Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

352
Vragen van de leden Atsma en
Sterk (beiden CDA) aan de ministers
van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap en voor Jeugd en Gezin
over het onderzoeksrapport «Van
kwaad tot erger! – Over de effecten
van afzeikcultuur op kinderen».
(Ingezonden 30 juni 2009)
1
Kent u het onderzoeksrapport «Van
kwaad tot erger! – Over de effecten
van afzeikcultuur op kinderen» van de
Stichting Media Rakkers?
2
Wat vindt u van één van de
conclusies van het rapport dat «de
media de indruk wekken dat
uitschelden eigenlijk heel normaal is,
en kinderen dat overnemen»?
3
Wat vindt u van de conclusie uit
bovengenoemd rapport: «Alles wijst
erop dat er een direct verband
bestaat tussen wat kinderen zien en
horen en wat ze doen. Niet alleen
ouders voeden op, dat doen de media
ook. Alleen realiseren de media zich
niet dat ze onze kinderen aan het
opvoeden zijn.» Welke rol ziet u voor
de media weggelegd?
4
Wat vindt u van het feit dat in bijna
de helft van alle tv-programma’s een
vorm van «afzeikcultuur» voorkomt?

KVR38011
2009Z12806
0910tkkvr352
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

5
Is de conclusie waar dat de zenders
met de meeste afzeikprogramma’s
volgens de onderzoekers RTL4, RTL 5
en MTV zijn?
6
Hebben bovengenoemde omroepen
inmiddels een aanzet gegeven om te
komen tot een zogenaamde
«mediacode»? Bent u hierover
geïnformeerd en voorziet de
gedragscode in het tegengaan van de
«afzeikcultuur»?
7
Bevat de mediacode ook een
onderdeel pestcode?
8
Wat is de stand van zaken betreffende
de mediacode voor omroepen in
meer algemene zin?
9
Bent u van plan maatregelen te
treffen en/of met de omroepen
afspraken te maken? Zo ja, waaraan
wordt gedacht?
Antwoord
Antwoord van minister Plasterk
(Onderwijs, Cultuur en Wetenschap),
mede namens de minister voor
Jeugd en Gezin (ontvangen 15
oktober 2009) Zie ook Aanhangsel

Handelingen, vergaderjaar
2008–2009, nr. 3391
1
Ja.
2 t/m 5
In zijn algemeenheid vind ik het uiten
van afzeikgedrag sociaal onwenselijk.
Ik vind ook dat de media, net als
ouders, een verantwoordelijkheid
hebben in de bescherming van
minderjarigen tegen voor hen
mogelijke schadelijke media-uitingen.
Het beleid van het kabinet is hier ook
op ingericht.
Zo zijn alle Nederlandse omroepen
(zowel publiek als commercieel)
aangesloten bij het NICAM en
hanteren zij het Kijkwijzersysteem.
Met dit systeem worden
programma’s ook geclassificeerd op
grof taalgebruik.
Verder heb ik gesprekken gevoerd
met mediapartijen om hen te
bewegen tot het opstellen en
bekendmaken van een mediacode. De
omroepen zijn met deze vorm van
zelfregulering zeer voortvarend aan
de slag gegaan (zie verder hierover
de antwoorden op vraag 6, 7 en 8).
Voorts zie ik een rol weggelegd voor
mediapartijen in het organiseren van
en zelf participeren in
maatschappelijke debatten over de
impact van media (met name op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

753

minderjarigen). In dat kader heb ik
kort voor het zomerreces uw Kamer
toegezegd dat ik de Publieke Omroep
en het Mediadebatbureau zal vragen
een dergelijk debat te organiseren.
Dat de media hun
verantwoordelijkheid serieus nemen
betekent niet dat het kabinet haar
ogen sluit voor signalen die met het
rapport van Reklame Rakkers wordt
afgegeven. Elk signaal dat wijst op
mogelijk schadelijke effecten van
media-uitingen voor minderjarigen
neem ik serieus. Wel wil ik erop
wijzen dat een grondige duiding van
de conclusies uit het onderhavig
rapport moeilijk is te geven omdat
vanuit wetenschappelijk oogpunt de
nodige kanttekeningen te plaatsen
zijn1. Reklame Rakkers zelf benoemt
een aantal daarvan ook in het
rapport.
6 t/m 8
Over de stand van zaken rond de
gedragscode heb ik uw Kamer 14
september jl. een brief gestuurd2.
Daarin heb ik aangegeven dat ik met
verschillende mediapartijen
gesprekken heb gevoerd om hen tot
een mediacode te bewegen. De
gedragscode voor de media is een
vorm van zelfregulering en daarmee
iets van de media zelf. In dat licht
past het niet om als overheid de
inhoud van zo’n code te bepalen dan
wel op te leggen.
De commerciële omroepen (inclusief
RTL die onder de Luxemburgse
jurisdictie valt) zijn zeer voortvarend
bezig geweest met het opstellen van
hun mediacode. Begin juli dit jaar
hebben zij elk hun gedragscode
gepubliceerd. SBS heeft daar
bijvoorbeeld in opgenomen dat zij
zich in haar programma-aanbod
baseert op algemene ethische
beginselen, zoals eerbied voor de
menselijke waardigheid.
De publieke omroep beschikt al,
anders dan de commerciële
omroepen, over interne afspraken
over zijn aanbod die zijn vastgelegd
en/of openbaar zijn, zoals de code
Goed bestuur en integriteit en de
redactie- of programmastatuten van
de omroepen. Omroepverenigingen
en de andere omroeporganisaties
leggen daarnaast actief
verantwoording af aan hun leden- of
programmaraad. In dat contact gaat
het juist over de afwegingen van
omroepen bij het maken van hun
programma’s. In aanvulling op de
gesprekken met de raad van bestuur
van de NPO over de gedragscode heb

ik de publieke omroep(en) voor de
zomer gevraagd om een positieve
inzet voor een gedragscode voor de
media. Van de NPS en de AVRO heb
ik een programmastatuut ontvangen,
waarin de uitgangspunten van het
programmabeleid staan beschreven,
alsook gedragsregels die de
omroepen hanteren bij het maken
van programma’s. De NPS heeft in
maart 2009 als eerste omroep dit
programmastatuut ook op internet
geplaatst. Onlangs heb ik de raad van
bestuur vanuit zijn coördinerende rol
gevraagd nu vaart te brengen in het
tot stand komen van een code bij de
publieke omroep, door een
gemeenschappelijk raamwerk te
ontwerpen waar individuele
omroepen met eigen uitgangspunten
en afspraken bij kunnen aansluiten. In
de brief over de mediabegroting zal ik
u nader informeren over de
voortgang.
9
Gezien het feit dat er mediawettelijk
geen sprake is van enige overtreding,
zie ik geen aanleiding om omroepen
hier concreet op aan te spreken.
Overigens wil ik erop wijzen dat
Stichting Media Rakkers in haar
onderzoek het voeren van een
maatschappelijk debat over
media-ethiek en het bevorderen van
mediawijsheid onder jongeren en
hun opvoeders als een mogelijke
oplossing ziet.
1

Het rapport heb ik voorgelegd aan een
wetenschappelijke expert op het terrein van
jeugd en media.
2
Kamerstukken II, 2008–2009, 31434, nr. 5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

754