Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

31 524

Beroepsonderwijs en Volwassenen Educatie

Nr. 477

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 oktober 2020
In deze brief informeer ik uw Kamer, zoals toegezegd tijdens het algemeen
overleg (AO) over corona III mbo van 18 juni jl. (Kamerstukken 31 524 en
25 295, nr. 472), over het huidige aanbod van stageplaatsen en leerbanen
en licht ik toe welke stappen de afgelopen maanden zijn genomen om het
aanbod van stages en leerbanen in het mbo op peil te houden. In deze
brief zal ik de Kamer verder informeren over de acties en maatregelen om
gelijke kansen op stages te bevorderen en stagediscriminatie tegen te
gaan, zoals ik eveneens heb toegezegd tijdens bovengenoemd AO.
Aanbod stages en leerbanen in het mbo
Eerste resultaten actieplan Stages en leerbanen
Op 28 april jl. is de Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs
Bedrijfsleven (hierna: SBB) op mijn verzoek gestart met het actieplan
stages en leerbanen1. Doel van het actieplan is om voor zoveel mogelijk
mbo-studenten een stage of leerbaan te vinden. De eerste voortgangsrapportage wordt als bijlage2 met deze brief toegezonden. Daaruit blijkt dat er
per week gemiddeld 1250 nieuwe stageplekken bij komen en dat er in
totaal 170.000 geregistreerde plekken open staan via de reguliere
platformen. Sinds de start van het actieplan zijn er 17.500 nieuwe stages
en leerbanen opgehaald. Wekelijks vragen 700 nieuwe bedrijven een
erkenning als leerbedrijf aan. Ongeveer 1.000 leerbedrijven per week
vragen een uitbreiding van de erkenning aan om ook voor andere
mbo-opleidingen studenten in de praktijk te mogen opleiden. In goede
samenwerking tussen mbo-scholen, leerbedrijven en SBB zijn ondanks de
effecten van de coronacrisis sinds de start van het actieplan 5.000 tekorten
opgelost, al zijn er ook 3.000 nieuwe tekorten in beeld gekomen. In totaal

1
2

kst-31524-477
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Kamerstukken 31 524 en 25 295, nr. 465.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 524, nr. 477

1

omvat het geregistreerde tekort nu nog 18.895 stages en leerbanen. Eind
augustus waren dat er nog 21.000.
De tekorten verschillen per opleiding maar ook per regio. De grootste
tekorten zijn te vinden in de Randstad. Per marktsegment zien we de
grootste tekorten in absolute aantallen bij welzijn, zorg en office. Per
beroepsopleiding zien we in absolute aantallen de grootste tekorten bij
luchtvaartdienstverlening, mbo-verpleegkunde en financieeladministratieve beroepen.
De oorzaken van de tekorten verschillen per sector. In 44% van de
gevallen noemen mbo-scholen het coronavirus als oorzaak van het tekort.
Maar in de zorg bijvoorbeeld wordt corona juist minder dan gemiddeld als
oorzaak aangewezen, en wordt de specifieke begeleiding van studenten
vaker dan gemiddeld als knelpunt ervaren.
In totaal zijn er nog ongeveer 170.000 beschikbare plekken in beeld,
waarvan 136.000 stages en 34.000 leerbanen, alleen zijn deze niet altijd
beschikbaar in een bij de student passende sector of regio.
Gezamenlijke oproep tijdens opening van het mbo-jaar
Samen met de voorzitter van MKB Nederland heb ik in het kader van het
actieplan stages en leerbanen, tijdens de opening van het mbo-jaar op
10 september in Zwolle een oproep gedaan aan bedrijven om vooral
stages en leerbanen te blijven aanbieden waar dat mogelijk is. Gelukkig
merk ik dat dit belang door velen in de mbo-sector al wordt erkend. Zo
heeft bijvoorbeeld OOMT, het Opleidings- en Ontwikkelingsfonds
Motorvoertuigenbedrijf en Tweewielerbedrijf, leerambassadeurs ingezet
om (aankomende) bbl-studenten te helpen die geen leerbaan kunnen
vinden. Ook dragen provincies en gemeenten regionaal en lokaal bij aan
het creëren en vinden van stageplaatsen. De provincie Friesland heeft met
een subsidieregeling extra geïnvesteerd in stageplaatsen en de gemeente
Eindhoven heeft een voortrekkersrol vervuld om samen met branches en
mbo-scholen op zoek te gaan naar nieuwe leerbedrijven.
Creatieve oplossingen onverminderd nodig
Er wordt volop gezocht naar creatieve oplossingen voor het oplossen van
tekorten aan stages en leerbanen in samenwerking met mbo-scholen en
leerbedrijven. Daarbij kan gedacht worden aan het plaatsen van twee
stagiairs op een plek of het aantrekken van leerbedrijven waar studenten
mogelijk niet de hele maar wel een deel van de beroepspraktijkvorming
kunnen doen. In de detailhandel zien we bijvoorbeeld al dat studenten uit
de non-food sectoren die hun stage of leerbaan verloren vaak weer een
nieuwe stage of leerbaan hebben kunnen vinden in de food-sector
(voeding gerelateerde detailhandel) of een plaats hebben kunnen krijgen
bij tuincentra en bouwmarkten. Ook in de logistiek is men creatief met het
zoeken naar mogelijkheden om te leren in een andere context. Zo kunnen
studenten die bij een logistiek bedrijf hun stage verliezen, wel aan de slag
bij de afdeling goederenafhandeling van een groot ziekenhuis.
Extra aandacht voor jongeren in een kwetsbare positie
Bij de uitwerking van het actieplan stages en leerbanen besteedt SBB in
het bijzonder aandacht aan de situatie van jongeren met een kwetsbare
positie. Het actieplan draagt ook bij aan de aanpak van jeugdwerkloosheid, zoals opgenomen in het aanvullend sociaal pakket van
23 september jl.3

3

Kamerstuk 35 420, nr.134.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 524, nr. 477

2

Meer ruimte voor mbo-scholen
Ondanks alle extra inspanningen van SBB, mbo-scholen, werkgevers en
andere partners in het mbo, kan het toch voorkomen dat het niet goed lukt
om tijdig een stageplek of een leerbaan te vinden. Samen met de
mbo-sector heb ik daarom in het servicedocument afspraken gemaakt
over de manier waarop hiermee omgegaan wordt (zie bijlage 1 voor
hoofdpunten van de afspraken).4
Het bevorderen van gelijke kansen op een stage
Ongelijke kansen op stages onaanvaardbaar
Iedere student heeft een gelijk recht op een passende en leerzame
stageplaats, op basis van geschiktheid. Voor sommige studenten is dit
echter niet de realiteit. Een afwijzing ontvangen bij het zoeken naar een
stage hoort erbij, daar leer je ook van. Maar een afwijzing mag nimmer
het gevolg zijn van discriminatie, op welke grond dan ook. In sommige
gevallen is sprake van openlijke en doelbewuste discriminatie en
uitsluiting; hiertegen moeten we hard optreden. Vaak is echter de situatie
bij (een vermoeden van) discriminatie complex en is discriminatie
onbewust en onbedoeld. Dit is moeilijker te herkennen en te bestrijden.
Vooroordelen leiden er soms toe dat een persoon discrimineert of wordt
gediscrimineerd, zonder zich hiervan bewust te zijn. Ook kan een situatie
of opmerking als kwetsend of discriminerend worden ervaren, maar is
geen sprake van feitelijke discriminatie.
Campagne stagediscriminatie
SBB ontwikkelt in opdracht van OCW in gezamenlijkheid met de MBO
Raad, JOB, CRM, VNO-NCW/MKB-NL en SSV een campagne over
stagediscriminatie. Deze zal dit najaar gelanceerd worden en is gericht op
studenten, mbo-scholen en (leer)bedrijven. Het doel van de campagne,
waarin de kracht van diversiteit en de studenten centraal staat, is
bewustzijn te creëren over wat stagediscriminatie is (erkenning dat het er
is) en wat je er tegen kan doen. Ook zal een gezamenlijk en centraal
digitaal platform worden ontwikkeld om de vindbaarheid van de informatie te vergroten. Op deze wijze wordt deels ook uitvoering gegeven aan
het advies van studentenorganisaties (JOB MBO, FNV Jong en CNV
Jongeren)5 alsmede de oproep van het lid Kuik om de digitale mogelijkheden te bekijken in de strijd tegen stagediscriminatie.6
Diversiteitscoach en het werken aan gelijke kansen op een stage binnen
de school
Het werken aan gelijke kansen op stages is een brede en gezamenlijke
opgave van de mbo-school, die op verschillende wijzen is verankerd in de
reguliere onderwijsprocessen. Onder meer via loopbaanoriëntatie en
begeleiding (hierna: lob) en burgerschap wordt actief gewerkt aan gelijke
kansen op stages en binnen burgerschap is aandacht voor discriminatie.
Op het verzoek van het lid Van den Berge (GroenLinks) heb ik eerder een
verkenning uitgevoerd naar een diversiteitscoach.7 Een laagdrempelig te
vinden coach, die studenten kan helpen die zich gediscrimineerd voelen,
maar ook studenten die het moeilijk vinden om een stageplek te vinden
kan helpen om bijvoorbeeld een sollicitatiebrief te schrijven en om die
4

Servicedocument mbo-aanpak coronavirus COVID-19, versie 4.0 d.d. 10 juli 2020.
Kamerstuk 35 252, nr. 15.
6
Kamerstukken 31 524 en 25 295, nr. 472.
7
Kamerstuk 30 950, nr. 185.
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 524, nr. 477

3

stageplek te vinden. Ik onderschrijf het belang dat studenten, zeker als zij
in een meer kwetsbare positie zitten, de passende hulp moeten krijgen
vanuit school als zij discriminatie ervaren of geen stageplek kunnen
vinden. Een aparte functie voor een diversiteitscoach wil ik op
mbo-scholen niet verplichten, maar ik onderschrijf wel het belang van een
herkenbaar toebedeelde verantwoordelijkheid. Tijdens de verkenning
werd geadviseerd dat het belangrijk is om te kijken wat er op scholen al is
en om aan te sluiten bij bestaande procedures. Om studenten goed te
kunnen ondersteunen is het belangrijk dat binnen de mbo-school breed
kennis aanwezig is over diversiteit en inclusie (en de kracht ervan) en wat
je kunt doen tegen stagediscriminatie. Daarbij is belangrijk dat docenten,
mentoren of stagebegeleiders en -coördinatoren de juiste ondersteuning
krijgen om studenten deze passende hulp te kunnen bieden.
Om de gezamenlijke verantwoordelijkheid vorm te geven ben ik samen
met de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (en in samenwerking met de MBO Raad) voornemens een kennispunt Gelijke kansen,
Diversiteit en Inclusie (hierna: GDKI) te lanceren om kansengelijkheid te
bevorderen van studenten met een migratieachtergrond en/of lage
sociaaleconomische status. In een driejarig project zal worden voortgebouwd op de resultaten en kennis opgedaan binnen het project
LOB-Gelijke kansen8 en de verwachte resultaten van het onderzoekstraject
Gelijke kansen richting de toekomst dat wordt gefinancierd door SZW
(programma VIA) en OCW.9 In het Kennispunt GDKI worden mbo-scholen
ondersteund in «hoe kansengelijkheid te bevorderen», de uitvoering van
oriënterende bedrijfsbezoeken, en professionalisering van stagebegeleiders en -coördinatoren op thema’s als diversiteit en stagediscriminatie,
empowerment van studenten door ontwikkeling van loopbaancompetenties en goede voorbereiding op de stage- en arbeidsmarkt. Voorts zijn
er verschillende hulpmiddelen beschikbaar voor scholen specifiek over
het onderwerp (stage)discriminatie, zoals een handreiking door het
College voor de rechten van de Mens.10 Tevens is er voor (mbo-)docenten
en stagebegeleiders ook de e-learning «Op Stage? Iedereen gelijke
kansen!» beschikbaar.11
Ook regionaal zijn initiatieven te vinden die gelijke kansen op stages
kunnen bevorderen. Zo helpt de stagemakelaar in Amsterdam en
Rotterdam leerlingen en studenten die als gevolg van ongelijke kansen
geen stageplek kunnen vinden. De stagemakelaar begeleidt hen intensief
in de zoektocht naar een stage door de verbindingen te leggen met
mbo-scholen, studenten (en hun ouders) en leerbedrijven. Dit is gestart in
de gemeente Amsterdam en is nu in samenwerking met de Gelijke
Kansen Alliantie van OCW als experiment gekoppeld aan meerjarig
onderzoek bij zowel het Albeda College in Rotterdam-Zuid als in het
stadsdeel Amsterdam Nieuw-West voortgezet.
Pilot stagematching en de verantwoordelijkheid van scholen bij stages
Het lid Van Meenen (D66) heeft tijdens het AO over corona III en mbo het
voorstel gedaan om de school verantwoordelijk te maken voor de werving
en selectie van studenten naar een eerste werkplek.12 In de afgelopen
periode heb ik gesproken met MBO Raad, SBB en SZW. Ik ben
8

De eindevaluatie en opbrengsten van het project LOB-Gelijke Kansen zijn beschikbaar op de
website van het Expertisepunt LOB via https://www.expertisepuntlob.nl/lob-en-gelijke-kansen.
9
Voor meer informatie zie https://www.nro.nl/op-weg-naar-gelijke-kansen-op-de-arbeidsmarkt/.
10
Deze wordt eind oktober beschikbaar gesteld via de website van het CRM. De website van het
CRM is www.mensenrechten.nl.
11
De e-learning modules van SSV en de Anne Frank Stichting zijn beschikbaar via https://
www.schoolenveiligheid.nl/mbo/kennisbank/e-learning-stagediscriminatie/.
12
Kamerstukken 31 524 en 25 295, nr. 472.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 524, nr. 477

4

voornemens om deze pilot bij het NRO neer te leggen. Bij het NRO loopt
op dit gebied namelijk het programma Gelijke kansen richting de
toekomst, dat wordt gefinancierd door SZW en OCW. In dit onderzoekstraject wordt de komende drie jaar ingezet op de ontwikkeling van
aantoonbaar effectieve interventies die scholen en leerbedrijven kunnen
inzetten om gelijke kansen te bevorderen. Doorgaans vindt de selectie van
stagiairs plaats door het leerbedrijf, door deze bij de mbo-school te
beleggen kan er mogelijk een betere matching tot stand komen op basis
van de kwaliteiten van de student. De gedachte hierachter is dat de school
de student beter kent en (onbewuste) vooroordelen geen rol kunnen
spelen. De pilot zal lopen van 2021 tot 2023. In lijn met het verzoek van het
lid Smals (VVD) zullen bij de evaluatie van de pilot ook de effecten op de
beschikbaarheid van stages worden meegenomen.13
Meld app voor het tegengaan van stagediscriminatie
Tijdens het AO over corona III en mbo heb ik het lid Kuik (CDA) toegezegd
in deze brief terug te komen op de motie van de leden Van den Berge en
Kuik waarin de regering is verzocht om SBB in samenwerking met
mbo-studenten een app te laten ontwikkelen waar studenten op
laagdrempelige wijze melding kunnen doen van (vermoede) stagediscriminatie.14 Ik heb aangegeven bereid te zijn een dergelijke app te ontwikkelen, als daar behoefte aan bestaat onder jongeren en zij een dergelijke
app ook gaan downloaden. Desgevraagd geven jongerenorganisaties
(JOB, FNV Jong en CNV Jongeren) echter aan dat een app niet het meest
voor de hand liggende middel is. Apps worden over het algemeen vooral
gedownload en gebruikt voor regelmatig gebruik en niet voor eenmalig
gebruik (zoals bij een melding van stagediscriminatie het geval is). Wel
wijzen zij op het belang van een centraal meldpunt of een koppeling van
bestaande meldpunten online. Deze website moet ook vriendelijk zijn voor
mobiel gebruik en alsmede informatie bevatten met tips en handreikingen
voor studenten die te maken krijgen met stagediscriminatie. Dit advies
wordt meegenomen bij de ontwikkeling van het digitale platform bij de
campagne.
Aangifte doen van stagediscriminatie
Tijdens het VAO MBO van 30 juni jl. (Handelingen II 2019/20, nr. 89,
item 42) is door het lid Kwint (SP) een nader gewijzigde motie ingediend
over het doen van aangifte en het melden van stagediscriminatie. Deze is
medeondertekend door de leden Van den Hul (PvdA), Van den Berge
(GroenLinks), Kuik (CDA), Smals (VVD) en Van Meenen (D66). Momenteel
ben ik hierover met verschillende partners in gesprek. Hierover zal ik de
Kamer eind van dit jaar informeren.15
Stagediscriminatie in het hoger onderwijs
Ook in het hoger onderwijs ondervinden studenten problemen met het
vinden van een stageplek of een plek op de arbeidsmarkt. In navolging
van eerder onderzoek naar ongelijke kansen in het mbo,16 heeft het ROA
in opdracht van de ministeries van SZW en OCW onderzoek gedaan
(zowel een data-analyse als een kwalitatief onderzoek) naar het onverklaard verschil in het hbo tussen jongeren met en zonder migratieachter-

13

Kamerstukken 31 524 en 25 295, nr. 472.
Kamerstuk 35 252, nr. 15.
Kamerstuk 35 300 VIII, nr. 205.
16
Zie o.a. ROA: tussen onderwijs en arbeidsmarkt 2015 (2016) of SEO: de overgang van het MBO
naar de arbeidsmarkt (2020).
14
15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 524, nr. 477

5

grond.17 De resultaten zijn grotendeels vergelijkbaar met het onderzoek
over het mbo. Studenten met een niet-westerse migratieachtergrond
moeten twee keer zo vaak solliciteren om een stageplaats te vinden en zijn
anderhalf jaar na afstuderen twee maal vaker werkloos dan jongeren
zonder een migratieachtergrond. Deze achterstand kan slechts beperkt
verklaard worden door harde kenmerken als studierichting, niveau of
cijferlijst. Ook soft skills spelen een beperkte rol. Bij het verminderen van
de achterstand spelen zelfvertrouwen en houding (self efficacy) en
relevante werkervaring een belangrijke rol. Het kwalitatief onderzoek laat
verder het volgende zien. Werkgevers geven aan dat studenten met een
migratieachtergrond zich vaak te bescheiden opstellen, maar werkgevers
zien graag actieve en betrokken sollicitanten. Men ziet geen verschil in
vakkennis tussen studenten met of zonder migratieachtergrond. Instellingen zouden meer kunnen doen aan persoonlijke begeleiding en
voorbereiding van stagiairs. Passend maatwerk bieden voor wie dat nodig
heeft. Het helpt studenten wanneer de onderwijsinstelling een goed
netwerk heeft met bedrijven waar stageplekken zijn en waar onderzoek
gedaan kan worden. Verder komt naar voren dat werkgevers zich meer
bewust zouden moeten zijn waarom zij een kandidaat wel of niet
aannemen en binnen hun organisatie het gesprek voeren over de normen,
waarden en cultuur van hun bedrijf. Ook studenten op de universiteit
ervaren stagediscriminatie, blijkt uit het recent verschenen SCP-rapport.18
Voor OCW en SZW betekenen deze bevindingen dat, in aansluiting op de
aanpak in het mbo zoals eerder in deze brief is beschreven, ook in het hbo
en het wo meer aandacht moet zijn voor stagediscriminatie en de zorg
voor goede aansluiting op de arbeidsmarkt. Het realiseren van gelijke
kansen voor iedereen vraagt inzet van iedereen; de instellingen, de
studenten en de werkgevers. Ik ga in gesprek met deze partijen met als
inzet tot een gezamenlijke aanpak voor het hoger onderwijs te komen.
Hierover wordt de Kamer geïnformeerd.
Toezeggingen en moties
In deze brief reageer ik ook op een aantal toezeggingen en moties:
1. Eindverantwoordelijkheid en leveringsplicht. Aan het lid Van den Hul
(PvdA) heb ik toegezegd om in deze brief nader in te gaan op de
huidige wettelijke vereisten en de door het lid Van den Hul voorgestelde leveringsplicht.19 Op grond van de WEB is de mbo-school
eindverantwoordelijk voor het vinden van een stageplaats voor haar
studenten, maar is daarbij niet gehouden tot het onmogelijke. Ook de
student en de leerbedrijven hebben daarbij een inspanningsverplichting. De taak van de mbo-school eindigt niet bij het zorgen voor
voldoende stageplaatsen. Van de mbo-school wordt ook verwacht dat
studenten die daaraan behoefte hebben, begeleid worden naar een
stageplaats. De school heeft immers de zorgplicht om een opleiding
dusdanig in te richten dat een student de opleiding binnen de
vastgestelde studieduur kan behalen en is verantwoordelijk voor de
hele opleiding van de student, inclusief de stage. Als het voor het
behalen van de opleiding nodig is dat de student extra begeleiding
ontvangt bij het vinden van een stageplaats, is het aan de school om
deze begeleiding te bieden. De leveringsplicht waar het lid Van de Hul
om verzoekt, waarbij het uitgangspunt is dat studenten in het
beroepsonderwijs niet alleen een stageplaats wordt aangeboden maar
dat ze ook wanneer nodig actief worden begeleid bij een plaatsing,
17

ROA en Klooster Onderzoek & Advies: (On)gelijke toegang tot stage en werk voor jongeren
met een migratieachtergrond; Dit onderzoek zal uiterlijk 6 oktober 2020 worden gepubliceerd.
18
SCP «Ervaren discriminatie in Nederland II»; maart 2020. p. 70.
19
Kamerstuk 31 524 en 25 295, nr. 472.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 524, nr. 477

6

2.

3.

4.

5.

6.

komt overeen met de verantwoordelijkheid die de school op dit
moment al heeft.
Stages en leerbanen bij het Rijk. Conform de toezegging aan het lid
Van den Hul (PvdA) tijdens het AO over corona III en mbo op 18 juni jl.
heb ik de ontwikkeling van stages binnen het Rijk onder de aandacht
gebracht van de andere ministeries. Interdepartementaal wordt
momenteel gekeken op welke wijze het aantal stageplekken weer kan
terugkomen op het niveau van 2019 en eerdere jaren. In lijn hiermee is
de motie van het lid Azarkan c.s.20, waarin de regering wordt gevraagd
meer stageplekken te creëren bij de rijksoverheid. Deze motie is
aangehouden tot de begrotingsbehandeling van het Ministerie van
BZK. Daarnaast is recent de motie van het lid Bruins c.s.21 aangenomen, waarin wordt gevraagd om een strategie op te stellen om meer
stage-, trainee- en startersplekken voor jongeren bij te realiseren en
daarbij nadrukkelijk te kijken naar de rol van de landelijke overheid en
de medeoverheden als werkgever.
Richtlijn voor kwaliteit van stagebegeleiding. SBB overlegt samen met
de MBO Raad, MKB-Nederland, VNO-NCW, JOB en OCW over de
aanscherping van het protocol voor de bpv. Dit naar aanleiding van
mijn toezegging tijdens het AO MBO van 4 juni aan het lid Van den
Berge (GroenLinks), over de mogelijkheid van een richtlijn waaraan
stagebegeleiding minimaal moet voldoen.
Uitbreiding impuls regeling praktijkleren voor opleidingsbedrijven. In
mijn brief van 13 juli jl. heb ik uw Kamer ingelicht over een extra
impuls van twee keer 10,6 miljoen euro per jaar die ik beschikbaar heb
gesteld voor de regeling praktijkleren.22 Deze extra impuls is aanvullend op de extra middelen voor de sectoren landbouw, horeca en
recreatie (motie van het lid Pieter Heerma c.s.)23 In aanvulling op mijn
brief van 13 juli jl. heb ik ook opleidingsbedrijven toegevoegd.
Opleidingsbedrijven in de bouw en techniek vervullen namelijk een
belangrijke rol bij het opleiden van werknemers en vielen buiten de
eerste afbakening van sbi-codes.
Advies Voorkomen van bpv-problemen in de zorgsector. Naar
aanleiding van de publicatie van de resultaten van het FNV Meldpunt
Stagemisbruik in Zorg & Welzijn heb ik SBB vragen gesteld over de
kwaliteit van de stages en leerbanen in de zorg. Daarnaast is op
18 februari 2020 een motie ingediend door de leden Renkema en Hijink
tijdens het VAO Arbeidsmarktbeleid (Handelingen II 2019/20, nr. 55,
item 32) in de zorg.24 SBB heeft in antwoord daarop een adviesrapport
opgesteld om een veilige leeromgeving bij leerbedrijven te stimuleren.
Het advies is bijgevoegd als bijlage bij deze brief. In het advies wordt
ingezet op verbetering van de vijf bouwstenen waarop een goede en
veilige bpv steunt. Via de BPV Monitor en de JOB Monitor zal ik
nauwlettend volgen of dit leidt tot een grotere tevredenheid van
studenten in de sector Zorg & Welzijn over de bpv.
Minimum stagevergoeding bol. In mijn brief Voortgang maatregelen
interdepartementaal beleidsonderzoek naar jongeren met een afstand
tot de arbeidsmarkt25 heb ik aangekondigd met de sociale partners en
het onderwijs te zullen overleggen over een mogelijke verplichte
onkostenvergoeding voor stagiairs. Onderdeel van het overleg is te
bepalen uit welke componenten een onkostenvergoeding dient te
bestaan. Vóór het einde van 2020 zal ik uw Kamer informeren over de
stappen die ik op dit punt verder zal ondernemen.

20

Kamerstuk 35 570, nr. 34.
Kamerstuk 35 420, nr. 128.
22
Kamerstuk 31 524, nr. 473.
23
Kamerstuk 35 074, nr. 50.
24
Kamerstuk 29 282, nr. 404.
25
Kamerstuk 29 544, nr. 1019.
21

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 524, nr. 477

7

Coronamonitor
Over de bredere effecten van Corona op het onderwijs ontwikkel ik samen
met partijen uit het onderwijsveld een Coronamonitor. Hierdoor komt
onder meer zicht op de ontwikkelingen in de instroom in het mbo, hoe het
staat met de doorstroom naar het hbo en hoeveel studenten studievertraging hebben opgelopen. Uw Kamer zal ik dit najaar hierover
informeren.
Tot slot
Het belang van voldoende stages en leerbanen in het mbo en gelijke
kansen hierop voor studenten is onmiskenbaar groot. De Coronacrisis
stelt de sector voor de grote uitdaging om hierin te voorzien. Alle
professionals in het mbo werken hier dagelijks hard aan. Er wordt een
groot beroep gedaan op hun creativiteit om onderwijs van hoog niveau te
verzorgen en jongeren uiteindelijk te diplomeren. Samen met alle partners
in het mbo houd ik nauwgezet de vinger aan de pols om ervoor te zorgen
dat iedereen een stage of leerbaan vindt. Dat zal veel van een ieder vragen
en wellicht ook niet altijd lukken. De regelgeving geeft voldoende ruimte,
waardoor geen student of instelling in de knel hoeft te komen. Volgend
voorjaar zal ik uw Kamer informeren over de volgende voortgangsrapportage van het Actieplan Stages en leerbanen.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
I.K. van Engelshoven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 524, nr. 477

8

Bijlage 1:

Hoofdlijn servicedocument ruimte voor stages en leerbanen
Leerbanen in de beroepsbegeleidende leerweg (bbl)
Als een student bij de start van het studiejaar nog geen leerbaan bij een
erkend leerbedrijf heeft, dient de school de student toch in te schrijven.
Als op 31 december van het studiejaar de student nog steeds geen
praktijkovereenkomst heeft met een erkend leerbedrijf, dient de school
samen met de student te onderzoeken hoe deze toch de opleiding voort
kan zetten. Dat kan bijvoorbeeld opleveren dat de student de studie
voortzet in de bol-variant of overstapt naar een andere mbo-opleiding. Als
gedurende het studiejaar de leerbaan wegvalt, dan ligt het voor de hand
om te onderzoeken of een alternatieve leerbaan een oplossing kan zijn.
Een alternatief is dat het onderwijsteam beoordeelt of de leerdoelen voor
de betreffende bpv zijn behaald zonder dat alle daarvoor bestemde uren
zijn gemaakt en er een positief oordeel over de gevolgde bpv in het
algemeen kan worden gegeven. Ook kan ervoor gekozen worden gebruik
te maken van de bestaande mogelijkheid om gedurende maximaal 3
maanden onderwijs te volgen in de bol, waarna de student alsnog moet
worden overgeschreven naar de bol of binnen de bbl blijft, al dan niet bij
een ander leerbedrijf. Een andere optie is dat de bpv in de bbl-opleiding
later moet worden afgerond, ook als dat leidt tot een langere opleidingsduur.
Stages in de beroepsopleidende leerweg (bol)
Mbo-scholen kunnen, al dan niet op verzoek van de student, zelf
voorstellen doen voor leerbedrijven bij SBB, dat vervolgens binnen 10
dagen met een erkenning komt als het leerbedrijf aan de daarvoor
opgestelde criteria voldoet. Scholen worden aangemoedigd om in
samenwerking met andere scholen in de regio creatieve oplossingen te
vinden voor stagetekorten zoals het spreiden van stages over het
studiejaar of het plaatsen van twee studenten op één stageplek. Ook het
benutten van stageperioden in weekenden en vakanties of stagemogelijkheden buiten de eigen woonplaats of in een andere regio kan bijdragen
aan het oplossen van tekorten. Een volgende optie is dat het onderwijsteam beoordeelt of de leerdoelen voor de betreffende bpv zijn
behaald zonder dat alle daarvoor bestemde uren zijn gemaakt en er een
positief oordeel over de gevolgde bpv in het algemeen kan worden
gegeven. Een alternatief is het behalen van leerdoelen via praktijkopdrachten in begeleide onderwijstijd. Deze oplossing moet als last resort en
bij wijze van uitzondering worden toegepast. Als geen van de bovenstaande opties realistisch zijn, zal de bpv toch (later) gedaan moeten
worden, ook als dat leidt tot een langere opleidingsduur. Duidelijke
communicatie naar de student is hierbij essentieel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 524, nr. 477

9