Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

29 675

Zee- en kustvisserij

Nr. 115

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 19 april 2011

Samenstelling:
Leden: Dijksma (PvdA), Snijder-Hazelhoff
(VVD), Verburg (CDA), Koopmans (CDA), Van
der Ham (D66), voorzitter, Smeets (PvdA),
Samsom (PvdA), Paulus Jansen (SP),
ondervoorzitter, Jacobi (PvdA), Koppejan
(CDA), Graus (PVV), Thieme (PvdD), Gesthuizen (SP), Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie), Van Tongeren (GroenLinks),
Ziengs (VVD), Braakhuis (GroenLinks),
Gerbrands (PVV), Lodders (VVD), Van Vliet
(PVV), Dijkgraaf (SGP), Schaart (VVD) en
Verhoeven (D66).
Plv. leden: Jadnanansing (PvdA), Elias (VVD),
Ormel (CDA), Blanksma-van der Heuvel
(PvdA), Koolmees (D66), Dikkers (PvdA),
Klijnsma (PvdA), Irrgang (SP), Groot (PvdA),
Van der Werf (CDA), Tony van Dijck (PVV),
Ouwehand (PvdD), Van Gerven (SP), OrtegaMartijn (ChristenUnie), Van Gent (GroenLinks),
Leegte (VVD), Grashoff (GroenLinks), De Mos
(PVV), Taverne (VVD), Van Bemmel (PVV), Van
der Staaij (SGP), Houwers (VVD) en Van
Veldhoven (D66).

De vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw en Innovatie1
heeft op 23 maart 2011 overleg gevoerd met staatssecretaris Bleker van
Economische Zaken, Landbouw en Innovatie over:
– de brief van de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit d.d. 12 juni 2009 ter aanbieding van de Maatschappelijke innovatieagenda duurzame agro- en visserijketens
(29 675, nr. 80);
– de brief van de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit d.d. 10 februari 2011 over verduurzaming van de
aquacultuur in Nederland (2010Z02617);
– de brief van de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit d.d. 12 februari 2010 over de pangasius aquacultuur
in Vietnam (31 250, nr. 73);
– de brief van de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit d.d. 28 mei 2010, houdende een reactie op de niet
ingediende motie van de leden Jager en Atsma om de (garnalen)visserij en de pierenwinning in de Noordzeekustzone en de
Waddenzee «blijvend de nodige ruimte te bieden» (29 675,
nr. 94);
– de brief van de staatssecretaris van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie d.d. 4 februari 2011 over de Europese
strategie voor aquacultuur en viskweek in Nederland (32 201,
nr. 11);
– de brief van de staatssecretaris van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie d.d. 8 februari 2011 over de recreatieve staandwantvisserij en het voorstel van gedeputeerde
Hollenga (29 675, nr. 108);
– de brief van de staatssecretaris van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie d.d. 9 februari 2011, houdende de
toezeggingen van het WGO visserij d.d. 8 november 2010 over
o.a. de blueports, het Europese visserijbeleid, jonge aal, het
VBC-beleid, mensenhandel en uitbuiting bij rederijen, de
dodingsmethode voor paling en de beschermde gebieden in de
Noordzee (29 675, nr. 107);
– de brief van de staatssecretaris van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie d.d. 22 maart 2011 over de uitvoering

kst-29675-115
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 675, nr. 115

1

1

van vijf moties van het lid Ouwehand inzake aal (32 658,
nr. 22).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie,
Van der Ham
De griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw
en Innovatie,
Franke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 675, nr. 115

2

Voorzitter: Van der Ham
Griffier: Blacquière
Aanwezig zijn negen leden der Kamer, te weten: Dijkgraaf, Van Gerven,
Grashoff, Van der Ham, Houwers, Jacobi, Koppejan, Ouwehand en Slob,
en staatssecretaris Bleker van Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie, die vergezeld is van enkele ambtenaren van zijn ministerie.
De voorzitter: Dames en heren, ik heet u allen welkom bij dit overleg.
Enkele leden, onder wie de heer Slob en mevrouw Ouwehand, moeten
iets eerder weg wegens verplichtingen in de plenaire zaal.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Voorzitter. Ik zit in twee algemeen
overleggen tegelijkertijd. Dat heeft echter niks te maken met een geringe
belangstelling voor het onderwerp «vis», integendeel. De staatssecretaris
weet daar, als het goed is, inmiddels al genoeg van.
De Partij voor de Dieren is al jaren kritisch over het kabinetsbeleid inzake
de visserij. In dit overleg wil ik ingaan op een aantal zorgpunten.
Ik ga eerst in op de bruinvissen. Ik vind het onvoorstelbaar dat de
staatssecretaris in een brief heeft aangekondigd dat hij de recreatieve
staandwantvisserij in de kustzone gewoon wil laten doorgaan. Voormalig
minister Verburg heeft na veel vijven en zessen eindelijk maatregelen
aangekondigd. Daar hebben wij voortdurend om gevraagd en daarover is
in de Kamer ook een motie aangenomen. Deze staatssecretaris zet daar
echter een streep door. Ik vind dat onvoorstelbaar gelet op de bijvangst
van bruinvissen en gelet op de opmerking van de voormalig minister,
namelijk dat het plan van aanpak inzake de recreatieve staandwantvisserij
onderdeel is van het Aalbeheerplan. Is dat opeens niet meer het geval? Ik
vraag de staatssecretaris om de aangenomen motie van mevrouw Jacobi
over de bescherming van de bruinvissen, die ik heb medeondertekend, uit
te voeren.
Vorige week hebben wij al over de paling gesproken, maar op verzoek van
vele collega’s hebben wij de voortzetting van de discussie hierover naar
dit algemeen overleg verplaatst. IMARES heeft gemeld dat de lage stand
van de Nederlandse aal en het niveau van de glasaalintrek de laatste tien
jaar hetzelfde zijn gebleven. De aanlandingen van rode aal en schieraal
nemen nog steeds af. Mij dunkt dat het dus niet de goede kant op gaat.
Noorwegen, Zweden en Ierland hebben al een totaal vangstverbod. Wij
lopen in Europa dus zeker niet voorop. Ik vraag de staatssecretaris dan
ook om onze motie serieus te nemen en niet te wachten tot de evaluatie in
2012. Wij zien immers nu al dat de tekenen zeer slecht zijn. Hetzelfde
vraag ik voor de motie waarin wordt verzocht het zoutbad te verbieden. Ik
heb hierover al kort met de staatssecretaris van gedachten gewisseld. Het
is prachtig dat er een apparaat is waarmee de dieren voorafgaand aan de
slacht kunnen worden verdoofd, maar wij kunnen er niet van uitgaan dat
iedereen zo’n apparaat gaat gebruiken. Ik heb de staatssecretaris al even
gewezen op mijn eigen achtergrond. Mensen die zelf palingen willen
roken, zullen zo’n apparaat heus niet aanschaffen en naar mijn stellige
overtuiging zullen zij ook niet met een zakje paling naar een groothandelaar gaan om de dieren daar te laten doden. Ik vraag de staatssecretaris
nogmaals, ook in het licht van regeerakkoord, om maatregelen te nemen.
Dan ga ik in op de beschermde gebieden en de garnalenvisserij. Vissers
en maatschappelijke organisaties hebben een akkoord gesloten. De Partij
voor de Dieren is er nooit zo’n voorstander van om belangrijke beslissingen over te laten aan het polderoverleg. Wij menen dat er duidelijke
wetgeving is voor de bescherming van gebieden. De weging moet dus
hier worden gemaakt. Maar wat schetst mijn verbazing? Zelfs de
overeenkomst staat op losse schroeven en lijkt maar niet getekend te
kunnen worden omdat er gedoe is over de financiën. Wij denken dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 675, nr. 115

3

minimaal die overeenkomst moet worden uitgevoerd en dat zelfs dat nog
te weinig is.
De heer Houwers (VVD): Voorzitter. De visserij komt steeds verder onder
druk te staan. Dat komt door de teruggang in de visbestanden en door de
maatregelen die worden genomen om de natuur en de visstand te
beschermen. De afgelopen jaren heeft de consumentenmarkt voor
kweekvis een enorme vlucht genomen. In Nederland worden kweekvissen
zoals de pangasius goed verkocht, maar deze kweekvissen worden uit het
buitenland ingevlogen. De VVD-fractie zet vraagtekens bij de mate waarin
deze vis voldoet aan de eisen die in Europa worden gesteld. Er is maar
beperkt zicht op de productie van deze vis. Wij denken dat dit niet in een
redelijke verhouding staat tot onze eigen mogelijkheden om kweekvis op
de markt te brengen. Is er geen goed alternatief voor de buitenlandse
kweekvis, dan heb je natuurlijk een probleem. Uit recent onderzoek is
gebleken dat de Nederlandse visteelt nog veel te winnen heeft. Ik heb het
actieplan dan ook met veel belangstelling gelezen en ik meen dat nu een
goed begin is gemaakt met het vergroten van de concurrentiekracht van
deze sector. De reactie van de staatssecretaris heeft onze instemming. Ik
wacht de voortgang van dat actieplan af.
De Kamer heeft in een motie haar wens uitgesproken voor de installatie
van een taskforce om de regulering van staandwantvisserij te onderzoeken. In de adviezen van gedeputeerde Hollenga kregen de staatssecretaris en de Kamer een gratis advies over de aalfuik erbij. De heer Hollenga
pleit voor een vrijstellingsregeling voor aalfuiken van een minimale
maaswijdte. Zo kunnen palingen uit de fuiken ontsnappen, maar kunnen
andere vissoorten wel worden gevangen. De staatssecretaris zegt echter
in zijn reactie dat dit in strijd is met het Aalbeheerplan. Kan hij zeggen in
welk opzicht dit voorstel strijdig is met het Aalbeheerplan als ervoor wordt
gezorgd dat met deze fuik geen paling kan worden gevangen? De VVD
neigt ertoe daarbij meer ruimte te bieden dan de staatssecretaris nu doet.
Visserijorganisaties, natuurbeschermingsorganisaties en de overheid
beraden zich sinds vorig voorjaar over een pakket van maatregelen om
visserij mogelijk te houden in de Natura 2000-gebieden. Wij denken dat
het erg belangrijk is dat het bestaande gebruik wordt gehandhaafd. Dat is
toch een mogelijkheid waar je nadrukkelijk rekening mee moet houden.
De huidige situatie, die door velen als beschermingswaardig wordt
gezien, is immers mede tot stand gekomen door de vissers. Zoals bekend,
kom ik uit het oosten. Daar zegt men dat het landschap in Winterswijk
mede is gevormd door de boeren. Zo zien wij dat ook bij de vissers. Wij
denken daarom dat wij ons ervoor moeten inzetten om dat bestaand
gebruik zo veel mogelijk overeind te houden.
Begin van dit jaar is aan de vissers een conceptakkoord Vibeg (visserij in
beschermde gebieden) gepresenteerd. Dat heeft voor veel beroering
gezorgd omdat bleek dat de vloot van de garnalenvisserij zou moeten
worden verkleind.
Mevrouw Jacobi (PvdA): De heer Houwers maakt het af en toe wel heel
bont met zijn landschappen. Hebben wij de «landschapsvorming» van de
zee mede aan de vissers te danken?
De heer Houwers (VVD): Het is natuurlijk geen landschapsvorming. De
huidige situatie in de zee is het gevolg van de geschiedenis en de vissers
hebben ook een rol gespeeld in die geschiedenis. Dat heb ik vergeleken
met het landschap en de boeren.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Het zou verstandig zijn geweest als de heer
Houwers had gezegd dat zij deel hebben uitgemaakt van de historie. Daar
wil ik het bij laten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 675, nr. 115

4

De heer Houwers (VVD): Als mevrouw Jacobi het zo wil formuleren, vind
ik dat best. De huidige situatie is het gevolg van de historie. Dat is juist.
Dat de visserij in die gebieden wordt beperkt, staat vast. Er wordt nu
alleen een discussie gevoerd over een mogelijke financiële vergoeding,
over een compensatieregeling. Voordat wij daaraan toe zijn, willen wij
vooral spreken over het toekomstbestendig maken van de garnalenvloot.
Wat is de visie van de staatssecretaris op de rol die de overheid kan
spelen bij het toekomstbestendig maken en zo veel mogelijk overeind
houden van de garnalenvloot?
Mevrouw Ouwehand sprak over een algemeen vangstverbod voor paling.
De VVD vindt dit algemeen vangstverbod ongewenst. Indien een
maatregel moet worden genomen, dan moet deze in Europees verband
worden genomen. De vangst op paling beperkt zich niet tot Nederland.
Als Nederlandse vissers hun vangst moeten staken terwijl Franse of
Spaanse vissers rustig kunnen doorvissen, dan zal dat de palingstand niet
helpen, maar het heeft wel grote gevolgen voor de palingvissers en dat
vinden wij op dit moment zeker niet wenselijk. Naar onze smaak draagt
dat ook niet bij aan de oplossing van een probleem.
De heer Koppejan (CDA): Voorzitter. Ik wil positief beginnen. De berichten
van de afgelopen weken lieten zien dat Nederlanders steeds meer vis
gaan eten. Zelf ben ik ook een grote visliefhebber en dan is het goed om
te zien dat steeds meer mensen visliefhebber zijn. Positief is ook dat de
consument steeds meer duurzame vis koopt en daar ook echt op let. Dat is
voor een deel het succes van het beleid waarbij de overheid geld besteedt
aan het stimuleren van duurzaamheidscertificaten. Voor dit beleid heeft
het CDA samen met de collegapartijen gepleit. Dat beleid begint nu zijn
vruchten af te werpen. Aan de staatssecretaris vraag ik dan ook of er de
komende jaren, in het kader van de Maatschappelijke innovatieagenda
duurzame agro- en visserijketens in samenhang met het visserijbeleid,
nog voldoende middelen zijn om dit succesvolle beleid voort te zetten.
Het gaat niet zo goed met de aquacultuur. Het aantal bedrijven in deze
sector en de productie zijn de afgelopen tijd teruggelopen. De staatssecretaris wil zich in eerste instantie richten op een standaard duurzaamheidscertificaat voor de meerval. Hij wil verder bekijken hoe dit ook voor andere
vissoorten kan worden gefaciliteerd. Welke mogelijkheden ziet de
staatssecretaris om dit op korte termijn te doen voor bijvoorbeeld
tarbotkwekerijen? In Nederland zijn er nog twee over. Ik weet dat daar zeer
innovatief wordt gewerkt en dat de bereidheid om een duurzaamheidscertificaat te realiseren, groot is. Zij moeten daartoe echter door de overheid
gefaciliteerd worden, en dan gaat het niet eens alleen om geld. Is de
staatssecretaris bereid om ook met deze kwekers het gesprek aan te gaan
om te bekijken hoe zoiets kan worden gerealiseerd? Welke mogelijkheden
ziet de staatssecretaris voor het realiseren van een generieke standaard
voor duurzaamheid voor kwekerijen? Dat is natuurlijk een beetje het
probleem. Nu wordt het per vissoort gedaan. Het zou veel beter zijn als er
een generieke standaard zou zijn.
De terughoudendheid van de banken werkt belemmerend voor de
noodzakelijke investeringen in efficiencyverbetering, innovatie en
verduurzaming van de aquacultuur. Wij zijn blij met de toezegging van de
staatssecretaris de garantstelling landbouw uit te breiden, zodat ook
aquacultuurbedrijven hiervan gebruik kunnen maken. Mogen wij erop
rekenen dat deze voor de zomer is gerealiseerd? Graag hoor ik in dezen
een toezegging van de staatssecretaris.
Het programma Naar een rijke Waddenzee is van de agenda afgevoerd,
maar de mosselen natuurlijk niet. Ik heb een vraag over de mogelijkheden
van het transport van mosselzaad van de Oosterschelde naar de
Waddenzee. De mosselen groeien veel sneller in de Waddenzee. Ik heb
mij laten vertellen dat de groei die in de Oosterschelde vier jaar duurt, in
de Waddenzee slechts twee jaar duurt. Voor het noodzakelijke transitie-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 675, nr. 115

5

proces, dat zo succesvol in gang is gezet, is het heel belangrijk dat dit
transport mogelijk wordt gemaakt. Welke maatregelen kunnen wij op
korte termijn verwachten om dit transport mogelijk te maken?
De garnalenvisserij is een zorgenkindje. Wij hebben begrepen dat
natuurorganisaties en visserijorganisaties onder leiding van de heer
Heijkoop heel ver zijn gekomen met een principeakkoord. Dat is wel een
lichtpuntje. Een definitief akkoord mag ik het nog niet noemen, maar het
is een principeakkoord, het zogenaamde Vibeg-akkoord. De garnalenvisserijsector heeft echter wel herstructurering nodig. Ik heb begrepen dat
zowel natuurbeschermingsorganisaties als de visserijsector in het kader
van natuurherstel op de Noordzee en de Vlakte van de Raan bereid zijn
om te bekijken hoe minder kan worden gevist, hoe minder schadelijk kan
worden gevist en hoe zij kunnen helpen om de natuur daar te herstellen.
Wellicht zijn er mogelijkheden om de garnalensector via het Waddenfonds
te helpen met de noodzakelijke herstructurering. Wil de staatssecretaris
meewerken aan zo’n soort oplossing?
De fracties van het CDA en de PvdA hebben een motie ingediend over de
relatie tussen het mededingingsbeleid en het behalen van de duurzaamheidsdoelstellingen in Nederland. Wij zien een toenemend conflict tussen
enerzijds vissers die met elkaar afspraken willen maken met het doel
duurzamer te vissen en certificering mogelijk te maken en anderzijds de
NMa die hen voortdurend op de nek zit omdat geen afspraken mogen
worden gemaakt die de prijzen kunnen beïnvloeden. Dat gaat echt fout.
Wij hebben daar al eerder aandacht voor gevraagd. De SER heeft op dit
punt een rapport uitgebracht. Wij willen nu echt van de staatssecretaris
duidelijkheid: wat doet hij met dat SER-rapport? Wil de staatssecretaris
maatregelen nemen om het nationale mededingingsbeleid meer in lijn te
brengen met het Europese beleid? Dat betekent dus geen nationale
koppen meer en een aanpassing van het mededingingsbeleid op dit punt.
Ik sluit mij aan bij de opmerkingen van collega Houwers over de staandwantvisserij. Eén punt wil ik daar nog aan toevoegen. De commissieHollenga stelt nu een «ja, mits» voor, maar zou dat ook een «nee, tenzij»
kunnen zijn? Je kunt de verantwoordelijkheid bij de gemeente leggen,
maar elke gemeente moet wel apart beslissen of zij die visserij toestaat en
in welke vorm.
De heer Slob (ChristenUnie): Voorzitter. Ik begin ook positief. De
staatssecretaris heeft in november gezegd dat hij aan de slag zou gaan en
dat hij in januari een visie zou overleggen. Het is februari geworden, maar
de hoofddoelstelling van de staatssecretaris voor het visserijbeleid,
namelijk dat de visketen via vernieuwing moet worden verduurzaamd,
ondersteunen wij van harte. Hetzelfde geldt voor zijn doelstelling om het
innovatieklimaat te bevorderen en ondernemerschap en samenwerking te
versterken. Dat zijn prima doeleinden waar wij ons de komende jaren voor
kunnen inzetten. Wij doen dat wel in een tijd waarin de visserijsector door
de grote concurrentie te maken heeft met een heel lage opbrengst op de
wereldmarkt en waarin ook de prijzen van dieselolie nog steeds erg hoog
zijn. Dat betekent dat wij een heel zorgvuldige strategie moeten hebben.
Ik werd in januari een beetje ongeduldig omdat het plan er nog niet lag. Ik
heb toen voor mijn fractie een tienpuntenplan gemaakt. Dat wil ik de
staatssecretaris straks overhandigen. In dat plan staat een aantal
actiepunten waarop de komende jaren gericht kan worden ingezet. Deze
sluiten voor een deel aan op hetgeen de staatssecretaris voorstelt; voor
een ander deel zijn het aanvullingen.
In dit overleg wil ik onder andere aandacht vragen voor de discussie over
de ongewenste bijvangst, de discards. Europa wil eigenlijk een soort ban
op de bijvangst. Ik vind die benadering een beetje te top-down en te kort
door de bocht. Ik denk dat wij moeten zoeken naar slimme oplossingen
waar draagvlak voor is. De staatssecretaris heeft zich daar al voor ingezet,
onder andere inzake het pulsvissen. Hij heeft in Europa inzake de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 675, nr. 115

6

vergunningen voor pulsvisserij al een mooie «vangst» gehad, maar dat is
nog maar 10% van de vloot. Ik wil hem dan ook vragen om dat de
komende tijd uit te breiden en zich binnen het Europees verband sterk te
maken voor stimuleringsbijdragen voor de vistuigen uit het Visserijfonds.
Wij moeten aandacht hebben voor de Europese regels op het gebied van
de visserij. Dat zijn er wel heel erg veel, namelijk zo’n 900. Voor een deel
zijn deze regels noodzakelijk, maar voor een deel kun je daar ook vragen
bij stellen.
Laat ik een voorbeeld geven dat raakt aan de bijvangsten. Ga je vissen op
schol of op tong, dan mag dat met netten van 80 of 100 mm, maar dan
mag je niet meer dan 10% kabeljauw vangen. Soms is dat meer en dan
gaat alles overboord.
Het is de vraag of de regel rond dit soort maaswijdtes wel erg verstandig
is. Dat geldt ook voor vissers die vissen met een heel grote maaswijdte,
van 120 mm. Zij hebben de minste bijvangsten, maar zij hebben ook de
minste zeedagen. Ik wil de staatssecretaris daarom vragen de komende
tijd heel gericht aandacht te vragen voor regels die ongewenste neveneffecten hebben. Kan de staatssecretaris bekijken of een verantwoorde
reductie kan plaatsvinden?
Over de concurrentie, die moordend is, heb ik al gesproken. Ook in
november hebben wij daar met elkaar over gesproken. Ik heb toen
aandacht gevraagd voor de kweekvis die uit Azië komt, met name voor de
pangasius. Ik constateer met vreugde dat nu echt goed voortgang wordt
geboekt met het ASC-keurmerk. Voor de pangasius is er inmiddels een
keurmerk. In een Kamermotie hebben wij uitgesproken dat de staatssecretaris zich in Europa sterk moet maken voor het verbinden van dat
keurmerk aan de import; is het keurmerk er niet, dan mag die vis niet op
onze markten worden afgezet. In de antwoorden schrijft de staatssecretaris dat hij dit gaat onderzoeken, maar wij hebben hem juist gevraagd
zich daarvoor sterk te maken. Dat gaat toch een tandje verder dan wat de
staatssecretaris in zijn reactie aan de Kamer schrijft. Ik vraag daar
aandacht voor.
Kortheidshalve sluit ik mij aan bij de vragen die de vorige sprekers
hebben gesteld over de garnalenvissers en Natura 2000. Ook wij vinden
dat gekeken moet worden naar een herstructurering bij de garnalenvisserij. Ook moet bekeken worden of daarvoor geld beschikbaar kan worden
gesteld.
Ik wil nog op één motie ingaan. Zojuist werd de motie van het CDA en de
Partij van de Arbeid inzake de NMa al genoemd. Er is ook nog een motie
van de ChristenUnie en de Partij van de Arbeid; indertijd is stevig
uitgehaald. Bij de activiteiten die de NMa onderneemt, moet ook de
duurzaamheid worden betrokken. Hoe staat het met de uitwerking van
deze motie, die 1 februari 2011 is aangenomen? Tegen deze motie heeft
alleen de PVV, die hier niet is vertegenwoordigd, gestemd. De andere
partijen hebben ervoor gestemd.
De heer Van Gerven (SP): Voorzitter. Ik ga eerst in op de overbevissing.
Dat blijft een cruciaal probleem. De wereld zit eigenlijk raar in elkaar. Aan
de ene kant wordt in het groenboek voor de hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid, «Vis, als duurzaam kapitaal», en in de beleidsvisie van de regering gesproken over overbevissing. Aan de andere kant
kunnen de garnalenvissers hun producten niet kwijt omdat zij simpelweg
te veel vangen. Dat is toch een rare figuur. Daardoor zitten de garnalenvissers diep in de problemen. Een vangstbeperking zou een oplossing zijn.
Als wij dat willen reguleren, komen wij echter de Nederlandse Mededingingsautoriteit tegen. Anderen hebben hier ook al over gesproken. Wat
gaan wij hier nou aan doen? De NMa is er voor ons. Het is niet de
bedoeling dat zij vanuit een theoretisch marktprincipe allerlei rare dingen
tot gevolg heeft. Ik vraag de staatssecretaris dan ook of wij een quickscan
kunnen krijgen van de belemmeringen die de Nederlandse Mededingings-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 675, nr. 115

7

autoriteit opwerpt voor de duurzaamheidswinsten waar wij, behalve
wellicht de PVV, toch voor zijn.
Dan ga ik in op de overbevissing en de schadelijke visserij, zoals bijvoorbeeld de boomkorvisserij. Deze vorm van visserij belast de natuur in zee
zwaar. De SP heeft al eerder gepleit voor een netwerk van natuurgebieden
waardoor de zeebodem en de visstand een kans krijgen om zich te
herstellen. Het huidige beschermingsniveau is veel en veel te laag. De
Voordelta is beschermd, maar kennelijk wordt daar nog rustig gevist met
de boomkor. Alleen de zwaarste boomkor wordt geweerd. In de toekomst
geldt wel het akkoord van Heijkoop. Dat is vooruitgang, maar naar onze
mening gaat dat nog niet ver genoeg, want daardoor wordt slechts 10%
van de Natura 2000-gebieden vrijgesteld van de visserij. Het is de vraag of
dat voldoende is voor herstel. Het is wel een eerste stap.
Enkele dagen geleden spraken wij in de plenaire vergadering over de
toekomst van de vissers en de visserij. De SP wil benadrukken dat het
goed is om een sociaal plan op te stellen en een saneringsplan om de
overcapaciteit uit de markt te halen, opdat kan worden verdergegaan met
een kleinere en duurzame sector.
De Partij voor de Dieren sprak al over de uitbreiding van de staandwantvisserij. De staatssecretaris stelt een verruiming voor tot 100 meter. Ik kan
mij moeilijk iets voorstellen bij een recreatievisser die met netten van 100
meter gaat vissen. Nou ben ik niet zo heel goed thuis in het vissen. Dat
doe ik niet dagelijks, maar dat leek mij toch wel heel erg groot. Ik weet
niet of dat nou de bedoeling is. Graag hoor ik hierop een reactie van de
staatssecretaris.
De heer Dijkgraaf (SGP): Voorzitter. De zee geeft, de zee neemt. Dat is
een bekend spreekwoord. Twee weken geleden is dat ook weer pijnlijk
gebleken. Drie jonge Zeeuwse vissers hebben het leven moeten laten. Wij
danken de regering voor haar inzet om te proberen hun lichamen terug te
vinden.
Natura 2000 maakt het vissersambacht niet makkelijk. Het Vibeg-akkoord
voor de Noordzeekustzone en de Vlake van de Raan hakken er stevig in.
De staatssecretaris sprak tijdens een eerder algemeen overleg sussende
woorden. Achteraf bevreemdt mij dat. De sector heeft te maken met lage
scholprijzen, hoge brandstofprijzen en met de noodzaak om te investeren
in duurzame visvangst. Beseft de bewindsman wel voldoende hoe de vlag
er in vissersland bij hangt? Het Vibeg-akkoord moet in dit perspectief
worden gezien. Vergeet niet dat de aanwijzing van drie andere gebieden
nog zal volgen. Onze fractie gaat niet akkoord met een houding in de zin
van «dit zijn de maatregelen en zoek het verder maar uit». Zij gaat er ook
van uit dat dit niet de houding van de staatssecretaris is.
De producentenorganisaties pleiten voor herstructurering om zo de
omvang van de vloot aan te laten sluiten op de vangstmogelijkheden. De
SGP sluit zich hierbij aan. Op dit moment is de sector bezig met de tweede
fase van het Masterplan duurzame visserij. Het is van belang dat de
consequenties van het Natura 2000-beleid, maar bijvoorbeeld ook van de
herziening van het Europese visserijbeleid hierbij worden betrokken. Is de
staatssecretaris bereid breed op dit masterplan aan te haken, opdat sector
en overheid gezamenlijk de stap naar de toekomst gaan maken? Is hij ook
bereid om bijvoorbeeld geld uit het Waddenfonds in te zetten voor een
gedeeltelijke sanering van de garnalenvloot, die nu vooral wordt
getroffen?
Op land zijn nulmetingen voor doelstellingen en Natura 2000-waarden al
lastig, maar dat geldt helemaal voor natuur op de zeebodem. Vage doelen
en veel onzekerheden. De Raad van State heeft niet voor niets vorige
week het aanwijzingsbesluit Noordzeekustzone op een aantal punten
vernietigd. Een van die punten betreft de ontbrekende onderbouwing van
de begrenzing op een dieptelijn van vijf meter voor habitattype H1110B.
EL&I heeft inmiddels al een vlucht naar voren gemaakt door een wijzi-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 675, nr. 115

8

gingsbesluit aan te kondigen met een uitbreiding van het gebied en
strengere doelen. Bleek uit nader onderzoek dat uitbreiding noodzakelijk
was? Of was ontstijging aan het niveau van nattevingerwerk gewoon een
irreële eis? Het is toch wel van belang dat besluiten worden gebaseerd op
de juiste analyses. Is het aangekondigde wijzigingsbesluit al in
aanmerking genomen bij het Vibeg-akkoord?
Verschillende visstandbeheercommissies (VBC’s) hebben twee afzonderlijke visplannen in één kast ingediend. Het is geen geringe opgave om hier
één visplan van te maken. Er is een patstelling tussen de sport- en de
beroepsvisserij die niet zomaar doorbroken zal worden. Beide partijen
voeren op de achtergrond een welles-nietesdiscussie over de visstand en
de hoeveelheid gevangen vis. Dat is een deel van het probleem. Onderliggende betrouwbare gegevens over visstand en onttrekking zouden de
basis moeten vormen voor een visplan, maar die ontbreken. De
ingediende visplannen en de beoordeling door Rijkswaterstaat laten dat
duidelijk zien. De SGP vindt dat de staatssecretaris het voortouw moet
nemen. Is hij bereid om werk te maken van een collectief, betrouwbaar en
verplicht registratiesysteem voor de onttrekking van schubvis?
De staatssecretaris beraadt zich over de ingeslagen weg bij VBC’s en
visplannen. Terecht. Voor de SGP is de ongelijke positie van beroeps- en
sportvissers binnen de VBC’s een belangrijk punt van zorg. Wij houden de
staatssecretaris aan zijn toezegging over het terugdraaien van de splitsing
van visrechten. Ik wil verder over de visplannen nog opmerken dat de
nieuwe afkeuring na december 2011 en een impliciet vangstverbod voor
de beroepsvisserij zwaarder uitpakken dan voor de sportvisserij. Dat
ondergraaft een evenwichtige belangenafweging. Onderkent de staatssecretaris dat en hoe gaat hij dat voorkomen?
De heer Koppejan (CDA): Is de heer Dijkgraaf het met mij eens dat er
eindelijk eens een einde moet komen aan het jarenlange dispuut tussen
de sportvisserij en de beroepsvisserij? Is het niet tijd om gehoor te geven
aan het pleidooi dat het CDA in een vorig wetgevingsoverleg al heeft
gehouden, namelijk om een bemiddelaar te benoemen, beide partijen aan
de tafel te brengen en te bekijken hoe in dit land sportvissers en binnenvissers duurzaam kunnen blijven vissen?
De heer Dijkgraaf (SGP): Ik zou het nog mooier vinden als de CDA-fractie
bereid zou zijn mijn motie te steunen over de splitsing van de visrechten,
maar helaas wil zij dat niet. De heer Koppejan begon echter positief. Laat
ik dan ook positief zijn. Ik ben blij met elke poging om deze te lang
durende stand van zaken te doorbreken. Opties die ervoor zorgen dat nou
eindelijk eens normaal wordt gesproken en dat de patstelling wordt
doorbroken, steun ik.
De heer Koppejan (CDA): Prima. Dan hoop ik dat ik nu aan de staatssecretaris de vraag kan stellen wat hij de afgelopen vier maanden heeft
gedaan. Hij heeft immers in het wetgevingsoverleg toegezegd dat hij in
dezen persoonlijk initiatief zou nemen.
De heer Dijkgraaf (SGP): Dat was niet echt een vraag aan mij.
De voorzitter: Dat is creatief gebruikmaken van de interruptie. Dat wordt
zeer gewaardeerd, althans, voor deze ene keer dan.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Voorzitter. De Partij van de Arbeid zet zich al
jaren in voor duurzaam visserijbeleid. Al eerder hebben wij daarvoor
samen met een Europarlementariër een achtpuntenplan opgesteld. Ik wil
dat plan straks graag aanbieden aan deze staatssecretaris, die
waarschijnlijk niet van het plan op de hoogte is. Het zal gevoegd worden
bij het plan van de heer Slob. Daaraan heeft de staatssecretaris voldoende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 675, nr. 115

9

om van het visserijbeleid een echt mooi en duurzaam beleid te maken.
Dan hoeft hij dat niet meer te bedenken, want er is al voor hem gedacht.
Mijn bijdrage aan dit debat spitst zich toe op twee punten: de recreatieve
staandwantvisserij en het vissen in de beschermde gebieden.
Over de recreatieve staandwantvisserij hebben wij al een hele serie
gesprekken gehad. In 2008 was er een rondetafelgesprek over de
staandwantvisserij waarbij de Kamer, de ANWB, de RECRON, de HISWA,
de sportvisserij, de beroepsstaandwantvissers en anderen aan tafel
hebben gezeten. Wij waren het erover eens dat regulering aan de
Noordzeekust echt nodig is. Op 26 maart 2008 is de motie-Jacobi
ingediend met het doel een taskforce kustzone in te stellen. Die hebben
wij echter niet gekregen. De minister vond de zaak te complex. Het
reguleren zou een zaak zijn voor elke gemeente en een taskforce zou
daarin niet echt passen. Ik ben het daar absoluut niet mee eens. Wat ik wel
mooi vond, is dat uiteindelijk toch aan regulering is gewerkt. Dan maar
niet via een taskforce; uiteindelijk gaat het om het doel.
De commissie-Hollenga heeft nu een advies gegeven waaruit blijkt hoe wij
de hele zaak aan kunnen pakken. Sinds 2008 hebben wij al problemen:
geen ruimte voor de zeekustsporters, surfers die in de staandwantnetten
terechtkomen, de bruinvissen enzovoort. Dit zijn allemaal problemen en
wij vinden allemaal dat het anders moet. Toch is de Partij van de Arbeid
niet echt blij met het advies van de commissie-Hollenga, want dat gaat uit
van een complete vrijstelling. Wat ik eerder heb betoogd en beoogd, is dat
heel specifiek wordt gereguleerd, dat wordt gezegd waar het wel kan en
waar het niet kan. Dat moet nationaal gebeuren. Handhaving dient plaats
te vinden via een verordening op gemeenteniveau.
Wij hebben specifiek aandacht gevraagd voor Ameland, waar nog echt
historisch recreatief staandwantvissen bestaat. Toen het totale verbod er
kwam, heb ik gezegd dat het niet de bedoeling is dat de zaak ook wordt
stopgezet als er geen problemen zijn. Eigenlijk vind ik dus dat de
commissie-Hollenga naar de andere kant is doorgeslagen. Het is ook nooit
goed! Wij pleiten dan ook voor «nee, tenzij». Voor een aantal gebieden
kan het wel goed worden geregeld, maar dan moet er specifiek oog zijn
voor het historisch medegebruik. Ik zou heel graag willen dat wij de zaak
per 1 april kunnen regelen. Daarop hoor ik graag een reactie van de
staatssecretaris.
De heer Koppejan (CDA): Ik heb een vraag ter verduidelijking. Mevrouw
Jacobi is het dus met het CDA eens. De besluitvorming moet plaatsvinden
waar zij thuishoort, namelijk bij de lokale overheid, de gemeente. Dat is
conform het advies van de commissie-Hollenga. Wij gaan dus niet bij
voorbaat alles vrijgeven; per gemeente moet in het vergunningenbeleid of
in de lokale verordening worden bepaald wat wordt toegestaan. Dan kan
met de lokale situatie rekening worden gehouden. Maar ik wil niet dat het
alleen maar op de Wadden mag, maar niet in Zeeland.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Precies. Ik wil graag dat wij nationaal bepalen in
welke gebieden het kan. Het is logisch dat geen vergunningen worden
afgegeven voor beschermingszones. Op nationaal niveau moet dus
worden aangegeven in welke gebieden het in beperkte mate kan worden
toegestaan.
De heer Koppejan (CDA): Dat laatste is een verschil met de opvatting van
het CDA.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Dat kan. Dat zou mij niet verbazen, want de
PvdA en het CDA zijn twee verschillende partijen.
Ik ga in op de visserij in relatie tot de ecosystemen. Ik geef politieke steun
aan het Heijkoopakkoord en ik zou graag willen dat de staatssecretaris dat
ook doet. Dat akkoord is een belangrijke impuls voor een verdere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 675, nr. 115

10

samenwerking tussen overheid, natuur- en milieuorganisaties en de
visserijsector.
Graag hoor ik van de staatssecretaris hoe wij de herstructurering van de
garnalenvloot kunnen voortzetten. Ik zou het anders zonde vinden. Wij
gaan wel min of meer inhoudelijk akkoord, maar niet in financieel opzicht.
Tot slot sluit ik mij inzake het mededingingsbeleid aan bij de opmerkingen
van de heren Slob en Koppejan.
De heer Grashoff (GroenLinks): Voorzitter. Ik zal drie zaken kort
aanstippen: de staandwantvisserij, het Heijkoopakkoord en de paling.
Ik begin bij de staandwantvisserij. Wat de staatssecretaris nu voorstelt,
heeft niet onze instemming. Decentraliseren is toch een te eenvoudige
weg. Ik sluit mij wat dat betreft aan bij de woorden van mevrouw Jacobi:
een degelijke regeling waarbij een stukje nationaal wordt geregeld en de
verdere invulling plaatsvindt op lokaal niveau. De vrijstelling die nu is
voorgesteld, heeft niet onze steun.
Zolang niet duidelijk is hoe wij de paling tegen uitsterven gaan behoeden,
is GroenLinks voorstander van een algeheel verbod op palingvangst. Ik
stel mij wel open voor de gedachtegang van de staatssecretaris. Daarbij
heb ik het niet alleen over kweekpaling, paling in het wild, de vervuilde
grond en het uitzetten van het onderzoek. Met welke strategie wil de
staatssecretaris de paling hoe dan ook voor uitsterven behoeden? Binnen
die randvoorwaarden willen wij nog wel nadenken over de vraag of
überhaupt enige palingvangst mogelijk is. Ik ben benieuwd naar de reactie
van de staatssecretaris daarop.
Tot slot het akkoord van Heijkoop. Wij steunen dit akkoord. Dat moet zo
snel mogelijk worden uitgevoerd. Ik neem aan dat er regelingen bestaan
op basis waarvan schade kan en moet worden bepaald. Is de staatssecretaris in staat om dat zo spoedig mogelijk te doen? Wij hebben best begrip
voor de vissers die dat graag geregeld willen zien en het niet ondertekenen van het akkoord nu wellicht als een soort breekijzer hanteren. Naar
onze mening moet deze regeling snel tot stand komen binnen de daarvoor
bestaande kaders.
Onze fractie is nog een ander punt opgevallen en dat is de rol van de
NMa. Die is bijzonder. Naar onze indruk biedt Europees mededingingsrecht wel degelijk ruimte om meer te doen op het gebied van quotering en
vangstbeperking. Het lijkt erop dat het Nederlandse mededingingsrecht
daarbij op de een of andere manier een andere koers vaart. Dat verbaast
ons. In dit geval lijkt ons dat niet productief. Graag hoor ik hierop een
reactie van de staatssecretaris. Kan dat worden aangepast?
Staatssecretaris Bleker: Voorzitter. Ik dank de heer Slob voor het
tienpuntenplan van de ChristenUnie. Het achtpuntenplan van de Partij van
de Arbeid, waar mevrouw Jacobi aan refereerde, zal ik binnenkort ook
bestuderen. Dan heb ik achttien punten. Dat duidt erop dat mij een lange
toekomst wordt gegund als staatssecretaris voor onder andere visserij.
Daarvoor dank.
Ik begin bij de zeevisserij en het verbod op bijvangst. In Europees verband
hebben wij gezegd dat het principe moet zijn: geen bijvangst. Wat
bijgevangen wordt, moet aan land worden gebracht en dan moet worden
bezien hoe dat met de quotaregeling in verband moet worden gebracht.
Dat is het principe uit het oogpunt van een goed beheer van de visstand
en ter voorkoming van verspilling van visvangst. De uitvoering van dat
principe is niet van de ene op de andere dag te realiseren. Dat vergt her
en der aanpassingen. Ik zal met de sector overleggen over de vraag op
welke manier en in welk tempo dat kan worden geëffectueerd. Wij gaan er
wel van uit dat er uiteindelijk een discard ban zal zijn.
De heer Koppejan (CDA): Je kunt vissers niet aan het onmogelijke
houden. Op dit moment is een 100% discard ban onmogelijk. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 675, nr. 115

11

staatssecretaris zegt daar toch naar te streven, maar het moet wel
mogelijk zijn. Wil de staatssecretaris de vissers op een gegeven moment
aan het onmogelijke houden? Ik vraag mij dit ook af gelet op het beleid
van de voorganger van de staatssecretaris. Zij had op dit punt duidelijk
begrip voor de visserijsector, ook bij het streven naar een maximum
sustainable yield, een maximale duurzame vangst. Op dit gebied worden
allerlei ambities uitgesproken, in de verklaring van Johannesburg en in de
kaderrichtlijn. De voorganger van de staatssecretaris heeft ook daarbij
steeds gezegd de vissers niet te houden aan het onmogelijke, maar te
doen wat mogelijk is. Zet de staatssecretaris dat beleid van zijn
voorganger voort?
Staatssecretaris Bleker: Ja, maar wel moet alles uit de kast worden
gehaald om het ogenschijnlijk onmogelijke mogelijk te maken. Gelet op
de ontwikkelingen en in het belang van de sector zelf, dienen de
bijvangsten zo veel als maar mogelijk is met technische en andersoortige
voorzieningen die beschikbaar zijn en komen, te worden beperkt. Dat is
voor de duurzame zeevisserij en voor het maatschappelijk en politiek
draagvlak van belang. Het is mooi om bij voorbaat te zeggen dat ik de
vissers niet aan het onmogelijke houd, maar voor mij geldt dat alles uit de
kast moet worden gehaald om het onmogelijke mogelijk te maken. Er
zullen ergens grenzen zijn waardoor het uiterste kennelijk niet kan worden
bereikt, maar dit is wel de houding.
De heer Slob (ChristenUnie): In mijn eerste termijn heb ik hier zelf vrij
veel aandacht voor gevraagd. Ik denk ook dat het een groot onderwerp is.
Is de staatssecretaris dan wel bereid om heel gericht te bekijken in
hoeverre de huidige regels negatieve effecten hebben op de bijvangst? De
logboeken moeten natuurlijk wel kloppend worden gemaakt en dan krijg
je gedrag dat wij misschien liever niet willen, en de vissers zelf misschien
ook niet. Is de staatssecretaris bereid om zich maximaal in te zetten voor
de vistuigen, voor het pulsvissen en dergelijke technieken? Dat kan
namelijk ook een positieve bijdrage leveren aan de doelstelling die wij
allen ondersteunen.
Staatssecretaris Bleker: Op beide vragen zeg ik ja. Op het gebied van de
pulsvisserij hebben wij trouwens een mooie «vangst» gedaan bij de
visserijraad in december. Naarmate de brandstofprijzen hoger zijn, wordt
de investering in het pulstuig sneller terugverdiend. Die kan inmiddels in
een aantal maanden worden terugverdiend. Nu zijn ongeveer 40
vergunningen beschikbaar, waarvan er ongeveer 12 of 13 zijn gebruikt. De
rest is beschikbaar gekomen en ik verwacht dat daar snel op grote schaal
gebruik van wordt gemaakt. Ik heb geen signaal gekregen van de sector
waaruit blijkt dat de ruimte die in december is ontstaan, de 40 vergunningen, nu ontoereikend zou zijn.
Dan ga ik in op de Vibeg en Natura 2000. Onder leiding van de heer
Heijkoop is een plan ontwikkeld dat de steun heeft van de sector, van
allerlei natuur- en milieuorganisaties en de overheden. Het gaat daarbij
om de werkwijze en om de begrenzingen. Dat is grote winst. Je moet
echter ook naar de lange termijn kijken: wat is de toekomst van de
garnalensector? Het gaat dan niet zozeer om de sanering, want dat is in
dit verband niet aan de orde, maar wel om het structurele probleem
waarmee de garnalensector van doen heeft. Naar het schijnt, is het
aanbod te groot en zijn mede als gevolg daarvan de prijzen te laag, zodat
geen fatsoenlijke boterham meer te verdienen is. Dat wordt in essentie
niet anders door het Vibeg-akkoord, de Natura 2000-aanwijzingen
enzovoort. De garnalensector is een vrije sector. Je kunt er dus niet van
uitgaan dat het saneren van de vloot leidt tot minder capaciteit. Het is een
vloot, zoals men dat zegt, zonder ring eromheen. Ik ben bereid om met de
heer Heijkoop en zijn partners om de tafel te gaan zitten om naar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 675, nr. 115

12

aanleiding van het Vibeg-akkoord te bekijken waar het structurele
probleem waar de garnalensector mee te maken heeft, toe zou moeten
leiden: wat is het toekomstperspectief en aan welke voorwaarden moet
daarbij worden voldaan en kan de overheid daar een rol in spelen? Dat is
iets totaal anders dan saneren en schade betalen. Dat is de manier waarop
ik daarnaar kijk.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Ik wil twee opmerkingen maken naar aanleiding
van het Heijkoopakkoord. De NMa verbiedt prijsafspraken om economische redenen. Op basis van ecologische redenen, zo heeft zij gezegd, is
een en ander wel mogelijk. Ik heb het ook niet over het saneren van de
garnalenvloot, maar over het herstructureren ervan. Juist de ecologische
redenen bieden een heel goed aanknopingspunt voor herstructurering. Je
kunt dan denken aan afspraken over hoeveelheden en dergelijke. Hoe
staat de staatssecretaris daartegenover?
Het akkoord van Heijkoop gaat over de manier waarop je omgaat met
beschermde gebieden en met bijvoorbeeld percentages. Deze ontwikkeling vind ik een heel goede prestatie van de onderhandelaars. De
staatssecretaris zal vier gebieden aanwijzen. Dan krijg je dezelfde
discussie als bij de gebiedsaanwijzing op het land: voor het ecosysteem
wil je graag een verbinding tussen de verschillende Natura
2000-gebieden. Dat is uiteindelijk ten faveure van alles en iedereen en
zeker van de visserij voor de toekomst. Daarvoor moeten wij de verduurzaming goed in beeld hebben. Hoe staat de staatssecretaris in die
discussie? Waarom heeft hij nu maar vier gebieden aangewezen?
Staatssecretaris Bleker: Formeel gezien is er nog geen akkoord van
Heijkoop. Er is een conceptakkoord, of beter gezegd: een principeakkoord.
Laat ik het anders zeggen: er is een akkoord; dat wordt pas echt een
akkoord als er gezamenlijk een toekomstperspectief wordt geschetst voor
de garnalensector. Ik zal mij in een later stadium, als het hele pakket op
tafel ligt, uitspreken over het definitieve akkoord. Dat geldt ook voor de
ecologische kant van de zaak. Wij moeten het proces, dat nu heel
zorgvuldig verloopt, afrondingstijd gunnen. Ik heb hierover overleg gehad
met de heer Heijkoop. Ik heb gezegd: laten de sleutelfiguren met onze
mensen om tafel gaan en laten zij bespreken hoe je de lange termijn voor
de garnalensector mede in dit verband kunt zien. Ik hoop dat er uiteindelijk een totaalakkoord komt te liggen dat de steun van alle partijen heeft.
Dat zal ik dan, voorzien van een reactie, graag aan de Kamer presenteren.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Daarvoor heb ik wel begrip. Ik heb echter
gevraagd waarom de staatssecretaris het aantal aangewezen gebieden
heeft gelimiteerd tot vier. Het staat de staatssecretaris toch vrij om daar nu
op te antwoorden? Daarmee frustreert hij geen enkel akkoord. Wil de
staatssecretaris daar antwoord op geven?
Mijn andere punt was dat je de ecologische redenen en motieven als
uitgangspunt kunt nemen. Kan de staatssecretaris zijn visie hierop geven?
Je kunt de ecologische redenen als uitgangspunt nemen, terwijl de
economie in het kielzog meegaat. Daarop kan de staatssecretaris toch op
zijn minst zijn eigen visie geven?
Staatssecretaris Bleker: De vier gebieden die nu in beeld zijn, zijn
aangewezen met gebruikmaking van de Europese kaders die daarvoor
gelden. Op basis van deze kaders, ecologisch onderzoek, enzovoorts, zijn
wij tot deze vier gebieden gekomen. In beginsel sluit ik mij hierbij aan,
maar het definitieve oordeel geef ik echt op het moment dat het voorligt.
Het tweede punt betreft de mededinging. Dit is een zich herhalend punt
dat ook overigens in de voedselsector naar voren komt. Ik heb eerder al
toegezegd dat ik in april een brief zal sturen over de vraag hoe de
mededingingsregelgeving in Nederland functioneert en welke betekenis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 675, nr. 115

13

dat heeft voor een aantal andere doelen dan puur de bescherming van de
consument met het oog op de prijs. De NMa is er niet voor ons, maar voor
de consument. Zij zorgt ervoor dat er geen oneigenlijke prijsafspraken
worden gemaakt waardoor de consument te veel zou betalen. In de
toegezegde brief zal ik ingaan op de vraag hoe andere doelen, die met
duurzaamheid en ecologie van doen hebben, zich in de belangrijke wereld
van voedsel en vis verhouden tot de toepassing van de huidige mededingingsregelgeving. Dat heb ik eerder toegezegd; ik zal in april een brief
sturen. Het is een heel lastige kwestie. Ik kan er nu wel dappere woorden
over spreken, maar ik wil er heel goed naar kijken. In de loop van april zal
de Kamer de brief ontvangen. Ik wil er ook overleg over met de NMa om
af te tasten of wij hierin met elkaar een route kunnen vinden, of dat
bestaande regels dit verhinderen.
De heer Van Gerven (SP): Ik ga even door op dit punt. De staatssecretaris
zegt dat het een vrije sector is en dat vangstbeperking dus lastig is. Ik
denk dat dit argument geen stand houdt. Voor voedselproductie in den
brede zijn er op Europees niveau allerlei afspraken over bepaalde
beperkingen van de productie. Natuurlijk moet er een markt zijn, maar wij
moeten ook kijken naar andere factoren die doorslaggevend kunnen zijn.
De ecologische factor is uiteindelijk doorslaggevend, want als wij maar
door blijven vissen tot er geen garnalen meer zijn, hebben wij een
probleem. Als de staatssecretaris gaat praten met de Nederlandse
Mededingingsautoriteit, zal hij dan een duidelijke afspraak maken om
kwalitatieve argumenten medebepalend, zo niet doorslaggevend te laten
zijn? Dat wil ik graag weten.
Staatssecretaris Bleker: Er zijn in het geheel geen ecologische redenen
om vangstbeperking voor garnalen door te voeren. Er zijn eerder
ecologische redenen om de capaciteit uit te breiden, want het gaat bar
goed met de garnalenstand. Voor sommige partijen is het een verrassing
dat het ook wel eens goed gaat met een populatie. De garnalen komen
met massa’s het land op. Zo is het!
De heer Van Gerven (SP): Ik zal het anders formuleren. Er is een
economische mismatch. Een en ander is niet goed gereguleerd. Er is te
veel productie. Dat kan ook een argument zijn om te reguleren. In mijn
eerste termijn heb ik al gezegd dat het er niet om gaat om de markt blind
zijn werk te laten doen. Je moet het goed reguleren. Daarbij spelen andere
zaken dan het volledig vrijlaten van de markt een rol. De NMa loopt daar
soms als een blind paard achteraan.
Staatssecretaris Bleker: Ik kan een heel principieel ideologisch betoog
houden dat ik er niets voor voel om een andere instantie, zoals de
overheid, ervoor te laten zorgen dat er niet te veel garnalen worden
gevangen en aangeboden, maar ik vind niet dat dit op mijn weg ligt. Laten
wij met de sector om tafel gaan om na te gaan hoe wij deze sector in de
gegeven situatie – er zijn geen ecologische redenen voor vangstbeperking
– toch een toekomstperspectief kunnen bieden in ons land. Wat moeten
wij doen? Misschien moeten wij het veel meer bezien vanuit een
markt-producent-aanbiederperspectief dan vanuit een redenering van
vangstbeperking, want daar hebben wij geen harde redenen voor. Wij
vangen die garnalen niet, dat doen ondernemers. Zij vangen garnalen en
bieden deze aan. Zij krijgen daar een relatief lage prijs voor, omdat zij met
z’n allen heel veel garnalen aan wal brengen. Moet de overheid dan
ingrijpen? Nee, dan kom je bijna in Sovjetmethoden terecht!
De voorzitter: Wij gaan door. Iedereen heeft één keer de mogelijkheid
om een vervolgvraag te stellen. De heer Van Gerven heeft deze
mogelijkheid al benut. Ik zie vragende gezichten. De leden hebben

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 675, nr. 115

14

tweemaal de mogelijkheid om een vraag te stellen, waarvan een keer met
een vervolgvraag. Zo zit het.
De heer Koppejan (CDA): Ik ga nog even in op de NMa. Ik ben natuurlijk
blij met de brief en onze verwachtingen zijn hooggespannen. Wij zouden
graag zien dat de staatssecretaris de relatie legt met het Europese beleid.
In hoeverre heeft het nationale mededingingsbeleid in Nederland een kop
op het Europese mededingingsbeleid? Mocht het zo zijn dat het Europese
mededingingsbeleid op dit moment een belemmering vormt voor het
behalen van onze duurzaamheidsdoelstelling, wil de staatssecretaris hier
dan op ingaan? Wil hij dit Europees aan de orde stellen? Op andere
beleidsterreinen deinst het kabinet er immers ook niet voor terug om
Europese richtlijnen ter discussie te stellen.
Staatssecretaris Bleker: Het antwoord op beide vragen is «ja». De heer
Koppejan zei dat zijn verwachtingen hooggespannen zijn. Ik heb al gezegd
dat het een heel taaie materie is om andere belangen dan het belang van
de consument, namelijk bescherming tegen de mogelijkheid dat hij te veel
betaalt omdat er prijsafspraken worden gemaakt, een rol te laten spelen.
Het is voor voedsel en vis wel een relevant punt. Het zijn geen auto’s of
mobiele telefoons.
De heer Grashoff (GroenLinks): Ook ik had vragen over de NMa, maar
hierover is nu zo veel gewisseld dat mij slechts één opmerking rest. Juist
in de voedselsector zijn er precedenten te over van vormen van productiebeperking en quotering om economische redenen. Wij hebben laatst nog
perfect uitgelegd gekregen hoe het suikerbietenquotum in elkaar steekt.
Dat is niets anders dan een economische afspraak; er is geen enkele
ecologische reden voor. Die ruimte is er dus wel binnen de Europese
regelgeving. De vraag is, of de staatssecretaris die ruimte ook binnen het
Nederlandse mededingingsrecht wil creëren. Zegt de staatssecretaris op
voorhand dat hij alleen nadenkt binnen het kader van de bestaande
Nederlandse mededingingsregels, of denkt hij samen met zijn collega, de
minister van Economische Zaken, ook na over eventuele aanpassingen
van de regelgeving als deze niet productief of constructief blijkt te zijn?
Staatssecretaris Bleker: Ik vind dat wij over alles moeten nadenken. Het is
niet zo dat het een bij voorbaat wordt uitgesloten en het ander niet. Ik
teken hierbij wel aan dat dit heel sterk in Europees verband moet worden
bekeken. In Nederland kunnen wij in theorie wel afspraken maken over de
aanvoer van garnalen, maar geen enkele Duitse garnalenvisser ervaart dat
als een belemmering. Zo moet je het ook zien. Ik loop niet op de
uitkomsten vooruit. Ik geef aan dat het erg lastig is, maar ik vind het zeer
de moeite waard om er fundamenteel naar te kijken en met de Kamer over
te discussiëren.
De heer Grashoff (GroenLinks): Mijn vervolgvraag betreft het Heijkoopakkoord. De staatssecretaris zegt met zoveel woorden dat hij daar in enige
rust naar wil kijken en dat hij overleg zal hebben met de sector. Er ligt in
principe echter een goed akkoord; dat wordt nu door alle partijen
onderschreven. Volgens de staatssecretaris is dit winst; dat vinden wij
ook. Dit akkoord moet niet in het zicht van de haven stranden. Het zou
slecht zijn als het alleen een totaal open eind kent. Kan de staatssecretaris
er druk op zetten en er een datum aan verbinden? Kan hij concreet maken
hoe hij de impasse doorbreekt? Kan hij ervoor zorgen dat het gewoon
wordt uitgevoerd?
Staatssecretaris Bleker: Ik vind ook dat het moet lukken. Daarom heb ik
de bereidheid getoond om een rol te spelen vanuit het ministerie. Ik wil
samen met de sleutelfiguren nagaan of wij een toekomstperspectief voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 675, nr. 115

15

de garnalensector kunnen schetsen, zodat ook dat laatste punt wordt
gemaakt. Dan hebben wij uiteindelijk een akkoord waaraan iedereen zich
wil verbinden, ook ten aanzien van de ecologische doelen. Ik wil de zaak
niet in het zicht van de haven laten stranden. Om dat te voorkomen,
nemen wij de komende maanden de tijd om te proberen dit allemaal goed
af te ronden. Nogmaals: het is iets anders dan saneren. Het gaat niet
alleen om geld. Het is primair een zaak van de sector zelf, maar wij willen
daar wel een faciliterende rol in spelen.
De heer Dijkgraaf (SGP): Ik wil proberen het iets te verbreden. Ik dank de
staatssecretaris voor zijn positieve houding. Hij zegt dat er geen ecologische consequenties voor de garnalenvisserij zijn. Ik heb de Natura
2000-informatie en het masterplan bekeken. Het is niet uitgesloten – het is
zelfs te verwachten – dat er wel ecologische consequenties zijn voor
andere vissoorten. Zal de staatssecretaris in de toekomst dezelfde
positieve houding hebben?
Staatssecretaris Bleker: Een positieve houding voor de toekomst zeg ik
altijd toe.
Ik vraag mij af wat de Kamer wil met het staand want. Volgens mij is er
voor geen enkele concrete variant een meerderheid. Waar leidt dit toe? Er
zal een ministeriële regeling komen. Daarin zullen de gebieden die het
betreft, worden benoemd, of het nu «ja, mits» of «nee, tenzij» is. Voor het
overige zal de verantwoordelijkheid vooral bij de gemeenten liggen. Het
zal een variant zijn tussen «ja, mits» en «nee, tenzij». Deze regeling komt
er wel. Ik herinner de Kamerleden aan de woorden van de heer Lubbers.
Tijdens de kabinetsformatie zei de heer Lubbers aanvankelijk: mijn «ja,
mits» is veranderd in een «nee, tenzij»; maar het kabinet is er wel
gekomen. Ik kijk even naar de heer Koppejan; wij hebben nog steeds
goede verhoudingen hoor! Dat is het mooie van de politiek: je kunt het
soms gloeiend met elkaar oneens zijn, maar je kunt toch goed met elkaar
omgaan.
Er komt dus een regeling; deze zal dicht in de buurt liggen van de
voorstellen van de commissie-Hollenga. Ik begrijp dat er reserves zijn bij
een algemene onbeperkte vrijstelling. Het wordt dus een regeling met
voorwaarden: ja of nee onder voorwaarden. Daar kan de Kamer van
opaan. Ik zie alle tinten van «ja, mits» en «nee, tenzij» terug in de Kamer.
Ik vraag de Kamer om mij de ruimte te geven om dit uit te werken.
De heer Houwers (VVD): Als bewijs dat de samenwerking met de heer
Koppejan en de CDA-fractie buitengewoon goed is, denk ik dat ik mede
namens hem kan spreken. Als dat niet zo is, zal hij mij interrumperen.
Ik wil proberen de staatssecretaris een beetje te helpen. Hij zegt dat hij
een breed pallet ziet. Wij zouden het liefst zien dat er geen voorselectie
plaatsvindt, dus dat de staatssecretaris niet nu gebieden aanwijst waar
een en ander wel en niet mag, maar dat wij het in den brede mogelijk
maken. Ik kan er duidelijk over zijn: wij kunnen ons vinden in een «nee,
tenzij»-variant, maar daaraan wil ik dan de voorwaarde verbinden dat de
gemeenten een uitspraak doen. Wij zouden niet graag zien dat de
mogelijkheid op zichzelf bestaat, maar dat de gemeenten deze niet
invullen. Het moet zo georganiseerd zijn dat de gemeenten in ieder geval
een uitspraak doen, al houdt die uitspraak in dat zij het niet willen. Anders
blijft het nog een beetje hangen. Misschien helpt mijn betoog de
staatssecretaris.
Staatssecretaris Bleker: Nog niet. Even kijken of ik het goed begrepen
heb. Als wij «nee, tenzij» zouden zeggen, kan het dus overal «nee» zijn
omdat de gemeenten nee zeggen.
De heer Houwers (VVD): Het antwoord daarop is «ja».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 675, nr. 115

16

Staatssecretaris Bleker: Vindt de heer Houwers dat een aanvaardbare
uitkomst?
De heer Houwers (VVD): Ja. Als wij de verantwoordelijkheid bij de
gemeenten leggen – dat hebben wij volgens mij uitgesproken – dan
moeten wij het ook respecteren als zij overal nee zouden zeggen. Wij
denken overigens niet dat dit zal gebeuren, omdat wij aannemen dat
degenen die voor deze mogelijkheden zijn, ook invloed in de gemeenteraden hebben. Als wij de verantwoordelijkheid bij de gemeenten leggen,
moeten wij ook aanvaarden wat daar uitkomt.
Staatssecretaris Bleker: Ik begrijp uit de non-verbale communicatie dat
dit voorstel behoorlijk wat steun van de Kamer heeft.
De heer Van Gerven (SP): Ik had een vraag gesteld over de maximaal
toegestane netlengte van 100 meter. De staatssecretaris blijft hierover wat
vaag; het kan alle kanten uit. De strekking van zijn antwoord was: ik maak
er wel iets moois van. Het toestaan van een netlengte van 100 meter is
een verruiming ten opzichte van hetgeen nu mogelijk is; het is dezelfde
netlengte als die voor een kleine beroepsvisser. Ik zie in dit opzicht het
verschil niet tussen de recreatieve visserij en de beroepsvisserij. Ik vind
dat hierover een duidelijke uitspraak moet komen.
Staatssecretaris Bleker: Die komt er in de regeling.
De heer Van Gerven (SP): Dat is goed, maar welke kant gaat het op? De
SP-fractie vindt een verruiming naar 100 meter veel te groot. Is de
staatssecretaris het met deze mening eens?
Staatssecretaris Bleker: Op dit moment is de toegestane netlengte op
veel plekken 150 meter, dus wij gaan met een derde terug naar 100 meter.
De heer Van Gerven (SP): Ik heb andere informatie.
Staatssecretaris Bleker: Waar 30 meter geldt, blijft dat 30 meter. Dat is
onze inzet voor de regeling. De heer Van Gerven hoeft dus niet verontrust
te zijn over die 100 meter.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Ik interrumpeer op het gevaar af dat wij in
woordspelletjes terechtkomen. De staatssecretaris doet alsof er niet zo
veel verschil is tussen «ja, mits» en «nee, tenzij». Dat is bij het CDA zo,
maar bij mij is dat niet zo. Ik heb vroeger vaak met ondernemingsraden
moeten werken en heb toen geconstateerd dat er echt veel verschil tussen
is!
De staatssecretaris zegt «ja, mits»; ik zeg «nee, tenzij». Er komt een
ministeriële regeling. Ik zou graag zien dat in de ministeriële regeling staat
in welke gebieden en onder welke voorwaarden recreatieve staandwantvisserij is toegestaan. Dat is belangrijk. Het «nee, tenzij»-principe houdt in
dat er een generiek verbod is, maar dat recreatieve staandwantvisserij in
bepaalde gebieden en onder bepaalde voorwaarden wel is toegestaan. Op
deze wijze is het veel beter te handhaven. Ik denk dat het ministerie van
EL&I niet zit te wachten op heel veel handhavingsellende. In mijn beleving
zit daar het verschil. Daarom slaat voor mijn oordeel de balans door naar
het «nee, tenzij»-principe. Geef je een generieke vrijstelling, dan moet je
ontzettend veel voorwaarden stellen waarom recreatieve staandwantvisserij dan ergens niet mag. Met de kustlijn van Hoek van Holland tot
Schiermonnikoog in gedachten, denk ik dat dit niet echt een handzaam en
goed systeem is. Het was de bedoeling om ruimte te geven aan recreatieve staandwantvisserij in een paar gebieden. Ik vind dat er een
behoorlijk verschil zit tussen «ja, mits» en «nee, tenzij». Ik wil daar niet al

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 675, nr. 115

17

te laconiek over doen. Wij hebben nu de kans. Als wij toch dezelfde
doelstelling hebben, geef ik de staatssecretaris in overweging om te
kiezen voor «nee, tenzij». Ik hoop dat ik de staatssecretaris heb kunnen
overtuigen.
Staatssecretaris Bleker: Mevrouw Jacobi wil dat in de regeling in ieder
geval de gebieden worden benoemd waarin recreatieve staandwantvisserij evident niet mogelijk moet zijn, omdat daar goede redenen voor zijn.
Voor de overige gebieden kun je dan zeggen: het mag niet, tenzij aan
bepaalde voorwaarden wordt voldaan. Dat laatste is dan ter beoordeling
van de gemeenten. Ik zie dat mevrouw Jacobi knikt, dus ik heb de essentie
van haar betoog goed weergegeven. Dit is een richting waar ik een heel
eind mee uit de voeten kan. Dan ga ik die kant op.
De heer Slob (ChristenUnie): De vergelijking met de woorden van de heer
Lubbers was een beetje tricky, want hij maakte een draai ... Dat klinkt wat
negatief, dus laat ik het anders verwoorden. De heer Lubbers veranderde
van gedachten omdat hij de scherven niet op het bordes van de Koningin
wilde neerleggen. Nu is de vraag waar eventuele scherven straks komen
te liggen.
Ik kan mij vinden in de uitwerking die de staatssecretaris net heeft
verwoord. Is er een termijn gesteld? Zo ja, dan zou ik graag zien dat deze
bij de Kamer wordt neergelegd, opdat zij daarover oriënterend kan
spreken met de staatssecretaris. Op die manier kunnen wij een definitieve
keuze maken. 1 april is misschien een mooie datum. De staatssecretaris
kan op een rijtje zetten wat hij wil, met de voors en tegens en dan kunnen
wij een keuze maken.
Staatssecretaris Bleker: Ik vind dat de richting duidelijk is. Wij moeten
elkaar het leven niet moeilijker maken dan het al is. Het is mijn verantwoordelijkheid om een ministeriële regeling te maken. Dat zal ik doen. Ik
heb nu voldoende zicht op de gevoelens in de Kamer en ik respecteer
deze. Ik zal hieraan op een goede manier invulling geven, op zo kort
mogelijke termijn. Begin april zou de regeling er moeten zijn. Ik heb de
vaste overtuiging dat de Kamer dan zal zeggen: dat vertrouwen hebben
wij niet ten onrechte gegeven.
Voorzitter. Ik ga in op de palingfuik. De commissie-Hollenga heeft er gratis
een advies bij gedaan over aalfuiken. Wij voelen niets voor dit onderdeel
van het advies, omdat het grote problemen oplevert voor de controle en
handhaving en omdat het strijdig is met het Aalbeheerplan. Ik kan dit
onderdeel dus niet overnemen. Ik vind echter dat een commissie die een
voorstel doet dat grotendeels wordt overgenomen, niet ongelukkig moet
zijn als een kleine toevoeging terzijde wordt gelegd.
Op een verbod op de recreatieve staandwantvisserij, een belangrijke
kwestie voor de Partij voor de Dieren, ben ik al ingegaan. Daar is op
zichzelf geen reden voor. Het is ook geen onderdeel meer van het
Aalbeheerplan.
Er is gevraagd: wat is de strategie om de paling tegen uitsterving te
beschermen? Daar hebben wij een Europese verordening en een
Nederlands Aalbeheerplan voor. Dat is een nationale invulling van het
Europese beleid: drie maanden sluiting, uitzetting glasaal et cetera. Dit
maatregelenpakket is eerder door de Kamer goedgekeurd. Daar gaan wij
mee aan de slag. In 2012 is er een evaluatiemoment. Dan zullen wij
nagaan of nog verdergaande maatregelen nodig zijn. Het onheil van het
uitsterven is gelukkig nog niet geschied. In 2012 zullen wij zien of de
genomen maatregelen aanvulling behoeven.
Ik ga in op het bedwelmingsapparaat voor het doden van de aal. Het is
heel erg moeilijk om een aal aan zijn einde te brengen. Daar is nu een
apparaat voor, maar dat kost wel € 50 000. Dat is niet niets. Het is irreëel
om te denken dat iedere particulier, op kleinschalig niveau, zich dit soort

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 675, nr. 115

18

apparaten kan veroorloven. Vorige keer heb ik tegen mevrouw Ouwehand
gezegd: ik weet echt niet wat er in allerlei schuurtjes in Katwijk – mevrouw
Ouwehand woont daar – gebeurt. Eén ding weet ik echter wel: in die
schuurtjes komt geen apparaat van € 50 000 te staan, tenzij ik mij
geweldig vergis in de welstand en welvaart in Katwijk.
Er is gevraagd: zijn er voldoende middelen beschikbaar voor
MSC-certificering? Ja. Daar gaan wij mee verder, dat is geen probleem.
Hoe staat het met de uitvoering van de motie over mededinging? Daarop
ben ik al ingegaan; in april stuur ik hierover een brief. Dat heb ik ook tegen
de heren Koppejan en Houwers gezegd.
Wanneer is transport van mosselzaad van de Oosterschelde naar de
Waddenzee mogelijk? Het is spectaculair dat de mosselen in de
Waddenzee binnen twee jaar «opgroeien» en dat zij daar in de Oosterschelde vier jaar voor nodig hebben. Ik heb altijd al het idee gehad dat het
Waddengebied een gezond gebied is. Het risico op de mogelijke introductie of invasie van exoten met schelpdiertransporten wordt in beeld
gebracht. Daar zijn wij nu mee bezig. Gekeken wordt wat nodig is om het
transport van mzi-mosselzaad van de Oosterschelde naar de Waddenzee
mogelijk te maken. Er wordt naar gestreefd om de besluitvorming
hierover in het najaar van 2011 af te ronden, waardoor het
zuid-noordtransport mogelijk begin 2012 kan plaatsvinden, onder de
voorwaarde dat de onderzoeken hierover positief zijn.
Dan kom ik op de aquacultuur en het ASC-certificaat voor tarbot. Het
ASC-certificaat is een soortspecifiek en privaat keurmerk. De tarbot zal het
internationale traject van standaardontwikkeling in moeten. Tarbotkwekers moeten hierover het gesprek aangaan met de ASC. Ik wil het
gesprek daarover graag faciliteren, dus ik ben bereid de resultaten van de
inventarisatie voor de meerval ter beschikking te stellen aan de tarbotkwekers. Ik heb tot nu toe de totstandkoming van de ASC-certificering
financieel gesteund. Mijn voorwaarde daarbij is dat daarin ook voor
Nederland belangrijke vissoorten worden opgenomen. Ik geef dus een
positief antwoord op de vraag van de heer Koppejan. Verder ben ik druk
bezig, de garantstelling voor aquacultuur te regelen. De regeling moet
nog voor goedkeuring naar Brussel. Dat duurt ongeveer drie maanden. Ik
probeer het deze zomer af te wikkelen.
Nu ga ik in op de binnenvisserij. Er is een kennelijk eeuwige strijd tussen
de beroepsvissers en de sportvissers over de schubvis en de visrechten. Ik
wist niet welke wereld hierachter schuilgaat, maar ik ben er inmiddels van
overtuigd dat dit onderwerp heel gevoelig ligt. Dat blijkt ook uit de
reacties die ik zo nu en dan uit de Kamer krijg. Het is een bijzonder lastige
problematiek. De woordvoerder van de SGP-fractie vroeg of ik bereid ben,
werk te maken van een betrouwbare registratie. Voor het vormgeven van
duurzame visserij in de visstandbeheercommissies is het nodig om inzicht
te hebben in de onttrekking van vis door beroepsvissers en sportvissers;
dat is duidelijk. Het is echter aan de partijen in de visstandbeheercommissies om te bepalen hoe zij dit voor hun VBC willen vormgeven, omdat
de visserij en elk water in een gebied verschillend zijn. Het is niet mogelijk
en volgens mij ook niet gewenst om dit vanuit de rijksoverheid via
regelgeving centraal op te leggen. De partijen moeten het zelf invullen.
Wij zien overigens dat dit voor een deel inderdaad gebeurt. Beroepsvissers houden hun vangsten bij. De sportvissers werken bijvoorbeeld
met steekproeven en registraties bij wedstrijden. Het is niet mogelijk voor
de honderdduizenden sportvissers om iedere individueel gevangen baars
of snoekbaars te registreren. Wij zullen dus met een indirecte methode
van registratie moeten werken.
De fracties van het CDA en de SGP uitten de gedachte om een bemiddelaar in te stellen voor de verhouding tussen sportvissers, beroepsvissers en het VBC-beleid. Een eerder ingediende motie hierover is
aangehouden. Ik heb op mij genomen om vanuit het ministerie het
gesprek met alle partijen te starten. Dat loopt nu ook. In april zal de Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 675, nr. 115

19

een brief ontvangen over het vervolg en de invulling. Het is nu prematuur
om over een bemiddelaar te spreken. Ik vind het overigens geen opwindende gedachte om nog twee jaar lang met de Kamer te spreken over
hetzelfde onderwerp, namelijk de kennelijke strijd tussen de sportvissers
en de beroepsvissers in ons land. Dat moet een keer afgelopen zijn. Er zijn
onderwerpen waarvan je na een halfjaar denkt: nu heb ik er wel genoeg
van; kunnen wij dit niet eens oplossen? Dat geldt hiervoor. Ik ken heel veel
sportvissers en beroepsvissers. Kom op: of je zoekt een oplossing, of je
begraaft de strijdbijl! Je moet dit niet steeds opvoeren; daar smaakt de vis
niet beter van.
De voorzitter: Dat waren de laatste woorden van de staatssecretaris,
althans voorlopig. «Daar smaakt de vis niet beter van». Hij wordt soms
ook duur betaald.
Ik zal de gedane toezeggingen opnoemen. Toezeggingen uit eerdere
debatten zal ik niet herhalen.
– er komt een ministeriële regeling inzake de staandwantvisserij, waarbij
een «nee, tenzij″-instelling wordt gehanteerd;
– in de ministeriële regeling wordt een beperking opgenomen voor de
lengte van de netten van de staandwantvisserij;
– de staatssecretaris stuurt een brief over de visplannen inzake de
beroeps- en sportvisserij.
De heer Houwers (VVD): De netlengte wordt beperkt tot 100 meter; heb ik
dat goed begrepen?
De voorzitter: Ja, dat komt in de regeling: 100 meter en geen centimeter
langer.
Wij gaan naar de tweede termijn van de Kamer.
De heer Houwers (VVD): Voorzitter. Ik kan heel kort zijn. U eindigde met
de zin dat de vis duur wordt betaald. Dat is soms een probleem. Dat blijkt
wel bij de garnalenvisserij, waar de vis niet zo duur wordt betaald.
Volgens de VVD-fractie reageert de staatssecretaris hier op juiste wijze op.
Het is vooral een marktprobleem. Volgens ons kiest de staatssecretaris
hierin de juiste insteek. Wij zullen kijken hoe dit verder kan worden
aangepakt.
Op één punt verschil ik wel van mening met de staatssecretaris. Daar wil
ik iets uitdrukkelijker bij stilstaan. Ik verzoek om een VAO, omdat de
staatssecretaris een andere insteek heeft wat betreft de fuiken. Mede met
het oog op het advies van de heer Hollenga en de berichten uit de regio’s
waar dit een rol speelt, zijn wij overtuigd van een minimale maaswijdte
van zes centimeter. Op basis van de historie hechten mensen daar groot
belang aan. Wij zien niet in waarom dit in het Aalbeheerplan dermate
verstorend zou zijn, dat het niet zou kunnen. De VVD-fractie zal, mede
ondersteund door de CDA-fractie, een voorstel doen aan de staatssecretaris om hierin toch te bewilligen.
Voor het overige stem ik in met de antwoorden en toezeggingen van de
staatssecretaris.
De heer Koppejan (CDA): Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor zijn
uitgebreide beantwoording en de inhoud daarvan. Mijn collega Houwers
is net ingegaan op de fuiken. Daar sluit ik mij bij aan. Ik heb nog een vraag
over de bijvangsten van de boomkorvisserij. Collega Koopmans heeft een
motie hierover aangehouden, onder de toezegging van de staatssecretaris
dat deze het gesprek zou aangaan met de sector om tot een haalbare
doelstelling te komen voor deze problematiek. Staat deze toezegging nog
steeds?
Een andere vraag betreft het internationale beleid voor de duurzame
vangsten, vooral de mariene kaderrichtlijn en het akkoord van Johan-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 675, nr. 115

20

nesburg. De voorganger van de staatssecretaris, mevrouw Verburg, had
daar een redelijk pragmatische houding in. Zij vond dat wij daarin niet het
onmogelijke moesten vragen van de visserijsector en dat een en ander
wel haalbaar en uitvoerbaar moest blijven. Zet de staatssecretaris dat
beleid voort?
De voorzitter: De heren Slob en Dijkgraaf hebben zich voor de tweede
termijn afgemeld, omdat zij in de plenaire zaal moeten zijn. Zij zijn
geëxcuseerd.
De heer Van Gerven (SP): Voorzitter. Ik kom terug op de discussie over de
garnalenvissers. Als de staatssecretaris niets doet, laat hij de garnalenvissers in de kou staan. Volgens hem is het de markt die het moet doen,
maar af en toe kan het nodig zijn om de markt een beetje te helpen. Een
zekere regulering is niet verkeerd; anders krijgen wij de ongerijmdheid die
ik in eerste termijn heb geschetst, namelijk dat de vissers de garnalen aan
de straatstenen niet meer kwijt kunnen. Dat is niet duurzaam, hoe je het
ook wendt of keert. Graag krijg ik hierop een reactie van de staatssecretaris. Wil hij hierin toch niet iets actiever zijn?
Ik heb nog twee vragen. Kan de staatssecretaris ingaan op de mensenrechtenschendingen en de gedwongen arbeid in de illegale visserij? Wat
doet het kabinet hieraan? Verder is er tussen 9 en 11 maart een high level
meeting geweest in Noordwijk. Daar is een aantal interessante zaken aan
de orde geweest en ik zou graag weten wat daar uit is gekomen.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Voorzitter. Ik ben blij met de toezegging dat er
een ministeriële regeling komt voor de staandwantvisserij met een «nee,
tenzij»-principe.
Ik wil graag weten hoeveel middelen er zijn voor de verduurzamingstrajecten. Wat is de stand van zaken? De heer Koppejan en ik hebben ons
hard gemaakt voor de MSC-trajecten. Ik heb daar nu echt geen beeld van.
Voor de garnalensector weet ik dat het traject is gestagneerd. Dat soort
dingen geef ik graag nog een duw, als dat nodig mocht zijn. Kan de
staatssecretaris hier een beeld van schetsen?
Voor de beroeps- en sportvissers zijn de VBC’s essentieel. Deze zouden wij
in de Visserijwet opnemen. Dat is ook een traject waar ik niet vrolijk van
word. Vorig jaar zouden wij de zaak al hebben geregeld, maar dat is nog
steeds niet gebeurd. Ik vraag de staatssecretaris om zich in te zetten voor
de VBC’s.
Het Heijkoopakkoord betreft de toekomst van de verduurzaming. Graag
hoor ik van de staatssecretaris hoe hij verdergaat met de Natura
2000-gebieden en de lijn die in het principeakkoord van Heijkoop staat.
Kan de Kamer worden geïnformeerd over het verdere verloop van de
trajecten?
De heer Grashoff (GroenLinks): Voorzitter. Mijn partij is in principe
voorstander van het aanhouden van het verbod op de staandwantvisserij.
Dat neemt niet weg dat wij als compromis uit de voeten zouden kunnen
met een regeling waarin de nadruk ligt op «nee», met een zeer scherp
ingekaderd «tenzij».
Dan kom ik op het akkoord van Heijkoop. Ik heb de woorden van de
staatssecretaris goed verstaan. Hij zal zich ervoor inspannen om binnen
één à twee maanden voor elkaar te krijgen dat dit wordt geëffectueerd.
Wij krijgen graag een reactie zodra er witte rook is. Ik doe nogmaals een
beroep op de staatssecretaris om zich zo constructief mogelijk op te
stellen om tot een oplossing te komen, want het maatschappelijk belang
is zeer groot.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 675, nr. 115

21

Staatssecretaris Bleker: Voorzitter. Ik wacht het VAO met de motie over de
fuiken af. Als wij dit zouden doen, houdt dat een wijziging van het
Aalbeheerplan in. Dat moeten wij dan in Brussel aankaarten.
De heer Koppejan vroeg of ik dezelfde lijn voer als mijn voorganger. Op
dit punt wel.
De heer Grashoff (GroenLinks): Het antwoord van de staatssecretaris
omtrent de fuiken verbaast mij een beetje. Het leek mij dat het verschil
van inzicht zich zou concentreren op de vraag of het nu wel of niet in strijd
is met het Aalbeheerplan. De staatssecretaris houdt vol dat het in strijd is
met het Aalbeheerplan. Ik kan mij niet voorstellen dat hij om zo’n bijzaak
het hele Aalbeheerplan opnieuw ter discussie zal stellen in Brussel. Daar
heb ik oprecht problemen mee!
Staatssecretaris Bleker: Ik heb concreet gezegd dat ik absoluut niet het
complete Aalbeheerplan ter discussie zal stellen. Willen wij dit echter
kunnen uitvoeren in Nederland, dan zal ik het akkoord van Brussel moeten
hebben voor een wijziging van het vigerende Aalbeheerplan op dit
specifieke onderdeel. Dat heb ik bedoeld niet zozeer als een aansporende
opmerking voor de fracties van de VVD en het CDA, als wel als een
oproep tot enige reflectie.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Dan zou ik nu graag nog een antwoord krijgen.
Er dreigt een VAO te komen van coalitiepartijen, die in ons land allereerst
de verantwoordelijkheid hebben om te reageren. Wij hebben het
Aalbeheerplan in Brussel neergelegd. Daar is heel veel gesodemieter over
geweest. Wij hebben daarover met ons allen «houwen en keren» gehad.
De staatssecretaris zegt heel laconiek dat hij eerst naar Brussel moet,
terwijl hij nu al weet dat die wijzigingskans er helemaal niet is in Brussel.
Graag krijg ik een reactie.
Staatssecretaris Bleker: Dit kabinet is niet van mening dat alles wat wij
ooit hebben afgesproken in Brussel, onbespreekbaar moet zijn in Brussel.
Ik moet daar nuchter over zijn. Ik geef wel een waarschuwing: je moet
naar de proportionaliteit kijken. In 2012 zullen wij het Aalbeheerplan
evalueren. Moet je dan, voor een periode van een jaar, op zo’n specifiek
onderdeel als de staandwantvisserij het punt van de aalfuiken zo opspelen
dat je daar de hele gang naar Brussel voor moet maken, terwijl je alles
over een jaar meer in den brede kunt bezien? Dat vind ik een bestuurlijke
proportionaliteitsvraag. Is dat wel verantwoord, slim en handig? Het CDA
en de VVD zijn bestuurlijk ingestelde partijen.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Dit soort felheid van de staatssecretaris zie ik
graag.
De heer Koppejan (CDA): Wij moeten de problemen niet groter maken
dan zij zijn. Wij hebben al met elkaar afgesproken dat het Aalbeheerplan
zeer waarschijnlijk zal worden aangepast naar aanleiding van de sluiting
van gebieden. Dat hebben wij bij de behandeling van het wetsvoorstel
met elkaar besproken. Er zal onderzoek worden gedaan naar het effect op
de uittrek van schieraal. Dat vergt aanpassing van het Aalbeheerplan.
Deze wijziging kan daar gelijk bij worden betrokken. Zo lossen CDA en
VVD dat bestuurlijk met elkaar op.
Staatssecretaris Bleker: Het verzoek is om dit puntje te betrekken bij een
andere wijziging die wij toch moeten doorvoeren. Begrijp ik dat goed?
Dan wordt het een ander verhaal. Mijn felheid heeft dus tot enig resultaat
geleid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 675, nr. 115

22

De heer Grashoff (GroenLinks): Daarvoor hebben wij dan geen VAO
nodig, denk ik.
De heer Houwers (VVD): Ik kijk naar de staatssecretaris; kan dit als een
toezegging worden gezien? De staatssecretaris had twee ankers. Is
hiermee dan ook het punt van de handhaving van tafel? Als dat zo is,
kunnen wij ons het VAO besparen. Dan beschouw ik dit als een toezegging
van de staatssecretaris dat het ervan zal komen.
De voorzitter: Ik maak een opmerking tussendoor. Mevrouw Ouwehand
probeert op twee bordjes te schaken. Wij zijn zeer bereidwillig om haar
daarin tegemoet te komen. Zij heeft gezegd dat het antwoord van de
staatssecretaris in eerste termijn over de paling voor haar sowieso al een
reden is om een VAO aan te vragen. Een VAO kunnen wij dus wel
verwachten.
Staatssecretaris Bleker: Ik zeg toe dat ik, in het kader van de aanpassing
van het Aalbeheerplan uit andere hoofde, ook dit punt serieus zal
bespreken met Brussel. Ik zal bezien of de daar aangevoerde bezwaren
zodanig groot zijn dat wij van wijziging moeten afzien – in dat geval kom
ik bij de Kamer terug – of dat ik mogelijkheden zie om wijzigingen in te
voeren. Ik plaats daarbij nog één kanttekening. In dit verband wil ik een
soort handhavingstoets doen, waarover de Kamer zal worden geïnformeerd. Ik zal nagaan of dat op een verstandige manier in een groter
verband kan worden meegenomen met deze twee punten. Als in Brussel
de alen boven water komen en de handhaving een chaos wordt,
rapporteer ik de Kamer daarover.
De heer Houwers (VVD): De eerste toezegging is voor ons voldoende om
het vertrouwen uit te spreken dat dit goed komt. De staatssecretaris
kenmerkt zich door een enorme inzet. Als hij zegt dat hij ervoor gaat, dan
komt het vast goed.
Staatssecretaris Bleker: Over de garnalenmarkt heb ik voldoende
gesproken met de heer Van Gerven. Ik zie geen reden om daar iets aan toe
te voegen.
Voor de slavernijschepen zullen oplossingen moeten worden gevonden
door de daartoe geëigende internationale organisaties zoals de ILO en de
IMO. Een algemeen verbod op import is heel moeilijk uitvoerbaar; het
moet goed traceerbaar zijn. Wij vinden het volstrekt ongewenst wat er op
dit soort schepen gebeurt. Dat moge duidelijk zijn.
De heer Van Gerven vroeg naar de high level meeting: wat is er uit de
ambtelijke topbijeenkomst in Noordwijk gekomen? Ik kan er nu een heel
verhaal over houden, maar dan komen er weer nieuwe vragen. Laten wij
het zo doen: voor de eerstvolgende Landbouw- en Visserijraad in Europa,
waarvoor ook het nieuwe Europese visserijbeleid is geagendeerd, spreken
wij elkaar. Dan zal ik de Kamer informeren over de uitkomsten van de high
level meeting. Deze kan de Kamer dan betrekken bij haar beschouwingen
en boodschappen aan mij om in Brussel te acteren.
Mevrouw Jacobi vroeg naar de verduurzaming. Volgens mij hebben wij
eerder gerapporteerd over de stand van zaken van de verschillende
trajecten. Ik vind het een beetje jammer van de brief om dat nog een keer
te doen.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Het is niet jammer van de brief. Wij hebben
behoorlijk wat geld gestoken in de MSC-trajecten, maar deze lopen lang
niet allemaal even vlot. Het staat mij bij dat het minstens een halfjaar
geleden is. Zoals de staatssecretaris weet, kan er in een halfjaar behoorlijk
wat veranderen op dit dossier.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 675, nr. 115

23

Staatssecretaris Bleker: Ik heb begrepen dat de Voorzitter terughoudend
is met het fenomeen brieven schrijven. Laten wij het als volgt doen. In de
tweede helft van het jaar zullen wij de Kamer rapporteren over de
voortgang. Dan hebben wij een redelijke periode achter ons liggen.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Daarmee ga ik akkoord. Ik zie het dan als een
voorbereiding op de begrotingsbehandeling in het najaar.
Staatssecretaris Bleker: Ja, ik rapporteer tijdig, voor de voorbereiding.
De VBC willen wij een wettelijke basis geven. Daarop ben ik eerder
ingegaan.
Aangaande de Natura 2000-gebieden zal ik de Kamer informeren over de
definitieve uitkomst van het akkoord van Heijkoop. Dat waren de
resterende vragen.
De voorzitter: Na de eerste termijn zijn er twee toezeggingen bijgekomen:
– de staatssecretaris zegt toe om het mogelijk maken van aalfuikvisserij
mee te nemen in de onderhandelingen in Brussel;
– de staatssecretaris rapporteert in de tweede helft van 2011, voor de
begrotingsbehandeling, over de voortgang van de duurzaamheidstrajecten.
Ik dank de staatssecretaris en zijn ambtenaren voor hun fantastische inzet,
de Kamerleden voor hun vragen, opmerkingen en onderlinge debat en de
mensen op de publieke tribune voor hun belangstelling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 675, nr. 115

24