Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

27 625

Waterbeleid

Nr. 195

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 mei 2011
Inleiding
Het Hoogwaterbeschermingsprogramma is in maart door uw Kamer
aangewezen als groot project. Op 28 april ontving ik van de vaste
commissie voor Infrastructuur en Milieu de uitgangspuntennotitie groot
project Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP), met het verzoek om
binnen één maand schriftelijk te reageren. Hierbij doe ik uw commissie
mijn reactie toekomen.
Ik dank de commissie voor de voortvarende wijze waarop deze uitgangspuntennotitie is opgesteld. De status van groot project onderstreept het
belang van waterveiligheid en draagt bij aan de verdere beheersing van
het HWBP. Dit is essentieel omdat de middelen schaars zijn terwijl
waterveiligheid blijvend aandacht en investeringen behoeft. In onderstaande paragrafen zal ik nader ingaan op de uitgangspuntennotitie.
Vanzelfsprekend zal ik invulling geven aan de eisen zoals geformuleerd in
de Regeling grote projecten.
Duur van de grootprojectstatus
De commissie geeft in haar notitie aan dat de status van groot project
alleen betrekking heeft op de 92 projecten uit het HWBP 2 en dat de
resultaten uit de 3e Toetsing hier buiten vallen. Dit lijkt mij logisch. Het
HWBP 2 komt immers voort uit de 1e en 2e toetsing. Naar aanleiding van
de 3e toetsing zal een volgend HWBP opgesteld worden. Dit zorgt voor
een duidelijk en eindig geheel waarover verantwoording afgelegd kan
worden. Indien de 3e of eventueel 4e toetsing aanleiding geeft tot
scopewijzigingen binnen de huidige 92 projecten, dan zullen deze
uiteraard in de voortgangsrapportages worden gerapporteerd.
In de uitgangspuntennotitie wordt voorgesteld dat in 2017 de eindevaluatie plaats vindt, aangezien dan het HWBP afgerond zou moeten zijn. Ik

kst-27625-195
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 625, nr. 195

1

stel voor dat ik in de basisrapportage een voorstel doe voor de timing van
deze eindevaluatie op basis van de meeste actuele planningen van de
projecten.
Informatievoorziening
U geeft terecht aan dat er naar een goede balans moet worden gezocht
tussen de gewenste informatiedichtheid enerzijds en de omvang
anderzijds. Dit staat op gespannen voet met het feit dat de commissie
aanvullende eisen stelt ten opzichte van de Regeling grote projecten.
Mijns inziens dient deze balans gevonden te worden door de focus vooral
te leggen op de relevante en risicovolle projecten en aspecten binnen het
HWBP 2. Uiteraard zal daarbij, zoals uw commissie verzoekt, ook een
analyse en oordeel met betrekking tot de realisatie en doelbereiking van
het programma worden gegeven.
Wat betreft de niet-financiële informatievoorziening zal worden aangesloten bij de uitgangspunten uit de Regeling grote projecten. In de
basisrapportage zal per project worden beschreven in welke fase het
project verkeert, welke volgende mijlpaal voorzien is en wanneer de
geplande oplevering is. Mochten er lopende het project wijzigingen
optreden dan zal daarover in de voortgangsrapportages worden bericht.
Bij afwijking van de planning van een project zal de reden daarvoor
worden beschreven evenals de maatregelen die worden genomen om
deze afwijking te beheersen. Op programmaniveau zullen de belangrijkste
risico’s worden gerapporteerd, evenals de bijbehorende beheersmaatregelen. Deze risico’s en beheersmaatregelen, evenals de post onvoorzien
op programmaniveau, zullen elk half jaar geactualiseerd worden.
De commissie vraagt in de uitgangspuntennotitie naar de gevolgen van
het subsidiekarakter van het HWBP voor de rol van het Rijk bij het
bereiken van de waterveiligheidsdoelstelling van het programma en voor
de controlefunctie van de Kamer daarop in het kader van de Regeling
grote projecten. De waterschappen hebben een eigenstandige verantwoordelijkheid voor het op orde brengen en houden van de (primaire)
waterkeringen onder hun beheer, en daarmee voor het bieden van
wettelijk genormeerde hoogwaterbescherming aan de inwoners van hun
beheersgebied. Het Rijk heeft een systeemverantwoordelijkheid voor de
waterveiligheid. Het feit dat het HWBP 2 een subsidieprogramma is,
betekent dat er minder sturingsmogelijkheden zijn voor het Rijk. De
waterschappen hebben volgens de Waterwet immers recht op een
subsidie voor de dijkversterking indien voldaan wordt aan de voorwaarden. Er is dus niet sprake van een taakstellend budget. Dit neemt niet weg
dat in samenwerking met de waterschappen er alles aan gedaan wordt
om tot een sobere en doelmatige uitvoering van de dijkversterkingprojecten te komen. De status van groot project zal dit enkel ten goede
komen.
Bij de financiële informatievoorziening heeft de commissie aangegeven
extra aandacht te willen hebben voor de beoordeling van de verhouding
van beschikbare financiële middelen en de toereikendheid van deze
middelen om de geformuleerde waterveiligheidsdoelstellingen te
bereiken. Dit gezien de financiële uitgangssituatie van het programma bij
aanvang van de grootprojectstatus. Ik merk hierbij op dat deze financiële
situatie met het Bestuursakkoord Water veranderd is. In mijn brief over
het Bestuursakkoord Water (27 625, nr. 190) heb ik aangegeven dat er
voldoende middelen beschikbaar zijn voor de uitvoering van de lopende
waterveiligheidsprogramma’s, waaronder het HWBP 2. Ik wil u daarom in
overweging geven om voor het HWBP 2, zoals gebruikelijk is voor andere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 625, nr. 195

2

grote projecten zoals Ruimte voor de Rivier, eenmaal per jaar een
accountantsrapport te laten opstellen.
Daarnaast verzoekt de commissie per project het budget, de verwachte
financiële tekorten en de ontwikkeling van deze situatie te schetsen. Ik stel
voor dat ik hier de raming aan toevoeg en deze informatie op een zodanig
abstractieniveau presenteer dat er geen verbinding gelegd kan worden
met individuele contracten. Gezien het feit dat bij het HWBP 2 het
projectbudget grosso modo overeenkomt met de aanbestedingssom,
betreft dit namelijk marktgevoelige informatie. Ik zal hier zoveel mogelijk
aansluiten bij de werkwijze van Ruimte voor de Rivier.
In gevallen van een voorziene overschrijding op projectniveau zal een
meer uitvoerige toelichting worden geven over de oorzaak en de te
nemen maatregelen.
De door de commissie voorgestelde splitsing van kosten voor het
realiseren van de waterveiligheidsdoelstelling en de kosten voor
ruimtelijke inpassing is voor het HWBP overzichtelijk. Ik ga ervan uit dat
de commissie hier doelt op de bovenwettelijke inpassing (ruimtelijke
kwaliteit). Deze kosten zijn niet subsidiabel en worden derhalve niet in het
subsidiebedrag opgenomen. Alle projecten worden getoetst op waterveiligheid en in hoeverre dit doel op een sobere, robuuste en doelmatige
wijze wordt bereikt. Alleen bij de Zwakke Schakels is sprake van een
dubbeldoelstelling en zal ik de kosten die gemoeid zijn met de doelstellingen op het gebied van ruimtelijke kwaliteit inzichtelijk maken, zoals ook
gevraagd in de motie van uw Kamer (32 500-A, nr. 44).
Conform het verzoek in de uitgangspuntennotitie zal het HWBP 2 op
artikel 16 van de begroting van het Infrastructuurfonds worden geplaatst,
op eenzelfde wijze als Ruimte voor de Rivier en Maaswerken. Om
administratieve redenen is het echter niet haalbaar om dit al bij de
Voorjaarsnota gereed te hebben, bij de begroting 2012 zal dit wel het
geval zijn.
Adviezen taskforce Ten Heuvelhof
De commissie ziet graag dat de maatregelen die genomen worden naar
aanleiding van het advies van de taskforce Ten Heuvelhof worden
meegenomen in de rapportages en dat gerapporteerd zal worden over de
effectiviteit van deze maatregelen. Voorzover deze adviezen betrekking
hebben op het HWBP 2, zal ik aan deze wens tegemoetkomen. Er zijn een
paar voorstellen voor wijzigingen die gekoppeld zijn aan het HWBP 2,
zoals het vervangen van de 15% voorbereidingskosten door de werkelijk
gemaakte kosten. De uitgangspuntennotie hoeft hierdoor niet gewijzigd te
worden, de stand van zaken van deze acties en de eventuele consequenties voor de basisreferenties zullen opgenomen worden in de
basisrapportage. Over de implementatie van de adviezen over het
volgende HWBP zal ik u separaat informeren.
Timing basisrapportage
Indien er tijdig een akkoord is over de uitgangspuntennotitie, dan streef ik
ernaar om u de basisrapportage rond 1 oktober dit jaar toe te zenden.
Daarmee kan vaart in het proces worden behouden en tegemoetgekomen
worden aan de wens van de commissie om de voortgangsrapportages in
het vervolg gelijktijdig te behandelen met die van Ruimte voor de Rivier
en Zandmaas/Grensmaas. De eerste voortgangsrapportage, met peildatum 31 december 2011, zal dan voor 1 april 2012 worden toegezonden.
De opmerkingen die zijn gemaakt over de bijlage van de brief van 2 juli
2010 zal ik meenemen bij opstellen van de voortgangsrapportages.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 625, nr. 195

3

Slot
Ik ben ervan overtuigd dat deze uitgangspuntennotitie het mogelijk maakt
om spoedig een basisrapportage op te stellen. Indien deze brief aanleiding geeft tot een gesprek stel ik voor, vanwege het gewenste tempo, dit
bij het Algemeen Overleg Waterkwantiteit op 16 juni te betrekken.
De staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
J. J. Atsma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 625, nr. 195

4