EUROPESE
COMMISSIE

Brussel, 3.10.2018
COM(2018) 663 final

VERSLAG VAN DE COMMISSIE
over de toepassing in 2017 van Verordening (EG) nr. 1049/2001 inzake de toegang van
het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie

NL

NL

INLEIDING
In 2017 is de Europese Commissie alles in het werk blijven stellen om haar verbintenis
inzake meer transparantie en verantwoording na te komen. Dat probeert ze onder meer te
doen door de daadwerkelijke uitoefening van het recht van toegang tot bij de EUinstellingen berustende documenten1 te stimuleren. Dit recht is vastgelegd in artikel 42
van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, artikel 15, lid 3, van het
Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) en
Verordening (EG) nr. 1049/2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van
het Europees Parlement, de Raad en de Commissie2.
Bredere transparantieagenda
De Europese Commissie heeft een aantal belangrijke stappen gezet om de transparantie
van haar wetgevings- en beleidsuitvoeringsprocessen te verbeteren, ook in haar contacten
met belanghebbenden en lobbyisten.
In 2017 bleef de Commissie werken aan de uitvoering van haar Agenda voor betere
regelgeving, die ten doel heeft om de Europese Unie beter en transparanter te laten
werken, met een sterke nadruk op eenvoudiger handelen en alleen wanneer dit van belang
is voor de burgers. Sinds 2017 wordt in het kader van het programma voor gezonde en
resultaatgerichte regelgeving (Refit) van de Commissie gezocht naar mogelijkheden voor
vereenvoudiging en beperking van onnodige kosten bij elk voorstel van de Commissie
voor herziening van bestaande wetgeving. De initiatieven die hieruit voortkomen worden
elk jaar opgenomen in het werkprogramma van de Commissie en kunnen worden gevolgd
in het Refit-scorebord.
Binnen Refit richt de Europese Commissie zich voornamelijk op gebieden waar bedrijven
en andere belanghebbenden geconfronteerd worden met buitensporige kosten en lasten.
Hiertoe heeft de Commissie een onlineportaal gecreëerd, het Refit-platform, waar
iedereen suggesties kan doen en advies kan inwinnen bij een deskundigengroep op hoog
niveau. Sinds de oprichting ervan heeft het Refit-platform 58 adviezen uitgebracht, op
basis van 280 suggesties van het publiek voor manieren om EU-wetgeving doeltreffender
en doelmatiger te maken.
In april 2016 bereikten de drie instellingen overeenstemming over het Interinstitutioneel
Akkoord over beter wetgeven. In 2017 hebben de instellingen verder gewerkt aan het
concept voor de toekomstige gemeenschappelijke wetgevingsdatabank waarin dit
akkoord voorziet. Na het bereiken van overeenstemming hierover worden nu
gedetailleerde specificaties opgesteld en is een begin gemaakt met de ontwikkeling van
deze tool, een gebruikersvriendelijk portaal dat bestemd is voor het algemene publiek en
dat eenvoudige toegang zal bieden tot informatie over lopende wetgevingsprocessen, die
zal worden aangeboden in de vorm van een tijdlijn met links naar meer gedetailleerde
bronnen.
In december 2017 is het nieuwe interinstitutionele onlineregister van gedelegeerde
handelingen gelanceerd3. Dit is een gezamenlijke tool van de Europese Commissie, het
Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie die toegang biedt tot de hele
1

2
3

Begunstigden van het recht van toegang tot documenten zijn EU-burgers en personen met verblijfplaats
of statutaire zetel in een lidstaat. Maar ook burgers en rechtspersonen van derde landen zonder
verblijfplaats of statutaire zetel in een lidstaat genieten dit recht.
Publicatieblad (PB) L 145 van 31.5.2001, blz. 43 (hierna "Verordening (EG) nr. 1049/2001" genoemd).
http://europa.eu/rapid/press-release_IP-17-5221_en.htm

1

wetgevingscyclus van gedelegeerde handelingen, van de planning door de Europese
Commissie tot de bekendmaking ervan in het Publicatieblad. Op deze manier vergroot de
tool, die fungeert als één loket voor iedereen die belang heeft bij, of belangstelling heeft
voor, dit type handelingen, de transparantie van het proces van het opstellen, vaststellen
en democratisch controleren van gedelegeerde handelingen.
In 2017 verbeterde de Europese Commissie het register van deskundigengroepen verder,
met name door een nieuw onderdeel voor vergaderingen van groepen toe te voegen,
waarin de documenten op een meer geordende en gebruikersvriendelijke wijze worden
gepresenteerd. Ook werden de synergieën tussen het register van deskundigengroepen en
het transparantieregister verbeterd door te zorgen voor de automatische overdracht van
gegevens over het lidmaatschap van deskundigengroepen.
Parallel daaraan is het transparantieregister gestaag blijven groeien en bevat het inmiddels
meer dan 11 000 ingangen, waarvan 2 430 nieuwe entiteiten die in de loop van 2017 zijn
ingeschreven4. Al deze entiteiten hebben zich verbonden aan een gemeenschappelijke
gedragscode. Het transparantieregister is een van de grootste in zijn soort in de wereld.
Om de algehele kwaliteit van de gegevens en de gebruikerservaring te verbeteren is een
nieuwe, innovatieve IT-tool ontwikkeld en geïmplementeerd. Bovendien verstrekt het
transparantieregister
sinds
december
2017
automatisch
informatie
over
5
deskundigengroepen van de Commissie waarin registranten zijn benoemd, die wordt
opgehaald uit het register van deskundigengroepen van de Commissie, en over andere,
soortgelijke adviesorganen6.
In het kader van het voorstel van de Commissie voor een nieuw interinstitutioneel
akkoord inzake een verplicht transparantieregister7 stelde het Europees Parlement op
15 juni 2017 zijn eigen onderhandelingsmandaat vast8, op 6 december 2017 gevolgd door
de Raad van de Europese Unie9. Onder het Estse voorzitterschap van de Raad van de
Europese Unie werden twee interinstitutionele vergaderingen ter oriëntatie gehouden, op
6 september 2017 en 12 december 2017. Politieke vertegenwoordigers van de drie
instellingen kwamen overeen om begin 2018 een aanvang te maken met de
onderhandelingen over een verplicht EU-transparantieregister. Na voorbereidende
vergaderingen op technisch niveau vond de eerste politieke vergadering plaats op 16 april
2018.
Transparantie met betrekking tot de ethiek van het gedrag van commissarissen en oudcommissarissen wordt geboden via een speciaal daartoe bestemde webpagina van de
Commissie10.

4
5

6
7
8
9

10

Alleen entiteiten die per 31.12.2017 waren geregistreerd en actief waren zijn meegerekend.
Hiermee worden personen bedoeld die zijn benoemd om een gezamenlijk belang van belanghebbende
partijen op een bepaald beleidsterrein te vertegenwoordigen, en dus niet een individuele
belanghebbende, maar een beleidsopvatting die wordt gedeeld door verschillende belangenorganisaties
("type B-leden") en organisaties in de brede zin van het woord, inclusief bedrijven, verenigingen, ngo’s,
vakbonden, universiteiten, onderzoeksinstituten, advocatenkantoren en adviesbureaus ("type C-leden"),
zoals neergelegd in Commissiebesluit C(2016) 3301 van 30.5.2016.
http://ec.europa.eu/transparency/regexpert/index.cfm?Lang=NL
http://ec.europa.eu/transparency/regdoc/rep/1/2016/NL/1-2016-627-NL-F1-1.PDF
http://www.europarl.europa.eu/resources/library/media/20170622RES78125/20170622RES78125.pdf
http://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2017/12/06/transparency-register-councilagrees-mandate-for-negotiations/
https://ec.europa.eu/info/about-european-commission/service-standards-and-principles/codesconduct/ethics-and-integrity-eu-commissioners_en

2

Ter gelegenheid van zijn rede over de Staat van de Unie 2017 heeft voorzitter Juncker
een nieuwe gedragscode voor leden van de Commissie aangekondigd11. De
gemoderniseerde regels zetten de toon voor nieuwe ethische regels in Europa. De nieuwe
gedragscode geeft gevolg aan het streven van voorzitter Juncker, al sinds zijn aantreden,
naar meer transparantie, en verlengt de "afkoelingsperiode" van 18 maanden naar twee
jaar voor voormalige commissarissen en naar drie jaar voor de voorzitter van de
Commissie. Met duidelijkere regels, hogere ethische normen en meer transparantie op
een aantal terreinen gaat de modernisering nog verder. De nieuwe gedragscode is op 1
februari 2018 van kracht geworden.
Op 12 september 2017 besloot de Europese Commissie12, vanuit het oogpunt van
proactieve transparantie, om in het licht van de vele verzoeken om toegang tot
documenten over de kosten van dienstreizen van de Commissie elke twee maanden een
overzicht van de kosten van dienstreizen per lid te publiceren. De regelmatige
overzichten bestrijken alle uitgevoerde dienstreizen, tenzij publicatie van deze informatie
de bescherming van het algemeen belang op het gebied van de openbare veiligheid,
defensie en militaire aangelegenheden, internationale betrekkingen of het monetair of
economisch beleid van de Unie of een lidstaat ondermijnt. De eerste overzichten werden
eind februari 2018 gepubliceerd.
Als onderdeel van het onverminderde streven van de Europese Commissie naar
transparantie, zoals verwoord in de nieuwe handelsstrategie van de EU, "Handel voor
iedereen", heeft de Commissie op een speciaal daartoe in het leven geroepen website13
onderhandelingsteksten en de meest recente verslagen over onderhandelingsronden in het
kader van bestaande handelsovereenkomsten van de EU en lopende onderhandelingen
over handelsovereenkomsten met niet-EU-landen gepubliceerd.
Ook heeft de Europese Commissie besloten om een algemene aanpak van transparantie te
hanteren en te zorgen voor maximale openheid in het onderhandelingsproces met het
Verenigd Koninkrijk uit hoofde van artikel 50 van het Verdrag betreffende de Europese
Unie (VEU). Dit werd bevestigd in haar mededeling over de vorderingen de worden
gemaakt met de onderhandelingen die met het Verenigd Koninkrijk worden gevoerd uit
hoofde van artikel 50 van het VEU, waarin de Commissie verklaarde dat de
"onderhandelingen zijn gevoerd met een ongekende mate van transparantie". In 2017
publiceerde de Europese Commissie proactief, op een speciaal daartoe bestemde website,
een groot aantal relevante documenten, zoals ontwerpstandpunten over specifieke
onderhandelingspunten, EU-standpuntnota’s, agenda’s voor onderhandelingsronden,
gezamenlijke technische nota’s van de EU/het VK, het gezamenlijke voortgangsverslag
tijdens de eerste fase van de onderhandelingen, en de ontwerpterugtrekkingovereenkomst.
Toegang tot documenten
Binnen de bredere transparantieagenda blijft het recht van toegang tot documenten een
van de hoekstenen van de transparantie-aanpak van de Commissie. Naast het verlenen
van toegang tot bij haar berustende documenten naar aanleiding van specifieke verzoeken
daartoe in het kader van Verordening (EG) nr. 1049/2001, publiceerde de Commissie ook
proactief en op een gebruiksvriendelijke manier een grote verscheidenheid aan informatie
en documenten, zowel in diverse openbare registers als op haar webpagina’s.
11

12

13

Besluit C(2018) 700 van de Commissie van 31.1.2018 betreffende een gedragscode voor de leden van
de Europese Commissie.
Besluit C(2017) 6200 van de Commissie van 12.9.2017 betreffende een gedragscode voor de leden van
de Europese Commissie.
http://trade.ec.europa.eu/doclib/press/index.cfm?id=1395

3

Dit
verslag
is
opgesteld
overeenkomstig
artikel
17,
lid
1,
van
Verordening (EG) nr. 1049/2001. In het verslag wordt een overzicht gegeven van de
wijze waarop de Commissie in 2017 de regels voor de toegang tot documenten heeft
toegepast. Het verslag is gebaseerd op statistische gegevens, die zijn samengevat in de
bijlage14. De statistieken geven het aantal in 2017 ontvangen verzoeken weer, evenals de
antwoorden daarop. Ze vormen geen afspiegeling van het aantal opgevraagde of
(gedeeltelijk) vrijgegeven documenten, dat veel hoger was.
Hoewel verzoekers kunnen verzoeken om toegang tot één document, vragen ze veel
vaker toegang tot meerdere documenten of zelfs tot hele bestanden over een specifiek
onderwerp of een specifieke procedure. Uit de statistieken blijkt hoe belangrijk het recht
van toegang tot documenten is in het kader van het algemene transparantiebeleid van de
Commissie. In 82 % van de 6 255 gevallen werden de opgevraagde documenten volledig
of gedeeltelijk vrijgegeven in de initiële fase, en in 46,9 % van de 299 gevallen die
werden behandeld in de confirmatieve fase werd ruimere of zelfs volledige toegang
verleend.
Hulpbronnen
In de Europese Commissie worden initiële verzoeken om toegang tot documenten
decentraal in behandeling genomen door de verschillende directoraten-generaal en
diensten van de Commissie. Elk directoraat-generaal en elke dienst beschikt over ten
minste één juridisch deskundige die met het oog hierop optreedt als "coördinator toegang
tot documenten". Afhankelijk van de omvang van de dienst en het aantal ontvangen
verzoeken, worden deze coördinatoren doorgaans bijgestaan door enkele medewerkers
van administratieve en ondersteuningsdiensten. De coördinator coördineert de
ontwerpantwoorden met de eenheden die verantwoordelijk zijn voor de onderliggende
beleidsgebieden.
Confirmatieve verzoeken worden behandeld door het secretariaat-generaal, met het oog
op een onafhankelijke administratieve beoordeling van het in de initiële fase gegeven
antwoord.
In
het
secretariaat-generaal
zijn
tien
functies
(fte’s)
gereserveerd voor deze taak, die worden vervuld door zaakbehandelaars en administratief
medewerkers. Naast het evalueren van de initiële antwoorden verschaffen zij ook
horizontale
richtsnoeren,
opleidingen
en
advies
aan
alle
directoraten-generaal en diensten van de Europese Commissie over de toepassing van
Verordening (EU) nr. 1049/2001. Ook beheren ze het Commissiebrede IT-systeem voor
de afhandeling van initiële en confirmatieve verzoeken om toegang tot documenten, dat
momenteel wordt gemoderniseerd. Het sinds de inwerkingtreding van
Verordening (EU) nr. 1049/2001 gestaag toenemende aantal nieuwe verzoeken om
toegang tot documenten en de noodzaak van grotere transparantie op dit gebied wijzen
erop dat er voldoende personele en IT-middelen moeten worden toegewezen aan de
Europese Commissie om een doelmatige afhandeling van verzoeken om toegang tot
documenten en de beste uitkomsten voor burgers te waarborgen.

14

Tenzij anders wordt vermeld, zijn de statistieken in het onderhavige verslag gebaseerd op gegevens uit
de IT-applicaties van de Commissie per 13 maart 2018. De percentages in het beschrijvende gedeelte
van het verslag worden afgerond op de dichtstbijzijnde decimaal.

4

1.

REGISTERS EN WEBSITES

In 2017 werden 18 825 nieuwe documenten toegevoegd aan het register van
Commissiedocumenten15 (zie bijlage – tabel 1), verdeeld over de categorieën C, COM,
JOIN, OJ, PV, SEC of SWD16. De Europese Commissie heeft in 2017 geen gevoelige
documenten17 in deze categorieën gecreëerd of ontvangen.
In 2017 registreerde de website "Toegang tot documenten" op Europa18 een afname van
het aantal bezoekers (12 618, tegen 15 496 in 2016) en van het aantal bezochte pagina’s
(16 876 tegen 23 290 in 2016, zie bijlage – tabel 2).
Beide platforms zijn belangrijke zoekinstrumenten geworden die burgers in staat stellen
om nauwer en actiever deel te nemen aan besluitvormingsprocessen in de Europese
Commissie en het beleid inzake de toegang tot documenten.
2.

SAMENWERKING MET ANDERE
VERORDENING (EG) NR. 1049/2001

INSTELLINGEN

UIT

HOOFDE

VAN

Ook in 2017 hielden het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de
Europese Commissie regelmatige technische vergaderingen op administratief niveau om
ervaringen uit te wisselen, goede praktijken te ontwikkelen en een consistente toepassing
van Verordening (EG) nr. 1049/2001 te waarborgen.
3.

ANALYSE VAN DE VERZOEKEN OM TOEGANG

3.1.

Het aantal verzoeken

8 000
7 000
Geregistreerde verzoeken

6 000
5 000

Gegeven antwoorden

4 000
Antwoorden op grond van
Verordening (EG) nr. 1049/2001

3 000
2 000
1 000

In 2017 nam het aantal initiële
verzoeken toe met bijna 3 %
(6 255, tegen 6 077 in 2016).
Het aantal initiële antwoorden
op grond van Verordening
(EG) nr. 1049/2001 daalde met
circa 6 % (van 7 137 in 2016 tot
6 704 in 2017)19.

0
2013

15
16

17

18

19

2014

2015

2016

2017

Een vergelijkbaar aantal als in 2016 (18 523).
C: eigen besluiten van de Commissie; COM: wetgevingsvoorstellen van de Commissie en andere
documenten die werden meegedeeld aan andere instellingen, met de voorbereidende documenten;
JOIN: gemeenschappelijke handelingen van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger; OJ: agenda’s
van de vergaderingen van de Commissie; PV: notulen van de vergaderingen van de Commissie; SEC:
documenten van de Commissie die niet kunnen worden ingedeeld in een van de andere categorieën;
SWD: werkdocumenten van de Commissie.
Voor de toepassing van Verordening (EG) nr. 1049/2001 worden gevoelige documenten gerubriceerd
als "top secret", "secret" of "confidential" (zie artikel 9, lid 1, van Verordening (EG) nr. 1049/2001).
"Access to documents": http://ec.europa.eu/transparency/access_documents/index_en.htm
Dit aantal omvat ook antwoorden waarin de Europese Commissie aangaf dat zij geen van de
opgevraagde documenten in bezit had. In een dergelijke situatie hebben verzoekers krachtens
Verordening (EG) nr. 1049/2001 het recht om het niet-bestaan van documenten te betwisten bij het
Gerecht.

5

Het aantal confirmatieve verzoeken om evaluatie (door de Europese Commissie) van
initiële antwoorden die volledige of gedeeltelijke weigering van toegang inhouden, nam
licht toe, met 1 % (299 in 2017 tegen 295 in 2016), waardoor de gestaag opwaartse trend
die in 2016 zichtbaar werd zich heeft doorgezet. Het aantal confirmatieve antwoorden op
grond van Verordening (EG) nr. 1049/2001 nam aanzienlijk toe, met 15 %, van 219 in
2016 tot 258 in 2017.

350

300
250

Geregistreerde verzoeken

200
Gegeven antwoorden

150
100

Antwoorden op grond van
Verordening (EG) nr. 1049/2001

50

Het
aantal
in
2017
afgehandelde confirmatieve
verzoeken was nog hoger,
omdat in bepaalde gevallen
meerdere verzoeken van één
enkele verzoeker werden
gegroepeerd en afgehandeld
in één antwoord (zie bijlage
– tabel 5).

0

2013

3.2.

2014

2015

2016

2017

Aandeel van verzoeken per DG/dienst van de Commissie (bijlage – tabel 10)

Het directoraat-generaal Concurrentie ontving het grootste aandeel initiële verzoeken
(9,9 %, tegen 7,2 % in 2016), gevolgd door het directoraat-generaal Gezondheid en
voedselveiligheid, waar een lichte daling werd geregistreerd, van 8,0 % in 2016 tot 7,9 %
in 2017. De initiële verzoeken voor documenten in het bezit van directoraat-generaal
Financiële stabiliteit, financiële diensten en kapitaalmarktenunie nam toe van 5,6 % tot
7,5 % in 2017, waarmee het de derde plaats innam.

GROW: 6,3%

SANTE: 8,0%

SG: 5,8%

Overige:
57,2%

COMP:
9,9%

FISMA:
7,5%
ECHO: 5,3%

Het directoraat-generaal Interne markt,
industrie, ondernemerschap en middenen kleinbedrijf (6,3 %), het secretariaatgeneraal (5,8%) en het directoraatgeneraal Europese Civiele Bescherming
en Humanitaire Hulp (5,3 %) waren de
enige andere directoraten-generaal die
elk meer dan 5 % van alle initiële
verzoeken ontvingen. De overige
departementen van de Europese
Commissie ontvingen elk 4 % of minder
van alle initiële verzoeken.

Wat betreft de door het secretariaat-generaal ontvangen confirmatieve verzoeken, had
het grootste aandeel betrekking op initiële antwoorden die waren verstrekt door het
directoraat-generaal Concurrentie (20,1 % in 2017, tegen 15,9 % in 2016). De tweede
plaats was voor het directoraat-generaal Interne markt, industrie, ondernemerschap en
midden- en kleinbedrijf (8,0 %, tegen 5,86 % in 2016). De derde plaats werd gedeeld
door het directoraat-generaal Gezondheid en voedselveiligheid en het directoraat-

6

generaal Communicatienetwerken, inhoud en technologie, beide met 6,0 % van de initiële
verzoeken (tegen respectievelijk 10,2 % en 2,7 % in 2016).

COMP: 20,1%
Overige: 37,0%
SANTE: 6,0%
SG: 6,8%

GROW: 8,0%
TAXUD: 5,7%
JUST: 5,4%
MOVE: 5,0%

CNECT: 6,0%

De initiële antwoorden van drie andere departementen van de Commissie (het directoraatgeneraal Belastingen en Douane-unie, het directoraat-generaal Justitie en
Consumentenzaken en het directoraat-generaal Mobiliteit en Vervoer) vormden elk het
voorwerp van meer dan 5 % van alle confirmatieve verzoeken. De initiële antwoorden
van de overige departementen van de Europese Commissie waren elk het voorwerp van
minder dan 5 % van de confirmatieve verzoeken om herziening.
3.3.

Het sociale en beroepsprofiel van de verzoekers20 (bijlage – tabel 8)

Ook in 2017 waren de meeste initiële verzoeken afkomstig van burgers. Dit gold voor
37,4 % van alle verzoeken (tegen 38,3 % in 2016). De tweede plaats was voor
academische instellingen en denktanks (21,6 % in 2017, tegen 16,0 % in 2016). Daarna
kwamen ondernemingen en beoefenaars van juridische beroepen, met respectievelijk
13,6 % en 13,2 % van de initiële verzoeken (tegen respectievelijk 9,7 % en 13,5 % in
2016), gevolgd door het maatschappelijke middenveld (ngo’s) (7,5 %, tegen 11,9 % in
2016), journalisten (5,7 %, tegen 5,9 % in 2016) en leden van het Europees Parlement
(1,0 % in 2017, tegen 4,8 % in 2016).

20

In hun verzoek kunnen verzoekers (zonder dat dit een verplichting inhoudt) hun sociale/beroepsprofiel
vermelden (m.a.w. een keuze maken uit een van de zeven vermelde categorieën). Voor statistische
doeleinden heeft het profiel "burgers" betrekking op de verzoekers die in hun profiel "burger"
vermeldden, in combinatie met de verzoekers die hun sociale/economische profiel niet vermeldden
(m.a.w. geen van de zeven categorieën selecteerden).

7

EP-leden: 1,0%
Ondernemingen:
13,6%

Academische
instellingen: 21,6%

Ngo's: 7,5%
Journalisten: 5,7%

Juristen: 13,2%

Bugers: 37,4%

De meeste confirmatieve verzoeken waren in 2017 afkomstig van beoefenaars van
juridische beroepen, die verantwoordelijk waren voor bijna 37 % van alle verzoeken
(36,8 %, tegen 26,4 % in 2016). Burgers, met 24,4 % van alle verzoeken (tegen 30,2 % in
2016) waren de op één na meest actieve categorie verzoekers.

Zij werden gevolgd door het
maatschappelijk
middenveld
(ngo’s), dat goed was voor
12,7 % van de verzoeken
(24,8 % in 2016). Academische
instellingen
en
denktanks
bezetten de vierde plaats, met
8,4 %
(4,4 %
in
2016),
journalisten de vijfde, met 7,7 %
van de verzoeken (8,1 % in
2016) en ondernemingen de
zesde, met 6,7 % (3,1 % in
2016).

3.4.

De geografische oorsprong van de verzoekers (bijlage – tabel 9)

Wat betreft de geografische uitsplitsing van de initiële verzoeken, was het grootste
aandeel van de initiële verzoeken ook in 2017 afkomstig van in België verblijvende of
gevestigde verzoekers (25,7 %, tegen 27,2 % in 2016), gevolgd door het Verenigd
Koninkrijk (een significante toename tot 15,2 % in 2017, van 10,0 % in 2016) en
Duitsland (11,9 %, tegen 12,6 % in 2016). Daarna volgden Nederland, Frankrijk, Italië en
Spanje, met elk meer dan 5 % van de verzoeken. De uit de overige 21 lidstaten
afkomstige verzoeken vertegenwoordigden minder dan 3 % van de initiële verzoeken per
lidstaat.

8

Ook verzoekers met een
verblijfplaats of statutaire
zetel in derde landen bleven
het recht van toegang tot
documenten uitoefenen, met
een aandeel van 5,62 % van
alle initiële verzoeken (4,1 %
in 2016).

Wat betreft de geografische uitsplitsing van de confirmatieve verzoeken, was veruit het
grootste aandeel afkomstig van verzoekers uit België (29,4 %, tegen 33,2 % in 2016),
gevolgd door Duitsland (14,4 %, tegen 13,2 % in 2016). Het Verenigd Koninkrijk
(8,7 %), Spanje (8,4 %), Italië (6,4 %) en Frankrijk (6,0 %) waren de enige andere
lidstaten waaruit meer dan 5 % van de verzoeken afkomstig was.

Derde landen: 4,7%

BE: 29,4%

Overige lidstaten:
22,0%

FR: 6,0%
DE: 14,4%

UK: 8,7%
ES: 8,4%

IT: 6,4%

De overige 21 lidstaten waren elk goed voor 3 % of minder van de confirmatieve
verzoeken. Ten slotte was 4,7 % van alle verzoeken afkomstig van verzoekers met een
verblijfplaats of statutaire zetel in derde landen (tegen 3,7 % in 2016).

9

4.

TOEPASSING VAN UITZONDERINGEN OP HET RECHT VAN TOEGANG

4.1.

Soorten verleende toegang
In 2017 werd in de initiële
fase in meer dan 82 % van de
gevallen
volledige
of
gedeeltelijke
toegang
tot
documenten verleend (82,0 %,
tegen 81,3 % in 2016). In bijna
62 % van alle gevallen werd
volledige toegang verleend.
Dit houdt een lichte stijging in
ten
opzichte
van
het
voorgaande jaar (60,9 %).

Het percentage gedeeltelijk positieve antwoorden bleef nagenoeg gelijk (20,2 % in 2017
tegen 20,4 % in 2016). Een iets lager percentage (17,98 %) dan in 2016 (18,7 %) van de
verzoeken werd volledig afgewezen – zie bijlage (tabel 4).
In 2017 werd bijna de helft van de betwiste initiële antwoorden in de confirmatieve fase
(volledig of gedeeltelijk) herzien (46,9 % in 2017, tegen 52 % in 2016). Het percentage
confirmatieve verzoeken die een volledig positief antwoord kregen lag iets hoger (5,4 %)
dan in 2016 (5,0 %) – zie bijlage (tabel 6).

In 41,5 % van de gevallen
werd ruimere (zij het
geen volledige) toegang
verleend dan in de initiële
fase (een daling ten
opzichte
van
2016
(47,3 %)). In 51,3 % van
de gevallen werd de
initiële
volledige
weigering bevestigd in de
confirmatieve fase (tegen
47,9 % in 2016).

10

4.2. Aangevoerde uitzonderingen op het recht van toegang (bijlage – tabel 7)
Bescherming van de persoonlijke levenssfeer en de integriteit van het individu bleef de
belangrijkste reden voor de (volledige of gedeeltelijke) weigering van toegang tijdens de
initiële fase, met een aandeel dat constant bleef op 31,3 %. Net als in voorgaande jaren
was een groot deel van de weigeringen het gevolg van de uit de toepasselijke
gegevensbeschermingswetgeving voortvloeiende noodzaak om de namen van
niet-hooggeplaatste personeelsleden of vertegenwoordigers van derden in de documenten
te bewerken.
Openbare veiligheid
0,2%

5,4% 4,0%

1,0%

18,4%
31,3%

17,6%

16,8%

Defensie en militaire
aangelegenheden
Internationale
betrekkingen
Financieel, monetair of
economisch beleid
Persoonlijke levenssfeer
en integriteit
Commerciële belangen
Gerechtelijke procedures
en juridisch advies
Inspecties, onderzoeken
en audits
Besluitvormingsproces

4,3%

De op één na meest ingeroepen uitzondering was de bescherming van het doel van
inspecties, onderzoeken en audits (17,6 % in 2017, tegen 16,2 % in 2016). De
uitzondering met het oog op de bescherming van commerciële belangen, die de derde
plaats innam, werd aanzienlijk vaker ingeroepen dan in 2016 (16,8 % in 2017 tegen
13,7 % in 2016).
Het relatieve gebruik van de uitzondering ter bescherming van het besluitvormingsproces
van de instelling daalde licht (16,3 % in 2017 tegen 18,8 % in 2016). Het gebruik van de
uitzondering ter bescherming van het algemene belang met betrekking tot de openbare
veiligheid, die in 2016 nog goed was voor de sterkste stijging, daalde en kwam in 2017
op de vijfde plaats uit (5,4 % in 2017, tegen 7,3 % in 2016).
Tijdens de confirmatieve fase was bescherming van het doel van inspecties,
onderzoeken en audits de belangrijkste en vaakst aangehaalde reden voor het bevestigen
van een (volledige of gedeeltelijke) weigering van de toegang, met een stijging met 57 %
ten opzichte van het voorgaande jaar (35,1 % in 2017 tegen 20,3 % in 2016). Op de
tweede plaats kwam de uitzondering ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer en
de integriteit van het individu (26,2 % tegenover 28,3 % in 2016). De uitzondering met
het oog op de bescherming van commerciële belangen werd minder vaak ingeroepen
(13,3 % in 2017 tegen 15,9 % in 2016) en nam de derde plaats in.

11

Openbare veiligheid

0,3%

4,0%

4,6%

Internationale betrekkingen
23,9%
26,2%

35,1%

13,3%

Financieel, monetair of economisch
beleid
Persoonlijke levenssfeer en integriteit
Commerciële belangen
Gerechtelijke procedures en juridisch
advies
Inspecties, onderzoeken en audits

2,7%

Besluitvormingsproces

De vierde en vijfde plaats werden ingenomen door respectievelijk de uitzondering ter
bescherming van het besluitvormingsproces van de instelling (11,9 %, tegen 20,3 % in
2016) en de uitzondering ter bescherming van het algemene belang met betrekking tot het
financieel, monetair of economisch beleid van de EU of een lidstaat (4,7 %, tegen 2,8 %
in 2016).
5.

KLACHTEN BIJ DE EUROPESE OMBUDSMAN

De Europese Ombudsman sloot in 2017 25 klachtendossiers die betrekking hadden op de
afhandeling door de Europese Commissie van verzoeken om toegang tot documenten21.
Zes hiervan werden afgesloten met aanvullende of kritische opmerkingen22. Ter
vergelijking: in 2016 sloot de Europese Ombudsman een lager aantal (21) klachten, maar
een vergelijkbaar aantal (zes) met aanvullende of kritische opmerkingen23.
In 2017 opende de Ombudsman 25 nieuwe onderzoeken waarin toegang tot documenten
het hoofdvoorwerp of een onderdeel van de klacht was (een aanzienlijke stijging ten
opzichte van 2016, toen 12 nieuwe onderzoeken werden geopend, hetgeen een
afspiegeling vormt van het grotere belang dat de Europese Ombudsman aan dit
activiteitengebied hecht).
6.

RECHTERLIJKE TOETSING

In 2017 hebben de rechtbanken van de EU belangrijke nieuwe jurisprudentie vastgesteld,
die van invloed zal zijn op de werkwijze van de Commissie in het kader van Verordening
(EG) nr. 1049/2001.
6.1. Het Hof van Justitie
Het Hof van Justitie wees acht arresten in hogere voorziening waarbij de Commissie
partij was.

21

22

23

De statistieken hebben betrekking op de dossiers die de Europese Ombudsman in behandeling had voor
alle organen van de Europese Commissie, met uitzondering van OLAF.
De vier dossiers met opmerkingen: 682/2014/JF, 351/2016/OV, 5/2016/OI, 7/2016/PL. 21 dossiers
werden afgesloten zonder opmerking/verdere actie.
De zes dossiers met aanvullende of kritische opmerkingen waren: 2012/0803/TN , 2013/369/TN,
2014/0852/LP, 2014/1871/JN, 2014/2063/PMC, en 2015/437/OMB. Drie dossiers werden afgesloten
met suggesties voor verbeteringen en 12 dossiers werden afgesloten zonder verdere actie.

12

In de zaak Saint Gobain Glass/Europese Commissie24, betreffende de toegang tot
documenten met milieu-informatie, specifiek emissiequota, van de lidstaten, oordeelde
het Hof dat het begrip "besluitvormingsproces" als bedoeld in de uitzondering van
artikel 4, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1049/2001 betrekking heeft op de
vertrouwelijkheid van het handelen van overheidsinstanties, en niet op de gehele
administratieve procedure die tot het besluit heeft geleid.
Voorts bepaalde het Hof dat de strikte uitlegging van artikel 4, lid 3, in het licht van
artikel 6, lid 1, van Verordening (EG) nr. 1367/2006 (het Verdrag van Aarhus) ook
impliceert dat de interne aard van documenten of een risico van externe beïnvloeding
onvoldoende zijn om ernstige schade aan te tonen.
In twee arresten verduidelijkte het Hof verder in hoeverre documenten die onderdeel zijn
van lopende administratieve of gerechtelijke procedures onder de algemene aanname van
niet-openbaarmaking kunnen vallen.
In zijn arrest in de zaak Franse Republiek/Carl Schlyter25 heeft het Hof, voor het eerst,
het begrip "onderzoek" als bedoeld in artikel 4, lid 2, derde streepje, van Verordening
(EG) nr. 1049/2001 gedefinieerd. Het Hof bepaalde dat de transparantievereiste die ten
grondslag ligt aan Richtlijn (EU) nr. 2015/1535 (voorheen Richtlijn 98/34/EG) in
beginsel ook van toepassing is op door de Europese Commissie of lidstaten kenbaar
gemaakte uitvoerig gemotiveerde meningen. Dit beginsel is normaliter ook van
toepassing op door de lidstaten ingediende opmerkingen. Op documenten die in bezit zijn
van de Europese Commissie in het kader van kennisgevingsprocedures uit hoofde van die
richtlijnen kan geen algemene aanname van niet-openbaarmaking van toepassing zijn. In
plaats daarvan moeten de documenten afzonderlijk worden geïdentificeerd en beoordeeld.
In het arrest Zweden en Spirlea/Europese Commissie26 heeft het Hof bepaald dat op
documenten die verband houden met een inbreukprocedure, tijdens de precontentieuze
fase van een in het kader van een EU-pilot-procedure verricht onderzoek de algemene
aanname van vertrouwelijkheid van de documenten kan worden gehanteerd
overeenkomstig artikel 4, lid 2, derde streepje, van Verordening (EG) nr. 1049/2001.
In zijn arrest Europese Commissie/Patrick Breyer27 heeft het Hof geconcludeerd dat de
memories van de partijen bij procedures van de rechterlijke instanties van de Unie niet
zijn uitgesloten van de toepassing van Verordening (EG) nr. 1049/2001. Het feit de
Europese Commissie de memories heeft ontvangen via het Hof zelf is niet van invloed op
de toepassing van Verordening (EG) nr. 1049/2001, aangezien de Europese Commissie
ze in bezit heeft.
In het arrest Typke/Europese Commissie28 heeft het Hof bevestigd dat het recht van
toegang tot documenten van de instellingen enkel van toepassing is op bestaande
documenten
die
bij
de
betrokken
instelling
berusten
en
dat
Verordening (EG) nr. 1049/2001 niet kan worden ingeroepen om een instelling te
verplichten een niet-bestaand document op te stellen. Hieruit volgt dat een verzoek om
toegang waarvoor de Europese Commissie een nieuw document zou moeten creëren,

24

25
26

27
28

Arrest van 13 juli 2017 in de zaak Saint Gobain Glass/Europese Commissie, C-60/15 P,
EU:C:2017:540.
Arrest van 7 september 2017 in de zaak Franse Republiek/Carl Schlyter, C-331/15 P, EU:C:2017:639.
Arrest van 11 mei 2017 in de zaak Zweden en Spirlea/Europese Commissie, C-562/14 P,
EU:C:2017:356.
Arrest van 18 juli 2017 in de zaak Europese Commissie/Patrick Breyer, C-213/15 P, EU:C:2017:563.
Arrest van 11 januari 2017 in de zaak Typke/Europese Commissie, C-491/15 P, EU:C:2017:5.

13

zelfs op basis van gegevens die reeds zijn vervat in bestaande documenten die bij haar
berusten, buiten het kader van Verordening (EG) nr. 1049/2001 valt.
6.2. Het Gerecht
Het Gerecht heeft arrest gewezen in 14 zaken die verband hielden met het recht van
toegang tot documenten en waarbij de Commissie partij was.
In vier zaken oordeelde het Gerecht dat het verzoek om vernietiging van het besluit van
de Commissie niet-ontvankelijk was29. In één beroepszaak werd geen arrest gegeven30.
In vijf zaken wees het Gerecht het verzoek van de verzoekende partij om vernietiging van
het confirmatieve besluit van de Commissie inzake de toegang tot documenten af door
het standpunt van de Commissie te bevestigen31. In twee zaken vernietigde het Gerecht
het besluit van de Commissie (gedeeltelijk)32.
Op algemeen niveau, met betrekking tot verzoeken met een breed toepassingsgebied,
bevestigde het Gerecht dat de instelling toegang kan weigeren als het uitvoeren van een
afzonderlijke beoordeling onevenredige administratieve lasten met zich mee zou brengen
en de verzoeker weigert mee te werken aan het vinden van een billijke oplossing. De
instelling hoeft niet te motiveren waarom zij geen andere opties dan de weigering heeft
overwogen, en ook hoeft de instelling in dergelijke gevallen de documenten die zij in het
kader van de beoordeling van de administratieve lasten reeds afzonderlijk had onderzocht
niet vrij te geven.
Met betrekking tot commerciële belangen oordeelde het Gerecht dat documenten die
worden ingediend uit hoofde van Verordening (EG) nr. 1907/2006 inzake de registratie
en beoordeling van en de autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen
(REACH) en tot oprichting van een Europees Agentschap voor chemische stoffen, niet
automatisch onder een algemene aanname van weigering van toegang vallen. Het feit dat
een document mogelijkerwijs wordt beschermd door een intellectuele-eigendomsrecht dat
voortvloeit uit sectorale wetgeving betekent niet automatisch dat het document moet
worden beschouwd als een bedrijfsgeheim. De vrijgave van documenten waarin niveaus
van blootstelling aan gevaarlijke chemische stoffen worden vermeld kan in bepaalde
gevallen gerechtvaardigd zijn door een hoger openbaar belang33.
Met betrekking tot het doel van onderzoeken bevestigde het Gerecht de algemene
aanname van de niet-toegankelijkheid van documenten die tot een staatssteundossier
behoren. Ook specificeerde het Gerecht dat de redenering in een confirmatief besluit niet
mag bestaan uit enkel een verwijzing naar de redenering in andere (bijgevoegde)

29

30
31

32

33

Beschikking van 7 juni 2017 in De Masi/Europese Commissie, T-11/16, EU:T:2017:385; beschikking
van 4 mei 2017 in De Masi/Europese Commissie, T-341/16, EU:T:2017:301; beschikking van 19 juli
2017 in De Masi/Europese Commissie, T-423/16, EU:T:2017:546; beschikking van 5 juli 2017 in
Europen Environmental Bureau/Europese Commissie, T-448/15, EU:T:2017:503.
beschikking van 14 december 2017 in Rogeva/Europese Commissie, T-475/17, EU:T:2017:919.
Arrest van 23 januari 2017 in Association Justice & Environment, z.s./Europese Commissie, T-727/15,
EU:T:2017:18; arrest van 28 maart 2017 in Deutsche Telekom AG/Europese Commissie, T-210/15,
EU:T:2017:224; arrest van 5 april 2017 in Franse Republiek/Europese Commissie, T-344/15,
EU;T:2017:250; arrest van 7 september 2017 in AlzChem AG/Europese Commissie, T-451/15,
EU:T:2017:588; arrest van 18 mei 2017 in Verschuur/Europese Commissie, T-877/16, EU:T:2017:353.
arrest van 28 april 2017 in Gameart sp.z o.o./Europese Commissie, T-264/15, EU:T:2017:290; arrest
van 27 april 2017 in Germanwings GmbH/Europese Commissie, T-375/15, EU:T:2017:289.
Arrest van 13 januari 2017 in Deza/Europees Agentschap voor chemische stoffen, T-189/14,
EU:T:2017:4.

14

documenten, ook al kunnen die laatste worden gebruikt ter ondersteuning van specifieke
onderdelen van het besluit34.
Ook bevestigde het Gerecht opnieuw dat, hoewel de bescherming van de menselijke
gezondheid en het milieu van openbaar belang zijn, algemene overwegingen inzake het
beginsel van transparantie en het recht van het publiek om te worden geïnformeerd over
het werk van de instellingen de openbaarmaking van documenten die verband houden
met de precontentieuze fase van inbreukprocedures niet kunnen rechtvaardigen35.
Bovendien bevestigde het Gerecht zijn in eerdere uitspraken ingenomen standpunt dat
een EU-instelling, bij het beoordelen van een verzoek om toegang tot documenten die bij
haar berusten, rekening kan houden met verschillende weigeringsgronden van artikel 4
van Verordening (EG) nr. 1049/2001. In deze specifieke zaak, die betrekking had op een
onderzoek, bepaalde het Gerecht dat openbaarmaking van de opgevraagde documenten
de bescherming van de commerciële belangen van de betrokken ondernemingen en de
bescherming van het doel van desbetreffende onderzoek zou ondermijnen36.
Met betrekking tot documenten met een relevant verband met een gerechtelijk geschil op
EU-niveau bevestigde het Gerecht dat de uitzonderingen op grond van de bescherming
van gerechtelijke procedures en de bescherming van onderzoeken niet van toepassing
zijn wanneer de desbetreffende documenten niet in het kader van een specifieke
gerechtelijke procedure zijn opgesteld en de inleiding van de precontentieuze fase van
een inbreukprocedure tegen een lidstaat niet redelijkerwijs voorzienbaar was. Een
verwijzing naar toekomstige procedures in het kader van een potentiële inbreukprocedure
is niet voldoende. Op dezelfde wijze is de uitzondering van bescherming van het doel van
onderzoeken niet van toepassing wanneer de procedure van Richtlijn (EU) nr. 2015/1535
(voorheen Richtlijn 98/34/EG) wordt afgesloten terwijl er door de Europese Commissie
geen enkel vervolg aan deze procedure is gegeven omdat, in die omstandigheden, de
inleiding van een inbreukprocedure zuiver hypothetisch blijft37.
In datzelfde arrest bevestigde het Gerecht dat, alvorens de toegang tot een van een lidstaat
afkomstig document te weigeren, de instelling zich ervan moet vergewissen dat die
lidstaat zijn verzet heeft gebaseerd op de in artikel 4, leden 1 tot en met 3, neergelegde
materiële uitzonderingen en of hij zijn standpunt ter zake naar behoren heeft gemotiveerd.
Met betrekking tot de doorgeleiding aan de Europese Commissie van uit hoofde van
nationaal recht door lidstaten ontvangen verzoeken om toegang tot documenten,
overeenkomstig artikel 5, twee alinea, van Verordening (EG) nr. 1049/2001, heeft het
Gerecht bepaald dat de instelling niet bevoegd is om dergelijke doorzendingen van
verzoeken om toegang tot documenten die niet afkomstig zijn van de instelling te
aanvaarden, ongeacht of die documenten in haar bezit zijn38.
In 2017 heeft het Gerecht geen arresten gewezen met betrekking tot het recht van toegang
tot documenten in beroepsprocedures tegen een beschikking van het Gerecht voor
ambtenarenzaken waarbij de Commissie partij was.

34
35

36
37
38

Arrest van 27 april 2017 in Germanwings GmbH/Europese Commissie, T-375/15, EU:T:2017:289.
Arrest van 23 januari 2017 in Association Justice & Environment, z.s./Europese Commissie,
T-727/15, EU:T:2017:18.
Arrest van 28 maart 2017 in Deutsche Telekom AG/Commissie, T-210/15, EU:T:2017:224.
Arrest van 5 april 2017 in Franse Republiek/Europese Commissie, T-344/15, EU::2017:250.
Arrest van 28 april 2017 in Gameart sp.z o.o./Europese Commissie, T-264/15, EU:T:2017:290.

15

6.3. Aanhangige gerechtelijke procedures
In 2017 werden bij het Gerecht 15 nieuwe zaken aanhangig gemaakt tegen besluiten van
de Europese Commissie uit hoofde van Verordening (EG) nr. 1049/200139. Daarnaast
werd bij het Hof van Justitie één nieuwe beroepsprocedure waarbij de Europese
Commissie partij was aanhangig gemaakt tegen besluiten van het Gerecht40.
7.

CONCLUSIE

In 2017 is de Europese Commissie alles in het werk blijven stellen om haar verbintenis
inzake meer transparantie na te komen, zowel krachtens Verordening (EG) nr. 1049/2001
als in het kader van haar bredere transparantieagenda. De proactieve publicaties van de
Europese Commissie dragen bij tot het verbeteren van de kwaliteit en kwantiteit van de
informatie en documenten die via haar website ter beschikking worden gesteld aan het
publiek.
Dit komt onder meer tot uitdrukking in de voortschrijdende tenuitvoerlegging van de
agenda voor betere regelgeving, het beleid van de Commissie inzake
"draaideurbenoemingen", het voorstel van de Commissie voor een interinstitutioneel
akkoord over een verplicht transparantieregister, en diverse andere initiatieven ter
bevordering van proactieve transparantie. Deze initiatieven omvatten onder meer de
systematische publicatie van informatie over de vergaderingen van haar politieke leiders
en hoge ambtenaren met belanghebbenden, de publicatie van relevante documenten met
betrekking tot de lopende onderhandelingen over de terugtrekking van het Verenigd
Koninkrijk uit de EU, de lancering van het nieuwe interinstitutionele onlineregister van
gedelegeerde handelingen, en de regelmatige publicatie van de kosten van dienstreizen
van individuele commissarissen.
De Commissie bleef ook doorgaan met het proactief publiceren, op een
gebruiksvriendelijke manier, van een grote verscheidenheid aan informatie en
documenten over haar diverse wetgevende en niet-wetgevende activiteiten.
Het recht van toegang tot documenten op verzoek, zoals vervat in het Handvest van de
grondrechten
van
de
Europese
Unie,
de
Europese
Verdragen
en
Verordening (EG) nr. 1049/2001, blijft een belangrijk instrument voor de Commissie om
haar transparantieverbintenis na te komen.
Hoewel het aantal confirmatieve verzoeken slechts licht toenam (299 in 2017, tegen 295
in 2016), steeg het aantal verzoeken om toegang tot documenten in de initiële fase
aanzienlijk, van 6 077 in 2016 tot 6 255 in 2017. Tegelijkertijd nam ook de complexiteit
van de verzoeken toe. Dit toont aan dat EU-burgers en andere begunstigden actief
gebruikmaken van hun recht van toegang tot bij de Commissie berustende documenten.

39

40

Aanhangige gerechtelijke procedures: Izba Gospodarcza Producentów i Operatorów Urządzeń
Rozrywkowych/Europese Commissie, T-750/17; ViaSat/Europese Commissie, T-734/17; Evropaïki
Dynamiki/Europese Commissie, T-730/17; Commune de Fessenheim e.a./Europese Commissie,
T-726/17; ClientEarth/Europese Commissie, T-677/17; Viasat/Europese Commissie, T-649/17;
Rogesa/Europese Commissie, T-475/17; Arca Capital Bohemia/Europese Commissie, T-441/17; Arca
Capital Bohemia/Europese Commissie, T-440/17; Campbell/Europese Commissie, T-312/17;
RE/Europese Commissie, T-257/17; CBA Spielapparate- und Restaurantbetriebs/Europese Commissie,
T-168/17; Sumner/Europese Commissie, T-152/17; Hércules Club de Fútbol/Europese Commissie,
T-134/17; Chambre de commerce et d'industrie métropolitaine Bretagne-ouest (port de Brest)/Europese
Commissie, T-39/17.
Zaak AlzChem AG/Europese Commissie, C-666/17 P.

16

De Europese Commissie is nog steeds de instelling waar verreweg het grootste aantal
verzoeken om toegang tot documenten wordt afgehandeld. Het hoge
openbaarmakingspercentage van documenten op basis van de talrijke verzoeken tot
toegang heeft ertoe geleid dat een groot aantal documenten ter beschikking is gesteld.
Parallel hieraan bleef de Commissie in 2017 grote hoeveelheden documenten en
informatie publiceren op haar talrijke webpagina’s en in haar diverse openbare registers,
die alle activiteitengebieden van de Europese Unie bestrijken.

17