Paper

Jeugdbescherming en
jeugdreclassering
2022

Isidora Stolwijk
Btissame el Farisi
April 2023

CBS | Paper,

1

CBS Publicatie
Auteur Isidora Stolwijk, Btissame el Farisi
Publicatiedatum 26-4-2023 00:00

Jeugdbescherming en jeugdreclassering 2022
Over deze publicatie
In deze rapportage presenteert het CBS de voorlopige cijfers over jeugdbescherming en jeugdreclassering in 2022. Op 31 december 2022
waren er 29 duizend lopende jeugdbeschermingsmaatregelen. In meer dan tweederde van de gevallen ging het om een vorm van
ondertoezichtstelling en in bijna een derde van de gevallen om een voogdijmaatregel. Er werden in 2022 minder maatregelen gestart en
meer maatregelen beëindigd dan in 2021. Het aantal jongeren met een reguliere ondertoezichtstelling is in 2022 gedaald naar 19 415
jongeren op 31 december. Ook het aantal jongeren met een reguliere voogdijmaatregel daalde in 2022, naar 9 085 jongeren. De
gemiddelde duur van zowel ondertoezichtstellingen als voogdijmaatregelen nam in 2022 toe. De meeste ondertoezichtstellingen
werden beëindigd volgens plan; de meeste voogdijmaatregelen vanwege het bereiken van de meerderjarigheid. Jeugdbescherming
kwam relatief gezien het meest voor in jeugdregio’s in Limburg en Friesland.
Op 31 december 2022 liepen er 4 960 jeugdreclasseringsmaatregelen. In de meeste gevallen ging het om een vorm van toezicht en
begeleiding. Het aantal jongeren met een jeugdreclasseringsmaatregel is daarmee verder gedaald, naar 4 900 jongeren op 31 december
2022. Er werden in 2022 minder maatregelen gestart en beëindigd dan in 2021. De gemiddelde duur van beëindigde trajecten nam
verder af. Jeugdreclassering kwam het meeste voor in de regio’s Rotterdam en Amsterdam.

CBS Publicatie
Auteur Isidora Stolwijk, Btissame el Farisi
Publicatiedatum 26-4-2023 00:00

Jeugdbescherming en jeugdreclassering 2022

Inleiding
Rijk en gemeenten hebben ieder een verantwoordelijkheid voor hulp aan jongeren; gemeenten zijn sinds 2015 verantwoordelijk voor
jeugdzorg en het rijk heeft een verantwoordelijkheid voor het functioneren van het systeem als zodanig (stelselverantwoordelijkheid).
Om gemeenten en rijk daarbij te ondersteunen is in de Jeugdwet een regeling opgenomen over het ontsluiten van beleidsinformatie. De
beleidsinformatie betreft informatie over jeugdhulpgebruik en de inzet van jeugdbescherming en jeugdreclassering.
Jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen verstrekken hierover gegevens aan het CBS.
In deze rapportage staan de voorlopige resultaten over de verstrekte jeugdbescherming en jeugdreclassering in 2022, waarbij een
vergelijking wordt gemaakt met de jaren 2016 tot en met 2021. De resultaten over jeugdhulp worden in een aparte rapportage
beschreven.

CBS Publicatie
Auteur Isidora Stolwijk, Btissame el Farisi
Publicatiedatum 26-4-2023 00:00

Jeugdbescherming en jeugdreclassering 2022

1. Jeugdbescherming
Op 31 december 2022 waren er 29 duizend lopende jeugdbeschermingsmaatregelen. In meer dan twee derde van de gevallen betrof het
een vorm van ondertoezichtstelling (OTS). In 32 procent van alle maatregelen ging het om een voogdijmaatregel, al dan niet voorlopig of
tijdelijk (tabel 1.0.1).
In 2022 was er een daling te zien in het totaal aantal jeugdbeschermingsmaatregelen. Op 31 december 2022 waren er 9 procent minder
maatregelen actief dan aan het begin van het jaar.

1.0.1 Jeugdbeschermingsmaatregelen, per type maatregel, 2022*
Beginstand (1-12022)

Eindstand (31-12Instroom

Uitstroom

2022)1)

Totaal

31 960

9 065

11 955

29 070

Ondertoezichtstelling

21 890

6 500

9 000

19 390

330

1 370

1 345

355

9 480

925

1 325

9 080

260

270

285

245

Voorlopige ondertoezichtstelling
Voogdij
Voorlopige en tijdelijke voogdij
Bron: CBS.

1) Maatregelen met een einddatum van 31 december tellen niet mee in de eindstand.

1.1 Minder trajecten gestart, meer beëindigd
Het aantal gestarte jeugdbeschermingstrajecten in 2022 lag bijna 20 procent lager dan in 2021. Het aantal beëindigde trajecten nam af
met 1 procent (figuur 1.1.1). Bij de ondertoezichtstellingen was er sprake van een daling bij de instroom en een stijging bij de uitstroom.
In 2022 waren er veel meer ondertoezichtstellingen beëindigd dan gestart. Ook bij de voogdij waren meer maatregelen beëindigd dan
gestart (figuur 1.1.1). Zowel het aantal gestarte als beëindigde voogdijmaatregelen lagen in 2022 lager dan in de jaren ervoor (figuur
1.1.1).

1.1.1 Instroom en uitstroom jeugdbescherming¹⁾²⁾
Totaal

Instroom

Uitstroom

OTS

Instroom

Uitstroom

Voogdij

Instroom

Uitstroom
0

2 000

4 000

6 000

8 000

10 000

12 000

14 000

maatregelen
2022*

2021

2020

2016
¹⁾ Exclusief voorlopige ondertoezichtstellingen.
²⁾ Exclusief voorlopige voogdij en tijdelijke voogdij.

2019

2018

2017

Bij de voorlopige ondertoezichtstellingen en de voorlopige en tijdelijke voogdijtrajecten daalt het aantal gestarte en beëindigde
maatregelen in 2022, ten opzichte van een jaar eerder. Bij voorlopige (vrl.) ondertoezichtstellingen werden in 2022 iets meer
maatregelen gestart dan beëindigd (figuur 1.1.2). Bij de voorlopige (vrl.) en tijdelijke (tijd.) voogdijtrajecten was het aantal gestarte
trajecten ongeveer gelijk aan het aantal beëindigde trajecten.

1.1.2 Instroom en uitstroom jeugdbescherming

Vrl. OTS

Instroom

Uitstroom

Vrl. en tijd. voogdij

Instroom

Uitstroom

0

250

500

750

1 000

1 250

1 500

1 750

2 000

2 250

maatregelen
2022*

2021

2020

2019

2018

2017

2016

1.2 Minder jongeren met ondertoezichtstelling
Op 31 december 2022 stonden 19 415 jongeren onder toezicht. Dit waren er minder dan op 30 december 2021, toen het ging om 21 965
jongeren (figuur 1.2.1). Nadat het aantal jongeren met ondertoezichtstelling was gestegen in de periode 2016 tot en met 2020, is er sinds
2021 sprake van een daling. In 2022 zette deze daling door. Het gaat hier uitsluitend om de reguliere ondertoezichtstellingen. De
voorlopige ondertoezichtstellingen zijn buiten beschouwing gelaten.

1.2.1 Jongeren met jeugdbescherming op peildatum¹⁾²⁾
x 1 000
35

30

25

20

15

10

5

0
2005

2009

Voogdij

2013

2017

2021

Ondertoezichtstelling

¹⁾ Personen met voogdij of ondertoezichtstelling op peildatum, exclusief voorlopige voogdij, tijdelijke voogdij
en voorlopige ondertoezichtstellingen.
²⁾ Door invoering van de Jeugdwet treedt met ingang van 2015 een methodebreuk op.

1.3 Daling aantal jongeren met voogdij zet door
Op 31 december 2022 gold voor 9 085 jongeren een voogdijmaatregel. Sinds 2017 lag dit aantal redelijk constant rond de 9,9 duizend,
maar sinds 2021 nam dit af (figuur 1.2.1). In 2022 zette deze daling door. Het betreft hier uitsluitend de reguliere voogdij. Voorlopige en
tijdelijke voogdij zijn buiten beschouwing gelaten.

1.4 Voogdijtrajecten meestal langer dan drie jaar
Van de beëindigde reguliere voogdijmaatregelen in 2022 duurde 75 procent drie jaar of langer (tabel 1.4.1). De meeste reguliere
ondertoezichtstellingen duurden één tot drie jaar. Voorlopige ondertoezichtstellingen duurden vrijwel altijd korter dan 3 maanden; dit is
officieel ook de maximale duur van een voorlopige OTS. Daarna dient deze ofwel te worden beëindigd ofwel te worden omgezet in een
reguliere OTS. Tijdelijke voogdij duurde meestal een jaar of langer, hoewel dit gaat om kleine aantallen. Dit is een maatregel die wordt
toegepast als gevolg van een gezagsvacuüm, bijvoorbeeld als de ouders langdurig in het buitenland verblijven of als zij zijn overleden.

1.4.1 Duur van jeugdbeschermingsmaatregelen, per type maatregel, 2022*1)
Duur
Duur

Duur

Duur

Duur

maatregel

Totaal aantal

maatregel

maatregel

maatregel

maatregel

36

beëindigde

0 tot 3

3 tot 6

6 tot 12

12 tot 36

maanden

maatregelen

maanden

maanden

maanden

maanden

of langer

Totaal

11 955

1 505

405

1 995

5 040

3 010

Ondertoezichtstelling

9 000

50

300

1 875

4 775

2 000

Voorlopige ondertoezichtstelling

1 345

1 335

10

.

.

.

Voogdij

1 325

10

15

65

240

995

Voorlopige voogdij

245

110

75

50

15

.

Tijdelijke voogdij

40

.

10

.

10

15

Bron: CBS.
1) Jeugdbeschermingsmaatregelen beëindigd in 2022.

De gemiddelde duur van de in 2022 beëindigde reguliere voogdijmaatregelen was met 2 361 dagen een stuk langer dan die van de
reguliere ondertoezichtstellingen (881 dagen) en is de afgelopen jaren gestegen. Sinds 2021 nam ook de gemiddelde duur van de
reguliere ondertoezichtstellingen toe, na een jarenlange daling (figuur 1.4.2). De gemiddelde duur van de beëindigde tijdelijke
voogdijtrajecten nam in 2022 ten opzichte van 2021 af. Het ging in 2022 echter maar om 40 beëindigde tijdelijke voogdijtrajecten in
totaal (tabel 1.4.1).

1.4.2 Gemiddelde duur beëindigde maatregelen¹⁾

Totaal

OTS

Vrl. OTS

Voogdij

Vrl. voogdij

Tijd. voogdij

0

500

1 000

1 500

2 000

2 500

dagen
2022*

2021

2020

2019

2016
¹⁾ Jeugdbeschermingsmaatregelen beëindigd in het gehele jaar.

2018

2017

1.5 Meeste ondertoezichtstellingen beëindigd volgens plan
In 2022 werden er 11 955 jeugdbeschermingsmaatregelen beëindigd, waarvan 10 345 ondertoezichtstellingen en 1 610
voogdijmaatregelen (zie tabel 1.4.1). De meeste ondertoezichtstellingen werden in 2022 beëindigd volgens plan, net zoals in
voorgaande jaren. Het aantal voorlopig ondertoezichtstellingen dat overging in een reguliere ondertoezichtstelling nam in 2022 ten
opzichte van eerdere jaren af. De afgelopen jaren daalde het aantal ondertoezichtstellingen beëindigd vanwege een
gezagsbeëindigende maatregel en nam het aantal beëindigingen vanwege tussentijdse opheffing toe (figuur 1.5.1).

1.5.1 Reden beëindiging ondertoezichtstelling¹⁾²⁾
Bereiken meerderjarigheid

Beëindiging volgens plan

VOTS naar OTS

Tussentijdse opheffing

Gezagsbeëindigende maatregel

Niet verlengd

Overlijden jeugdige

0

1 000

2 000

3 000

4 000

5 000

6 000

7 000

8 000

maatregelen
2022*

2021

2020

2019

2018

2017

2016
¹⁾ Ondertoezichtstellingen en voorlopige ondertoezichtstellingen, beëindigd in het gehele jaar.
²⁾ Voor de redenen 'bereiken meerderjarigheid', 'beëindiging volgens plan', 'VOTS naar OTS' en 'niet verlengd' zijn er
over de jaren 2016 t/m 2019 geen betrouwbare cijfers.

Het bereiken van de meerderjarigheid bleef in 2022, net zoals in eerdere jaren, de meest voorkomende reden om voogdij te beëindigen,
hoewel er ten opzichte van 2021 een daling te zien is (figuur 1.5.2). Het aantal voogdijmaatregelen dat beëindigd werd door het
herstellen van gezag nam iets af in 2022. Het aantal voogdijtrajecten dat is beëindigd omdat de voogdij naar de pleegouder ging, was in
2022 ongeveer gelijk aan 2021.

1.5.2 Reden beëindiging voogdij¹⁾

Bereiken meerderjarigheid

Voogdij naar pleegouder

Voogdij naar contactpersoon

Herstel gezag

Overlijden jeugdige

0

250

500

750

1 000

1 250

1 500

maatregelen
2022*

2021

2020

2019

2018

2017

2016
¹⁾ Voogdij, tijdelijke voogdij en voorlopige voogdij, beëindigd in het gehele jaar.

1.6 Machtiging uithuisplaatsing bij 10 duizend jongeren
Met ingang van 2022 ontvangt het CBS van de Gecertificeerde Instellingen ook informatie over de Machtigingen Uithuisplaatsing (MUHP)
die door de rechter zijn opgelegd. Een MUHP is geen op zichzelf staande maatregel maar gaat altijd samen met een ondertoezichtstelling.
Als een kind onder toezicht wordt gesteld, dan blijft het kind meestal thuis wonen. Maar soms zijn de zorgen over het kind zo ernstig dat
het beter is als het kind ergens anders gaat wonen en wordt er ook een MUHP opgelegd. Ook als ouders het zelf van belang vinden en het
ermee eens zijn dat het kind ergens anders gaat wonen, is er een MUHP nodig. Bij een voogdijmaatregel gaat het kind altijd ergens anders
wonen en legt de rechter geen afzonderlijke MUHP op. In 2022 waren er 10 045 jeugdigen over wie de rechter een MUHP heeft
uitgesproken (tabel 1.6.1). Bij 1 900 van hen ging het bij de start van de MUHP om een voorlopige OTS en dus om een spoedmachtiging
uithuisplaatsing. Van een klein deel van de jongeren met een MUHP kon om diverse redenen geen informatie over de bijbehorende
jeugdbeschermingsmaatregel gevonden worden. Over 3 320 jongeren werd in 2022 een nieuwe MUHP uitgesproken, zij hadden nog
geen MUHP lopen op 1 januari 2022. Van 2 835 jongeren liep de opgelegde MUHP af in 2022, op 31 december 2022 liep er bij hen geen
MUHP meer.
Niet alle door de rechter opgelegde MUHP worden in de praktijk ook ten uitvoer gebracht. Een MUHP vervalt als deze niet binnen 3
maanden ten uitvoer wordt gebracht. Het is niet bekend hoeveel MUHP niet ten uitvoer worden gebracht. In figuur 1.8.1 van deze
rapportage is wel te zien dat in 2022 32 procent van de jongeren met een (voorlopige) ondertoezichtstelling ook jeugdhulp met verblijf
ontvingen, dit betreft 9 275 jongeren. De verwachting is dat bij deze jongeren allemaal een MUHP is opgelegd die vervolgens ook in de
praktijk is uitgevoerd. Maar het is niet uit te sluiten dat bij nog méér jongeren een opgelegde MUHP ook daadwerkelijk is uitgevoerd.
Jongeren met een MUHP die zonder tussenkomst van een jeugdhulpinstelling of pleegzorgaanbieder op informele basis in het eigen
netwerk worden opgevangen, bijvoorbeeld bij opa en oma, blijven namelijk buiten beeld.

1.6.1 Aantal jongeren met een door de rechter opgelegde machtiging
uithuisplaatsing in 2022*1)
Waarvan in combinatie met:
Totaal

Voorlopige

Reguliere

ondertoezichtstelling

ondertoezichtsstelling

Onbekend

Totaal

10 045

1 900

8 040

105

Instroom

3 320

890

2 380

50

Uitstroom

2 835

625

2 165

45

Bron: CBS.
1) Dit betreft alle machtigingen uithuisplaatsingen die op enig

moment in 2022 liepen, ongeacht of ze vóór of in die periode
gestart zijn en ongeacht of ze in of ná die periode beëindigd zijn.

1.7 Samenloop jeugdbescherming met jeugdreclassering neemt iets toe
Van alle 0- tot en met 17-jarigen die in 2022 jeugdbescherming ontvingen, had 2,7 procent in hetzelfde jaar ook een
jeugdreclasseringsmaatregel lopen. Hoewel er in 2022 een lichte toename is ten opzichte van vorig jaar, neemt dit percentage de laatste
jaren iets af van 4,0 procent in 2016 naar 2,5 procent in 2021 (tabel 1.7.1). Dit komt voornamelijk doordat de samenloop bij onder toezicht
gestelde jongeren daalde van 4,7 procent in 2016 naar 2,9 procent in 2021.
Het gaat in deze cijfers om alle jongeren die in een jaar op enig moment jeugdbescherming ontvingen. Van hen is bepaald voor welk
percentage ook een jeugdreclasseringsmaatregel gold in dezelfde periode.

1.7.1 Inzet jeugdreclassering naar type jeugdbescherming (samenloop)1)
Jongeren met

Jongeren met

jeugdbescherming en

ondertoezichtstelling en

Jongeren met voogdij en

jeugdreclassering

jeugdreclassering2)

jeugdreclassering3)

% van totaal aantal jongeren

% van totaal aantal jongeren

% van totaal aantal

met jeugdbescherming

met ondertoezichtstelling

jongeren met voogdij

2016

4,0

4,7

1,6

2017

3,7

4,4

1,6

2018

3,5

4,1

1,7

2019

3,3

3,8

1,7

2020

2,9

3,4

1,4

2021

2,5

2,9

1,3

2022*

2,7

3,1

1,4

Bron: CBS.
1) Personen van 0 tot en met 17 jaar met een jeugdbeschermingsmaatregel.
2)

Inclusief voorlopige ondertoezichtstellingen.

3)

Inclusief tijdelijke voogdij en voorlopige voogdij.

1.8 De meeste jongeren met jeugdbescherming krijgen ook jeugdhulp
In 2022 ontving 79 procent van de jongeren met een ondertoezichtstelling ook jeugdhulp (figuur 1.8.1). Het aandeel jongeren met een
ondertoezichtstelling met daarnaast jeugdhulp (JH) zonder verblijf is ten opzichte van 2021 gelijk gebleven; 68 procent. Het aandeel
jongeren dat naast een ondertoezichtstelling ook jeugdhulp met verblijf ontvangt, neemt in de laatste jaren af; van 40 procent in 2016
naar 32 procent in 2022. In deze gevallen krijgen jongeren een ondertoezichtstelling en ontvangen zij jeugdhulp die mede inhoudt dat zij
(deels) niet thuis verblijven.1)

1.8.1 Samenloop OTS met jeugdhulp¹⁾
OTS en Jeugdhulp

OTS en JH zonder verblijf

w.v.

Wijkteam

Ambulant

Daghulp

Netwerk jongere

OTS en JH met verblijf

w.v.

Pleegzorg

Gezinsgericht

Gesloten plaatsing

Overig²⁾
0

10

20

30

40

50

60

70

80

90

%
2022*

2021

2020

2019

2018

2017

2016
¹⁾ Personen van 0 tot en met 17 jaar met een ondertoezichtstelling én jeugdhulp, als percentage van het totaal aantal
jongeren met een ondertoezichtstelling. Jongeren met meerdere jeugdhulpvormen komen meerdere malen in de
tabel voor.
²⁾ Verblijf bij een jeugdhulpaanbieder anders dan pleegzorg, gezinsgerichte jeugdhulp of gesloten plaatsing.

Van alle jongeren die een voogdijmaatregel hadden in 2022, ontving 93 procent daarnaast ook jeugdhulp (figuur 1.8.2). Het aandeel
jongeren dat naast voogdij ook jeugdhulp zonder verblijf kreeg, steeg de afgelopen jaren van 40 procent in 2016 naar 50 procent in 2022.
In 2022 ontving 87 procent van de jongeren met voogdij daarbij ook jeugdhulp met verblijf. Dat percentage is hoger dan in 2021. Uit het
feit dat niet álle jongeren met voogdij ook jeugdhulp met verblijf krijgen, kan afgeleid worden dat er ook jongeren met voogdij zijn die,
zonder tussenkomst van een jeugdhulpinstelling of pleegzorgaanbieder, op informele basis in het eigen netwerk worden opgevangen,
bijvoorbeeld bij opa en oma.

1.8.2 Samenloop voogdij met jeugdhulp¹⁾
Voogdij en Jeugdhulp

Voogdij en JH zonder verblijf

w.v.

Wijkteam

Ambulant

Daghulp

Netwerk jongere

Voogdij en JH met verblijf

w.v.

Pleegzorg

Gezinsgericht

Gesloten plaatsing

Overig²⁾
0

20

40

60

80

100

%
2022*

2021

2020

2019

2018

2017

2016
¹⁾ Personen van 0 tot en met 17 jaar met voogdij én jeugdhulp, als percentage van het totaal aantal jongeren met
voogdij. Jongeren met meerdere jeugdhulpvormen komen meerdere malen in de tabel voor.
²⁾ Verblijf bij een jeugdhulpaanbieder anders dan pleegzorg, gezinsgerichte jeugdhulp of gesloten plaatsing.

1.9 Bijna 1 procent van alle jongeren ontvangt jeugdbescherming
Ongeveer 0,9 procent van alle jongeren tot en met 17 jaar ontving op 31 december 2022 jeugdbescherming. Bij jongeren die
jeugdbescherming ontvingen, ging het iets vaker om jongens dan om meisjes. In totaal ontvingen 15 180 jongens op 31 december 2022
jeugdbescherming, wat overeenkomt met 0,9 procent van alle jongens van 0 tot en met 18 jaar. Bij meisjes bedroeg dit aantal 13 895, wat
gelijkstaat aan bijna 0,9 procent van alle meisjes in deze leeftijdsgroep (tabel 1.9.1).

1.9.1 Jeugdbescherming naar demografische kenmerken van de jongere, peildatum 31 december 2022*1)
Voorlopige
Totaal

Totaal aantal

en

aantal

jongeren met

tijdelijke

jongeren2)

jeugdbescherming

Voogdij

Totaal

3 300 845

29 075

9 075

Geslacht: Jongens

1 691 315

15 180

Geslacht: Meisjes

1 609 530

Leeftijd: 0 tot 4 jaar

voogdij

Voorlopige
Ondertoezichtstelling

ondertoezichtstelling

240

19 410

355

4 660

115

10 240

175

13 895

4 415

125

9 170

185

691 095

2 600

455

55

2 000

90

Leeftijd: 4 tot 8 jaar

707 635

5 410

1 335

30

3 965

90

Leeftijd: 8 tot 12 jaar

738 655

7 705

2 195

40

5 420

50

Leeftijd: 12 tot 18 jaar

1 163 460

13 355

5 090

115

8 020

130

Bron: CBS.
1) Personen van 0 tot en met 17 jaar.
2) De peildatum voor alle jongeren in Nederland is 1 januari 2022 en komt dus niet overeen met de peildatum voor jongeren met

jeugdbescherming (31 december 2022).

Op 31 december 2022 waren er 13 355 jongeren met jeugdbescherming van 12 tot 18 jaar oud, wat neerkomt op 1,1 procent van alle
jongeren in deze leeftijd (tabel 1.9.1). Van alle 8- tot 12-jarigen in Nederland ontving 1 procent jeugdbescherming; dat waren op 31
december 2022 7 705 jongeren. Ongeveer 0,8 procent van de kinderen tussen 4 en 8 jaar kreeg jeugdbescherming, 5 410 in totaal. De
groep 0- tot 3-jarigen was met 2 600 het kleinst; ongeveer 0,4 procent in deze leeftijdsgroep ontving jeugdbescherming (tabel 1.9.1).
Onder de jongeren met een ondertoezichtstelling is de groep jongeren van 8 tot 12 jaar oud gestegen van 24 procent in 2016 naar 27
procent in 2022. Het aandeel kinderen van 4 tot 8 jaar met een ondertoezichtstelling nam ten opzichte van 2021 iets af, richting het niveau
van 2016. Het aandeel jongeren van 0 tot 4 jaar en 12 tot 18 jaar nam ten opzichte van 2016 af (figuur 1.9.2). Bij de voogdijmaatregelen
was een lichte stijging van het aandeel jongeren in de oudste leeftijdsgroep te zien, van 53 procent in 2016 naar 56 procent in 2022.

1.9.2 Jongeren naar leeftijd¹⁾
Nederland
2022*
2021
2020
2019
2018
2017
2016
OTS
2022*
2021
2020
2019
2018
2017
2016
Vrl. OTS
2022*
2021
2020
2019
2018
2017
2016
Voogdij
2022*
2021
2020
2019
2018
2017
2016
Vrl. en tijd. voogdij
2022*
2021
2020
2019
2018
2017
2016
0

20

40

60

80

100

%
0 tot 4 jaar

4 tot 8 jaar

8 tot 12 jaar

12 tot 18 jaar

¹⁾ Voor het totaal aantal jongeren in Nederland is gekeken naar peildatum 1 januari en voor de jongeren met
jeugdbescherming naar peildatum 31 december.

1.10 Meer jeugdbescherming in huishoudens met lage inkomens
In Nederland woonden in 2022 bijna 510 duizend jongeren tot en met 17 jaar in een huishouden2) met een inkomen dat tot de laagste 20
procent behoort. Van hen ontving 4 procent jeugdbescherming. Het aandeel jongeren met jeugdbescherming daalt naarmate het
huishoudinkomen hoger is. In de 20 procent rijkste huishoudens kreeg 0,2 procent jeugdbescherming.

1.10.1 Jeugdbescherming naar huishoudinkomen¹⁾
Totaal jeugdbescherming
Totaal
Laagste kwintiel
2e kwintiel
3e kwintiel
4e kwintiel
Hoogste kwintiel
Ondertoezichtstelling²⁾
Totaal
Laagste kwintiel
2e kwintiel
3e kwintiel
4e kwintiel
Hoogste kwintiel
Voogdij³⁾
Totaal
Laagste kwintiel
2e kwintiel
3e kwintiel
4e kwintiel
Hoogste kwintiel
0

1

2

3

4

5

%
Met jeugdbescherming
¹⁾ Personen van 0 tot en met 17 jaar.
²⁾ Inclusief voorlopige ondertoezichtstellingen.
³⁾ Inclusief tijdelijke voogdij en voorlopige voogdij.

1.11 Meer uitdagingen in huishoudens van jongeren met jeugdbescherming
Van een aantal achtergrondkenmerken3) is onderzocht hoe de situatie van jongeren met jeugdbescherming afwijkt van de jongeren
zonder jeugdbescherming. In figuur 1.11.1 zijn deze kenmerken weergegeven. Bij bijna 78 procent van de Nederlandse jongeren
woonden beide juridische ouders in hetzelfde huishouden. Voor jongeren met jeugdbescherming was dit slechts bij 12 procent.
Eenzelfde patroon is te zien voor kinderen uit huishoudens waar ook gebruik wordt gemaakt van ondersteuning op grond van de wet
maatschappelijke ondersteuning (WMO) of waarin zorgkosten zijn gemaakt voor geestelijke gezondheidszorg (GGZ) dan wel GGZmedicatie is voorgeschreven. 5 procent van alle kinderen in Nederland had te maken met WMO gebruik in het huishouden, en 24 procent
met GGZ-zorg en/of medicatie. Bij jongeren met jeugdbescherming was dit ruim 34 en ruim 50 procent. Daarnaast werd bij 30 procent van
de jongeren met jeugdbescherming iemand in het huishouden als verdachte van een misdrijf aangemerkt.

1.11.1 Jeugdbescherming naar huishoudkenmerken¹⁾
Ouders op hetzelfde adres
Nederland
Totaal jeugdbescherming
Ondertoezichtstelling²⁾
Voogdij³⁾
WMO in huishouden
Nederland
Totaal jeugdbescherming
Ondertoezichtstelling²⁾
Voogdij³⁾
GGZ in huishouden
Nederland
Totaal jeugdbescherming
Ondertoezichtstelling²⁾
Voogdij³⁾
Verdachte in huishouden
Nederland
Totaal jeugdbescherming
Ondertoezichtstelling²⁾
Voogdij³⁾
0

20

40

60

80

100

%
Ja

Nee

¹⁾ Personen van 0 tot en met 17 jaar.
²⁾ Inclusief voorlopige ondertoezichtstellingen.
³⁾ Inclusief voorlopige voogdij en tijdelijke voogdij.

1.12 Jeugdbescherming vooral in Limburg, Friesland en noorden van het land
In 2022 waren de vijf jeugdregio’s met het grootste aandeel jeugdbescherming Zuid-Limburg, Friesland (Fryslân), Noord-Limburg, Kop van
Noord-Holland, en Twente. De regio’s met het laagste aandeel waren Haarlemmermeer, Utrecht Stad, Amsterdam-Amstelland, Gooi en
Vechtstreek, en Zuid Kennemerland (figuur 1.12.1 en tabel 1.12.2).

1.12.1 Jeugdbescherming bij 0 t/m 17-jarigen naar jeugdregio, 31
december 2022*¹⁾

Minder dan 0,7 (%)
0,7 tot 0,85 (%)
0,85 tot 1,1 (%)
1,1 tot 1,25 (%)
1,25 of meer (%)

¹⁾ De peildatum van het totale aantal jongeren is 1 januari 2022 en komt dus niet overeen met de peildatum van het
aantal jongeren met jeugdbescherming (31 december 2022).

1.12.2 Jeugdregio's met de hoogste en laagste aandelen jongeren met
jeugdbescherming, peildatum 31 december 2022*1)
% van het totale aantal personen van 0 tot en met 17 jaar2)
Hoogste aandelen

Friesland (Fryslân)

1,29

Hoogste aandelen

Noord-Limburg

1,21

Hoogste aandelen

Twente

1,2

Hoogste aandelen

Zuid-Limburg

1,19

Hoogste aandelen

Groningen

1,14

Laagste aandelen

Zaanstreek-Waterland

0,61

Laagste aandelen

Utrecht Stad

0,59

Laagste aandelen

Amsterdam-Amstelland

0,57

Laagste aandelen

Zuid Kennemerland

0,53

Laagste aandelen

Haarlemmermeer

0,34

Bron: CBS.
1) Personen van 0 tot en met 17 jaar met jeugdbescherming.
2)

De peildatum van het totale aantal jongeren is 1 januari 2022 en komt dus niet overeen met de

peildatum van het aantal jongeren met jeugdbescherming (31 december 2022).

De gemeenten waar in 2022 relatief gezien de meeste jongeren met jeugdbescherming wonen waren Doesburg, Pekela, Heerlen en
Veendam (figuur 1.12.3)4).

1.12.3 Jeugdbescherming bij 0 t/m 17-jarigen naar gemeente, 31
december 2022*¹⁾

Minder dan 0,6 (%)
0,6 tot 0,9 (%)
0,9 tot 1,2 (%)
1,2 tot 1,5 (%)
1,5 of meer (%)

¹⁾ De peildatum van het totale aantal jongeren is 1 januari 2022 en komt dus niet overeen met de peildatum van het
aantal jongeren met jeugdbescherming (31 december 2022).

1) De jongere verblijft in deze gevallen elders. Of anders gezegd: de jongere slaapt formeel elders, niet zijnde thuis in het eigen gezin. Dit

betekent dat het hier alleen om de verblijfsvormen gaat waarbij er sprake is van een overnachting. Ook verblijf in logeerhuizen, alleen
tijdens weekenden of juist door de week, vallen onder jeugdhulp met verblijf.
2) Gegevens over huishoudinkomen betreft de stand op 1 januari 2021. Dat is de meest recente datum waarop dit kenmerk beschikbaar is.
3) Voor alle huishoudkenmerken is de meest recent beschikbare informatie gebruikt. Voor ouders in het hetzelfde huishouden is dit de
situatie op 1 januari 2022. WMO in huishouden is gebaseerd op twee databronnen over de ondersteuning in 2021 op grond van de wet
maatschappelijke ondersteuning (WMO); de combinatie van deze bronnen is zo goed als volledig, alleen in enkele gemeenten ontbreekt
de WMO waarvoor geen eigen bijdrage via CAK is betaald. GGZ in huishouden is een combinatie van of personen in het huishouden in het
verslagjaar zorgkosten voor GGZ hebben gemaakt (2020) en of personen in het huishouden medicatie gebruikten vanwege psychische
problemen (2021). Voor verdachte in het huishouden is gekeken of personen in het huishouden in de periode 2017-2021 zijn
geregistreerd als verdachte, ongeacht het type misdrijf.
4) Volgens het woonplaatsbeginsel. Zie.

CBS Publicatie
Auteur Isidora Stolwijk, Btissame el Farisi
Publicatiedatum 26-4-2023 00:00

Jeugdbescherming en jeugdreclassering 2022

2. Jeugdreclassering
Aan het einde van 2022 was op 4 900 jongeren een jeugdreclasseringsmaatregel van toepassing. Dit betreft personen van 12 tot en met
22 jaar met één of meerdere jeugdreclasseringsmaatregelen. In totaal waren op dat moment 4 960 jeugdreclasseringsmaatregelen van
kracht. Dat zijn er 25 meer dan bij de start van het jaar (tabel 2.0.1).
De twee varianten van toezicht en begeleiding (T&B) worden het meest toegepast, samen goed voor 97 procent van alle
jeugdreclasseringsmaatregelen. Het gaat hier dan vooral om toezicht en begeleiding in het gedwongen kader (4 325 maatregelen aan
het einde van 2022). Voor toezicht en begeleiding in het gedwongen kader en individuele trajectbegeleiding Criem geldt dat er aan het
eind van 2022 minder maatregelen waren dan aan het begin van het jaar. Voor de overige maatregelen was het aantal maatregelen aan
het einde van het jaar hoger dan aan het begin. De (voorbereiding) gedragsbeïnvloedende maatregel en het scholings- en
trainingsprogramma komen nauwelijks meer voor (tabel 2.0.1).

2.0.1 Jeugdreclasseringsmaatregelen, per type maatregel, 2022*
Eindstand
Beginstand

(31-122022)1)

(1-1-2022)

Instroom

Uitstroom

Totaal

4 985

5 380

5 405

4 960

Toezicht en begeleiding: gedwongen kader

4 390

3 325

3 390

4 325

Toezicht en begeleiding: vrijwillig

450

1 725

1 700

475

Individuele trajectbegeleiding Harde Kern

115

220

200

130

Individuele trajectbegeleiding Criem

25

100

105

20

Scholings- en trainingsprogramma

.

.

.

.

Gedragsbeïnvloedende maatregel

.

.

.

.

Voorbereiding gedragsbeïnvloedende maatregel

.

10

10

.

Bron: CBS.
1)

Maatregelen met een einddatum van 31 december tellen niet mee in de eindstand.

2.1 Minder trajecten gestart en beëindigd
Na een jaar eerder met 9 procent te zijn gestegen, is de instroom van jeugdreclasseringsmaatregelen in 2022 met 4 procent gedaald ten
opzichte van 2021 (figuur 2.1.1)5). Ook de uitstroom is gedaald, namelijk met 11 procent. Hier was in 2021 nog sprake van een stijging.
Het aantal ingestroomde jeugdreclasseringsmaatregelen ligt de gehele onderzochte periode onder het aantal uitgestroomde
maatregelen, maar de verschillen zijn klein. Bij toezicht en begeleiding in het gedwongen kader lag het aantal ingestroomde
maatregelen iets boven het aantal uitgestroomde maatregelen. Bij toezicht en begeleiding in het vrijwillig kader lag het aantal
ingestroomde maatregelen iets onder het aantal uitgestroomde maatregelen. De grootste afname in het aantal ingestroomde en het
aantal uitgestroomde maatregelen vindt plaats bij toezicht en begeleiding in het gedwongen kader, met in 2022 195 minder gestarte
maatregelen en 515 minder beëindigde maatregelen dan in 2021 (figuur 2.1.1).

2.1.1 Instroom en uitstroom jeugdreclassering¹⁾
Totaal²⁾

Instroom

Uitstroom

T&B gedwongen

Instroom

Uitstroom

T&B vrijwillig

Instroom

Uitstroom
0

1 000

2 000

3 000

4 000

5 000

6 000

7 000

maatregelen
2022*

2021

2020

2019

2018

2017

2016
¹⁾ Jeugdreclasseringsmaatregelen bij personen van 12 tot en met 22 jaar.
²⁾ Inclusief ITB Harde Kern, ITB Criem en overig.

Van alle trajecten binnen de jeugdreclassering is de instroom bij de individuele trajectbegeleiding Harde Kern met 6 procent het sterkst
afgenomen in 2022. Ook de uitstroom is hier in 2022 gedaald. Na een sterke stijging van het aantal ingestroomde en beëindigde trajecten
bij de individuele trajectbegeleiding Harde Kern in 2019 en 2020, is vanaf 2021 een daling te zien. Bij de individuele trajectbegeleiding
Criem en de overige jeugdreclasseringstrajecten was tot 2020 sprake van een afname in zowel de in- als uitstroom. De individuele
trajectbegeleiding Criem laat vanaf 2021 weer een kleine toename zien (figuur 2.1.2).

2.1.2 Instroom en uitstroom jeugdreclassering¹⁾

ITB Harde Kern

Instroom

Uitstroom

ITB Criem

Instroom

Uitstroom

Overig²⁾

Instroom

Uitstroom

0

50

100

150

200

250

300

maatregelen
2022*

2021

2020

2019

2018

2017

2016
¹⁾ Jeugdreclasseringsmaatregelen bij personen van 12 tot en met 22 jaar.

²⁾ Scholings- en trainingsprogramma en (voorbereiding) gedragsbeïnvloedende maatregel.

2.2 Afname jongeren met een jeugdreclasseringsmaatregel zet door
Op peildatum 31 december 2022 hadden 4 900 jongeren een jeugdreclasseringsmaatregel. In de periode 2011-2022 is een dalende trend
te zien. Tussen 31 december 2011 en 31 december 2022 is het aantal jongeren met een jeugdreclasseringsmaatregel meer dan
gehalveerd. De afname is in 2022 met 2 procent minder sterk dan de afname in eerdere jaren (figuur 2.2.1).

2.2.1 Jongeren met jeugdreclassering¹⁾²⁾
aantal jongeren
15 000

10 000

5 000

0
2011

2014

2017

2020

¹⁾ Personen van 12 tot en met 22 jaar met één of meerdere jeugdreclasseringsmaatregelen.
²⁾ Door invoering van de Jeugdwet treedt met ingang van 2015 een methodebreuk op.

2.3 Gemiddelde duur toezicht en begeleiding verder gedaald
Van alle afgesloten jeugdreclasseringsmaatregelen duurden de maatregelen toezicht en begeleiding in het gedwongen kader het langst.
50 procent van deze maatregelen duurde een jaar of langer waarvan de meesten 1 tot 2 jaar (tabel 2.3.1). De overige vormen van
jeugdreclassering duurden meestal korter dan 3 maanden, met uitzondering van individuele trajectbegeleiding Harde Kern waar bijna 70
procent van de trajecten 3 tot 6 maanden duurt.

2.3.1 Doorlooptijd van jeugdreclasseringsmaatregelen, naar type maatregel,
2022*1)
36
0 tot 3

3 tot 6

6 tot 12

12 tot 24

24 tot 36

maanden

maanden

maanden

maanden

maanden

maanden

of langer

1 510

1 185

950

1 265

355

140

T&B: gedwongen

405

620

655

1 220

350

140

T&B: vrijwillig

995

420

250

30

.

.

ITB Harde Kern

15

135

35

15

.

.

ITB Criem

90

10

.

.

.

.

Overig2)

10

.

.

.

.

.

Totaal

Bron: CBS.
1)

Jeugdreclasseringsmaatregelen die werden beëindigd in 2022.

2) Scholings- en trainingsprogramma en (voorbereiding) gedragsbeïnvloedende maatregel.

De gemiddelde duur van de maatregelen is in 2022 gedaald met 7 procent ten opzichte van een jaar eerder (figuur 2.3.2). De gemiddelde
duur van de maatregelen toezicht en begeleiding in zowel het gedwongen als het vrijwillige kader nam af, met respectievelijk 6 en 11,5
procent. Bij individuele trajectbegeleiding Harde Kern is de gemiddelde duur met 13 dagen toegenomen ten opzichte van 2021.

2.3.2 Gemiddelde duur beëindigde maatregelen¹⁾
Totaal

T&B gedwongen

T&B vrijwillig

ITB Harde Kern

ITB Criem

Overig²⁾

0

100

200

300

400

500

600

700

dagen
2022*

2021

2020

2019

2018

2017

2016
¹⁾ Jeugdreclasseringsmaatregelen die werden beëindigd in het gehele jaar.

²⁾ Scholings- en trainingsprogramma en (voorbereiding) gedragsbeïnvloedende maatregel.

2.4 Vier op de tien jongeren met jeugdreclassering ontvangt ook jeugdhulp
Jeugdreclassering ging in vier op de tien gevallen gepaard met de inzet van jeugdhulp (tabel 2.4.1). Dit is minder dan bij
jeugdbescherming, waar 79 procent van de jongeren met een ondertoezichtstelling en 93 procent van de jongeren met voogdij ook
jeugdhulp ontving (figuur 1.8.1 en 1.8.2). Hierbij moet nog wel worden opgemerkt dat een deel van de jongeren met jeugdreclassering
ouder is dan 18 jaar en aanvullende zorg en hulp mogelijk ook kan worden ontvangen vanuit andere zorgdomeinen (de Wet Langdurige
Zorg, de Wet Maatschappelijke Ondersteuning of de Zorgverzekeringswet).

Het aandeel jongeren dat naast een jeugdreclasseringsmaatregel ook jeugdhulp ontving daalde ten opzichte van 2021 (tabel 2.4.1). Deze
daling is te zien bij toezicht en begeleiding in het gedwongen kader en bij individuele trajectbegeleiding Harde Kern. Het aandeel
samenloop met jeugdhulp is het hoogst bij individuele trajectbegeleiding Criem, gevolgd door individuele trajectbegeleiding Harde Kern.
Vooral bij individuele trajectbegeleiding Criem gaat het echter wel om kleine aantallen.

2.4.1 Inzet jeugdhulp naar type jeugdreclassering (samenloop)1)
Totaal jongeren

Toezicht en

met

begeleiding:

Toezicht en

Individuele

Individuele

jeugdreclassering

gedwongen

begeleiding:

trajectbegeleiding

trajectbegeleiding

en ook jeugdhulp

kader

vrijwillig

Harde Kern

Criem

Overig2)

% van totaal

% van totaal

% van totaal

% van totaal

% van totaal

% van totaal

jongeren met dit

jongeren met dit

jongeren met dit

jongeren met dit

jongeren met dit

jongeren met

type

type

type

type

type

jeugdreclassering

jeugdreclassering

jeugdreclassering

jeugdreclassering

jeugdreclassering

jeugdreclassering

2016

40,6

40,4

40,7

51,6

22,6

51,9

2017

40,6

40,7

39,2

47,4

36,7

.

2018

41,7

41,9

39,0

54,2

29,2

66,7

2019

41,0

41,4

38,6

42,9

34,0

.

2020

41,0

40,8

43,8

51,2

35,5

72,7

2021

43,9

44,2

37,7

59,1

29,6

.

2022*

42,7

43,0

41,0

44,1

47,6

.

Bron: CBS.
1) Personen van 12 tot en met 22 jaar met een jeugdreclasseringsmaatregel op peildatum 31 december die tegelijkertijd jeugdhulp ontvingen.
2) Scholings- en trainingsprogramma en (voorbereiding) gedragsbeïnvloedende maatregel.

2.5 Jongens vaker in jeugdreclassering dan meisjes
Op 31 december 2022 waren meer jeugdreclasseringsmaatregelen bij jongens dan bij meisjes van kracht. Dit geldt voor ieder type
jeugdreclassering. In totaal was op 4 265 jongens een jeugdreclasseringsmaatregel van toepassing. Bij meisjes bedroeg dit aantal 635
(tabel 2.5.1). Ook relatief gezien kwam jeugdreclassering vaker voor bij jongens dan bij meisjes, respectievelijk bij 0,4 en 0,1 procent.

2.5.1 Jeugdreclassering naar demografische kenmerken van de jongere, peildatum 31 december 2022*1)
Totaal
aantal

Toezicht en

Totaal

jongeren

begeleiding:

aantal

met jeugd-

jongeren2)

reclassering

Totaal

2 285 350

4 900

4 340

480

135

20

.

Geslacht: Jongens

1 166 610

4 265

3 770

425

135

20

.

Geslacht: Meisjes

1 118 735

635

570

55

.

.

.

Leeftijd: 12 tot en met 14 jaar

575 075

270

225

45

10

.

.

Leeftijd: 15 tot en met 17 jaar

588 385

2 235

1 930

260

70

20

.

Leeftijd: 18 tot en met 22 jaar

1 121 890

2 400

2 185

175

55

.

.

Individuele

Individuele

Toezicht en

traject-

traject-

gedwongen

begeleiding:

begeleiding

begeleiding

kader

vrijwillig

Harde Kern

Criem

Overig3)

Bron: CBS.
1) Personen van 12 tot en met 22 jaar met jeugdreclasseringsmaatregelen op peildatum 31 december 2022.
2) De peildatum voor alle jongeren in Nederland is 1 januari 2022 en komt dus niet overeen met de peildatum voor jongeren met jeugdreclassering

(31 december 2022).
3)

Scholings- en trainingsprogramma en (voorbereiding) gedragsbeïnvloedende maatregel.

Vergeleken met 2016 is het aandeel jongens onder jongeren met een jeugdreclasseringsmaatregel in 2022 toegenomen, variërend van
vijf tot tien procentpunten voor de verschillende vormen van jeugdreclassering (figuur 2.5.2).

2.5.2 Jongeren naar geslacht¹⁾²⁾
Nederland
2022*
2021
2020
2019
2018
2017
2016
T&B gedwongen
2022*
2021
2020
2019
2018
2017
2016
T&B vrijwillig
2022*
2021
2020
2019
2018
2017
2016
Overig³⁾
2022*
2021
2020
2019
2018
2017
2016
0

20

40

60

80

100

%
Jongens

Meisjes

¹⁾ Personen van 12 tot en met 22 jaar.

²⁾ Voor het totaal aantal jongeren in Nederland is gekeken naar peildatum 1 januari en voor de jongeren met

jeugdreclassering naar 31 december.
³⁾ ITB Harde Kern, ITB Criem, scholings- en trainingsprogramma en (voorbereiding) gedragsbeïnvloedende maatregel.

De groep 15- tot en met 17-jarigen was relatief gezien het ruimst vertegenwoordigd in de jeugdreclassering (tabel 2.5.1). Dit betrof 2 235
jongeren wat overeenkomt met 0,4 procent van alle personen in deze leeftijdsklasse. Bij de 18- tot en met 22-jarigen was dit 0,2 procent
en bij de leeftijdscategorie 12- tot en met 14-jaar lag dit aandeel flink lager: 0,05 procent.
Van alle jongeren met jeugdreclassering neemt het aandeel jongeren van 18 tot en met 22 jaar sinds 2016 toe. Sinds 2018 bestaat
ongeveer de helft van alle jongeren met jeugdreclassering uit jongeren van 18 tot en met 22 jaar. Wel is het aandeel van deze groep sinds
2021 licht aan het dalen, met twee procentpunt in 2021 en één procentpunt in 2022. Bij toezicht en begeleiding in het vrijwillige kader
vormen jongeren in de leeftijdsgroep van 15 tot en met 17 jaar een meerderheid. Jongeren van 12 tot en met 14 jaar komen relatief
weinig voor onder jongeren met jeugdreclassering (figuur 2.5.3).

2.5.3 Jongeren naar leeftijd¹⁾
Nederland
2022*
2021
2020
2019
2018
2017
2016
T&B gedwongen
2022*
2021
2020
2019
2018
2017
2016
T&B vrijwillig
2022*
2021
2020
2019
2018
2017
2016
Overig²⁾
2022*
2021
2020
2019
2018
2017
2016
0

20

40

60

80

100

%
12 tot en met 14 jaar

15 tot en met 17 jaar

18 tot en met 22 jaar

¹⁾ Voor het totaal aantal jongeren in Nederland is gekeken naar peildatum 1 januari en voor jongeren met

jeugdreclassering naar peildatum 31 december.
²⁾ ITB Harde Kern, ITB Criem, scholings- en trainingsprogramma en (voorbereiding) gedragsbeïnvloedende maatregel.

2.6 Meer jeugdreclassering in huishoudens met lage inkomens
In Nederland woonden in 2022 bijna 290 duizend jongeren van 12 tot en met 22 jaar in een huishouden6) met een inkomen dat tot de
laagste 20 procent behoort. Van hen ontving 1 procent jeugdreclassering. Het aandeel jongeren met jeugdreclassering daalt naarmate het
huishoudinkomen hoger is. In de 20 procent rijkste huishoudens met jongeren van 12 tot en met 22 jaar kreeg 0,1 procent
jeugdreclassering.

2.6.1 Jeugdreclassering naar huishoudinkomen¹⁾
Totaal jeugdreclassering
Totaal
Laagste kwintiel
2e kwintiel
3e kwintiel
4e kwintiel
Hoogste kwintiel
0

0,2

0,4

0,6

0,8

1

%
Met jeugdreclassering
¹⁾ Personen van 0 tot en met 22 jaar.

2.7 Meer uitdagingen in huishoudens van jongeren met jeugdreclassering
Van een aantal achtergrondkenmerken7) is onderzocht hoe de situatie van jongeren met jeugdreclassering afwijkt van de jongeren
zonder jeugdreclassering. In figuur 2.7.1 zijn deze kenmerken weergegeven. Bij 65 procent van de Nederlandse jongeren van 12 tot en
met 22 jaar woonden beide juridische ouders in hetzelfde huishouden. Voor jongeren met jeugdreclassering was dit slechts 30 procent.
Hetzelfde patroon is te zien bij kinderen uit huishoudens waar gebruik wordt gemaakt van ondersteuning op grond van de wet
maatschappelijke ondersteuning (WMO) of waarin zorgkosten zijn gemaakt voor geestelijke gezondheidszorg (GGZ) dan wel GGZmedicatie is voorgeschreven. Bijna 7 procent van alle jongeren in Nederland had te maken met WMO gebruik in het huishouden, en ruim
27 procent met GGZ-zorg en/of medicatie. Bij jongeren met jeugdreclassering was dit respectievelijk ruim 18 en ruim 38 procent.
Daarnaast werd bij 18,5 procent van de jongeren met jeugdreclassering iemand in het huishouden als verdachte van een misdrijf
aangemerkt, tegenover 4,5 procent van alle jongeren in Nederland.

2.7.1 Jeugdreclassering naar huishoudkenmerken¹⁾
Ouders op hetzelfde adres
Nederland
Totaal jeugdreclassering

WMO in huishouden
Nederland
Totaal jeugdreclassering

GGZ in huishouden
Nederland
Totaal jeugdreclassering

Verdachte in huishouden
Nederland
Totaal jeugdreclassering
0

20

40

60

80

100

%
Ja

Nee

¹⁾ Jeugdreclasseringsmaatregelen bij personen van 12 tot en met 22 jaar.

2.8 Jeugdreclassering vooral in regio Rotterdam en Amsterdam
In de regio Amsterdam en Rotterdam woonden, ook relatief gezien, veel jongeren met jeugdreclassering (zie figuur 2.8.1 voor het
aandeel per arrondissement). Ook in de gemeenten Rozendaal, Nissewaard, Kerkrade, Westerwolde, en Heerlen kwamen met 0,5 procent
of meer relatief veel jongeren met jeugdreclassering voor (zie figuur 2.8.2 voor het aandeel per gemeente)8).

2.8.1 Jeugdreclassering bij 12 t/m 22-jarigen, 31 december 2022*1)

Minder dan 0,20 (%)
0,20 tot 0,25 (%)
0,25 tot 0,30 (%)
0,30 of meer (%)

1) De peildatum van het totale aantal kinderen is 1 januari 2022 en komt dus niet overeen met de peildatum van het

aantal personen met jeugdreclassering (31 december 2022).

2.8.2 Jeugdreclassering bij 12 t/m 22-jarigen naar gemeente, 31
december 2022*¹⁾

0 tot 0,1 (%)
0,1 tot 0,2 (%)
0,2 tot 0,3 (%)
0,3 tot 0,4 (%)
0,4 of meer (%)

¹⁾ De peildatum van het totale aantal kinderen is 1 januari 2022 en komt dus niet overeen met de peildatum van het

aantal personen met jeugdreclassering (31 december 2022).

Deze hiervoor genoemde concentratie van jongeren met jeugdreclassering blijkt ook uit de cijfers per jeugdregio (tabel 2.8.3). De
jeugdregio’s Rijnmond en Amsterdam-Amstelland staan bovenaan met de grootste aandelen jongeren met jeugdreclassering. In IJmond
(Midden Kennemerland) woonden relatief weinig jongeren met een jeugdreclasseringsmaatregel.

2.8.3 Jeugdregio's met de hoogste en laagste aandelen jongeren met
jeugdreclassering, peildatum 31 december 2022*1)
% van het totale aantal personen van 12 tot en met 22 jaar2)
Hoogste aandelen

Rijnmond

0,39

Hoogste aandelen

Amsterdam-Amstelland

0,32

Hoogste aandelen

Flevoland

0,3

Hoogste aandelen

Haaglanden

0,29

Hoogste aandelen

Zuid-Limburg

0,27

Laagste aandelen

Rivierenland

0,11

Laagste aandelen

Food Valley

0,1

Laagste aandelen

Utrecht West

0,1

Laagste aandelen

Zuidoost Utrecht

0,1

Laagste aandelen

IJmond (Midden Kennemerland)

0,09

Bron: CBS.
1) Personen van 12 tot en met 22 jaar met jeugdreclassering.
2)

De peildatum van het totale aantal jongeren is 1 januari 2022 en komt dus niet overeen met de

peildatum van het aantal jongeren met jeugdreclassering (31 december 2022)."

2.9 Vaker herhaald beroep bij jeugdreclassering dan bij ondertoezichtstelling en voogdij
Van de jeugdreclasseringsmaatregelen die in 2022 zijn gestart ging het in 9,4 procent van de maatregelen om een herhaald beroep (tabel
2.9.1). Dat wil zeggen dat dezelfde jongere in het betreffende kalenderjaar of in de vijf daaraan voorafgaande kalenderjaren al eerder
jeugdreclassering heeft gehad.
Van de ondertoezichtstellingen die in 2022 zijn gestart ging het in 8,4 procent van de maatregelen om een herhaald beroep (tabel 2.9.1).
Het percentage herhaald beroep voor voogdij was in 2022 met 2,6 procent gelijk aan 2021.

2.9.1 Percentage herhaald beroep1) jeugdbescherming en jeugdreclassering2)
Jeugdreclasserings-

Jeugdbeschermings-

Jeugdbeschermings-

maatregelen

maatregelen: Ondertoezichtstelling

maatregelen: Voogdij

2016

8,6

9,9

2,8

2017

9,7

11,3

2,8

2018

9,8

9,8

2,2

2019

10,2

9,5

3,1

2020

10,9

8,9

2,9

2021

10,1

8,8

2,6

2022*

9,4

8,4

2,6

Bron: CBS.
1)

Hierbij wordt teruggekeken naar de betreffende periode én de 5 daaraan voorafgaande kalenderjaren.

2) Jeugdbeschermings -en jeugdreclasseringsmaatregelen gestart in betreffende periode.

5) Met ingang van 2020 is er een kleine verandering doorgevoerd in de berekenwijze van de definitieve cijfers. Dit leidt tot een zeer

beperkte trendbreuk in het aantal jongeren en maatregelen tussen de jaren tot en met 2019 en de jaren vanaf 2020. Voor een uitgebreide
beschrijving van de methodewijziging en de gevolgen, zie.
6) Gegevens over huishoudinkomen betreft de stand op 1 januari 2021. Dat is de meest recente datum waarop dit kenmerk beschikbaar is.
7) Voor de huishoudkenmerken is de meest recent beschikbare informatie gebruikt. Voor ouders in hetzelfde huishouden is dit de situatie
op 1 januari 2022. WMO in huishouden is gebaseerd op twee databronnen over de ondersteuning in 2021 op grond van de wet
maatschappelijke ondersteuning (WMO); de combinatie van deze bronnen is zo goed als volledig, alleen in enkele gemeenten ontbreekt
de WMO waarvoor geen eigen bijdrage via CAK is betaald. GGZ in huishouden is een combinatie van of personen in het huishouden in het
verslagjaar zorgkosten voor GGZ hebben gemaakt (2020) en of personen in het huishouden medicatie gebruikten vanwege psychische
problemen (2021). Voor verdachten in het huishouden is gekeken of personen in het huishouden in de periode 2017-2021 zijn
geregistreerd als verdacht, ongeacht het type misdrijf.
8) Volgens het woonplaatsbeginsel. Zie.

CBS Publicatie
Auteur Isidora Stolwijk, Btissame el Farisi
Publicatiedatum 26-4-2023 00:00

Jeugdbescherming en jeugdreclassering 2022

Meer informatie
Meer informatie over jeugdbescherming en jeugdreclassering kunt u vinden op de website van CBS:
Onderzoeksbeschrijving Beleidsinformatie Jeugd
Tabellen Jeugdzorg
Privacy is een groot goed. Ook als je niks te verbergen hebt, heb je heel wat te beschermen. Het CBS is het Statistisch Bureau van Nederland
dat onafhankelijk onderzoek uitvoert. Het CBS werkt bij elk onderzoek met strenge eisen om data op een veilige manier te verwerven, te
verwerken en te publiceren en is transparant over de manier van werken en de methodieken.
Het CBS verzamelt gegevens van natuurlijke personen, bedrijven en instellingen. Dit is wettelijk vastgelegd in de CBS-wet en de
Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Identificerende persoonskenmerken worden na ontvangst direct
gepseudonimiseerd. Hierdoor kan het onderzoek alleen worden uitgevoerd op gegevens met een pseudosleutel. Bij publicatie zorgt het
CBS er bovendien voor dat natuurlijke personen of bedrijven niet herkenbaar of herleidbaar zijn. Ook hanteert het CBS diverse
maatregelen tegen diefstal, verlies of misbruik van persoonsgegevens. Het CBS levert geen herkenbare gegevens aan derden, ook niet
aan andere overheidsinstellingen. Wel kunnen sommige (wetenschappelijke) instellingen onder strenge voorwaarden toegang krijgen
tot gegevens met pseudosleutel op persoons- of bedrijfsniveau. Dit noemen we microdata.
Voor meer informatie, zie onze website.

CBS Publicatie
Auteur Isidora Stolwijk, Btissame el Farisi
Publicatiedatum 26-4-2023 00:00

Jeugdbescherming en jeugdreclassering 2022

Begrippenlijst
Jeugdbeschermingsmaatregel (kinderbeschermingsmaatregel)
Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt. Het doel van de kinderbeschermingsmaatregelen is het opheffen
van de bedreiging voor de veiligheid en ontwikkeling van het kind. Een kind of jongere wordt dan 'onder toezicht gesteld' of 'onder
voogdij geplaatst'.

Duur van de jeugdbeschermingsmaatregel
De duur van een jeugdbeschermingsmaatregel is de periode tussen de aanvangsdatum en de einddatum van de jeugdbescherming. In het
volgende worden deze twee datums toegelicht.

Datum aanvang jeugdbeschermingsmaatregel
De datum van de eerste dag waarop de jeugdbeschermingsmaatregel geldt. De datum is vastgelegd in de beschikking en is gelijk aan de
datum van de uitspraak van de kinderrechter.

Datum einde jeugdbeschermingsmaatregel
De datum van de laatste dag waarop de jeugdbeschermingsmaatregel geldt. De datum waarop de jeugdbeschermingsmaatregel
daadwerkelijk beëindigd is.

Jeugdreclassering
Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie
of leerplichtambtenaar in aanraking zijn geweest en een proces-verbaal hebben gekregen. Indien de persoonlijkheid van de dader of de
omstandigheden waaronder de overtreding of het misdrijf is begaan daartoe aanleiding geven, bijvoorbeeld bij jongvolwassenen met
een verstandelijke beperking, kan het jeugdstrafrecht eveneens worden toegepast op jongvolwassenen in de leeftijd 18 tot en met 22
jaar. De jongere krijgt op maat gesneden begeleiding van een jeugdreclasseringswerker om te voorkomen dat hij of zij opnieuw de fout
ingaat. Jeugdreclassering kan worden opgelegd door de kinderrechter of de officier van Justitie. Jeugdreclassering kan ook op initiatief
van de Raad voor de Kinderbescherming in het vrijwillige kader worden opgestart. De begeleiding kan doorlopen tot de jongere 23 jaar
wordt.

Duur van de jeugdreclasseringsmaatregel
De duur van een jeugdreclasseringsmaatregel is de periode tussen de aanvangsdatum en de einddatum van de maatregel. In het
volgende worden deze twee datums toegelicht.

Datum aanvang jeugdreclassering
De datum van de eerste dag waarop de maatregel jeugdreclassering geldt. De datum is vastgelegd in het document waarin het besluit tot
het inzetten van de maatregel is vastgelegd. Het gaat om de betekende beschikking die onherroepelijk is geworden.

Datum einde jeugdreclassering
De datum van de laatste dag waarop de maatregel jeugdreclassering geldt. De datum is vastgelegd in het document waarin het besluit tot
het inzetten van de maatregel is vastgelegd.

Machtiging uithuisplaatsing
Het betreft hier de machtiging uithuisplaatsing zoals bedoeld in artikel 265b van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek.

Datum aanvang machtiging uithuisplaatsing
De datum van de eerste dag waarop de machtiging uithuisplaatsing geldt. De datum staat in de beschikking (schriftelijke uitspraak) van
de kinderrechter.

Datum einde machtiging uithuisplaatsing
De datum van de laatste dag waarop de machtiging uithuisplaatsing geldt. De datum einde machtiging uithuisplaatsing wordt pas aan het
CBS geleverd nadat de machtiging uithuisplaatsing daadwerkelijk is geëindigd. Deze datum wordt dus niet op voorhand al aan het CBS
geleverd op basis van de te verwachten einddatum zoals opgenomen in de beschikking (schriftelijke uitspraak) van de kinderrechter.

Reden beëindiging maatregel
De reden waarom de maatregel voor de jongere is beëindigd:
Opties bij (voorlopige) ondertoezichtstelling:
— Bereiken meerderjarigheid jeugdige
— Tussentijdse opheffing: De maatregel wordt eerder beëindigd dan zoals is vastgelegd in de oorspronkelijke beschikking van de
kinderrechter.
— Niet verlengd: Er is bij de rechter een verlenging van de maatregel aangevraagd, maar deze is niet toegekend.
— Beëindiging volgens plan: De termijn van de maatregel, zoals vastgelegd in de oorspronkelijke beschikking van de kinderrechter, is
afgelopen en er is geen verlenging aangevraagd.
— Gezagsbeëindigende maatregel: De jongere wordt onder voogdij geplaatst.
— Overlijden jeugdige
— Voorlopige OTS naar OTS: De voorlopige ondertoezichtstelling wordt beëindigd en deze wordt omgezet naar een reguliere
ondertoezichtstelling.
Opties bij (tijdelijke/voorlopige voogdij):
— Bereiken meerderjarigheid jeugdige
— Voogdij naar pleegouder
— Voogdij naar contactpersoon oftewel burgervoogd
— Herstel gezag: De ouders krijgen het gezag over het kind terug.
— Overlijden jeugdige

Herhaald beroep
Een jeugdbeschermingsmaatregel wordt als herhaald beroep gezien, als de desbetreffende jongere in het betreffende kalenderjaar of in
de vijf daaraan voorafgaande kalenderjaren al een maatregel van hetzelfde type heeft ontvangen. De volgende typen maatregelen
worden daarbij onderscheiden: ondertoezichtstelling (al dan niet voorlopig) en voogdij (al dan niet voorlopig of tijdelijk). Een
voogdijmaatregel bij een jongere die eerder een ondertoezichtstelling had (en andersom), wordt niet als herhaald beroep gezien.
Een jeugdreclasseringsmaatregel wordt als herhaald beroep gezien, als de desbetreffende jongere in het betreffende kalenderjaar of in
de vijf daaraan voorafgaande kalenderjaren al een jeugdreclasseringsmaatregel heeft ontvangen (ongeacht het type maatregel).
Als er bij de start van een nieuwe maatregel al een maatregel van hetzelfde type loopt bij de jongere, wordt de nieuwere maatregel niet
gezien als herhaald beroep, maar als een aanvulling van of uitbreiding op de al lopende maatregel.

Verklaring van tekens
Niets (blanco)
.

Een cijfer kan op logische gronden niet voorkomen
Het cijfer is onbekend, onvoldoende betrouwbaar of geheim

*

Voorlopige cijfers

**

Nader voorlopige cijfers

–
0 (0,0)

(indien voorkomend tussen twee getallen) tot en met
Het cijfer is kleiner dan de helft van de gekozen eenheid

2022–2023

2022 tot en met 2023

2022/2023

Het gemiddelde over de jaren 2022 tot en met 2023

2022/’23
2020/’21–2022/’23

Oogstjaar, boekjaar, schooljaar enz., beginnend in 2022 en eindigend in 2023
Oogstjaar, enz., 2020/’21 tot en met 2022/’23
In geval van afronding kan het voorkomen dat het weergegeven
totaal niet overeenstemt met de som van de getallen.
Verbeterde cijfers in de staten en tabellen zijn niet als zodanig gekenmerkt.

Colofon
Uitgever
Centraal Bureau voor de Statistiek
Henri Faasdreef 312, 2492 JP Den Haag
www.cbs.nl
Prepress
Centraal Bureau voor de Statistiek
Ontwerp
Edenspiekermann
Inlichtingen
Tel. 088 570 70 70
Via contactformulier: www.cbs.nl/infoservice
© Centraal Bureau voor de Statistiek, Den Haag/Heerlen/Bonaire, 2023.
Verveelvoudigen is toegestaan, mits het CBS als bron wordt vermeld.