Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2446
Vragen van het lid Joldersma (CDA) aan de minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over langdurig verblijf van psychiatrische patiënten in de
isoleercel (ingezonden 20 april 2010).
Antwoord van minister Klink (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen
17 mei 2010).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het trieste bericht «Levend begraven in een
isoleercel»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe staat het met het onderzoek dat u zou laten doen naar het langdurig
verblijf van psychiatrische patiënten in de isoleercel en de mogelijkheden om
dit terug te dringen?
Antwoord 2
De Stichting IVA Beleidsonderzoek en Advies verricht momenteel onderzoek
naar «de separeerpraktijk in Nederland en de vorderingen die worden
gemaakt bij het daadwerkelijk terugdringen van separaties». In het onderzoek
wordt onder andere gekeken naar separaties die in het kader van de Wet
bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (Wet bopz) plaatsvinden en de mate waarin instellingen deze separaties en andere vormen van
dwangtoepassing conform de wettelijke vereisten melden aan de Inspectie
voor de Gezondheidszorg. Ook wordt in het onderzoek meegenomen op
welke wijze inzicht verkregen kan worden in de aard, de duur en de omvang
van dwangtoepassing. Het onderzoek levert kwalitatieve en cijfermatige
informatie op over de werking van het beleid rondom separaties, zowel op
landelijk als op instellingsniveau en op de werkvloer. De resultaten van dit
onderzoek worden begin juni 2010 verwacht. Vervolgens wordt de Tweede
Kamer zo spoedig mogelijk geïnformeerd over de resultaten van het
onderzoek.

1

ah-tk-20092010-2446
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2010

Stentor, 17 april 2010.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

1

Vraag 3
Hoe wordt de medische zorg voor gedwongen opgenomen psychiatrische
patiënten gegarandeerd?
Antwoord 3
Artikel 38a van de Wet bopz bepaalt dat de geneesheer – directeur ervoor
zorgt dat er een behandelingsplan wordt opgesteld. Patiënten met een
inbewaringstelling of een rechterlijke machtiging krijgen zo spoedig mogelijk
na opneming een behandelingsplan. Het behandelingsplan wordt opgesteld
in overleg met de patiënt, tenzij deze patiënt niet wilsbekwaam is. Het
behandelingsplan moet erop gericht zijn de stoornis zodanig te verbeteren
dat het gevaar op grond waarvan de patiënt in het ziekenhuis moet verblijven, wordt weggenomen. Soms is de stoornis zelf echter niet te verbeteren,
dan is het gevaar aangrijpingspunt voor de behandeling.
In artikel 56 van de Wet bopz staat dat in het patiëntendossier aantekening
moet worden gehouden van de voortgang in de uitvoering van het behandelingsplan per maand. Het behandelingsplan moet dus zo zijn opgesteld dat
een regelmatige toetsing van de middelen die erin zijn opgenomen aan de
bereikte resultaten mogelijk is (zie het «Besluit rechtspositieregelen Bopz»).
Vraag 4
Welke mogelijkheden ziet u om de rol van de familie te versterken, zoals via
de familievertrouwenspersoon of via het recht op informatie, gezien het feit
dat het nog steeds voorkomt dat de familie van de psychiatrische patiënt op
afstand wordt gezet, en niet bij de behandeling wordt betrokken?
Antwoord 4
De familie van de patiënt heeft de mogelijkheid om zelfstandig, of na het
inwinnen van advies van een familievertrouwenspersoon (fvp), contact op te
nemen met de behandelaar van de patiënt.
In het wetsvoorstel Wet verplichte Geestelijke Gezondheidszorg (WvGGZ), dat
binnenkort bij de Tweede Kamer zal worden ingediend, zal de fvp een
wettelijke grondslag krijgen. Hiermee wordt de positie van de familie
versterkt.
De fvp treedt op als de onafhankelijk belangenbehartiger van de directe
familie of naaste van een psychiatrische patiënt. Hij geeft de familie advies en
bijstand. De fvp zal daarbij, mits de patiënt daartegen geen bezwaar maakt,
inzage krijgen in het dossier van de patiënt en dit met de familie kunnen
delen.
Vraag 5
Deelt u de opvatting dat zelfdoding door patiënten tot het uiterste moet
worden voorkomen, en dat bij de wens tot zelfdoding de instelling de patiënt
niet mag loslaten?
Antwoord 5
Ik ben van mening dat suïcides zoveel mogelijk voorkomen moeten worden.
Om hieraan tegemoet te komen, heb ik, mede namens de Minister voor
Jeugd en Gezin, de Beleidsagenda Suïcidepreventie uitgebracht. Dit
uitgangspunt geldt voor iedereen en dus ook voor patiënten met een
psychiatrische stoornis.
Dit neemt niet weg dat er patiënten met een psychiatrische stoornis zijn, die
jarenlang ondraaglijk psychisch lijden en die zich met een nadrukkelijke en
jarenlange persisterende doodswens tot een psychiater wenden. Voor deze
uitzonderlijke situaties heeft de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie
(NVVP) destijds de «Richtlijn hulp bij zelfdoding» opgesteld. In die richtlijn
zijn zorgvuldigheidseisen opgenomen die psychiaters in acht moeten nemen,
indien een psychiatrische patiënt zich tot hen wendt met een verzoek om hulp
bij zelfdoding.
In dit verband verwijs ik naar het recent uitgebrachte persbericht van de
NVVP d.d. 19 april jl. «Psychiaters laten patiënten niet aan hun lot over!». Uit
dit persbericht blijkt dat van de ruim driehonderd patiënten die zich jaarlijks
melden tot een psychiater met een verzoek om hulp bij zelfdoding, jaarlijks
slechts twee tot vijf van dergelijke verzoeken worden ingewilligd.
Het behoort tot de verantwoordelijkheid van ggz-instellingen om patiënten
die suïcidaal zijn, noodzakelijke zorg te bieden. Dit houdt naar mijn mening in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

2

dat suïcidale patiënten niet uit een ggz-instelling ontslagen mogen worden
zonder dat de nazorg adequaat geregeld is. De verantwoordelijkheden van de
verschillende partijen bij nazorg maken tevens onderdeel uit van het
Kwaliteitsdocument ketenzorg bij suïcidaliteit, dat door het Trimbos instituut
wordt opgesteld.
Vraag 6
Hoe gaat u bewerkstelligen dat in de praktijk de Richtlijn «Omgaan met het
verzoek om hulp bij zelfdoding door patiënten met een psychiatrische
stoornis» zorgvuldig wordt toegepast?2
Antwoord 6
Het behoort tot de professionele verantwoordelijkheid van een psychiater om
een richtlijn op een juiste en zorgvuldige wijze toe te passen.
Indien een psychiater daadwerkelijk overgaat tot het verlenen van hulp bij
zelfdoding, dient hij of zij dit te melden aan de regionale toetsingscommissie
euthanasie. De toetsingscommissie beoordeelt dan of voldaan is aan de
zorgvuldigheidseisen zoals zijn vastgelegd in de wet Toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding.

2

Vrij Nederland, 17 april 2010.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3