Technische toelichting bij
recidivemetingen 2010-2022

Technische toelichting bij
recidivemetingen 2010-2022

S. Verweij
N. Tollenaar
M.L. Berghuis

Alle rapporten van het WODC zijn gratis te downloaden van WODC Repository.

Inhoud
Afkortingen

5

Technische toelichting bij recidivemetingen 2010-2022

6

1
1.1

Databronnen
Privacy

7
8

2
2.1
2.2
2.3

Onderzoeksgroepen
Schuldig verklaarde volwassenen en jeugdigen
Ex-gedetineerde volwassenen en jeugdigen
Ex-werkgestrafte en ex-ondertoezichtgestelde volwassenen

9
10
10
11

3
3.1
3.2
3.3

Operationalisering en berekening van recidive
Operationalisering recidive
Berekenen recidiveprevalentie
Berekenen recidivefrequentie

14
14
15
15

Literatuur

17

Bijlage 1

Achtergrondkenmerken van schuldig verklaarde volwassenen en jeugdigen 18

Bijlage 2

Achtergrondkenmerken van ex-gedetineerde volwassenen en jeugdigen

Bijlage 3

Achtergrondkenmerken van ex-werkgestrafte en ex-ondertoezichtgestelde
volwassenen
27

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

22

4

Afkortingen
3RO
AVG
BOPZ
DJI
DPIA
IRIS
ISD
JDS
JJI
Justid
JVS
LdH
OBJD
OM
PI
PIJ
RN
SJDS
SKN
SVG
tbs
TUL
TULP-GW
WODC
ZM

Drie reclasseringsorganisaties
Algemene Verordening gegevensbescherming
Bijzondere opnemingen Psychiatrische Ziekenhuizen
Dienst Justitiële Inrichtingen
Data Protection Impact Assessments
Integraal Reclassering Informatiesysteem
Maatregel Inrichting Stelselmatige Daders
Justitieel Documentatiesysteem
Justitiële jeugdinrichting
Justitiële Informatiedienst
Jeugdvolgsysteem
Leger des Heils Jeugdzorg & Reclassering
Onderzoeks- en Beleidsdatabase Justitiële Documentatie
Openbaar Ministerie
Penitentiaire inrichting
Maatregel plaatsing in een Inrichting voor Jeugdigen
Reclassering Nederland
Versleuteld JDS-nummer
Strafrechtketennummer
Stichting Verslavingsreclassering GGZ
terbeschikkingstelling
tenuitvoerlegging
TenUitvoerLegging straffen en maatregelen in Penitentiaire inrichting
Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum
zittende magistratuur (rechters)

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

5

Technische toelichting bij recidivemetingen 2010-2022
Sinds 2005 berekent het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC),
conform een toezegging aan de Tweede Kamer, periodiek de recidive van verschillende
groepen personen die met justitie in aanraking zijn gekomen. Aangezien een groot
deel van de criminaliteit in Nederland gepleegd wordt door personen die al eerder met
justitie in aanraking zijn gekomen (Verweij et al., 2021), wordt het van belang geacht
om de maatschappij te informeren over de trend in recidive over de tijd. Dit zegt
immers ook wat over de ontwikkeling van de (geregistreerde) criminaliteit in
Nederland.
Om deze trends in kaart te brengen zijn recidivemetingen over de periode 2010 tot
en met 2022 uitgevoerd. Het betreffen recidivemetingen onder alle volwassenen en
jeugdigen die in de periode 2010-2019 schuldig zijn verklaard, 1 alle volwassenen en
jeugdigen die in de periode 2010-2019 zijn uitgestroomd uit respectievelijk een
penitentiaire inrichting of justitiële jeugdinrichting, en volwassenen die in de periode
2012-2019 een werkstraf of toezicht hebben afgerond. Er is tot juli 2022 gekeken of
men een nieuw delict in Nederland heeft gepleegd dat leidde tot een afdoening door
het Openbaar Ministerie (OM) of een veroordeling van de rechter. De resultaten van
deze recidivemetingen zijn gepubliceerd in drie factsheets. Ter aanvulling op die
factsheets wordt in deze technische toelichting ingegaan op de gebruikte databronnen,
de wijze waarop omgegaan wordt met privacygevoelige gegevens, de onderzoeksgroepen, en de operationalisering en berekening van recidive.

1

Het gaat om personen die zijn vervolgd voor een misdrijf en waarbij de strafzaak is afgedaan door het OM
met een transactie, een beleidssepot of een strafbeschikking, of waarbij de rechter een straf of maatregel
heeft opgelegd.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

6

1

Databronnen
Voor de recidivemetingen zijn verschillende databronnen, afkomstig van verschillende
organisaties, met elkaar gecombineerd. Hieronder volgt een korte beschrijving van de
databronnen die gebruikt worden.
De eerste databron betreft gegevens uit de Onderzoeks- en Beleidsdatabase Justitiële
Documentatie (OBJD). De OBJD is een gepseudonimiseerde versie van het Justitiële
Documentatiesysteem (JDS), het wettelijke registratiesysteem van de afdoeningen
van strafzaken, dat wordt beheerd door de Justitiële Informatiedienst (Justid) en is
opgezet ten behoeve van wetenschappelijk onderzoek. Het JDS geeft voor alle
(rechts)personen die met justitie in aanraking zijn gekomen een overzicht van
strafzaken in Nederland waarin zij als verdachte vervolgd werden. Het gebruik van
deze bron impliceert dat alleen de criminaliteit die onder de aandacht komt van het
OM met het onderzoek in kaart wordt gebracht. Delicten en personen die niet worden
opgespoord en niet aan het OM worden doorgegeven, blijven buiten beschouwing. Dit
geldt eveneens voor de recidive: alleen recidivedelicten die zijn opgespoord en worden
vervolgd door het OM worden in kaart gebracht. In de OBJD is bij elke strafzaak
geregistreerd wanneer en bij welk parket de zaak werd aangemeld, om welke strafbare feiten het ging, en hoe en door welke instantie de zaak is afgedaan. De OBJD
kent, in tegenstelling tot het JDS, geen schoning van oudere strafzaken door verjaring.
De tweede databron betreft de registratiesystemen van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI). Het betreffen gegevens uit de systemen TenUitvoerLegging straffen en
maatregelen in Penitentiaire inrichting Gevangeniswezen (TULP-GW) en het jeugdvolgsysteem (JVS). In deze systemen registreert de DJI de periode van insluiting van
personen in een penitentiaire inrichting (PI) en justitiële jeugdinrichting (JJI). Van elke
persoon die in een PI of JJI verbleef, is de datum van in- en uitstroom geregistreerd.
Ook het gedeelte van de detentie dat men doorbracht in een politiecel of in voorlopige
hechtenis wordt bijgehouden. De registratiesystemen van de DJI bevatten verder
informatie over de parketnummers 2 van de strafzaak waarvoor iemand vast zat, de
strafrechtelijke titel van het verblijf in detentie en het detentieregime.
De derde databron betreft het Integraal Reclassering Informatiesysteem (IRIS)
verstrekt door de drie reclasseringsorganisaties (3RO). In IRIS staan alle werkstraf- en
toezichtsopdrachten geregistreerd die door of namens de Reclassering Nederland (RN),
de Stichting Verslavingsreclassering GGZ (SVG) of het Leger des Heils Jeugdzorg &
Reclassering (LdH) worden uitgevoerd. Van elke opdracht wordt geregistreerd wanneer
deze begint en eindigt. Het IRIS bevat verder onder andere informatie over de
strafrechtelijke titel, het parketnummer van de strafzaak waarvoor het toezicht of de
werkstraf is opgelegd en de wijze waarop het toezicht of de werkstraf beëindigd is
(afgerond na de vooraf bepaalde termijn versus een positieve of negatieve voortijdige
beëindiging).

2

Het nummer dat een strafzaak krijgt bij registratie door het OM.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

7

1.1

Privacy
Bij de opslag en verwerking van de gegevens uit de hierboven genoemde databronnen
houden wij ons aan de Algemene Verordening gegevensbescherming (AVG).
Voorafgaand aan de recidivemetingen zijn Data Protection Impact Assessments
(DPIA’s) uitgevoerd waarin de voorgenomen gegevensverwerkingen in detail worden
beschreven en de rechtmatigheid ervan wordt aangetoond. Verder worden de risico’s
van de opslag en verwerkingen voor de (privacy van de) betrokkenen beschreven en
geëvalueerd, en wordt een inventarisatie gemaakt van de maatregelen die (zullen)
worden getroffen om deze risico’s te voorkomen of minimaliseren. De volgende
maatregelen zijn genomen om de privacy van betrokkenen in de recidivemetingen zo
goed mogelijk te waarborgen. Alle databestanden worden beveiligd naar het WODC
verstuurd. In het geval van de OBJD data betreft dit een beveiligde dataoverdracht
direct van een server van Justid naar een server van het WODC. De bestanden van
de DJI en de 3RO worden middels een beveiligde bestandenpostbus verstuurd. De
databestanden die het WODC ontvangt, worden meteen na binnenkomst gepseudonimiseerd zodat de meest privacygevoelige gegevens niet meer herleidbaar zijn tot
personen. Dit betekent dat parketnummers en identificatienummers, zoals het jdsnummer, het strafrechtketennummer (SKN) en het cliëntnummer van de 3RO,
versleuteld worden. Het pseudonimiseren wordt uitgevoerd door de databeheerders
van het WODC. Bij de versleutelde persoonsgegevens die zijn verstrekt door de DJI
en de 3RO is een SJDS-nummer (dat is een versleuteld jds-nummer) gezocht, zodat
een koppeling tussen de data van diverse organisaties gemaakt kon worden. De
gepseudonimiseerde databestanden worden opgeslagen op een afgeschermd deel van
het netwerk van het ministerie van Justitie en Veiligheid en zijn via een persoonlijke
gebruikersnaam en wachtwoord alleen toegankelijk voor onderzoekers van de
kennislijn Straffen en Maatregelen waarbinnen het recidiveonderzoek is uitgevoerd.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

8

2

Onderzoeksgroepen
De recidivemetingen hebben betrekking op verschillende groepen personen die in
aanraking zijn gekomen met justitie. In box 2.1 staan de definities van de onderzoeksgroepen beschreven. 3 Ten eerste wordt gekeken naar alle schuldig verklaarde
volwassenen en jeugdigen van wie in de periode 2010 tot en met 2019 een strafzaak
is afgedaan met een geldige afdoening. De onderzoeksgroep ex-gedetineerde
volwassenen en jeugdigen bestaat uit personen die in de periode 2010 tot en met
2019 zijn uitgestroomd uit respectievelijk een PI of JJI. De ex-werkgestrafte en exondertoezichtgestelde volwassenen zijn personen die in de periode 2012 tot en met
2019 een werkstraf of toezicht hebben afgerond. 4 Hieronder volgt een nadere
beschrijving van hoe deze onderzoeksgroepen zijn samengesteld.
Box 2.1

3

4

Definities onderzoeksgroepen

Schuldig verklaarde volwassenen

Personen met een strafzaak naar aanleiding
van een misdrijf, afgedaan via het volwassenenstrafrecht.

Schuldig verklaarde jeugdigen

Personen met een strafzaak naar aanleiding
van een misdrijf, afgedaan via het jeugdstrafrecht.

Ex-gedetineerde volwassenen

Personen die werden ontslagen uit een
penitentiaire inrichting met uitzondering van
1) degenen die uitstroomden uit vreemdelingenbewaring, 2) zij die wachtten op
uitzetting en 3) passanten (personen die na
detentie doorstromen naar een inrichting
vanwege een BOPZ- of tbs-maatregel).

Ex-gedetineerde jeugdigen

Personen uitgestroomd uit een justitiële jeugdinrichting, opgenomen op strafrechtelijke titel
met uitzondering van passanten (personen die
na detentie doorstromen naar een inrichting
vanwege een PIJ-maatregel).

Ex-werkgestrafte volwassenen

Meerderjarigen die een werkstraf onder
begeleiding van of namens één van de
reclasseringsinstellingen voor volwassenen
hebben beëindigd.

Ex-ondertoezichtgestelde volwassenen

Meerderjarigen die een periode onder toezicht
stonden bij één van de reclasseringsinstellingen voor volwassenen.

Deze onderzoeksgroepen overlappen deels met elkaar; dezelfde persoon kan tot verschillende onderzoeksgroepen behoren. Bijvoorbeeld, een deel van de schuldig verklaarde jeugdigen wordt veroordeeld tot
jeugddetentie en zal daarom ook tot de onderzoeksgroep ex-gedetineerde jeugdigen gerekend worden.
Andersom geldt dat de meeste ex-gedetineerde jeugdigen veroordeeld zijn voor een misdrijf (uitgezonderd
ex-gedetineerden jeugdigen die in voorlopige hechtenis verbleven maar uiteindelijk zijn vrijgesproken),
vandaar dat zij deels ook voorkomen in de totale groep schuldig verklaarde jeugdigen.
Ex-werkgestrafte en ex-ondertoezichtgestelde volwassenen worden pas vanaf 2012 gevolgd omdat de
datakwaliteit van de jaren 2010 en 2011 ter discussie staat. Er zijn aanwijzingen dat hetzij de start of het
einde van de werkstraf of het toezicht niet goed geregistreerd is. De recidive van deze cohorten kan dan
ook niet nauwkeurig genoeg worden bepaald

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

9

2.1

Schuldig verklaarde volwassenen en jeugdigen
De onderzoeksgroep schuldig verklaarde volwassenen en jeugdigen heeft betrekking
op personen die door het OM zijn vervolgd naar aanleiding van een misdrijf 5 en
schuldig zijn bevonden, waarbij de strafzaak in de periode van 2010 tot en met 2019
is afgedaan met een transactie, een beleidssepot 6, een strafbeschikking of een straf of
maatregel opgelegd door de rechter. Er wordt onderscheid gemaakt tussen personen
die volgens het volwassenenstrafrecht worden berecht, de volwassenen, en personen
die volgens het jeugdstrafrecht worden berecht, de jeugdigen.
Voor het maken van het onderscheid tussen jeugdigen en volwassenen die schuldig
verklaard zijn en het samenstellen van de gegevensbestanden zijn de volgende keuzes
gemaakt, waarbij een eerdergenoemde conditie prevaleert boven de latere:
• Als de indicator kinderstrafrecht in de OBJD op ‘ja’ staat, betreft het een zaak van
een jeugdige, als hij op ‘nee’ staat is het een zaak volgens het volwassenenstrafrecht.
• Personen veroordeeld door de kinderrechter worden ingedeeld bij schuldig
verklaarde jeugdigen (het forum betreft kinderrechter).
• Als een sanctie is opgelegd die alleen aan volwassenen kan worden opgelegd
(bijvoorbeeld een (on)voorwaardelijke gevangenisstraf), dan betreft het een zaak
van een volwassene. Als een sanctie is opgelegd die alleen aan jeugdigen kan
worden opgelegd (bijvoorbeeld jeugddetentie), dan betreft het een zaak van
jeugdige.
• Als iemand op de pleegdatum van een van de feiten in een zaak minderjarig is, dan
betreft het een schuldig verklaarde jeugdige.
De hierboven besproken keuzes zorgen ervoor dat minderjarigen die worden vervolgd
volgens het volwassenstrafrecht tot de schuldig verklaarde volwassenen worden
gerekend en andersom dat meerderjarigen worden vervolgd volgens het jeugdstrafrecht tot de schuldig verklaarde jeugdigen worden gerekend. Met de invoering van het
adolescentenstrafrecht in 2014 is deze laatste groep toegenomen over de tijd (zie
Beerthuizen & Van der Laan, 2018, p. 82).
In bijlage 1 worden de achtergrondkenmerken van de schuldig verklaarde volwassenen
en jeugdigen beschreven per jaar waarin de uitgangsstrafzaak is afgedaan door het
OM of de zittende magistratuur (ZM).

2.2

Ex-gedetineerde volwassenen en jeugdigen
De onderzoeksgroepen ex-gedetineerde volwassenen en jeugdigen bestaan uit
personen die in de periode 2010 tot en met 2019 vrij zijn gekomen na een verblijf in
een PI of een JJI. Verblijven in verschillende inrichtingen die qua datum direct op
elkaar aansluiten worden samengenomen tot één verblijf. 7 Ook detenties die zijn
opgelegd naar aanleiding van dezelfde strafzaak of dezelfde combinatie van strafzaken
worden samengevoegd. Een persoon kan slechts één keer per uitstroomjaar in de
5
6

7

Het betreft alleen rechtbankzaken. Kantonzaken (die gaan om overtredingen) worden niet meegeteld.
Een beleidssepot is een beslissing van het OM, waarbij het afziet van vervolging van een strafbaar feit op
grond van het algemeen belang. Strafrechtelijke vervolging is in dit geval dus wel mogelijk, maar wordt
niet wenselijk geacht, bijvoorbeeld vanwege de geringe betekenis van het feit, de gezondheidstoestand van
de verdachte of omdat anders dan strafrechtelijk ingrijpen prevaleert of gewenst is.
Verblijven waarvan onbekend is wanneer de detentie is gestart, kunnen niet gekoppeld worden aan
eventuele andere verblijven van dezelfde persoon. Deze verblijven worden daarom verwijderd.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

10

onderzoeksgroep worden opgenomen. Er is voor gekozen om van de personen die
meerdere keren vrijkomen in een uitstroomjaar alleen de eerste detentieperiode te
selecteren.
In de onderzoeksgroepen ex-gedetineerde volwassenen en jeugdigen zitten overigens
niet alleen veroordeelde personen: ook personen die opgesloten zaten in een PI of JJI
maar die niet schuldig zijn bevonden, of die vanwege het niet betalen van een
geldboete in de PI verbleven (een zogenoemde tenuitvoerlegging of TUL), worden
meegenomen in de onderzoeksgroep. 8
Voor de onderzoeksgroepen ex-gedetineerde volwassenen en jeugdigen gelden de
volgende in- en exclusiecriteria:
• De detentieperiode van personen moet zijn afgelopen. Dit betekent dat verblijven
zonder uitstroomdatum worden verwijderd, omdat dit in de meeste gevallen
impliceert dat een persoon nog in detentie verblijft.
• In de onderzoeksgroep ex-gedetineerde volwassenen worden passanten (personen
die na detentie doorstromen naar een inrichting vanwege een BOPZ-, tbs- of PIJmaatregel) en vreemdelingen, illegalen of personen met een onbekende verblijfstatus niet meegenomen, omdat deze personen niet uitstromen naar de vrije
(Nederlandse) maatschappij.
• Een persoon mag nog niet overleden zijn voor of op de datum van uitstroom.
Daarnaast zijn er nog een aantal andere redenen waarom bepaalde personen niet in
de onderzoeksgroepen zijn opgenomen:
• Alleen personen van wie een geldig SJDS-nummer 9 is gevonden, kunnen worden
meegenomen in de onderzoeksgroep. 10 Het is anders niet mogelijk om een
koppeling te maken met de OBJD-gegevens.
• Personen die na het verblijf in een PI of JJI nog vier volledige jaren 11 in een PI of
JJI verbleven, worden uit de onderzoeksgroep verwijderd. 12 Deze personen hebben
immers een veel kleinere kans om te recidiveren.
In bijlage 2 worden de achtergrondkenmerken van de ex-gedetineerde volwassenen en
jeugdigen beschreven per jaar waarin men is uitgestroomd uit respectievelijk de PI of
JJI.

2.3

Ex-werkgestrafte en ex-ondertoezichtgestelde volwassenen
De onderzoeksgroepen ex-werkgestrafte en ex-ondertoezichtgestelde volwassenen
bestaan uit personen van wie in de periode 2012 tot en met 2019 een werkstraf of
toezicht is beëindigd. 13 Werkstraf- of toezichtsopdrachten die met elkaar in de tijd
overlappen worden samengenomen tot één werkstraf- of toezichttraject. Werkstraffen
of toezichten worden samengevoegd indien deze zijn opgelegd naar aanleiding van
8

9
10
11
12
13

In strikte zin is er voor personen die niet wegens een veroordeling in de gevangenis verbleven dus ook niet
altijd sprake van recidive (het opnieuw plegen van een delict). Echter, aangezien de meeste personen die
uit detentie stromen wel zijn veroordeeld voor een misdrijf én uit eerdere recidivemetingen bekend is dat
de meerderheid van de ex-gedetineerde volwassenen en jeugdigen geen first offenders zijn, gaat de term
recidive voor het merendeel van de onderzoeksgroep wel op.
Dit is het versleutelde identificerende nummer van een persoon in de OBJD.
Dit betekent dat van de ex-gedetineerde volwassenen 1.109 personen niet konden worden meegenomen in
het onderzoek. Voor de ex-gedetineerde jeugdigen waren dit 88 personen.
Er is specifiek gekeken naar een periode van vier jaar omdat de frequentie per jaar zonder detentie over
een periode van vier jaar berekend wordt.
Dit betreft 94 ex-gedetineerde volwassenen en 18 ex-gedetineerde jeugdigen.
Dit kan ook een voortijdige negatieve of positieve beëindiging betreffen.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

11

dezelfde strafzaak(combinatie). Het gaat dan vaak om werkstraffen of toezichten die
in eerste instantie niet werden voltooid en waarvoor men later een herkansing kreeg.
Een persoon kan verder slechts één keer per uitstroomjaar in de onderzoeksgroep exwerkgestrafte volwassenen worden opgenomen. Hetzelfde geldt voor de onderzoeksgroep ex-ondertoezichtgestelde volwassenen. Bij personen die binnen één jaar
meerdere toezicht- of werkstraftrajecten beëindigen, wordt alleen de eerste werkstraf
of toezicht geselecteerd.
In de onderzoeksgroepen ex-werkgestrafte en ex-ondertoezichtgestelde volwassenen
zitten niet alleen personen die louter een werkstraf kregen opgelegd of die alleen
onder toezicht stonden. Het is mogelijk dat de werkstraf is gecombineerd met een
andere (onvoorwaardelijke) sanctie zoals een vrijheidsstraf of geldboete. Toezicht is
geen op zichzelf staande sanctie, maar is vaak een onderdeel van een (deels) voorwaardelijke sanctie of van detentiefasering (zoals de voorwaardelijke invrijheidsstelling
of een penitentiair programma; zie voor meer informatie: Verweij & Weijters, 2020).
Het is dus waarschijnlijk dat een substantieel deel van de ex-ondertoezichtgestelde
volwassenen voor de start van het toezicht in detentie heeft verbleven.
Voor de onderzoeksgroepen ex-werkgestrafte en ex-ondertoezichtgestelde
volwassenen gelden de volgende in- en exclusiecriteria:
• Een persoon moet daadwerkelijk gestart zijn met een werkstraf of toezicht. Dat
betekent dat personen van wie het toezicht of de werkstraf volgens de registratie
niet is gestart buiten beschouwing worden gelaten. Hetzelfde geldt voor werkstraffen waarbij slechts een intakegesprek is geweest maar die niet daadwerkelijk
gestart zijn. Toezichtsopdrachten waarbij geen eerste face-to-face contact staat
geregistreerd worden ook niet meegenomen. Verder worden toezichtsopdrachten
waarvan de begindatum hetzelfde is als de einddatum als niet gestart beschouwd.
• Voor de groep ex-ondertoezichtgestelde volwassenen worden alleen personen
meegenomen die onder toezicht stonden bij de 3RO. Toezichtsopdrachten waarbij
de persoon onder de verantwoordelijkheid van een andere organisatie dan de
3RO viel en waarbij de 3RO slechts elektronisch toezicht hield, worden niet meegenomen omdat dit voornamelijk zeer korte periodes van inzet van de 3RO
betreffen zonder de gebruikelijke voorwaarden en/of begeleiding die bij een
ondertoezichtstelling hoort.
• Een persoon mag niet overleden zijn voor of op de datum van het einde van de
werkstraf of toezicht.
Daarnaast is er nog een aantal andere redenen waarom bepaalde personen niet in de
onderzoeksgroepen zijn opgenomen:
• Alleen personen van wie een geldig SJDS-nummer is gevonden, worden meegenomen in de onderzoeksgroep. Het is anders niet mogelijk om een koppeling te
maken met de OBJD. 14
• Personen die na de afronding van de werkstraf of het toezicht nog vier volledige
jaren in een JJI of PI verbleven, worden uit de onderzoeksgroep verwijderd. 15 Deze
personen hebben immers een veel kleinere kans om te recidiveren.

14

15

Dit betekent dat van de ex-werkgestrafte volwassenen 45 personen niet konden worden meegenomen in
het onderzoek. Voor de ex-ondertoezichtgestelde volwassenen waren dit 79 personen.
Hierdoor vallen 32 ex-werkgestrafte volwassenen en 160 ex-ondertoezichtgestelde volwassenen buiten de
onderzoeksgroep.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

12

In bijlage 3 worden de achtergrondkenmerken van de ex-werkgestrafte en exondertoezichtgestelde volwassenen beschreven per jaar dat respectievelijk de
werkstraf of het toezicht werd beëindigd.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

13

3

Operationalisering en berekening van recidive
Het WODC hanteert een standaardmethode voor recidivemetingen. Daarin wordt
recidive bepaald op basis van OBJD-gegevens. Op de WODC-site is een brochure
(Wartna, Blom & Tollenaar, 2011) te vinden waarin toegelicht wordt hoe de zaak- en
delictgegevens uit de OBJD worden verwerkt om tot een beschrijving van recidive te
komen. Beschreven wordt onder andere hoe wetsartikelen van strafbare feiten worden
omgezet naar delicttypen, hoe de afdoeningsinformatie wordt ingedeeld en welke
datumvelden worden gebruikt om de strafzaken in de juiste volgorde te zetten. We
gaan hieronder in op de operationalisering van recidive en de berekening van de
recidiveprevalentie en recidivefrequentie voor de huidige meting.

3.1

Operationalisering recidive
In de huidige recidivemeting is gekeken naar algemene recidive. Algemene recidive
wordt gedefinieerd als nieuwe strafzaken naar aanleiding van enig misdrijf, ongeacht
de aard en ernst van de gepleegde delicten. Strafzaken kunnen betrekking hebben op
meerdere strafbare feiten. Met strafzaken worden zaken bedoeld die zijn geëindigd in
ofwel een schuldigverklaring door de rechter dan wel afdoening door het OM (inclusief
beleidssepots, maar exclusief vrijspraak, ontslag van rechtsvervolging, technische
sepots en andere technische beslissingen) én zaken die nog niet (onherroepelijk) zijn
afgedaan. Voor het laatste is gekozen omdat bekend is dat meer dan 90% van de
strafrechtelijke vervolgingen door de rechter eindigt in een schuldigverklaring (Vink &
Diephuis, 2020). In de recidivemeting wordt alleen gekeken naar misdrijven en niet
naar overtredingen. Dit in eerste plaats omdat de recidivemonitor voortbouwde op
eerdere WODC-onderzoeken waarin deze keuze al gemaakt was (Wartna, 2009),
maar ook omdat de geregistreerde overtredingen voor 90% uit verkeersovertredingen
bestaat, waarvan 60% een snelheidsovertreding is en dit een scheef beeld van recidive
zou geven. Bovendien is in de OBJD slechts een selectie van alle overtredingen
opgenomen. 16
Het startmoment van de recidivemeting verschilt per onderzoeksgroep. Voor schuldig
verklaarde volwassenen en jeugdigen wordt gerekend vanaf het moment van de
inschrijving van de strafzaak die door het OM werd afgedaan of waarvoor men
veroordeeld is. Voor ex-gedetineerde volwassenen en jeugdigen geldt de datum
waarop ze vrijkomen uit detentie als startdatum voor de recidivemeting. Delicten
gepleegd tijdens (proef)verlof worden dus niet meegeteld, aangezien op dat moment
de detentie formeel nog niet is afgelopen. Ex-werkgestrafte en ex-ondertoezichtgestelde volwassenen worden gevolgd vanaf het moment dat respectievelijk de
werkstraf of het toezicht beëindigd is. Strafzaken naar aanleiding van delicten die
gepleegd worden tijdens de werkstraf of het toezicht worden dus niet meegeteld.
Het moment waarop geteld wordt of iemand heeft gerecidiveerd, is wel voor alle
onderzoeksgroepen hetzelfde. Dat is namelijk de vroegste pleegdatum van het/de
delict(en) in een strafzaak dat leidt tot een nieuwe afdoening door het OM of straf
16

Alleen de overtredingen waarvan in de wet staat beschreven dat bij herhaling een zwaardere sanctie volgt,
worden bijgehouden. De overtredingen waarbij een geldboete is opgelegd van minder dan € 100 ontbreken
(Justitiële Informatiedienst, 2009). In de huidige tijd gaat het om strafbeschikkingen van minder dan
€ 130.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

14

van de rechtbank. Op het moment dat er sprake is van overlijden stopt de observatietermijn.

3.2

Berekenen recidiveprevalentie
In de recidivemeting is ten eerste gekeken naar de tweejarige algemene recidiveprevalentie. Dit is het percentage personen van de onderzoeksgroep dat binnen twee
jaar een nieuw delict heeft gepleegd dat leidde tot een nieuwe strafzaak. De recidiveprevalentie is berekend met behulp van survivalanalyse (Kaplan-Meier procedure;
Kaplan & Meier, 1958). Dit wil zeggen dat in de berekening van het tweejarige
recidivepercentage de informatie van nog niet gerecidiveerde personen die niet de
volledige twee jaar konden worden gevolgd, worden benut tot die kortere tijd maar
daarna worden beschouwd alsof zij nog hadden kunnen recidiveren als er langer
gemeten was. Dit worden gecensureerde observaties genoemd. Daarnaast is er voor
gekozen om observaties te censureren op het overlijdensmoment, wanneer zijn een
bekende overlijdensdatum hebben in de OBJD. 17
Specifiek voor de onderzoeksgroep schuldig verklaarde volwassenen en jeugdigen is de
recidiveprevalentie gecorrigeerd voor de tijd die men naar aanleiding van de uitgangszaak in detentie verbleef waardoor recidive niet mogelijk was. Dit is gedaan door de
geschatte detentieduur af te halen van de tijd tot aan de eerste recidivestrafzaak of
einde observatieduur. 18 Deze geschatte detentieduur wordt gebaseerd op de
onvoorwaardelijke vonnisduur van de vrijheidsstraf(fen) minus de hoogte van de
(verwachte) voorwaardelijke invrijheidsstelling, die in hoogte afhankelijk is van de
duur van de vrijheidsstraf. 19 Voor de overige onderzoeksgroepen was deze correctie
niet nodig; de recidivemeting bij deze groepen begint sowieso pas als detentie die
werd opgelegd in het kader van de uitgangszaak is afgelopen.
De recidiveprevalentie wordt niet gecorrigeerd voor eventuele vervolgdetenties (i.e.,
detenties die plaatsvinden na de detentie in het kader van de uitgangszaak). Over
het algemeen worden dergelijke detenties voorafgegaan door recidive en daarom
beïnvloeden deze detenties de tijd tot aan het eerste recidivedelict (en dus de
recidiveprevalentie) niet.

3.3

Berekenen recidivefrequentie
De recidivefrequentie is gedefinieerd als het aantal strafzaken per jaar per recidivist in
een periode waarin men op vrije voeten (at risk) is (i.e. de exposuretijd). Met de tijd
dat iemand gedetineerd zit, wordt dus rekening gehouden. 20
17

18
19

20

Dit doen we omdat de overlijdensdatum niet gevuld is voor personen die geschoond waren op het moment
dat ze in de OBJD werden opgenomen omdat al hun strafzaken volgens de geldende verjaringstermijnen
verstreken zijn.
Omdat bij deze groep niet bekend is wanneer de detentie precies gestart en geëindigd is, hebben we ervoor
gekozen deze benadering te gebruiken.
Tot 1 juli 2008: Tot en met zes maanden, geen vervroegde invrijheidsstelling; van zes maanden tot en met
één jaar: het eerste half jaar volledig plus een derde van de rest van het vonnis; langer dan één jaar: twee
derde maal de vonnisduur. Vanaf 1 juli 2008: tot en met één jaar geen voorwaardelijke invrijheidsstelling;
van één tot en met twee jaar: het eerste jaar volledig plus een derde van de rest van het vonnis; langer
dan twee jaar: twee derde maal de duur van het vonnis.
De correctie voor incapacitatie is mogelijk doordat detentiegegevens over verblijf in een PI of JJI gekoppeld
kunnen worden aan de recidivegegevens. Hierbij moet er wel rekening mee worden gehouden dat extramurale gedeeltes waarbij iemand nog wel onder de verantwoordelijkheid van de DJI staat maar niet meer
in de gevangenis zit, worden geteld als insluitingstijd. Wij houden geen rekening met andere soorten

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

15

Uit het onderzoek van Tollenaar (2018) bleek dat om een stabiele voorspelling te
kunnen geven van de recidivefrequentie van schuldig verklaarde volwassenen en
jeugdigen het nodig is om een follow-uptijd van vier jaar te hanteren. Een periode
korter dan dit kan ervoor zorgen dat in de data te veel blootstellingsperioden
voorkomen die zeer kort zouden zijn. Dit betreft personen die lange tijd in detentie
hebben verbleven. In dit rapport wordt daarom gekeken naar het aantal strafzaken
binnen een periode van vier jaar en vervolgens wordt de frequentie per jaar zonder
detentie berekend. Dit heeft tot gevolg dat de trend in deze uitkomstmaat voor een
kortere periode dan de tweejarige recidiveprevalentie kan worden bekeken; in de
recidivemeting wordt alleen gekeken naar de frequentie per jaar zonder detentie in
de jaren 2010 tot en met 2017.
Bij het berekenen van de frequentie geldt een aanvullend selectiecriterium. Alleen
personen die minimaal een maand at risk (oftewel, niet-gedetineerd) zijn, kunnen
worden meegenomen. Op deze manier worden personen die zich maar korte tijd in
vrijheid hebben bevonden, maar in die tijd wel meerdere delicten hebben gepleegd
buiten beschouwing gelaten. Deze uitbijtende waarden kunnen anders disproportioneel
veel invloed hebben op de resultaten. Voor individuen met een dergelijke korte tijd in
vrijheid kan geen goede inschatting worden gegeven van de frequentie per jaar.

verblijven, zoals het verblijf in een (psychiatrisch) ziekenhuis of verslavingskliniek, omdat we geen
beschikking hebben over dergelijke medische gegevens. Dit soort verblijven kunnen er ook voor zorgen dat
iemand minder in staat is om misdrijven te plegen.
Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

16

Literatuur
Beerthuizen, M. G. C. J., & Van der Laan, A.M. (2018). Sancties opgelegd aan
jeugdigen. In A.M. Van der Laan & M.G.C.J. Beerthuizen (red.), Monitor
Jeugdcriminaliteit 2017: Ontwikkelingen in de geregistreerde jeugdcriminaliteit in
de jaren 2000 tot 2017 (pp. 69-85). WODC. Cahier 2018-1.
Justitiële Informatiedienst (2009). Justitieel Documentatie Systeem (JDS). Justitiële
Informatiedienst.
Kaplan, E. L., & Meier, P. (1958). Nonparametric estimation from incomplete
observations. Journal of the American statistical association, 53(282), 457-481.
Tollenaar, N. (2018). De bruikbaarheid van tellingsmodellen voor recidivefrequentiegegevens. WODC. Memorandum 2018-1.
Verweij, S., & Weijters, G. (2020). Recidive tijdens en na reclasseringstoezicht: Een
onderzoek naar de uitvoering van reclasseringstoezicht en de samenhang met
recidive. Den Haag: WODC. Cahier 2020-20.
Vink, M. E., & Diephuis, B. J. (2020). Berechting. In R.F. Meijer, S.W. van den Braak &
R. Choenni (red.), Criminaliteit en rechtshandhaving 2019: Ontwikkelingen en
samenhangen (pp. 45-51), WODC. Cahier 2020-16.
Wartna, B. S. J. (2009). In de oude fout: Over het meten van recidive en het
vaststellen van het succes van strafrechtelijke interventies. Boom Juridische
uitgevers. Onderzoek en beleid 275.
Wartna, B. S. J., Blom, M., & Tollenaar, N. (2011). De WODC-recidivemonitor: 4e
herziene versie. WODC. Memorandum 2011-3.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

17

Bijlage 1 Achtergrondkenmerken van schuldig verklaarde volwassenen en jeugdigen
Tabel B1.1

Achtergrondkenmerken van schuldig verklaarde volwassenen naar jaar van afdoeninga strafzaak
2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

135.363

137.405

142.424

137.245

136.359

126.888

117.463

110.558

109.268

101.601

Man

83%

83%

83%

82%

82%

82%

82%

82%

82%

83%

Vrouw

17%

17%

17%

18%

18%

18%

18%

18%

18%

17%

Leeftijd

m=36,4

N=
Sekse

m=34,9

m=35,2

m=35,2

m=35,3

m=35,7

m=36,1

m=36,3

m=36,3

m=36,4

12-17 jaar

0%

0%

0%

0%

0%

0%

0%

0%

0%

0%

18-24 jaar

29%

28%

28%

27%

26%

24%

24%

23%

23%

23%

25-29 jaar

15%

15%

15%

15%

15%

16%

16%

16%

16%

16%

30-39 jaar

22%

22%

22%

22%

22%

23%

23%

24%

25%

25%

40-49 jaar

19%

19%

19%

19%

19%

19%

19%

18%

18%

18%

50 jaar of ouder

15%

16%

16%

16%

17%

18%

19%

18%

18%

19%

Openbare ordec

10%

10%

10%

9%

9%

9%

9%

9%

9%

9%

Vermogen zonder geweld

25%

27%

27%

29%

29%

29%

30%

30%

29%

30%

Vermogen met geweld

1%

1%

1%

1%

1%

1%

1%

1%

1%

1%

Geweld

15%

16%

17%

17%

18%

18%

18%

17%

16%

16%

Zeden

1%

1%

1%

1%

1%

1%

1%

1%

1%

1%

Type delictb

Drugs

6%

6%

7%

7%

7%

7%

7%

8%

8%

7%

Verkeer WVW94

29%

27%

27%

27%

25%

24%

24%

24%

25%

25%

Overig

10%

11%

10%

9%

10%

10%

10%

10%

10%

10%

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

18

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

135.363

137.405

142.424

137.245

136.359

126.888

117.463

110.558

109.268

101.601

Vrijheidsstraf ≤6 maanden

7%

7%

7%

8%

8%

9%

10%

10%

10%

11%

Vrijheidsstraf > 6 maanden

3%

3%

3%

3%

2%

2%

2%

2%

2%

3%

Werkstraf

19%

19%

19%

20%

20%

21%

21%

22%

21%

21%

Leerstraf

0%

0%

0%

0%

0%

0%

0%

0%

0%

0%

Voorw. vrijheidsstraf

2%

2%

2%

3%

3%

3%

4%

4%

4%

4%

Geldstraf

57%

55%

52%

49%

45%

42%

40%

41%

41%

41%

N=
Soort afdoeningd

Beleidssepot

6%

10%

13%

13%

17%

18%

19%

16%

19%

16%

Strafrechtelijk verleden

m=4,6

m=4,7

m=4,7

m=4,9

m=5,1

m=5,3

m=5,4

m=5,4

m=5,4

m=5,3

Geen eerdere contacten

38%

38%

37%

36%

36%

35%

35%

36%

37%

37%

1-2 eerdere contacten

26%

25%

25%

25%

25%

24%

24%

24%

23%

23%

3-4 eerdere contacten

12%

12%

12%

12%

12%

12%

12%

11%

11%

11%

5-10 eerdere contacten

14%

14%

14%

15%

15%

15%

15%

15%

15%

15%

11-19 eerdere contacten

6%

6%

6%

7%

7%

7%

7%

8%

7%

8%

20 of meer eerdere contacten

5%

5%

5%

5%

6%

6%

6%

6%

6%

6%

m=26,9

m=27,0

m=27,0

m=26,7

m=26,8

m=26,8

m=26,7

m=26,6

m=26,7

m=26,7

12-17 jaar

24%

24%

25%

26%

26%

26%

26%

26%

26%

25%

18-24 jaar

33%

33%

33%

32%

32%

32%

32%

32%

32%

32%

25-29 jaar

11%

11%

11%

11%

12%

12%

12%

12%

12%

12%

30-39 jaar

14%

14%

14%

14%

14%

14%

14%

14%

14%

15%

40-49 jaar

9%

9%

9%

9%

9%

9%

9%

8%

8%

8%

50 jaar of ouder

7%

8%

8%

8%

8%

8%

8%

8%

8%

8%

Leeftijd 1e strafzaak

Noot: N = aantal personen; m = gemiddelde. In verband met missende waarden tellen de kolompercentages niet altijd op tot 100%.
a Bij meer dan één afgedane strafzaken binnen één jaar, is de eerste als uitgangpunt gekozen.
b Zwaarste delict binnen de strafzaak. Meerdere delicten kunnen voorkomen. De gehanteerde volgorde van zwaarte (van zwaarst naar lichtst) is: geweld, zeden, vermogen met
geweld, vermogen zonder geweld, vernieling, lichte agressie en openbare orde, drugs, verkeer en overig.
c
Vernieling, lichte agressie en openbare ordedelicten.
d Zwaarste afdoening binnen de strafzaak. De gehanteerde volgorde van zwaarte van zwaar naar licht is dezelfde als de volgorde in categorieën. Maatregelen en overige
transacties zijn niet weergegeven omdat dit zeer kleine percentages betreft.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

19

Tabel B1.2

Achtergrondkenmerken van schuldig verklaarde jeugdigen naar jaar van afdoeninga strafzaak
2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

18.294

16.491

15.423

11.071

9.885

9.306

9.064

8.992

7.190

6.893

Man

81%

81%

81%

82%

82%

82%

83%

83%

85%

86%

Vrouw

18%

19%

19%

18%

18%

18%

17%

17%

15%

14%

Leeftijd

m=15,7

m=15,7

m=15,7

m=15,8

m=15,8

m=15,9

m=16,0

m=16,0

m=16,1

m=16,2

12 jaar

2%

2%

2%

2%

2%

2%

1%

2%

1%

1%

N=
Sekse

13 jaar

7%

6%

7%

6%

6%

6%

5%

5%

4%

4%

14 jaar

13%

13%

13%

12%

13%

12%

12%

11%

10%

10%

15 jaar

19%

19%

19%

18%

19%

19%

18%

17%

18%

16%

16 jaar

25%

25%

25%

25%

24%

24%

24%

24%

24%

24%

17 jaar

28%

30%

28%

29%

29%

28%

28%

29%

29%

30%

18 jaar of ouder

5%

6%

6%

7%

8%

9%

12%

12%

13%

15%

Openbare ordec

24%

22%

22%

21%

20%

19%

19%

20%

19%

18%

Vermogen zonder geweld

34%

34%

33%

33%

34%

34%

34%

33%

32%

33%

Type delictb

Vermogen met geweld

4%

5%

7%

8%

7%

7%

6%

6%

8%

9%

Geweld

18%

19%

21%

22%

22%

22%

22%

21%

22%

21%

Zeden

1%

1%

1%

1%

1%

2%

2%

1%

2%

2%

Drugs

1%

2%

2%

2%

3%

3%

3%

3%

3%

4%

Verkeer WVW94

6%

5%

5%

4%

4%

5%

6%

6%

5%

6%

Overig

11%

10%

9%

8%

9%

9%

9%

9%

9%

8%

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

20

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

18.294

16.491

15.423

11.071

9.885

9.306

9.064

8.992

7.190

6.893

Vrijheidsstraf ≤6 maanden

5%

5%

5%

6%

5%

5%

5%

5%

7%

10%

Vrijheidsstraf > 6 maanden

1%

1%

1%

1%

1%

1%

1%

1%

1%

1%

Werkstraf

63%

61%

57%

58%

51%

48%

47%

48%

47%

44%

Leerstraf

7%

6%

6%

6%

7%

7%

7%

6%

8%

9%

Voorw. vrijheidsstraf

1%

1%

1%

1%

1%

1%

1%

1%

1%

2%

Geldstraf

12%

11%

8%

8%

7%

7%

7%

7%

7%

7%

N=
Soort afdoeningd

Beleidssepot

7%

9%

17%

15%

24%

28%

28%

29%

26%

24%

Strafrechtelijk verleden

m=0,7

m=0,7

m=0,7

m=0,8

m=0,8

m=0,8

m=0,8

m=0,7

m=0,9

m=0,8

Geen eerdere contacten

66%

66%

67%

63%

64%

65%

66%

68%

65%

66%

1-2 eerdere contacten

25%

25%

25%

27%

26%

25%

24%

23%

24%

23%

3-4 eerdere contacten

6%

6%

6%

6%

7%

6%

6%

6%

7%

6%

5-10 eerdere contacten

3%

3%

3%

3%

4%

4%

4%

3%

4%

4%

11 of meer eerdere contacten

0%

0%

0%

0%

0%

0%

0%

0%

0%

0%

m=15,0

m=15,0

m=15,0

m=15,0

m=15,0

m=15,1

m=15,3

m=15,3

m=15,4

m=15,5

12 jaar

6%

6%

6%

6%

6%

5%

5%

4%

3%

3%

13 jaar

14%

13%

14%

14%

14%

13%

11%

11%

10%

9%

14 jaar

19%

20%

19%

19%

20%

19%

18%

18%

17%

16%

15 jaar

20%

20%

20%

21%

20%

21%

20%

20%

21%

19%

16 jaar

20%

20%

19%

19%

19%

20%

21%

21%

22%

22%

17 jaar

17%

18%

17%

17%

17%

17%

18%

20%

20%

21%

18 jaar of ouder

3%

3%

3%

4%

4%

5%

7%

7%

7%

9%

Leeftijd 1e strafzaak

Noot: N = aantal personen; m = gemiddelde. In verband met missende waarden tellen de kolompercentages niet altijd op tot 100%.
a Bij meer dan één afgedane strafzaken binnen één jaar, is de eerste als uitgangpunt gekozen.
b Zwaarste delict binnen de strafzaak. Meerdere delicten kunnen voorkomen. De gehanteerde volgorde van zwaarte (van zwaarst naar lichtst) is: geweld, zeden, vermogen met
geweld, vermogen zonder geweld, vernieling, lichte agressie en openbare orde, drugs, verkeer en overig.
c Vernieling, lichte agressie en openbare ordedelicten.
d Zwaarste afdoening binnen de strafzaak. De gehanteerde volgorde van zwaarte van zwaar naar licht is dezelfde als de volgorde in categorieën. Maatregelen en overige
transacties zijn niet weergegeven omdat dit zeer kleine percentages betreft.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

21

Bijlage 2 Achtergrondkenmerken van ex-gedetineerde volwassenen en jeugdigen
Tabel B2.1

Achtergrondkenmerken van ex-gedetineerde volwassenen per jaar van uitstrooma
2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

30.521

31.088

29.916

30.787

32.148

29.116

25.224

23.227

22.639

22.661

Man

92%

91%

92%

91%

92%

92%

92%

92%

92%

92%

Vrouw

8%

9%

8%

9%

8%

8%

8%

8%

8%

8%
m=36,0

N=
Sekse

Leeftijd bij uitstroom

m=34,3

m=34,4

m=34,6

m=34,9

m=35,5

m=35,6

m=35,8

m=35,8

m=36,0

Tot 20 jaar

5%

5%

5%

4%

3%

3%

3%

3%

2%

2%

20-24 jaar

19%

19%

19%

18%

17%

16%

16%

15%

15%

15%

25-29 jaar

17%

17%

17%

18%

18%

18%

18%

18%

18%

17%

30-39 jaar

27%

27%

27%

26%

27%

28%

29%

29%

30%

31%

40-49 jaar

21%

21%

21%

22%

22%

22%

21%

21%

21%

21%

50 jaar of ouder

11%

11%

12%

13%

14%

14%

14%

14%

14%

14%

Openbare ordec

7%

6%

6%

6%

5%

5%

6%

6%

7%

6%

Vermogen zonder geweld

29%

30%

30%

30%

28%

29%

35%

37%

37%

37%

Vermogen met geweld

7%

7%

7%

7%

6%

6%

6%

6%

6%

6%

Geweld

15%

15%

14%

13%

11%

11%

14%

14%

14%

15%

Zeden

2%

2%

1%

1%

1%

1%

1%

2%

2%

2%

Drugs

11%

10%

10%

9%

8%

8%

10%

10%

11%

12%

Verkeer WVW94 (incl. overtredingen)

13%

12%

10%

8%

5%

3%

3%

3%

2%

12%

Overig (incl. overtredingen)

7%

7%

7%

5%

4%

4%

3%

3%

3%

6%

Onbekend/geen strafzaak

10%

12%

15%

22%

33%

32%

21%

19%

18%

6%

Type delictb

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

22

2010
N=

2011

2012

2013

2014

2016

2017

2018

2019

30.521

31.088

29.916

30.787

29.116

25.224

23.227

22.639

22.661

Strafrechtelijk verleden

m=12,0

m=11,6

m=11,9

m=11,5

m=12

m=12,2

m=12,7

m=13,1

m=12,8

m=12,5

Geen eerdere contacten

13%

13%

13%

13%

12%

11%

11%

12%

12%

12%

1-2 eerdere contacten

16%

17%

16%

17%

17%

16%

15%

14%

15%

16%

3-4 eerdere contacten

14%

14%

13%

13%

13%

13%

12%

12%

12%

12%

5-10 eerdere contacten

24%

25%

25%

25%

25%

25%

26%

25%

24%

24%

11-19 eerdere contacten

16%

16%

16%

16%

16%

17%

18%

18%

18%

17%

20 of meer eerdere contacten

17%

17%

17%

16%

17%

18%

19%

20%

19%

19%

Leeftijd 1e strafzaak

32.148

2015

m=21,9

m=21,9

m=21,9

m=22,0

m=22,0

m=22,0

m=21,9

m=21,7

m=21,9

m=22,0

12-17 jaar

42%

43%

43%

43%

42%

43%

44%

44%

44%

43%

18-24 jaar

30%

29%

30%

29%

29%

28%

28%

28%

28%

29%

25-29 jaar

10%

10%

10%

10%

10%

10%

10%

10%

10%

10%

30-39 jaar

11%

11%

11%

11%

11%

11%

11%

11%

12%

12%

40-49 jaar

5%

5%

4%

5%

5%

5%

4%

4%

5%

5%

50 jaar of ouder

2%

2%

2%

2%

2%

2%

2%

2%

2%

2%

m=3,7

m=3,7

m=3,8

m=3,6

m=3,3

m=3,4

m=3,6

m=3,8

m=3,9

m=3,9

Tot 2 weken

35%

36%

37%

39%

44%

43%

40%

38%

36%

36%

2 weken tot 1 maand

16%

16%

16%

16%

16%

17%

17%

18%

18%

18%

1 tot 2 maanden

14%

14%

13%

13%

12%

12%

13%

13%

14%

14%

2 tot 3 maanden

8%

7%

7%

7%

5%

6%

6%

6%

6%

6%

3 tot 6 maanden

12%

13%

12%

11%

9%

9%

10%

11%

11%

11%

6 tot 12 maanden

8%

8%

8%

7%

6%

6%

7%

7%

7%

7%

1 jaar of meer

8%

8%

8%

8%

7%

7%

7%

8%

8%

8%

Verblijfsduur (in maanden)

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

23

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

30.521

31.088

29.916

30.787

32.148

29.116

25.224

23.227

22.639

22.661

Huis van Bewaring

39%

33%

30%

32%

28%

25%

28%

27%

27%

28%

Gesloten gevangenis

46%

50%

55%

53%

60%

64%

59%

59%

58%

56%

Gevangenis beperkte beveiliging

4%

5%

4%

3%

1%

0%

0%

0%

0%

0%

Gevangenis zeer beperkte beveiliging

1%

1%

1%

1%

0%

1%

1%

1%

1%

1%

Zorg setting

2%

5%

6%

6%

5%

5%

7%

8%

8%

9%

Extramuraal: Penitentiair Programma

4%

4%

4%

4%

4%

4%

4%

4%

5%

4%

Extramuraal: Elektronische Detentie

3%

0%

0%

0%

0%

0%

0%

0%

0%

0%

N=
Regime bij uitstroom

Noot: N = aantal personen; m = gemiddelde. In verband met missende waarden tellen de kolompercentages niet altijd op tot 100%.
a

Bij meer dan één detentie binnen één jaar, is de eerste als uitgangpunt gekozen.

b

Zwaarste delict binnen de strafzaak. Meerdere delicten kunnen voorkomen. De gehanteerde volgorde van zwaarte (van zwaarst naar lichtst) is: geweld, zeden, vermogen met

c

Vernieling, lichte agressie en openbare ordedelicten.

geweld, vermogen zonder geweld, vernieling, lichte agressie en openbare orde, drugs, verkeer en overig.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

24

Tabel B2.2

Achtergrondkenmerken van ex-gedetineerde jeugdigen per jaar van uitstrooma
2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2.025

1.756

1.559

1.175

1.141

1.087

1.106

1.089

1.355

1.542

Man

94%

94%

95%

95%

95%

95%

96%

96%

94%

95%

Vrouw

6%

6%

5%

5%

5%

5%

4%

4%

6%

5%

m=16,8

m=16,8

m=16,7

m=16,9

m=17,3

m=17,7

m=17,6

m=117,7

m=17,9

m=17,7

15 jaar of jonger

18%

20%

20%

17%

17%

12%

13%

12%

12%

14%

16 tot 18 jaar

59%

58%

58%

56%

46%

41%

42%

41%

33%

35%

18 jaar of ouder

23%

22%

22%

28%

37%

47%

45%

47%

55%

51%

Openbare ordec

11%

9%

10%

8%

6%

6%

7%

7%

8%

7%

Vermogen zonder geweld

27%

24%

26%

24%

24%

27%

29%

28%

23%

23%

Vermogen met geweld

34%

37%

41%

39%

42%

40%

39%

36%

32%

33%

Geweld

13%

16%

11%

15%

14%

13%

12%

14%

12%

12%

Zeden

4%

4%

3%

3%

3%

4%

3%

4%

4%

2%

Overig (incl. overtredingen)

7%

6%

7%

7%

6%

6%

7%

9%

13%

12%

N=
Sekse

Leeftijd bij uitstroom

Type delictb

Onbekend

5%

4%

2%

4%

6%

4%

3%

3%

9%

10%

Strafrechtelijk verleden

m=3,4

m=3,3

m=3,3

m=3,6

m=3,9

m=4,4

m=4,1

m=4,1

m=4,1

m=3,8

Geen eerdere contacten

28%

28%

27%

26%

24%

23%

26%

29%

28%

31%

1-2 eerdere contacten

33%

33%

35%

32%

32%

27%

30%

29%

30%

29%

3-4 eerdere contacten

21%

21%

20%

21%

18%

20%

19%

16%

18%

19%

5-10 eerdere contacten

18%

17%

17%

19%

23%

27%

21%

23%

21%

18%

11 of meer eerdere contacten

1%

2%

1%

2%

3%

4%

4%

4%

4%

3%

m=14,6

m=14,5

m=14,5

m=14,5

m=14,7

m=14,8

m=15,0

m=15,2

m=15,4

m=15,5

15 jaar of jonger

72%

70%

73%

72%

69%

70%

61%

59%

56%

53%

16 tot 18 jaar

25%

26%

25%

24%

25%

22%

29%

28%

29%

31%

18 jaar of ouder

4%

3%

3%

4%

6%

8%

10%

13%

15%

16%

Leeftijd 1e strafzaak

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

25

2010
N=

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2.025

1.756

1.559

1.175

1.141

1.087

1.106

1.089

1.355

1.542

Verblijfsduur (in maanden)

m=5,6

m=5,5

m=5,1

m=5,6

m=6,3

m=6,6

m=4,5

m=3,6

m=3,2

m=3,1

Tot 2 weken

33%

33%

30%

31%

26%

27%

29%

29%

30%

31%

2 weken tot 1 maand

14%

13%

14%

12%

13%

12%

11%

15%

19%

16%

1 tot 2 maanden

19%

17%

19%

20%

19%

19%

21%

18%

19%

20%

2 tot 3 maanden

9%

9%

10%

8%

10%

9%

9%

9%

10%

9%

3 tot 6 maanden

12%

13%

12%

13%

12%

14%

14%

16%

12%

15%

6 tot 12 maanden

5%

6%

7%

6%

8%

7%

8%

6%

5%

6%

1 jaar of meer

9%

9%

8%

10%

12%

12%

6%

5%

5%

3%

Voorlopige hechtenis

69%

71%

72%

68%

68%

66%

73%

67%

60%

64%

Jeugddetentie

23%

22%

22%

25%

20%

22%

21%

27%

34%

31%

Strafrechtelijke maatregel

8%

7%

6%

7%

8%

11%

5%

6%

5%

5%

Uitstroomtitel

Noot: N = aantal personen; m = gemiddelde. In verband met missende waarden tellen de kolompercentages niet altijd op tot 100%.
a

Bij meer dan één detentie binnen één jaar, is de eerste als uitgangpunt gekozen.

b

Zwaarste delict binnen de strafzaak. Meerdere delicten kunnen voorkomen. De gehanteerde volgorde van zwaarte (van zwaarst naar lichtst) is: geweld, zeden, vermogen met

c

Vernieling, lichte agressie en openbare ordedelicten.

geweld, vermogen zonder geweld, vernieling, lichte agressie en openbare orde, drugs, verkeer en overig.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

26

Bijlage 3 Achtergrondkenmerken van ex-werkgestrafte en ex-ondertoezichtgestelde
volwassenen
Tabel B3.1

Achtergrondkenmerken van ex-werkgestrafte volwassenen per jaar waarin de werkstraf werd beëindigda
N=

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

26.398

27.299

27.922

30.092

27.090

25.922

25.145

25.974

85%

84%

83%

83%

84%

84%

85%

85%

Sekse
Man
Vrouw
Leeftijd bij einde werkstraf

15%

16%

17%

17%

16%

16%

15%

15%

m=34,7

m=34,8

m=35,2

m=35,7

m=35,9

m=36,1

m=36,5

m=36,5

Tot 20 jaar

4%

4%

3%

3%

3%

3%

2%

3%

20-24 jaar

22%

22%

21%

19%

18%

17%

17%

16%

25-29 jaar

17%

17%

17%

18%

18%

17%

17%

17%

30-39 jaar

23%

23%

24%

24%

26%

26%

26%

28%

40-49 jaar

21%

21%

20%

20%

20%

20%

19%

19%

50 jaar of ouder

13%

14%

15%

16%

16%

17%

18%

18%

Openbare ordec

11%

11%

10%

10%

9%

9%

9%

9%

Vermogen zonder geweld

33%

34%

35%

35%

36%

34%

33%

31%

Type delictb

Vermogen met geweld

2%

2%

2%

2%

2%

2%

2%

1%

Geweld

24%

23%

22%

22%

21%

21%

21%

20%

Zeden

2%

1%

1%

1%

1%

1%

1%

1%

Drugs

8%

9%

10%

10%

11%

11%

11%

10%

Verkeer WVW94 (incl. overtredingen)

14%

15%

15%

14%

15%

16%

17%

21%

Overig (incl. overtredingen)

5%

5%

5%

5%

6%

6%

6%

6%

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

27

N=

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

26.398

27.299

27.922

30.092

27.090

25.922

25.145

25.974

Strafrechtelijk verleden

m=7,0

m=6,9

m=7,0

m=7,2

m=7,3

m=7,3

m=7,4

m=7,5

Geen eerdere contacten

19%

19%

18%

18%

18%

18%

19%

19%

1-2 eerdere contacten

25%

25%

25%

24%

24%

24%

24%

23%

3-4 eerdere contacten

16%

16%

16%

16%

15%

15%

15%

15%

5-10 eerdere contacten

22%

22%

23%

23%

23%

23%

23%

23%

11-19 eerdere contacten

10%

10%

10%

11%

11%

12%

12%

12%

20 of meer eerdere contacten

8%

8%

8%

8%

8%

9%

9%

9%

Leeftijd eerste strafzaak

m=23,4

m=23,4

m=23,4

m=23,4

m=23,4

m=23,3

m=23,4

m=23,3

12-17 jaar

37%

36%

37%

37%

37%

37%

37%

38%

18-24 jaar

33%

33%

32%

32%

32%

32%

32%

32%

25-29 jaar

10%

10%

9%

10%

10%

10%

10%

10%

30-39 jaar

10%

11%

11%

10%

11%

11%

11%

11%

40-49 jaar

6%

6%

6%

6%

6%

6%

6%

5%

50 jaar of ouder

4%

4%

4%

4%

4%

4%

4%

4%

m=68

m=68

m=65

m=66

m=68

m=67

m=68

m=68

Maximaal 20 uur

6%

6%

7%

8%

8%

8%

9%

9%

20 - 40 uur

27%

28%

31%

30%

29%

29%

28%

27%

40 - 80 uur

36%

35%

33%

33%

32%

33%

32%

33%

80 - 160 uur

23%

23%

21%

22%

22%

22%

23%

23%

Meer dan 160 uur

8%

8%

7%

7%

8%

7%

8%

8%

Vonnis aantal uren werkstraf

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

28

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

26.398

27.299

27.922

30.092

27.090

25.922

25.145

25.974

Individueel bij een externe organisatie

56%

59%

55%

56%

58%

59%

60%

62%

Groepsproject Reclassering Nederland

43%

41%

45%

44%

42%

41%

40%

38%

N=
Uitvoering werkstraf

Afronding werkstraf
Voortijdige negatieve beëindiging

6%

6%

6%

7%

7%

8%

8%

9%

Voltooid

94%

94%

94%

93%

93%

92%

92%

91%

Noot: N =aantal personen; m=gemiddelde. In verband met missende waarden tellen de kolompercentages niet altijd op tot 100%.
a Bij meer dan één beëindigde werkstraf binnen één jaar, is de eerste als uitgangpunt gekozen.
b Zwaarste delict binnen de strafzaak. Meerdere delicten kunnen voorkomen. De gehanteerde volgorde van zwaarte (van zwaarst naar lichtst) is: geweld, zeden, vermogen met
geweld, vermogen zonder geweld, vernieling, lichte agressie en openbare orde, drugs, verkeer en overig.
c
Vernieling, lichte agressie en openbare orde.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

29

Tabel B3.2

Achtergrondkenmerken van ex-ondertoezichtgestelde volwassenen per jaar waarin het toezicht werd
beëindigda
N=

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

9.666

9.390

10.099

10.450

10.297

10.232

10.134

9.741

91%

90%

90%

89%

89%

88%

88%

88%

Sekse
Man
Vrouw
Leeftijd bij einde toezicht

9%

10%

10%

11%

11%

12%

12%

12%

m=35,4

m=35,4

m=36,0

m=36,2

m=36,7

m=37,2

m=37,3

m=37,8

Tot 20 jaar

3%

2%

2%

2%

2%

2%

2%

2%

20-24 jaar

21%

21%

20%

19%

17%

16%

15%

14%

25-29 jaar

15%

16%

17%

16%

17%

17%

17%

16%

30-39 jaar

25%

24%

25%

25%

26%

26%

27%

28%

40-49 jaar

23%

22%

22%

21%

22%

22%

21%

22%

50 jaar of ouder

14%

14%

15%

16%

17%

18%

18%

19%

Type delictb
Openbare ordec

8%

8%

7%

8%

7%

7%

8%

8%

Vermogen zonder geweld

22%

22%

24%

25%

27%

27%

30%

28%

Vermogen met geweld

11%

12%

12%

11%

11%

10%

9%

9%

Geweld

40%

40%

39%

37%

36%

36%

34%

35%

Zeden

5%

6%

5%

5%

5%

5%

5%

5%

Drugs

8%

7%

8%

9%

8%

9%

10%

10%

Verkeer WVW94 (incl. overtredingen)

1%

1%

1%

1%

1%

1%

1%

1%

Overig (incl. overtredingen)

2%

1%

1%

2%

2%

2%

2%

2%

Onbekend

4%

4%

3%

3%

3%

2%

2%

3%

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

30

2012
N=

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

9.666

9.390

10.099

10.450

10.297

10.232

10.134

9.741

Strafrechtelijk verleden

m=10,8

m=10,5

m=10,8

m=10,5

m=11,1

m=10,9

m=11,0

m=11,2

Geen eerdere contacten

13%

12%

13%

13%

12%

12%

12%

12%

1-2 eerdere contacten

19%

19%

18%

18%

18%

19%

18%

17%

3-4 eerdere contacten

14%

16%

14%

15%

14%

14%

13%

14%

5-10 eerdere contacten

24%

25%

25%

26%

25%

25%

25%

25%

11-19 eerdere contacten

15%

14%

15%

14%

15%

15%

16%

16%

20 of meer eerdere contacten

15%

14%

15%

14%

15%

15%

15%

16%

Leeftijd 1e strafzaak

m=22,3

m=22,2

m=22,4

m=22,4

m=22,3

m=22,5

m=22,4

m=22,4

12-17 jaar

45%

45%

45%

45%

45%

44%

45%

44%

18-24 jaar

28%

29%

28%

28%

29%

29%

28%

30%

25-29 jaar

8%

8%

8%

8%

8%

8%

8%

8%

30-39 jaar

9%

9%

9%

9%

10%

10%

10%

9%

40-49 jaar

6%

5%

6%

6%

5%

6%

5%

5%

50 jaar of ouder

4%

3%

4%

4%

4%

4%

4%

4%

14%

16%

21%

21%

21%

22%

23%

22%

Titel start toezicht
Voorwaardelijke schorsing preventieve hechtenis
Voorwaardelijk sepot of transactie

7%

9%

13%

14%

13%

11%

11%

11%

(Gedeeltelijk) voorwaardelijke veroordeling

65%

61%

51%

50%

52%

51%

52%

53%

Detentiefasering of v.i.

10%

10%

10%

10%

10%

10%

9%

9%

Overigd

4%

4%

4%

5%

5%

6%

6%

5%

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

31

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

9.666

9.390

10.099

10.450

10.297

10.232

10.134

9.741

Maximaal één jaar

28%

27%

28%

28%

28%

28%

27%

26%

Eén tot twee jaar

42%

39%

38%

37%

36%

34%

36%

36%

Twee tot drie jaar

22%

25%

23%

24%

22%

22%

20%

23%

Meer dan drie jaar

7%

9%

11%

12%

14%

16%

17%

16%

Voortijdige negatieve beëindiging

22%

18%

18%

16%

16%

16%

17%

17%

Voltooide

78%

82%

82%

84%

84%

84%

83%

83%

N=
Duur toezicht

Afronding toezicht

Noot: N = aantal personen; m = gemiddelde. In verband met missende waarden tellen de kolompercentages niet altijd op tot 100%.
a
b

Bij meer dan één beëindigde toezicht binnen één jaar, is de eerste als uitgangpunt gekozen.
Zwaarste delict binnen de strafzaak. Meerdere delicten kunnen voorkomen. De gehanteerde volgorde van zwaarte (van zwaarst naar lichtst) is: geweld, zeden, vermogen met
geweld, vermogen zonder geweld, vernieling, lichte agressie en openbare orde, drugs, verkeer en overig.

c

Vernieling, lichte agressie en openbare orde.

d

Waaronder strafrechtelijke maatregelen, zoals ISD, tbs of de PIJ-maatregel.

e

Voltooide en voortijdig positief beëindigde toezichten.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

32

Het Wetenschappelijk Onderzoeken Datacentrum (WODC) is het
kennisinstituut voor de rechtsstaat.
Het WODC doet zelf onafhankelijk
wetenschappelijk onderzoek of laat
dit doen door erkende instituten en
universiteiten, ter ondersteuning
van beleid en uitvoering.

Meer informatie:

www.wodc.nl

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

[Categorie] | 33