Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2588
Vragen van het lid Dikkers (PvdA) aan de staatssecretaris van Economische
zaken over het bericht «vervolging om fraude met scharreleieren» (ingezonden
22 mei 2013).
Antwoord van staatssecretaris Dijksma (Economische Zaken) (ontvangen
17 juni 2013)
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht waarin staat dat er eieren verkocht zijn als
scharreleieren zonder dat was voldaan aan de daarvoor gestelde norm van
bijvoorbeeld vloeroppervlakte voor de kippen?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u aangeven op welke wijze de controle op de echtheid van de keurmerken tot stand komt? Acht u deze werkwijze afdoende? Zo ja, waarom? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 2
De handelsnormen voor kooi-, scharrel- en vrije uitloopeieren, zoals
vastgelegd in de Europese handelsnormenverordening, bepalen aan welke
voorschriften de betreffende houderijsystemen dienen te voldoen. Een deel
van de voorschriften van deze handelsnormen, zoals de bezettingsdichtheid,
is gekoppeld aan de welzijnsregelgeving voor legpluimveehouderijen in het
Legkippenbesluit 2003.
De Nederlandse Controle Autoriteit Eieren (NCAE) (onderdeel van het
Centraal Orgaan voor Kwaliteitsaangelegenheden in de Zuivel (COKZ)
controleert als publiekrechtelijke toezichthouder ingevolge de Wet dieren de
handelsnormen voor kooi-, scharrel- en vrije uitloopeieren. De NCAE
controleert minimaal één keer per jaar elk legpluimveebedrijf. Wanneer een
legpluimveebedrijf deelneemt aan het private kwaliteitsysteem IKB-Ei
controleert de NCAE één keer per drie jaar. De controles vinden onaangekondigd plaats. Per stal controleert de NCAE of het aantal legkippen aan de hand
van de afleveringsformulieren overeenkomt met het maximaal aantal

1

ah-tk-20122013-2588
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

http://www.nu.nl/binnenland/3421013/vervolging-fraude-met-scharreleieren.html, 13 mei 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

legkippen dat volgens het stalmetingsrapport aanwezig mag zijn. Dit rapport
geeft aan hoeveel legkippen op basis van de afmetingen van de stal en de
wettelijke eisen ten aanzien van de bezettingsdichtheid in de betreffende stal
mogen worden gehouden.
Het op fysieke wijze exact vaststellen van het aantal legkippen in scharrel- en
vrije uitloopstallen, waar grote aantallen dieren vrij rondlopen in de stallen, is
praktisch gezien niet mogelijk. De NCAE controleert de bezettingsdichtheid op
basis van de administratie, waarin de legpluimveehouder verplicht is een
aantal gegevens te registreren. Het gaat hierbij onder andere om het aantal
aanwezige leghennen, de registratie van de dagelijkse eiproductie, de
hoeveelheid afgeleverde eieren en contactgegevens van de afnemers.
Sanctionering van overtredingen van de handelsnormen kan plaatsvinden via
tuchtrecht of strafrecht. De NCAE heeft geen bevoegdheid voor het verrichten
van opsporingsonderzoek. Dit is een bevoegdheid van de NVWA.
Stichting Skal controleert als publiekrechtelijke toezichthouder op basis van
de Landbouwkwaliteitswet of het keurmerk voor biologische eieren voldoet
aan de voorschriften van de biologische regelgeving. Skal controleert
minimaal één keer per jaar elk biologisch legpluimveebedrijf. De controles
vinden zowel onaangekondigd als aangekondigd plaats. Tijdens de jaarlijkse
controle wordt nagegaan of de afzet van het geregistreerde aantal biologische eieren mogelijk is met het aantal opgezette legkippen volgens de
afleveringsformulieren, de aangekochte hoeveelheid veevoer en de mestproductie. Bij vermoedens van overbezetting wordt de administratie opgevraagd
en verricht Skal aanvullend onderzoek of het aantal afgeleverde eieren
overeenkomt met de door de afnemer geregistreerde aanvoer van de eieren.
Vanwege de voorwaarde dat biologische leghennen in compartimenten van
3.000 dieren moeten worden gehouden, is een forse overbezetting visueel
zichtbaar. Sanctionering van overtredingen van de normen uit de biologische
regelgeving vindt plaats via tuchtrecht of strafrecht.
Mijn vertrekpunt is dat de pluimveehouder primair verantwoordelijk is voor
het voldoen aan de wettelijke normen voor de bezetting en het aantal dieren
in de stallen. Frauderende ondernemers, die zich niet aan de regels houden,
kunnen op een harde aanpak rekenen. Dit schaadt het consumentenvertrouwen en brengt de goede naam van Nederland als pluimveeproductie- en
exportland in gevaar.
Naar aanleiding van het nog lopende onderzoek naar fraude met eieren wordt
het toezicht in de eierketen op dit moment nader geanalyseerd en wordt
nagegaan welke mogelijkheden er zijn om de huidige gehanteerde toezichtsystematiek op de bezettingsdichtheid op legpluimveebedrijven te versterken.
Uitgangspunt hierbij is of de feitelijke bezettingsdichtheid op deze bedrijven
overeenkomt met de administratie. Ik zal uw Kamer over de resultaten
informeren.
Vraag 3
Kan het zijn dat dergelijke fraude met scharreleieren ook in andere sectoren
voorkomt, bijvoorbeeld bij scharrelvlees van varkens? Zo nee, waarom niet?
Op welke wijze vindt de controle hierop plaats? Acht u deze werkwijze
afdoende? Zo ja waarom? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
In andere sectoren zoals de varkenshouderij is het risico op fraude gering
omdat de dieren in veel kleinere groepen worden gehouden dan in de
pluimveestallen. Het aantal dieren in de stallen kan bij controles door de
betreffende toezichthouders fysiek worden gecontroleerd.
Voor de productie van scharrelvarkensvlees gelden geen wettelijke normen.
Er is een aantal private stelsels met productie voorwaarden voor scharrelvarkensvlees, waaronder het Beter Leven kenmerk van de Dierenbescherming.
De controles in het kader van het Beter Leven kenmerk vinden plaats door
geaccrediteerde Certificerende Instellingen, die ook betrokken zijn bij de
controles van private kwaliteitsystemen (IKB). Deze instellingen voeren
jaarlijks bij de deelnemende veehouderijbedrijven een controle uit van de
productievoorwaarden van het Beter Leven kenmerk, waaronder de bezettingsdichtheid. Wanneer bij deze controle geen afwijkingen zijn geconstateerd
wordt het Beter Leven certificaat afgegeven voor een periode van één jaar. In
het kader van het toezicht op de Regeling GLB-inkomenssteun 2006 (onder-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

deel Stimuleringsregeling diervriendelijk produceren) voert de NVWA jaarlijks
een audit uit van het Beter Leven kenmerk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3