Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 234

BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 juni 2009
Hierbij ontvangt u het verslag van de onderdelen telecommunicatie en
energie van de VTE-Raad, die op 11 en 12 juni plaatsvond in Luxemburg.
Op 11 juni sprak de Raad over telecommunicatie. De ministers werden
buiten officieel Raadsverband geïnformeerd over het verdere proces
rondom de herziening van het EU-reguleringskader voor de elektronische
communicatiesector. Daarna wisselde de Raad van gedachten over de
accenten in het toekomstige beleid inzake netwerk- en informatieveiligheid en informeerden voorzitterschap en Commissaris de lidstaten
over lopende dossiers als «the internet of things», het programma «Safer
internet for Children» en het Internet Governance Forum.
Op 12 juni sprak de Raad over energie. De Raad bereikte een politiek
akkoord over de herziening van de richtlijn strategische olievoorraden.
Daarnaast besprak de Raad de voortgang van een drietal voorstellen op
gebied van energie-efficiëntie, namelijk de herziening van de kaderrichtlijn
Energie-etikettering, de herziening van de richtlijn energieprestaties van
gebouwen en de richtlijn labeling banden. Tenslotte informeerden de
Europese Commissie en het Tsjechisch voorzitterschap de Raad over
diverse internationale ontwikkelingen op energiegebied. Naar aanleiding
daarvan werd met name gesproken over de dreiging van een nieuw
gasconflict tussen Rusland en Oekraïne.
De minister van Economische Zaken,
M. J. A. van der Hoeven
De staatssecretaris van Economische Zaken,
F. Heemskerk

KST133001
0809tkkst21501-33-234
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-33, nr. 234

1

VERSLAG VAN DE VTE-RAAD (ENERGIE EN TELECOMMUNICATIE)
D.D. 11–12 JUNI 2009
TELECOM
Netwerk- en informatieveiligheid

Gedachtewisseling
De Raad besprak de huidige stand en de toekomstige richting van het
Europese netwerk- en informatieveiligheidsbeleid. In het debat kwamen
diverse aspecten aan de orde, te weten de vraag in welke uitdagingen de
sleutelrol van ICT in het maatschappelijk en economisch leven zich laat
vertalen, het antwoord van de EU en nationale overheden hierop en specifiek de rol en verdienste van het agentschap voor netwerk- en informatieveiligheid ENISA. Ook het subsidiariteitsvraagstuk en publiekprivate
samenwerking kwamen aan bod.
Het voorzitterschap en Commissaris Reding leidden de discussie in door
aan te geven dat ICT infrastructuren inmiddels het zenuwstelsel van onze
economie en maatschappij zijn geworden. Om die reden worden ICT
infrastructuren gezien als kritische informatie-infrastructuren. Ervaringen
met de bestrijding van eerdere cyberaanvallen op individuele lidstaten
hebben het beeld bevestigd dat een Europees brede benadering, in
aanvulling op nationale initiatieven, veel kan bieden. De nadruk moet
daarbij met name komen te liggen op preventie en bewustzijn, om
zodoende de veiligheid en het herstellingsvermogen van kritieke
informatie-infrastructuren te versterken.
Een meerderheid van de lidstaten en de Commissie meenden dat ENISA
een centrale rol moet blijven spelen bij de vormgeving van Europees
beleid inzake netwerk- en informatiebeveiliging. Niettemin lieten ook
enkele lidstaten kritische geluiden horen over de meerwaarde van het
agentschap. Vorig jaar is het mandaat van ENISA tot 2012 verlengd.
Momenteel wordt de rol en de effectiviteit van ENISA nader onder de loep
genomen. Nederland heeft aangegeven dat ENISA zonder meer toegevoegde waarde kan hebben in het bevorderen van netwerk- en informatieveiligheid. Het mandaat van ENISA zou hiertoe wel moeten worden
aangepast om het meer slagkracht te geven.
In de discussie over de subsidiariteit en de verdeling van verantwoordelijkheden voor netwerk- en informatieveiligheid, sprak een meerderheid
van de lidstaten een voorkeur uit voor een sterke coördinatie op Europees
niveau naast het behoud van de eindverantwoordelijkheid bij de lidstaten.
Nederland heeft ingebracht dat werken aan netwerkveiligheid per definitie
Europese samenwerking betekent. Niettemin is er behoefte aan een
heldere taakverdeling tussen de Commissie, de lidstaten en een expertorganisatie als ENISA.
Diversen – Internet of Things

Informatie van voorzitterschap/Commissie
De Commissie meldde dat zij eind juni met een mededeling zal komen,
waarin zij een actieplan voor Europa op dit gebied zal ontvouwen. Het
«internet van de toekomst» betreft een combinatie van nieuwe internettoepassingen, zoals de uitbreiding van sociale digitale netwerken, mobiel
internet en tv en nomadische (GPS-gebaseerde) diensten. Om de ontwikkeling van het «internet van de toekomst» in Europa te bevorderen zal de
Commissie veertien concrete actiepunten voorstellen. Deze acties hebben

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-33, nr. 234

2

onder andere betrekking op standaardisatie van de technologieën in
Europa en financiering van onderzoek, alsook op maatregelen ter bescherming van privacy, gegevens en veiligheid,
Diversen – Safer Internet for Children

Informatie van voorzitterschap/Commissie
Het voorzitterschap bracht de Ministeriële Conferentie die op 20 april jl. in
Praag over dit onderwerp plaatsvond in herinnering en verwees naar de
Verklaring die daar werd aangenomen. Volgens het voorzitterschap is
online bescherming tegen kwalijke zaken zoals kinderporno van het
grootste belang. In dit kader moet ook nauw worden samengewerkt met
het bedrijfsleven. Ook de Commissie pleitte voor het voortzetten van de
samenwerking.
Diversen – Internet Governance Forum

Informatie van voorzitterschap/Commissie
De Commissie gaf een toelichting op haar mededeling over het beheer
van de werking van het internet. In deze mededeling worden beleidsvoorstellen gedaan voor een meer open, transparant en geïntegreerd
beheer van het internet. De Commissie stelt voor het internet te laten
beheren door de particuliere sector, waarbij uiteraard rekening moet
worden gehouden met het algemeen belang. Overheden zullen meer hun
taak als hoedster van het algemeen belang moeten oppakken. Tot nu toe
is de Internet Corporation for Assigned Names and Numbers (ICANN) de
enige particuliere instantie die onder toezicht van de Amerikaanse overheid verantwoordelijk is voor het beheer van internet ten behoeve van de
mondiale internetgemeenschap. Deze instantie houdt bijvoorbeeld
toezicht op de invoering van domeinnamen. Het contract tussen ICANN en
de Amerikaanse overheid verstrijkt op 30 september 2009. Daarom is
volgens de Commissie nu de tijd rijp voor een gemoderniseerd en multilateraal beheerssysteem voor het internet.
Herziening EU-reguleringskader elektronische
communicatiesector (NRF)

Informele bespreking
Voorafgaand aan de Raad is op informele basis gesproken over het
vervolg van de vastgelopen onderhandelingen over het telecompakket als
gevolg van een verschil van inzicht tussen Raad en Europees Parlement
ten aanzien van amendement 138 over de toegang tot internet (Kamerstukken II, 21 501-33, nr. 230). Tijdens de bespreking bleek de stellingname
van de Raad onveranderd, te weten dat de formulering van amendement
138 adequaat optreden tegen racisme, haatzaaien en het verspreiden van
kinderporno onmogelijk maakt. In zijn huidige vorm is het amendement
dan ook niet aanvaardbaar voor de Raad. Dat betekent dat de onderhandelingen in de vorm van een conciliatieprocedure zullen worden voortgezet.
Een meerderheid van de lidstaten gaf wel aan goede hoop te hebben op
een compromis op basis van het amendement. In dat geval kunnen de
onderhandelingen in conciliatie, die naar verwachting medio september
zullen beginnen, nog dit jaar worden afgerond.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-33, nr. 234

3

ENERGIE
Herziening richtlijn strategische olievoorraden

Politieke besluitvorming
De Raad sloot een politiek akkoord over de herziening van de richtlijn
strategische olievoorraden. Aangezien het Europees Parlement geen
inspraak heeft bij de herziening is de besluitvorming hiermee voltooid.
De Europese Commissie uitte haar teleurstelling over de afzwakking van
haar oorspronkelijke voorstel op een aantal onderdelen, met name de
positie van de agentschappen en de rapportagefrequentie van de
commerciële olievoorraden. De Commissie gaf aan de huidige tekst toch
nog steeds als een verbetering te zien ten opzichte van de huidige wetgeving, onder andere door de betere aansluiting op de IEA-systematiek en
de grotere beschikbaarheid van de olievoorraden.
Nederland gaf in zijn interventie aan in te kunnen stemmen met de tekst
van de nieuwe richtlijn, maar stelde ook teleurgesteld te zijn met het
behaalde resultaat. De minimaal benodigde werkvoorraden kunnen nog
steeds worden ingezet ter afdekking van de voorraadverplichting.
Daarmee blijven er grote verschillen bestaan tussen de inspanningen die
lidstaten plegen op gebied van voorraadvorming. Nederland heeft dan
ook aangegeven een verklaring te zullen afgeven om zijn teleurstelling te
uiten ten aanzien van de gemiste kansen om de volledige beschikbaarheid
van noodvoorraden te verbeteren. Nederland riep lidstaten op om bij de
implementatie van de richtlijn wel te streven naar deze volledige beschikbaarheid.
De frequentie van de rapportage over de commerciële voorraden gaf in
Raad geen aanleiding meer tot discussie. De Commissie merkte op liever
een verplichting tot wekelijkse rapportage te hebben gezien, maar in te
kunnen stemmen met een maandelijkse rapportage. De Commissie wees
erop dat de richtlijn de mogelijkheid biedt om de frequentie van de
rapportages in de toekomst, indien gewenst, middels comitologieprocedure aan te passen.
In de aanloop naar de Raad bestond er nog een verschil van mening
tussen Europese Commissie en lidstaten over de rol van de Commissie
ten tijde van een crisissituatie. De Commissie wenste lidstaten te kunnen
verplichten hun voorraden vrij te geven ten tijde van een crisissituatie. Op
aandringen van lidstaten werd het oorspronkelijke voorstel van de
Commissie echter zo aangepast dat de Commissie ten tijde van crisis
slechts aanbevelingen zou kunnen doen. In de Raad bracht het Tsjechisch
voorzitterschap een tekstvoorstel ter tafel die de Commissie in staat moest
stellen hiermee in te stemmen. Kern van dat tekstvoorstel was een actievere formulering (zal aanbevelen in plaats van kan aanbevelen). Na een
laatste wijziging in dit tekstvoorstel voor aanvang van de Raad (zou
moeten aanbevelen) konden alle partijen instemmen met het tekstvoorstel
en kon het politieke akkoord worden aangenomen.
Energie-efficiëntie

Bespreking voortgang
De Raad besprak de stand van zaken rond de onderhandelingen over de
voorstellen op gebied van energie-efficiëntie, namelijk de herziening van
de kaderrichtlijn Energie-etikettering, de herziening van de richtlijn
energieprestaties van gebouwen en de richtlijn labeling banden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-33, nr. 234

4

De Commissie, gesteund door onder andere Nederland, benadrukte het
belang van de uitbreiding van de reikwijdte van de kaderrichtlijn energieetikettering van huishoudelijke apparaten naar energiegerelateerde
producten. De Commissie erkende de verschillen van inzicht over de
opmaak van het label. In eerste lezing heeft het Europees Parlement een
amendement aangenomen om de A-G opmaak die geldt voor bestaande
labels vast te leggen in de Kaderrichtlijn. Enkele lidstaten toonden zich
tegenstander van deze opmaak omdat zij minder informatie zou geven
dan de opmaak met aanvulling (bijv. A-20%).
Nederland sprak daarentegen een sterke voorkeur uit voor de A-G opmaak
vanwege de grote herkenbaarheid voor de consument. Nederland plaatste
grote vraagtekens bij de verplichting voor aanbestedende diensten om
uitsluitend producten met een bepaald label te kopen. Deze verplichting
zal ook gelden voor aankopen die ver beneden de Europese
aanbestedingsdrempel liggen en druist bovendien in tegen de keuze die
op Europees niveau al is gemaakt voor een vrijwillige doelstelling voor
duurzaam inkopen.
Ten aanzien van de richtlijn energieprestaties van gebouwen wees de
Commissie, gesteund door enkele lidstaten, op de grote energiebesparing
die kan worden bereikt in de gebouwde omgeving. Nederland uitte, zoals
met uw Kamer besproken tijdens het AO van 10 juni jl., in zijn interventie
grote zorgen over de toename van de administratieve lasten en regeldruk
als gevolg van het huidige voorstel en wees erop dat het voorstel door het
Nederlands parlement als proportioneel noch subsidiair werd gezien.
Nederland gaf aan het huidige voorstel niet te kunnen steunen, maar wel
bereid te zijn constructief mee te werken aan alternatieve teksten om het
uiteindelijke doel van de richtlijn – vermindering van het energieverbruik
in de gebouwde omgeving – te realiseren.
De richtlijn labeling banden gaf slechts aanleiding tot enkele steunbetuigingen van lidstaten.
Aankomend EU-voorzitterschap Zweden deelde mee in december een
akkoord te willen bereiken over de drie richtlijnen en daartoe in september
de onderhandelingen met het Europees Parlement te zullen starten.
Internationale energierelaties

Informatie van het voorzitterschap en de Europese Commissie
Het voorzitterschap en de Commissie gaven een actueel beeld van de
internationale betrekkingen op het gebied van energie. De discussie
tijdens de Raad spitste zich met name toe op de dreiging van een nieuw
gasconflict tussen Rusland en Oekraïne.
De gasvoorraden in Oekraïne moeten nu geleidelijk gevuld worden, om
straks in de wintermaanden een stabiele gasvoorziening aan Europa te
kunnen garanderen. Het vullen had eigenlijk midden april moeten
beginnen, maar is tot nu toe nog niet gebeurd. Oekraïne heeft tot op
heden aan zijn betalingsverplichtingen jegens Rusland kunnen voldoen,
maar zou in grote financiële problemen verkeren, mede als gevolg van de
kredietcrisis. De Commissie gaf aan de situatie na afloop van de gascrisis
goed te zijn blijven volgen en regelmatig overleg te hebben met zowel
Rusland als Oekraïne. Oekraïne heeft reeds aangegeven de volgende
maandelijkse betaling van 6 juli niet te kunnen betalen, waarop Rusland
heeft gedreigd de gastoevoer bij het uitblijven van betaling stil te leggen.
Volgens de Commissie is er derhalve sprake van een serieus probleem,
dat aanleiding geeft tot intensivering van overleg tussen de betrokken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-33, nr. 234

5

partijen. De Commissie benadrukte het belang van een gemeenschappelijke EU benadering en zegde toe haar uiterste best te zullen doen om een
volgend gasconflict te voorkomen.
Diverse lidstaten spraken hun zorgen uit over een crisis, steunden de
initiatieven van de Commissie om te komen tot overleg en pleitten voor
structurele oplossingen. Nederland gaf aan dat vaart moet worden
gemaakt met structurele oplossingen d.m.v. de diversificatie van aanvoerroutes en de ontkoppeling van pijpleidingen voor transitdoeleinden en
binnenlandse consumptie in Oekraïne. Daarnaast pleitte Nederland voor
het creëren van mogelijkheden om gas twee kanten op te laten stromen.
Ten slotte gaf Nederland aan zeer grote twijfels te hebben bij Europese
kredietverlening voor gasopslag in Oekraïne, omdat dit niet bijdraagt aan
een structurele, zakelijke oplossing. Wel kan in EU verband steun worden
geboden aan de herstructurering van de Oekraïense infrastructuur.
Onder dit agendapunt werd ook gesproken over een Russisch voorstel
voor een nieuw wetgevend kader voor energiesamenwerking, dat volgens
Rusland een alternatief zou zijn voor het huidige Energiehandvest. De
Commissie merkte op dat het Russisch voorstel weliswaar in de context
van het Energiehandvest zal worden besproken, maar los daarvan zal
worden behandeld. Het Russisch voorstel wordt volgens de Commissie
grotendeels al gedekt door andere overeenkomsten en onderhandelen
over een volledig nieuw raamwerk zou zeer bewerkelijk zijn Volgens de
Commissie blijft het Energiehandvest een uitstekend forum om te spreken
over belangrijke wederzijdse energiebelangen. Nederland bracht in dat
goed bekeken moet worden op welke punten het Russisch voorstel in
overeenstemming is met de Europese benadering. Op die punten zou het
voorstel kunnen worden aangegrepen om te komen tot een gezamenlijke
oplossing van problemen, zonder dat het eigen EU standpunt wordt
verlaten.
Diversen
Onder de noemer diversen werd onder andere kort ingegaan op onder
andere de G8-top over energie en de stand van zaken rondom het Baltic
Interconnection Plan. Ook werd de aanstaande beslissing over de vestigingsplaats en de directeur-generaal van het International Renewable
Energy Agency (IRENA) besproken. Daarbij onderschreef de Commissie
het belang van een Europese vestiging van IRENA, waarvoor zij steun
kreeg van verschillende lidstaten. Nederland wees onder andere op het
belang van een goede betrokkenheid van de derde wereld bij IRENA.
Tenslotte lichtte Zweden de agenda van zijn aankomende
EU-voorzitterschap toe. Zweden schetste een beeld van de tweede helft
van dit jaar dat wordt gekenmerkt door veel nieuwe ontwikkelingen en
onzekerheden; een nieuw Europees Parlement, een nieuwe Europese
Commissie, het Verdrag van Lissabon, klimaatonderhandelingen in
Kopenhagen en een mogelijk aankomend gasconflict. Op energiegebied
zal de prioriteit liggen bij energie-efficiëntie en gasvoorzieningszekerheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-33, nr. 234

6