Staat van de Veiligheid
Brzo-bedrijven 2018
5 juli 2019

Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Ministerie van Justitie en Veiligheid

2

Inhoudsopgave
Samenvatting ................................................ Error! Bookmark not defined.
1. Inleiding ................................................................................................ 5
2. Vergunningverlening, toezicht & handhaving (VTH) en voorbereiding op
rampenbestrijding ...................................................................................... 6
2.1 Monitor Naleving en handhaving Brzo-bedrijven 2018 ............................ 6
2.2 Voorbereiding op rampenbestrijding: aanwijzingen bedrijfsbrandweer .... 13
3. Incidenten, ongewone voorvallen en internationaal perspectief................... 13
3.1 Context .......................................................................................... 13
3.2 Incidentenanalyse ............................................................................ 13
3.3 Ongewone voorvallen ....................................................................... 15
3.4 Nederlandse incidenten in internationaal perspectief ............................. 16
4. Veiligheidsprestaties industrie: Jaarrapportage Veiligheid Voorop .......... Error!
Bookmark not defined.
4.1 Context ................................................ Error! Bookmark not defined.
4.2 Resultaten Veiligheid Voorop 2018 ........... Error! Bookmark not defined.
4.2

Overige activiteiten ............................. Error! Bookmark not defined.

Bijlage 1: Achtergrond en werking Brzo-stelsel ............................................ 21
Begrippen...............................................................................................224

3

Samenvatting
In 2018 waren 396 Brzo-bedrijven actief in Nederland. Er zijn 502 inspecties uitgevoerd bij 380
Brzo-bedrijven.
Het totale aantal geconstateerde overtredingen is gestegen van 665 naar 755. De toename is te
verklaren uit het in 2018 toegenomen aantal Brzo-inrichtingen, vooral in Limburg, waar het
veiligheid beheerssysteem vaker nog niet op orde is en een regionaal inspectieproject in Zuid
Holland/ Zeeland. De stijging betreft voornamelijk lichte overtredingen (categorie 3). Er is een
zware overtreding (categorie 1) geconstateerd, waarop door de toezichthouders direct is
ingegrepen. Het aantal zware (categorie 1) en middelzware (categorie 2) overtredingen is net als
voorgaande jaren afgenomen.
In 2018 heeft één zwaar ongeval plaatsgevonden. Het incident in 2018 betrof een
ammoniakemissie waardoor 17 werknemers onwel zijn geworden waarvan 12 in het ziekenhuis zijn
behandeld. Ongeveer 650 werknemers zijn geëvacueerd voor enkele uren.
De 326 door Inspectie SZW onderzochte incidenten over de laatste 15 jaar zijn door het RIVM
geanalyseerd. Hierbij vielen 215 slachtoffers, waaronder 5 doden en in ieder geval 10 slachtoffers
die blijvend letsel hebben opgelopen. De analyse biedt een gedetailleerd overzicht van situaties
waarin zich het meeste incidenten voordoen en de oorzaken van de incidenten. De analyse wordt
gedeeld met het bedrijfsleven en toezichthouders om te leren van deze incidenten.
In 2018 zijn 2092 ongewone voorvallen bij de ILT gemeld door bevoegd gezag. Het aantal
geregistreerde meldingen van Brzo-bedrijven is in 2018 met 60% gestegen ten opzichte van 2017.
Het aantal bedrijven waarvan een melding is geregistreerd is met 35% toegenomen. In de
factsheet van de ILT wordt een indicatief beeld van de meldingen gegeven. Daarbij geeft de ILT
aan dat het aantal meldingen nog steeds te laag is om een representatief beeld te geven.
De jaarrapportage van Veiligheid Voorop, het samenwerkingsverband voor veiligheid in de BRZOsector, waarbij ook partnerbranches zijn aangesloten, omvat algemene prestatie-indicatoren en
een aantal indicatoren voor de ontwikkeling van de veiligheidscultuur.
De algemene indicator voor incidenten met persoonlijke schade als gevolg (Lost Time Injury) toont
een verhoging ten opzichte van 2017, terwijl 2017 nog een redelijke verlaging ten opzicht van
2016 liet zien. De indicator van lekkages (Loss of Primary Containment, dit jaar vervangen door
Process Safety Events) toont een verlaging. De uitkomst moet echter gerelativeerd worden door de
nieuwheid, waardoor mogelijk niet elk bedrijf goed met de nieuwe KPI kan werken en minder wordt
gemeld. De relatie tussen de waarden van beide KPI’s is daardoor niet eenduidig.
De cultuurindicators zijn vooral positief. De aansluitingsgraad bij Veiligheid Voorop neemt toe
evenals het aantal rapportages van individuele Brzo-locaties. Een uitzondering betreft de indicator
voor self assessments, waarvoor in het kader van de toenemende belangstelling voor
veiligheidscultuur een toename in verwacht wordt. Er is echter sprake van stagnatie. Veiligheid
Voorop laat tenslotte in een overzicht een aanzienlijk aantal activiteiten zien, die aan veiligheid
zullen bijdragen.

4

1. Inleiding
De Staat van de Veiligheid Brzo-bedrijven 2018 schetst vanuit een breed perspectief een beeld van
de inspanningen en de veiligheidssituatie met betrekking tot de Brzo-bedrijven in Nederland. Met
deze benadering wordt vanuit de verschillende invalshoeken het beeld over de veiligheid bij deze
groep bedrijven losgekoppeld van de individuele casuïstiek bij bedrijven en wordt recht gedaan aan
de aandacht van zowel overheid als bedrijfsleven voor veiligheid. Overheid en bedrijfsleven werken
samen aan het borgen en verbeteren van de veiligheid bij risicovolle bedrijven, waarbij voorop
staat dat bedrijven primair zelf verantwoordelijk zijn voor de veiligheidssituatie.
Op basis van een jaarlijks terugkerende rapportage worden trends en ontwikkelingen over de
veiligheid bij de Brzo-bedrijven zichtbaar en kunnen waar nodig specifieke sturingsmaatregelen
genomen worden.
De Staat van de Veiligheid Brzo-bedrijven 2018 is opgesteld door het ministerie van Infrastructuur
en Waterstaat (IenW), samen met de ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en
Justitie en Veiligheid (JenV).
De Staat van de Veiligheid Brzo-bedrijven 2018 is gebaseerd op de rapportages van verschillende
overheden en bedrijfsleven. De overheden hebben gerapporteerd over het toezicht en de
handhaving, ongewone voorvallen en over de voorbereiding op de rampenbestrijding. Tevens
worden de veiligheidsprestaties van de Brzo-bedrijven in Nederland in een Europese context
geplaatst en heeft het RIVM de door Inspectie SZW onderzochte incidenten geanalyseerd. Het
bedrijfsleven heeft gerapporteerd over de veiligheidsprestaties en ontwikkeling van de
veiligheidscultuur bij de bij Veiligheid Voorop aangesloten Brzo-bedrijven. Deze onderdelen worden
in de volgende hoofdstukken afzonderlijk behandeld.
In bijlage 1 wordt de achtergrond en werking van het Brzo-stelsel toegelicht.

5

2. Vergunningverlening, toezicht & handhaving (VTH) en
voorbereiding op rampenbestrijding
2.1 Monitor Naleving en handhaving Brzo-bedrijven 2018
De Monitor Naleving en Handhaving Brzo-bedrijven (Monitor) 2018 heeft betrekking op de
toezichtactiviteiten van de samenwerkende toezichthouders bij Brzo-bedrijven. Sinds 2013 maken
de gegevens uit de Monitor onderdeel uit van de Staat van de Veiligheid. Er wordt op
systematische wijze gerapporteerd over de uitgevoerde inspecties bij de Brzo-bedrijven. Zo wordt
inzicht gegeven in de inspectiebevindingen en hierop ingezette handhavingsacties op landelijke en
regionaal niveau. Aan de hand van deze informatie wordt een actueel beeld van de naleving en
handhaving weergegeven. Het betreft een feitelijke en getalsmatige weergave over 2018.
Vanaf 2014 wordt de landelijke handhavingsstrategie Brzo door de toezichthouders toegepast. In
2013 was de landelijke handhavingsstrategie Brzo nog niet geïmplementeerd en heeft de indeling
van overtredingen naar zwaarte achteraf, op basis van interpretatie, plaatsgevonden. Daardoor
kunnen de resultaten van 2013 niet goed betrokken worden bij de vergelijking van de cijfers van
de daaropvolgende jaren.
Hieronder worden de belangrijkste resultaten uit de Monitor 2018 weergegeven.
Algemene gegevens
Onderstaande tabel laat voor de afgelopen vijf jaar het aantal actieve Brzo-bedrijven (hoge- en
lage-drempelbedrijven) zien.
Aantal bedrijven
2014 2015 2016 2017
Hoge-drempelbedrijven 252
244
234
251
Lage-drempelbedrijven
154
143
139
143
Totaal
406
387
373
394

2018
260
136
396

Het aantal actieve bedrijven is in 2018 nagenoeg gelijk gebleven ten opzichte van 2017, waarbij
een lichte verschuiving van lage- naar hoge-drempelbedrijven te zien is.
Onderstaande figuur toont de verdeling van de 396 Brzo-bedrijven over de 6 Brzo-regio’s en
Staatstoezicht op de Mijnen(SodM), met daarbij een indeling naar soort bedrijvigheid.

6

De meeste Brzo-bedrijven zijn gevestigd in de regio Zuid-Holland/Zeeland; het grootste aantal
hiervan valt onder de branches handel en distributie en bulkchemie. In de regio’s
Gelderland/Overijssel, Groningen/Drenthe/Friesland en Limburg vallen de meeste bedrijven onder
de branches overslag en transport en bulkchemie. De SodM-bedrijven vallen onder de branche
energie en zijn gelegen in Groningen, Drenthe, Overijssel en Noord-Holland.
De branches handel en distributie (96 bedrijven), bulkchemie (96 bedrijven) en overslag en
transport (78 bedrijven) omvatten ruim 68% van het totaal aantal Brzo-bedrijven.
Toezicht op het Brzo
Onderstaande figuur maakt inzichtelijk:

Hoe de 396 Brzo-bedrijven zijn verdeeld over de regio’s;

Bij hoeveel bedrijven tenminste 1 Brzo-inspectie is uitgevoerd;

Bij hoeveel procent van de geïnspecteerde bedrijven geen overtreding is geconstateerd.

7

In totaal zijn 380 van de 396 Brzo-bedrijven geïnspecteerd (96%): 256 van de 260 hogedrempelbedrijven en 124 van de 136 lage-drempelbedrijven. Hoge-drempelbedrijven moeten
volgens het Brzo jaarlijks worden geïnspecteerd tenzij toezichthouders op basis van een
risicobenadering het inspectieprogramma aanpassen. In de Monitor wordt toegelicht waarom vier
hoge-drempelbedrijven niet zijn geïnspecteerd. Lage-drempelbedrijven moeten minimaal eens per
3 jaar worden geïnspecteerd; de Monitor geeft aan dat in 2018 ruim aan deze verplichting is
voldaan.

Regio

Aantal
aangekondigde
inspecties

Aantal deels
aangekondigde
inspecties

Aantal
onaangekondigde
inspecties

Totaal

Onderstaande tabel toont het aantal inspecties per regio in drie categorieën (aangekondigde, deels
aangekondigde en onaangekondigde inspecties).

Limburg
Noord-Brabant
Zuid-Holland/Zeeland
Gelderland/Overijssel
Groningen/Drenthe/Friesland
Noord-Holland/Utrecht/Flevoland
Staatstoezicht op de Mijnen
Totaal

31
48
142
49
38
43
5
356

5
18
2
1
0
6
0
32

4
50
42
4
8
6
0
114

40
116
186
54
46
55
5
502

Er zijn bij 380 bedrijven 502 inspecties uitgevoerd. Bij een aantal bedrijven zijn dus meerdere
inspecties uitgevoerd, bijvoorbeeld verdiepingsinspecties of inspecties vanwege een incident.
De meeste onaangekondigde inspecties vonden in Noord-Brabant en Zuid-Holland/Zeeland plaats.
In Noord-Brabant heeft het provinciale bevoegd gezag afgesproken met de omgevingsdienst dat
deze jaarlijks alle Brzo-bedrijven aangekondigd en onaangekondigd bezoeken.
Er zijn in 2018 bijna net zoveel inspecties (502) uitgevoerd als in 2017 (511). Hierbij zijn in 2018
380 bedrijven van de 396 bedrijven geïnspecteerd (96%) versus 376 van de 394 bedrijven in 2017
(95%). In 2018 was 29% van de inspecties (deels) onaangekondigd; dit aandeel is ongeveer gelijk
aan de twee voorgaande jaren.
Onderstaande figuur toont de samenstelling van het Brzo-inspectieteam aan (deels) aangekondigde
inspecties per regio.

8

Het Wabo-bevoegd gezag is bij bijna alle (deels) aangekondigde inspecties aanwezig. De deelname
van de Inspectie SZW verschilt per regio en ligt tussen de 44% en 73%; deze lagere en variërende
percentages volgen onder meer uit de risicogerichte aanpak van Inspectie SZW, waardoor zij niet
altijd meegaan. De Veiligheidsregio’s nemen aan 91% tot 100% van de (deels) aangekondigde
inspecties deel. Waterkwaliteitsbeheerders nemen alleen deel wanneer een bedrijf een risico vormt
voor het oppervlaktewater; daarom ligt deze deelname lager, op gemiddeld 21%.
Naleving Brzo-bedrijven landelijk
Wanneer bij een inspectie een overtreding wordt vastgesteld, beoordelen de toezichthouders de
ernst van de overtreding op basis van richtlijnen uit de landelijke handhavingsstrategie Brzo naar
categorie 1 (zwaar), categorie 2 (middelzwaar) en categorie 3 (licht).
De volgende figuur geeft de indeling van geïnspecteerde bedrijven naar ‘geen overtreding’ en
‘categorie overtredingen’ weer.

9

Van de 380 geïnspecteerde Brzo-bedrijven zijn bij 163 bedrijven (43%) geen overtredingen
geconstateerd. Het percentage bedrijven zonder overtredingen in 2017 was 45%. De laatste vijf
jaar fluctueert dit percentage rond de 43% (in 2016 40%, in 2015 39%, in 2014 47% en in 2013
36%).
Bij 217 geïnspecteerde bedrijven zijn overtredingen geconstateerd (57%). Van het aantal
geïnspecteerde hoge-drempelbedrijven (256) heeft 59% overtredingen en van het aantal
geïnspecteerde lage-drempelbedrijven (124) is dat 54%.
Voor 143 bedrijven (38%) gaat het om een lichte overtreding (cat. 3) en 74 bedrijven (19%) om
een middelzware overtreding (cat. 2). Dat betekent dat bij 81% (306) van de geïnspecteerde
bedrijven er sprake is van geen of een lichte overtreding.
Bij 1 bedrijf (minder dan 1%) is een zware overtreding geconstateerd. Inspectie SZW heeft bij
deze constatering direct ingegrepen, waardoor het onmiddellijke gevaar is weggenomen. De
overtreding was op explosieveiligheid (ATEX). In een ruimte was de ventilatie niet in
overeenstemming met het explosieveiligheidsdocument. Verder was er apparatuur aanwezig die
niet geschikt is (potentiële ontstekingsbron) voor gebruik in een ATEX gebied.
De verdeling van het aantal overtredingen over de drie categorieën over de afgelopen vijf jaar:
Aantal overtredingen
Categorie

2014

2015

2016

2017

2018

1: Onmiddellijke dreiging zwaar ongeval
2: Geen onmiddellijke dreiging zwaar ongeval
3: Zeer geringe dreiging zwaar ongeval
Totaal

15
244
462
721

10
188
417
615

4
181
497
682

2
164
499
665

1
147
607
755

Het aantal overtredingen in 2018 (755) is gestegen ten opzichte van voorgaande jaren, terwijl het
aantal inspecties in 2018 ten opzichte van 2017 ongeveer gelijk is gebleven. Het betreft met name
een toename van categorie 3 overtredingen. Volgens de Monitor is uit analyse gebleken dat de
stijging vooral in de regio’s Zuid-Holland/Zeeland en Limburg te zien is. In Limburg wordt dit
verklaard door toename van het aantal Brzo-bedrijven. In de opstartfase worden meer
overtredingen geconstateerd. In Zuid-Holland/Zeeland heeft een regionaal inspectieproject
plaatsgevonden op bepaalde onderwerpen (o.a. onafhankelijke overvulbeveiliging) uit de recent
geactualiseerde PGS 29 (bovengrondse opslagtanks). Zoals ook in de vorige rapportage is gemeld,
is dit onderdeel van de gefaseerde aanpak op de implementatie van PGS 29. Het is te vroeg om
aan te geven of met deze stijging van het aantal overtredingen sprake is van een trend waarop
aanvullende actie moet worden ondernomen.
Er heeft een verdere verschuiving plaatsgevonden van zwaardere naar minder zware
overtredingen. Het aantal zware overtredingen (1) is afgenomen sinds de voorgaande jaren; Sinds
2014 is een dalende trend zichtbaar (zowel absoluut als relatief). Ook voor de middelzware
overtredingen (147) is sinds 2014 een dalende trend te zien. Het aantal lichte overtredingen (607)
is sinds de voorgaande jaren toegenomen. Het is positief dat er een verschuiving is naar minder
zware overtredingen. Aandacht van bedrijven voor goede naleving blijft echter nodig om ook het
aantal van middelzware en lichte (cat. 2 en 3) overtredingen naar beneden te krijgen.
Voorafgaand aan iedere inspectie wordt een aantal inspectieonderwerpen gekozen. De
onderstaande figuur geeft de inspectieonderwerpen weer waarop de meeste overtredingen worden
geconstateerd.

10

Naleving Brzo-bedrijven per regio
Het aantal bedrijven zonder overtredingen per regio in 2017 en 2018:

In drie regio’s is het percentage bedrijven zonder overtreding afgenomen ten opzichte van 2017.
Het percentage is in twee regio’s gelijk gebleven. In één regio en bij SodM heeft een verbetering
plaatsgevonden.
Onderstaande tabel toont het aantal geïnspecteerde bedrijven per regio, het aantal bedrijven
(hoge- en lage-drempel) met overtredingen en het percentage bedrijven met overtredingen:

11

Afhankelijk van de regio varieert het percentage bedrijven zonder overtredingen tussen 25% en
64%.
Naleving Brzo-bedrijven per branche
Hieronder wordt per branche weergegeven hoeveel bedrijven zijn geïnspecteerd en het aantal
overtredingen (per categorie).
Bedrijvigheid

Bulkchemie
Handel en distributie
Overslag en transport
Afval
Energie
Rubber en Kunststof
Fijnchemie
Petrochemie
Metaal
Overig
Totaal

Aantal
geïnspecteerde
bedrijven

Aantal
bedrijven met
overtredingen

Totaal
aantal
overtredingen

95
75
95
18
15
13
14
12
8
35
380

60
36
54
14
4
7
11
7
7
17
217

231
119
183
61
5
20
43
21
41
32
755

Aantal overtredingen 2018
naar ernst
CAT 1
CAT 2
CAT 3

0
1
0
0
0
0
0
0
0
0
1

65
22
24
7
0
1
12
4
4
8
147

165
96
159
54
5
19
31
17
37
24
607

Het grootste aantal overtredingen wordt geconstateerd in de branches bulkchemie en overslag en
transport. Het gemiddelde aantal overtredingen per bedrijf is het hoogst in de branches metaal,
fijnchemie en afval; in de branche energie is dit het laagst.
Sinds vorig jaar publiceert BRZO+ mede op verzoek van de Tweede Kamer op haar website een
nalevingslijst Brzo-bedrijven1. De informatie op deze nalevingslijst komt uit de openbare
samenvattingen die op de website van het BRZO+ staan. In de openbare samenvatting zijn
opgenomen de bedrijfsinformatie, de inspectieonderwerpen en de bevindingen van het Brzoinspectieteam. Verder zijn ook de overtredingen opgenomen. Drie keer per jaar wordt de
nalevingslijst (inclusief disclaimer) op de website BRZO+ geactualiseerd.
Handhaving door de toezichthouders
Onderstaande figuur geeft weer wat de status per 1 maart 2019 is van de overtredingen die in
2018 zijn geconstateerd.

Op 1 maart jl. was 39% van de overtredingen opgeheven. Van de 55% waar op 1 maart de
handhaving gestart was kan inmiddels een deel zijn opgeheven; (her)controle moet nog
plaatsvinden om dit te bevestigen. De bedrijven waar de handhaving nog niet gestart was (6%)
zijn wel op de hoogte gesteld van de overtreding middels het inspectierapport; de handhavingsbrief
was nog niet verzonden.

1 De nalevingslijst is te raadplegen via de volgende link: https://brzoplus.nl/inspectie-resultaten/nalevingslijst/

12

Uit nadere analyse blijkt dat op 1 maart bij 59 van de 217 bedrijven alle overtredingen waren
opgeheven. Bij 158 bedrijven waren op de peildatum nog niet alle overtredingen opgeheven. De
gegeven hersteltermijn speelt daarin een rol. De toezichthouders zullen ook deze bedrijven
controleren om vast te stellen dat de overtredingen opgeheven zijn. Anders volgen verdere
handhavingsacties.
In 2018 is zeven keer proces-verbaal ingediend bij het Openbaar Ministerie. In deze gevallen werd
het betreffende bedrijf verdacht van het overtreden van het Brzo 2015. Alle processen-verbaal zijn
opgesteld naar aanleiding van een incident/ongewoon voorval in de jaren 2015 (drie zaken), 2016
(een zaak) en 2017 (drie zaken). De bedrijven werden verdacht van het overtreden van de
zorgplichtbepaling, van onregelmatigheden met kennisgeving aan het bevoegd gezag en met het
preventiebeleid voor zware ongevallen. Drie zaken zijn afgedaan door een transactie. In vier zaken
zijn verdachten gedagvaard voor de rechtbank. In één van de vier gedagvaarde zaken is reeds in
november 2018 uitspraak gedaan waarbij de verdachte (inmiddels onherroepelijk) werd
veroordeeld tot het betalen van een geldboete van EUR 30.000,-.

2.2 Voorbereiding op rampenbestrijding: aanwijzingen
bedrijfsbrandweer
Het Landelijk Expertisecentrum (LEC) BrandweerBRZO heeft in opdracht van het Ministerie van
Justitie en Veiligheid een overzicht opgesteld van de bedrijfsbrandweeraanwijzingen bij Brzobedrijven. Een bedrijfsbrandweer is nodig wanneer er sprake is van een bijzonder gevaar voor de
openbare veiligheid, er onvoldoende stationaire blus- en koelvoorzieningen aanwezig zijn of de
basisbrandweerzorg van de overheid qua opkomsttijd en capaciteit ontoereikend is.
Voor 323 van de 396 Brzo-bedrijven is een beoordeling uitgevoerd (82%). Dit heeft geleid tot 97
aanwijzingen en 226 besluiten dat er geen bedrijfsbrandweer nodig is. op het moment van de
rapportage zijn er 69 bedrijven (18 %) waar een bedrijfsbrandweerprocedure loopt of nog
opgestart moet worden. Deels betreft dit nieuwe Brzo-bedrijven. De verantwoordelijke
veiligheidsregio’s verwachten dat het merendeel van de procedures niet zal leiden tot een
bedrijfsbrandweeraanwijzing. Over het algemeen proberen de veiligheidsregio’s via de
omgevingsvergunning milieu te regelen dat stationaire (automatische) voorzieningen worden
voorgeschreven. Dit heeft veelal de voorkeur boven personele inzet. Dit is in een aantal gevallen
tevens de reden dat trajecten nog niet zijn afgerond. Bij geen van de bedrijven is sprake van acuut
gevaar in verband met het nog ontbreken van de beoordeling of een bedrijfsbrandweer nodig is.
Van slechts 12 bedrijven wordt verwacht dat de procedure tot een aanwijzing zal leiden.

3. Incidenten, ongewone voorvallen en internationaal
perspectief
3.1 Context
De Inspectie SZW doet onderzoek naar bedrijfsincidenten waar gevaarlijke stoffen bij betrokken
zijn die effect hebben op de arbeidsveiligheid. Het primaire doel van het onderzoek is het
vaststellen of er een direct causaal verband is tussen het incident en een overtreding. Daarnaast
worden de uitgevoerde analyses onder meer gebruikt om te leren van incidenten, de naleving van
wet- en regelgeving te beoordelen en kan de informatie over incidenten nuttig zijn bij het
verbeteren van preventiemaatregelen door bedrijven. Niet alle incidenten worden onderzocht door
de Inspectie SZW.
Het RIVM voert onderzoeken uit op het terrein van gezond en veilig werken als onderdeel van een
meerjarige opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het RIVM
analyseert hierdoor incidenten die door Inspectie SZW zijn onderzocht waaronder de incidenten
met gevaarlijke stoffen bij chemische bedrijven en rapporteert hier jaarlijks over. De bevindingen

13

uit deze analyses kunnen gebruikt worden voor de inspectie- en handhavingsstrategieën. Bedrijven
kunnen de inzichten gebruiken om hun veiligheidsbeleid te verbeteren.

3.2 Incidentenanalyse
3.2.1 Analyse van incidenten met gevaarlijke stoffen bij grote bedrijven
2018
In 2018 zijn veertien incidenten, waarvan het incidentonderzoek in 2018 is afgerond, geanalyseerd
waar bij twaalf incidenten gevaarlijke stoffen zijn vrij gekomen en bij drie hiervan ook brand
optrad. Eén keer was er een explosie, gevolgd door een brand. In totaal raakten negen mensen
gewond waarvan een persoon blijvend letsel (brandwonden) heeft opgelopen. Bij acht van hen was
het letsel vermoedelijk tijdelijk.
Bij de veertien onderzochte incidenten ging het op verschillende onderdelen in het proces en de
uitvoering mis. Naast het verzwakt raken van materialen, waren chemische processen niet goed
onder controle waardoor deze niet als verwacht liepen. Dit werd niet op tijd ontdekt en hersteld. De
noodmaatregelen waren daarbij vaak niet of niet goed ingevoerd. Zes incidenten hadden met een
juiste noodmaatregel voorkomen kunnen worden.
Naast het nemen van maatregelen is de vaardigheid van het personeel om het werk veilig uit te
voeren, van groot belang. Bij twee incidenten was dit niet op orde. Voor de gezondheid en
veiligheid van werknemers zijn persoonlijke beschermingsmiddelen het laatste redmiddel. Bij vijf
incidenten waren de persoonlijke beschermingsmiddelen niet op orde of niet juist gebruikt.
Wanneer gevaarlijke stoffen vrijkomen, is het mogelijk om de schadelijke effecten te beperken. Bij
acht incidenten is voorkomen dat de stoffen zich naar de omgeving verspreidden.

3.2.2 Vijftien jaar incidentenanalyse
Uitkomsten van de analyse zijn:














RIVM heeft 326 incidenten met gevaarlijke stoffen geanalyseerd die de Inspectie SZW tussen
2003 en 2018 heeft onderzocht bij grote chemische bedrijven.
Bij deze 326 incidenten vielen 215 slachtoffers, waaronder vijf doden. Drie slachtoffers zijn
overleden door toedoen van een explosie in een insluitsysteem. Twee personen overleden toen
zij een insluitsysteem met gevaarlijke stoffen betraden.
In elk geval tien personen hebben blijvend letsel opgelopen. Het blijvend letsel had vaak
betrekking op (chemische of thermische) brandwonden. 64% van de slachtoffers (138) hadden
tijdelijk letsel. Van 29% (62) is aan Inspectie SZW niet bekend gemaakt of het lichamelijk
letsel tijdelijk of blijvend was.
De slachtoffers waren voornamelijk procesoperators en onderhoudsmedewerkers. De
slachtoffers ademden giftige of schadelijke stoffen in of kregen chemische of thermische
brandwonden. Incidenten tijdens onderhoud en incidenten waarbij handmatige handelingen
verricht worden, resulteerden relatief vaak in ernstig lichamelijk letsel.
88% van de incidenten vond plaats bij hoge-drempelinrichtingen. 60% van de incidenten vond
plaats tijdens normale bedrijfsvoering terwijl 20% tijdens onderhoud gebeurde.
De incidenten gebeurden vooral in opslagtanks en bij leidingwerk of pijpleidingen ten behoeve
van transport/verlading of in onderdelen van procesinstallaties, zoals procesleidingen,
reactorvaten en scheiders.
Bij 28% van de incidenten was sprake van brand of explosie. Bij 71% van de incidenten
kwamen gevaarlijke stoffen vrij zonder brand of explosie. Bij drie incidenten (1%) werd een
tank met gevaarlijke stoffen betreden.
Oorzaken incidenten
Incidenten beginnen met tekortkomingen in de reguliere procesbeheersing. De tekortkomingen
waren divers van aard: bij 42% van de incidenten faalde de borging van de materiële

14











integriteit van de installatie, bij 32% faalde de beheersing van procesparameters en bij 29%
van de incidenten werden processen of werkzaamheden niet veilig (op)gestart.
56% van de incidenten hadden als directe oorzaken fouten bij menselijke handelingen en
materiaalverzwakking. Veiligheidsmaatregelen faalden vooral doordat ze niet (goed) waren
ingevoerd (33%) of niet (goed) werden gebruikt (28%).
Op organisatieniveau blijkt dat het falen van veiligheidsmaatregelen vooral werd veroorzaakt
door tekortkomingen in plannen en procedures (26%). In mindere mate speelden ook
onvoldoende ervaring en deskundigheid van het personeel (16%), ongeschikt materiaal en
materieel (14%) en onvoldoende alertheid van het personeel (14%) een rol. Met betrekking tot
het veiligheidsmanagement schoot vooral de vertaling van het bewustzijn van gevaren en
risico’s naar adequate middelen (VBS-onderdeel iii: controle op de exploitatie) tekort.
Om incidenten te voorkomen moeten de ontstane afwijkingen tijdig worden ontdekt en
hersteld. Daarbij valt op dat veel afwijkingen onopgemerkt bleven door het ontbreken van
geschikte instrumenten en procedures voor het identificeren van afwijkingen (48% van de
incidenten). Bij de overige incidenten was er wel een indicatie van de afwijking, maar faalde de
detectie daarvan, de juiste diagnose of de adequate en tijdige herstelactie.
Bij 60% van de incidenten leidde het uitblijven van een tijdig herstel automatisch tot het
vrijkomen van gevaarlijke stoffen. Voor deze incidenten waren geen verdere noodmaatregelen
mogelijk. Dit betreft incidenten waarbij de installatie faalde door materiaalverzwakking of door
het losraken van verbindingen en incidenten waarbij een insluitsysteem met gevaarlijke stoffen
actief geopend werd of waarbij een proces werd opgestart terwijl er nog kleppen open stonden.
Bij de overige 40% hadden aanvullende beschermingsmaatregelen het incident nog kunnen
voorkomen. Bij deze incidenten faalde vooral de preventie van brand en explosie binnen een
installatie en de bescherming van de installatie tegen hoge druk. Er waren ook 22 incidenten
(7%) waarbij het falen van de installatie door te hoge druk wel succesvol werd voorkomen door
het afblazen of affakkelen van gevaarlijke stoffen.
Na het ontstaan van het incident zijn er nog verschillende maatregelen mogelijk om de
gevolgen daarvan te beperken. De ene maatregel functioneerde bij de incidenten beter dan de
andere. Over het geheel was er iets vaker sprake van tekortkomingen (387 keer) dan van
successen (335 keer).

3.3 Ongewone voorvallen
De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) heeft een factsheet ‘meldingen Brzo-bedrijven 2018’
opgesteld, ofwel de ‘ongewone voorvallen’. Ongewone voorvallen zijn voorvallen waardoor nadelige
gevolgen voor het milieu zijn ontstaan of dreigen te ontstaan. Bedrijven moeten een incident bij
Wabo-bevoegd gezag melden; de ILT ontvangt alle meldingen van het Wabo- bevoegd gezag.
Het aantal ontvangen en geregistreerde meldingen van Brzo-bedrijven is in 2018 met 60%
gestegen ten opzichte van 2017. Het aantal bedrijven waarvan een melding is geregistreerd is met
35% toegenomen. In 2018 zijn 2092 meldingen bij de ILT geregistreerd. In de factsheet van de ILT
wordt een indicatief beeld van de meldingen gegeven. Daarbij geeft de ILT wel aan dat het aantal
meldingen nog steeds te laag is om een representatief beeld te geven.
De ILT en Brzo-Omgevingsdiensten stimuleren het melden van de ongewone voorvallen en het
verbeteren van de kwaliteit van deze meldingen. Dit is nodig om volledig beeld van de ongewone
voorvallen te krijgen en een analyse te kunnen uitvoeren om meer inzicht in type voorvallen en
trends te krijgen. Om dit te ondersteunen is in 2018 een informatiemodel gebruikt dat eerder door
de Brzo-Omgevingsdiensten en ILT ontwikkeld is. Dit model wordt geëvalueerd en zo nodig
aangepast.
In 2019 wordt een leidraad of afwegingskader ontwikkeld dat inzichtelijk maakt welke voorvallen
gemeld moeten worden en welke informatie daarover verstrekt moet worden. Ook wordt een
informatie- en communicatiedocument ontwikkeld.

15

3.4 Nederlandse incidenten in internationaal perspectief
De Seveso III-richtlijn bepaalt dat hoge-drempelinrichtingen eenmaal per jaar moeten worden
geïnspecteerd en lage-drempelinrichtingen eenmaal per drie jaar. Wanneer inspectiediensten
inspectieprogramma’s opstellen op basis van risicobenadering, kan hiervan worden afgeweken.
Daarnaast bepaalt de Seveso III-richtlijn dat grote ongevallen met gevaarlijke stoffen bij Brzobedrijven aan de Europese Commissie moeten worden gemeld. Dat zijn de zogenaamde
MARS-meldingen.
In 2018 heeft Nederland één incident gemeld aan de Europese Commissie. De zware ongevallen
worden altijd onderzocht door de Onderzoeksraad voor Veiligheid die hier een aangepast rapport
over maakt.
Hieronder worden de aan de Europese Commissie gemelde incidenten van de jaren 2010 – 2018
weergegeven.
Jaar
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
Aantal
1
2
4
3
4
3
6
3
1
Marsincidenten

Het incident in 2018 betrof een ammoniakemissie waardoor 17 werknemers onwel zijn geworden
waarvan 12 in het ziekenhuis zijn behandeld. Ongeveer 650 werknemers zijn geëvacueerd voor
enkele uren.

16

4. Veiligheidsprestaties industrie: Jaarrapportage
Veiligheid Voorop
4.1 Context
In 2011 is VNO-NCW met een aantal brancheorganisaties in de petrochemie gestart met het
programma Veiligheid Voorop. Dit programma richt zich op de verbetering van de
veiligheidscultuur en de veiligheidsprestaties binnen Brzo-bedrijven van de chemieketen (raffinage,
petrochemie, op- en overslag en afvalverwerking). Om deze verbetering te realiseren is een
actieplan vastgesteld voor de vier pijlers van een excellente veiligheidscultuur: leiderschap,
excellente veiligheidsbeheerssysteem, regionale veiligheid netwerken en veiligheid in de keten.

4.2 Resultaten Veiligheid Voorop 2018
Op de vier pijlers heeft Veiligheid Voorop Kwaliteit Prestatie Indicatoren (KPI’s) ontwikkeld, zodat
ontwikkelingen op een kernelement meetbaar worden en op termijn trends waarneembaar worden.
Daarnaast is een aantal algemene indicatoren ontwikkeld.
Het volgen en verbeteren van deze indicatoren moet leiden tot een betere veiligheidscultuur binnen
de Brzo-bedrijven dat vervolgens leidt tot minder ongevallen en incidenten binnen bedrijven in de
chemieketen. Hieronder worden de resultaten uit de jaarrapportage Veiligheid Voorop samengevat.

Algemene Kwaliteit Prestatie Indicatoren

Aantal rapporterende
BRZO locaties

Aansluitgraad %
BRZO locaties (petro)chemie - lid Veiligheid Voorop
93%

184
103
2014

135

2015

119
2016

145

2017

2018

70%

2014

75%

2015

82%

71%

2016

2017

2018

Over 2018 hebben 184 bedrijven gerapporteerd, dat is 27 % meer dan in 2017. De aansluitgraad
van Brzo-locaties met petrochemische kwalificatie bij Veiligheid Voorop is met 93% (302 van de
323 locaties) in 2018 hoger dan in voorgaande jaren.

17

Lost Time Injury LTI rate
aantal ongevallen per 100fte

0,29
0,25

0,21

2014

2015

2016

0,18

0,22

2017

2018

Het aantal ongevallen met verzuim per 100 fte (Lost Time Injury, LTI) – een maat voor de
arbeidsveiligheid- is 0,22 en daarmee gestegen ten opzichte van 0,18 in 2017.
De maat voor de procesveiligheid wordt vanaf 2018 uitgedrukt in Process Safety Event (PSE) in
plaats van Loss of Primary Containment (LoPC). De PSE is 0,28 in 2018. De PSE telt twee
categorieën van lekkages meer dan de LoPC (4 in plaats van 2). De verwachting was dat de PSE
daardoor hoger zou uitvallen dan de LoPC. Het tegendeel is zichtbaar. Enerzijds is dat een positieve
uitkomst, anderzijds dient de uitkomst gerelativeerd te worden door de nieuwheid, waardoor
mogelijk niet elk bedrijf goed met de nieuwe KPI kan werken en minder wordt gemeld. De relatie
tussen de waarden van beide KPI’s is daardoor niet eenduidig.
Betrokken leiderschap

Aantal inspecties
hoogst leidinggevende site
(in aantallen per 100 fte)
26

25

22

2014

2015

2016

33

24

2017

2018

Het gemiddelde aantal aantoonbare inspecties door de hoogst operationeel leidinggevende in een
bedrijf is in 2018 met 37,5% gestegen van 24 naar 33 en daarmee de hoogste prestatie van de
afgelopen 5 jaar. Veiligheid Voorop stelt zich voor 2019 als doel de relatie tussen de inspecties en
de betrokkenheid bij veiligheid verder te duiden.
Excellente veiligheid beheerssysteem (VBS)

PERCENTAGES PERIODIEKE
SAQ VC EN VBS
85
62

61

83
61
2016

SAQ VBS

84

SAQ Veiligheidscultuur

2017

2018

18

Brzo-bedrijven zijn wettelijk verplicht om een veiligheidsbeheersysteem (VBS) te hebben. Het
aantal bedrijven dat zijn VBS regelmatig onderwerpt aan een onderhoudscheck om het goed
functioneren ervan te faciliteren is al enkele jaren onveranderd (oranje balk). Het gaat om een
vrijwillige check.
Ook het percentage bedrijven dat vrijwillig periodiek een Self Assessment Questionnaire (SAQ) op
veiligheidscultuur uitvoert is nagenoeg gelijk gebleven (blauwe balk). Door de SAQ in te vullen kan
een bedrijf inzicht in en een indicatie van de veiligheidscultuur binnen het bedrijf krijgen. Dat het
percentage nauwelijks is veranderd, is gezien de aandacht voor veiligheidscultuur opvallend. Dit
jaar streeft Veiligheid Voorop naar een wijziging van de bestaande SAQ om die toegankelijker en
gebruiksvriendelijker te maken. De verwachting is dat de toepassing daardoor gestimuleerd wordt.
Regionale Veiligheid Netwerken
Het uitwisselen van kennis en best practices en het leren van (bijna) incidenten is van groot belang
voor het bereiken van een hoger veiligheidsniveau binnen de industrie. In het bijzonder voor de
praktische toepassing en de alledaagse uitvoering is regionale, respectievelijk lokale uitwisseling
via de regionale veiligheidsnetwerken functioneel en effectief. De netwerken organiseerden in 2018
bijeenkomsten over verschillende thema’s, als implementatie van PGS-richtlijnen, leiderschap,
transparantie en risicocommunicatie, leren van incidenten, veilig werken in besloten ruimten, hoe
om te gaan met (potentiële) zorgstoffen en in gesprek gaan met de overheid. De regionale
netwerken hebben in het kader van een Safety Deal geïnvesteerd in een opleiding: Betrokken
Leiderschap Brzo Topmanagement. De opleiding is het eerste onderdeel van het Brzo Rijbewijs dat
in 2019 verder wordt ontwikkeld voor (toekomstige) site- en plantmanagers van Brzo-locaties.
Veiligheid in de keten
BRZO leden met veiligheid (LBS)

Leveranciers Beoordelings Systeem
92%
89%
85%

82%
79%

2014

2015

2016

2017

2018

Met het Leveranciers Beoordeling Systeem (LBS) wordt onderling de veiligheid in beeld gebracht.
Daarmee wordt verantwoordelijkheid genomen voor de andere schakels in de keten. In 2018 heeft
92% van de Brzo-leden van Veiligheid Voorop een toepassing die als LBS gekwalificeerd kan
worden.

4.3 Overige activiteiten
Het ministerie Infrastructuur en Waterstaat stelt sinds 2017 jaarlijks een bedrag ter beschikking
waarmee ze initiatieven ondersteunt van samenwerkingsverbanden en brancheorganisaties die
voldoende bijdragen aan blijvende versterking van de omgevingsveiligheid in Nederland. Dit ten
aanzien van industriële activiteiten met gevaarlijke stoffen of risicovolle processen. In 2018 zijn
aan drie Safety Deals uitvoering gegeven:

Het leren van incidenten, voor het verkennen en optimaliseren van het leerproces;

Samen veilig werken in de keten, gericht op grootschalige onderhoudswerken bij
tankopslagbedrijven;

19



Masterclass Veiligheid Midden, met als doel de ontwikkeling van een regionaal
veiligheidsnetwerk voor Midden Nederland.

20

Bijlage 1: Achtergrond en werking Brzo-stelsel
Brzo-stelsel
Het Besluit risico’s zware ongevallen 2015 (Brzo) dient ter implementatie van de Europese Sevesorichtlijn en beoogt het voorkomen en beheersen van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen
zijn betrokken. Het Brzo is integraal van aard en stelt eisen aan de meest risicovolle bedrijven in
Nederland op het gebied van externe veiligheid/milieu, arbeidsveiligheid (interne veiligheid) en de
voorbereiding op de rampenbestrijding.
Sinds 1 januari 2016 zijn de provincies Wabo-bevoegd gezag voor alle Brzo-bedrijven. Voorheen
waren gemeenten Wabo-bevoegd gezag voor een deel van de Brzo-bedrijven. Zes
omgevingsdiensten, de zogenaamde Brzo-omgevingsdiensten, zijn gespecialiseerd in
vergunningverlening, toezicht en handhaving voor de risicovolle bedrijven (Brzo-bedrijven en de
bedrijven van categorie 4 uit de Europese Richtlijn industriële emissies).
Brzo omgevingsdienst
Omgevingsdienst ZuidHolland-Zeeland
(ondergebracht bij de DCMR)
Omgevingsdienst regio
Nijmegen
OD Groningen
RUD Limburg Zuid
Omgevingsdienst Middenen West Brabant
Omgevingsdienst
Noordzeekanaalgebied

Geografische dekking
Zuid-Holland/Zeeland
Gelderland/Overijssel
Groningen/Fryslân/Drenthe
Limburg
Noord Brabant
Noord-Holland/
Utrecht/Flevoland

De uitvoerders van vergunningverlening,
toezicht en handhaving bij Brzobedrijven en de kring eromheen werken
met elkaar samen. Dit zijn de zes Brzoomgevingsdiensten, de veiligheidsregio’s,
Inspectie SZW, ILT,
waterkwaliteitsbeheerders en het
Openbaar Ministerie. Dit
samenwerkingsverband wordt BRZO+
genoemd.

De verantwoordelijkheid van de Staatssecretaris van IenW houdt onder meer in het beleggen van
de verantwoordelijkheden binnen de Wabo-kolom, het toedelen van bevoegdheden, het vastleggen

21

van kaders voor de uitvoering, de wijze van financiering en de monitoring en evaluatie van het
functioneren van het Wabo-stelsel. Ook de afstemming met andere relevante bevoegdhedenstelsels
is hierbij aan de orde, bijvoorbeeld de relatie met het strafrechtelijke stelsel, het stelsel van de
arbeidswetgeving en het stelsel van de rampenbestrijding en de crisisbeheersing.
De ILT is wettelijk adviseur voor het bevoegd gezag bij het verlenen van Wabo-vergunningen voor
grote bedrijven. Daarbij legt de ILT het accent onder meer op externe veiligheid. De ILT ziet
daarbij toe op de toepassing van de best beschikbare technieken uit bijvoorbeeld de BREFs of de
PGS-richtlijnen.
De verantwoordelijkheid van de Staatssecretaris van SZW voor de Brzo-bedrijven betreft het
wettelijke kader van het stelsel van gezond en veilig werken (arbostelsel). In het arbostelsel schept
de overheid het kader waarbinnen het gezondheids- en veiligheidsbeleid in bedrijven vorm moet
krijgen. De werkgever en werknemers zijn primair verantwoordelijk om de gezondheid en
veiligheid van werknemers te garanderen door gezamenlijk dit arbeidsgezondheid- en
arbeidsveiligheidsbeleid in te vullen.
De verantwoordelijkheid van de minister van Justitie en Veiligheid voor de Brzo-bedrijven betreft
de wettelijke kaders voor het stelsel van veiligheidsregio’s ten behoeve van (de voorbereiding op
de) regionale rampenbestrijding en crisisbeheersing (inclusief aanwijzing bedrijfsbrandweer). Ook
is er een verantwoordelijkheid voor de opsporing en vervolging van strafbare feiten en het stelsel
van de strafrechtelijke handhaving.
IenW, SZW en JenV zijn samen beleidsverantwoordelijk voor het Brzo. De Staatssecretaris van
IenW is de coördinerende bewindspersoon voor het Brzo.

Vergunningverlening, toezicht en handhaving
De Seveso-richtlijn schrijft voor dat een bedrijf alle noodzakelijke maatregelen treft ter voorkoming
van zware ongevallen en het beperken van de gevolgen voor mens en milieu en de overheden in
zijn omgeving hierover informeert. De overheden dienen toezicht te houden en treden handhavend
op bij overtredingen. De richtlijn is in Nederland vooral geïmplementeerd in het Brzo en de
Regeling risico’s zware ongevallen (Rrzo). De Brzo-bedrijven hebben daarnaast ook te maken met
vergunningplicht onder de Wabo waarin onder meer de best beschikbare technieken (BBT) als
uitgangspunt dienen. Bij de uitvoering van de Brzo-inspecties hanteren de toezichthouders de
wettelijke uitgangspunten als bepaald in het Brzo en nader uitgewerkt in bijvoorbeeld de landelijke
inspectiemethodiek, de gezamenlijke kwaliteitscriteria en de landelijke handhavingsstrategie.
Toezichthouders richten zich op de kwaliteit en implementatie van het veiligheidsbeleid, het
veiligheidsbeheersysteem en de maatregelen die vanuit het Brzo, de Wabo-vergunning, de
arbeidsomstandighedenregelgeving dan wel de Wet veiligheidsregio’s verplicht zijn gesteld. De
inspectieresultaten worden in een inspectierapport vastgelegd, waarvan een samenvatting actief
openbaar wordt gemaakt op de website van BRZO+. Om de resultaten van de Brzo-inspecties
inzichtelijker te maken is op de website (link: www.brzoplus.nl/brzo/bedrijven) de alfabetische
bedrijvenlijst uitgebreid met deze gegevens. Daarnaast wordt jaarlijks over de inspectieresultaten
door BRZO+ een monitoringsrapportage opgesteld.
De systematiek van de landelijke handhavingsstrategie Brzo wordt in 2018 door de toezichthouders
voor het vierde jaar toegepast. De handhavingsstrategie leidt ertoe dat vooraf duidelijk is welke
overtreding tot welke sanctie leidt. Daarvoor worden overtredingen naar ernst ingedeeld. De
volgende drie categorieën overtredingen met daarbij behorende sancties zijn omschreven:
Categorie 1: onmiddellijke dreiging of onomkeerbaar risico op een zwaar ongeval, er is sprake van
ernstig gevaar. Sanctie: direct ingrijpen met zwaarste handhavingsinstrumenten, werkzaamheden
stilleggen en pas toestaan werk weer aan te vangen als adequate (nood)maatregelen zijn
getroffen. Geen hersteltermijn.
Categorie 2: geen onmiddellijke dreiging van een zwaar ongeval, wel duidelijk onvoldoende
maatregelen getroffen. Sanctie: herstel afdwingen met zware tot middelzware
handhavingsinstrumenten binnen gepaste hersteltermijn.

22

Categorie 3: zeer geringe dreiging van een zwaar ongeval, wel lichtere tekortkomingen. Sanctie:
herstel afdwingen met lichtere handhavingsinstrumenten binnen redelijke hersteltermijn.

23

Bijlage 2: Begrippen

Bedrijfsbrandweeraanwijzing

De bedrijfsbrandweeraanwijzing is een besluit van de
veiligheidsregio. Het besluit vindt plaats op grond van artikel 31
van de Wet veiligheidsregio’s. De Inspectie SZW en het bevoegd
gezag Wabo hebben in het proces een adviserende rol.

Brzo

Besluit risico’s zware ongevallen 2015.

Brzo-bedrijven

Bedrijven die onder de werkingssfeer van het Brzo vallen.

BRZO+

BRZO+ is een samenwerkingsprogramma. In dat programma
participeren de Brzo‐omgevingsdiensten, de veiligheidsregio’s, de
Inspectie SZW, de Inspectie Leefomgeving en transport, de
waterkwaliteitsbeheerders en het Openbaar Ministerie. De
samenwerking en de landelijke afstemming behelzen het
volledige pakket van de Wabo vergunningverlening- toezicht-, en
handhavingstaken (VTH-taken) en taken op het gebied van
arbeidsomstandigheden bij de majeure risicobedrijven (Brzobedrijven en bedrijven die behoren tot categorie 4 van de
Richtlijn industriële emissies). Dit voor zover partijen daar direct
of indirect een wettelijke of gemandateerde taak in hebben.

CEFIC

The European Chemical Industry Council.

CLP-verordening

Verordening (EG) Nr. 1272/2008 van het Europees Parlement en
de Raad van 16 december 2008 betreffende de indeling,
etikettering en verpakking van stoffen en mengsels tot wijziging
en intrekking van de Richtlijnen 67/548/EEG en 1999/45/EG en
tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1907/2006.

Hoge-drempelinrichting
Bedrijf dat verplicht is een veiligheidsrapport op te stellen. De
Seveso-richtlijn kent twee drempels, zogenaamd hoge drempel
en lage drempel. De drempels zijn weergegeven in bijlage I van
de Seveso-richtlijn. De hoge drempelinrichtingen hebben naast
het beleidsdocument en een veiligheidsbeheersysteem, ook de
verplichting een veiligheidsrapport op te stellen.
Lage-drempelinrichting
Een Brzo-bedrijf dat een beleidsverklaring en een
veiligheidsbeheersysteem moet opstellen. De Seveso-richtlijn
kent twee drempels, zogenaamd hoge drempel en lage drempel.
De drempels zijn weergegeven in bijlage I van de Sevesorichtlijn. De lage drempelinrichtingen hebben de verplichting een
beleidsverklaring en een veiligheidsbeheersysteem op te stellen.
Een beleidsverklaring wordt ook eens PBZO-document genoemd.
LEC BrandweerBRZO

Landelijk expertisecentrum van de veiligheidsregio’s (brandweer)
over Brzo.

LTI

Lost Time Injury - het aantal ongevallen met verzuim (inclusief
contractors) per 100 fte op de dag volgend op de dag van het
ongeval.

24

LoPC

Loss of Primary Containment- het aantal lekkages (spills) per
100 fte.

MARS-melding

Major Accident Reporting System, de database waarin de
meldingen van zware ongevallen worden opgenomen. Een
MARS-melding is de melding van een zwaar ongeval.

PBZO

Preventie Beleid Zware Ongevallen.

PGS

Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen.

PGS 29

Richtlijn voor bovengrondse opslag van brandbare vloeistoffen in
verticale cilindrische tanks, waarin de huidige stand der techniek
is vastgelegd voor arbeids-, milieu- en brandveiligheid.

QRA

Kwantitatieve risico-analyse (quantitative risk assessment),
wordt onder meer gebruikt om het groepsrisico te bepalen.

Rrzo

Regeling risico’s zware ongevallen.

RVN

Regionaal veiligheidsnetwerk.

Seveso III-richtlijn

Richtlijn 2012/18/EU van het Europees Parlement en de Raad
van 4 juli 2012 betreffende de beheersing van de gevaren van
zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken,
houdende wijziging en vervolgens intrekking van Richtlijn
96/82/EG van de Raad.

VR

Veiligheidsrapport.

Wabo

Wet algemene bepalingen omgevingsrecht.

Wvr

Wet veiligheidsregio’s.

Zwaar ongeval

De criteria om een incident aan te merken als zwaar ongeval zijn
opgenomen in bijlage VI van de Seveso-richtlijn. Criteria zijn:
hoeveelheden vrijgekomen gevaarlijke stoffen, schade aan
personen of goederen, onmiddellijke schade voor het milieu,
materiële schade of grensoverschrijdende schade. Bij de
categorieën zijn drempelwaarden vermeld.

25