Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

27 858

Gewasbeschermingsbeleid

Nr. 556

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 november 2021
Hierbij informeer ik uw Kamer over mijn invulling van enkele moties en
toezeggingen en over nieuwe ontwikkelingen op het gebied van
gewasbescherming.
Ik heb uw Kamer in het tweeminutendebat over de Landbouw- en
Visserijraad van 11 en 12 oktober 2021 op 7 oktober jl. (Handelingen II
2021/22, nr. 9, item 4) gezegd waarom ik de aangenomen motie van het lid
Vestering heb ontraden (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1346). In deze motie
wordt de regering verzocht, kwantitatieve tussendoelen te stellen voor de
uitfasering van het gebruik van pesticiden, aangevuld met een plan om
boeren te helpen bij de benodigde omschakeling. We zijn bezig met het
realiseren van de strategische doelen van het Uitvoeringsprogramma
Toekomstvisie gewasbescherming 2030. Een van deze strategische doelen
is nagenoeg zonder emissies naar het milieu en nagenoeg zonder
residuen op voedselproducten. Zoals ook tijdens het debat aan uw Kamer
gemeld zal ik, gelet op de demissionaire status van het kabinet, buiten de
reeds lopende acties onder het Uitvoeringsprogramma Gewasbescherming, geen nieuwe acties in gang zetten.
Gezondheid
Het waarborgen van de volksgezondheid is een van de kernpunten van
mijn beleid ten aanzien van gewasbeschermingsmiddelen. Ik informeer
uw Kamer hierbij over de recente ontwikkelingen.
Azolen
De Minister voor Medische Zorg en Sport heeft uw Kamer begin dit jaar
mede namens mij geïnformeerd over de stand van zaken rond de
ontwikkeling van resistentie bij Aspergillus fumigatus tegen azolenhoudende gewasbeschermingsmiddelen (Kamerstuk 27 858, nr. 529). In
aanvulling daarop kan ik u melden dat het College voor de toelating van

kst-27858-556
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 858, nr. 556

1

gewasbeschermingsmiddelen en biociden (hierna: Ctgb) met de verschillende betrokken partijen heeft gewerkt aan het zoeken naar mogelijkheden
om resistentieontwikkeling in de afvalhopen van bloembollen te
voorkomen. Dit heeft ertoe geleid dat de voorschriften voor het gebruik
van azolenhoudende middelen zijn aangescherpt voor de bloembollenteelt. Deze aanscherping leidt ertoe dat bloembollenafval nog maar
maximaal twee weken afgedekt mag worden opgeslagen en moet worden
afgevoerd naar een afvalverwerkingsbedrijf. Dit afvalverwerkingsbedrijf
zorgt ervoor dat het afval zo spoedig mogelijk wordt verbrand, vergist of
gecomposteerd. Er is daarnaast afgesproken om te monitoren wat de
effecten van deze aanscherping zijn. Ik zal dit financieel ondersteunen.
Ook heeft het kabinet de Europese Commissie vorig jaar schriftelijk
verzocht een integraal plan van aanpak te ontwikkelen voor het probleem
van resistentie gerelateerd aan het gebruik van azolenhoudende gewasbeschermingsmiddelen in combinatie met langdurige en ongecontroleerde
opslag van agrarische en natuurlijke (rest)producten (Kamerstuk 27 858,
nr. 508). De Europese Commissie heeft inmiddels een breed mandaat aan
EFSA1, ECHA2, EMA3 en ECDC4 in voorbereiding met het verzoek een
gezamenlijk wetenschappelijk advies op te stellen over de impact van
niet-medisch gebruik van azolen op de ontwikkeling van resistentie bij
Aspergillus spp.
Blootstelling omwonenden
De Minister voor Medische Zorg en Sport en ik vinden het belangrijk dat
de eventuele langetermijngevolgen van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in kaart gebracht worden. We hebben in lijn met de motie
van de leden Bromet en Thijssen (Kamerstuk 27 858, nr. 545) het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (hierna: RIVM) opdracht gegeven
een aantal mogelijkheden op praktische haalbaarheid te onderzoeken. Het
RIVM zal onderzoeken of het benutten van databestanden waarin
informatie is opgenomen over eventuele gezondheidseffecten tot de
mogelijkheden behoort, zoals bijvoorbeeld:
• het uitvoeren van een longitudinaal cohortonderzoek door koppeling
van vragenlijsten van de Gezondheidsenquête en/of de Gezondheidsmonitor aan bij Centraal Bureau voor de Statistiek beschikbare
gezondheidsgegevens (zoals sterfte aan of medicijngebruik voor
specifieke aandoeningen);
• het uitvoeren van een longitudinaal cohortonderzoek via de Nivel
huisartsenregistratie, waarbij wordt uitgezocht of het mogelijk is op
een gestandaardiseerde wijze acute klachten en chronische aandoeningen te registreren.
Ook wordt gekeken naar de mogelijkheden tot het uitvoeren van onderzoeken naar de relatie van het voorkomen van bepaalde ziekten en het
wonen in de nabijheid van specifieke landbouwpercelen, zoals de ziekte
van Parkinson en leukemie.
Op basis van deze verkenning zullen we kijken wat de beste optie is. We
zullen uw Kamer naar verwachting in het voorjaar van 2022 hierover
informeren.
Ik heb in het mondelinge vragenuur op 5 oktober jl. (Handelingen II
2020/22, nr. 7, item 2) toegezegd uw Kamer begin november het rapport
1

European Food Safety Authority.
European Chemicals Agency.
3
European Medicines Agency.
4
European Centre for Disease Prevention and Control.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 858, nr. 556

2

van het RIVM te sturen met daarin de uitkomst van een verkenning naar
de mogelijkheden om de risicobeoordeling bij de goedkeuring van
werkzame stoffen in gewasbeschermingsmiddelen te verbeteren met
betrekking tot neurotoxiciteit.
Ik zal in de begeleidende brief aangeven hoe ik de uitkomst van het
rapport ga gebruiken in relatie tot het Europese proces voor het verder
aanscherpen van de beoordelingscriteria.
Stoffen
Glyfosaat
De «Assessment Group on Glyphosate» (hierna: AGG) bestaande uit de
bevoegde autoriteiten van Frankrijk, Hongarije, Nederland en Zweden
heeft op 15 juni jl. het beoordelingsrapport over de herbeoordeling van de
werkzame stof glyfosaat afgerond. De uitkomst hiervan is:
• De werkzame stof glyfosaat voldoet aan de goedkeuringsvereisten
zoals deze in Verordening (EG) 1107/2009 staan;
• De AGG stelt voor om de werkzame stof glyfosaat niet te classificeren
als carcinogeen, mutageen of reprotoxisch;
• De AGG stelt voor om de werkzame stof glyfosaat wel te classificeren
als schadelijk voor de ogen (categorie 1) en chronisch gevaar voor het
aquatisch milieu (categorie 2). Op dit moment is glyfosaat al zodanig
geclassificeerd;
• De werkzame stof glyfosaat is volgens de AGG niet hormoonverstorend;
• De AGG constateert dat er nog «data gaps» zijn voor met name
ecotoxicologie. De aanvragers worden gedurende het vervolgproces in
de gelegenheid gesteld om aanvullende gegevens aan te leveren5.
De volgende stappen in het proces richting besluitvorming eind 2022 zijn
de publieke consultatie van het rapport van de AGG, de consultatie van de
bevoegde autoriteiten in de lidstaten en het advies van EFSA met daarin
de conclusies van de risicobeoordeling. De verwachting is dat de
Europese Commissie in het najaar van 2022 – meenemend de uitkomsten
van bovenstaande consultaties en adviezen – met een voorstel komt over
het al dan niet hernieuwen van de goedkeuring van de werkzame stof
glyfosaat. Aan de hand daarvan zullen de lidstaten hun standpunt moeten
bepalen.
Momenteel loopt de publieke consultatie van het rapport van de AGG. Een
ieder kan tot 22 november 2021 van de mogelijkheid gebruik maken om
daar een reactie op te geven6.
Mest
Ter uitvoering van de motie van de leden Wassenberg en Graus
(Kamerstuk 35 616, nr. 10) heb ik het Louis Bolk Instituut verzocht te
verkennen welke wetenschappelijke informatie bekend is over de
verspreidingsroutes van residuen van gewasbeschermingsmiddelen in
krachtvoer naar mest en mogelijk de bodem, de effecten van deze
residuen op insecten (zoals mestkevers in koeienvlaaien) en de gevolgen
van deze effecten voor het voedselaanbod van weidevogels. Op basis
hiervan zal blijken of er voldoende kennis beschikbaar is om uitspraken te
doen over die effecten en of er kennislacunes zijn. Ik verwacht uw Kamer
in het najaar te kunnen informeren over de uitkomst van het onderzoek.
5
6

https://www.ctgb.nl/actueel/nieuws/2021/06/15/stofbeoordeling-glyfosaat-naar-efsa-en-echa.
https://www.efsa.europa.eu/en/news/glyphosate-efsa-and-echa-launch-consultations.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 858, nr. 556

3

Natuurgebieden
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) en ik hebben
uw Kamer toegezegd om te verkennen of een pilot naar (maximale)
toxiciteitsdruk in kwetsbare gebieden tot de mogelijkheden behoort.
Gezien de complexiteit van het vraagstuk is de afgelopen maanden
verkend hoe deze pilot het best kan worden uitgevoerd. Inmiddels is het
RIVM gevraagd om op basis van bestaande datasets een eerste aanzet tot
zo’n methodiek op te stellen, welke dan – in pilotvorm – getoetst zal
worden, mede op basis van metingen, in een aantal nog nader te bepalen
gebieden. De resultaten van dit project worden eind 2022 verwacht.
Rijksvastgoedbedrijf
Er is tijdens het VAO gewasbeschermingsmiddelen op 20 mei 2021
(Handelingen II 2020/21, nr. 78, item 17) een motie ingediend door het lid
Bromet c.s. waarin de regering wordt verzocht om per direct het gebruik
van glyfosaat te stoppen op rijksgronden die in eigen beheer zijn en bij
het (opnieuw) verpachten van gronden aan landbouwbedrijven voortaan
de clausule op te nemen dat deze uitsluitend voor biologische landbouw
gebruikt mogen worden (Kamerstuk 27 858, nr. 544). Deze motie is
aangehouden, om de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (BZK) de gelegenheid te geven hierop schriftelijk te
reageren. De staatssecretaris heeft dit inmiddels gedaan (Kamerstuk
27 858, nr. 550).
Toelatingsbeleid
Verordening (EG) 1107/2009 regelt dat werkzame stoffen alleen worden
goedgekeurd en gewasbeschermingsmiddelen alleen worden toegelaten
als er geen onacceptabele risico’s zijn voor mens, dier en milieu. Dit moet
blijken uit een wetenschappelijke risicobeoordeling op basis van Europees
geharmoniseerde richtsnoeren. Deze richtsnoeren worden geactualiseerd
op basis van nieuwe wetenschappelijke inzichten. Dit leidt ertoe dat de
goedkeurings- en toelatingsprocedure steeds verfijnder en ook strenger
wordt.
Ik heb – mede op verzoek van uw Kamer – in de afgelopen periode twee
nieuwe vraagstukken schriftelijk onder de aandacht van de Europese
Commissie gebracht, namelijk het introduceren van een veiligheidsfactor
en aandacht voor het gestapeld gebruik.
Cumulatie
Ik heb de Europese Commissie in lijn met de motie van het lid
Wassenberg (Kamerstuk 35 570 XIV, nr. 49) verzocht een veiligheidsfactor
te introduceren voor werkzame stoffen, waarvan het risico op cumulatie in
het milieu het grootst is en om dit onderwerp op de agenda van het
SCoPAFF te plaatsen. De Europese Commissie heeft in haar reactie
aangegeven dit onderwerp te zullen bespreken met de lidstaten in de
«Post approval issues working group». De uitkomst van deze bespreking
zal onder de aandacht worden gebracht van het SCoPAFF. Ambtelijk wordt
het gesprek met de Europese Commissie hierover voortgezet, waarbij
mijn inzet erop gericht blijft om een veiligheidsfactor te introduceren.
Gestapeld gebruik
Ik heb conform mijn toezegging de problematiek van het gestapeld
gebruik van gewasbeschermingsmiddelen onder de aandacht gebracht bij
de Europese Commissie. Ik heb van de gelegenheid gebruik gemaakt om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 858, nr. 556

4

de Europese Commissie te informeren over de wijze waarop het College
voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb)
hiermee omgaat. Het Ctgb heeft recent maatregelen genomen om het
gestapeld gebruik van gewasbeschermingsmiddelen tegen te gaan voor
vier werkzame stoffen (abamectine, deltamethrin, esfenvaleraat en
chlorantraniliprole) om de overschrijdingen van de toelatingsnorm in
oppervlaktewater terug te dringen.
Ik ben voorstander van een geharmoniseerde aanpak en heb de Europese
Commissie verzocht dit onderwerp op de agenda van het SCoPAFF te
zetten. Een bespreking in het SCoPAFF kan namelijk leiden tot inzichten in
de wijze waarop andere lidstaten omgaan met deze problematiek. De
Europese Commissie heeft in haar reactie aangegeven bereid te zijn om
dit onderwerp te bespreken met de lidstaten, maar desalniettemin van
mening te zijn dat Verordening (EG) 1107/2009 de lidstaten voldoende
handvatten biedt om de problematiek van het gestapeld gebruik aan te
pakken. Het gesprek hierover met de EC zal op ambtelijk niveau worden
voortgezet.
Er zijn daarnaast nog enkele andere onderwerpen die raken aan het
toelatingsbeleid. Hierop ga ik hieronder in.
Beoordelingscapaciteit
Ik vind het belangrijk dat de beoordelingscapaciteit van de lidstaten in de
Europese Unie zodanig is, dat de (her)beoordelingen van de werkzame
stoffen en de gewasbeschermingsmiddelen op basis van goedkeurde
werkzame stoffen tijdig kunnen worden afgerond. Dit zal ertoe leiden dat
de noodzaak om over te gaan tot procedurele verlenging van de
goedkeuring van werkzame stoffen veel kleiner wordt. Ook de Europese
Commissie heeft dit probleem erkend en heeft in het kader van de REFIT
voorstellen gedaan om het beoordelingsproces te verbeteren zonder
daarvoor Verordening (EG) 1107/2009 te hoeven wijzigen. Daarnaast heeft
de Europese Commissie een financiële bijdrage van 10 miljoen euro
beschikbaar gesteld voor het verruimen van de beoordelingscapaciteit
van de lidstaten. Nederland heeft de Europese Commissie geadviseerd
om dit budget vooral aan te wenden voor een transitie van bevoegde
autoriteiten in andere lidstaten naar een kostendekkende structuur, zoals
het Ctgb die hanteert, waardoor deze lidstaten hun beoordelingscapaciteit
op orde kunnen brengen.
De motie van het lid Vestering verzoekt de regering bij de Europese
Commissie aan te dringen op een spoedige verruiming van de beoordelingscapaciteit voor pesticiden bij de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA), zodat deze het werk van de overbelaste beoordelende
lidstaten kan overnemen (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1286). Het uitvoeren
van de wetenschappelijke risicobeoordeling voor de goedkeuring van
werkzame stoffen is een taak van de bevoegde autoriteiten van de
lidstaten en niet van EFSA. Om EFSA deze taak te geven moet Verordening (EG) 1107/2009 worden gewijzigd. Dat is een langdurig proces. Ik
acht het dan ook zinvoller om in te zetten op verruiming van de beoordelingscapaciteit bij andere lidstaten, zoals ik hierboven heb geschetst. Dat
is een snellere route.
Chronische effecten
De voorgeschreven wetenschappelijke risicobeoordeling voor werkzame
stoffen moet leiden tot een uitspraak over de eventuele risico’s voor
mens, dier en milieu op de korte en de lange termijn. Dit betekent dat er
zowel naar acute als naar chronische effecten wordt gekeken. De motie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 858, nr. 556

5

van het lid Van Esch verzoekt de regering op Europees niveau te pleiten
voor het standaard verplicht opnemen van deze testen op chronische
effecten in de toelatingsprocedure voor pesticiden (Kamerstuk 35 570 XVI,
nr. 189), Het gaat hierbij specifiek om de aspecten hormoonverstoring en
schade aan het immuunsysteem door blootstelling aan chemische stoffen
bij de ontwikkeling van jonge en ongeboren kinderen. Hierin is reeds
voorzien. De aspecten hormoonverstoring en ontwikkelingstoxiciteit
worden op dit moment al standaard meegenomen. Het aspect immunotoxiciteit wordt op dit moment getrapt meegenomen. In de standaard te
leveren studies voor chronische toxiciteit en ontwikkelingstoxiciteit wordt
ook gekeken naar mogelijke immunotoxische effecten. Wanneer dergelijke
effecten worden geobserveerd, moeten specifieke proefdierstudies voor
immunotoxiciteit aanvullend worden geleverd. Het standaard vragen van
deze specifieke proefdierstudies voor immunotoxiciteit heeft geen
toegevoegde waarde en is vanuit mijn beleid om het aantal proefdierstudies te verminderen niet gewenst.
Transparantie
Ik vind transparantie over de besluitvorming ten aanzien van gewasbescherming van groot belang en informeer uw Kamer dan ook altijd
vooraf over de standpunten die ik voornemens ben in te nemen in het
SCoPAFF. Ik heb echter geen invloed op de transparantie van de andere
lidstaten en de Europese Commissie op dit punt. Ter uitvoering van de
motie van het lid Wassenberg (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1265) heb ik de
Europese Commissie schriftelijk verzocht de stemposities van lidstaten in
het SCoPAFF openbaar te maken. De Europese Commissie heeft aangegeven voorstander te zijn van transparantie, maar dat dit op dit moment
niet mogelijk is op grond van Verordening (EU) 182/2011; de zogenaamde
Comitologieverordening. De Commissie heeft aangegeven voorstellen tot
wijziging van deze verordening te hebben ingediend.
Toezicht
Ik vind het belangrijk dat iedereen zich aan wet- en regelgeving houdt. Dit
geldt uiteraard ook voor de wet- en regelgeving op het terrein van de
handel, distributie en het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen,
omdat niet-naleving kan leiden tot risico’s voor mens, dier en milieu.
Illegale handel
Ik heb in het VAO gewasbeschermingsmiddelen van 20 mei jl. toegezegd
uw Kamer te informeren over wat de NVWA samen met andere organisaties al doet op het gebied van het opsporen van illegale handel in
gewasbeschermingsmiddelen en om vervolgens te kijken wat er verder
nodig is om deze handel nog actiever te kunnen opsporen. Dit ter
uitvoering van de motie van het lid Boswijk c.s. (Kamerstuk 27 858,
nr. 549).
Het opsporen en aanpakken van illegale handel in gewasbeschermingsmiddelen is al meerdere jaren één van de prioriteiten van de NVWA
binnen het domein gewasbescherming. De afdeling inspectie richt zich
vooral op de handel en het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Als
er sprake is van illegale handel of gebruik dan kan dit ook leiden tot
kleinschalige strafrechtelijke onderzoeken. Een voorbeeld hiervan is het
opstarten van een aantal onderzoeken, waarbij grote hoeveelheden
illegale gewasbeschermingsmiddelen werden aangetroffen bij teeltbedrijven. Zo nodig wordt de Inlichtingen- en Opsporingsdienst van de
NVWA hierbij betrokken. Deze afdeling doet met name grootschalig

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 858, nr. 556

6

onderzoek naar de illegale handel in gewasbeschermingsmiddelen en de
criminele netwerken daarachter. Deze twee taken vullen elkaar aan.
De NVWA werkt in Nederland samen met het openbaar ministerie, de
politie, de douane en waterschappen en eventueel andere relevante
partijen, zoals omgevingsdiensten, en wisselt gegevens met hen uit. Een
voorbeeld hiervan is de selectie van zendingen door de douane op basis
van risicoprofielen die de NVWA vervolgens inspecteert.
De NVWA werkt ook buiten Nederland samen bij de aanpak van fraude
met gewasbeschermingsmiddelen. Een voorbeeld hiervan is de bijdrage
van de NVWA aan de jaarlijkse operatie Silver Axe die onder coördinatie
van Europol valt. Silver Axe richt zich op de aanpak van de handel in
illegale gewasbeschermingsmiddelen, waarbij politie- en inspectiediensten, de sector en medeoverheden zijn betrokken.
Ik heb de NVWA gevraagd om te kijken wat er verder nodig is om illegale
handel nog actiever te kunnen opsporen. De NVWA heeft aangegeven dit
op te pakken en voor het einde van dit jaar af te ronden. Ik zal uw Kamer
daarover vervolgens informeren.
Toepassingscontroles
De NVWA heeft – zoals toegezegd in mijn brief van 20 mei 2020 – een
analyse uitgevoerd naar de achterliggende redenen van niet naleving van
de wet- en regelgeving door agrarische ondernemers bij het toepassen
van gewasbeschermingsmiddelen in de open teelten, zoals driftreducerende technieken en kantdoppen. De NVWA zal hierover naar buiten
treden.
De NVWA zal de bevindingen uit de analyse gebruiken om in overleg met
de verschillende relevante partijen – zoals belangenorganisaties van
gebruikers, toeleveranciers en adviseurs – te kijken welke acties er in gang
kunnen worden gezet om de naleving bij het toepassen van gewasbeschermingsmiddelen te verbeteren.
V10
Ik heb uw Kamer toegezegd een externe deskundige te vragen antwoord
te geven op het vraagstuk van het illegaal gebruik van het gewasbeschermingsmiddel V10: hoe dit heeft kunnen gebeuren en wat we hiervan
kunnen leren. Dit ter uitvoering van de motie van het lid Bromet c.s. die de
regering verzoekt, om een onderzoek in te stellen naar hoe het kan dat er
op deze schaal illegaal gebruik van gewasbescherming heeft kunnen
plaatsvinden (Kamerstuk 33 835, nr. 184). Ik heb Bureau Gateway bereid
gevonden antwoord te geven op de hierboven genoemde vragen en het
resultaat in januari 2022 op te leveren. Ik zal uw Kamer daarover
vervolgens informeren.
Uitvoeringsprogramma Toekomstvisie gewasbescherming 2030
Ik heb uw Kamer vorig jaar het Uitvoeringsprogramma Toekomstvisie
gewasbescherming 2030 gestuurd (Kamerstuk 27 858, nr. 518). Dit
uitvoeringsprogramma richt zich op het realiseren van weerbare planten
en teeltsystemen en het verbinden van land- en tuinbouw met natuur. Het
gevolg hiervan is een afname van de behoefte aan gewasbeschermingsmiddelen. Als er dan toch middelen nodig zijn om ziekten, plagen en
onkruiden te bestrijden, dan bij voorkeur laag-risicomiddelen, met
nagenoeg geen emissie naar het milieu en nagenoeg geen residuen op
voedselproducten. Het uitvoeringsprogramma bevat voor het onderdeel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 858, nr. 556

7

«nagenoeg geen emissies naar het milieu» ook tussendoelen. Deze zien
op het realiseren van de doelen van de nota «Gezonde Groei, Duurzame
Oogst» en van de Kaderrichtlijn water.
Jaarplan
Het uitvoeringsprogramma bevat vele acties voor de verschillende
betrokken partijen. Ook voor het Ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit (LNV). We vinden het belangrijk dat deze acties worden
uitgevoerd en dat zichtbaar is wanneer dit gebeurt. Dit heeft geleid tot
opstellen van een gezamenlijk jaarplan 2021, dat ik u bij dezen conform
mijn toezegging doe toekomen (zie bijlage)7. In dit jaarplan ligt het accent
op het toepassen van en ervaring opdoen met reeds beschikbare
handelingsperspectieven en tegelijkertijd na te denken over het ontwikkelen van toekomstige handelingsperspectieven. Dit gebeurt bijvoorbeeld
door het verspreiden van kennis en informatie, het opzetten van pilotprojecten en het ontwikkelen van een effectief pakket aan maatregelen en
(laagrisico)middelen.
Stimuleren laag-risicomiddelen
Zo bevat het uitvoeringsprogramma acties om de procedure voor het op
de markt brengen van laag-risicostoffen en -middelen te verbeteren om
daarmee de beschikbaarheid van deze middelen voor de agrarische
ondernemer te vergroten. Dit sluit aan bij mijn inzet de afgelopen jaren in
bijvoorbeeld de REFIT van Verordening (EG) 1107/2009 en de verduidelijking van de datavereisten voor werkzame stoffen op basis van
micro-organismen.
Er ligt een voorstel voor de komende twee jaar voor het faciliteren van
kleine toepassingen. De periode wordt gebruikt voor het nog enkele keren
openstellen van het fonds kleine toepassingen en het uitvoeren van twee
projecten. Deze twee projecten richten zich op de beschikbaarheid van
laagrisicomiddelen voor kleine toepassingen en op de beschikbaarheid
van basisstoffen. De overbruggingsperiode zal ook worden gebruikt om
een verkenning uit te laten voeren naar een mogelijke inrichting van een
nieuw fonds, waarbij de reikwijdte een van de aspecten is. Uw Kamer
heeft daarvoor enkele suggesties gedaan, zoals laag doseringssystemen,
innovatieve technieken en biologische bestrijders. Deze suggesties
worden betrokken bij de verkenning.
Uw Kamer heeft recent enkele moties aangenomen om deze urgentie te
onderstrepen. De motie van de leden Tjeerd de Groot en Boswijk verzoekt
de regering om een apart loket bij het Ctgb in te richten waarbij groene
laagrisicomiddelen voorrang krijgen (Kamerstuk 27 858, nr. 539), Het Ctgb
heeft al een «green team» dat heel goed geëquipeerd om aanvragen van
deze middelen snel te kunnen beoordelen. Naar aanleidjng van deze
motie zal het Ctgb de toelating van laag-risicomiddelen versnellen,
waarbij het Ctgb aangeeft de capaciteit van het «green team» tijdig mee
ontwikkelen met de groei van het aantal aanvragen voor
laag-risicomiddelen.
• Het Ctgb ziet daartoe de volgende mogelijkheden voor versnelling het
verkorten van de doorlooptijden van de beoordeling van alle aanvragen is een speerpunt van het Ctgb. Het Ctgb zal zich inzetten om de
doorlooptijd van de beoordeling van laag-risicomiddelen als eerste
omlaag te brengen. Op dit moment is de gemiddelde doorlooptijd 10
maanden;

7

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 858, nr. 556

8

•
•

•

om dit te realiseren zal het Ctgb waar nodig voorrang geven aan het
beoordelen van aanvragen van laag-risicomiddelen;
het verkennen of het mogelijk is de procedure voor het aanvragen van
een uitbreiding van een etiket van een reeds toegelaten laagrisicomiddel met kleine toepassingen aan te passen, zodat deze sneller
beschikbaar komen;
het hanteren van de recent vastgestelde actualisering van het
richtsnoer over de zonale toelatingsprocedure door alle lidstaten leidt
tot een versnelling van deze procedure voor laag-risicomiddelen. Er
staan in dit richtsnoer onder andere afspraken over een verkorte
commentaarronde.

De motie van het lid Tjeerd de Groot verzoekt de regering het maximale
areaal voor kleine toepassingen te verhogen voor groene laagrisicogewasbeschermingsmiddelen (Kamerstuk 27 858, nr. 538). Naar aanleiding
hiervan heb ik uw Kamer toegezegd te bekijken of het ophogen van de
areaalgrenzen effectief is voor het beoogde doel en wat de voor- en
nadelen hiervan zijn. Het ophogen van de areaalgrenzen voor kleine
teelten voor het uitbreiden van een toelating van een laag-risicomiddel
voor kleine teelten, zou in principe een positief effect kunnen hebben voor
de graszaadteelt van Engels raaigras, de onbedekte teelt van wortelen,
appel, peer en leliebollen en de bedekte teelt van tomaat en paprika. Het
effect hiervan is overigens beperkt, omdat het aantal toegelaten en in
aanvraag zijnde laag-risicomiddelen nog erg klein is. Echter het toepassen
van verschillende criteria voor areaalgrenzen naar type middel sluit niet
aan bij de definitie van een kleine toepassing in Verordening (EG)
1107/2009. Deze definitie luidt: het gebruik van een gewasbeschermingsmiddel in een bepaalde lidstaat op planten of plantaardige
producten die: a) in die lidstaat niet op ruime schaal worden geteeld, of b)
op ruime schaal worden geteeld, om te voldoen aan een uitzonderlijke
behoefte op het gebied van gewasbescherming. Ik zal de Europese
Commissie vragen of hier interpretatieruimte is. Immers ook de Europese
Commissie streeft naar een grotere beschikbaarheid van middelen. Het
lijkt me verstandig om de resultaten af te wachten van de verschillende
hierboven genoemde maatregelen om de beschikbaarheid van
laag-risicostoffen en -middelen te vergroten.
Spuitvrije zones
In Nederland geldt de verplichting voor het aanhouden van teeltvrije
zones langs oppervlaktewater. Deze teeltvrije zones zijn vastgelegd in het
Activiteitenbesluit milieubeheer. In deze zones mogen in principe geen
gewasbeschermingsmiddelen en meststoffen worden toegepast. Dit zijn
overigens niet dezelfde zones als de spuitvrije zones waarover ik de
afgelopen periode diverse keren met uw Kamer van gedachten heb
gewisseld.
Het is niet mogelijk om krachtens de Omgevingswet generiek spuitvrije
zones aan te wijzen in relatie tot mogelijke volksgezondheidsproblemen
voor omwonenden. Deze wet biedt echter wel de mogelijkheid om in een
omgevingsplan voor specifieke middel-teelt-combinaties een spuitvrije
zone aan te wijzen. Vanuit oogpunt van zorgvuldig bestuur is echter ten
minste enige wetenschappelijke onderbouwing van zo’n zone nodig,
omdat het een verbod op het gebruik van een toegelaten middel in die
zone betekent. Zonder zo’n motivering zou de aanwijzing geen stand
houden voor de rechter. Hoewel ik op dit moment geen aanwijzing heb
voor een volksgezondheidsprobleem voor omwonenden bij een specifieke
teelt-middel combinatie zal ik een externe organisatie de opdracht geven
om een document op te stellen met daarin handvatten voor provincies en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 858, nr. 556

9

gemeenten om zo’n spuitvrije zone in specifieke middel-teelt-combinaties
te kunnen onderbouwen Ik zal uw Kamer hierover medio 2022 informeren.
Bollenteelt provincie Drenthe
In het uitvoeringsprogramma is een actie opgenomen dat het Ministerie
van LNV de provincie Drenthe zal faciliteren bij het opzetten van een
regionaal pilotproject in de provincie Drenthe, waarbij een oplossing
gezocht wordt voor de knelpunten van omwonenden bij het gebruik van
gewasbeschermingsmiddelen door agrarische ondernemers. Dit heeft
geleid tot het indienen van een subsidieverzoek voor een Programma
duurzame bollenteelt in de provincie Drenthe. Het programma voorziet in
een aanpak om de teelt van bloembollen te verduurzamen, die past bij de
doelstellingen van het uitvoeringsprogramma. Daarbij zet het programma
nadrukkelijk in op het voeren van de dialoog tussen telers en
omwonenden. Ik heb dit verzoek in behandeling genomen, zodat dit
voorstel getoetst kan worden op Europese regels voor staatssteun. Ik sta
positief tegenover de aanvraag. Ik verwacht hierover voor het einde van
het jaar een besluit te kunnen nemen.
Alternatieven neonicotinoïden
De aangenomen motie van het lid Van Campen c.s. verzoekt de regering
in gesprek met de sector te komen tot een werkbaar alternatief voor het
gebruik van neonicotinoïden door bietentelers, en de Kamer daarover zo
spoedig mogelijk te informeren (Kamerstuk 27 858, nr. 547). Ik heb in
reactie op deze motie aangegeven, dat ik de sector zou willen vragen om
een voorstel in te dienen in het kader van het Uitvoeringsprogramma
Toekomstvisie gewasbescherming 2030. De sector heeft inmiddels een
projectvoorstel ingediend in het kader van het Uitvoeringsprogramma
Toekomstvisie gewasbescherming 2030 met het verzoek om subsidie. Ik
heb dit verzoek in behandeling genomen, zodat dit kan worden getoetst
op Europese regels voor staatssteun. Ik sta positief tegenover dit verzoek.
Ik verwacht hierover voor in het eerste kwartaal van 2022 een besluit te
kunnen nemen.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
C.J. Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 858, nr. 556

10