Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 763

Toekomst van de krijgsmacht

Nr. 34

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 november 2013
Aanleiding
Tijdens het overleg van 6 november jl. (Kamerstuk 33 763, nr. 33) over de
nota In het belang van Nederland hebben onder meer de leden Knops en
Eijsink gevraagd om een nadere uiteenzetting van de nieuwe inrichting
van het Commando Landstrijdkrachten (CLAS), in het bijzonder de
omvorming van 13 Gemechaniseerde Brigade in Oirschot tot een
gemotoriseerde brigade. Zoals toegezegd tijdens het notaoverleg
ontvangt u deze uiteenzetting vóór de begrotingsbehandeling.
Nota en nieuwe begrotingsafspraken 2014
De nieuwe voorstellen voor de inrichting van het CLAS komen voort uit de
begrotingsafspraken van 11 oktober jl. In mijn aanvulling op de nota
(Kamerstuk 33 763, nr. 7 van 25 oktober jl.) heb ik u hierover geïnformeerd.
De omvorming van 13 Gemechaniseerde Brigade in Oirschot tot een
gemotoriseerde brigade is tijdens de totstandkoming van de nota In het
belang van Nederland de revue gepasseerd. De maatregel werd in
operationeel opzicht als zeer interessant beschouwd, maar de structurele
opbrengst was niet toereikend. Daarom is aanvankelijk in de nota besloten
tot de opheffing van 45 Pantserinfanteriebataljon. Met de toegewezen
middelen van 11 oktober jl. kon alsnog worden gekozen voor de
omvorming van de brigade in Oirschot met behoud van het Pantserinfanteriebataljon. Hiermee worden de volgende effecten bereikt:
• De versterking, in combinatie met de instandhouding van 45 Pantserinfanteriebataljon, van de operationele relevantie;
• meer mogelijkheden voor de intensivering van de internationale
samenwerking;
• de verdere vergroting van het adaptieve vermogen.

kst-33763-34
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 763, nr. 34

1

Voor alle duidelijkheid, de alternatieve maatregelen worden tot stand
gebracht binnen de meerjarige financiële kaders die gelden voor het
CLAS. Er is, met andere woorden, geen sprake van verdringing van
andere operationele capaciteiten.
Versterking operationele relevantie en internationale samenwerking
Algemeen
Het kabinet kiest voor een krijgsmacht die is voorbereid op alle strategische functies en een scala aan inzetmogelijkheden. Dat geldt vanzelfsprekend ook voor de landmacht. Daarbij past een gereedschapskist die,
afhankelijk van de omstandigheden, maatwerk mogelijk maakt.
Doctrine
De manoeuvrecapaciteit van het CLAS bestaat momenteel uit een
combinatie van lichte (luchtmobiele) en gemechaniseerde (pantserinfanterie) eenheden. De ervaringen in onder meer Irak en Afghanistan laten
zien dat er bij inzet vaak behoefte is aan gemotoriseerd optreden. De
robuustheid van gemotoriseerd optreden valt tussen lichte en gemechaniseerde eenheden in. Dit komt tot uitdrukking in vuurkracht, bescherming
en mobiliteit. Ook in toekomstige missies voorziet Defensie de behoefte
aan gemotoriseerd optreden. Vooral in stabilisatiemissies acht zij, met het
oog op het dreigingsniveau, gemotoriseerd optreden waarschijnlijk. Ook
België en Frankrijk onderkennen het belang van gemotoriseerd optreden
en hebben deze wijze van optreden structureel in de krijgsmacht ingebed.
Tot dusver heeft Defensie lichte of gemechaniseerde eenheden moeten
opleiden en trainen om gemotoriseerd optreden mogelijk te maken. Door
gemotoriseerde capaciteit structureel in de organisatie te verankeren, zijn
minder omscholing en aanvullende trainingen nodig. Hierdoor kunnen
eenheden sneller worden ingezet. Er ontstaat zo een evenwichtige
combinatie van manoeuvre-eenheden. Ook nemen de mogelijkheden toe
om de samenwerking met soortgelijke eenheden in bijvoorbeeld België en
Frankrijk te versterken.
De kern van het CLAS bestaat na de beoogde aanpassingen uit drie unieke
brigades en de special forces van het KCT. Bij langdurige stabilisatieoperaties kunnen de drie brigades in elkaars voortzettingsvermogen voorzien.
De drie brigades zijn:
• Een gemechaniseerde brigade bestaande uit twee pantserinfanteriebataljons die in staat is deel te nemen aan interventie- en stabilisatieoperaties op een hoog geweldsniveau. Deze brigade richt zich op
samenwerking met Duitsland. Deze brigade omvat ook de kern van het
nog op te richten Concept Development & Experimentation (CD&E)
element.
• Een gemotoriseerde brigade bestaande uit twee gemotoriseerde
bataljons voor het optreden in stabilisatieoperaties. Deze brigade richt
zich op samenwerking met België en Luxemburg. De mogelijkheden
voor een intensivering van de samenwerking met Frankrijk in dezen
worden op dit moment nader onderzocht.
• Een luchtmobiele brigade bestaande uit drie bataljons die snel
inzetbaar zijn tijdens crises. Deze brigade zal zich vooral richten op
samenwerking met Duitsland en de integratie in de Division Schnelle
Kräfte.
Een van de drie bataljons van de luchtmobiele brigade gaat zich specifiek
richten op de ondersteuning van het Korps Commando Troepen (KCT).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 763, nr. 34

2

Het is een samenwerkingsvorm zoals de Amerikaanse Ranger bataljons en
de Duitse Division Schnelle Kräfte die al kennen. Het gaat om structurele
ondersteunende gevechtscapaciteit tijdens speciale operaties, zoals
Tactical Air Landing Operations. Deze ondersteuning is er ook in
Nederland al, maar tot dusver op ad hoc basis. Het concept van versterkte
samenwerking wordt de komende tijd nader uitgewerkt. In het maritieme
domein is overigens een vergelijkbare ontwikkeling gaande. Daar betreft
het de versterking van de samenwerking tussen Maritime Special
Operations Forces (MarSOF) en de Special Operations Capable getrainde
elementen van de Maritime Combat Groups.
Materieel
De omvorming van 13 Gemechaniseerde Brigade tot een gemotoriseerde
brigade heeft vooral gevolgen voor de gevechtsvoertuigen. De verdere
materiële samenstelling van de bataljons blijft zoveel mogelijk intact.
Zoals gemeld in mijn brief van 25 oktober jl. (aanvulling op de nota) krijgt
deze brigade de beschikking over een combinatie van de wielvoertuigen
Bushmaster, Mercedes-Benz, Fennek en Boxer. De Boxer is nieuw, de
andere drie zijn al in gebruik. Alle 88 CV-90’s die nu zijn ingedeeld bij deze
brigade, komen beschikbaar voor andere doeleinden. Hiervan worden er
44 verkocht. De overige 44 worden ten behoeve van de gemechaniseerde
eenheden aangehouden voor opleiding en training, als logistieke reserve
en voor reservedelen. Dit resulteert in een aanzienlijke besparing op de
materiële exploitatie. Naast de eenmalige verkoopopbrengsten van de
CV-90’s is ook een eenmalige vrijval in investeringen voorzien, onder
andere bij de projecten Vervanging zware bergingscapaciteit en
Vervanging brugleggende tank. De besparingen worden momenteel nader
bepaald.
Personeel
Bij de aanpassing van 13 Gemechaniseerde Brigade blijft de personele
samenstelling van de bataljons en de rest van de brigade vrijwel intact.
Wel zijn wijzigingen bij de vaste voertuigbemanningen noodzakelijk.
Uiteraard worden ook de opleiding en de training van de brigade
aangepast aan de nieuwe rol.
Verdere vergroting adaptief vermogen
Het kabinet kiest voor een krijgsmacht die het vermogen heeft zich aan
externe ontwikkelingen aan te passen. In de nota wordt daartoe onder
andere een nieuw element, te weten Concept Development and Experimentation (CD&E), geïntroduceerd om innovatieve concepten snel tot
bruikbare capaciteiten te kunnen ontwikkelen. De Navo heeft CD&E
ontwikkeld als hulpmiddel om sneller te kunnen inspelen op veranderende omstandigheden en nieuwe uitdagingen. Voor landoptreden wordt
deze taak belegd bij een eenheid van 43 Gemechaniseerde Brigade. Deze
eenheid vormt een koppelvlak tussen het CLAS, bedrijven en kennisinstellingen.
Ook het Commando Zeestrijdkrachten (CZSK) en het Commando
Luchtstrijdkrachten (CLSK) doen aan CD&E, maar zij hebben daarvoor
geen afzonderlijke eenheid opgericht. Zij voeren experimenten uit aan
boord van schepen, vliegtuigen en voertuigen, terwijl het Commando
Koninklijke Marechaussee met een experimenteeromgeving werkt. Voor
alle operationele commando’s geldt dat experimenten veelal te maken
hebben met nieuwe capaciteiten of modificaties aan bestaande systemen.
De resultaten kunnen aanleiding zijn om een ontwerp aan te passen
voordat het wordt toegepast of voordat een modificatie wordt uitgevoerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 763, nr. 34

3

De toegevoegde waarde van CD&E wordt mede bepaald door de
betrokkenheid van kennisinstituten zoals TNO, NLR en Marin, en
bedrijven.
Tot slot
De regionale inbedding van het CLAS blijft onveranderd. De verdergaande
regionale concentratie van materieeltypen levert voordelen in de
bedrijfsvoering op omdat de ondersteuning doelmatiger kan worden
ingezet. Zo is de CV-90 in gebruik in het noorden van het land en de
Bushmaster in het zuiden. Zoals gezegd, zal er in de voorbereiding op
missies minder behoefte zijn aan omscholing en aanvullende opleidingen.
De versterking van de operationele focus van elk van de drie brigades, ten
slotte, zal een positief effect hebben op de gereedstelling.
De Minister van Defensie,
J.A. Hennis-Plasschaert

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 763, nr. 34

4