Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 006

Wijziging van enkele belastingwetten (Geefwet)

Nr. 20

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 23 oktober 2012
Binnen de vaste commissie voor Financiën hebben enkele fracties
behoefte over de brief over de publicatie uitvoeringsregeling Geefwet
(Kamerstukken 33 006, nr. 19) alsmede over de brief inzake de uitvoering
van de motie van de leden Omtzigt en Van Vliet1 over een anbi-register
(Kamerstuk 33 003, nr. 84) enkele vragen en opmerkingen voor te leggen.
De vragen en opmerkingen zijn op 5 oktober 2012 aan de staatssecretaris
van Financiën voorgelegd. Bij brief van 22 oktober 2012 zijn ze door hem
beantwoord.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Van Hijum
De adjunct-griffier van de commissie,
Giezen

1

Kamerstukken II 2011/12, 33 003, nr. 52.

kst-33006-20
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 006, nr. 20

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PvdA
De leden van de fractie van de Partij van de Arbeid hebben kennisgenomen van de brieven van de staatssecretaris over de vroegtijdige
publicatie van de uitvoeringsregeling bij de Geefwet en het voornemen
om algemeen nut beogende instellingen (anbi’s) meer aanvullende
gegevens openbaar te laten maken. Deze leden hebben enkele vragen en
opmerkingen.
De staatssecretaris geeft aan dat bij de uitwerking van de uitvoeringsregeling zo veel mogelijk rekening is gehouden de reactie van de Kamer.
Deze bewering roept vragen op bij de leden van de PvdA-fractie. Met
welke wensen heeft de staatssecretaris wel rekening kunnen houden, en
met welke wensen uitdrukkelijk niet? Welke technische argumenten heeft
de staatssecretaris om uiteindelijk de wensen van de Kamer inzake de
uitvoeringsregeling niet uit te voeren?
De leden van de PvdA-fractie willen hun waardering uitspreken voor het
feit dat de staatssecretaris actief gezocht heeft naar mogelijkheden om het
geven aan anbi’s te vereenvoudigen. Kan de staatssecretaris aangeven tot
hoeveel besparingen op notariële kosten dit alternatief voor de Belastingdienst leidt? In hoeverre leidt het voorstel tot extra notariële kosten voor
de KNB, aangezien zij een centraal register met (afschriften van) akten
moet gaan bijhouden? Kan de staatssecretaris hard maken dat dit
alternatief inderdaad tot een administratieve lastenvermindering leidt en
niet tot een «enorme» verzwaring, zoals de organisatie Schenkservice
stelt? Notarissen moeten nu hun akten immers naar de KNB sturen, die
deze vervolgens weer elektronisch moet doorsturen naar de Belastingdienst. De KNB wordt dus een extra schakel in de correspondentie met de
Belastingdienst door notarissen over schenken anbi’s.
De toelichting op het alternatief is in de ogen van de leden van de
PvdA-fractie nog te onduidelijk over haar mogelijke fraudegevoeligheid.
Hoe is in het alternatief van de staatssecretarisvoldoende gewaarborgd
dat frauduleuze of oneigenlijke constructies, bijvoorbeeld waarbij het
goede doel uiteindelijk de gever zelf blijkt te zijn, wordt voorkomen? De
staatssecretaris wil daarnaast ook de transparantie van anbi’s vergroten.
Een maatregel is dat een anbi vanaf 2014 verplicht wordt gegevens over
het bestuur, bezoldigingen en doel van de anbi op hun website te
publiceren. Wat is de toegevoegde waarde van deze verplichting ten
opzichte van schenkers of de Belastingdienst? Leidt het niet tot onnodige
administratieve lasten voor anbi’s, zeker omdat meerdere goede doelen
geen website hebben?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PVV
De leden van de fractie van de PVV spreken hun verbazing en verontwaardiging uit over het feit dat de uitvoeringsregeling Geefwet in de
Staatscourant is beland voordat uw antwoorden op de door de commissie
gestelde vragen over de uitvoeringsregeling waren behandeld. Een
dergelijke handelswijze geeft geen pas.
In de genoemde motie Omtzigt en Van Vliet over het anbi-register, is
aangegeven dat er, in verband met de aanzienlijke belastingvoordelen die
door deze anbi’s worden genoten, sprake moet zijn van verantwoording.
Deze verantwoording van de anbi’s aan de belastingbetaler en de
donateur moet plaatsvinden door middel van een gratis toegankelijk
register waarin de in voormelde motie genoemde zaken openbaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 006, nr. 20

2

gemaakt worden. De leden van de fractie van de PVV verzoeken dan ook
met klem aan de staatssecretaris om duidelijke te maken welke stappen
hij wil gaan nemen om tot een wettelijke verandering van dit register te
komen. De leden van de PVV-fractie zijn er nieuwsgierig naar.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de fractie van de SP hebben kennisgenomen van de
uitvoeringsregeling bij de Geefwet en het anbi-register. Deze leden
wensen te onderstrepen dat zij nog steeds uitvoering wensen van de
motie Omtzigt en Van Vliet over het anbi-register. Sterker nog, deze leden
betreuren het dat de staatssecretaris hier geen prioriteit aan geeft. Naar
de mening van de leden van de SP-fractie had het anbi-register allang een
feit moeten zijn. Te meer ook omdat al in februari dit jaar in antwoord op
de vragen van de leden Bashir, Gesthuizen en Irrgang over toezicht op
goede doelen en het anbi-register1 de staatssecretaris schreef dat er
aandacht zou worden geschonken aan het openbaar maken van gegevens
die betrekking hebben op anbi’s. De leden van de SP-fractie vragen de
staatssecretaris dan ook de aangenomen motie uit te voeren, ongeacht de
uitkomsten van het overleg dat de staatssecretaris voert met de Samenwerkende Brancheorganisaties Filantropie (SBF).
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het antwoord
van de staatssecretaris rondom de publicatie van de uitvoeringsregeling
van de Geefwet. Deze leden danken de staatssecretaris voor de beantwoording ten aanzien van de verwarring rondom de publicatie. De leden
van de CDA-fractie vragen hoe het staat met de uitvoering van de
genoemde motie Omtzigt/Van Vliet inzake het anbi-register. Deze leden
willen graag weten wanneer nieuwe informatie naar de Kamer wordt
gestuurd. De leden van de CDA-fractie lezen dat in het wetsvoorstel
Overige fiscale maatregelen 20132 een verzoek tot openbaarmaking is
opgenomen. Het lijkt er echter op dat de gegevens niet kunnen worden
ingezien. Kan de staatssecretaris dat bevestigen? Bovendien doen de
vermogensfondsen niet mee. Wat is daar de achtergrond van? De leden
van de CDA-fractie zijn zeer benieuwd naar de eerste ervaringen met
steunstichtingen. Kan de staatssecretaris daar ook over berichten?

1
Aanhangsel Handelingen II 2011/12, nr.
1550.
2
Kamerstukken II 2012, 13, 33 403, nr. 3, blz. 8
e.v.

De leden van de CDA-fractie hebben ook nog enkele vragen over de
uitwerking van de Geefwet. Is de staatssecretaris nog steeds van
opvatting dat de Geefwet primair ten doel heeft «geefgedrag nog meer te
stimuleren en de eventuele onnodige belemmeringen te elimineren»,
zoals is te lezen in de memorie van toelichting bij deze wet? Is de
staatssecretaris op de hoogte van het feit dat de Geefwet niet bedoelde
nadelige – financiële – effecten heeft bij enkele musea, waaronder het
Rijksmuseum, het Van Gogh museum en de Anne Frank Stichting? Is de
staatssecretaris op de hoogte van het feit dat als gevolg van de Geefwet
en andere ontwikkelingen, zoals het afzien door de minister van het
benoemingsrecht van het bestuur bij Rijksmusea, genoemde musea
belastingplichtig worden of per 1 januari 2012 daadwerkelijk vennootschapsbelasting af moeten dragen over het – bescheiden – saldo van hun
entreegelden, eventuele subsidies en hun apparaatskosten? Is de
staatssecretaris op de hoogte van het feit dat dergelijke musea het
genoemde saldo statutair slechts kunnen besteden voor de bevordering
van hun museale of educatieve missie, of voor het behoud van historisch
belangrijke panden zoals het Anne Frankhuis? Is de staatssecretaris op de
hoogte van het feit dat de Geefwet eveneens tot gevolg heeft dat bij
genoemde musea ook onderlinge donaties, aan bijvoorbeeld een
vriendenstichting, belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 006, nr. 20

3

geworden? Is de staatssecretaris van mening dat de hierboven
beschreven effecten van de Geefwet ongewenst zijn? Kan de staatssecretaris toezeggen dat hij wil bevorderen dat met de Belastingdienst
voorwaarden worden geschapen deze ongewenste effecten teniet te
doen? Kan de staatssecretaris bevestigen dat de verhoging van het
plafond van € 100 000 voor dergelijke musea een van de oplossingsrichtingen kan zijn?1 Kan de staatssecretaris toezeggen dat hij op bovengenoemde punten inhoudelijk terugkomt bij de behandeling van het
Belastingplanpakket 2013?
II Reactie van de staatssecretaris
Diverse fracties van de Tweede Kamer hebben naar aanleiding van de
brief over de publicatie uitvoeringsregeling Geefwet2 en de brief inzake de
uitvoering van de motie van de leden Omtzigt en Van Vliet3 over een
ANBI-register4 enkele vragen en opmerkingen aan mij voorgelegd. Het
doet mij deugd dat de vragen en opmerkingen die door de leden van die
fracties aan mij zijn voorgelegd, mij de gelegenheid bieden om nader in te
gaan op onderwerpen als de uitvoering van genoemde motie en de
uitvoeringsregeling Geefwet. Ik zal op de vragen en opmerkingen zoveel
mogelijk ingaan in de volgorde waarin zij gesteld respectievelijk gemaakt
zijn. Waar fracties vergelijkbare vragen hebben gesteld of soortgelijke
opmerkingen hebben gemaakt, zijn de reacties daarop gecombineerd.
De leden van de fractie van de PvdA vragen naar aanleiding van de brief
over de vroegtijdige publicatie van de uitvoeringsregeling Geefwet met
welke wensen van de Kamer wel rekening is gehouden en met welke
expliciet niet, en welke technische argumenten er zijn om de wensen van
de Kamer inzake de uitvoeringsregeling niet uit te voeren.
In de antwoorden op het schriftelijk overleg over de uitvoeringsregeling
Geefwet is uitvoerig ingegaan op alle vragen en opmerkingen van de
verschillende fracties. Daarbij is naar aanleiding van de vragen en
opmerkingen van verschillende fracties de definitie van commerciële
activiteiten in de uitvoeringsregeling Geefwet aangepast. Ook is mede
naar aanleiding van vragen en opmerkingen van enkele fracties aandacht
besteed aan het op de website van de Belastingdienst plaatsen van goed
toegankelijke informatie omtrent de uitvoeringsregeling. Waar de leden
van enkele fracties vroegen om een ruimhartigere regeling voor steunstichtingen SBBI kon ik niet aan de wensen van deze leden tegemoetkomen. Dit in verband met de budgettaire restricties die aan de
vormgeving van de steunstichting SBBI waren verbonden.
De leden van de fractie van de PvdA vragen naar de besparingen voor de
Belastingdienst op notariële kosten als gevolg van het gebruik maken van
de onderhandse schenkingsovereenkomst als alternatief voor de notariële
akte bij periodieke giften.
De besparing op notariële kosten wordt niet bij de Belastingdienst
gerealiseerd, maar bij de donateurs of, ingeval de begunstigde instelling
de kosten van de notariële akte voor haar rekening neemt, bij die
instelling. De besparing voor de Belastingdienst als gevolg van deze
mogelijke wijziging is dan ook nihil. Het alternatief leidt evenmin tot extra
notariële kosten voor de KNB, dit in antwoord op de vraag hiernaar van de
leden van de fractie van de PvdA. Bij de onderhandse schenkingsovereenkomst tussen donateur en begunstigde instelling is de KNB immers geen
partij. De KNB wordt dan ook geen «extra schakel» in het schenken, dit in
tegenstelling tot wat deze leden veronderstellen.
1
Kamerstukken II 2011/12, 33 003, nr. 81, blz.
53.
2
Kamerstukken II 2011/12, 33 006, nr. 19
3
Kamerstukken II 2011/12, 33 003, nr. 52.
4
Kamerstukken II 2011/12, 33 003, nr. 84.

De leden van de fractie van de PvdA vragen of dit alternatief leidt tot een
administratieve lastenverlichting en of bij het alternatief frauduleuze of
oneigenlijke constructies kunnen worden voorkomen. Het gebruik van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 006, nr. 20

4

onderhandse schenkingsovereenkomst in plaats van de notariële akte bij
periodieke giften leidt primair tot een kostenbesparing voor de burger of
de begunstigde, in verband met het vervallen van de notariskosten. Er
blijven administratieve lasten voor de burger en de begunstigde instelling
in verband met de rond de onderhandse schenkingsovereenkomst te
treffen waarborgen voor het bestrijden van misbruik en oneigenlijk
gebruik, zoals het toekennen van een unieke machtigingscode en
identificatiegegevens met betrekking tot de gift en de ontvangende
instelling.
De leden van de fractie van de PvdA vragen naar de toegevoegde waarde
voor schenkers of de Belastingdienst van de maatregel in het wetsvoorstel
Overige fiscale maatregelen 2013 dat een ANBI vanaf 2014 wordt verplicht
gegevens over bestuur, bezoldiging en doel van de ANBI op haar website
te publiceren. Ook vragen zij of deze maatregel niet tot onnodige
administratieve lasten leidt voor ANBI’s, nu meerdere goede doelen geen
website hebben.
ANBI’s maken gebruik van een aantal fiscale faciliteiten en werven veelal
geld onder publiek. Om die redenen is een bepaalde mate van transparantie en verantwoording door ANBI’s gerechtvaardigd. Niet alleen
transparantie jegens schenkers of de Belastingdienst, maar ook jegens de
belastingbetaler in het algemeen. Fiscale faciliteiten worden immers uit de
algemene middelen gefinancierd. De bedoelde maatregel dient ter
versterking van die transparantie en verantwoording, en daarin is dan ook
de toegevoegde waarde gelegen van de maatregel. De bedoelde
maatregel dient mede ter invulling van de breed gesteunde motie
Omtzigt/Van Vliet1 die oproept tot meer openbaarheid door ANBI’s.
De leden van de fracties van de PVV, de SP en het CDA vragen hoe het
staat met de uitvoering van deze motie en welke stappen gezet zullen
worden om deze motie uit te voeren. Het kabinet geeft invulling aan deze
motie door maatregelen in een tweetal wetsvoorstellen. In de eerste
plaats is dat het wetsvoorstel Overige fiscale maatregelen 2013, waarin
ANBI’s per 1 januari 2014 verplicht worden om gegevens via internet
openbaar te maken. ANBI’s zullen – met de naam die is opgenomen in het
ANBI-register – die informatie goed vindbaar online beschikbaar moeten
stellen. Welke gegevens openbaar gemaakt dienen te worden, wordt nog
nader uitgewerkt in overleg met de Stichting Samenwerkende Brancheorganisaties Filantropie (SBF). In de tweede plaats wordt de financiële
transparantie en verantwoording richting de overheid verbeterd door een
wetsvoorstel dat het Ministerie van Veiligheid en Justitie in voorbereiding
heeft, waarin alle stichtingen en verenigingen met de ANBI-status
verplicht zullen worden jaarlijks de balans en de staat van baten en lasten
in het Handelsregister te deponeren.
De leden van de fractie van het CDA vragen of het klopt dat de genoemde
in het wetsvoorstel Overige fiscale maatregelen 2013 opgenomen
maatregel leidt tot niet-openbare gegevensverstrekking door ANBI’s. Deze
lezing van die maatregel klopt niet. De in genoemd wetsvoorstel
opgenomen verplichting tot openbaarmaking van gegevens via internet
leidt wel degelijk tot openbaar (namelijk via internet) toegankelijke
informatie, dat is immers het doel van de maatregel. Voorts vragen deze
leden wat de achtergrond ervan is dat vermogensfondsen niet onder deze
nieuwe maatregel vallen. Ook hier is sprake van een misverstand. De
verplichting om gegevens via internet openbaar te maken geldt in
beginsel voor alle ANBI’s. Bij de nadere uitwerking van de openbaar te
maken gegevens zal evenwel rekening worden gehouden met de aard en
omvang van verschillende ANBI’s. Ook zal voor kerkgenootschappen een
uitzondering worden gemaakt op de openbaarmaking van de namen van
de bestuurders op grond van de regelgeving ter bescherming van de
persoonlijke levenssfeer.
1

Kamerstukken II 2011/12, 33 003, nr. 52.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 006, nr. 20

5

De leden van de fractie van het CDA zijn benieuwd naar de eerste
ervaringen met de steunstichting SBBI. De ervaringen zijn vooralsnog
beperkt, mede omdat de exacte voorwaarden pas sinds publicatie van de
uitvoeringsregeling Geefwet definitief bekend zijn. De Belastingdienst
heeft tot op heden twee aanmeldingen ontvangen, één voor het jaar 2012
en één voor het jaar 2013. Naar aanleiding hiervan zijn beide instellingen
opgenomen in het op de website van de Belastingdienst opgenomen
overzicht van steunstichtingen SBBI.
De leden van de fractie van het CDA vragen of het kabinet nog steeds van
mening is dat de Geefwet primair dient om «geefgedrag nog meer te
stimuleren en de eventuele onnodige belemmeringen te elimineren». De
Geefwet is naar de volle overtuiging van het kabinet een wet die leidt tot
meer ruimte voor vrijgevigheid en verschillende belemmeringen
hieromtrent heeft weggenomen.
Voorts vragen deze leden of het kabinet op de hoogte is van het feit dat
enkele musea, waaronder het Rijksmuseum, het Van Gogh museum en de
Anne Frank Stichting, nadelige financiële gevolgen ondervinden van de
Geefwet en andere ontwikkelingen, en daardoor belastingplichtig worden
voor de vennootschapsbelasting of daadwerkelijk vennootschapsbelasting
af moeten gaan dragen, ook over onderlinge donaties van bijvoorbeeld
een vriendenstichting. Ook vragen deze leden of het kabinet ervan op de
hoogte is dat een batig saldo van dergelijke musea statutair slechts
besteed kan worden aan de bevordering van hun museale of educatieve
missie, of voor het behoud van historisch belangrijke panden, zoals het
Anne Frankhuis.
Met betrekking tot de effecten van de Geefwet waarnaar deze leden
verwijzen wordt vooropgesteld dat het kabinet geen uitspraken doet over
individuele gevallen. In zijn algemeenheid komen de effecten waarop deze
leden doelen echter niet voort uit de Geefwet, maar uit een aanscherping
van de fondswerversaftrek in de vennootschapsbelasting die is
opgenomen in de wet Overige fiscale maatregelen 2012. Deze faciliteit is
met ingang van 1 januari 2012 teruggebracht tot haar oorspronkelijke
bedoeling. Dit omdat de uitleg die in de praktijk en ook door de rechter
aan de faciliteit werd gegeven te ruim was waardoor commerciële
winsten, ongeacht de aard van de activiteiten, buiten de heffing van
vennootschapsbelasting konden blijven. Dit achtte het kabinet ongewenst.
Deze wijziging is uitgebreid aan de orde gesteld door beide Kamers der
Staten-Generaal tijdens de parlementaire behandeling van het Belastingplan 2012 c.a.
Voor culturele instellingen (waaronder musea) zijn in de Geefwet juist een
aantal gunstige maatregelen opgenomen. Zo kunnen donateurs aan
culturele instellingen gebruik maken van de multiplier, op grond waarvan
een hoger bedrag in aftrek kan worden gebracht dan de gift. Ook is de
optionele integrale belastingplicht voor culturele instellingen geïntroduceerd. Als een culturele instelling daarvoor kiest, wordt het hele vermogen
van de instelling aangemerkt als ondernemingsvermogen en wordt
verrekening tussen het veelal verlieslatende niet-ondernemingsgedeelte
en het winstgevende ondernemingsgedeelte mogelijk. Ook kunnen
culturele instellingen profiteren van de generieke verhoging van de
vrijstelling van vennootschapsbelasting voor verenigingen en stichtingen
van € 7 500 naar € 15 000 per jaar en de fictieve vrijwilligerskostenaftrek.
Tot slot is de bestedingsreserve voor culturele instellingen versoepeld.
Hierdoor mogen culturele instellingen hun winst voor belastingheffing
reserveren in een bestedingsreserve. Deze gereserveerde winsten moeten
dan binnen vijf jaar worden besteed aan de in de wet genoemde uitgaven,
zoals bijvoorbeeld culturele projecten. Alles overziend pakt de Geefwet
derhalve zeer gunstig uit voor culturele instellingen. Dit mag ook blijken
uit het feit dat er veel ANBI’s zijn die de status van culturele instelling
hebben aangevraagd en ook als zodanig zijn aangemerkt. Ik zie geen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 006, nr. 20

6

aanleiding om voor te stellen de gevolgen van de Geefwet of van de
Overige fiscale maatregelen 2012 ongedaan te maken of hierop terug te
komen bij de behandeling van het Belastingplan 2013. Tot slot vragen de
leden van de fractie van het CDA of een verhoging van het plafond in de
giftenaftrek in de vennootschapsbelasting een oplossingsrichting zou zijn
voor de genoemde ongewenste gevolgen. Vooropgesteld wordt dat het
kabinet de gevolgen van de aanpassing van de fondswerversaftrek in de
vennootschapsbelasting niet als «ongewenst» ziet. Voorts moet terughoudendheid worden betracht bij verhoging van dat plafond, omdat
voorkomen moet worden dat de giftenaftrek gebruikt gaat worden voor
ongewenste constructies. Ook is het huidige beleid, waarbij vrijgevigheid
in gelieerde verhoudingen mogelijk is tot maximaal € 100 000 per
belastingplichtige per jaar, al zeer ruimhartig.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 006, nr. 20

7