedeeltelijk geheugenverlies en black-outs. We pakken iemands
rijbewijs vanwege het gebruik van alcohol in het verkeer
dus pas af als iemand voor de tweede keer wordt gepakt
en als dan sprake is van 1,3 promille. De VVD vindt dat
onacceptabel. Wij vinden dat dit percentage naar beneden
moet. De SWOV spreekt over 0,8 promille als mogelijkheid.
Dat is de reden waarom wij dit amendement hebben ingediend.

Tweede Kamer

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

Met deze twee wetsvoorstellen is het mogelijk om mensen
aan te pakken die gevaar op de weg veroorzaken. We vragen
echter niet alleen aandacht voor het gebruik van drugs in
het verkeer, maar ook voor het gebruik van alcohol in het
verkeer. Ik sprak zojuist over de recidiveregeling. Het kwam
zojuist ook al aan de orde naar aanleiding van het alcoholslotprogramma. Kijk je naar internationaal vergelijkend
onderzoek, dan kun je constateren dat onze strafmaat voor
het gebruik van alcohol in het verkeer al vrij laag is. Kijk je
vervolgens naar de richtlijnen van het OM en de magistratuur, dan kun je een lijn naar beneden constateren. We
hebben een scheiding der machten. Dat mag, maar dit zorgt
ervoor dat de gedragsmaatregelen die het CBR doorvoert,
geen punitieve maatregelen dus, inmiddels als zwaarder
worden ervaren door mensen dan de strafrechtmaatregelen.
Dat is de omgekeerde wereld. Het CBR legt maatregelen
op, zodat mensen hun gedrag in het verkeer aanpassen en
de verkeersveiligheid wordt vergroot. Het gaat niet aan dat
mensen die gedragsmaatregelen zwaarder vinden dan het
strafrecht. Het strafrecht moet juist straffen, maar dat wordt
niet meer als straf ervaren. Gelet op de maatregelen die nu
worden genomen, vragen wij de minister het totaal nog
eens te bezien en te kijken of er moet worden gekomen tot
een aanpassing, zodat de strafrechter echt straft en zodat
die straf ook wordt ervaren als een straf. Dat betekent niet
dat wij de gedragsmaatregel terzijde willen schuiven, want
die moet worden gehandhaafd. Het strafrecht moet even
iets omhoog komen.
De heer De Rouwe (CDA):
Ik wilde een vraag stellen maar die werd aan het eind al
bijna beantwoord. Een aantal mensen vindt de gedragsmaatregel van het alcoholslot heel vervelend. Ik denk dan:
gelukkig maar. Dat staat echter niet in verhouding tot de
straf die mensen krijgen. Dan ben ik echt wel benieuwd aan
welke straf de VVD denkt. Als ik de mails zie die wij allemaal
krijgen, merk ik dat mensen dit een straf vinden die niet
gelijk staat aan een aantal jaren cel. Zij ervaren dit als iets
heel zwaars. Concreet is de vraag: als de VVD de onbalans
die men constateert wil veranderen en wel de maatregel
van het alcoholslot wil behouden, welke straf moet er dan
tegenover staan om de onbalans te herstellen?
Mevrouw Visser (VVD):
Dat is de reden waarom wij vragen om daar toch nog
onderzoek naar te gaan doen. Het alcoholslotprogramma
is bedoeld als gedragsmaatregel, zodat men zijn gedrag
gaat aanpassen. Het is geen strafrechtmaatregel. Het is wel
heel vreemd als je die gedragsmaatregel zwaarder ervaart
dan datgene wat de rechter uiteindelijk uitspreekt. Dan
zeggen wij: daarin is een scheefgroei ontstaan. Dit betekent
dat je je gedrag moet aanpassen. Dat doen wij via de
gedragsmaatregelen, of dat nu het alcoholslotprogramma
is of de LEMA of de EMA, de educatieve maatregelen. De
afkortingen ben ik u even schuldig, voorzitter, maar degenen
die er ervaring mee hebben, ook in dit huis, weten waarover
ik het heb. Als men de maatregelen die bedoeld zijn om het
gedrag te veranderen als zwaarder ervaart dan het strafrecht, is er volgens mij scheefgroei ontstaan. Daarmee gaat
ook de maatschappelijke acceptatie van het strafecht weg.
Dat vinden wij een onwenselijke ontwikkeling. Dat is waar
wij aandacht voor vragen. Wij vragen de minister om daar
toch naar te kijken, omdat dit eigenlijk heel erg raar is. Het
kan toch niet zo zijn dat men het CBR als een zwaardere
straf ervaart dan de rechter?

17 juni 2014
TK 94

94-28-9

De heer De Rouwe (CDA):
Dat is een herhaling van het betoog, maar de vraag was
gewoon heel simpel: waar denkt de VVD dan aan en in
welke richting? Het wordt inderdaad als buitengewoon
vervelend ervaren door de kleine groep die alcohol en verkeer niet kan scheiden. Ik vind het toch een beetje ingewikkeld. Ik zou voor de duidelijkheid toch deze tweede vraag
willen stellen: dit betekent toch niet dat de VVD zegt "het is
inderdaad toch een beetje pittige maatregel, laten wij het
alcoholslot maar een beetje versoepelen"? Dat zou echt
tegen het zere been van velen zijn. Ik denk dan met name
aan de slachtoffers.
Mevrouw Visser (VVD):
Het is niet of-of, maar en-en. Het alcoholslotprogramma is
ervoor bedoeld dat je je realiseert wat je hebt gedaan en
dat je op basis daarvan je gedrag gaat aanpassen, omdat
je twee jaar lang iedere dag als je in de auto stapt, wordt
geconfronteerd met wat je hebt gedaan. Dat moet je ook
ervaren. Wij hebben hier in dit huis met elkaar bepaalde
normen afgesproken in het Wetboek van Strafrecht. Als wij
dan constateren dat de straffen die door de rechtbank
worden opgelegd zo laag zijn, is de verhouding dus zoek.
U kunt dat ook constateren als u de analyse daarop loslaat.
Dat is de reden waarom u en ik de mails krijgen over het
alcoholslotprogramma; men ervaart de gedragsmaatregel
als veel zwaarder dan het strafrecht, terwijl het strafrecht
bedoeld is om te straffen. Dat moet dus ook gevoelsmatig
straffen. Maar mensen ervaren dat niet meer zo, omdat er
een ontzettend grote disbalans, een gat, is ontstaan. Daarvoor vragen wij aandacht. Het is niet of-of, maar en-en: een
gedragsmaatregel én toepassing van het strafrecht zoals
het is bedoeld, namelijk ervoor zorgen dat iemand straf
ervaart. Wat wij zien is dat het niet meer is uit te leggen dat
iemand een ander aanrijdt en vervolgens met twee maanden onvoorwaardelijke celstraf wegkomt, maar wel een
alcoholslotprogramma opgelegd krijgt. Dan zegt men: dat
vind ik eigenlijk een veel zwaardere straf. U hebt die zaken
ook gehoord en gezien in de media.
Mevrouw Kuiken (PvdA):
Ik heb een vraag over het andere punt, namelijk de verlaging
van het promillage bij de recidiveregeling. Op zichzelf
genomen vind ik dat een sympathiek amendement. Tegelijkertijd denk ik dat alle promillages, als het gaat om de
alcoholwetgeving en het verbod om te rijden, redelijk zijn
opgebouwd. Je hebt het alcoholslotprogramma tussen
bepaalde promillages. Voor beginnende bestuurders gelden
bepaalde promillages. Je komt bij de strafrechter bij een
promillage van 1,6. Ik vind het dus een beetje lastig om één
zo'n bouwsteentje er dan uit te pakken voor een recidiveregeling, terwijl je meer naar het geheel zou moeten kijken,
naar de opbouw van al die promillages, als het gaat om het
gebruik van alcohol in combinatie met deelname aan het
verkeer.

dan verspeel je gewoon je recht op je rijbewijs. Dan moet
je ook de consequenties daarvan inzien.
Wat ons betreft staat dat nog los van een gedragsmaatregel
die daarnaast kan volgen. Het kan echter niet zo zijn dat we
op basis van de gedragsmaatregel nu zeggen dat we het
strafrecht een tandje minder gaan doen. Zoals ik net ook al
in het interruptiedebat met de heer De Rouwe aangaf, gaan
we dan op een glijdende schaal naar beneden. Dat willen
wij niet. Het strafrecht moet gewoon weer straffen en
daarvoor geldt de recidiveregeling. De normen moeten
duidelijk zijn. Als je twee keer de fout in gaat, ben je je rijbewijs gewoon kwijt. Ik heb erbij gepakt wat er volgens de
statistieken gebeurt bij 1,3 promille. Dat gaat om verlammingen, bewustzijnsverlies en gedeeltelijk geheugenverlies.
Dat heb je niet zomaar; je hebt dan niet een klein beetje op.
Het is dus heel erg raar dat je pas je tweede punt krijgt bij
1,3 promille of hoger. Wij vragen of dat naar beneden kan
en meer in verhouding gebracht kan worden.
Mevrouw Kuiken (PvdA):
Ik begrijp het doel, en daarom vind ik het ook sympathiek,
maar mijn vraag betreft echt — daarom stel ik hem ook via
mevrouw Visser aan de minister — de grenzen die zijn
opgesteld om bepaalde maatregelen te kunnen opleggen.
Dat geldt ook voor de recidiveregel. Als je een rijbewijs
inneemt of een alcoholslot oplegt, hangen daar bepaalde
promillages aan vast. Ik sta ervoor open om ernaar te kijken
of die omlaag moeten. Is dat echter in samenhang bekeken
met de promillages die gelden voor andere strafmaten, of
is er alleen maar gekeken naar de vraag of het om recidive
gaat, en maakt dat dan nog wat uit? Deze vraag wil ik graag
ook door de minister beantwoord krijgen, om de totaliteit
van het voorstel van mevrouw Visser te kunnen overzien.
Mevrouw Visser (VVD):
Volgens mij is dat een vraag via mij aan de minister. Zo
heb ik het althans begrepen. We hebben het amendement
ingediend en wachten de reactie daarop af, om te kunnen
beoordelen wat het in zijn totaliteit betekent. Wat ons betreft
is in elk geval een belangrijk element dat die norm naar
beneden gaat. Dat zal vast ook consequenties hebben voor
een aantal andere elementen in het kader van de gedragsmaatregel, dus ik realiseer me dat er een bouwwerk is
gemaakt. We stellen dat bouwwerk juist wat fundamenteler
ter discussie; vandaar ook dit amendement. Maar ik wacht
ook graag even de reactie van de minister af. Vandaar dat
ik het amendement nu heb ingediend.

Mevrouw Visser (VVD):
De recidiveregeling is een strafrechtelijke bepaling. De
eerste keer krijg je wel een punt bij 0,5 of hoger, maar bij
de tweede keer duurt het tot 1,3 voordat je een tweede punt
krijgt. Ik kan dat echt niet uitleggen. De recidiveregeling is
hiervoor bedoeld: je bent twee keer in de fout gegaan, dus

Mevrouw Helder (PVV):
Ik heb de collega van de VVD horen zeggen: het strafrecht
moet straffen. Dat is een prachtige tekst, die van de PVV
had kunnen zijn. Ik ga er dus graag even over door, maar
ik wil het wat concreter maken. In artikel 6 van de Wegenverkeerswet staat gewoon dat het voor eenieder verboden
is om zich zodanig in het verkeer te gedragen dat daardoor
iemand anders gedood wordt of zwaar lichamelijk letsel
wordt toegebracht. Als het de dood tot gevolg heeft, is de
straf die daarop volgt maximaal drie jaar. Bij zwaar lichamelijk letsel is die maximaal één jaar en zes maanden. Mag ik
het betoog van de VVD-collega zo uitleggen dat ze die limiet
wil verhogen?

Tweede Kamer

17 juni 2014
TK 94

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

94-28-10

Mevrouw Visser (VVD):
Daar wil de VVD naar kijken. Dat hebben we begin dit jaar
ook in een debat bij het AO over boetes in het verkeer met
elkaar gewisseld. Als je aan mensen vraagt wat zij als het
zwaarst ervaren, gaat het om dit soort delicten. Dat is precies de reden om daar nog een keer naar te kijken. Daarom
doe ik ook de oproep aan de minister om juist te kijken naar
het totaal, dus niet alleen naar mijn zojuist ingediende
amendement over de recidiveregeling en alcohol. Wat ons
betreft trekken we het nog breder en betrekken we dit soort
zaken erbij, om te bezien of we toch niet tot een herijking
van dit soort zaken moeten komen.
Mevrouw Helder (PVV):
Dank voor dat duidelijke antwoord. Mag ik het dan nog
verder concretiseren? Het is een als-danvraag, maar ik stel
hem toch. Mag ik een motie of een amendement van de
VVD-collega tegemoet zien die dat gaat regelen als de
minister niet naar tevredenheid antwoordt? Daar zou ik
namelijk heel benieuwd naar zijn.
Mevrouw Visser (VVD):
We wachten eerst de beantwoording van de minister af.
Het blijft inderdaad een als-danvraag. In de tweede termijn
zullen we daarop reageren.
De heer Van Nispen (SP):
Mevrouw Visser stelde in haar betoog de cumulatie van
maatregelen aan de orde. Dat betreft dus de bestuursrechtelijke maatregel die het CBR oplegt en tegelijkertijd de
strafrechtelijke maatregel van de strafrechter. Mevrouw
Visser stelde dat daar een disbalans is ontstaan. Ik heb zelf
ook nagedacht over de vraag hoe een persoon het ervaart,
want dat is van belang om te kunnen beoordelen of het nog
proportioneel is en voldoende samenhang heeft. In een
antwoord op de heer De Rouwe stelde mevrouw Visser
expliciet dat zij niet van plan is om aan die bestuursrechtelijke maatregel te komen. Dat alcoholslotprogramma moet
dus zo blijven, met alle kosten van dien. Zij zei erbij dat de
straf wat haar betreft wel als straf moet worden ervaren.
Dan komt het dus neer op een strafverhoging, dan stapelt
het dus op. Als de straf van de VVD zwaarder moet, dan
komt daar ook nog eens dat alcoholslotprogramma bij. Dan
wordt het dus alleen maar zwaarder. Of heb ik het verkeerd
begrepen?
Mevrouw Visser (VVD):
De VVD is ook in het verleden al kritisch geweest over het
alcoholslotprogramma. Dat wij hiermee alles wat met het
alcoholslotprogramma te maken heeft zouden omarmen,
wil ik dus niet zeggen. Wij hebben in het verleden kritische
noten gekraakt en dan doen wij nog steeds. Het programma
wordt geëvalueerd. Begin dit jaar zijn ons stukken toegestuurd. Wij zullen het programma in de gaten blijven houden. Daarnaast hebben wij de Educatieve Maatregel Alcohol
en verkeer (EMA), de Lichte Educatieve Maatregel Alcohol
en verkeer (LEMA) en de Educatieve Maatregel Gedrag en
verkeer (EMG). Het zijn allemaal maatregelen gericht op
het gedrag ter bevordering van de verkeersveiligheid. Dat
is wat wij zeggen: die gedragsmaatregelen moeten er
gewoon zijn. Ik vertrouw op de deskundigheid van alle
betrokken partijen in het veld, inclusief het CBR, dat eens

Tweede Kamer

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

in de zoveel tijd evalueert of dit nog de maatregelen moeten
zijn of dat er zaken moeten worden aangepast. Dan voeren
wij hier het debat, al dan niet in een algemeen overleg, al
dan niet uitmondend in wet- en regelgeving. Dat is wat ik
heb gezegd.
Wij hebben gedragsmaatregelen die bedoeld zijn om het
gedrag te veranderen ten behoeve van de verkeersveiligheid. Daarnaast is er gedrag dat strafrechtelijk gewoon niet
in de haak is. Ik doel op gedrag waarvan wij met elkaar in
Nederland hebben gezegd: dit klopt niet, daar moet je voor
worden gestraft. En daar zie ik een tendens naar beneden.
Dat zorgt ervoor dat die gedragsmaatregelen als veel
zwaarder worden ervaren. En dat kan niet de bedoeling zijn.
Dat punt heb ik aan de orde willen stellen. Dat richt zich
niet specifiek op het alcoholslotprogramma, maar veel meer
op de verhouding tussen de gedragsmaatregelen en het
strafrecht. Een gedragsmaatregel is gericht op de verkeersveiligheid en moet ervoor zorgen dat het gedrag wordt
aangepast. Het strafrecht moet ervoor zorgen dat mensen
het als een straf ervaren. Ik dreig hiermee in herhaling te
vervallen.
Voorzitter. Ik kom op een aantal specifieke vragen bij dit
wetsvoorstel. Ook in mijn eigen straat zie ik niet alleen
Nederlandse kentekens, maar ook heel veel buitenlandse
kentekens. Hoe gaat deze wetgeving ook gelden voor buitenlandse kentekens? Graag een reactie van de bewindslieden. Het gaat gewoon om mensen die hier overtredingen
kunnen begaan.
Een aantal collega's heeft al gewezen op het implementatietraject. Vorige week heeft de SWOV een duidelijke analyse gemaakt van de risicogroepen. Het gaat met name om
jonge mannen die net hun rijbewijs hebben gehaald. Hoe
gaat de minister hiermee om? Zit het misschien ook in de
rijopleidingen? Daarin leren wij vooral de vaardigheden:
kun je een bochtje maken, kun je inparkeren? Maar het gaat
natuurlijk ook om een bewustzijn van wat alcohol en drugs
met je doen in het verkeer. Kan daar iets aan gedaan worden? Ik heb zelf ooit zo'n bril opgezet. Daarmee ervaar je
wat er met je gebeurt als je een paar glazen alcohol op hebt.
Er zijn ook simulatie-instrumenten. Juist omdat deze risicogroep bekend is, vraag ik beide bewindspersonen of hiermee iets gedaan kan worden.
In de vorige periode is de Kamer een brief gestuurd over
het rijbewijshuis. Daarin werd een aantal maatregelen
opgesomd op het punt van registratie van drugs, alcohol
of medicijnen. Die registratie was nog niet op orde. Ook
werden waarschuwingsbrieven bij recidive genoemd. Ik wil
juist in het kader van een goede implementatie vragen wat
daarvan nu gerealiseerd is.
Mevrouw Kuiken stelde net ook al een vraag over het
gebruik van medicijnen. We hebben daar een vangnetbepaling voor. Die staat onder artikel 8. Mijn vraag is of die
bepaling afdoende waarborg biedt tegen een eventueel
gevaar voor de verkeersveiligheid of dat we inmiddels ook
moeten denken aan aanvullende maatregelen in dezen.
Hetzelfde geldt voor GHB. Ook die vraag is eerder gesteld.
GHB kan niet opgespoord worden met speekseltesten. Hoe
kunnen we het wel gaan detecteren?
Volgens mij heb ik hiermee het merendeel van mijn vragen
gesteld. Voordat ik afrond nog een laatste vraag, die wellicht

17 juni 2014
TK 94

94-28-11

buiten de orde van de auto's en de bromfietsen valt,
namelijk in hoeverre dit soort regelgeving ook geldt voor
de luchtvaart en de scheepvaart. Het gaat dan weliswaar
niet om voertuigen, maar om andere soorten vaartuigen
dan wel vliegtuigen, waarvoor verkeersveiligheid eveneens
een belangrijk element is.

De heer Bisschop (SGP):
Voorzitter. Ik dank u zeer voor de gelegenheid het woord
te mogen voeren namens collega Van der Staaij. De trage
gang van het wetsvoorstel betreffende het rijden onder
invloed van drugs stemt de SGP niet vrolijk. Die trage gang
suggereert dat het geen urgent thema is. De collega's hebben al een historisch overzicht gegeven. Is het nu veertien
jaar geleden dat we hier een start mee maakten, of is het
zeven jaar geleden dat er echt vaart achter gezet werd? In
elk geval stond het anderhalf jaar geleden voor het laatst
op de plenaire agenda.
Ik ben het met eenieder eens die zich uitgesproken heeft
voor het zetten van een aantal snelle, duidelijke en heldere
stappen, zodat deze maatregelen geëffectueerd kunnen
worden. Juist vanuit onze visie dat het leven van ieder
mens, geboren en ongeboren, onderweg en thuis
bescherming verdient, is een dergelijke wet absoluut
noodzakelijk. Mensenlevens mogen niet onnodig in de
waagschaal gesteld worden. De cijfers wijzen bijvoorbeeld
uit dat in 2013 80 doden in het verkeer zijn gevallen als
gevolg van het gebruik van drugs en 150 als gevolg van
het gebruik van alcohol. Welke straf daar dan ook aan verbonden wordt en in welke vorm die ook ten uitvoer wordt
gelegd, de nabestaanden van die slachtoffers hebben
levenslang. Dat moeten we ons realiseren als we tot heldere
en duidelijke wetgeving willen komen op dit dossier.
Ik ga eerst in op het wetsvoorstel inzake het rijden onder
invloed van drugs. Naar ons oordeel is dat wetsvoorstel
een welkome stap voorwaarts. Het stelt grenswaarden aan
de verschillende stoffen. Ook biedt dit wetsvoorstel een
goede basis voor verplichte medewerking aan een drugstest
in plaats van het verzoek dat nu gedaan moet worden. De
SGP vindt het terecht dat het testen op drugs niet afhankelijk
kan zijn van de vrijwillige samenwerking tussen politie en
de staande gehouden bestuurder. Er zijn echter wel duidelijke normen nodig. De regering stelt in eerste instantie dat
het niet gewenst is om verschillende normen te stellen voor
alcohol en voor drugs in het verkeer. Die stelling gaat uit
van de gedachte dat het om vergelijkbare soorten middelen
gaat. De SGP vindt dat ook uit de wettelijke manier van
omgaan met beide middelen al geconcludeerd kan worden
dat we het over heel verschillende zaken hebben, ook al
zijn er inderdaad zeker overeenkomsten.
Bij alcohol, hoe je daar verder ook over denkt, gaat het wel
om een legaal middel. Bij drugs gaat het om een illegaal
middel. Bij het bekijken van de gevolgen is het dus
belangrijk om de verkeersveiligheid als een belangrijke
component in de discussie mee te nemen. Het is echter
absoluut niet de enige relevante factor. De SGP is blij dat
de minister onder invloed van ons amendement hier een
goede stap in de juiste richting heeft gezet. Naast de
grenswaarden voor afzonderlijke stoffen, wordt nu bij de
combinatie van drugs en alcohol en bij de combinatie van
verschillende drugs feitelijk een nullimiet ingevoerd. Daar-

Tweede Kamer

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

mee is de regering voor een belangrijk deel tegemoetgekomen aan onze eerdere kritiek op het voorstel, waarvoor
dank.
Het kan echter nog net even iets beter, de puntjes kunnen
nog op de i. We blijven namelijk nog wel zitten met het punt
dat het beleid niet geheel consistent is. De regering stelt
eigenlijk: een joint roken is strafbaar, maar als je joint eenmaal opgerookt hebt dan is er geen sprake meer van een
strafbare handeling. Dat is krom. Drugs gebruiken mag dus
niet, maar drugs gebruikt hebben wordt geen strobreed in
de weg gelegd. Wil de regering deze vreemde constructie
gewoon laten bestaan of wil zij nog een stap verder zetten
in de strijd tegen drugsgebruik?
Wanneer wij voor drugs geen nulnorm vaststellen dan gaat
ongemerkt de gedachte postvatten dat het helemaal niet
zo erg is om een klein beetje drugs te gebruiken, ook niet
in het verkeer. Dat levert in campagnes een dubbele boodschap op. Drugs gebruiken in het verkeer: liever niet, maar
het mag wel, behalve als je ze mixt of combineert. Duidelijkheid is hier geboden. Daarom heeft collega Van der Staaij
samen met de collega's Helder en De Rouwe een amendement ingediend dat uitgaat van de nulnorm voor alle
drugsgebruik in het verkeer. Een heldere, eenduidig en voor
iedereen te snappen norm: drugs en verkeer gaan niet
samen op weg. Daar komt nog bij dat het bij alcohol om
een eenduidige norm gaat. Bij drugs gaat het om zulke
verschillende stoffen dat ook de normen heel verschillend
worden bij de gekozen systematiek van gedragsnormen.
Dat zorgt ervoor dat bij voorbaat de normen niet gemakkelijk kenbaar zijn. De SGP kiest daarom voor die duidelijke
boodschap: drugs en verkeer gaan niet samen.
De combinatie van alcohol en drugs zorgt voor een groter
risico voor de verkeersveiligheid. Combinatiegebruik blijkt
vooral onder jonge mannen voor te komen. Van belang zijn
dus inderdaad de normen voor het combinatiegebruik. In
het aangepaste voorstel geldt echter concreet voor combinaties van stoffen feitelijk een nulnorm, maar voor de
afzonderlijke stoffen niet. Dat klinkt ons toch echt niet
logisch in de oren. Helderheid en duidelijk hierin. Nu hebben
wij de gelegenheid om een duidelijk normatief kader neer
te zetten. Wij pleiten ervoor om daarin inderdaad de nullimiet te hanteren. Wij zien daarom ook graag dat de regering
ons amendement op stuk nr. 8 in zijn geheel overneemt.
Bij alcohol hebben jongeren te maken met een lagere norm,
namelijk 0,2 promille, in verband met de geringere rijvaardigheid. Bij drugs kiest de regering niet voor een dergelijk
onderscheid tussen onervaren en ervaren bestuurders.
Jongeren kunnen bij dezelfde gedragseffecten wel aangepakt worden als zij alcohol ophebben en niet als zij drugs
hebben gebruikt. Sterker nog, de regering geeft zelf aan —
ik citeer — dat het "niet gerechtvaardigd is de grenswaarden
voor drugsgebruik voor beginnende bestuurders op een
lager niveau te stellen dan voor ervaren bestuurders." Als
je die zin tot je laat doordringen, geldt het dus niet voor
alcoholgebruik en wel voor drugsgebruik. Op zijn minst zijn
hier toch meer argumenten voor nodig. Ik nodig de minister
dan ook graag uit om daarop in te gaan. Beter nog is als
de minister zegt dat die zin niet helemaal duidelijk is, dat
die wordt geschrapt en dat er wordt gegaan naar een heldere, eenduidige norm. Ik nodig de minister daartoe van
harte uit.

17 juni 2014
TK 94

94-28-12

De SGP vindt een dergelijke vaagheid ongewenst, en een
versterking van de boodschap met de dubbele bodem bij
drugsgebruik. Van een illegaal middel is meer toegestaan
dan van een legaal middel. Van drugs wordt meer geaccepteerd dan van alcohol, waarvoor feitelijk de nullimiet wordt
gehanteerd. Graag zien wij dan ook voor deze groep, de
jongeren, de norm wordt teruggebracht tot een nullimiet.
Dat is in het eerder genoemde amendement overigens
automatisch het geval. De collega's De Rouwe en Van der
Staaij hebben ook op dit specifieke punt een amendement
ingediend, onder stuk nr. 12.
Graag horen wij nog de opvatting van de regering over wat
er concreet gedaan gaat worden om agenten te trainen om
beter te kunnen inschatten op basis van uiterlijke kenmerken
of er sprake is van drugsgebruik. Dat is temeer van belang
nu handhaving van dit aspect nog geen onderdeel uitmaakt
van de landelijke prioriteiten van de politie.
Dan nog even aandacht voor het tweede voorstel, de recidiveregeling. De SGP is pro life. Daarop willen wij aangesproken worden en dat willen wij uitdragen. Daarom zijn
wij blij met alle stappen van de minister om de verkeersveiligheid te bevorderen. Drugs- en alcoholgebruik gaan niet
samen met deelname aan het verkeer; ik heb dat een- en
andermaal onderstreept. De SGP juicht toe dat op onderdelen de reikwijdte van de recidiveregeling wordt uitgebreid.
De Kamer had hiernaar al vaker gevraagd. Inhoudelijk
steunen wij dit wetsvoorstel. Wij krijgen graag een nadere
duiding van wat dit betekent voor de werklast van het
Openbaar Ministerie. Worden op dit punt geen problemen
voorzien?
De SGP blijft zich graag inzetten voor verbetering van de
verkeersveiligheid, of het nu gaat om alcohol of drugs in
het verkeer. Het gaat ons om consequent optreden, om
heldere en duidelijke normen en daadwerkelijke handhaving
van die normen. Dat is de beste bijdrage die we vanuit deze
wetgeving aan de vergroting van de verkeersveiligheid
kunnen leveren. Het verkleint de risico's en kan op die
manier direct en indirect bijdragen aan de bescherming
van mensenlevens. Laten we wel zijn: dat is toch het kostbaarste wat een mens bezit?
De voorzitter:
Mooie en stichtelijke woorden om mee te eindigen.
De vergadering wordt van 20.39 uur tot 20.55 uur geschorst.
De voorzitter:
Het woord is aan de minister van Veiligheid en Justitie.

Minister Opstelten:
Voorzitter. Ik dank de geachte afgevaardigden zeer voor
hun bijdragen tijdens de behandeling van het wetsvoorstel.
Er is veel over de geschiedenis gesproken. Dat zal ik nu niet
meer doen, maar dank ervoor dat u dat nog een keer hebt
willen zeggen. Dat geeft het belang aan. Er is ook gesproken
over de puntjes op de i, de bijstelling die in het debat heeft
plaatsgevonden. Ik ben u dankbaar daarvoor. Voor mijn
collega en mij is de aanpak van drugs in het verkeer een
onderwerp dat terecht scherp de aandacht krijgt. Het gaat
tenslotte over de verkeersveiligheid. Laat er geen enkel

Tweede Kamer

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

misverstand over bestaan: elk slachtoffer is er een te veel.
Dat is duidelijk. Ik ben dan ook blij dat wij vandaag dit
wetsvoorstel bespreken.
Ik constateer dat er over de uitgangspunten een grote mate
van overeenstemming is. Hier en daar zijn er nog verschillen
van inzicht over de wijze waarop en over de normgeving.
De drie amendementen komen duidelijk aan de orde. Mijn
collega en ik zullen ze natuurlijk graag behandelen. Met het
wetsvoorstel kunnen politie en justitie een overtreding van
het drugsverbod uit artikel 8 van de Wegenverkeerswet
1994 effectiever en ook efficiënter aanpakken. Uit de stukken
bij het wetsvoorstel en ook vandaag blijkt dat in ieder geval
een meerderheid zich in grote lijnen kan scharen achter het
doel van het wetsvoorstel. Dat verheugt ons. Met ons bent
u voorstander van een harde aanpak van het rijden onder
invloed van drugs. Net zoals alcohol en het verkeer niet
samengaan, gaan drugs en het verkeer niet hand in hand.
Het wetsvoorstel gaat dan ook van dat vertrekpunt uit.
Wat een aantal woordvoerders — ik noem de heer De
Rouwe, mevrouw Helder en de heer Bisschop — nog verdeeld houdt, is de vraag of de in het wetsvoorstel voorgestelde grenswaarden uit een oogpunt van verkeersveiligheid
hard genoeg en proportioneel zijn. Ik heb dat ook begrepen
uit de amendementen. Ik hoop degenen die daar nog twijfels over hebben alsnog te kunnen overtuigen.
Door de nota van wijziging die mijn collega en ik begin
februari naar de Tweede Kamer hebben gestuurd, maakt
het wetsvoorstel onderscheid tussen de aanpak van enkelvoudig, meervoudig en gecombineerd drugsgebruik. Voor
enkelvoudig gebruik van drugs zullen de zogeheten
gedragsgerelateerde grenswaarden gelden en voor het
gebruik van meer dan één drug nullimieten. Nullimieten
zullen ook van toepassing zijn op het gecombineerde
gebruik van drugs en alcohol. Bij nullimieten gaat het om
de laagst meetbare waarde van de stof. Ik dank de leden
die nu al hun steun voor deze nota van wijziging hebben
uitgesproken. Indien het drugsgebruik van een bestuurder
boven de voor die drug vastgestelde grens uitkomt, is
overeenkomstig de systematiek die ook voor alcoholgebruik
in het verkeer geldt, het bewijs geleverd dat hij het drugsverbod uit het nieuwe artikel 8 vijfde lid van de Wegenverkeerswet 1994 heeft overtreden en is hij strafbaar.
Bij het maken van de keuze voor nullimieten bij gecombineerd gebruik en voor gedragsgerelateerde grenswaarden
in het geval van enkelvoudig gebruik hebben wij ons laten
leiden door het risico voor de verkeersveiligheid. Bij
gecombineerd gebruik is dat risico veel groter dan bij
enkelvoudig gebruik. Dat blijkt uit het door een aantal van
u genoemde rapport van de SWOV uit 2013. Wij hebben
ook in de stukken geschreven dat bestuurders van een
voertuig die met een combinatie van alcohol of drugs, of
van diverse drugs, aan het verkeer deelnemen, een veel
groter gevaar vormen voor de verkeersveiligheid dan
bestuurders die met één drug of alleen met alcohol op
achter het stuur zitten. Bij gecombineerd drugsgebruik is
het ongevalrisico vergelijkbaar met het ongevalrisico bij
een bloedalcoholgehalte van ongeveer 0,8 promille tot 1,2
promille. Bij een combinatie van drugs en alcohol is het
ongevalrisico vergelijkbaar met het risico bij een bloedalcoholgehalte van meer dan 1,2 promille. Deze percentages
liggen ver boven de grens die geldt voor enkelvoudig
gebruik van alcohol in het verkeer. Zij stijgen ook flink uit

17 juni 2014
TK 94

94-28-13

boven de grens die van toepassing zal zijn bij het gebruik
van één drug.
Daarom hebben de onderzoekers voorgesteld om voor
gecombineerd gebruik van drugs, en van drugs gecombineerd met alcohol, de wettelijke grens waarboven een
bestuurder van een voertuig strafbaar is, lager te stellen
dan bij enkelvoudig gebruik. Bij meervoudig gebruik van
die stoffen zou volgens hen dienen te worden uitgegaan
van nullimieten. Bij enkelvoudig gebruik van een drug zou
dienen te worden uitgegaan van een gedragsgerelateerde
grenswaarde. Omdat wij die systematiek ook vanuit het
oogpunt van verkeersveiligheid proportioneel vinden,
hebben wij die overgenomen en in het wetsvoorstel neergelegd. Op grond van die systematiek is een bestuurder
van een voertuig alleen strafbaar indien hij door zijn
drugsgebruik een gevaar voor andere verkeersdeelnemers
kan vormen. Bij enkelvoudig gebruik is dat het geval indien
de gebruikte hoeveelheid van de drugs uitstijgt boven de
daarvoor gestelde gedragsgerelateerde grenswaarde. Indien
hij meer drugs, of één of meer drugs in combinatie met
alcohol heeft gebruikt, is de verkeersveiligheid altijd in het
geding. Daarom is hij in die situatie altijd strafbaar.
De in dit wetsvoorstel voorgestelde instrumenten om tegen
drugs- en alcoholgebruik op te treden, vormen tezamen
met de instrumenten die de Wegenverkeerswet 1994 al kent
voor de aanpak van alcohol- en geneesmiddelengebruik in
het verkeer, een toereikend en afgewogen pakket om dit
gebruik van middelen in het verkeer te voorkomen en te
bestrijden.
Mevrouw Helder en de heer Bisschop hebben gevraagd
waarom er geen nullimieten gaan gelden voor ieder
drugsgebruik in het verkeer. Ik heb dat natuurlijk eigenlijk
al impliciet gezegd. Mevrouw Helder en de heer Bisschop
stellen voor om voor ieder gebruik van drugs in het verkeer
nullimieten te hanteren. Het mag duidelijk zijn dat wij het
belang van een harde aanpak onderschrijven. Ik wil overigens de heer De Rouwe en de heer Bisschop danken voor
het compliment aan mij en aan de minister van IenM voor
de stap die wij hebben gezet. Die stap is dus goed herkend.
Wij onderschrijven en ondersteunen dus het belang van
een harde aanpak van het gebruik van drugs in het verkeer.
Toch bestaat er voor een totaal verbod op enkelvoudig
druggebruik geen legitieme noodzaak en reden. Er is ook
geen noodzaak daarvoor op grond van de verkeersveiligheid. Mevrouw Helder en de heer Bisschop vinden dat die
noodzaak er wel is, wat ik overigens respecteer. Niet ieder
gebruik van drugs heeft een negatief effect op het gedrag
van de gebruiker. Dat blijkt niet alleen uit het onderzoek
van de SWOV dat ik zojuist al noemde, maar ook uit het
Europese DRUID-onderzoek uit 2011 en uit het advies over
de grenswaarden voor drugs, van 31 maart 2010, dat ten
behoeve van de onderbouwing van de systematiek van dit
wetsvoorstel tot stand is gekomen. Daarom is nu, op grond
van het huidige artikel 8 van de Wegenverkeerswet 1994,
niet ieder drugsgebruik strafbaar, wat overigens ook al gold
voor de voorloper van de wet, uit 1935. Alleen als er een
relatie bestaat tussen het effect van het drugsgebruik van
de bestuurder op de verkeersveiligheid, is de bestuurder
strafbaar.
Om dezelfde reden geldt deze systematiek ook voor het
gebruik van alcohol en geneesmiddelen. Ook ten aanzien
van deze stoffen geldt dat op grond van artikel 8 van de

Tweede Kamer

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

Wegenverkeerswet 1994 niet ieder gebruik strafbaar is.
Nullimieten bij enkelvoudig gebruik hoeven, anders dan de
indieners van het amendement zeiden, de verkeersveiligheid
niet ten goede te komen. Anders dan voor gecombineerd
gebruik geldt, is een totaalverbod in geval van enkelvoudig
drugsgebruik met name voor twee groepen disproportioneel. De eerste groep bestuurders waarop ik doel, zijn de
mensen die bijvoorbeeld na vele uren nog sporen van
afbraakproducten van THC, na gebruik van cannabis of
cocaïne in hun bloed hebben. De tweede groep bestuurders
waarop ik doel, zijn de mensen die zelf geen cannabis
hebben gebruikt, maar alleen langdurig aan cannabisrook
zijn blootgesteld. Deze twee groepen zullen bij een totaalverbod van ieder gebruik van drugs strafbaar zijn indien zij
aan het verkeer deelnemen, terwijl zij niet onder zodanige
invloed van die stoffen zijn dat zij een gevaar voor andere
weggebruikers vormen. Dat is de reden dat naar onze
inzichten een totaalverbod des te schrijnender is, indien de
cannabisgebruiker iemand is die ook medicinale cannabis
gebruikt. Er kan dan een ontzegging van de rijbevoegdheid
komen, waardoor betrokkene in zijn mobiliteit wordt
beperkt, terwijl de veroordeling een feit betreft waardoor
hij de veiligheid van het verkeer helemaal niet in gevaar
heeft gebracht.
Ik kom straks nog terug op het amendement, maar dit zijn
alvast enkele argumenten die ik wil geven, waarbij het
SWOV-advies voor ons leidend is geweest. We hebben
destijds natuurlijk kennisgenomen van het amendement
van de heer Van der Staaij c.s. De balans is daarin maatgevend.
De heer Bisschop (SGP):
Dank voor deze reactie. Ik denk dat die reactie op onderdelen nog wel te becommentariëren valt, maar ik wil inzoomen
op het medicinale gebruik. Dat wordt als argument gebruikt
om de nullimiet niet te hanteren. Is de minister het met mij
eens dat dat eigenlijk een zwaktebod is? Dat kun je namelijk
heel eenvoudig ondervangen door het vragen van een
medische verklaring. Is de minister dat met mij eens?
Minister Opstelten:
Ik kom daar nog op. Nu zeg ik alvast dat, als je de verkeersveiligheid als hoofddoelstelling neemt, een verklaring niet
voldoende is. Ook daarvoor geldt artikel 8 van de Wegenverkeerswet 1994. Het gaat om de relatie met het gedrag
van de bestuurder in het wegverkeer.
De heer Bisschop (SGP):
Dank. Ik kan mij deze gedachtegang van de minister voorstellen. De consequentie daarvan is dat iemand die om
medische redenen cannabis gebruikt, dezelfde discipline
zou moeten hebben om niet aan het verkeer deel te nemen.
Dat kan te rigoureus zijn en dan zou je een uitzonderingsbepaling kunnen maken: die mensen kunnen op basis van
een medische verklaring, binnen de SWOV-marges, worden
toegelaten. Op die manier kun je dat volgens mij heel efficiënt afdekken. Is de minister dat met mij eens?
Minister Opstelten:
Nee, dat ben ik niet met u eens, want dat spoort niet met
de door u gewenste duidelijkheid.

17 juni 2014
TK 94

94-28-14

De heer Bisschop (SGP):
Ik onderschrijf de denklijn van de minister. Consequent
doorredenerend zou je moeten zeggen dat uit de nullijn
volgt dat niemand die drugs heeft gebruikt, aan het verkeer
deelneemt. Punt. Dat is helder en duidelijk. De enige situatie
waarvoor je een uitzondering zou kunnen maken, is voor
mensen die om medische redenen drugs moeten gebruiken.
Je zou dus, binnen bepaalde grenzen, waarvan de minister
zegt dat het geen gedragsbeïnvloedend niveau is, en zonder
boven een bepaalde limiet te komen, voor deze mensen
een regeling kunnen treffen om ervoor te zorgen dat zij niet
al te zeer in hun mobiliteit worden getroffen. Is de minister
dat met mij eens?
Minister Opstelten:
Je kunt in de wet en in de AMvB natuurlijk alles regelen,
maar dat is niet de keuze die wij hebben gemaakt. Ik heb
aangegeven waarom.
Mevrouw Helder (PVV):
De minister noemde als argument om de nullimiet niet over
te nemen, dat wiet ook medicinaal gebruikt wordt. Collega
Bisschop heeft hier net al vragen over gesteld. Een ander
argument dat de minister noemde, was dat het onredelijk
zou zijn, omdat mensen na een aantal dagen of uren nog
afbraakproducten in hun bloed hebben. Ook voor eventuele
meerokers zou het onredelijk zijn. Het gaat bij dit onderwerp
toch echter niet om onredelijkheid jegens deze mensen,
maar om onredelijkheid jegens de slachtoffers die vallen?
De verkeersveiligheid staat toch voorop? "Elk slachtoffer is
er een te veel", heeft de minister gezegd. Kan de minister
die argumenten daarom nader toelichten? Ik vind ze
namelijk totaal niet passen bij een minister die zegt dat
verkeersveiligheid vooropstaat en dat elk slachtoffer er een
te veel is.
Minister Opstelten:
Wij hebben wel een duidelijk verhaal. Wij hebben een officieel, wetenschappelijk advies opgevolgd, dat een duidelijk
verschil aangeeft tussen het gebruik van verschillende
drugs, het gebruik van drugs en alcohol en het gebruik van
een enkele drug. Een heel zware commissie heeft ons de
gedragsgerelateerde grenswaarde per drug aangegeven.
Alles onder die grenswaarden voldoet aan de normen die
in verband met de verkeersveiligheid worden geacht juist
te zijn. Daarmee loop je dus geen risico en dienen wij de
verkeersveiligheid. Daarom heeft het ook enige tijd geduurd.
Wij letten eerst alleen op de gedragsgerelateerde grenswaarde voor alle drugs. Wij hebben dat bijgesteld naar
aanleiding van het advies. Daar hebben we goed naar
gekeken. Daarmee zijn we, denk ik, op een heel heldere,
goede lijn bezig.
Mevrouw Helder (PVV):
Mijn volgende argument is dat die commissie niet kan kijken
naar de effecten van nieuwe drugs. We lezen in de media
dat die drugs vrij snel zijn te fabriceren. Dat is een feit dat
niemand zal ontkennen. Als je een nullimiet hanteert, vallen
die er ook onder. Dan gaat het echt over de verkeersveiligheid en de eenvoud van de handhaafbaarheid. De minister
heeft nog geen reactie gegeven op dit argument.

Tweede Kamer

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

Minister Opstelten:
Nee, zeker niet. Ik kom nog terug op de proportionaliteit in
de hele balans: de aanpak van alcohol, de aanpak van drugs,
de combinatie daarvan en de meetmethodieken. Sommigen
zeggen dat hier internationaal nog niet zo veel ervaring
mee is. Het buitenland kijkt naar ons, want het is vernieuwend wat wij doen. Dit is maatwerk. Dit doet recht aan de
proportionaliteit in relatie tot het hoofddoel: de verkeersveiligheid.
Mevrouw Berndsen heeft gevraagd waarom het voorgestelde artikel 8, vijfde lid, erin voorziet dat de lijst van drugs
en de daarbij behorende grenzen bij Algemene Maatregel
van Bestuur worden vastgelegd in plaats van bij wet. Naar
analogie van het verbod op rijden onder invloed van alcohol
in artikel 8, tweede en derde lid, hebben wij overwogen om
de drugs met grenzen in artikel 8, vijfde lid, op te nemen.
Uiteindelijk hebben we echter niet voor deze systematiek
gekozen. Dat is een afweging geweest. Daar zijn twee
argumenten voor.
In de eerste plaats zal de gedragsgerelateerde grenswaarde
voor enkelvoudig gebruik en de nullimiet voor meervoudig
gebruik per drug verschillen; laat ik het zo kort samenvatten.
Voor alcohol ligt dat anders. Bij alcohol geldt slechts één
grenswaarde. Voor ervaren bestuurders is dat 0,5 promille
en voor beginnende bestuurders 0,2 promille bij enkelvoudig gebruik en een nullimiet indien de alcohol samen met
één of meer drugs is gebruikt.
In de tweede plaats is het, anders dan bij alcohol, niet
ondenkbaar dat de lijst met drugs en hun grenzen later
moet worden aangevuld met drugs die tot nu toe niet of
nauwelijks in het verkeer gebruikt worden in Nederland.
De heer De Rouwe gaf dat treffend aan.
Deze twee omstandigheden pleiten er naar onze mening
voor de grenswaarden bij Algemene Maatregel van Bestuur
vast te leggen in plaats van in artikel 8, vijfde lid, van de
wet. Die wetgevingssystematiek biedt voldoende flexibiliteit
om relatief snel de lijst met drugs aan te vullen, terwijl de
Tweede en Eerste Kamer op grond van artikel 2b, tweede
lid, van de Wegenverkeerswet, via de voorhangprocedure
toezicht kunnen uitoefenen op de aanpassing van die lijst.
Met deze systematiek voldoet de voorgestelde delictsomschrijving aan het legaliteitsbeginsel. Dat is natuurlijk
belangrijk. De rechtszekerheid wordt bevorderd met dat
beginsel door in artikel 8, vijfde lid, een abstracte maar niet
onbegrensde omschrijving van de strafbaarstelling op te
nemen. Daar wordt bepaald dat het verboden is, boven een
bepaalde waarde, om onder invloed van drugs een voertuig
te besturen. De drugs worden met hun maximale waarden
in een Algemene Maatregel van Bestuur vastgelegd. Dan
zijn die grenswaarden voldoende kenbaar en is de burger
voldoende in staat om zijn gedrag op dat verbod af te
stemmen. Ik zie dan ook geen reden om tegemoet te komen,
hoewel ik natuurlijk altijd ontvankelijk voor ben voor een
vraag van mevrouw Berndsen.
Mevrouw Berndsen-Jansen (D66):
Dat laatste is niet altijd het geval.
Minister Opstelten:
Gisteren heb ik u ook een toezegging gedaan.

17 juni 2014
TK 94

94-28-15

Mevrouw Berndsen-Jansen (D66):
Ja, dat moet ik nu waarschijnlijk nog maanden horen. Ik
snap de afweging best, maar het lijkt mij heel belangrijk
dat wij drugs en alcohol, wat het gebruik in het verkeer
betreft, op dezelfde manier behandelen. Vandaar dat wij
denken dat het helderder is om het enkelvoudige gebruik
van drugs — zeg maar: de drugs waarvan de grenswaarden
bekend zijn — wettelijk te verankeren. Dan zou je de nieuwe
drugs via een voorhangprocedure in een Algemene Maatregel van Bestuur kunnen opnemen. Dat is een afweging.
Ik begrijp dat de minister een andere afweging maakt, maar
ik zou het voor de duidelijkheid beter vinden om dit in
wetten vast te leggen.
Minister Opstelten:
Ik respecteer zeer wat mevrouw Berndsen zegt. Daarom
zeg ik nadrukkelijk dat we echt een afweging hebben
gemaakt, maar dit is in ontwikkeling. Ik vind dat de heer De
Rouwe dat goed zei: dat is inderdaad de kern van mijn
betoog. Je moet ook snel kunnen handelen. Zoals u weet,
kan dat met wetgeving niet; dit is een voorbeeld daarvan.
Het moet ineens kunnen. We kunnen dit natuurlijk ook
meenemen in een evaluatie, wanneer we verder zijn. Ik sluit
niet uit dat we dit op termijn moeten doen, maar laten we
nu beginnen, want dat is in het belang van de handhaving
van de verkeersveiligheid heel belangrijk. Ik hoop dat ik
mevrouw Berndsen heb kunnen overtuigen of dat zij mijn
standpunt in elk geval respecteert.
Mevrouw Berndsen-Jansen (D66):
Ik ga daar nog goed over nadenken, maar ik ben het dus
niet met de minister eens dat dit beperkend is. Je kunt
immers een aantal drugs opnemen in de wet en je kunt je
handen vrijhouden voor nieuwe drugs, die wel in een
Algemene Maatregel van Bestuur kunnen worden opgenomen. De minister zei dat de heer De Rouwe een verstandige
opmerking maakte. Hij maakt natuurlijk altijd verstandige
opmerkingen, maar ik ben dit dus niet met de minister eens,
want die flexibiliteit houd je er dan natuurlijk gewoon in.
Minister Opstelten:
Ik denk dat we elkaar gaan herhalen. Ik vind dat mevrouw
Berndsen een terecht punt heeft opgebracht, maar we
hebben een andere inschatting en afweging gemaakt.
Mevrouw Berndsen vroeg naar de stand van zaken met
betrekking tot de adviescommissie. Het advies over een
nullimiet voor de analytische grenswaarde is in de afrondingsfase. Aan het eind van deze maand is dat advies
beschikbaar. Het is jammer dat we nu nog niet aan het eind
van de maand zitten, maar het komt er dus aan.
Ik kom bij een aantal zeer belangrijke vragen over de
speekseltesten en de taak van de politie. In veel landen
binnen en buiten Europa wordt bij de aanpak van rijden
onder invloed van drugs gebruikgemaakt van speekseltesten. De resultaten van het Europese DRUID-onderzoek tonen
aan dat er inmiddels speekseltesters op de markt zijn die
geschikt zijn als selectieapparaat. De betrouwbaarheid van
de speekseltester — dat was de kern van de vragen — is
cruciaal. Daarom heeft het ook lang geduurd. Voorkomen
moet worden dat bestuurders ten onrechte bloed moeten
afstaan, maar ook dat bestuurders ten onrechte de strafrech-

Tweede Kamer

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

telijke dans ontspringen. Daarom zal bij de keuze voor één
of meer speekseltesters als criterium gelden dat het aantal
valspositieven en valsnegatieven van de in te zetten
speekseltester zo gering mogelijk is. Valspositieven en
valsnegatieven zijn helaas wel onlosmakelijk verbonden
aan de inzet van de speekseltester. Hoe goed de speekseltester ook is, de mogelijkheid van valspositieven en valsnegatieven blijf je houden. Daarom wordt de speekseltester
ook alleen als voorselectiemiddel gebruikt en niet als
bewijsmiddel.
De keuze voor de door de politie te gebruiken speekseltester
zal worden gemaakt op basis van het programma van eisen
uit de leidraad die het NFI tezamen met de politie heeft
opgesteld. In die leidraad zijn de technische eisen en de
betrouwbaarheidseisen geformuleerd waaraan de te
selecteren speekseltester dient te voldoen. De politie heeft
zich met name gericht op de praktische hanteerbaarheid
van de speekseltester. Het NFI heeft tezamen met het Nationaal Instituut voor Criminalistiek en Criminologie te
Brussel, dat in het kader van de Belgische wetgeving eerder
een selectie heeft gemaakt voor een speekseltester, met
name gekeken naar de chemische aspecten en betrouwbaarheid van de speekseltester. Mevrouw Helder vroeg in dat
verband naar de ervaringen in België. Daarmee wordt dus
samengewerkt. NMi Certin heeft met name gekeken naar
de algemene technische eisen en de eisen aan de uitleesapparatuur. De SWOV heeft bij het opstellen van de leidraad
een algemeen adviserende rol gespeeld. Er zijn speekseltesters die aan de eisen uit de leidraad voldoen.
Mevrouw Helder heeft, evenals mevrouw Berndsen,
gevraagd waarom niet op alle drugs wordt getest. Mevrouw
Kuiken heeft dat ook gevraagd. De huidige speekseltesters
zijn helaas niet in staat om het gebruik van alle drugs vast
te stellen. Op dit moment heeft zich dat nog niet ontwikkeld.
Het is een oproep aan de markt om dat te doen. De testen
kunnen bijvoorbeeld niet het gebruik van GHB detecteren.
Teneinde het gebruik van die drug en van andere drugs die
niet met behulp van speekseltesters kunnen worden gedetecteerd, alsmede van het gebruik van geneesmiddelen,
vast te stellen, wordt met dit wetsvoorstel de grondslag
gecreëerd om een bestuurder te kunnen bevelen om mee
te werken aan een onderzoek van de psychomotorische
functies en de oog- en spraakfuncties, alsmede de verplichting voor de bestuurder om op eerste vordering aan het
onderzoek mee te werken. Dat is een belangrijke doorbraak.
Met behulp van een onderzoek van de psychomotorische
functies en de oog- en spraakfuncties of op basis van het
rijgedrag of van uiterlijke kenmerken die het gebruik van
een psychotrope stof verraden, kan net zoals met de
speekseltester aannemelijk worden gemaakt dat hij onder
invloed van die stof moet zijn en kan hij als verdachte
worden aangemerkt.
De heer Van Nispen (SP):
Ik wil nog even een stukje terug in het betoog van de
minister. Hij had het over de betrouwbaarheid van de
speekseltesters. Uit cijfers van de Raad voor de rechtspraak
bleek destijds dat ongeveer één op de vijf testers een valsmelding gaf. Dat betekent dat mensen die wel drugs hebben
gebruikt, vrijuit gaan. Ik moet daar inderdaad bij zeggen:
op basis van de tester als voorselectiemiddel. De keus voor
de definitieve speekseltester moet nog worden gemaakt.
Dat begrijp ik. Heeft de minister nieuwere percentages van
betrouwbaardere modellen van die speekseltesters? Bij wat

17 juni 2014
TK 94

94-28-16

voor cijfers spreekt de minister van een acceptabele foutmarge, waarmee we van start kunnen gaan?
Minister Opstelten:
Dat zou ik niet willen aangeven. Wij gaan natuurlijk voor
de beste en dat is het NFI. Dat heb ik al gezegd. Ik richt mij
hierin niet op de Raad voor de rechtspraak, maar op de
deskundigheid van het NFI dat samen met het Nationaal
Instituut voor Criminalistiek en Criminologie te Brussel een
selectie heeft gemaakt. De SWOV zal daarbij adviseren.
Anders hadden wij dit wetsvoorstel nu nog niet behandeld.
Die instituten zeggen dat het nu kan. Het is ontwikkeld. Ik
weet niet in welke zin ik dat nu moet zeggen qua techniek,
maar wij kunnen de mogelijkheid van valspositief en valsnegatief niet uitsluiten. Ik ga nu geen percentage geven,
want dat wordt gokken en dat moeten wij niet doen.
De heer Van Nispen (SP):
Gokken moeten wij inderdaad niet doen. Ik begrijp wel dat
de minister niet kan uitsluiten dat er valsmeldingen zullen
blijven. Dat kan ik nog wel begrijpen, maar ik vraag naar
de meest wetenschappelijke, meest recente onderzoeken.
Uit de nieuwere cijfers blijkt iets anders dan dat een op de
vijf een valsmelding is. Ik had erop gehoopt dat wij inmiddels zo ver zijn.
De minister had nog even doorgepraat en daarom koppel
ik hieraan ook meteen een tweede vraag. Die gaat over
GHB. Die drug kunnen wij jammer genoeg nog niet detecteren met de huidige testen.
Minister Opstelten:
Ik kom daar nog op terug.

Minister Opstelten:
Tot dat laatste zijn wij natuurlijk altijd bereid. Wij kijken niet
alleen naar België, maar wij bezien dit internationaal. De
wereld kijkt ook naar ons op dit punt. Wij hebben echter
een ander rechtstelsel. Gelet op de kwaliteit van de speekseltest, is het heel belangrijk om te zeggen dat wij die niet
als bewijsmiddel kunnen laten hanteren. Die test is een
selectiemiddel en niet meer dan dat. Dat is allemaal keurig
aangegeven in de voorbereiding. Het is niet anders. De
bloedtest is uiteindelijk maatgevend en de uitkomst daarvan
is het bewijsmiddel. Dat is het. Dat zijn de normen waarmee
wij werken.
Mevrouw Helder (PVV):
Ik ben enigszins blij met dit antwoord. Ik hoorde de minister
zeggen dat het buitenland naar ons kijkt. Ik ben blij dat de
minister zegt dat hij ook naar het buitenland gaat kijken.
Daar heeft men hier brede ervaring mee. Dat heeft niet te
maken met een ander rechtstelsel. Naar aanleiding van de
ervaring met bloedmonsters is daar bereidwilligheid ontstaan en is men van mening dat de speekseltest zelfs nog
beter als bewijsmiddel kan dienen. In mijn eerste termijn
heb ik al gezegd dat er gevallen bekend zijn waarin de
speekseltest wel tot aanduiding van gebruik van drugs
leidde. Dat kon daarmee aangetoond worden en niet met
het bloedmonster. Ik hoop dat de minister daar heel positief
naar gaat kijken.
Minister Opstelten:
Er mag geen misverstand over bestaan dat de speekseltester een selectiemiddel is op weg naar de bloedtest, samen
met de andere mogelijkheden die nu in de wet zijn opgenomen. De wet is het uitgangspunt. Wij sluiten in deze ontwikkeling natuurlijk niet onze ogen voor de buurlanden.

De heer Van Nispen (SP):
De minister komt daar nog op terug. Toch stel ik de vraag
of de minister, het kabinet, heeft overwogen om zelf eventueel geld te steken in onderzoek daarnaar, want nu wordt
er gewacht op de markt.

Ik kom dan bij de vraag van de heren De Rouwe en Van
Nispen over de constatering van de SWOV dat GHB in het
verkeer een groot risico vormt. Er is nog geen drugstester
die GHB detecteert. De vraag is of ik daarvoor zal zorgen.
GHB dient stevig aangepakt te worden, daarover zijn wij
het allemaal eens. In mei 2012 is GHB daarom van lijst 2
naar lijst 1 van de Opiumwet verplaatst en als harddrug
gekwalificeerd.

Minister Opstelten:
Wij kunnen het onderzoek geven dat wij nu hebben gedaan.
Alle ontwikkelingen die er zijn, zijn er mede door ons, de
politie en het NFI. Al die instituten vallen onder de overheid
en andere ook. Laat ik zeggen dat wij er nu vertrouwen in
hebben — dat is al een tijdje zo — dat de speekseltest een
goed instrument is om dat te doen. Wij zullen ernaar streven
om een zo klein mogelijke foutmarge te realiseren. Mag ik
dit zo kort samenvatten? Een op de vijf is niet het getal dat
ik in mijn hoofd heb; laat ik het zo zeggen.

De SWOV laat in de onlangs uitgebrachte infosheet weten
dat er geen gegevens bekend zijn over GHB-gebruik in het
verkeer. Vermoedelijk zijn de risico's van het gebruik van
GHB in het verkeer hoog. Ook GHB in het verkeer dient
stevig te worden aangepakt. Dat kan nog niet met de huidige speekseltesters. Dit betekent niet dat de gebruikers
niet kunnen worden aangepakt; dat kan op basis van de
uiterlijke kenmerken. Ik verwijs daarvoor naar het wetsvoorstel.

Mevrouw Helder (PVV):
Wat de minister zei over België was geen antwoord op de
vraag die ik in dat kader had gesteld. Ik had naar België
verwezen, niet alleen omdat ze daar dus wel een zerotolerancebeleid hebben, maar ook omdat België de speekseltest
en het resultaat daarvan als bewijsmiddel gebruikt. In dat
kader heb ik gevraagd of de minister bereid is om naar de
ervaring daarmee in België te kijken en daar zijn voordeel
mee te doen. Dat antwoord mis ik.

Tweede Kamer

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

Het zou helpen als er GHB-speekseltesten zijn. Ik ga ervan
uit dat de markt daarvoor zal zorgen. Het kabinet zal die
ontwikkeling nauwgezet volgen. Wij zullen ook actief opereren om te kijken of wij dit zo snel mogelijk voor elkaar
kunnen krijgen. Wij wachten niet af of de markt iets doet.
Dat zou geen verantwoorde benadering zijn. Het is wel de
taak van de markt om het middel op de markt te brengen,
want wij hebben het niet.

17 juni 2014
TK 94

94-28-17

De heer De Rouwe (CDA):
Dank voor dit antwoord. De minister erkent dat het met de
voorselectiemiddelen die wij nu bespreken, nog niet
mogelijk is. Erkent de minister daarmee ook het grote
belang van experts die thans worden ingezet door de politie
om drugs te detecteren op de huidige en straks oude
manier? Die mensen, die kennis en die expertise mag de
politie niet weggooien omdat de veronderstelling kan ontstaan dat het nu is opgelost. Het tegendeel is waar. Erkent
de minister dit? Wil hij toezeggen dat die expertise, die best
wel schaars is, ook echt behouden blijft en misschien nog
wel meer wordt ingezet dan ooit, omdat GHB wellicht een
groeiend probleem is?
Minister Opstelten:
Het antwoord op die vraag is ja. Daarmee is het probleem
niet opgelost. De kennis die wij hebben op dit terrein, zullen
wij alleen maar vermeerderen en niet laten wegvloeien. Ik
kom nog terug op de ontwikkeling van de politie. Ik kan
toezeggen dat wij hier blijvend aandacht aan besteden.
De heer De Rouwe (CDA):
Dat is duidelijk. Hartelijk dank. Dan heb ik nog een tweede
vraag. De minister zegt dat hier een taak is weggelegd voor
de markt. Die conclusie zal ik niet bestrijden. Tegelijkertijd
neemt het kabinet initiatieven om met kennisinstituten de
markt te verkennen. Ziet de minister ook nog kansen om in
samenspraak met zijn collega van I en M bij de kennisinstituten te kijken of wij op dit punt nog een stapje vooruit in
de wereld kunnen zetten, wellicht als pionier, in plaats van
alleen maar op de markt te wachten?
Minister Opstelten:
Zeker. Ik zocht naar de goede woorden om meer te zeggen
dan "Ik ben afhankelijk van de markt", want dat vind ik ook
niet prettig in dit geval. De markt ontwikkelt het wel. Ik denk
dat wij aan onze kennisinstituten — ik denk dan in de eerste
plaats aan het NFI dat wereldwijd in de top opereert — eens
dringend de vraag moeten stellen hoe wij dit voor elkaar
krijgen en wat wij hieraan kunnen doen. "Verken dit eens
even, NFI." Daar kan ik mij heel veel bij voorstellen. Dat
hebben we al gevraagd, maar dat kan als uitkomst van dit
debat nog een keer indringender plaatsvinden.
Mevrouw Kuiken vroeg hoe betrouwbaar de tests bij een
combinatie van alcohol en drugs zijn. Hoe zit het met de
doorwerking? Bij combigebruik vinden er twee tests plaats.
Het alcoholpromillage wordt vastgesteld door de ademanalyse en de waarde van de drugs door bloedonderzoek. Op
basis van beide resultaten vordert het OM vervolgens een
straf.
De heer De Rouwe vraagt of ik de garantie kan geven dat
er voldoende testers zijn. Het antwoord is ja, maar op dit
moment nog niet. Het wetgevingsoverleg doen wij altijd
verantwoord, zoals bekend. Bij de inwerkingtreding van de
wet zijn er voldoende testers beschikbaar. Bij de opleiding
van de agenten die voor de inwerkingtreding van de wet
zal starten, zullen er al testers beschikbaar zijn. Dan kan er
goed geoefend worden. We willen goed voorbereid een
vliegende start maken.

Tweede Kamer

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

De heer De Rouwe vraagt of de politie voldoende weet om
de wet uit te voeren en de speekseltester te benutten. Het
antwoord is ja. De Politieacademie ontwikkelt een opleiding
voor de dienders. Wat leren de agenten dan? Kennisneming
van de nieuwe regelgeving, want die moeten zij begrijpen
en uitventen. Wat houdt de speekseltester in? Hoe werkt
de speekseltester? Hoe doe je zo nodig een psychomotorische test? Dat is natuurlijk ook een vak apart. Bij de inwerkingtreding van de wet zullen agenten zijn opgeleid dan
wel ingepland zijn om hiervoor te worden opgeleid. Ook
de uiterlijke kenmerken van gebruikers kunnen herkennen
maakt deel uit van de opleiding. De heer Bisschop vroeg
hiernaar.
De heer De Rouwe vroeg hoe het zit met de ICT bij de politie. Ik kan een buitengewoon helder antwoord geven: daar
wordt aan gewerkt. Bij de inwerkingtreding van de wet is
de ICT op orde, want anders kan hij niet werken. Daarmee
is niet gezegd dat dit makkelijk is. Een van mijn taken is om
bij de Nationale Politie de ICT op orde te krijgen. Er is een
bepaalde rust ontstaan, sinds ik de ICT als aap op mijn
schouder heb genomen. Ik heb morgen nog een AO over
de politie, dus ik moet hier voorzichtig opereren. Dat bedoel
ik heel serieus. Dat moet echt goed zijn, eerder zal de wet
niet in werking treden. Ik moet hier heel precies opereren.
Mevrouw Berndsen heeft vragen gesteld over de pakkans
en de effectiviteit van de wetgeving. Mijn collega en ik vinden het duidelijk van belang dat drugs in het verkeer steviger worden aangepakt dan nu het geval is. Verkeersveiligheid is leidend. Controleren of mensen onder invloed van
drugs rijden is nu ook al een taak van de politie. Met de
speekseltester krijgt de politie een instrument in handen
waardoor de controle eenvoudiger wordt.
Alle taken worden door de politie uitgevoerd binnen de
bestaande sterkte, daarover kan ik glashelder zijn. Daartoe
behoort ook de handhaving van de verkeersregels. In de
driehoek van burgemeester, politie en Openbaar Ministerie
zal ook gesproken worden over de handhaving met
betrekking tot drugs in het verkeer. In de situatie van de
Nationale Politie worden de lokale prioriteiten in het
beleidsplan van de regionale eenheden opgenomen. Dit
beleidsplan wordt door de burgemeester en de hoofdofficier
opgesteld.
De keuze voor het houden van bepaalde drugscontroles
gebeurt in de praktijk op basis van informatie dat er veel
drugsgebruikers rijden in de buurt van bepaalde uitgaansgelegenheden, op bepaalde wegen of tijdstippen, bijvoorbeeld weekendnachten. Daarvan is dan bekend dat er veel
drugs worden gebruikt. Dit wordt zorgvuldig ingepland
door de politie, maar we gaan niet van tevoren vertellen
wanneer we het doen.
Mevrouw Visser (VVD):
Ik heb nog een verduidelijkende vraag naar aanleiding van
de beantwoording van de minister zo-even. Wanneer gaat
deze wetgeving in werking treden? De minister verbond er
net een duidelijke randvoorwaarde aan, namelijk: zolang
de ICT niet op orde is. Om de vraag dan anders te stellen:
wanneer is de ICT op orde? Het is niet voor niets dat de
heer De Rouwe zo vrolijk zijn betoog begon hierover. Dit
was zijn doelstelling als Kamerlid. Volgens mij heeft ieder
aanwezig Kamerlid gezegd: dit moeten we gewoon doen,

17 juni 2014
TK 94

94-28-18

we praten hier al heel lang over en dus moeten we nu aan
de slag. Ik hoor de minister echter een duidelijk voorwaarde
formuleren. De vraag is dus wat er gaat gebeuren qua
implementatie van deze wet. Wanneer is de implementatie
van de ICT dan op orde en kan daadwerkelijk de politieagent
op straat aan de slag met deze wet?
Minister Opstelten:
Niet alleen u als Tweede Kamer maar vooral ook de senaat
eist dat er niet allerlei voorbereidingsmaatregelen zijn
getroffen en budgetten zijn uitgetrokken voordat de
Kamerbehandeling heeft plaatsgevonden. In de voorbereiding hebben we natuurlijk wel alles verkend en alles staat
ook klaar om het te doen.
Dan de vraag hoe de implementatie ten aanzien van de ICT
wordt vormgegeven. De betrokken organisaties in de
strafrechtketen moeten ervoor gereed zijn. De opleiding
moet niet alleen gepland zijn maar moet ook klaar zijn.
Binnen de organisaties dient er gezorgd te worden voor
zaken als opleidingen en aanpassing ICT. Onder regie van
mij loopt er een project om een en ander voor elkaar te
krijgen. Het doel van het project is om het wetsvoorstel zo
spoedig mogelijk na de parlementaire behandeling in werking te laten treden. Daartoe zijn al de nodige voorbereidingen getroffen. Met het daadwerkelijk aanpassen van ICTsystemen van politie en OM en de onderzoeksmethoden
van NFI kan worden begonnen nadat uw Kamer en de Eerste
Kamer het wetsvoorstel hebben aanvaard. Er is toch wel
negen maanden voor dat hele ICT-programma noodzakelijk.
Ik kom dan wat betreft de planning uit op ongeveer een
jaar, namelijk op 1 juli 2015. Als de Eerste Kamer er echter
net zo lang over doet als u, dan moet ik dat weer terugnemen. Stel dat het heel snel zou kunnen, dan is het 1 juli
2015. Die tijd hebben we dan wel nodig. Ik hoop dat u het
respecteert dat ik geen enkel risico neem met de ICT van
de politie; op dat punt hebben we onze lessen geleerd.
Iedereen moet klaarstaan.
Gevraagd is of de capaciteit van het OM voldoende is. Het
OM heeft veel ervaring met het behandelen van zaken
waarbij sprake is van rijden onder invloed van alcohol. Deze
kennis en ervaring worden nu ook al ingezet voor het
behandelen van zaken waarbij sprake is van rijden onder
invloed van drugs. Binnen de totale capaciteit heeft het OM
voldoende capaciteit beschikbaar om de extra zaken af te
handelen. Dus het antwoord daarop is ja.

van de speekselteksten is al gestart. Rond de zomer zullen
de gebruikerseisen zijn geformuleerd. Ik zeg dit ook ter
verduidelijking voor de heer Van Nispen. Aangezien de
aanbesteding nog moet starten en de aanbieding door de
leveranciers nog onbekend is, kan ik nog niets concreets
over de prijs per test melden. De politie verwerkt de kosten
hiervan in haar begroting, die op Prinsjesdag naar de Kamer
zal worden gezonden.
Wat zijn de kosten van de handhaving? Mevrouw Berndsen
stelde die vraag. Het controleren op het rijden onder invloed
van drugs is een bestaande taak. Daarom is het uitgangspunt dat de kosten door de organisaties binnen de strafrechtketen, waaronder de politie, binnen hun eigen begrotingen worden opgevangen. De kosten voor het afnemen
van bloed komen voor rekening van de politie.
Mevrouw Kuiken (PvdA):
Ik heb nog een informatieve vraag. We hebben het vooral
over de kostenkant. Er is een paar miljoen voor inzet,
capaciteit, afname et cetera. Maar er zit natuurlijk ook een
batenkant aan, ook al heb ik die nog niet gezien. Hoeveel
verkeersdoden, hoeveel slachtoffers zouden we hiermee
kunnen voorkomen? Hoeveel zouden we hiermee besparen?
Ik kan mij voorstellen dat de minister die gegevens nu niet
meteen beschikbaar heeft. Misschien kan de minister deze
vraag beantwoorden in tweede termijn. We moeten niet
alleen over kosten praten, maar ook over de vraag waarom
we dit eigenlijk doen.
Minister Opstelten:
Ik zal even kijken of we die vraag in tweede termijn kunnen
beantwoorden. Ik heb die informatie nu niet beschikbaar.
Het uitgangspunt is dat elk slachtoffer er één te veel is. Dat
moge duidelijk zijn.
Wat is de zwaarte van de straffen? Mevrouw Visser heeft
daar nadrukkelijk naar gevraagd, ook in het kader van
combinatiegebruik. Mijn collega Schultz zal daar zo dadelijk
nog even op ingaan. Ik zeg "even". Dat zou je ook van mij
kunnen zeggen, maar dan merk je dat het toch anders kan
vallen.

Mevrouw Kuiken vroeg naar de kosten van de speekseltesten. Het traject om te komen tot aanbesteding en aanschaf

Combinatiegebruik vraagt een stevige aanpak. Bij alcohol
is door het gebruik van ademanalyseapparatuur onmiddellijk het promillage bekend. Bij drugs dient bloed van de
verdachte te worden afgenomen en onderzocht. Het duurt
ongeveer twee weken voordat het resultaat van dit onderzoek bekend is. Als de vastgestelde waarden bij het gelijktijdig gebruik van alcohol en drugs of een combinatie van
drugs boven de nullimiet liggen, is iemand strafbaar. Bij
alcohol hanteert het OM nu al de regel dat bij een hoog
promillage en bij recidive hogere straffen op zijn plaats zijn.
Bij iedere vorm van combinatiegebruik zal dit het geval zijn.
De strafmaatregelen zijn relatief licht ten opzichte van de
gedragsmaatregelen. Mijn collega gaat daar zo dadelijk ook
nog even op in. De rechter houdt in zijn strafmaat rekening
met het opleggen van maatregelen. Daardoor kan het
voorkomen dat de strafmaat licht is ten opzichte van de
gedragsmaatregel. Het gaat er echter om wat het meeste
effect heeft: twee jaar met een alcoholslot gereguleerd leren
rijden zonder alcohol of een forse sanctie? Die afweging
dien je voortdurend te maken. De kern is wel dat het strafrecht altijd een ultimum remedium is. Het Openbaar

Tweede Kamer

17 juni 2014
TK 94

Mevrouw Helder heeft nog gevraagd of ik kan reageren op
de berichten in de media dat de snelwegpolitie niet meer
handhaaft. Ook ik heb kennisgenomen van de berichten in
de media daarover. We hebben de laatste jaren inderdaad
gezien dat het aantal staandehoudingen terugloopt. Ik loop
niet voor de feiten weg. Het onderzoek van het WODC uit
2011 dat ik eerder naar de Kamer stuurde, gaf daar verschillende redenen voor. Er was sprake van een afname van de
verkeersstromen door de economische crisis, van het
afschaffen van de bonnenquota en van gedragseffecten
door agenten en burgers. Gelukkig laat het laatste volledig
bekende jaar, 2013, wel een positieve lijn zien. Er zijn toen
ruim 50.000 mensen meer staande gehouden ten opzichte
van 2012. Die lijn moeten we in 2014 vasthouden.

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

94-28-19

Ministerie verandert dat naar een optimum remedium. Ik
denk dat we dat moeten vasthouden als uitgangspunt.

over de beschikbaarheid van artsen en verpleegkundigen
voor bloedafname.

Mevrouw Visser heeft mij gevraagd om nog even na te
lopen welke straffen worden opgelegd bij rijden onder
invloed. Ik was wel door haar vraag getriggerd. Ik wilde het
ook precies weten. Volgens de richtlijnen van het OM zijn
er de volgende straffen voor rijden onder invloed van
alcohol. First offenders krijgen een strafbeschikking van
€360. Bij de tweede keer is de strafbeschikking €500. Bij de
derde keer wordt het rijbewijs ingevorderd en is de rijontzegging vier maanden onvoorwaardelijk. Bij hogere promillages wordt bij een eerste overtreding ingevorderd. Dat is
zo ongeveer de lijn die wordt gehanteerd.

De heer De Rouwe en de heer Van Nispen vragen naar de
capaciteit van het NFI. Dat is belangrijk. Er is voor gekozen
om bij de start vooralsnog te voorzien in een substantiële
capaciteit bij het NFI van 5200 bloedanalyses per jaar. Bij
een aantal van 5200 bloedanalyses ligt voor het NFI het
omslagpunt om over te gaan van het handmatig uitvoeren
van de bloedanalyses naar het geautomatiseerd afdoen
ervan. Dat brengt extra kosten met zich. De Kamer zal het
met mij eens zijn dat die kosten alleen dienen te worden
gemaakt als dat noodzakelijk is gebleken op basis van
daadwerkelijk opgedane ervaringen en dus niet op basis
van een inschatting. We gaan dus op die manier beginnen.

Mevrouw Visser (VVD):
De minister van I en M gaat nader in op de combinatie van
het strafrecht versus de gedragsmaatregelen. De vraag was
echter ook gericht aan de minister van V en J, vooral omdat
in de wet niet is opgenomen wat de straf is bij gecombineerd gebruik in het verkeer, dus gecombineerd drugs en
alcohol. Uit de SWOV-analyse, waar de minister zelf mee
begon, blijkt dat de risicofactor ontzettend groot is, vooral
wat betreft drugs en alcohol. Mijn vraag was, al moet het
OM de strafmaatregelen nog uitwerken, wat voor straffen
er zullen gaan gelden. Ik neem aan dat er rekening zal
worden gehouden met de verkeersveiligheid en met de
risicofactoren. Daar moet bij de uitwerking rekening mee
worden gehouden. Er moet een duidelijk signaal worden
afgegeven dat wij dit niet accepteren.

Over de inwerkingtreding heb ik het nodige gezegd. Wordt
de wetgeving geëvalueerd? Dat vroeg de heer De Rouwe.
Graag zeg ik de heer De Rouwe toe dat wij de wetgeving
die wij hier vanavond bespreken binnen een termijn van
vijf jaar zullen evalueren. Niet eerder, want dan valt er
eigenlijk weinig te evalueren. U allen kennende, zullen wij
voortdurend over de ontwikkelingen spreken en het gesprek
blijven voortzetten.

Minister Opstelten:
Dank voor die interruptie. Het is goed aan te geven dat het
OM strenge straffen eist als iemand onder invloed in het
verkeer wordt aangetroffen. Dat geldt ook voor de uitwerking. Het is onacceptabel — dat is het beleid van het OM
en ik steun dat als politiek verantwoordelijke — om op dat
moment aan het verkeer deel te nemen. Er is sprake van
een misdrijf, zoals al is vastgesteld. Dat betekent dat je een
strafblad krijgt en dat overtredingen worden geregistreerd.
Iemand die voor de tweede keer in de fout gaat, wordt een
stuk strenger aangepakt. Van deze persoon nemen wij voor
langere tijd het rijbewijs af en deze persoon krijgt ook een
hoge boete. Bij zeer hoge promillages kunnen mensen zelfs
in de gevangenis belanden. Bij combigebruik — het OM
richt het strafvorderingsbeleid daar nog op in — is het uitgangspunt dat het OM ook streng wil straffen. In mijn eigen
woorden: hoe gevaarlijker, hoe strenger. Dat is de lijn van
het OM in het algemeen, maar zeker als het gaat om de
verkeersveiligheid. Dat is het uitgangspunt. Het signaal is
duidelijk overgekomen.

Mevrouw Visser heeft over de geneesmiddelen gesproken.
Is artikel 8, lid 1, van de wet voldoende voor de aanpak van
medicinaal gebruik? Ja. Op dit moment is het niet mogelijk
om net als voor drugs en alcohol limieten vast te stellen.
In de schriftelijke stukken hebben wij daarvoor de reden
gegeven. Voor te weinig geneesmiddelen kunnen limieten
worden vastgesteld en bovendien is de invloed van een
middel te veel afhankelijk van persoonlijke factoren. Bij
gebrek aan beter is het goed dat wij artikel 8, lid 1, als
vangnet voor geneesmiddelen hebben.
Mevrouw Kuiken vroeg naar het risico van alcohol- en
medicijngebruik door 50-plussers. Bepaalde medicijnen
versterken het effect van alcoholgebruik. Daarvoor wordt
gewaarschuwd in de bijsluiter en op basis daarvan kan de
gebruiker weten wat het effect is. Artikel 8, lid 1, is het
vangnet zoals ik heb gezegd. Dat geldt overigens voor
ouderen en voor jongeren. Ik vind het wel een punt om in
de voorlichting en de campagnes mee te geven. Daar zal
mijn collega nog over spreken.
Mevrouw Kuiken (PvdA):
De onderwerpen bewustwording en voorlichting worden
behandeld door uw collega? Ja? Dat is helder, dank u.
Minister Opstelten:
Dat is de taakverdeling; op een natuurlijke wijze.

De heer Van Nispen vraagt of er voldoende artsen en verpleegkundigen beschikbaar zijn voor bloedafname. Op dit
moment mag de politie alleen een arts inschakelen als
iemand wordt verdacht van rijden onder invloed, drugs. Bij
die persoon wordt dan bloed afgenomen. In de praktijk is
dat soms lastig. Daarom wordt het met dit wetsvoorstel
mogelijk dat ook verpleegkundigen worden ingeschakeld
voor het afnemen van bloed. Dat verruimt de groep waar
de politie een beroep op kan doen aanzienlijk. Mijn ministerie en het ministerie van VWS zijn daarover met de organisaties van artsen en verpleegkundigen in gesprek. Dit zal
leiden tot afspraken tussen de politie en deze organisaties

Ik kom op het amendement van de leden De Rouwe en Van
der Staaij op stuk nr. 12, over de nullimiet voor drugsgebruik door beginnende bestuurders. Het is duidelijk dat de
heren De Rouwe en Van der Staaij willen bewerkstelligen
dat analoog aan de regeling die voor alcoholgebruik geldt,
een specifieke regeling wordt getroffen voor beginnende
bestuurders die met drugs op aan het verkeer deelnemen.
Op grond van artikel 8 van de wet geldt voor beginnende
bestuurders in geval van alcoholgebruik een lagere grenswaarde dan voor ervaren bestuurders; 0,2 promille voor
beginnende bestuurders en 0,5 promille voor ervaren

Tweede Kamer

17 juni 2014
TK 94

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

94-28-20

bestuurders. In het wetsvoorstel hebben wij er niet voor
gekozen om de grens voor enkelvoudig gebruik van drugs
in het verkeer op nul te stellen. Dat heb ik één- en andermaal
gezegd. Dat geldt ook niet voor beginnende bestuurders.
Weliswaar zijn jongeren vaker betrokken bij ongevallen dan
volwassenen, zoals de heren De Rouwe en Van der Staaij
hebben aangegeven. Ook worden drugs en alcohol meer
aangetroffen bij jongvolwassenen jonger dan 35 jaar, maar
dit betekent niet dat de grens voor beginnende bestuurders
op nul zou moeten komen te liggen. Voor alcoholgebruik
geldt ook geen nullimiet. Daarvoor geldt immers de limiet
van 0,2 promille. Die is hoger dan de nullimiet, te weten de
laagst meetbare hoeveelheid alcohol.

risicogerelateerde grenswaarden altijd lager dan de
gedragsgerelateerde grenswaarden?

Voor enkelvoudig drugsgebruik is het niet mogelijk om per
drug een limiet te bepalen, die tussen de voor die drug
voorgestelde gedragsgerelateerde grenswaarde en de nullimiet in zit. Dat is zo omdat de per drug voorgestelde
gedragsgerelateerde grenswaarde, anders dan wat bij
alcoholgebruik het geval is, al op een heel laag niveau
gesteld wordt. Een nog lagere grenswaarde zou uitkomen
op een nullimiet. Dat zou niet-consistent beleid zijn. Nullimieten vinden wij ook voor beginnende bestuurders disproportioneel. Die limieten pakken dan onevenredig zwaar uit
voor mensen die uren geleden een drug hebben gebruikt
en nog sporen van afbraakproducten in hun bloed hebben.
Het gaat om de proportionaliteit en de beoordeling door
de rechter. Dat geldt ook voor mensen die zelf geen cannabis hebben gebruikt, maar alleen langdurig aan cannabisrook zijn blootgesteld. Wij zijn dus geen voorstanders van
het invoeren van nullimieten voor ieder drugsgebruik door
beginnende bestuurders en ontraden daarom de aanvaarding van het onderhavige amendement.

De voorzitter:
We houden het spannend.

Tot slot spreek ik over het amendement op stuk nr. 8 (32859)
van de leden Van der Staaij, Helder en De Rouwe. Ik heb
de argumenten hierover dacht ik al aan het begin van mijn
betoog gegeven. Naar onze mening is er geen rechtvaardiging om zero tolerance voor ieder drugsgebruik in het verkeer in te voeren. Wat je er ook van vindt: het gaat om de
toets van de proportionaliteit en verkeersveiligheid. Zero
tolerance werkt, zoals ik eerder heb geschetst, naar onze
mening averechts. Het is daardoor disproportioneel en
levert een ongelijke behandeling van verkeersdeelnemers
op. Bovendien vraagt een goede handhaving van het
drugsverbod in artikel 8 van de wet erom niet af te wijken
van de huidige rechtspraktijk en geen totaalverbod in te
voeren voor drugs in het verkeer. We delen de opvatting
van de indieners van het amendement dan ook niet. Daarom
vinden we dat we het moeten ontraden.
Tot zover mijn bijdrage.
De voorzitter:
We hebben nog een vraag van mevrouw Helder. Als u nog
even wilt blijven staan, mijnheer de minister.
Mevrouw Helder (PVV):
Ik meen dat één vraag van mijn fractie niet is beantwoord.
Die gaat over de risicogerelateerde grenswaarden. In de
memorie van toelichting staat dat die waarden op basis
van de huidige wetenschappelijke inzichten niet kunnen
worden aangegeven. Mijn vraag was: kan dat heden ten
dage wel? Zo ja, dan had ik een vervolgvraag. Liggen de

Tweede Kamer

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

Minister Opstelten:
Vindt mevrouw Helder het goed als ik dat even heel precies
naga en deze vraag meeneem in de tweede termijn?
Mevrouw Helder (PVV):
Dat is prima. Van het antwoord hangt namelijk af of ik mijn
amendement ga indienen; daarom luistert het nauw.

De heer Van Nispen (SP):
Ik heb de minister wel iets horen zeggen over het gecombineerd gebruik, maar naar mijn mening was dat toch
onvoldoende. Ik heb expliciet gevraagd naar wat heeft
geleid tot het voortschrijdend inzicht. De minister kiest
namelijk niet voor nullimieten. Ik heb hem daarvoor
gecomplimenteerd, want ik vind dat hij daar krachtige
argumenten voor heeft, die net herhaald zijn. Maar zou het
bij gecombineerd gebruik niet tot problemen leiden? Ik
vraag mij dan namelijk af hoe het zit met mensen die in een
ruimte hebben gezeten met iemand die cannabis heeft
gerookt, of met mensen die na langere tijd nog steeds de
sporen in zich hebben. Hoe pakt dat dan uit, in combinatie
met een andere drug of alcohol van weet ik veel hoe lang
geleden?
Minister Opstelten:
Ik heb al aangegeven dat dat daar dus niet het geval is. Daar
wordt de nullimiet gehanteerd, vanwege het advies van de
SWOV en alle deskundigen over de combinatie van drugs
en alcohol of twee verschillende soorten drugs. Dat risico
is dus niet meer aanwezig.
De heer Van Nispen (SP):
Dat is goed om te horen, want het is voor mijn fractie een
belangrijk punt. De minister zegt dus dat het uitgesloten is
dat er mensen veroordeeld en bestraft zullen worden die
slechts passief hebben meegerookt in een kleine ruimte of
die de sporen na langere tijd nog bij zich dragen. Die mensen vallen dus niet onder de combinatieregeling die bij nota
van wijziging is ingevoerd.
Minister Opstelten:
Je kunt nooit iets uitsluiten. Ik kan geen garantie geven. Er
kunnen altijd fouten gemaakt worden. De omstandigheden
van iemand kunnen altijd heel specifiek zijn. Het is niet
verstandig om in mijn verantwoordelijkheid het woord
"nooit" te gebruiken. Het uitgangspunt is de proportionaliteit
en het risico dat feitelijk door de deskundigen is gemeten.
Dat volgen wij. Daarmee hebben wij eenheid en proportionaliteit in het beleid. Daarmee hebben wij ook gelijkwaardigheid in het gebruik van het verkeer tussen alle deelnemers.

17 juni 2014
TK 94

94-28-21

De voorzitter:
Ten slotte nog even de minister van Infrastructuur en Milieu
met wellicht wat korte puntjes. Ik zie aan haar reactie dat
zij een heel lang referaat wil houden, dus daar gaan wij
eens goed voor zitten.

Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Voorzitter. Ik zal het kort houden op uw verzoek. Ik ben blij
met de brede steun in de Kamer voor beide wetten, maar
er is een aantal vragen aan mij gesteld en daarnaast wil ik
graag reageren op een amendement. De wet heeft er
inderdaad lang gelegen, maar dat komt omdat de wet die
de uitbreiding van de recidive tot stand zou brengen, moest
wachten op een instrument dat ook werkelijk het bewijs
kan leveren dat er sprake is van drugsgebruik in het verkeer.
Dat instrument ligt er nu. Daarom kunnen wij nu eindelijk
tegelijk met beide wetten aan de slag.
Er is zijn vragen gesteld over de implementatie. Hoe brengen wij dat over op de doelgroepen? Hoe communiceren
wij daarover? Komt er een publiekscampagne die vergelijkbaar is met die rond de Bob of gaat het op een andere wijze?
Wij hebben daarop gestudeerd. Ook wij wilden bekijken
wat de beste manier is om dit te doen. Wij hebben dit laten
onderzoeken en daaruit is gebleken dat wij het op een
andere manier moeten doen dan met een massale campagne, omdat het gaat om een selectieve groep. Zo'n groep
kun je minder goed via massamedia bereiken. Je kunt zo'n
groep veel beter op specifieke momenten bereiken. In
tegenstelling tot alcoholgebruikers bestaat de groep vooral
uit jongeren en dan vooral jonge mannen. Ik wist eigenlijk
niet dat er bij drugsgebruik onderscheid was tussen jonge
mannen en jonge vrouwen, maar kennelijk gaat het vooral
om jonge mannen. Daarvoor geldt dat we ze waarschijnlijk
niet op de juiste manier bereiken als wij dat gewoon doen
met reguliere radio- en tv-spots.
Wij hebben een paar methoden bedacht om de doelgroep
goed te bereiken, naast de traditionele methodes voor het
communiceren van nieuwe regelgeving via de website en
de daartoe geëigende instrumenten, die natuurlijk niet
"platgelopen" worden door de doelgroep. Voor ons is vooral
van belang dat zo'n TeamAlert — het werd al genoemd
door een van de Kamerleden — tegenover groepen jongeren die regelmatig aanwezig zijn bij festiviteiten, op de
plekken waar jongeren komen, heel duidelijk naar voren
weet te brengen wat de gevaren zijn van drugs in het verkeer, dat je je daar niet in moet vergissen en dat je nog lang
effecten van het gebruik kunt ondervinden, ook al heb je
misschien al langere tijd geleden gebruikt. Wij geloven dat
het gewoon heel goed werkt als jongeren het vertellen aan
jongeren.
Daarnaast hebben we ook andere media of voorlichting
voor ogen. We hebben natuurlijk het CBR en andere uitvoeringsorganisaties, die in hun communicatie aandacht zullen
geven aan het feit dat drugs en verkeer niet samen kunnen
gaan. Ik weet ook dat er op dit moment al vragen over
alcohol en drugs in het theorie-examen zitten. Dat is ook
heel belangrijk, dan word je er op het moment dat je je
examens wilt halen al direct geconfronteerd met de effecten
ervan. Ik zal bezien hoe goed dat erin zit en of dat in de
toekomst nog verder uitgebreid kan worden. Daarnaast kan
het CBR natuurlijk ook een actieve rol spelen in het versprei-

Tweede Kamer

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

den van informatie over alcohol en drugs bij examenkandidaten, omdat zij altijd bij die examens aanwezig zijn.
Voor het aanpassen van de examens zal ik altijd ook te
maken hebben met Europa. De hoofdlijnen voor de examens zijn immers in de rijbewijsrichtlijn vastgelegd op
Europees niveau. Volgens mij laat dat echter onverlet dat
wij best wel wat extra aandacht kunnen vragen voor dit
onderwerp, juist bij jonge mensen en juist op een moment
dat ze ontvankelijk zijn voor dit soort informatie. We willen
verschillende media gebruiken, de traditionele websites,
de rijksoverheidscommunicatie, maar via jongeren willen
we ook informeren op de plekken waar men de fout in kan
gaan.
De alcoholbril werd nog even genoemd. Ik heb hem ook op
gehad, omdat je toch weleens wilt weten wat dat is en wat
voor effect zo'n promillage eigenlijk wel heeft. Nou, ik raad
iedereen aan om het ook te doen, want je schrikt je wild
van wat het effect is op je reactievermogen en op je scherpe
zicht. Als je drinkt, komt dat allemaal geleidelijk. Dan wen
je een beetje aan de situatie, maar als je die bril opzet, zie
je direct hoe weinig je nog ziet en hoe instabiel je bent. Ik
vroeg of zoiets ook bestaat voor drugs, zodat je je een beetje
kunt inleven in wat er gebeurt na een jointje, maar ik
begreep dat dat er nog niet was. Ik denk dat het vooral
zichtbaar gemaakt moet worden op een goede manier.
Misschien kan dat met filmpjes of op YouTubeachtige sites
waar jongeren naar kijken.
De heer De Rouwe vroeg ook naar de regelgeving voor de
uitbreiding van de reikwijdte van de recidiveregeling en
wanneer die nu eigenlijk in werking treedt.
Mevrouw Kuiken (PvdA):
Dank u. De reden dat we daar allemaal naar vroegen, was
dat als het gecombineerde gebruik van drugs en alcohol
straks niet meer kan, elke jongere moet weten: hou je van
een blowtje af en toe, ga dan niet rijden, want het risico
bestaat dat je gepakt wordt. Het duurt nog even voordat
het wetsvoorstel in werking treedt. Wanneer wordt er volgens de planning heel actief en gericht op dit wetsvoorstel
een extra impuls gegeven aan de bewustwording, door
middel van voorlichting?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Nu al is TeamAlert bezig om voorlichting te geven over de
gevaren van drugs in het verkeer bij bijvoorbeeld jonge
festivalbezoekers. Zij ontvangen van ons ook een subsidie
voor hun activiteit in brede zin. Ze zijn er al mee aan de
slag. Zodra we de wet vaststellen in de Eerste Kamer, kunnen we het ook gaan publiceren op de officiële sites. Dan
kan dat ook vast in werking treden, al treedt de wet daadwerkelijk pas 1 juli 2015 in kracht. Dat is dan ook direct het
antwoord op de vraag van de heer De Rouwe. Op die datum
kun je qua communicatie natuurlijk al vooruitlopen. Bij de
examens wordt daar ook aandacht aan besteed en ik ga er
van uit dat de mensen die les geven, de jongeren ook een
beetje opvoedend zullen bejegenen, door ze te wijzen op
hun verantwoordelijkheden. Ik weet althans nog dat dit in
mijn tijd wel gebeurde.
Voorzitter. Mevrouw Berndsen vroeg — volgens mij is
minister Opstelten daar ook op ingegaan — hoe het nu zit
met de samenloop van het alcoholslotprogramma (ASP)

17 juni 2014
TK 94

94-28-22

en het strafrecht. Het ASP wordt opgelegd door het CBR in
het kader van het bestuursrecht. Het is geen straf, maar een
maatregel. Het is een maatregel die tot doel heeft om
mensen uiteindelijk ander gedrag te laten vertonen, terwijl
de straffen die de rechter op grond van het strafrecht oplegt
werkelijk straffen zijn. Het kan best zijn dat mensen de
maatregel zwaarder ervaren dan de straf, maar ik denk dat
het belangrijk is om die maatregel in stand te houden. Als
jouw rijbewijs wordt afgepakt, kun je meteen weer aan de
slag om een nieuw rijbewijs te gaan halen. Na een jaar kun
je het dan weer krijgen, terwijl je misschien dan nog helemaal niets hebt geleerd. Het is uiteindelijk ook heel erg van
belang dat mensen er iets van leren. Dat is ook waarom er
twee trajecten zijn, een strafrechtelijk traject en een
bestuursrechtelijk traject. Ik snap de complexiteit ervan en
ik snap ook dat mensen het soms als unfair ervaren. Het is
echter wel heel duidelijke wetgeving, die weloverwogen
tot stand is gekomen: een strafsysteem en daarnaast een
maatregel die bedoeld is om tot verbeterd gedrag te komen.
Ik kom zo ook nog wel even op het effect van die maatregel
en de reden waarom wij er positief over zijn.
Mevrouw Kuiken vroeg aan minister Opstelten wat het
effect is op de verkeersveiligheid van deze nieuwe regelgeving. Hij wou er nog even over nadenken, voor de tweede
termijn. Ik zal hem vast uit zijn lijden verlossen en er zelf
wat over zeggen. De kennis die daarover aanwezig is, heeft
SWOV samen met het Trimbos-instituut en TeamAlert al
aan uw Kamer gestuurd. Er is helaas nog niet meer informatie dan deze. Uiteraard zal ik SWOV vragen om in de
toekomst te bezien of zij die vraag verder kan invullen en
verder kan beantwoorden. Het is natuurlijk logisch om te
veronderstellen dat de aanpak van drugs in het verkeer
uiteindelijk een effect zal hebben op de vermindering van
het aantal doden en zwaargewonden. Wij zien nog steeds
dat er sprake is van een x percentage doden en gewonden
als gevolg van drugsgebruik in het verkeer. Ik zei net al dat
vooral jonge mannen hierbij de aandachtsgroep zijn.
Mevrouw Kuiken vroeg ook nog iets over medicijnen in
relatie tot de testen. Ik wil daar niet op ingaan, maar ik wil
nog wel iets anders zeggen over de medicijnen. Het is
natuurlijk een ander pad, dat wij nu niet aan de orde hebben. Het CBR geeft op grond van de Regeling eisen
geschiktheid geen verklaring van geschiktheid af voor
gebruikers van medicijnen in categorie 3, zware medicijnen
die grote invloed hebben op de rijvaardigheid. Die hoef je
er niet met behulp van testen uit te halen, want die worden
er bij voorbaat uitgehaald zodra iemand een verklaring
invult dat hij medicijnen slikt. Apothekers geven er voorlichting over met stickers. Ik heb in de Kamer al eerder gezegd,
in een ander debat, dat ik voornemens ben om nog meer
informatie daarover te geven. Naast de speekseltest voor
drugs, is er voor medicijnen een apart pad om mensen
goed in de gaten te kunnen houden. Daar hebben wij
natuurlijk niet alles mee ondervangen, maar wel de te zware
medicijnen.
Ik kom nu bij de vragen van mevrouw Visser van de VVDfractie. Zij heeft er een heleboel gesteld aan mij en zij heeft
ook een amendement gemaakt. Laat ik maar met het
amendement beginnen. Mevrouw Visser vraagt of het nu
niet gek is dat bij het eerste strafpunt dat wordt gegeven,
om het maar even zo te noemen, bij het overtreden van
een alcoholpromillage met een x percentage wordt gewerkt
en dat er bij het tweede punt met een veel hoger percentage
wordt gewerkt. Zij vroeg of dat niet gek is en of dat niet

Tweede Kamer

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

omlaag zou moeten. Zij geeft in haar amendement aan dat
wij moeten gaan 570 microgram alcohol naar 350 microgram alcohol, ofwel van een promillage van 1,3 naar een
promillage van 0,8.
Ik snap het goed en ik sta ook sympathiek ten opzichte van
dit amendement. Het lijkt ook heel gek, dat je de tweede
keer een hoger promillage mag hebben. Ik wil echter toch
even met haar het debat aangaan over de reden waarom
ik op dit moment dit amendement wil ontraden. De reden
is dat het ook een effect heeft. Op het moment dat de grens
voor het ontnemen van het rijbewijs lager wordt en een
rijbewijs dus eerder ontnomen wordt, zal de groep die bij
de eerste overtreding een alcoholslotprogramma heeft
gekregen — een leermaatregel — en voor de tweede keer
een overtreding begaat, uit dat ASP gaan. Als iemand geen
rijbewijs meer heeft, zit hij ook niet meer in het programma.
Ik zei net al dat als het rijbewijs van iemand wordt afgenomen, het eigenlijk ook makkelijk is om het daarna opnieuw
te halen. Hij moet dan zijn praktijkexamen gaan doen, zijn
theorie-examen halen, en dan kan hij na een jaar weer de
weg op. Die groep verdwijnt dan dus uit het ASP.
Ik snap dat het complex is. Eigenlijk leggen we de grens
iets hoger in de hoop dat ze langer in het leerprogramma
blijven. Er is echter ook iets te zeggen voor de andere kant,
dus om gewoon strenger te zijn en mensen eerder van de
weg te krijgen. Omdat er twee kanten aan de medaille zitten,
zou ik het mogelijk effect op de verkeersveiligheid willen
bezien en de verschuiving daarvan in kaart willen brengen.
Er wordt door het WODC dit jaar een onderzoek gedaan —
start dit jaar, planning afronding: voor de zomer 2015 —
om de huidige recidiveregeling te evalueren. Als ik dan de
evaluatie heb, dan kan ik ook kijken of het omlaag brengen
van het promillage een positief of negatief effect heeft op
de verkeersveiligheid. Ik ga niet over het aanhouden van
amendementen. Ik weet ook helemaal niet of dat kan. Ik
blijf dat altijd een beetje complex vinden. Ik zou het in ieder
geval op dit moment ontraden.
De voorzitter:
Dat is het amendement-Visser op stuk nr. 10.
Mevrouw Visser (VVD):
Ik probeer het helder te krijgen. We hebben de recidiveregeling niet voor niets ingesteld. We wilden daarmee het
signaal afgeven dat we het niet accepteren als iemand twee
keer op rij met alcohol achter het stuur zit. Dan is de consequentie gewoon dat iemand zijn rijbewijs kwijt is. Ik heb in
eerste termijn gevraagd wat nu eigenlijk de gepercipieerde
pakkans is. Als iemand gepakt is en het alcoholslotprogramma gaat doen, dat gericht is op het gedrag, maar dan
toch nog een tweede keer in de fout gaat, dan heeft hij
blijkbaar niets geleerd. Als argument wordt gegeven dat
iemand uit het alcoholslotprogramma wordt gegooid als
hij zijn rijbewijs kwijtraakt. Ik zeg dan: ja, dan raakt iemand
inderdaad zijn rijbewijs kwijt. Als hij daarvoor weer in aanmerking wil komen, dan moet hij opnieuw rijexamen doen.
Dan gaat hij ook opnieuw het alcoholslotprogramma in,
want blijkbaar heeft hij de eerste keer onvoldoende geleerd.
Ik snap het dilemma, maar we hebben deze norm niet voor
niets met elkaar afgesproken. Als men niets geleerd heeft
in het gedrag, dan moet er blijkbaar een keer met een
zwaardere stok worden geslagen; dan is iemand gewoon

17 juni 2014
TK 94

94-28-23

zijn rijbewijs kwijt. Ik probeer het door te vertalen en het te
begrijpen, maar ik kom er zelf ook niet uit. Misschien kan
de minister mij helpen.

Mevrouw Kuiken (PvdA):
Nog even voor mijn informatie. Het WODC gaat toch niet
alleen over recidive, maar over promillages in brede zin?

Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Ik zei het al: de medaille heeft twee kanten. Als iemand een
tweede overtreding begaat, een hardleers type is, dan zou
het rechtvaardig lijken om onmiddellijk dat rijbewijs af te
nemen, ware het niet dat iemand vervolgens een nieuw
rijbewijs kan gaan halen. Hij doet het praktijkexamen en
het theorie-examen en komt weer op de weg. Dan zit
iemand ook niet meer in dat alcoholslotprogramma, want
die maatregel hing samen met het vorige rijbewijs.

Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Het WODC gaat kijken naar de huidige recidiveregeling
alcohol, de strafrechtkant. De regeling is in 2011 ingevoerd
en wordt dit jaar geëvalueerd door het WODC, dus dat is
in brede zin. Daarbij komt natuurlijk ook het totale stelsel
aan de orde. De evaluatie wordt dit jaar gestart en de
planning is dat die wordt afgerond voor de zomer van 2015.
Na de evaluatie komen de effecten van de werking van de
recidiveregeling op de verkeersveiligheid aan de orde. Na
een oordeel over de effecten van een dergelijke uitbreiding,
ook voor de strafrechtketen, kunnen we pas een zorgvuldige
afweging maken wat nu eigenlijk het beste werkt.

Dat alcoholslotprogramma heeft een groot effect op het
aantal recidives; dat is een effect van 65% tot 90%. Dat heb
ik de vorige keer ook laten weten aan de Kamer. Ik vind het
dus ook complex. Om die reden stel ik voor om dat WODConderzoek af te wachten. Dan kunnen we zien of het aanpassen van de promillages al dan niet een positief effect
heeft op de verkeersveiligheid. In de zomer van 2015 is het
klaar. Dan kunnen we het zien en kunnen we weloverwogen
de keuze maken van wat er nu eigenlijk beter werkt: ze
langer op de weg laten, maar dan wel in het alcoholslotprogramma, of ze direct van de weg halen waarna ze binnen
een jaar weer hun rijbewijs kunnen halen, kunnen beginnen
met een schone lei en dezelfde overtreding weer kunnen
begaan. Het is complexe materie. Daar komt nog een derde
kant bij, die ik hier ter plekke verzin, namelijk dat wij mensen
die een nieuw rijbewijs gaan halen alsnog naar een alcoholslotprogramma toe zouden moeten kunnen leiden, als dat
bij het vorige rijbewijs is onderbroken. Dan snijd ik echter
een heel nieuw juridisch punt aan, dat we eerst moeten
onderzoeken.
Mevrouw Visser (VVD):
Ik stipte dat net ook aan; vandaar dat ik begrip heb voor de
complexiteit. Ik snap wat de minister zegt, namelijk dat zij
op zoek is naar ruimte en bereid is om hiernaar te kijken.
Het gaat erom dat het beter is om onder die 1,3 te blijven
zitten dan geen medewerking te verlenen aan onderzoek
naar alcohol, want dan krijg je geheid twee keer een gele
kaart, heb je rood en ben je je rijbewijs kwijt. Als je weet
dat je steeds net onder die 1,3 blijft, dan kun je eigenlijk
doorrijden. Dat signaal wil de minister zelf ook niet afgeven,
maar met dat het dilemma zitten wij nu wel. Ik laat het
antwoord even bezinken, maar het gaat mij echt om het
signaal dat twee keer geel rood moet zijn. Bij 1,3 hebben
we het echt over flinke alcoholpercentages en een gevaar
voor de rijvaardigheid. Bij recidive heb je blijkbaar je les
niet geleerd.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Daarom ontraad ik het amendement niet zozeer op de
inhoud, maar wel op het proces en de twijfel wat het beste
effect zal hebben. Wellicht kan mevrouw Visser het amendement omzetten in een motie en die aanhouden totdat het
evaluatierapport er is, zodat die dan alsnog ingezet kan
worden.

Tweede Kamer

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

Mevrouw Kuiken (PvdA):
Ik snap die zorgvuldige afweging. Boven de 1,3 ben je nu
je rijbewijs kwijt of val je in het alcoholslotprogramma. Je
kunt je voorstellen dat als het naar 0,8 gaat ook het alcoholslotprogramma naar 0,8 gaat. Ik zie die samenhang, maar
ik zie ook die wens, die ik op zich wel deel. Dan moeten we
wel precies weten wat werkt, wat niet werkt en wat het
effect is. Dan zou ik een motie niet onverstandig vinden.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Eigenlijk doe ik dat al. Je koopt een beetje tijd om zeker te
weten wat het meeste effect zal hebben. Uiteindelijk gaat
het ons om de verkeersveiligheid. Natuurlijk moet je ook
helder en duidelijk zijn tegenover het publiek, maar het gaat
erom hoe je zo min mogelijk ongevallen en doden veroorzaakt als gevolg van het beleid.
Mevrouw Visser vroeg naar de gevolgen voor buitenlandse
chauffeurs. De recidiveregeling kan ook van toepassing zijn
op houders van niet-Nederlandse rijbewijzen die in Nederland woonachtig zijn. Houders van buitenlandse rijbewijzen
die niet in Nederland woonachtig zijn en die hier verkeersovertredingen begaan, kunnen eigenlijk alleen via het
strafrecht worden aangepakt. Hun rijbewijzen kunnen worden ingevorderd en ze kunnen een rijontzegging krijgen.
De houders van buitenlandse rijbewijzen die wel hier
woonachtig zijn, kunnen gewoon onder dit systeem vallen.
Mevrouw Visser vroeg naar aanleiding van de brief over
het rijbewijshuis naar de waarschuwingsbrief. Uw Kamer
heeft in het verleden aan de minister van V en J en mij
verzocht om te onderzoeken of aan bestuurders die een
eerste punt scoren een waarschuwingsbrief kan worden
gestuurd. Uw Kamer heeft toen ook aangegeven, ik dacht
bij monde van de PvdA, dat de kosten daarvoor niet te hoog
mochten zijn. De minister van V en J heeft onderzocht of
door de politie, het OM of het CJIB een waarschuwingsbrief
kan worden verzonden. De conclusie was dat dat niet kon
zonder aanpassing van alle processen en ICT-systemen en
dat daar al €150.000 mee gemoeid was voor de implementatie en daarna ook nog €50.000 per jaar. Wij kiezen er niet
voor om met zo'n waarschuwingsbrief te gaan werken,
maar doen dat op andere vlakken. Er staat bijvoorbeeld nu
al op de site van het OM dat twee maal geel rood is. De
agent kan er ook mondeling op wijzen. Uiteindelijk is het
uitgaan van een waarschuwingsbrief niet nodig voor de

17 juni 2014
TK 94

94-28-24

inwerkingtreding van de uitbreiding van de reikwijdte van
de recidiveregeling.
Mevrouw Visser van de VVD vroeg ook hoe het staat met
de scheepvaart en luchtvaart. Zij zegt: de minister gaat nu
voortvarend aan de slag op de weg. Vervolgens vraagt zij
of ik ook direct aan de slag ga op de schepen en in de lucht.
Ik heb op die vraag van haar twee antwoorden. Er zijn
onvoldoende signalen om te kunnen concluderen dat
drugsgebruik in de binnenvaart een zodanig probleem is
dat er maatregelen nodig zijn. Daarom hebben wij geen
aanleiding gezien om in de scheepvaart op dit vlak in actie
te komen. In de luchtvaart zijn die signalen er wel. Daarom
hebben wij overleg hierover opgestart met het EASA en
met de ons omringende landen naar aanleiding van het nu
voorliggende wetsvoorstel en naar aanleiding van de
nieuwe Europese regelgeving. Het doel daarbij is, het
inventariseren van de mogelijkheden om uiteindelijk tot
een brede Europese aanpak te komen. In de Wet luchtvaart
zijn overigens reeds een aantal bepalingen opgenomen
inzake het verbod op gebruik van drugs en de daarbij
behorende handhavingsmogelijkheden. Ik kan me ook nog
herinneren dat er een paar jaar geleden een zaak speelde.
In de scheepvaart ga ik hiermee dus niet aan de slag, in de
luchtvaart wel.
Volgens mij heb ik hiermee de vragen de Kamerleden
beantwoord.
De voorzitter:
Ik zie dat de minister van Veiligheid en Justitie nog even
iets kwijt wil. Het woord is aan hem.

Minister Opstelten:
Ik wil nog even een antwoord geven op een vraag van
mevrouw Helder. Dat antwoord ben ik haar nog schuldig.
Op grond van mijn antwoord kan zij bepalen of zij een motie
wil indienen of niet. Zij vroeg mij of er nu wel risicogerelateerde grenswaarden zijn voor drugs. Nee, die zijn er niet.
Er kunnen op dit moment alleen gedragsgerelateerde
grenswaarden voor drugs worden vastgesteld. Er is namelijk
op dit moment onvoldoende informatie uit wetenschappelijk
onderzoek beschikbaar om voor het gebruik van iedere drug
het risico op het veroorzaken van een ongeval te bepalen.
Die informatie is wél voorhanden om het effect van iedere
drug op iemands rijgedrag en op de verkeersveiligheid vast
te stellen.
De voorzitter:
Dank u wel. Tot zover de eerste termijn van het kabinet. Is
er behoefte aan het houden van een tweede termijn? Ik
constateer dat dat het geval is. Het woord is aan de heer
De Rouwe.

De heer De Rouwe (CDA):
Ik had eigenlijk wel een einduitslag of een nieuwe tussenstand van u verwacht, voorzitter.

Tweede Kamer

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

De voorzitter:
Het gaat om Mexico-Brazilië. De mensen van het Ledenrestaurant komen helaas niet door met tussenuitslagen.
Minister Opstelten:
Nul-nul.
De voorzitter:
Nul-nul, weet de minister te vertellen. De griffier bedient
de minister van Veiligheid en Justitie. Die ambtenaren
hebben wel een loonsverhoging verdiend, zou ik zeggen.
Het woord is aan de heer De Rouwe.
De heer De Rouwe (CDA):
Toe maar. Ik ben benieuwd naar uw voorstel op dat vlak in
het Presidium, voorzitter.
Voorzitter. Ik wil de twee bewindspersonen zeer danken
voor de uitvoerige beantwoording, maar ook voor hun
constructieve houding. Ik heb best wel veel toezeggingen
genoteerd. Ik zal ze niet allemaal herhalen, want dan word
ik haast een griffier. Ik markeer echter wel even dat ik dit
heel positief vind en dit erg waardeer.
Ik wil toch nog even benadrukken dat ondanks het feit dat
straks die testers beschikbaar zijn, de kennis nodig blijft die
de politie zelf in huis heeft, of die soms wordt ingehuurd.
In de eerste plaats blijft die kennis nodig omdat testen nog
niet zodanig voorhanden zijn dat je ze lukraak kunt inzetten.
Ze kosten ook nog wel wat. Een verkeersagent moet dus
enige aanleiding hebben voordat hij tegen iemand zegt: ik
wil eens even onderzoeken wat hier aan de hand is. Dat
vraagt op zichzelf al vaardigheden. In de tweede plaats blijft
die kennis nodig omdat er nieuwe soorten drugs op de
markt komen. Dat is een gegeven en dat gaat altijd door.
Je houdt dus ook daarom expertise van mensen nodig. In
de derde plaats blijft die kennis nodig vanwege GHB.
Daarover is hier al veel gezegd. GHB vraagt ook nog steeds
om een "ouderwetse" benadering.
Het is van belang om een aantal toezeggingen wel te noemen. Zijn er voldoende testers beschikbaar en is er op tijd
voldoende kennis? Ik maakte me even zorgen — mevrouw
Helder ging daar terecht op in — over de ICT, die wel op
orde moet zijn, want anders kunnen we niet starten. Ik zou
het erg waarderen als de minister ons op de hoogte wil
houden wanneer zich een ander traject voordoet. We zijn
zelf goochem genoeg om te zien wat er in de Eerste Kamer
gebeurt. Laten we er alles aan doen om onze collega's
aldaar te vragen, voortgang te maken. Maar zijn er daarna
nog onvoorziene omstandigheden, dan zou het fijn zijn als
de Kamer daarvan op de hoogte wordt gesteld.
Er is in dit huis een proportionaliteitsdiscussie gaande over
nullimieten. Daarin kunnen we elkaar weinig verwijten. Ik
denk dat de minister vanuit zijn optiek best wel een argumentatie heeft om dat niet te doen. Terecht vindt hij dat
disproportioneel. Proportionaliteit is ook een politieke
afweging. Daarin scheiden zich onze wegen.
De recidiveregeling die we hier hebben besproken, is die
nu af of ligt er nog een oude toezegging om ook nieuwe
maatregelen onder die regeling te laten vallen? Ik denk aan

17 juni 2014
TK 94

94-28-25

zeer asociaal gedrag op de weg. Kan dat nog even worden
bekeken? Het CDA is altijd voorstander geweest van een
puntenrijbewijs, waaronder ook vergrijpen van beginnende
bestuurders kunnen vallen. Ik ben benieuwd naar het
standpunt van het kabinet hierop.
Ten slotte een motie, zij het met wat aarzeling. Ik vind dat
minister Opstelten op het in de motie genoemde onderwerp
al heel precies en met heel veel aandacht heeft gereageerd.
Ik kan de motie nu nog indienen en straks eventueel
intrekken; andersom kan niet. Ik ga haar dus toch voorlezen.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat het gebruik van drugs zoals GHB amper
geconstateerd kan worden door middel van bloed- en
speekseltesten;

geen probleem meer zou zijn bij gecombineerd drugsgebruik. Om het scherp te stellen: in theorie zou het kunnen
zijn dat iemand die gisteren cannabis heeft gebruikt wat
geen effect heeft op de rijvaardigheid en die vandaag een
biertje drinkt, volgens de nota van wijzigingen boven de
grenswaarden uitkomt. Als dat niet zo is, hoor ik dat heel
graag van de minister. Daar ben ik toch nog bezorgd over.
Verstandig wat de minister heeft gezegd over voorlichting:
die moet op een selectieve groep en op specifieke
momenten worden gericht. Dat steun ik van harte. De
betrouwbaarheid van de speekseltest moeten we heel goed
in de gaten gaan houden. Recente cijfers over foutmarges
en de betrouwbaarheid van de testers zijn er helaas niet.
Hoe worden we hiervan op de hoogte gehouden?
Ik worstel een beetje met hetzelfde punt over de GHB als
mijn collega De Rouwe. Ook ik vond de toezegging van de
minister een heel eind in de goede richting komen. Toch
moet ik een motie indienen die sterk lijkt op die van de heer
De Rouwe, maar een marginaal verschil heeft. Ik doe ook
dezelfde toezegging: als de minister geniale antwoorden
formuleert, zal ik de motie uiteindelijk intrekken.

constaterende dat het rijden onder invloed van GHB zeer
negatief de rijvaardigheid beïnvloedt;
verzoekt de regering, een nader onderzoek te starten naar
de mogelijkheden van een test waarmee het gebruik van
GHB aangetoond kan worden, en over de voortgang daarvan de Kamer begin volgend jaar te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid De Rouwe. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 13 (32859).
De heer De Rouwe (CDA):
Nogmaals dank aan de leden van het kabinet.

De heer Van Nispen (SP):
Voorzitter. We delen hier allemaal het uitgangspunt dat
drugs en alcohol niet thuishoren in het verkeer. Daarover
hebben we geen verschil van mening. Wel hebben we discussie gehad over de vraag of er nullimieten of gedragsgerelateerde grenswaarden moeten komen. Ik steun het
voorstel van de ministers dat er nu ligt, want daarvoor zijn
gewoon heel goede argumenten. Ik heb bij interruptie al
gezegd dat het bijvoorbeeld ook kan gaan om afbraakproducten verband houdend met gebruik van langer geleden,
die geen effect meer hebben op de verkeersveiligheid en
dat hetzelfde kan gelden voor mensen die passief hebben
meegerookt in een ruimte. Dan zou zo'n regeling haar doel
voorbijschieten.
Het is mij toch nog niet helemaal helder waarom dat niet
geldt voor het combinatiegebruik van alcohol en drugs of
meerdere typen drugs. De minister heeft geprobeerd het
mij uit te leggen. Het kan aan mij liggen, maar het is mij
nog niet helder, waarom dat probleem van de meerokers
en van THC in verband met gebruik van langer geleden,

Tweede Kamer

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
van mening dat alcohol en drugs niet thuishoren in het
verkeer en dat het van belang is dat stoffen die de rijvaardigheid negatief beïnvloeden, zo eenvoudig mogelijk kunnen worden opgespoord;
overwegende dat het gebruik van de meest voorkomende
drugssoorten kan worden aangetoond met een speekseltester, maar dat dit niet geldt voor het gebruik van de drug
GHB;
constaterende dat juist de drug GHB relatief vaak wordt
gebruikt door verkeersdeelnemers en dat deze drug zeer
gevaarlijk is in het verkeer;
verzoekt de regering om te investeren in het onderzoek naar
en de ontwikkeling van een betrouwbare speekseltester
voor het detecteren van GHB,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Nispen. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 14 (32859).
De heer Van Nispen (SP):
Ik vond het toch nodig om deze motie in te dienen. Het
verschil met de motie van de heer De Rouwe zit in het
woordje "investeren". Mijn appel aan de regering is om
daar zo nodig ook financiële middelen voor beschikbaar te
stellen.

17 juni 2014
TK 94

94-28-26

Mevrouw Helder (PVV):
Voorzitter. Ik dank beide bewindspersonen voor de beantwoording van de vragen en de uitvoerige toelichting. Ik
vind de antwoorden wel jammer. Mijn fractie is nog steeds
van mening dat haar argumenten voor het zerotolerancebeleid veel sterker zijn dan de argumenten van de minister
voor de gedragsgerelateerde grenswaarde. Het zerotolerancebeleid is duidelijker, het heeft een veel meer preventieve
werking, het vergemakkelijkt de handhaving, het zorgt
ervoor dat nieuwe drugs er ook onder vallen en het kan er
ook voor zorgen dat de speekseltester als bewijsmiddel kan
dienen. We kunnen in België zien dat dat sneller en beter
gaat. Het zou een groot voordeel zijn.
Helaas neemt de minister het niet over. Ik had in dit kader
ook een amendement klaarliggen met als doel risicogerelateerde grenswaarden, met in mijn achterhoofd dat die lager
zouden zijn dan gedragsgerelateerde grenswaarden. Daarbij
wilde ik de minister verzoeken om het onderzoek hiernaar
voort te zetten, in de hoop dat dit in de richting van een
zerotolerancebeleid zou gaan. Nu dit niet duidelijk is, dien
ik het amendement dan ook niet in, want de PVV wil
gewoon een zerotolerancebeleid en wil geen enkel risico
lopen dat dat er uiteindelijk niet gaat komen. Is de minister
bereid om dat wetenschappelijke onderzoek naar de risicogerelateerde grenswaarden voort te zetten en daar de
Kamer over te informeren? Het liefst zouden wij zien dat
hij dat wel voor de evaluatietermijn van vijf jaar doet. Ik stel
voor dat hij over een jaar een brief stuurt. Het zou mooi zijn
als de minister dat zou kunnen doen.
Mevrouw Berndsen-Jansen (D66):
Voorzitter. Ik dank beide bewindspersonen voor de beantwoording. Ik heb nog één vraag. De minister van Veiligheid
en Justitie zei dat het voorstel van de commissie over nullimieten bij gecombineerd gebruik eind deze maand komt.
Mijn vraag is wat dit voor gevolgen heeft voor dit wetsvoorstel.
De nullimiet bij het gecombineerde gebruik blijft een lastig
punt. De nadelen heb ik in mijn eerste termijn al genoemd:
de betrouwbaarheid van de test, de noodzaak van bloedonderzoek, het risico van het straffen van onschuldige mensen.
Die nadelen maken het tot een moeilijke afweging, die wij
in onze fractie zullen maken. Met veel elementen in het
wetsvoorstel zijn wij blij. Ik denk dus dat wij het wetsvoorstel kunnen steunen, maar ik blijf dit toch een heel lastig
punt vinden, met name het risico van het straffen van
onschuldigen. Mijn collega Van Nispen is daar ook al op
ingegaan.
We hebben goede nota genomen van de door de minister
geformuleerde voorwaarden die eerst goed geregeld
moeten zijn. De ICT bij de politie moet op orde zijn; dat
hebben we vaker gehoord. Ik hoop dat het snel gaat
gebeuren, want we zijn hier bezig met een wetsvoorstel dat
twee jaar niet in uitvoering kan worden genomen omdat
een aantal zaken niet op orde is. Ik hoop dat dit voortvarend
wordt opgepakt.

speekseltest is alleen bedoeld ter selectie, maar de bloedtest
is bedoeld voor het aantonen van de waarden. Dat is het
bewijsmiddel om aan te tonen dat iemand onder de invloed
van zowel alcohol als drugs heeft gereden. Waar zit voor
D66 nog de twijfel in de afweging? In uw interruptie tijdens
mijn eerste termijn gaf u aan dat verkeersveiligheid ook bij
u vooropstaat. Er zitten grote risico's aan vast. Wat geeft
straks voor u de doorslag om ook wat betreft het gecombineerde gebruik in te stemmen met de nota van wijziging?
Mevrouw Berndsen-Jansen (D66):
De commissie moet nog komen met de bepaling van de
grenswaarden. Dat is één punt. We weten nog niet of dat
makkelijk te herkennen is. Bovendien zul je dan dus altijd
bloedonderzoek moeten doen. Dat is nogal wat. Het is niet
zomaar iets om bloed af te nemen en onderzoek te doen.
Ik representeer mijn fractie, maar wij zijn ook gewend om
bij dit soort afwegingen zorgvuldig met elkaar te spreken.
Mevrouw Visser (VVD):
Het bloedonderzoek stond al in eerdere wetsvoorstellen,
ook zonder het gecombineerde gebruik. Wij hebben in
Nederland de bewijslast juist vastgelegd door middel van
het bloed. Ik ben dus een beetje verbaasd over uw reactie.
Wil de D66-fractie ook bij alle andere bewijslast geen
bloedafname meer? U geeft nu namelijk aan dat bloedonderzoek een vergaand middel is. Het bloedonderzoek heeft
al in eerdere wetsvoorstellen gestaan en is volgens mij ook
een gangbare procedure.
Mevrouw Berndsen-Jansen (D66):
Dat het in eerdere wetsvoorstellen heeft gestaan, betekent
niet dat wij dit een heel makkelijk middel vinden. Dat doet
daar niets aan af. Het is een onderdeel van de afweging die
je maakt: hoever wil je gaan bij het zoeken van bewijslast?

Mevrouw Kuiken (PvdA):
Voorzitter. Ik dank beide ministers voor de antwoorden. Het
oordeel van de PvdA-fractie over dit wetsvoorstel is positief,
ook al zie ik dat de uitvoering en de implementatie nog de
nodige zorgen met zich mee zullen brengen en dat er nog
de nodige drempels overwonnen moeten worden. Daar zijn
we echter met z'n allen bij.
Ik ben zeer benieuwd naar het evaluatierapport van het
WODC. Het is goed om eerst zorgvuldig te kijken naar het
nog door mevrouw Visser in te dienen amendement of haar
motie voordat we een duidelijke grens kunnen stellen, maar
we moeten alcohol, drugs en slechte medicijnen in het
verkeer bestrijden om slachtoffers te voorkomen. Dat vraagt
ons aller inspanning.

Mevrouw Visser (VVD):
Misschien kan ik D66 een beetje helpen bij de afweging. U
geeft aan dat u geen onschuldige mensen wilt straffen. Een

Mevrouw Visser (VVD):
Voorzitter. Ik dank beide bewindspersonen voor hun uitvoerige beantwoording en enkele toezeggingen. De minister
van Veiligheid en Justitie heeft heel nadrukkelijk uitgesproken wat de insteek zal zijn van de verdere uitwerking van
de straffen in dit wetsvoorstel en dat daarbij heel duidelijk

Tweede Kamer

17 juni 2014
TK 94

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

94-28-27

zal gelden: hoe gevaarlijker, hoe strenger. Dat vinden wij
een goed uitgangspunt.
Naar aanleiding van de discussie wil ik een aantal moties
indienen, met name omdat er nog wat discussie is over het
amendement. Ik wil geen heropening van het debat en
daarom zal ik bij dezen een aantal moties indienen. Ik heb
het amendement omgezet naar een motie.
De voorzitter:
Het amendement is bij dezen dus ingetrokken.

Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid binnen de
categorie extreem verhoogde risico's valt;
overwegende dat deze waarde veel te weinig recht doet
aan de ernst en bijhorende risico's van alcoholgebruik in
het verkeer;
verzoekt de regering, passende maatregelen te treffen, een
strenger beleid in te voeren en een strengere norm, van 0,8
promille, voor de recidiveregeling in te voeren,
en gaat over tot de orde van de dag.

Mevrouw Visser (VVD):
Ik houd het amendement nog even aan.
De voorzitter:
Dat kan niet. Hom of kuit.
Mevrouw Visser (VVD):
Het amendement is ingediend, maar ik trek het nog niet in.
Ik dien alvast een motie in met dezelfde strekking, want die
moet in de tweede termijn worden ingediend. Na afloop
van het debat kan ik geen motie meer indienen, als blijkt
dat ik het amendement na de beantwoording door de
bewindspersonen alsnog moet intrekken. Misschien is dit
een rare procedure.
De voorzitter:
Het is een heel rare procedure.
Mevrouw Visser (VVD):
Als u een betere suggestie hebt …
De voorzitter:
Het is zo laat op de avond dat we dat allemaal goedkeuren.
Mevrouw Visser (VVD):
Mijn eerste motie luidt als volgt.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de doelstelling van het kabinet is om de
verkeersveiligheid te vergroten en recidivisten aan te pakken;
overwegende dat daarbij een veel strengere hufteraanpak
van bepaalde feiten in het verkeer past, waaronder de
misdrijven van rijden onder invloed en in het bijzonder
recidive;

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Visser. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 11 (33346).
Dit is dus de motie die eigenlijk een soort kopie is van uw
amendement.
Mevrouw Visser (VVD):
Dat klopt.
De heer De Rouwe (CDA):
Wat vindt mevrouw Visser veiliger voor het verkeer in
Nederland: iemand met een rijontzegging op grond van
deze motie of iemand met een alcoholslot in zijn auto?
Mevrouw Visser (VVD):
Een rijontzegging is volgens mij het meest verkeersveilig,
want dan kun je gewoon geen auto meer rijden, dan kun
je de weg niet meer op. Dat is dan ook je straf. Het alcoholslotprogramma is bedoeld om je gedrag aan te passen,
waardoor je een tweede kans krijgt om weer terug te keren
in het verkeer.
De heer De Rouwe (CDA):
Dit is op papier het juiste antwoord, maar in de praktijk
werkt het volstrekt niet zo. Ik vraag ook de ministers om
hierop te reageren. De praktijk is namelijk dat mensen
doorrijden ondanks de rijontzegging. De Kamer is daarover
ook al meerdere keren geïnformeerd. Mensen die doorrijden
terwijl ze een rijontzegging hebben, dat is een echte ramp
voor Nederland. Het gaat om mensen die zijn veroordeeld
voor te veel alcohol, om mensen met een alcoholverleden.
Die mensen staan niet meer onder controle vanwege de
geringe pakkans. Dat vinden we allemaal niet goed, maar
het is de praktijk. Ik geef mevrouw Visser daarom serieus
in overweging om ook te bekijken wat er dan in de praktijk
gaat gebeuren. Misschien is er dan wel een strenge norm,
waardoor men snel zijn rijbewijs kwijt is, maar dan blijft
wel de lugubere en bizarre praktijk van mensen die toch
gewoon doorrijden, zonder alcoholslot maar met alcohol.
Ik vraag ook het kabinet om daar nog eens op te reflecteren.
Ik denk namelijk dat de motie heel risicovolle elementen in
zich heeft.

overwegende dat de huidige recidiveregeling een norm
van 1,3 promille hanteert, welke volgens de Stichting

Tweede Kamer

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

17 juni 2014
TK 94

94-28-28

Mevrouw Visser (VVD):
Ik probeer nu te begrijpen wat de heer De Rouwe zegt naar
aanleiding van mijn motie. Ik kan die koppeling niet leggen.
Ik trek de conclusie die hij eraan verbindt, niet. Als je een
rijverbod hebt gekregen of als je rijbewijs is ingevorderd,
kun je toch de weg opgaan, al dan niet met alcohol. Dat
laatste maakt eigenlijk helemaal niet uit, want je mag
gewoon de weg niet op. Of je nu alcohol of drugs tot je
neemt, je mag gewoon de weg niet op. Dat mag gewoon
niet. Punt uit. Het maakt hierbij ook niet uit of je daarna wel
of niet een alcoholslotprogramma krijgt opgelegd. Ik kan
de vertaling van mijn motie door de heer De Rouwe niet
volgen. De strekking van wat ik zei, is dat ik het onacceptabel vind. We hebben afgesproken: bij twee keer geel krijg
je een rode kaart. Bij die tweede gele kaart, bij recidive met
alcohol, leggen we de grens heel hoog, maar dat is ontzettend verkeersonveilig. Het amendement of de motie — wat
het ook gaat worden — is daarvoor bedoeld.
Mevrouw Helder (PVV):
Je moet ook bekijken hoe het in de praktijk uitwerkt. Als je
geen rijbewijs meer hebt, kun je fysiek gewoon in de auto
gaan zitten en gaan rijden. Met een alcoholslot kan dat niet.
Als je daarin blaast en als het dan meer dan 0,2 promille
is, dan start de auto gewoon niet. In de praktijk is dat dus
veiliger. Kan mevrouw Visser met die toelichting nog een
keer een antwoord geven?
Mevrouw Visser (VVD):
Het is en-en, zoals ik heb betoogd. Als je in Nederland de
alcoholwetgeving overtreedt, als je verkeersonveilig gedrag
vertoont, waarmee je anderen in gevaar brengt, dan moet
je via het strafrecht worden gestraft. Daarnaast hebben we
in Nederland gelukkig ook de mogelijkheid om mensen te
wijzen op hun gedrag, om hen hun gedrag te doen aanpassen middels een gedragsmaatregel, zoals het alcoholslotprogramma. Het gaat om en-en. Het is niet of-of. Ik pleit
voor beide. Daarbij bepleit ik dat we in het strafrecht er
zwaardere straffen op stellen en dat we vervolgens ook een
gedragsmaatregel effectueren. Ik pleit juist voor de aanpak
van recidivisten. De praktijk is nu wel heel vreemd. Je wordt
een eerste keer met alcohol opgepakt, waarna je een
gedragsmaatregel opgelegd krijgt, die bedoeld is om je
gedrag aan te passen. En als je dan voor de tweede keer
wordt gepakt, is dat de legitimatie om niet meer het rijbewijs in te trekken. Dat is toch echt de omgekeerde wereld.

goed gaan en soms niet, maar dat gebeurt hier. Het kan
echter niet zo zijn dat de wet- en regelgeving niet kan worden aangepast, omdat mevrouw Helder stelt dat zij in de
praktijk andere dingen constateert. Het is en-en, zowel
strafrecht als gedragsmaatregelen. Daar pleiten wij voor.
Ik vind het echt onbestaanbaar dat je pas voor de tweede
keer je rijbewijs kwijt bent bij 1,3 promille. Dat is het signaal
van deze motie die ik ook in de vorm van een amendement
heb ingediend. Ik hoop ook op de steun van mevrouw Helder, want volgens mij heeft zij in de eerste termijn al aangegeven dat strenge straffen van ontzettend groot belang zijn
voor de verkeersveiligheid.
Ik ga nu verder over het strenger straffen. Mevrouw Helder
vroeg in de eerste termijn al bij interruptie wat wij gaan
doen. Omdat wij hier al eerder over hebben gesproken bij
een algemeen overleg, vind ik het belangrijk om hier een
motie over in te dienen, samen met de heer De Rouwe.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de doelstelling van het kabinet is om de
verkeersveiligheid te vergroten;
overwegende dat daarbij een veel strengere hufteraanpak
van bepaalde feiten in het verkeer past, waaronder de
misdrijven van rijden onder invloed;
constaterende dat de Wegenverkeerswet in artikel 162 jo
179 lid 4 sancties bevat van ten hoogste vijf jaar rijontzegging voor rijden onder invloed en tien jaar bij recidive van
rijden onder invloed;
constaterende dat Openbaar Ministerie en rechters eigen
richtlijnen en oriëntatiepunten kennen, waardoor strengere
straffen zoals genoemd in de Wegenverkeerswet vaak uitblijven;
verzoekt de regering om een internationaal vergelijkend
onderzoek uit te voeren naar de hoogte van straffen voor
rijden onder invloed, passende maatregelen te treffen, een
strenger beleid in te voeren en een voorstel aan de Kamer
voor te leggen,
en gaat over tot de orde van de dag.

Mevrouw Helder (PVV):
Dat zijn mooie woorden, maar zo gaat dat niet in de praktijk.
Ik vind het antwoord dus onbevredigend. Als je echt wilt
dat ze niet gaan rijden, zou je moeten pleiten voor een
gevangenisstraf, want dan kan het echt niet.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Visser en De
Rouwe. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 12 (33346).

Mevrouw Visser (VVD):
Ik vind het een beetje de omgekeerde wereld als wij zeggen
dat de praktijk een andere is en dat wij daarom niets meer
mogen aanpassen in de wet- en regelgeving. Juist in deze
Kamer stellen wij de normen met elkaar vast. Wij stellen
de wet- en regelgeving vast en zeggen tegen de verantwoordelijke bewindspersoon dat die moet worden uitgevoerd.
Bovendien controleren wij in dit huis de bewindspersoon
en bekijken wij of dit daadwerkelijk plaatsvindt. Dat zal soms

Tweede Kamer

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

Mevrouw Visser (VVD):
In het kader van een adequaat lik-op-stukbeleid, waarnaar
ik in de eerste termijn heb gevraagd, en in de overtuiging
dat wij in Nederland of internationaal enkele producenten
zullen krijgen die goede speekseltesten zullen ontwikkelen,
vraag ik de minister van Veiligheid en Justitie nogmaals
hoe hij het lik-op-stukbeleid in deze overbruggingsperiode
zou kunnen gaan invullen. Het duurt namelijk twee weken

17 juni 2014
TK 94

94-28-29

voordat de bloedtest bekend is. De speekseltest geeft aan
dat iemand al dan niet drugs heeft gebruikt. Dan kan er een
rijverbod van maximaal 24 uur worden opgelegd. België
kent de systematiek dat je je steeds op het politiebureau
moet melden om te laten zien dat je niet meer positief
scoort op een speekseltest. Het is de vraag of dat de juiste
systematiek is, maar wij roepen de minister op om dit soort
maatregelen te onderzoeken en te bekijken wat er nu al wel
mogelijk is. Mensen moeten namelijk niet dertien dagen
lang ongegeneerd hun gang kunnen gaan, al dan niet met
alcohol en drugs, en daar geen consequenties van ondervinden.

gelegd. Laat ik analoog aan die missie mijn motie nu
intrekken. Er zit geen licht tussen.

De voorzitter:
Tot zover de termijn van de Kamer. Het woord is aan de
vertegenwoordigers van het kabinet. Minister Opstelten
van Veiligheid en Justitie begint.

Minister Opstelten:
Nee, het is geen kwestie van geld. De markt ontwikkelt. Als
wij doen wat de heer Van Nispen vraagt, zal de markt niet
tot ontwikkeling overgaan.

Minister Opstelten:
Voorzitter. Ik dank de geachte afgevaardigden voor hun
betogen. Graag wil ik de moties en de vragen langslopen.
Ik kan de heer De Rouwe een toezegging doen. Wij hebben
het implementatietraject aangegeven en een datum
genoemd, namelijk 1 juli. Ik heb het ICT-traject en andere
voorwaarden genoemd. Wij richten ons op 1 juli. Wij zullen
beiden de Kamer blijven informeren hoe een en ander verloopt.
De heren De Rouwe en Van Nispen hebben vergelijkbare
moties ingediend. Die van de heer De Rouwe is iets terughoudender en daar gaat mijn voorkeur naar uit. Ik wijs er
wel op dat de overheid dit testmiddel niet ontwikkelt. Ik kan
wel toezeggen dat ik samen met het NFI en andere instituten
wil kijken hoe dit wordt ontwikkeld en dat ik die ontwikkeling
wil bevorderen. De markt heeft hier een duidelijk belang.
Op die manier wil ik de motie uitleggen. Ik zal de Kamer
rapporteren hoe ik daarmee omga. Als de leden ermee
instemmen dat ik de motie zo uitleg, dan zal ik haar ondersteunen. Dit is een keiharde toezegging en ik kan de leden
vragen de motie in te trekken. Als zij de moties toch in
stemming willen brengen, dan laat ik het oordeel aan de
Kamer.
De voorzitter:
Doelt u nu op beide moties?
Minister Opstelten:
Ik bedoel beide moties. Ik heb mijn vertaling gegeven en
het is aan beide indieners om mijn vraag te beantwoorden.
De voorzitter:
Voor beide moties geldt dus: oordeel Kamer. Dat is duidelijk.
De heer De Rouwe (CDA):
Ik hoorde afgelopen week een goed pleidooi van de SP om
een motie die het kabinet wil overnemen, onmiddellijk in
te trekken. Ik ben daar altijd al een voorstander van geweest.
Ik heb dit voorstel vandaag opnieuw aan mijn fractie voor-

Tweede Kamer

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

De voorzitter:
Aangezien de motie-De Rouwe (32859, nr. 13) is ingetrokken,
maakt zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.
De heer Van Nispen (SP):
Mijn motie is bijna ingetrokken, maar ik heb nog een vraag
aan de minister. Is het nu een kwestie van geld of niet?

De heer Van Nispen (SP):
Het lijkt mij goed om mijn motie in te trekken. Ik ben blij
met de toezegging van de minister.
De voorzitter:
Aangezien de motie-Van Nispen (32859, nr. 14) is ingetrokken, maakt zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.
Minister Opstelten:
De heer Van Nispen heeft ook nog een vraag gesteld. De
tijd schrijdt voort. Dit geldt ook voor de foutmarge op de
speekseltesten. Het antwoord op de vraag: één op vijf, is
nee. Uit Belgisch onderzoek blijkt dat de foutmarge op dit
moment 8% is. Dat is dus een stuk lager dan één op vijf.
De politie kiest uiteraard de beste.
Passief meeroken mag nooit strafwaardig zijn als je combigebruik op de nullimiet hebt. Mijn antwoord in de eerste
termijn was helder en duidelijk. Ik kan dat nooit uitsluiten.
Combigebruik is op nul gesteld omdat de inwerking van
meerdere middelen op elkaar als voldoende onveilig is
beoordeeld door de SWOV. Ik moet eerlijk zeggen dat je
wel behoorlijk lang passief moet hebben gerookt en alcohol
hebben gebruikt om boven de limiet te komen.
Mevrouw Helder heeft gesproken over de risicowaarden.
De ontwikkelingen om risico gerelateerde grenswaarden
voor drugs te kunnen vaststellen, worden gevolgd. Ik wil
wel duidelijk zeggen dat het wetsvoorstel uitgaat van de
gedragswaarden. Die worden gevolgd.
Mevrouw Berndsen sprak over de uitkomsten van de
adviescommissie. De resultaten van de adviescommissie
dienen als input voor de Algemene Maatregel van Bestuur
betreffende de nullimieten. Deze worden meegewogen, als
die wordt voorgehangen.
Dank aan mevrouw Kuiken.
Tot slot kom ik bij mevrouw Visser. De derde motie is voor
mijn collega Schultz. De motie-Visser/De Rouwe op stuk nr.
12 kan ik beschouwen in het verlengde van wat ik in eerste
instantie heb gezegd. Er is een uitbreiding aangegeven door
een vergelijkend buitenlands onderzoek. Ik zeg graag toe

17 juni 2014
TK 94

94-28-30

om dat te doen en daarop terug te komen. Ik neem daarbij
geen standpunt in, maar naar aanleiding van dat onderzoek
kom ik met een reactie naar de Kamer. Wij zullen onze
reactie daarop geven.
De voorzitter:
Is daarmee deze motie oordeel Kamer?
Minister Opstelten:
Ja, dat is oordeel Kamer.
Mevrouw Helder (PVV):
Ik hoorde de minister zeggen dat in het wetsvoorstel
gedragsgerelateerde grenswaarden staan. Dat klopt. De
PVV-fractie krijgt dus niet de toezegging dat de minister de
Kamer per brief informeert over de voortgang van het
wetenschappelijk onderzoek naar de risicogerelateerde
grenswaarden?
Minister Opstelten:
Nee, het is niet zo dat wij daarnaar verder onderzoek doen.
Wij zullen de hele ontwikkeling volgen en de Kamer op tijd
informeren, als daar aanleiding voor is. Ik hoop dat het zo
mag zijn. Ik kan er nu niets over zeggen, want ik weet niet
hoe die ontwikkelingen zijn. Op dit moment kan het niet.
Wij volgen waar de wetenschap mee komt.
Mevrouw Helder (PVV):
Mag ik dan de woorden van de minister "als daar aanleiding
toe is" iets scherper stellen; dat hij de Kamer gewoon na
een jaar informeert? Als er geen aanleiding voor is, kan hij
de Kamer informeren dat daar geen aanleiding voor is. Dan
houden we het ten minste in de gaten.
Minister Opstelten:
Dat wil ik graag doen.
Dat was het.
Mevrouw Visser (VVD):
Voordat de minister gaat zitten …
Minister Opstelten:
Ik dacht: ik ga dat internationaal onderzoek starten.
Mevrouw Visser (VVD):
We zijn blij met die toezegging. Ik zal nog even overleggen
met mijn mede-indiener. Ik had ook een vraag gesteld over
het lik-op-stukbeleid en de overbruggingsperiode. Is de
minister bereid om bij zijn buren dan wel bij anderen te
kijken wat wij eraan kunnen doen om die overbrugging te
realiseren?
Minister Opstelten:
Dat is juist. Die vraag ben ik vergeten. Ik heb geen idee
waarom. Wij zullen dat meenemen bij de voortgang van

Tweede Kamer

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

de uitvoering en de implementatie van dit wetsvoorstel.
Daarover heb ik een toezegging aan de heer De Rouwe
gedaan. Die toezegging doe ik ook naar aanleiding van de
vraag van mevrouw Visser over de lik-op-stukaanpak.

Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Voorzitter. Ik heb nog twee vragen en een motie. De heer
De Rouwe heeft gevraagd of wij de recidiveregeling nog
gaan uitbreiden met andere aspecten zoals asociaal gedrag.
Het antwoord is nee. Bij de rijbewijsbrief van 2011 heb ik
ook geantwoord dat de recidiveregeling alleen zou worden
uitgebreid met drugs, dus niet met asociaal gedrag, omdat
we voor asociaal gedrag andere instrumenten hebben.
Daarbij kan men denken aan de beginnersregeling, een
puntensysteem, de educatieve maatregel voor gedrag van
jongeren en ouderen, een onderzoek naar rijvaardigheid.
De minister van V en J fluisterde mij zo-even in dat hij voor
de zomer nog wat meer informatie zal geven over veelplegers. Dus er zijn andere instrumenten om dit te doen. Als
je dat hierin zou opnemen, ontstaan er te veel samenloopproblemen.
Het lid Visser heeft een motie ingediend ter vervanging van
het nog niet ingetrokken amendement van het lid Visser.
Daar wil ik eigenlijk dezelfde reactie op geven als die welke
ik eerder in het debat al gegeven heb, namelijk dat we op
dit moment in afwachting zijn van het WODC-onderzoek
en dat ik eerst goed wil uitzoeken wat de consequenties
zijn van de verlaging. Aangezien ik de motie niet kan aanhouden moet ik die nu ontraden, maar ik hoop natuurlijk
wel dat het lid Visser van de Kamer zal kiezen voor het
aanhouden van de motie totdat het WODC-onderzoek
gedaan is. Het heeft natuurlijk ook effect op het hele sanctiebeleid van de minister van Veiligheid en Justitie. Dus het
is belangrijk dat wij dat er ook bij betrekken omdat het best
ingewikkeld kan worden als je een punt verandert en de
andere punten niet.
De voorzitter:
Naast het ontraden van deze motie ontraadt u ook het
amendement op stuk nr. 10?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Ja, dat blijft gewoon zo. Ik heb al gezegd dat ik het inhoudelijk een goede vraag vind van mevrouw Visser. Ik snap
ook dat het best onduidelijk kan overkomen. Ik ben ook best
bereid om er in de toekomst wat aan te doen, maar dan
moeten we wel kunnen zien dat het positieve effecten heeft
en anders komen we misschien met elkaar tot een andere
conclusie.
De heer De Rouwe (CDA):
Ik vind het verstandig dat we eerst even dat onderzoek
afwachten om alles zorgvuldig en in balans te wikken en te
wegen, maar ik wil toch nog de volgende principiële vraag
aan deze minister stellen. Wat heeft de minister liever, dat
mensen met een alcoholprobleem stoer, sterk of duidelijk
hun rijbewijs ontnomen wordt en ze een rijontzegging krijgen of dat deze mensen in een auto rijden met een alcoholslot?

17 juni 2014
TK 94

94-28-31

Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Ik was inderdaad nog een antwoord schludig op deze vraag
die de heer De Rouwe via een ander Kamerlid aan mij had
gesteld. Ik zie inderdaad dat veel mensen alsnog in de auto
stappen als hun rijbewijs is ontnomen of als ze een rijontzegging hebben. Het feit dat er een alcoholslot is ingebouwd, voorkomt niet alles, want je kunt altijd nog in
andermans auto stappen, maar het maakt het in ieder geval
wel weer een stuk complexer. Dus het is inderdaad een
maatregel die een extra belemmering opwerpt voor alcoholverslaafden om de weg op te gaan. Dat lijkt dus ook
veiliger, maar ik heb ook oog voor het feit dat het natuurlijk
best gek is dat je een vrij hoog promillage van 1,3 moet
hebben voordat je rijbewijs ontnomen wordt. Welk signaal
geef je daar dan mee af? Ik denk dus dat we naar het
totaalplaatje moeten zoeken, waarbij uiteindelijk het effect
op de verkeersveiligheid voorop moet staan.
De algemene beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
Ik dank beide bewindspersonen voor hun aanwezigheid en
hun bijdrage aan het debat. Aanstaande dinsdag stemmen
we over het wetsvoorstel, de amendementen en de moties.
Mevrouw Visser heeft tot dinsdag om te bepalen wat zij
doet met haar amendement en haar motie.

Tweede Kamer

Wijziging Wegenverkeerswet 1994

17 juni 2014
TK 94

94-28-32