Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

30 495

Toekomstig internationaal klimaatbeleid

Nr. 9

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 oktober 2010
Met deze brief wil ik uw Kamer mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken informeren over de stand van zaken van de mondiale
klimaatonderhandelingen en vooruitkijken naar de klimaattop begin
december in Cancun, Mexico. Ik sta daarbij ook stil bij de specifieke
Nederlandse initiatieven en inzet in dat onderhandelingsproces.
Nederland bepaalt haar positie in de internationale klimaatonderhandelingen in EU-verband. De gezamenlijke EU positie zal worden vastgesteld
in de Milieuraad van 14 oktober a.s. en vervolgens in de Europese Raad
van 28/29 oktober.
Samengevat moet ik constateren dat de mondiale onderhandelingen
onder het Klimaatverdrag (UNFCCC) moeizaam verlopen. Partijen
overbruggen geen tegenstellingen en houden vast aan bekende posities.
Verschillende Partijen vallen zelfs terug op posities van vóór het in
december gesloten Kopenhagen-akkoord. Er groeit ook nog geen gedeeld
beeld over welke resultaten straks politiek mogelijk zijn in Cancun.
Maar er zijn ook lichtpunten. Zo is duidelijk dat in veel landen, op
nationaal niveau, grote inspanningen worden geleverd om klimaatbeleid
te ontwikkelen of aan te scherpen. Vele landen zien krachtig klimaatbeleid
ook als kans voor innovatie, duurzame groei en energiezekerheid.
Bovendien groeit de kracht van informele samenwerkingsverbanden
tussen landen die constructief willen bijdragen aan een effectieve en
alomvattende overeenkomst. Ook positief is dat de Nederlandse initiatieven in het onderhandelingsproces hun vruchten afwerpen.
Het mondiale onderhandelingsproces
In het formele VN onderhandelingsproces zijn de Partijen bij het
Raamverdrag inzake Klimaatverandering (UNFCCC) dit jaar drie keer bij
elkaar gekomen. Een vierde formele ronde staat gepland voor begin

kst-30495-9
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 495, nr. 9

1

oktober in China (4-9 oktober, Tianjin). De volgende klimaattop (COP-16)
staat gepland voor begin december in Cancun, Mexico.
Doel van het onderhandelingsproces is om tot nieuwe, mondiale
klimaatafspraken te komen. Dit proces wordt gedreven door drie, nauw
samenhangende agenda’s: (a) het in 2007 overeengekomen Bali Actieplan,
dat om nieuwe mondiale klimaatafspraken onder het Raamverdrag vraagt,
van zowel ontwikkelde als ontwikkelingslanden; (b) het «Kyoto spoor», dat
zich richt op verdergaande emissie reducties in ontwikkelde landen voor
na 2012, wanneer de huidige verplichtingen onder het Kyoto-protocol
aflopen; en (c) het in december 2009 door regeringsleiders overeengekomen Kopenhagen-akkoord.
Het onderhandelingsproces laat weinig vooruitgang zien en posities van
landen blijven grotendeels onveranderd. Hiervoor zijn verschillende
oorzaken, waaronder de volgende:
• Een hardnekkige hindernis is het ontbreken van een gedeelde visie op
«het product» van de onderhandelingen straks in Cancun. Wordt er
gewerkt aan één, alomvattende tekst, of richt Cancun zich op een reeks
aparte besluiten, als tussenstap naar een totaalafspraak op een later
moment?
• Een tweede barrière is dat de twee onderhandelingssporen elkaar in
gijzeling blijven houden. Bij gebrekkige vooruitgang in het Kyoto spoor
(over post-2012 reductieverplichtingen voor ontwikkelde landen), is er
weinig animo bij ontwikkelingslanden om stappen te zetten in het
spoor onder het Raamverdrag (waarin nieuwe inspanningen van
ontwikkelingslanden een centrale rol spelen). Omgekeerd zijn
ontwikkelde landen niet geneigd nieuwe, juridisch bindende stappen in
het Kyoto spoor te zetten, zolang er geen duidelijkheid is over
afspraken in het Verdragsspoor.
• Een ander knelpunt is de positie van de Verenigde Staten, waar
federale regulering op het terrein van klimaat uitblijft. Hoewel de
Amerikaanse regering zich constructief opstelt in het multilaterale
spoor, heeft het gezien de nationale politieke omstandigheden weinig
armslag in de UNFCCC onderhandelingen. Die positie heeft niet alleen
zijn weerslag op de bereidheid van de ontwikkelingslanden om nieuwe
internationale afspraken te maken, maar heeft ook repercussies voor
de positie van veel ontwikkelde landen – in tegenstelling tot de VS
hebben die immers wel juridisch bindende verplichtingen onder het
Kyoto-protocol.
• Een hardnekkige barrière is ook het gebrek aan vertrouwen in de
onderhandelingen – wederzijdse twijfels over de vraag of landen hun
(inhoudelijke en financiële) toezeggingen wel gestand zullen doen,
houden vooruitgang tegen.
De Nederlandse lijn richting Cancun
Er zijn geen toverformules om genoemde barrières te slechten. Bovendien
laten China en de VS zich de wet niet voorschrijven door andere landen.
En hoewel Nederland en de EU zich onveranderd blijven inzetten voor
ambitieuze en betekenisvolle resultaten in Cancun, zijn grote stappen
vooruit op deze klimaatconferentie niet te verwachten. Indachtig de
beperkingen, is de lijn van Nederland richting Cancun als volgt.
Een procesbesluit alléén, waarmee de gehele ontwerp-onderhandelingstekst wordt doorgestuurd naar 2011, zou een te mager resultaat zijn van
Cancun, zonder uitzicht op een beter resultaat een jaar later in Zuid-Afrika.
Daarom zal Nederland in de aanloop naar, en in Cancun, krachtig blijven
inzetten op het realiseren van operationele besluiten. Het gaat dan om
besluiten op die (onderdelen van) thema’s waar overeenstemming over

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 495, nr. 9

2

mogelijk is en welke directe actie stimuleren. Ik denk hierbij aan besluiten
over rapportage (hoe maken landen aan elkaar inzichtelijk welke acties
thuis worden uitgevoerd), voorkomen van ontbossing (fase 1 en 2 van
REDD+), adaptatie, technologie, en de financiële architectuur. Deze
stapsgewijze aanpak voorkomt dat alle thema’s elkaar in gijzeling blijven
houden. Op basis van dergelijke besluiten moet dan volgend jaar verder
worden gebouwd aan een completer regime.
Naast het werken aan operationele Cancun-besluiten in het formele,
multilaterale onderhandelingsspoor, heeft het ook grote waarde om via
informele kanalen en in kleinere verbanden klimaatactie te ondersteunen
of initiatieven te ontwikkelen. Meer dan de formele onderhandelingen, die
vooral gericht zijn op «wat er moet», geeft die benadering ruimte om
ervaringen en kennis uit te wisselen en te spreken over «hoe het kan.»
Nederland zal die benadering dan ook actief (blijven) hanteren, als
onderdeel van onze inzet in de onderhandelingen. Zo heb ik het initiatief
genomen tot het opzetten van een internationale, digitale portal
(www.faststartfinance.org) waarin landen informatie delen over lopende
klimaatfinanciering. Transparantie op het punt van financiering en het
inzichtelijk maken welke acties er daadwerkelijk worden uitgevoerd
dragen bij aan het herstellen van het wederzijdse vertrouwen tussen
landen. Ik lanceerde dit initiatief tijdens een door Zwitserland en Mexico
georganiseerde informele Ministeriële bijeenkomst in Geneve
(2–3 september) over financiering van klimaatbeleid. Op die bijeenkomst
werd het belang onderstreept van het mobiliseren van private investeringen, en werd gesproken over lange termijn financiering, met een
groeiende consensus over de manier waarop het in Kopenhagen
overeengekomen Groene Klimaatfonds snel operationeel kan worden.
Daarnaast ondersteunt en neemt Nederland deel aan de informele
«Cartagena Dialoog» – een groep van ontwikkelde en ontwikkelingslanden
die zich richt op oplossingen en gezamenlijke belangen. In deze Dialoog
wordt over verschillende cruciale onderhandelingsthema’s gesproken. Op
uitnodiging van de landen die deelnemen aan de Dialoog, heeft
Nederland onlangs de leiding gekregen bij het formuleren van voorstellen
voor de architectuur van de long term finance, zoals de complementariteit
maar ook regiefunctie van het Groene Klimaatfonds aan alle lopende
multilaterale, bilaterale en unilaterale relevante geldstromen van zowel de
publieke als de private sector, de verbinding op afstand van het Fonds aan
de COP en de toegang tot het Fonds met behulp van gesteunde en
geharmoniseerde nationale systemen, programma’s en projecten van
ontwikkelingslanden .
Ook heeft het Kabinet gerichte bilaterale acties geïnitieerd om thema’s die
in de onderhandelingen een rol spelen ook in de praktijk operationeel te
maken. Een aantal niet limitatieve voorbeelden:
• Met Fast Start Finance worden Afrikaanse landen en Indonesië
ondersteund met programma’s voor hernieuwbare energie. Ook wordt
er gewerkt aan capaciteitsopbouw voor mitigatie, REDD en adaptatie.
• Nederland assisteert in Colombia bij het opzetten van emissieregistratie, een essentieel aspect van het onderhandelingsthema «MRV»
(monitoring, reporting and verification), en in Mexico bij de ontwikkeling van een set van concrete nationale mitigatie acties (NAMA’s), een
ander centraal onderhandelingsthema.
• In oost Afrika werkt Nederland samen met Ethiopië en Oeganda om de
landbouw aan te passen aan de gevolgen van klimaatverandering,
bijvoorbeeld door de introductie van nieuwe gewassen en efficiënter
waterbeheer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 495, nr. 9

3

•
•

•

Nederland assisteert Indonesië en Ghana bij de opzet en uitwerking
een low carbon development strategie.
Het KNMI begeleidt een studie naar waterproblemen als gevolg van
klimaatverandering in west Java, als onderdeel van een brede
samenwerking tussen Nederland en Indonesië in het kader van
Partners voor Water/Water Mondiaal.
Op het gebied van klimaatadaptatie assisteert Nederland Vietnam bij
het tot stand brengen van een Deltaplanachtige aanpak voor de
bescherming van de Mekong Delta.

Samengevat zet Nederland dus in op inhoudelijke en operationele
besluiten in Cancun, met het oog op verdere bouw en versterking van het
internationale klimaatregime in 2011, aangevuld met praktische initiatieven en samenwerking in kleinere informele verbanden, die een
positieve impuls aan de onderhandelingen kunnen geven.
De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
J. C. Huizinga-Heringa

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 495, nr. 9

4