Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

324
Vragen van de leden Hachchi (D66) en Eijsink (PvdA) aan de Minister van
Defensie over kindermisbruik in Afghanistan (ingezonden 25 september 2015).
Antwoord van Minister Hennis-Plasschaert (Defensie) (ontvangen 19 oktober
2015).
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht «Amerikaanse soldaten moesten kindermisbruik Afghanistan negeren»?1
Antwoord 1
Zoals de artikelen van Schut en Van Baarle laten zien, is dit een complex
onderwerp.
Vraag 2
Deelt u de mening dat de Amerikaanse soldaten niet hadden moeten
wegkijken toen een Afghaans jongetje misbruikt werd? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Het ontbreekt Defensie aan informatie om de Amerikaanse casuïstiek volledig
te kunnen beoordelen.
Vraag 3
Deelt u de mening dat het gebruik «bacha bazi» haaks staat op het bevorderen van de mensenrechten, wat een van de doelen was en is van de
Nederlandse inzet in Afghanistan?
Antwoord 3
Ja. Het gebruik van «bacha bazi» staat haaks op het bevorderen van de
mensenrechten.
Vraag 4
Was er voorafgaand aan deelname aan de missie in Afghanistan het gebruik
«bacha bazi» bij u bekend? Zo nee, op welk moment was het u wel bekend
dat er sprake was van dit soort praktijken?

1

ah-tk-20152016-324
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Volkskrant, 21 september, http://www.volkskrant.nl/buitenland/-amerikaanse-soldaten-moestenkindermisbruik-afghanistan-negeren~a4146649/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Antwoord 4
Bij aanvang van de Nederlandse deelneming in Coalitie-geleide operaties in
Afghanistan in 2002 was Defensie niet bekend met het fenomeen «bacha
bazi». De bekendheid hiermee ontstond naarmate Defensie meer ervaring
opdeed in Afghanistan; meer in het bijzonder als gevolg van de eerste
ontmoetingen, of gezamenlijke operaties, met lokale machthebbers en
Afghaanse veiligheidsdiensten.
Vraag 5
Klopt het dat er geen richtlijnen zijn voor Nederlandse militairen hoe zij
moeten handelen ten aanzien van het gebruik «bacha bazi» en het misbruik
van jongetjes?2 Zo ja, kunt u toelichten wat de reden daarvan is? Zo nee, kunt
u toelichten welke richtlijnen er zijn?
Antwoord 5
Ja. Hier zijn geen specifieke richtlijnen voor. Defensie herkent de confrontatie
met «bacha bazi» als een moreel dilemma. Gedurende de loopbaan van een
militair worden op diverse momenten trainingen verzorgd over het omgaan
met morele dilemma’s. Hierbij wordt een denkmodel gehanteerd, het
zogenoemde Ethisch Bewustwordingsmodel, voor het nemen van weloverwogen beslissingen in ethische probleemsituaties. De militair leert door dit
model toe te passen, bewuster om te gaan met ethische dilemma’s en
bovendien kan hij/zij achteraf zijn/haar beslissing verantwoorden. Daarnaast
worden militairen tijdens de Missie Gerichte Instructie, in voorbereiding op
hun missie, geïnformeerd over «bacha bazi» (zie ook het antwoord op vraag
6).
Vraag 6
Klopt het dat Nederlandse militairen niet voorbereid waren op het gebruik
van «bacha bazi», omdat dit niet was opgenomen in het opwerktraject en de
pre-deployment training voor uitzending?3 Zo ja, wat is de reden dat
Nederlandse militairen hier niet op werden en/of worden voorbereid? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 6
Ja. Bij aanvang van de Nederlandse deelneming in Coalitie-geleide operaties
in Afghanistan in 2002 was Defensie niet bekend met het fenomeen «bacha
bazi». Er werd derhalve tijdens het opwerktraject geen aandacht geschonken
aan het gebruik ervan. Naarmate de bekendheid van Defensie met het
fenomeen «bacha bazi» toenam, is het onderwerp genoemd als een binnen
de Afghaanse samenleving zeer omstreden «culturele eigenheid» tijdens de
lessen Cultural Awareness binnen de Missie Gerichte Instructie.
Vraag 7
Begrijpt u dat bij gebrek aan voorbereiding en richtlijnen Nederlandse
militairen voor een moreel dilemma kunnen komen te staan wanneer zij met
dit gebruik worden geconfronteerd? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 7
Ja. Een militair wordt echter gedurende zijn of haar gehele loopbaan op
diverse momenten getraind om morele dilemma’s te herkennen en hiermee
om te gaan.
Vraag 8
Is er op enig moment sprake van geweest dat het gebruik «bacha bazi» werd
gepraktiseerd op Nederlandse bases, dan wel bases waar Nederlandse
militairen actief waren of zijn?

2

Michelle Schut en Eva van Baarle, «Dansjongens in de schijnwerpers. Een artikel over de
praktijk van bacha bazi», Carré, maart 2014, p. 24–27.
3
Schut en van Baarle, «Dansjongens in de schijnwerpers».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Antwoord 8
Het gebruik van «bacha bazi» op Nederlandse- of Coalitiebases zou een
overtreding zijn geweest van de geldende voorschriften. Het is niet bekend of
er zich in het tijdvak van de Nederlandse deelneming aan Coalitie-operaties in
Afghanistan een dergelijke overtreding heeft voorgedaan op bases waar
Nederlandse militairen actief waren.
Vraag 9
Op welke wijze is er omgegaan met meldingen van Nederlandse militairen in
Afghanistan die misbruik van Afghaanse jongetjes hebben opgemerkt of
waargenomen? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 9
In erkenning van de Afghaanse jurisdictie, en bij afwezigheid van een
specifieke juridische kaderstelling voor het omgaan met «bacha bazi», hebben
Nederlandse commandanten pragmatische oplossingen gekozen; bijvoorbeeld door de aanwezigheid van minderjarigen op Nederlandse bases, alsook
op bases van Afghaanse veiligheidsdiensten die onder Nederlandse toezicht
stonden, te verbieden. Daarnaast doorlopen Nederlandse militairen na
uitzending een missie-specifiek zorgtraject, waarbij deelnemers doelbewust
op indringende ervaringen, bijvoorbeeld als gevolg van moreel kritische
situaties, zoals de confrontatie met «bacha bazi», worden bevraagd.
Vraag 10
Is er specifieke nazorg ontwikkeld voor militairen die geconfronteerd zijn met
de praktijk van «bacha bazi»? Zo ja, kunt u dit toelichten? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 10
Na elke missie wordt een missie-specifiek nazorgtraject uitgevoerd. In dit
traject is op meerdere momenten aandacht voor indringende ervaringen van
militairen die ze hebben opgedaan tijdens hun missie. Naast dit traject
kunnen militairen en veteranen aankloppen bij de hulpverleningsinstanties
van Defensie als zij problemen ervaren na terugkeer van een missie.
Vraag 11
Kunt u toelichten op welke manier er nu aandacht wordt besteed aan
mensenrechten en kinderrechten in voorbereiding van en tijdens missies?
Worden er specifieke richtlijnen ontworpen voor individuele militairen? Zijn er
instructies voor Nederlandse militairen om op te treden bij (ernstige)
schendingen van kinder- en mensenrechten? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 11
Tijdens de Missie Gerichte Instructie worden lessen gegeven waarin
basiskennis over Humanitair Recht en mensenrechten wordt aangereikt. Deze
lessen gaan echter alleen in op naleving van deze rechten door Nederlandse
militairen zelf. Daarnaast wordt tijdens de les Macht en Ethiek aandacht
besteed aan morele dillema’s. Tijdens missies, zoals in Afghanistan, zijn er
wel richtlijnen voor de naleving van mensenrechten.
Vraag 12
Kunt u zo vriendelijk zijn deze vragen te beantwoorden ruim voor het
wetgevingsoverleg Personeel voorzien op 2 november aanstaande?
Antwoord 12
Ja.
Vraag 13
Kunt u zo vriendelijk zijn om bovenstaande vragen elk afzonderlijk te
beantwoorden?
Antwoord 13
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3