Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1416
Vragen van de leden Bashir en Kant
(beiden SP) aan de minister van
Financiën over het artikel «Bankier
van ABN Amro hekelt het
bonuscircus en verlaat de bank».
(Ingezonden 5 januari 2010)
1
Wat is uw reactie op het bericht
«Bankier van ABN Amro hekelt het
bonuscircus en verlaat de bank»?1
2
Deelt u de stelling van de in het
artikel genoemde bankier dat
bonussen onjuiste prikkels in de
financiële sector geven en dat
bonussen mede de basis waren van
wat er allemaal mis is gegaan en
leidde tot de kredietcrisis? Zo nee,
waarom niet?
3
Wat vindt u ervan dat volgens de in
het artikel genoemde bankier er geen
merkbare veranderingen hebben
plaatsgevonden op de wijze waarop
financiële instellingen omgaan met
bonussen? En dat er tussen 2007,
2008, 2009 en 2010 geen verschillen
zitten ondanks de wens uit de sector
om zichzelf te reguleren en uw
omarming van die wens? Waarom
hebben er volgens u nog geen
veranderingen plaatsgevonden?
4
Deelt u inmiddels wel de stelling dat
in de afgelopen jaren zelfregulering in

KVR39195
2010Z00062
0910tkkvr1416
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

de financiële sector niet heeft gewerkt
en dat op grond daarvan de Code
Banken niet voldoende is en dat er
ook wettelijke regels vastgesteld
dienen te worden, zoals een verbod
op bonussen? Bent u bereid om in
ieder geval een ultimatum te stellen
en te zeggen dat er binnen een half
jaar merkbare veranderingen moeten
zijn en dat u anders als minister gaat
bevorderen dat bonussen wettelijk
verboden gaan worden?
5
Bent u ondertussen bereid om als
aandeelhouder aanvullende stappen
te ondernemen om de bonuscultuur
bij banken waar u aandeelhouder van
bent te veranderen?
1

de Volkskrant, 4 januari 2009: «Bankier van
ABN Amro hekelt het bonuscircus en verlaat
de bank».

Antwoord
Antwoord van minister Bos
(Financiën) (ontvangen 29 januari
2010)
1
In mijn brief van 19 januari 2010
benadruk ik dat vanaf het uitbreken
van de financiële crisis het mijn
streven is geweest om een kentering
teweeg te brengen in de heersende
beloningscultuur in de financiële
sector en specifiek bij de instellingen
waarvan de staat aandeelhouder is
geworden. Ook ik ben dus van
mening dat het «bonuscircus»

voorgoed tot het verleden moet gaan
behoren.
2
Perverse beloningsprikkels worden
wereldwijd gezien als één van de
oorzaken van de financiële crisis en
hebben de afgelopen periode
wereldwijd geleid tot
maatschappelijke onvrede. Het gaat
hierbij met name om prikkels die
aanleiding kunnen geven tot het
nemen van ongewenste en
onverantwoorde risico’s en die ertoe
kunnen leiden dat het klantbelang
wordt veronachtzaamd, zoals een
eenzijdige oriëntatie op het
kortetermijnbelang,
kortetermijnwinstrealisatie en «pay
for failure». De ongewenste
prikkelwerking kan enerzijds uitgaan
van de gekozen prestatiecriteria,
maar ook worden veroorzaakt door
een ongewenst hoog percentage
variabele beloning, waardoor een te
sterke druk ligt op het nastreven van
bepaalde doelstellingen.
Dit betekent echter niet dat elke vorm
van variabele beloning in de
financiële sector automatisch leidt tot
een perverse prikkel en daarom moet
worden uitgebannen. Daarbij dienen
echter de risico’s van een dergelijk
beloningsbeleid beheerst te worden
en is het belangrijk dat de gekozen
doelstellingen breed zijn
samengeteld, zijn gericht op de lange
termijn, de belangen van alle
stakeholders dienen en niet aanzetten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3017

tot pervers risicovol gedrag met een
eenzijdige kortetermijnoriëntatie.
3
Afgelopen tijd zijn er veel
ontwikkelingen in gang gezet die
moeten leiden tot een meer gematigd
en duurzaam beloningsbeleid. Zo is
een nieuwe Corporate Governance
Code in werking getreden en heeft de
bancaire sector zelf ook
verantwoordelijkheid genomen door
middel van de bankencode. De
toezichthouders hebben de Principes
voor beheerst beloningsbeleid
opgesteld, aan de hand waarvan zij
het beloningsbeleid in de financiële
sector toetsen. Begin 2009 heeft de
top van de financiële sector al in het
Herenakkoord afgesproken dat
bestuurders van door de overheid
gesteunde instellingen geen variabele
beloning over 2009 ontvangen. Op dit
moment wordt er gewerkt aan
maatregelen om de zogenaamde
«claw-back» wettelijk te verankeren.
De resultaten van dit pakket aan
maatregelen zijn bijvoorbeeld te zien
bij ABN Amro/Fortis zelf, waar het
beloningsbeleid op punten verder
gaat dan de bankencode. Ik heb de
Kamer hierover geïnformeerd in mijn
eerdergenoemde brief van 19 januari
2010.
4
In het Algemeen Overleg van
25 november heb ik de Kamer
geïnformeerd over mijn visie op
zelfregulering in de financiële sector
en de bankencode.
Deze code gaat van banken vragen
dat er misschien raden van
commissarissen ververst moeten
worden; dat er misschien mensen
nader getoetst moeten worden; dat er
jaarverslagen aangepast moeten
worden; dat er beloningsbeleid
aangepast moet worden. Dat hebben
ze niet in drie maanden voor elkaar.
We doen veel meer dan alleen maar
zelfregulering. De bankencode is
maar één onderdeel van een heel
pakket. Ook wettelijk vastgelegde
bevoegdheden voor de
toezichthouders om te letten op
beloningsbeleid horen hierbij. Bij het
pakket horen ook fiscale wetten die
toezien op het afremmen van
excessieve beloningsbestanddelen.
Bij het pakket horen ook heel harde
privaatrechtelijke afspraken over wat
de eisen zijn waaraan banken die
door ons gesteund worden, moeten
voldoen. Bij het pakket voor
gesteunde instellingen waar de

overheid geen aandeelhouder is
hoort ook het verplicht plaatsen van
twee door de overheid voorgedragen
commissarissen met een de facto
vetorecht in de raad van
commissarissen als er een nieuw
beloningsbeleid moet worden
vastgesteld. Het is nu aan de sector te
bewijzen dat het in de toekomst beter
gaat. Zelfregulering is dan belangrijk,
maar alleen als onderdeel van een
breder pakket.
Ik ben een voorstander van
zelfregulering omdat als het werkt,
het stukken effectiever en efficiënter
is dan wetgeving. Als zelfregulering
niet werkt, dan komt er op enig
moment een vorm van wetgeving.
5
Zoals vermeld in mijn brief van
19 januari voldoet het nieuwe
beloningsbeleid voor de raad van
bestuur van ABN Amro/Fortis ruim
aan de code banken en gaat het op
een aantal punten zelfs verder, door
de introductie van het «geen winst,
geen bonus» principe, het
koppelen van tweederde van
de variabele beloning aan
langetermijndoelstellingen en het
vastleggen van de maximale
ontslagvergoeding op één vast
jaarsalaris. Door daarnaast de code
banken en het herenakkoord ook
als uitgangspunt voor het
beloningsbeleid voor het senior
management te nemen wordt een
wezenlijke verandering in het
beloningsbeleid bewerkstelligd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3018