Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

32 317

JBZ-Raad

Nr. 660

BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSECRETARIS VAN JUSTITIE
EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 november 2020
Hierbij bieden wij u het verslag aan van de informele bijeenkomst van de
Raad Justitie en Binnenlandse Zaken op 13 november 2020 via videoconferentie, waar de Minister van Justitie en Veiligheid en de Staatssecretaris
van Justitie en Veiligheid aan hebben deelgenomen.
Tevens wil de Minister van Justitie en Veiligheid van deze gelegenheid
gebruik maken u te informeren dat de brief inzake ongewenste buitenlandse financiering, die tijdens deze JBZ-Raad is toegezegd, op
16 november jl. door de Minister van Buitenlandse Zaken en de Minister
van Justitie en Veiligheid en aan vicevoorzitter van de Commissie Schinas
en Hoge Vertegenwoordiger van de EU Borrell is verzonden.
In deze brief wordt nogmaals benadrukt dat de recente aanvallen een
aanval zijn op onze gedeelde waarden en de democratische rechtsorde.
De Nederlandse regering is van mening dat financiële stromen van buiten
de EU een factor is die kan bijdragen aan problematisch antidemocratisch
gedrag. Daarom wil de regering ongewenste buitenlandse beïnvloeding
van maatschappelijke en religieuze organisaties door niet transparante
buitenlandse financiering beperken en transparantie vergroten. Veel
lidstaten delen dezelfde zorgen. Daarom beoogt de Nederlandse regering
een gezamenlijke Europese aanpak. In de brief stelt Nederland voor een
uitwisseling van standpunten, lessen en mogelijke oplossingen te initiëren
met lidstaten en EU-instellingen over deze grensoverschrijdende
uitdaging. Ook roept Nederland de Commissie op hier aan bij te dragen
en de uitkomsten van deze uitwisselingen te vertalen in praktische

kst-32317-660
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 317, nr. 660

1

voorstellen. Dit is essentieel om buitenlandse financiering door
maatschappelijke en religieuze organisaties meer transparant te maken en
de negatieve effecten op de samenleving te mitigeren.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
A. Broekers-Knol

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 317, nr. 660

2

Verslag van de informele bijeenkomst van de Raad van Justitie en
Binnenlandse Zaken, 13 november 2020
1. Terroristische dreigingen na recente aanvallen
Tijdens de JBZ-Raad is de gemeenschappelijke verklaring van
JBZ-Ministers tegen terroristische aanslagen aanvaard1.
Aan de hand van een aantal vragen van het voorzitterschap werd van
gedachten gewisseld over maatregelen, die in de verklaring worden
genoemd, en prioritair zijn aangaande terrorismebestrijding en welke
hiaten er zijn in het bestaande gemeenschappelijke optreden.
De Commissie onderstreepte dat de bestrijding van terrorisme niet gericht
was tegen een specifieke religie. Alle vormen van gewelddadig extremisme moesten worden bestreden. Tevens kondigde de Commissie aan
dat de agenda inzake terrorismebestrijding versneld wordt uitgebracht op
9 december aanstaande. Ook meldde de Commissie dat een bijeenkomst
van het in de mededeling inzake een nieuw migratie- en asielpact2
aangekondigde Schengen Forum zal plaatsvinden. Verder ging de
Commissie in op reeds ontplooide initiatieven, zoals de samenwerking
met lokale actoren om radicalisering te verspreiden, de implementatie van
de Vuurwapenrichtlijn, de grensoverschrijdende politiesamenwerking,
verbetering van de EU informatiesystemen en de implementatie van
interoperabiliteit. Ook drong de Commissie aan op snelle aanvaarding van
de verordening terroristische inhoud online (TCO) alsook van de verordening tot verstrekking en bewaring van elektronisch bewijsmateriaal in
strafzaken (e-evidence).
Een groot aantal lidstaten onderschreef dat de onderhandelingen over de
verordening inzake terroristische online inhoud (TCO) snel moeten
worden afgerond. Tegelijkertijd wezen lidstaten ook op de implementatie
van onder andere de PNR-richtlijn, ETIAS en interoperabiliteit. Daarnaast
benoemden lidstaten prioritaire maatregelen uit de verklaring, waaronder
preventie van radicalisering, hervorming van Schengen, verbetering van
informatie-uitwisseling en samenwerking tussen rechthandhavingsautoriteiten, het belang van fundamentele rechten die zowel offline als online
moeten gelden en oplossingen voor uitdagingen rondom dataretentie en
encryptie.
Nederland benoemde eveneens prioritaire maatregelen en wees daarbij
op de beperking van ongewenste buitenlandse beïnvloeding van
maatschappelijke en religieuze organisaties door niet transparante
buitenlandse financiering. De Minister van Justitie en Veiligheid kondigde
aan hierover tevens een brief te sturen.
De EU Coördinator Terrorismebestrijding ondersteunde de Nederlandse
oproep om ongewenste buitenlandse financiering te beperken. Hij vroeg
verder aandacht voor bestrijding van ideologie, het zorgdragen voor meer
veiligheid in de Schengenruimte en in het digitale domein.
Het voorzitterschap concludeerde dat de Verklaring kon worden aanvaard.
De verklaring bracht tot uitdrukking dat de EU een Unie van waarden is
waarbij de rechtsstaat het uitgangspunt vormt. De verklaring bood tevens
een goed fundament voor terrorismebestrijding. Verder stelde het
voorzitterschap vast dat het nodig is de verklaring vervolg te geven. De
Europese Raad van 10-11 december zal zich daarover buigen.
1

ST12364/20

2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 317, nr. 660

3

2. Nieuw pact voor Migratie en Asiel
Aan de hand van een door het Duitse Voorzitterschap voorbereid
document, spraken de lidstaten uitgebreid over de nieuwe asiel- en
migratievoorstellen van de Europese Commissie. Ter inleiding van de
discussie, onderstreepte Commissaris Johansson andermaal dat de
Commissie met deze voorstellen een frisse start wil maken om tot een
waarlijk verbeterd systeem te komen. Op voorstel van het Voorzitterschap,
lag de nadruk van de discussie op de voorstellen op het gebied van de
externe dimensie, terugkeer en de procedures aan de buitengrenzen.
Hoewel de lidstaten zich over het algemeen constructief opstelden, werd
andermaal duidelijk dat onder de lidstaten nog vele vragen – en soms ook
serieuze bezwaren – leven.
Over het belang van de externe dimensie en de noodzaak om effectieve,
brede partnerschappen aan te gaan met belangrijke landen van herkomst,
opvang en transit, was brede overeenstemming. Wat een groot aantal
lidstaten betreft, waaronder Nederland, dienen alle beschikbare instrumenten daarvoor ingezet te worden, waarbij gebruik wordt gemaakt van
zowel positieve als negatieve prikkels. Ook spraken nagenoeg alle
lidstaten hun steun uit voor de verschillende voorstellen om terugkeer te
verbeteren. In lijn met de motie van de leden Van Toorenburg en Becker3
heeft Nederland daarbij ook gewezen op de samenhang met de lopende
herziening van de Terugkeerrichtlijn.
Ten aanzien van de voorgestelde screening- en grensprocedures, hebben
de lidstaten nog vele vragen. Deze zien met name op de uitvoerbaarheid
en impact van de voorgestelde procedures. Zo vragen enkele lidstaten
zich af of een grensprocedure toepasbaar is op zeegrenzen en hebben
enkele lidstaten vragen over de werkwijze om iemand (tijdelijk) juridisch
niet toe te laten tot het grondgebied van een lidstaat. Tegelijkertijd werd
door nagenoeg alle lidstaten steun uitgesproken voor het uitgangspunt
om aan de buitengrenzen zo snel mogelijk onderscheid te maken tussen
kansrijke en kansarme asielaanvragen. Wat Nederland betreft moeten
bepaalde kwetsbare groepen worden vrijgesteld, maar dient de grensprocedure verder op zoveel mogelijk aankomsten te worden toegepast. Ook
benadrukte Nederland het belang van het volledig toepassen van het
acquis door alle lidstaten om secundaire migratie tegen te gaan.
De zuidelijke, frontlinie lidstaten spraken zorgen uit over de voorstellen.
Volgens deze lidstaten leiden deze voorstellen tot veel extra verantwoordelijkheden en verplichtingen aan de buitengrenzen, terwijl het voorgestelde solidariteitsmechanisme wat hen betreft te complex en vaag is. Zij
zien, kortom, onvoldoende balans tussen de principes van solidariteit en
verantwoordelijkheid.
Daartegenover sprake het merendeel van de lidstaten, waaronder
Nederland, juist hun steun uit voor het verplichte, maar flexibele karakter
van de voorgestelde solidariteitsmechanisme. Verschillende lidstaten,
waaronder Nederland, benadrukten dat lidstaten van eerste aankomst niet
gevraagd kunnen worden extra (grens-gerelateerde) verantwoordelijkheden te nemen zonder verzekerd te zijn van solidariteit. Enkele lidstaten,
met name centraal- en oost Europese landen, benadrukten het belang van
alternatieve vormen van solidariteit naast herplaatsing en terugkeersponsorschap. Daarnaast waarschuwden enkele lidstaten voor de mogelijke
aanzuigende werking van herplaatsing. Verschillende lidstaten zien met
name een risico in het geval van automatische herplaatsing van aan wal
gebrachte drenkelingen.
3

Kamerstuk 32 317, nr. 652.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 317, nr. 660

4

Met betrekking tot het proces gaven met name de zuidelijke, maar ook
enkele centraal en oost Europese lidstaten vast te willen houden aan een
pakketbenadering. Ook alle reeds lopende onderhandelingen over
wetgevende voorstellen zouden daaronder moeten worden geschaard,
aldus deze groep. Samen met andere lidstaten en de Commissie, sprak
Nederland zich uit voor snelle voortgang op o.a. de Eurodac- en
EUAA-Verordening. Naar aanleiding van een voorstel van een van de
lidstaten gaf de Commissie tevens aan een simulatie-exercitie op basis
van cijfers te overwegen, zodat duidelijker wordt wat de impact zal zijn
van de voorstellen. Nederland heeft hier positief op gereageerd. Verschillende lidstaten uitten hun zorgen over het streven van het Duitse
Voorzitterschap om tijdens de JBZ-Raad van december politieke overeenstemming te bereiken op de hoofdelementen van een herziend Europees
asiel- en migratiebeleid. Volgens meerdere lidstaten zou dit te snel gaan.
Het Voorzitterschap gaf daarop aan hier nog altijd vertrouwen in te
hebben en hieraan te willen blijven werken. Daarin werd het door
meerdere lidstaten, waaronder Nederland, gesteund.
Zoals tijdens het Algemeen Overleg ter voorbereiding op deze JBZ-Raad
(Kamerstuk 32 317, nr. 659) is toegezegd aan het lid Van den Berge (GL), is
tijdens de vergadering door Nederland nogmaals het belang benadrukt
dat alle aan Griekenland gedane herplaatsingstoezeggingen zo snel
mogelijk worden uitgevoerd. In dat verband is ook onderstreept dat
Nederland zich inspant om de eerste personen voor de Kerst naar
Nederland te herplaatsen. Daarnaast vroeg Nederland aandacht voor de
inspanningen van de Taskforce die door de Commissie is ingesteld om
samen met Griekenland en geïnteresseerde lidstaten de voorzieningen
voor en het management van opvang, asiel en terugkeer op Lesbos
duurzaam te verbeteren. Daarbij riep Nederland op tot snelle voortgang
bij de wederopbouw van de faciliteiten op Lesbos. Ook is de Raad door
Nederland geïnformeerd over het behandelvoorbehoud dat uw Kamer bij
de voorstellen heeft geplaatst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 317, nr. 660

5