Regeldruk in de curatieve zorg

Regels die eenvoudiger kunnen of als overbodig worden ervaren

TNS Nipo - oktober 2015

Regeldruk in de curatieve zorg

Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport zet zich actief in om de regeldruk
binnen onder andere de curatieve zorg te verminderen. TNS Nipo is gevraagd om inzicht te
geven in concrete overheidsregels die volgens zorgprofessionals en (staf)medewerkers
binnen de curatieve zorg eenvoudiger kunnen of overbodig zijn. Dit door onder hen een
vragenlijst uit te zetten waarbij zorgprofessionals zowel problemen als mogelijke
oplossingen konden melden. In augustus en september 2015 heeft TNS Nipo deze
vragenlijst uitgezet om de volgende vraag te kunnen beantwoorden:
Welke concrete overheidsregels binnen de curatieve zorg zijn overbodig of kunnen volgens
zorgprofessionals en (staf)medewerkers eenvoudiger?
Het uitgangspunt van dit onderzoek is om zoveel mogelijk meldingen te verzamelen van
regels die in de ogen van zorgprofessionals en (staf)medewerkers eenvoudiger kunnen of
overbodig zijn. Op basis van de binnengekomen meldingen is er met een tekstanalyse per
sector (eerstelijns- en ketenzorg, ziekenhuiszorg en medisch specialistische zorg, curatieve
geestelijke gezondheidszorg, geneesmiddelen en medische technologie) een zo concreet
mogelijk overzicht gemaakt van thema's waarover de meeste meldingen zijn gedaan. Het
doel van dit onderzoek is niet om een representatief beeld te geven van hoe groot de
regeldruk is. Wel is het doel om meer inzicht te krijgen in de knelpunten die
zorgprofessionals ervaren bij overheidsregels en ook welke mogelijk oplossingen zij zien.
Een verdere toelichting van de analyse en de onderzoeksaanpak is te vinden in de
onderzoeksverantwoording.
Hieronder volgt per sector een overzicht van regels en thema’s die volgens
zorgprofessionals en (staf)medewerkers overbodig zijn of eenvoudiger kunnen. Bij een
aantal thema’s of regels geven we tevens aan wat volgens de doelgroep een (onbedoeld)
gevolg is van een specifieke regel of thema.
Curatieve geestelijke gezondheidszorg
-

-

Vasthouden aan DSM-classificaties leidt tot problemen. Een onbedoeld gevolg
hiervan is dat zorgprofessionals een alternatieve classificatie gebruiken om toch zorg
te kunnen leveren en vergoeding te krijgen voor de geleverde zorg.
De DSM-diagnose die door de huisarts is opgegeven, bepaalt waar iemand recht op
heeft. Daardoor is het niet mogelijk dat de hoofdbehandelaar in de GGZ met een
cliënt samen mag bepalen welke behandeling hij/zij krijgt. Een onbedoeld gevolg
hiervan is dat er onnodig heen en weer wordt geschakeld tussen cliënt en
doorverwijzer.
De door de NZa vastgestelde maximumtarieven voor zorgverleners met een BIG
registratie worden niet door alle zorgverzekeraars gebruikt.
GZ-psychologen: zij dienen 150% meer uren te werken dan andere zorgverleners.
Dit wordt door de betreffende artsen als onrealistisch ervaren.
De DBC-registratie van zorg in minuten. Suggestie wordt geopperd om op te geven
hoeveel behandelingen/verrichtingen zijn gedaan. Dat bespaart in de ogen van
zorgprofessionals tijd.
Het verplicht op bepaalde momenten inzetten van de ROM-meting.
De eisen aan verwijsbriefjes: bijvoorbeeld dat de datum van de behandeling niet
later mag zijn dan de datum van verwijzing.
Het afschaffen een verplichte verwijsbrief voor huisarts/POH, basis GGZ en
specialistische GGZ.

TNS Nipo - oktober 2015

Regeldruk in de curatieve zorg

Eerstelijns- en ketenzorg
-

BTW betalen over personeelskosten als er wordt samengewerkt met een andere
partij. Dit geldt ook voor de BTW-afdracht bij de inkoop van zorg buiten de
basiszorg.
De voorwaarden om een vergoeding van medicatie en/of een hulpmiddel te krijgen,
zijn te streng.
De machtiging voor vergoedingen verbandmiddelen.
Een verplichte verwijsbrief van de huisarts.
Regels die de samenwerking tussen huisartsen belemmeren. Bijvoorbeeld; bij
onderhandelingen met zorgverzekeraars.
De plicht om jaarlijks een contract af te sluiten met een zorgverzekeraar.
Het verplicht los moeten declareren van 'prestaties' en 'geneesmiddelen' bij
apothekers.
Afschaffen van het CIZ en zorgprofessionals zoals de huisarts of wijkverpleegkundige
de indicatie laten stellen.
De prescriptieregel bij apothekers.

Geneesmiddelen en medische technologie
-

-

BNG-tarief: splitsen van 1e uitgifte zorg- tarief en aflevertarief, dit zorgt voor veel
onbegrip en wantrouwen bij patiënten.
Het beleid dat er voor zorgt dat zorgverzekeraars zelf mogen beslissen welke
geneesmiddelen en hulpmiddelen ze willen vergoeden. Dit zorgt voor veel
onduidelijkheid. Voorbeeld uit de praktijk: zaken die in eerste instantie wel lijken te
worden vergoed door een zorgverzekeraar worden soms, met terugwerkende kracht,
alsnog afgekeurd.
Opiumwetadministratie waardoor opiumwetrecepten zonder origineel recept niet
mogen worden afgeleverd. Het blijkt in de praktijk niet werkbaar om te werken
zonder geldigheid van fax of elektronische recepten.
De vele en verschillende ZN-formulieren voor machtigingen van geneesmiddelen en
hulpmiddelen die apothekers gebruiken. Deze verplichting door NZa en
zorgverzekeraars zorgt voor wantrouwen vertraging.
Preferentiebeleid zorgt voor veel onduidelijkheid en logistieke belasting bij
apothekers. Dit resulteert in verlaging van de therapietrouw en onnodige kosten.
De groei aan verplichte certificaten voor apotheken.

Ziekenhuiszorg en medisch specialistische zorg
-

Registreren van DBC/DOT/ICD-10 geeft grote administratieve last. De ICD-10
codering kost tijdens spreekuur extra tijd wat direct ten koste gaat van de tijd voor
de patiënt.
Grote overlap van regels vanuit IGZ, ministerie, verzekeraars, beroepsgroepen en
NZa.
Adhoc regels vanuit de IGZ die na een bepaald incident direct worden ingevoerd.
Deze worden gezien als ondoordacht en niet praktisch.
Prestatie-indicatoren kosten veel tijd maar geven niet werkelijk de kwaliteit van zorg
weer omdat het in de praktijk zeer situatieafhankelijk is.
Regels die gelden voor het indienen en uitvoeren van patiëntgebonden onderzoek.

TNS Nipo - oktober 2015

Regeldruk in de curatieve zorg

Onderzoeksverantwoording
Veldwerk

-

-

-

-

De doelgroep van het onderzoek zijn zorgprofessionals en (staf)medewerkers
werkzaam binnen de curatieve gezondheidszorg. Er is in dit onderzoek een
onderscheid gemaakt tussen de volgende sectoren: eerstelijns- en ketenzorg,
ziekenhuiszorg en medisch specialistische zorg, curatieve geestelijke
gezondheidszorg, geneesmiddelen en medische technologie.
In totaal hebben 1282 respondenten meegedaan aan het onderzoek. TNS Nipo
beschikt over een eigen panel met daarin zorgprofessionals die bereid zijn om deel te
nemen aan onderzoek. Onder deze groep zijn in totaal 3981 zorgprofessionals
aangeschreven. Van deze groep deden 611 respondenten mee aan het onderzoek.
Dit komt neer op een responspercentage van 15,3%. In totaal is er één reminder
verzonden naar deze groep.
Hiernaast is er aan zorgprofessionals gevraagd om de link naar de vragenlijst door te
sturen naar collega’s en relaties in hun netwerk die ook werkzaam zijn binnen de
curatieve zorg. Ook heeft het ministerie van VWS een email gestuurd naar
koepelorganisaties met daarin het verzoek om de link naar de vragenlijst te
verspreiden. Door deze acties hebben nog eens 671 zorgprofessionals aan het
onderzoek deelgenomen wat neerkomt op een totaal netto aantal van 1282.
Het veldwerk is online uitgevoerd en heeft plaatsgevonden in de periode van 7
augustus 2015 tot en met 10 september 2015.

Analyse
De kern van het onderzoek bestond uit een open vraag waarin we de respondenten vroegen
welke overheidsregels in hun optiek overbodig of ingewikkeld zijn. Er is om een aantal
redenen gekozen om niet met gesloten vragen te werken:
 De curatieve zorg kent verschillende sectoren die ieder met verschillende
overheidsregels te maken hebben.
 Niet alle zorgprofessionals en (staf)medewerkers zijn even goed op de hoogte van
de regels die er zijn.
 Het doel was om een open inventarisatie te maken en zorgprofessionals en
(staf)medewerkers zoveel mogelijk ruimte te geven om vanuit hun dagelijkse
praktijk aan te geven welke regels eenvoudiger kunnen of overbodig zijn.
Voor de analyse van de antwoorden op de vraag welke overheidsregels overbodig of
ingewikkeld zijn, is er gebruik gemaakt van ‘text mining’. Hiermee kunnen relatieve
frequenties van woorden in teksten in kaart worden gebracht. Naast deze standaard vorm
van ‘text mining’, is er in de analyse ook gekeken naar de relaties tussen woorden. Door na
te gaan hoe vaak combinaties van woorden (woordclusters) voorkwamen in de antwoorden,
hebben we onderwerpen/thema’s kunnen ontdekken. In de analyse is er gekozen voor een
overzicht van regels/thema’s per sector: eerstelijns- en ketenzorg, ziekenhuiszorg en
medisch specialistische zorg, curatieve geestelijke gezondheidszorg, geneesmiddelen en
medische technologie.

TNS Nipo - oktober 2015

Regeldruk in de curatieve zorg

Na deze fase van de analyse zijn de automatisch gegenereerde clusters per sector als
‘trechter’ gebruikt. Dit om op basis van de grote hoeveelheid open antwoorden, concrete
regels/thema’s te destilleren. Dit is gedaan door handmatig na te gaan welke samenhang
door respondenten is genoemd. In deze fase van de analyse is er vooral gekeken naar
specifieke thema’s/instanties die in combinatie met andere thema’s zijn genoemd. Op deze
wijze is er per woordcluster naar de ruwe data (open antwoorden) gekeken en geanalyseerd
in welke context de woorden uit de clusters worden genoemd. Op basis van deze
antwoorden is vervolgens de vertaling gemaakt naar concrete regels of thema’s.

TNS Nipo - oktober 2015

Regeldruk in de curatieve zorg