Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1228
Vragen van het lid Klein (Klein) aan de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijkrelaties over het bericht «Wilt u tekenen voor de democratie»
(ingezonden 1 februari 2017).
Antwoord van Minister Plasterk (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 20 februari 2017).
Vraag 1
Kent u het artikel in het NRC van 28 januari 2017 «Wilt u tekenen voor de
democratie.»?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 t/m 5
Kent u de problemen met het afgeven van ondersteuningsverklaringen door
gemeenten?
Bent u op de hoogte van de vele klachten bij uw ministerie of de Kiesraad
over het gebrek aan dienstverlening door gemeenten bij het afgeven van
ondersteuningsverklaringen?
In hoeverre bent u van oordeel dat gemeenten momenteel dienstbaar zijn om
het verkiezingsproces in goede orde te laten verlopen?
Herkent u klachten als zouden ambtenaren burgerzaken niet geïnstrueerd zijn,
of dat er slechts 1 geïnstrueerde ambtenaar is die vervolgens niet vervangen
wordt bij diens afwezigheid binnen de openingstijden, of dat gemeenten die
in tegenstelling tot de BZK-informatie alleen op afspraak ondersteuningsverklaringen willen afgeven, of dat gemeenten het vragen aan kiezers om
ondersteuningsverklaringen in en nabij de openbare ruimte, zoals in de
BZK-nieuwsbrief nr 5 van januari 2017 staat, verbieden, of gemeenten die
weigeren ondersteuningsverklaringen binnen de hersteltermijn voor
verzuimen af te geven?
Antwoord 2 t/m 5
In de door de vragensteller aangehaalde nieuwsbrief heb ik gemeenten
uitgebreid geïnformeerd over de mogelijkheid dat kiezers ondersteuningsverklaringen komen afleggen, en over de termijnen waarbinnen gemeenten
kiezers daartoe gelegenheid moeten bieden. Ik heb hen gewezen op het grote
belang dat voor politieke partijen gemoeid is met adequate afhandeling van
verzoeken om de verklaringen af te leggen. Ik heb hen gevraagd om

ah-tk-20162017-1228
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

gedurende de gehele periode dat de verklaringen kunnen worden afgelegd,
deskundig personeel aanwezig te laten zijn. Ook receptionisten en telefonisten moeten op de hoogte zijn, zodat zij correct kunnen doorverwijzen.
In een volgende nieuwsbrief heb ik gemeenten hier nogmaals op gewezen,
en gemeld dat enige wachttijd acceptabel is, maar dat het nadrukkelijk niet de
bedoeling is dat kiezers worden weggestuurd met de boodschap dat zij eerst
een afspraak moeten maken, of dat zij op een later moment terug moeten
komen.
Mij zijn berichten bekend dat kiezers in enkele gemeenten desondanks niet
(meteen) correct zijn geholpen. Ik betreur dit, en zal in overleg met de
Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken bespreken hoe bij een volgende
verkiezing de dienstverlening van gemeenten op dit punt kan worden
verbeterd.
Vraag 6 en 7
In hoeverre deelt u de mening dat het tegen de geest van de Kieswet is en
bureaucratisch selectief, om loketten voor 1 dag, te weten de dag na de
kandidaatstelling, en voor de formele Kiesraadbeslissing over het verzuim
inzake het vereiste aantal ondersteuningsverklaringen, te sluiten, terwijl de
verzuimtermijn nog niet verstreken is en de betrokken politieke groeperingen
graag ondersteuningsverklaringen in ontvangst willen nemen?
Bent u bereid te bevorderen dat de onduidelijkheid in de wetgeving over het
afgeven van ondersteuningsverklaringen tot het sluiten van de hersteltermijn
van verzuimen wordt opgeheven? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6 en 7
De Kieswet bepaalt in artikel H 4, derde lid, dat ondersteuningsverklaringen
kunnen worden afgelegd binnen een termijn van veertien dagen voorafgaand
aan of op de dag van de kandidaatstelling. Voor de aanstaande Tweede
Kamerverkiezing liep deze periode van 16 tot en met 30 januari 2017. Op
grond van artikel I 2, tweede lid, te lezen in samenhang met artikel I 2, eerste
lid, onderdeel a, van de Kieswet kan degene die de kandidatenlijst heeft
ingeleverd en daarbij niet ten minste het voorgeschreven aantal ondersteuningsverklaringen heeft overgelegd, dit verzuim herstellen binnen de termijn
van drie dagen na de zitting van het centraal stembureau tot het onderzoeken
van de kandidatenlijsten, bedoeld in artikel I 1, eerste lid, van de Kieswet.
Voor de aanstaande Tweede Kamerverkiezing liep deze herstelperiode van
1 februari tot en met 3 februari 2017. Op grond van artikel I 2, derde lid, van
de Kieswet kunnen kiezers gedurende deze periode alsnog ondersteuningsverklaringen afleggen.
De Kieswet regelt dus niet dat de verklaringen ook kunnen worden afgelegd
op de dag van de zitting van het centraal stembureau tot het onderzoeken
van de kandidatenlijsten (voor de aanstaande Tweede Kamerverkiezing was
dit 31 januari 2017). Ik zal in het kader van de evaluatie van de verkiezing
bezien of de wet op dit punt aanpassing behoeft.
Vraag 8
Bent u bereid om in overleg met de VNG en de Nederlandse Vereniging voor
Burgerzaken na te gaan hoe de dienstverlening bij het verstrekken van
ondersteuningsverklaringen verbeterd kan worden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Zoals ik in mijn antwoord op de vragen 2 t/m 5 heb weergegeven, zal ik in
overleg gaan met de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken over de vraag
hoe bij een volgende verkiezing de dienstverlening van gemeenten, waar
nodig, op dit punt kan worden verbeterd.
Vraag 9
Bent u bereid de gemeenten nog duidelijk te informeren, bijvoorbeeld door
een extra nieuwsbrief, dat tot het verstrijken van de wettelijke hersteltermijn
voor verzuimen bij kandidatenlijsten, vrijdag 3 februari 15.00 uur, gemeenten
binnen de gebruikelijke openingstijden zonder afspraak ondersteuningsverklaringen op verzoek van kiezers moeten laten tekenen? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Antwoord 9
Zoals ik in mijn antwoord op de vragen 2 t/m 5 heb weergegeven, heb ik de
gemeenten tweemaal geïnformeerd over de mogelijkheid dat kiezers
ondersteuningsverklaringen komen afleggen, en over de termijnen waarbinnen gemeenten kiezers daartoe gelegenheid moeten bieden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3