Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 1456

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR IMMIGRATIE EN ASIEL
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 september 2011
Tijdens het algemeen overleg van 17 mei 2011 (kamerstuk 19 637,
nr. 1434) heb ik uw Kamer toegezegd schriftelijk te reageren op het
rapport van het Platform Christen Asielzoekers «Iran: Huiskerken in de
woestijn als verboden oasen». Met deze brief kom ik tegemoet aan deze
toezegging en ga ik in op de conclusies en aanbevelingen uit dit rapport.
Mijn reactie is mede gebaseerd op de informatie uit het recente ambtsbericht van 25 augustus 2011 over de positie van de christelijke bevolkingsgroep in Iran gedurende oktober 2010 tot en met juli 2011.
In het rapport schetst het Platform Christen Asielzoekers de situatie van
christenen in Iran en geeft zij haar opvatting weer over het Nederlandse
asielbeleid ten aanzien van Iraanse christenen. Het Platform komt tot de
conclusie dat de situatie in Iran voor tot het christendom bekeerde
moslims zodanig is dat deze niet voldoet aan de Nederlandse, Europese
en internationale normen inzake de vrijheid van godsdienst. Het Platform
beveelt aan om de beleidsregels ten aanzien van tot het christendom
bekeerde moslims te herijken en in alle lopende asielprocedures te
bepalen dat deze bekeerlingen in Iran als afvalligen worden gezien en
daarom bij terugkeer naar Iran een reëel gevaar lopen (aanbeveling twee
en drie). Ook doet het Platform de aanbeveling om de ambtsberichten van
de minister van Buitenlandse Zaken te lezen met inachtneming en
erkenning van de informatie die via moderne media vanuit de gesloten
Iraanse samenleving beschikbaar komt (aanbeveling één).
Met het Platform deel ik de mening dat de situatie in Iran ten aanzien van
de godsdienstvrijheid onvergelijkbaar is met die in de Westerse wereld.
Dit krijgt aandacht in het Nederlandse buitenlandse mensenrechtenbeleid
zoals beschreven in de actualisering van de Mensenrechtenstrategie
«Verantwoordelijk voor vrijheid», waarin de vrijheid van godsdienst als
kernwaarde is benoemd.
In dit verband is het van belang het doel van het asielbeleid goed in
ogenschouw te nemen. Zoals door uw Kamer tijdens het overleg van

kst-19637-1456
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 19 637, nr. 1456

1

17 mei jl. is beaamd, is het asielbeleid niet bedoeld om te garanderen dat
personen hun geloof elders op dezelfde wijze kunnen uitoefenen als zij in
Nederland doen en beoogt het asielbeleid niet om de verschillen in
mogelijkheden tot geloofsbeleving in de wereld uit te vlakken. Het
asielbeleid is wel bedoeld om bescherming te bieden aan personen die
aannemelijk hebben gemaakt als gevolg van hun geloof in situaties
terecht te komen, zoals beschreven in artikel 1 Vluchtelingenverdrag en
artikel 3 EVRM.
Dit uitgangspunt sluit aan bij de jurisprudentie van het Europese Hof voor
de Rechten van de Mens (EHRM). Uit een arrest van 28 februari 2006 (Z.
en T. tegen Verenigd Koninkrijk, nr. 27034/05, JV 2006, 274) kan worden
afgeleid dat het in artikel 9 van het EVRM neergelegde recht op vrijheid
van gedachte, geweten en godsdienst de Verdragsstaten er niet toe
verplicht vreemdelingen bescherming te bieden reeds omdat ze hun
godsdienst in hun land van herkomst niet op gelijke wijze kunnen
uitoefenen als in de Verdragsstaat waar om toelating is verzocht.
Het Nederlandse asielbeleid voor Iraanse christenen is mede gebaseerd
op de ambtsberichten van de minister van Buitenlandse Zaken die de
afgelopen jaren zijn verschenen en waarin steeds nadrukkelijk aandacht is
besteed aan de maatschappelijke positie van (bekeerde) christenen in Iran.
De afgelopen jaren is dit beleid, en in het bijzonder het beleid voor hier te
lande tot het christendom bekeerde Iraanse moslims, al verschillende
keren het voorwerp van overleg geweest met uw Kamer. Onder andere in
de Kamerbrieven van 21 oktober 2008 (Tweede Kamer, 2008–2009, 19 637,
1231) en 22 maart 2010 (Tweede Kamer, 2009–2010, 19 637, nr. 1333) is het
huidige beleid door respectievelijk de toenmalige staatssecretaris van
Justitie en de toenmalige minister van Justitie toegelicht.
In de kern komt het beleid hierop neer dat enkel het christen zijn en/of de
enkele bekering tot het christendom in Nederland, onvoldoende is voor
het verlenen van bescherming. De informatie waarover ik beschik,
waaronder de eerder genoemde ambtsberichten, geeft onvoldoende
aanleiding om te veronderstellen dat reeds het enkele feit van het christen
zijn of het bekeerd zijn tot het christendom, de betreffende persoon bij
terugkeer in Iran in een zodanige situatie zou plaatsen dat zonder meer
schending van het Vluchtelingenverdrag of van artikel 3 EVRM zou
moeten worden aangenomen. Dat bekeringsactiviteiten verboden zijn en
dat daartegen door de Iraanse autoriteiten wordt opgetreden, betekent
niet dat sprake is van zodanige beperkingen op het recht een godsdienst
te belijden dat het leven als gevolg daarvan ernstig wordt belemmerd.
Bovenstaande uitgangspunten betekenen niet dat bij de individuele
beoordeling van asielaanvragen geen rekening wordt gehouden met de
zorgelijke positie van (bekeerde) christenen in de Iraanse maatschappij.
Om recht te doen aan deze zorgelijke positie is in het beleid opgenomen
dat aan een Iraanse (bekeerde) christen minder eisen worden gesteld om
zijn behoefte aan bescherming aannemelijk te maken.
Aan asielzoekers die in Iran al christen waren, wordt bescherming
verleend als uit hun individuele asielverhaal blijkt dat zij in Iran problemen
hebben ondervonden ten gevolge van hun geloof. Geringe indicaties zijn
reeds voldoende om aan te nemen dat er een verband is tussen de in Iran
ondervonden problemen en het christen zijn.
Van personen die eerst in Nederland zijn bekeerd, kan uiteraard niet
worden gevraagd dat zij aannemelijk maken in Iran problemen te hebben
ondervonden naar aanleiding van hun christelijk geloof. Daarom is in het
beleid opgenomen dat rekening kan worden gehouden met andere
problemen die zij in Iran hebben ondervonden. Het gaat om problemen
die op zichzelf beschouwd geen aanleiding zouden hebben gegeven tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 19 637, nr. 1456

2

bescherming maar net door de combinatie met het christen zijn, alsnog
kunnen leiden tot vergunningverlening.
De informatie uit het recente ambtsbericht van 25 augustus 2011 ligt over
het algemeen in het verlengde van voorgaande ambtsberichten. Volgens
het ambtsbericht is de houding van de Iraanse autoriteiten jegens
religieuze minderheden sinds oktober 2010 niet aanmerkelijk gewijzigd.
De overheid legt blijkens het ambtsbericht een verband tussen evangeliseren en vervolging maar legt geen direct verband tussen geloofsovertuiging en vervolging. Personen die zich bezighouden of hebben
beziggehouden met bekeringsactiviteiten onder sjiitische moslims, lopen
een groot risico problemen te krijgen met de Iraanse autoriteiten.
Over de positie van Iraanse (bekeerde) christenen die zich niet inlaten met
bekeringsactiviteiten, staat in het nieuwe ambtsbericht het volgende. Voor
Iraanse vreemdelingen die christen zijn vanuit hun achtergrond, geldt dat
het hebben van een christelijke geloofsovertuiging over het algemeen zou
worden geaccepteerd. Waar het bekeerde christenen betreft die samenkomen in onder meer huiskerken, zouden volgelingen van huiskerken in
de regel in relatieve rust hun geloof kunnen belijden zolang men een laag
profiel aanhoudt. Een laag profiel houdt in dit verband vooral in dat
voorkomen dient te worden dat de bijeenkomsten te veel zichtbaar
worden voor de omgeving. Hoewel het ambtsbericht ook melding maakt
van een onbevestigde bron die aangeeft dat er sprake zou zijn van een
actief vervolgingsbeleid ten aanzien van huiskerken, kan uit het ambtsbericht niet worden afgeleid dat na de arrestaties in december 2010 nog
nieuwe arrestaties hebben plaatsgevonden op grond waarvan een
dergelijk actief vervolgingsbeleid in de praktijk moet worden aangenomen.
De informatie in het ambtsbericht over de positie van Iraanse (bekeerde)
christenen in ogenschouw nemend, zie ik geen aanleiding om het
bestaande beleid ten aanzien van Iraanse (bekeerde) christenen aan te
passen en gevolg te geven aan aanbeveling twee en drie uit het rapport
van het Platform Christenasielzoekers. De situatie van christenen in Iran is
niet dusdanig dat elke Iraanse (bekeerde) christen te vrezen heeft voor
vervolging in de zin van het Vluchtelingenverdrag of bij terugkeer een
reëel risico op een met artikel 3 EVRM strijdige behandeling loopt.
In reactie op de aanbeveling om de ambtsberichten te lezen met inachtneming en erkenning van de informatie die via moderne media vanuit de
gesloten Iraanse samenleving beschikbaar komt (aanbeveling één), merk
ik op dat de ambtsberichten nu al worden opgesteld op basis van een
brede informatievergaring. Zowel informatie van andere lidstaten als
informatie van ngo’s en internationale organisaties wordt hierbij
betrokken. Zo is bij het opstellen van dit recente ambtsbericht ook
rekening gehouden met de informatie uit dit rapport. Daarnaast wordt bij
het opstellen van de ambtsberichten gebruik gemaakt van bevindingen ter
plaatse en vertrouwelijke rapportages van de Nederlandse vertegenwoordiging in Iran.
Tot slot wil ik een kanttekening maken bij twee onjuiste vooronderstellingen in het rapport. Zo stelt het Platform dat het Nederlandse asielbeleid
van in Nederland bekeerde christenen zou vergen dat zij zich in Iran niet
manifesteren als christen. In de Nederlandse regelgeving is echter
opgenomen dat van personen die in het land van herkomst een minderheidsreligie aanhangen, zoals Iraanse (bekeerde) christenen, niet wordt
verlangd dat zij deze verborgen houden. Zoals hierboven uiteengezet blijkt
uit de beschikbare informatie niet dat het bekend worden van de bekering
op zichzelf reeds leidt tot schending van artikel 3 EVRM. Dat de vreem-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 19 637, nr. 1456

3

deling zich ten aanzien van het bekeren van anderen zal moeten beperken
om onnodige risico’s te voorkomen, is geen onredelijke eis.
Verder wordt in het rapport gesuggereerd dat er sprake is van een
«ontmoedigingsbeleidnaar asielzoekers toe in het algemeen en Iraanse
bekeerde christenen in het bijzonder. Van een ontmoedigingsbeleid is
geen sprake en ik betreur dat met een dergelijke uitspraak afbreuk wordt
gedaan aan de integriteit van het Nederlandse asielbeleid. Het Nederlandse asielbeleid biedt en blijft bescherming bieden aan vreemdelingen
die bescherming nodig hebben.
De minister voor Immigratie en Asiel,
G. B. M. Leers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 19 637, nr. 1456

4