2
Vragenuur: Vragen Ouwehand
Aan de orde is het mondelinge vragenuur, overeenkomstig
artikel 136 van het Reglement van Orde.
Vragen van het lid Ouwehand aan de minister van Veiligheid en Justitie over de handhaving van de (nieuwe) regels
voor vuurwerk.

Mevrouw Ouwehand (PvdD):
Voorzitter. "Let op! Nederlanders gooien — al dan niet
groepsgewijs — zomaar vuurwerk op straat, in tuinen,
brievenbussen en afvalcontainers. Vuurwerk wordt gegooid
naar voetgangers, fietsers, auto's en dieren. En vooral in
drukke gebieden kan sprake zijn van toenemende criminaliteit." Deze tekst komt van de Amerikaanse ambassade die
de in Nederland verblijvende Amerikaanse burgers meent
te moeten waarschuwen voor de manier waarop wij hier
onze jaarwisseling vieren. Andere landen vinden dat raar.
Nu ben ik een groot voorstander van raar — daar is helemaal niets mis mee — maar op het moment dat de veiligheid van burgers en kinderen in gevaar komt, moeten wij
ons wel achter de oren krabben. De vuurwerktraditie begint
uit de hand te lopen. De Partij voor de Dieren wijst daar al
een aantal jaren op en wordt inmiddels gesteund door VVDcoryfeeën als burgemeester Van Aartsen hier in Den Haag
die vindt dat de traditie is ontspoord.
Ook dit jaar begint het alweer uit de hand te lopen. Er is
vuurwerk onder een kinderwagen gegooid en er is alweer
een hondje ontploft, maar het kabinet lijkt maar niet te willen begrijpen dat de gewoonte om burgers munitie in handen te geven gevaarlijk is. Militairen zeggen ook dat zij een
uitgebreide training krijgen om met zulke explosieven om
te gaan, maar dat met oud en nieuw iedereen er gewoon
mee mag rondlopen. Daar moeten we vanaf.
Het kabinet heeft vanwege de druk ingestemd met het veranderen van de traditie door de regels aan te scherpen.
Vanaf nu mag er op oudejaarsdag alleen nog maar vanaf
18.00 uur vuurwerk worden afgestoken. Er blijkt echter
onvoldoende capaciteit te zijn om daarop te handhaven.
Hoe zit dat? Gemeenten trekken aan de bel. Zij gingen ervan
uit dat dit samen met het ministerie van Veiligheid en Justitie opgepakt zou worden. De minister lijkt nu echter niet
thuis te geven. Ik hoor graag een toelichting op dit punt.

Minister Opstelten:
Voorzitter. Ik dank mevrouw Ouwehand voor de door haar
gestelde vragen. We hebben in buitengewoon goed overleg
met de gemeenten in ons land gekozen voor een wijziging
van de afsteekuren. Die zijn nu van 18.00 uur tot 2.00 uur
's nachts. Er is op dit punt grote overeenstemming tussen
de gemeenten, de staatssecretaris van I en M en mij. In ons
land geldt echter wel dat de handhaving door het lokale
gezag wordt gedaan, door de driehoek van burgemeester,
Openbaar Ministerie en politie. Ik heb geen enkele klacht
daarover gehoord in het overleg dat wij hebben gevoerd.
Ik heb er ook een groot vertrouwen in dat deze maatregel
tot een verbetering zal leiden van de oudejaarsviering die
wij in ons land zo dierbaar achten.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Ouwehand

Mevrouw Ouwehand (PvdD):
Er lijken toch twee werkelijkheden te bestaan. Wij hebben
die brief destijds ook gelezen: de regels worden aangescherpt in de zin dat er niet meer op Oudejaarsdag vanaf
10 uur 's ochtends vuurwerk mag worden afgestoken maar
pas vanaf 18.00 's avonds. Dat lijkt een voorzichtige stap in
de erkenning dat het toch wel gevaarlijk is de hele tijd. De
Kamer heeft te horen gekregen dat het ministerie van Veiligheid en Justitie dat samen met de gemeenten oppakt.
Wij begrijpen nu van de VNG dat gemeenten zich in de
steek gelaten voelen omdat zij dachten dat er voldoende
geld beschikbaar zou worden gesteld door het ministerie
van Veiligheid en Justitie. Dat zijn de signalen die ons
hebben bereikt. Er lijkt onvoldoende budget te zijn om de
regels daadwerkelijk te handhaven en er lijkt onvoldoende
overleg te zijn geweest met het ministerie over de bereidheid van het ministerie om daaraan een bijdrage te leveren.
Ik vraag de minister nogmaals: klopt het signaal dat wij van
de Nederlandse gemeenten hebben gekregen dan niet? Ik
hoor graag een toelichting op wat het ministerie dan wel
heeft gedaan om ervoor te zorgen dat de nieuwe regels
daadwerkelijk gehandhaafd worden en de mensen weten
wat de nieuwe regels zijn.
Minister Opstelten:
Nogmaals, dank aan mevrouw Ouwehand voor de verduidelijking van haar vraag. Het lokaal gezag handhaaft, niet
wij. Wij hebben daarin geen enkele rol te spelen. Wij spelen
wel een rol bij het opstellen van de regels. De eerste verantwoordelijkheid daarvoor ligt bij de staatssecretaris. Ik heb
gezegd hoe het tot stand is gekomen. Het is een initiatief
van de gemeenten, met name de G-4. Ik las vandaag in de
krant veel genuanceerdere berichten, onder meer over
burgemeesters die ervoor opkomen om de situatie te verbeteren. Zij maken inderdaad gebruik van de regelingen
die er nu zijn, waaronder vuurwerkvrije zones. Ik denk dat
het ook duidelijk is dat men lokaal de afweging maakt hoe
men handhaaft. Ik heb hierin veel vertrouwen. Er is geen
enkele relatie met mijn departement wat dat betreft. Wij
hoeven daarvoor geen een euro extra ter beschikking te
stellen. Hiertoe is ook geen enkel verzoek bij ons gekomen.
Ik steun het lokaal gezag in hun handhaving.
Mevrouw Ouwehand (PvdD):
Het lokaal gezag zal het fijn vinden om dat te horen.
Minister Opstelten:
Dat hoop ik zeer. Ik hoop ook dat zij luisteren.
De voorzitter:
Minister! Mevrouw Ouwehand was aan het woord.
Minister Opstelten:
Het spijt mij zeer, voorzitter.
Mevrouw Ouwehand (PvdD):
Toch lijkt er wat miscommunicatie te zijn opgetreden. Het
is de VNG, niet de eerste de beste, die aan het binnenlands
bestuur heeft laten weten dat het uitermate vreemd is dat
de handhaving van een landelijke maatregel, zoals het

9 december 2014
TK 34

34-2-1

verkorten van de afsteekperiode, door de gemeente zelf
betaald moet worden. Een woordvoerder heeft gezegd dat
dit gezamenlijk zou worden opgepakt, maar minister
Opstelten laat het nu afweten. Er is niet eens een landelijke
campagne geweest. Hoe moeten de mensen nu weten dat
er iets is veranderd? Kloppen deze uitlatingen en is er
daadwerkelijk sprake van een misverstand? Of heeft de
VNG gelijk en zou het ministerie over de brug komen om
samen te werken aan de handhaving en de communicatie
en heeft de minister zich hier zojuist vergist?
Minister Opstelten:
Nee, nog een keer, er is geen enkel misverstand. Het gaat
hier gewoon om het toepassen van de regels zoals wij dit
al jaren achter elkaar doen. De regels zijn echter iets veranderd op verzoek van de gemeenten. Er is geen enkel verzoek
aan mij geweest om daarvoor extra capaciteit ter beschikking te stellen. Wij hebben gewoon de politiecapaciteit in
ons land, de boa's en ander lokaal gezag. We bemoeien
ons daar niet mee. Ik zeg dat nog een keer. Hierover bestaat
geen enkel misverstand.
Ik ga over naar het tweede punt. Met een campagne moet
je nooit te vroeg starten. Je moet hem pas starten op het
moment dat de besluiten, waarover de campagne gaat, zijn
genomen. De staatssecretaris van I en M zal dan alle
gemeenten nog een keer aanschrijven en een campagne
ondersteunen voor vuurwerkbrillen. Sommige burgemeesters hebben hiervoor al het voorbeeld gegeven. Ik heb geen
enkele vrees dat er iemand in ons land niet zal weten dat
vanaf dit jaar het vuurwerk pas vanaf 18.00 uur kan worden
afgestoken. Ik herhaal: dit jaar kan pas vanaf 18.00 uur het
vuurwerk worden afgestoken.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
De kijkers naar Politiek24 weten dat nu misschien. Is het
niet bijzonder verstandig om vanuit het Rijk ervoor te zorgen
dat iedereen dit weet? De minister weet het, wij weten het
nu in deze zaal en de kijkers — ik denk dat dat er 10.000 20.000 zijn — ook. De rest van Nederland moet dit ook
weten. Mijn partij vindt het niet terecht om zonder het te
vertellen een nieuwe maatregel in te voeren over een
onderwerp dat toch feestelijk bedoeld is, en de mensen dan
wel te beboeten. Ik roep de minister op om te zorgen voor
een fatsoenlijke voorlichtingscampagne.
Minister Opstelten:
Ik heb een aantal maatregelen aangegeven die de staatssecretaris zal aanmerken. Ze zal een brief sturen naar alle
gemeenten over de wijziging van het vuurwerkbesluit.
Tevens wordt melding gemaakt van de nieuwe afsteektijden
bij de landelijke campagnes over vuurwerkbrillen en over
zwaar en illegaal vuurwerk. I en M maakt daarnaast een
persbericht dat gelijktijdig met de inwerkingtreding van het
besluit verschijnt. Verder zal er een bericht komen op de
website van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en
Veiligheid. Het gaat vanaf nu continu in de publiciteit
komen.
De voorzitter:
Mevrouw Van Tongeren, tweede vraag.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Ouwehand

Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Ik denk dat de meeste tienerjongens die dit vuurwerk gaan
afsteken, de website voor criminaliteitspreventie niet
dagelijks raadplegen. Ik doe dus nogmaals een oproep voor
een fatsoenlijke landelijke campagne. Maar begrijp ik de
minister ook goed dat er door het Rijk geen cent extra wordt
uitgetrokken — geen extra inzet, geen extra capaciteit —
en dat zowel de voorlichting als de handhaving over de
schutting gemikt wordt naar de gemeentes?
Minister Opstelten:
Over de voorlichting heb ik het nodige gezegd. Die zal de
staatssecretaris van I en M doen. De handhaving is in dit
land niet een zaak van het Rijk — u bent daar zelf een groot
voorstander van — maar van het lokaal gezag. Dat wil ik
nog een keer benadrukken. Het lokaal gezag heeft ook
benadrukt dat het de afsteektijden gaat veranderen. We
hebben daar goed overleg over gepleegd, hebben elkaar
de hand gegeven en gezegd: zo gaan we het doen. Dat
worden nu de maatregelen vanaf 31 december, 18.00 uur.
Het zware illegale vuurwerk is een verantwoordelijkheid
van de douane samen met de politie, het Openbaar Ministerie en de Inspectie Leefomgeving en Transport.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Ik sta hier omdat dit voor mijn fractie ook een heel belangrijk
punt is. Het is door vorige sprekers al aangehaald, maar
ook de ChristenUnie vindt het heel belangrijk dat mensen
goed geïnformeerd zijn over de nieuwe maatregelen die
door de rijksoverheid naar voren zijn gebracht. Ik ben nog
niet overtuigd door het antwoord van de minister. Hij zegt:
we gaan de gemeenten informeren, de informatie komt op
een website voor criminaliteitspreventie en er komt een
campagne over vuurwerkbrillen. Dat is allemaal goed. Daar
zal ik niets van zeggen. Maar hoe weet straks mijn buurtvrouw, mijn wijkgenoot dat de nieuwe afsteektijden zijn
veranderd? Wat is het antwoord van de minister daarop?
Minister Opstelten:
Dat gebeurt door de maatregelen en nog veel meer. In de
landelijke campagne over vuurwerkbrillen en zwaar en
illegaal vuurwerk zal ook de wijziging van de tijden worden
meegenomen. Het is iedereen wel bekend dat je niet in
oktober moet beginnen over het afsteken van vuurwerk.
Dat moet je doen als het aan de orde is. Goede campagnevoerders weten dat ze nooit te vroeg moeten zijn, maar op
het juiste moment moeten beginnen. Dat zal de staatssecretaris zeker doen.
Mevrouw Ouwehand (PvdD):
Ik hoor de minister toch niet zeggen dat er een campagne
komt specifiek voor het voorlichten van mensen over de
nieuwe afsteektijden. Wel over vuurwerkbrillen. Ook mooi,
maar daar ging de vraag niet over. Ik wil van de minister
weten of hij gaat controleren. Wat wordt dan zijn succesmoment of zijn faalmoment als we straks op 1 januari de cijfers
zien? Heeft de minister daar ijkpunten voor geformuleerd?
Hoeveel mensen wisten het? Hoeveel mensen hebben zich
eraan gehouden? Hoe ging het met de handhaving? Heeft
de minister doelstellingen?

9 december 2014
TK 34

34-2-2

Minister Opstelten:
Ik zeg nog een keer dat het wordt meegenomen in de landelijke campagnes. Dat gebeurt dus integraal. Je doet niet
een campagne voor dit en een campagne voor dat, terwijl
het allemaal te maken heeft met het afsteken van vuurwerk.
Dat doe je in één klap. Dan zal het niemand ontgaan.
Het meetmoment ligt in de handen van u en van mij en van
heel Nederland, van de burgers. We moeten er een feest
van maken. Ik hoop dat deze maatregelen er onder andere
toe kunnen bijdragen dat het toch weer beter ging dan vorig
jaar. We zullen dat weten op 1 januari. Overigens zijn we
het gewend om elke oudejaarsnacht goed te evalueren.
De voorzitter:
Mevrouw Ouwehand, tweede vraag.
Mevrouw Ouwehand (PvdD):
Zeker.
Het gaat nu al ieder jaar hetzelfde. Ik zou graag van de
minister de toezegging krijgen dat hij, voordat het oud en
nieuw is, de Kamer laat weten welke maatstaven hij heeft
voor een evaluatie. Vorig jaar zagen we het Belgische
nieuws. Daar waren maar zeven auto's in de fik geweest.
In Nederland waren er 8.400 incidenten. Dan zien we de
minister van Veiligheid en Justitie op televisie zeggen dat
geweld tegen hulpverleners onacceptabel is en het jaar
daarna gaat het weer precies hetzelfde. Welke reflectie
mogen we verwachten van dit kabinet? Mogen we die
misschien voor aankomend oud en nieuw van het kabinet
krijgen, zodat we na oud en nieuw kunnen kijken of dit
beleid daadwerkelijk de doelen dichterbij brengt, namelijk
een leuk oud en nieuw zonder gewonden en zonder geweld
tegen hulpverleners?
Minister Opstelten:
Dat laatste hoop ik met mevrouw Ouwehand. Ik hoef daar
van tevoren geen targets aan te geven. Targets horen bij
het lokaal bestuur, bij de burgemeesters en de politie ter
plaatse. Daar gaat het om. Ik weet dat de burgemeesters in
de steden en hun driehoekspartners daar goed voor staan.
Ze hebben de maatregelen weloverwogen genomen. Er
zijn 41 gemeenten die vuurwerkvrije zones hebben gerealiseerd. Die zullen dat goed hebben afgewogen en daarbij
de handhavingsaspecten hebben meegenomen. Ik ben dus
vol vertrouwen dat we het een stukje beter gaan doen dan
volgend jaar. We zullen het 1 januari weten.
De voorzitter:
Dank u wel voor uw antwoorden. U mag nog even blijven,
want ook de volgende vraag wordt aan u gesteld.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Ouwehand

9 december 2014
TK 34

34-2-3