Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2574
Vragen van de leden Paulus Jansen (SP), Hoogland (PvdA) en De Rouwe
(CDA) aan de ministers van Economische Zaken en van Infrastructuur en
Milieu over aanleg en beheer van wandel- en fietsroutes (ingezonden 22 april
2013).
Antwoord van staatssecretaris Dijksma (Economische Zaken) mede namens
de minister van Infrastructuur en Milieu (ontvangen 17 juni 2013) Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2012–2013, nr. 2236
Vraag 1
Hoe staat het met de realisatie van de uitvoeringscontracten 2007–2013 met
de provincies over de landelijke routenetwerken voor wandelen, fietsen en
varen? Worden alle afgesproken doelen naar verwachting gehaald?
Zijn er achterblijvers bij de provincies?
Antwoord 1
Het Rijk heeft de financiering voor de Landelijke Routenetwerken voor
wandelen, fietsen en varen beëindigd. Met de ondertekening van het
Bestuursakkoord Natuur is de zorg voor de Landelijke Routenetwerken de
verantwoordelijkheid van de regio (met name provincies, gemeenten en
recreatieschappen). In deze verantwoordelijkheid ga ik niet treden.
Vraag 2 en 3
Hoe zijn de financiering van Wandelnet (landelijk wandelplatform/beheerder
Lange Afstand Wandelpaden (LAW-paden)) en het Landelijk Fietsplatform op
dit moment geregeld en hoe is de continuïteit van het beheer van de
landelijke wandel- en fietsroutes geborgd?
In welke mate zijn Wandelnet en Fietsplatform afhankelijk van provinciale
middelen? Is het waar dat provincies hun verantwoordelijkheid voor de regie
van de provinciale wandel- en fietspaden zeer verschillend invullen? Zo ja,
hoe is dit te rijmen met de wens om te komen tot een robuust landelijk
netwerk van doorgaande wandel- en fietsroutes?
Antwoord 2 en 3
Met het beëindigen van de financiering van de Landelijke Routenetwerken is
tevens de financiering van het Wandelnet en het Landelijk Fietsplatform
beëindigd. Het is aan de regio om het Wandelnet en het Landelijk Fietsplatform een verantwoordelijkheid te geven bij de zorg voor de Landelijke
Routenetwerken en hen hierin financieel te willen ondersteunen.

ah-tk-20122013-2574
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

Vraag 4 en 5
Hoe heeft zich de afgelopen jaren het recreatief medegebruik van oevers van
waterlopen ten behoeve van wandelaars en fietsers ontwikkeld? Zijn er cijfers
over de groei van het aantal kilometers wandel-/fietspad in medegebruik bij
de rijksoverheid (Rijkswaterstaat), waterschappen en derden?
In hoeveel gevallen is recreatief medegebruik van geweigerd? Is er een vorm
van beroep/arbitrage mogelijk in gevallen waarin door het weigeren van
medegebruik een doorgaande wandel- of fietsroute ernstig aan kwaliteit
inboet?
Antwoord 4 en 5
Met de ondertekening van het Bestuursakkoord Natuur is de zorg voor de
recreatie de verantwoordelijkheid van de regio. Ik beschik dan ook niet over
cijfers over het recreatief medegebruik van oevers van waterlopen door
wandelaars en fietsers.
Het is aan elk waterschap om te besluiten of en wanneer zij medegebruik van
oevers en waterlopen toestaat. Bestuurders van waterschappen zien wel de
positieve effecten van medegebruik, zoals het creëren van draagvlak voor de
taken van het waterschap bij burgers. Doorgaans zijn er beroepsmogelijkheden als recreatief medegebruik wordt geweigerd, maar dat hangt af van de
specifieke situatie en weigeringgrond.
Ik wijs u in dit verband ook op de brief van de toenmalige staatssecretaris
van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie d.d. 22 maart 2012, waarin
de Tweede Kamer is geïnformeerd over hindernissen die wandelaars
ondervinden bij het wandelen langs watergangen bij waterschappen,
Kamerstuk 26 419, nr. 52.
Vraag 6
Doet u gericht onderzoek1 naar de ontwikkeling van de doorsnijding van
wandel- en fietspaden door nieuwe infrastructuur en het opwaarderen van
bestaande infrastructuur?
Zo ja, kan voor de rijkswegen, de spoorwegen en de vaarwegen uit de
realisatiefase van het MIRT worden aangegeven hoeveel wandel- en
fietspaden zijn doorsneden? Bij hoeveel van deze doorsnijdingen was er
sprake van een een LAW- of Landelijke Fietsroute (LF-route), een streekpad of
een pad dat onderdeel vormt van het knooppuntennetwerk?
Zo nee, kan worden aangegeven hoe de geciteerde doelstelling uit de Nota
Mobiliteit concreet ingevuld wordt? Is de minister van Infrastructuur en Milieu
bereid om voortaan bij de jaarlijkse rapportage over het MIRT ook te
rapporteren over de effectiviteit van flankerend beleid om wandel- en
fietsroutes te beschermen tegen doorsnijding?
Antwoord 6
Nee. Er wordt geen gericht onderzoek gedaan naar de ontwikkeling van de
doorsnijding van wandel- en fietspaden door nieuwe infrastructuur en het
opwaarderen van bestaande infrastructuur.
Bij aanleg en/of reconstructie van infrastructuur wordt gekeken naar de
impact op bestaande infrastructuur, waaronder LAW- en LF-routes. Instandhouding van reeds bestaande verbindingen is daarbij het uitgangspunt. Als
het gaat om aanleg of aanpassing van rijksinfrastructuur is per projectbesluit
opgenomen hoe de minister van Infrastructuur en Milieu met de impact op
bestaande verbindingen omgaat. Bij regionale infraprojecten ligt die
verantwoordelijkheid bij decentrale overheden.
Het jaarlijks rapporteren over de effectiviteit van het flankerend beleid om
wandel- en fietsroutes te beschermen tegen doorsnijding, brengt in de ogen
van dit kabinet meer administratieve lasten met zich mee, terwijl het streven
juist gericht is op minder administratieve lasten. Aangezien het hier niet
alleen over rijksinfrastructuur gaat, maar ook over de provinciale of gemeentelijke infrastructuur, past een dergelijke rapportageplicht ook niet bij de
decentralisatie van verantwoordelijkheden binnen het ruimtelijk beleid.
1

«Voor de minister van V&W is met name de doorsnijding van wandel- en fietspaden door infrastructuur een punt van aandacht. In de Nota Mobiliteit is als essentieel onderdeel opgenomen
dat alle beheerders van wegen, spoorwegen en vaarwegen bij aanleg en aanpassing van infrastructuur een (mede)verantwoordelijkheid hebben voor het zoveel mogelijk instandhouden van
kruisende routes voor fiets- en wandelverkeer.», Kamerstuk 29 892 nr. 5 pag.1–2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Vraag 7
Kunt u aangeven op grond van welke criteria «.... beheerders van wegen,
spoorwegen en vaarwegen bij aanleg en aanpassing van infrastructuur een
(mede)verantwoordelijkheid hebben voor het zoveel mogelijk in stand houden
van kruisende routes voor fiets- en wandelverkeer»?2
Antwoord 7
Er zijn geen vastomlijnde criteria. Dit wordt bij ieder project apart bekeken.
Vraag 8
Loopt het project «Recreatie en overwegen» nog? Zo nee, is er een eindrapportage beschikbaar?
Antwoord 8
Het project «recreatie en overwegen» is in 2006 afgerond met het document
«Als een ommetje, een omweg wordt; handreiking voor belangenbehartiging
en besluitvorming bij overwegsaneringen». De aanbevelingen zijn door
ProRail opgepakt. ProRail voert regelmatig en vroegtijdig overleg met
recreatieve belangenorganisaties om – bij voorgenomen aanpassingen van
overwegen – de recreatieve belangen in beeld te brengen en te betrekken bij
de oplossingsrichting.
Vraag 9
Worden er, bijvoorbeeld vanuit het oogpunt van sociale veiligheid, eisen
gesteld aan wandel- en fietspassages onder wegen en spoorwegen die sterk
kostenverhogend werken? Zou het voor minder frequent gebruikte passages
een optie zijn om een simpele, goedkope, prefab passage te ontwikkelen die
overdag gebruikt kan worden door wandelaars/fietsers en ’s nachts door het
wild? Zo ja, bent u bereid om hier als grote opdrachtgever voor de aanleg
van infrastructuur in het voortouw te nemen?
Antwoord 9
Per project wordt een beoordeling gemaakt van de te nemen maatregelen,
waarbij kosteneffectiviteit het primaire uitgangspunt is. Bij de gunning en
uitvoering wordt zo veel als mogelijk ruimte gegund aan het innovatief
vermogen van de aannemer.
Vraag 10
Hoe staat het met de plannen om de Wegenwet in te trekken?
Antwoord 10
Er is geen voornemen de Wegenwet in te trekken. Wel is de minister van
Infrastructuur en Milieu voornemens om de Wegenwet op termijn, in het
kader van de Omgevingswet, te moderniseren.
Vraag 11
Hoeveel procent van de landelijke fietsroutes (LF) en landelijke wandelroutes
(LAW) zijn planologisch beschermd via wegenlegger of bestemmingsplan?
Vindt u een deugdelijke planologische bescherming wenselijk en zo ja, hoe
denkt u die op afzienbare termijn te verzekeren?
Antwoord 11
De landelijke wandel- en fietsroutes zijn binnen het ruimtelijke beleid zoals
vastgelegd in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte, niet geïdentificeerd
als een nationaal belang. Het is aan provincies en gemeenten om hier beleid
op te formuleren en te besluiten over planologische borging.
Vraag 12
Hoeveel ecoducten zijn opengesteld voor recreatief medegebruik door
wandelaars en door fietsers?

2

Kamerstuk 29 892, nr. 5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3

Als dit veel minder dan 100% is: op grond van welke criteria wordt
«....toeristisch-recreatief medegebruik van de robuuste verbindingen mogelijk
gemaakt wanneer de natuurdoelstelling er niet onder lijdt»?3
Antwoord 12
De primaire functie van ecoducten is voor gebruik door dieren. Er zijn
momenteel 32 ecoducten geheel gereed in Nederland, waarvan er circa 9
ingericht zijn voor recreanten (met wandelpad en/of fietspad).
De criteria die bij afweging voor recreatief medegebruik worden gehanteerd
zijn:
a. De doelgroepsoorten (diersoorten) waarvoor het kunstwerk is bedoeld;
b. Het standpunt van de terreinbeheerders (onder andere of dit gebied is
opengesteld voor wandelaars);
c.
Of er binnen een redelijke afstand een vervangende verbinding is in de
vorm van een viaduct of een onderdoorgang;
d. Kan binnen het budget een goede kosteneffectieve oplossing worden
gevonden.
Er vindt overleg plaats met de terreinbeheerders en met belangenorganisaties, zoals de Stichting Wandelnet en de Stichting Landelijk Fietsplatform.
Vraag 13
Hoe loopt de uitvoering van de Subsidieregeling netwerk landelijke wandelpaden? Welke verschillen zijn er bij de uitvoering van de regeling door de
provincies? Tot wanneer is de financiering van de Subsidieregeling verzekerd?
Antwoord 13
Het rijksbudget voor deze subsidieregeling is opgenomen in het ILG. In de
ILG-bestuursovereenkomsten hebben Rijk en provincies afspraken gemaakt
over de realisatie van de met de regeling beoogde boerenlandpaden. Per
1 januari 2011 was 308 km aan boerenlandpaden gerealiseerd.
Met de ondertekening van het Bestuursakkoord Natuur is de zorg voor de
boerenlandpaden de verantwoordelijkheid van de regio (met name provincies, gemeenten, waterschappen en recreatieschappen). In deze verantwoordelijkheid ga ik niet treden.
Vraag 14
In hoeveel gevallen is gebruik gemaakt van de mogelijkheid om wandelen op
te nemen in een pakket voor agrarisch natuurbeheer? Hoe ontwikkelt het
gebruik van deze optie zich in de tijd?
Antwoord 14
Op dit moment is voor 12,3 km aan wandelpad over boerenland opgenomen
in pakketten agrarisch natuurbeheer. Het merendeel van de pakketten heeft
een looptijd tot en met 2015.
Vraag 15
In welke mate worden Brede Doel Uitkering (BDU) gelden ingezet voor fietsen wandelvoorzieningen die (mede) een recreatief karakter hebben?
Antwoord 15
De BDU moet worden gebruikt voor de realisering van verkeer- en vervoervoorzieningen (art 2 Wet BDU verkeer en vervoer). Daaronder vallen ook
voorzieningen voor fietsers en voetgangers, maar niet als deze uitsluitend
een recreatief karakter hebben. De decentrale overheden (provincies en 7
WGR+ gebieden) zijn verantwoordelijk voor de uitgaven ten laste van de
BDU. Er is geen informatie op landelijk niveau beschikbaar welk deel van de
BDU de decentrale overheden in de loop der jaren hebben besteed aan
voorzieningen voor fietsers en wandelaars.

3

Kamerstuk 29 892, nr. 5, pag. 5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

4