Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 718

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 juli 2018
Hierbij bied ik u, mede namens de Staatssecretaris van Infrastructuur en
Waterstaat, het verslag aan van de Transportraad van 7 juni jl. Tijdens de
Transportraad is een algemene oriëntatie bereikt over concurrentie in de
luchtvaart, havenontvangstvoorzieningen, en het voorstel inzake
Electronic Toll Systems (EETS). De Raad zal ten aanzien van deze
voorstellen nu nader onderhandelen met de Europese Commissie en het
Europees Parlement in de desbetreffende trilogen.
Voorts vond er een discussie plaats aan de hand van door het Bulgaars
Voorzitterschap opgestelde voortgangsverslagen over het eerste
mobiliteitspakket (sociale en marktpijler), passagiersrechten spoor, en het
tweede mobiliteitspakket (het voorstel gecombineerd vervoer en de
richtlijn schone voertuigen).
Tot slot stond er een aantal diversenpunten op de agenda.
Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

kst-21501-33-718
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-33, nr. 718

1

Verslag Transportraad 7 juni 2018
Algemene oriëntatie concurrentie in de luchtvaart
De Raad bereikte een algemene oriëntatie over het Commissievoorstel
voor een verordening inzake de mededinging in de luchtvaart. Dit voorstel
moet effectievere bescherming bieden tegen oneerlijke concurrentie zoals
discriminatoire praktijken en oneigenlijke subsidiëring van luchtvaartmaatschappijen uit derde landen. Tegelijkertijd wil het voorstel randvoorwaarden voor een hoge connectiviteit binnen de EU handhaven. De Raad
was eensgezind over het feit dat de passagiers en de Europese luchtvaartmaatschappijen centraal moeten staan in het Europese luchtvaartbeleid.
De lidstaten verschilden evenwel van mening over de gevolgen die dit
heeft voor het voorstel.
Een aantal lidstaten, waaronder Nederland, heeft zich in de Transportraad
positief getoond over dit voorstel en wil dat er een nieuwe, effectieve
verordening komt om op te kunnen treden tegen oneerlijke concurrentie.
Dit is in het belang van een eerlijke markt waarvan passagiers profiteren
door verbeterde concurrentie en lagere prijzen. Deze groep lidstaten
benadrukte daarom dat het kon instemmen met het huidige op tafel
liggende compromisvoorstel als minimaal voorstel. Hierbij gaven deze
lidstaten aan dat het van belang is dat de Commissie onder de verordening de mogelijkheid krijgt om ook bij een vermoeden van oneerlijke
concurrentie (threat of injury) reeds een onderzoek in te stellen. Dit is nu
niet opgenomen in de tekst.
Hiertegenover stond een groep andere lidstaten die aangaf dat de
verordening niet mag leiden tot een verlies van connectiviteit. Deze
lidstaten zijn van mening dat bilaterale verdragen met derde landen
voorrang hebben boven de verordening. Eventuele zware maatregelen
zouden zowel deze bilaterale verdragen mogelijk in gevaar brengen als
negatieve gevolgen kunnen hebben voor passagiers door beperking van
de keuzevrijheid.
Algemene oriëntatie havenontvangstvoorzieningen
De Raad bereikte een algemene oriëntatie over het voorstel inzake de
herziening van de Richtlijn havenontvangstvoorzieningen. Met het
herzieningsvoorstel wordt ingezet op het verder terugdringen van
afvallozingen op zee en op het verminderen van de administratieve lasten.
De lidstaten onderstreepten vrijwel allen het belang van de richtlijn in het
kader van het tegengaan van afvallozingen op zee. Het verbeteren van de
voorzieningen voor afvalverwerking in havens vormt een cruciale prikkel
voor schepen om dergelijke afvallozingen tegen te gaan. Enkele lidstaten
gaven daarbij ook aan dat het van belang is dat de lidstaten ook inzetten
op bewustwording van de negatieve effecten van afvallozingen, omdat
controle op dergelijke lozingen op zee in de praktijk moeilijk is.
Meerdere lidstaten gaven in de discussie voorts aan dat het voorstel er
niet toe zou mogen leiden dat de Commissie de bevoegdheid krijgt om
toekomstige amendementen van het MARPOL-verdrag uit te sluiten van
de richtlijn. Dit omdat de EU-lidstaten ook zelf partij zijn van dit verdrag.
Deze bevoegdheid van de Commissie is in de huidige tekst begrensd door
het feit dat de beslissing om toekomstige amendementen uit het
MARPOL-verdrag niet over te nemen in overleg met de lidstaten moet
worden genomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-33, nr. 718

2

Nederland benadrukte dat in de nadere onderhandelingen met het
Europees Parlement de clausules met betrekking tot de afgifteplicht voor
schepen die vertrekken naar een haven buiten de EU een belangrijk
onderdeel van de inzet van de Raad moet zijn. Het huidige voorstel bevat
waarborgen die bepalen dat handhavende instanties terughoudend
dienen te zijn met de mogelijkheid om af te zien van afgifte in de
EU-haven, indien niet goed vastgesteld kan worden of in een haven buiten
de EU adequate voorzieningen aanwezig zijn.
Voortgangsverslag passagiersrechten spoor
De Raad nam kennis van het voortgangsverslag over de recente ontwikkelingen in het kader van de voorgestelde aanpassing van de Verordening
passagiersrechten spoor. Uw Kamer is via een BNC-fiche over dit voorstel
geïnformeerd1. De Raad was eensgezind in het belang van het versterken
van de rechten ven reizigers. De positie van mindervaliden verdient
daarbij in het bijzonder aandacht.
Nederland vroeg in de discussie specifiek aandacht voor het verminderen
van de wachttijd voor mindervaliden bij een aanvraag voor assistentie, in
lijn met de Nederlandse praktijk, conform de toezegging gedaan in het AO
Transportraad van 30 mei jl.
Algemene oriëntatie EETS (eerste mobiliteitspakket)
De Raad bereikte een algemene oriëntatie over het voorstel voor een
richtlijn inzake European Electronic Toll Systems (EETS). Het voorstel
heeft als doelstelling de interoperabiliteit van elektronische tolheffingssystemen te bevorderen en beoogt daarnaast de grensoverschrijdende
uitwisseling van informatie over niet-betaling van tolgelden in de Unie te
vergemakkelijken. Tenslotte verbetert de richtlijn de markt van
EETS-dienstaanbieders.
De Raad verwelkomde bijna unaniem de gewijzigde regelgeving die
verbeterde interoperabiliteit van de tolsystemen moet bewerkstelligen. Dit
moet leiden tot een betere dienstverlening richting de weggebruikers.
Daarnaast is sprake van een verbetering van de controle door lidstaten,
door een juridische grondslag op te nemen voor de uitwisseling van
kentekeninformatie in het geval van wanbetalers. Hierdoor zijn lidstaten
beter in staat om overtredingen na te gaan, bestuurders te beboeten en
grensoverschrijdende betaling van boetes te waarborgen.
Enkele lidstaten vroegen in dit kader aandacht voor het feit dat het huidige
voorstel niet mag zorgen voor een beperking in toekomstige technologieën die van toepassing kunnen zijn in het kader van tolsystemen. Hierbij
kan bijvoorbeeld gedacht worden aan intelligente transportsystemen (ITS)
of een vervanging van de On Board Units (OBU) – die zorgen voor de
registratie – door bijvoorbeeld alledaagse apparaten zoals smartphones.
Gehuurde voertuigen (eerste mobiliteitspakket)
De Raad was het over het algemeen eens met de beoogde doelen van het
voorstel, maar bereikte geen algemene oriëntatie ten aanzien van het
voorstel inzake gehuurde voertuigen, onderdeel van het eerste mobiliteitspakket. Het voorstel verruimt de mogelijkheden voor bedrijven om binnen
een lidstaat in de transportketen gebruik te maken van gehuurde
voertuigen.

1

Kamerstuk 22 112, nr. 2419.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-33, nr. 718

3

Ondanks de geboekte voortgang op dit dossier gaf een grote groep
lidstaten aan dat het voorstel niet los gezien kon worden van andere
voorstellen uit het eerste mobiliteitspakket. Voor lidstaten is met name de
koppeling van de nog nader vast te stellen regels ten aanzien van
cabotage, die onderdeel uitmaken van de eerste en tweede pijler van het
eerste mobiliteitspakket, van belang. Daarnaast verzochten meerdere
lidstaten om in het voorstel voldoende duidelijkheid te scheppen over de
handhaving van de aangekondigde maatregelen.
Voortgangsverslag eerste mobiliteitspakket (sociale en
marktpijler)
Het Bulgaarse Voorzitterschap presenteerde een voortgangsverslag over
de behandeling in Raadswerkgroepen van de voorstellen uit de eerste en
tweede pijler van het mobiliteitspakket. Deze voorstellen moeten onder
meer een halt toeroepen aan de sterk gefragmenteerde interne markt in
het wegvervoer waar gebruik wordt gemaakt van de verschillen in sociale
condities tussen lidstaten. Het bleek niet mogelijk om tijdens deze Raad
tot een algemene oriëntatie te komen. In de Raad werd de eerder
gesignaleerde Oost-West tegenstelling zichtbaar, met name op de
onderwerpen cabotage, rij- en rusttijden en detachering.
De lidstaten benadrukten het belang van een sterke interne markt,
waarvoor een eerlijke en sociale transportsector cruciaal is. Op veel
onderwerpen lopen de meningen echter nog uiteen. Wat betreft het
onderwerp rusten in de cabine was er een tweedeling in de Raad. Veel
lidstaten hebben bijvoorbeeld moeite met een verbod op rusten in de
cabine en vinden dat chauffeurs hierin keuzevrijheid moeten hebben.
Andere lidstaten zijn juist voorstander van een dergelijk verbod. Deze
groep lidstaten is terughoudend ten aanzien van een «verbod tenzij veilige
parkeerplaatsen beschikbaar zijn», omdat deze groep juist het accent legt
op de sociale omstandigheden van chauffeurs en het gebruik van veilige
parkeerplaatsen niet als een oplossing ziet. Ten aanzien van cabotage is
een aantal lidstaten, waaronder Nederland, geen voorstander van verdere
liberalisering zolang de sociale omstandigheden tussen lidstaten sterk
uiteenlopen. Een andere groep lidstaten ziet de huidige cabotageregels
juist vooral als een belemmering voor een goede werking van de interne
markt.
Ten aanzien van het verplicht maken van een slimme tachograaf lopen de
meningen eveneens uiteen. Hoewel de meeste lidstaten onderschrijven
dat het invoeren van een slimme tachograaf bijdraagt aan de controleerbaarheid van de wetgeving inzake rij- en rusttijden en het tegengaan van
fraude, verschillen de meningen over de invoertermijn van een dergelijke
maatregel.
In de discussie werd door zowel lidstaten als de Commissie onderstreept
dat spoedige voortgang voor deze voorstellen wenselijk is om de
onzekerheid in de transportsector zo veel mogelijk weg te nemen en de
sociale standaarden in deze sector te verbeteren.
Voortgangsverslag gecombineerd vervoer (tweede mobiliteitspakket)
Het Bulgaarse Voorzitterschap presenteerde een voortgangsverslag over
de behandeling in Raadskader van het voorstel inzake gecombineerd
vervoer. Deze richtlijn is het enige wettelijke instrument op EU-niveau
waarmee direct de overgang van wegvervoer naar transportvormen met
lagere emissies kan worden gestimuleerd, zoals binnenvaart, zeescheepvaart en railvervoer («modal shift»).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-33, nr. 718

4

De Raad nam kennis van het voortgangsverslag. Daarbij benadrukten
enkele lidstaten dat het voorstel in nauwe samenhang met het eerste
mobiliteitspakket bezien moet worden. Dit vanwege de overlap tussen de
voorstellen op het gebied van cabotage en detachering. De interveniërende lidstaten onderschreven voorts de mogelijkheden van het voorstel
om met verbetering van gecombineerd vervoer de fileproblematiek te
verbeteren, alsmede de transportketen te verduurzamen.
Voortgangsverslag richtlijn schone voertuigen
Het Bulgaarse Voorzitterschap presenteerde een voortgangsverslag over
de behandeling in Raadskader van het voorstel voor de richtlijn schone
voertuigen. In de herziening van de richtlijn schone en energiezuinige
wegvoertuigen stelt de Commissie maatregelen voor om de publieke
aanbesteding van voertuigen te onderwerpen aan minimumeisen voor
wat betreft het verminderen van uitstoot van CO2 en luchtvervuilende
stoffen, ook waar het gaat om huur en lease, door zowel nationale als
decentrale overheden.
Verschillende lidstaten, evenals de Commissie, toonden zich tevreden met
de voortgang die geboekt is met betrekking tot het voorstel. Daarbij riep
Nederland en enkele andere lidstaten op tot het belang van een hoge
ambitie voor het voorstel, aangezien aanbesteding een belangrijk middel
is in de omslag naar een groenere transportsector. Een andere groep
lidstaten benadrukte echter dat te hoge ambities niet mogen zorgen voor
hogere kosten. Deze hogere kosten zouden mogelijk nadelig zijn voor de
burgers indien de kosten voor het openbaar vervoer eveneens zouden
stijgen. Enkele lidstaten benadrukten ten slotte ook het belang van
techniekneutraliteit.
Diversen
Militaire mobiliteit
De Commissie gaf een presentatie van het op 28 maart jl. uitgekomen
actieplan inzake militaire mobiliteit. Het actieplan zou moeten bijdragen
aan de verbetering van de veiligheid van de burger, onder meer door het
wegnemen van procedurele en fysieke obstakels op het gebied van
vervoer van militair materieel en personeel. In dit kader stelt de
Commissie in het voorstel voor om in het Meerjarig Financieel Kader een
bedrag van EUR 6.5 mld. beschikbaar te stellen. Voorts benadrukte de
Commissie te streven naar goede afstemming met de NAVO inzake de
criteria waaraan lidstaten en infrastructuur moeten voldoen en met
andere ontwikkelingen binnen PESCO (Permanent Structured Cooperation
– een Europees samenwerkingsverband op het gebied van veiligheid en
defensie).
Verschillende lidstaten verwelkomden het actieplan zoals gepresenteerd
door de Commissie en de door de Commissie voorgestelde financiële
ondersteuning voor het plan. Hierbij benadrukten meerdere lidstaten dat
deze fondsen in principe ingezet moeten worden voor infrastructurele
projecten die zowel de militaire mobiliteit, als de civiele mobiliteit
verbeteren («dual use»).
EU-Fietsstrategie
Op verzoek van de Benelux, gesteund in de Raad door meerdere lidstaten,
gaf de Commissie een update over de voortgang die het heeft geboekt ten
aanzien van de Europese fietsstrategie. De Commissie gaf hierbij aan dat
het de fiets beziet als belangrijk transportmiddel met een groot aantal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-33, nr. 718

5

voordelen, onder meer in het licht van de klimaatopgave, het adresseren
van congestie en het verbeteren van de gezondheid. Zodoende maakt de
fiets, in het kader van de verkeersveiligheid, een belangrijk onderdeel uit
van het derde mobiliteitspakket waarin onder meer voorstellen zijn
opgenomen ter bescherming van kwetsbare weggebruikers. De
Commissie kondigde voorts aan nog in 2018 te komen met een actieplan
voor stedelijke mobiliteit, waarin de fiets een belangrijke rol zal spelen.
Geautomatiseerd en geconnecteerd rijden
De Raad blikte kort vooruit op de High Level Dialogue inzake geautomatiseerd en geconnecteerd rijden die op 18 en 19 juni a.s. in Göteborg,
Zweden, plaatsvindt. Dit is de derde dialoog naar aanleiding van het
Nederlandse initiatief en de Verklaring van Amsterdam die tijdens het
Nederlandse Voorzitterschap in 2016 is overeengekomen. Tijdens de
dialoog zal onder meer worden ingegaan op de voordelen van nieuwe
technologie m.b.t. energiezuinig rijden en de CO2-reductie, alsmede de
sociale gevolgen in de arbeidsmarkt van de ontwikkelingen voor
geautomatiseerd en geconnecteerd rijden.
Zomertijd
In navolging van de Transportraad van december jl. vond er in de Raad
een korte discussie plaats over het afschaffen van de zomertijd. Op
8 februari jl. stemde het Europees Parlement in met een resolutie die de
Commissie verzoekt nader onderzoek te doen naar de voor- en nadelen
van de zomertijd. Naar aanleiding hiervan stond de Raad opnieuw stil bij
het mogelijk afschaffen van de zomertijd.
De Commissie gaf in reactie op enkele voorstanders van het afschaffen
aan dat zij het door het EP gevraagde onderzoek op zal pakken en
binnenkort een openbare raadpleging zal starten. De Commissie herbevestigde voorts dat eventuele afschaffing op EU-niveau geregeld moet
worden.
Derde mobiliteitspakket
De Commissie presenteerde het op 17 mei jl. uitgebrachte derde en
laatste mobiliteitspakket. Met het pakket probeert de Commissie in te
spelen op belangrijke hedendaagse en toekomstige technologische
ontwikkelingen en te werken aan een toekomstbestendige transportsector.
Hierin moet specifieke aandacht uitgaan naar schone en veilige mobiliteit.
De Commissie ging daarbij in op drie categorieën aan voorstellen binnen
het pakket.
Ten eerste voorstellen die direct verband houden met de digitale
ontwikkelingen. Het pakket kent een mededeling van de Commissie ten
aanzien van geconnecteerd en geautomatiseerd rijden, een voorstel voor
het oprichten van een European Single Maritime Window en regelgeving
voor het bevorderen van de elektronische vrachtbrief. Deze voorstellen
zouden moeten bijdragen aan een snellere, duurzamere en efficiëntere
transportketen.
In het kader van verkeersveiligheid kent het pakket een voorstel voor het
betreffende het beheer van de verkeersveiligheid van weginfrastructuur
en een herziening van de General safety richtlijn.
Ten slotte is op het gebied van schone mobiliteit een voorstel in het
pakket opgenomen over het versneld invoeren van reeds overeengekomen wetgeving voor aerodynamische cabines van vrachtwagens.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-33, nr. 718

6

Daarnaast doet de Commissie een voorstel voor het opstellen van
CO2-normen van vrachtauto’s, en lanceert de Commissie een actieplan ten
aanzien van accu‘s. In dit kader wees de Commissie ook op het voorstel in
het pakket dat moet toezien op stroomlijning van het TEN-T netwerk.
Uw Kamer zal nader worden geïnformeerd over deze voorstellen conform
de gebruikelijke BNC-procedure.
Presentatie CEF-verordening
Het Bulgaarse Voorzitterschap presenteerde een discussiestuk over de
financiering van infrastructuurprojecten in de EU en in de Westelijke
Balkanregio. De Commissie greep de gelegenheid aan om het nieuwe
voorstel voor herziening van de Connecting Europe Faciliteit (CEF2) in de
EU-begroting te presenteren, waaruit investeringen in de trans-Europese
netwerken voor transport, telecommunicatie en energie worden
bekostigd. Het voorstel bevat voor Nederland een aantal interessante
wijzigingen. Zo wordt er meer nadruk gelegd op vergroening van het
mobiliteitssysteem en digitalisering. Een veel groter deel van het totale
budget is bestemd voor innovatieve projecten die bijdragen aan deze
doelstellingen, zoals de uitrol van elektrische oplaadpunten. Dit biedt
kansen. Tevens benadrukt de Commissie het principe van «use it, or lose
it» in het beheer van het CEF-budget en bepleit ze een meer competitieve
aanpak bij de toekenning van EU-financiering. Projecten zullen op hun
merites worden beoordeeld en de omvang van separate landenenveloppes voor Cohesielanden wordt beperkt. Bovendien komt er een budget
voor infrastructuurinvesteringen in militaire mobiliteit dat onder CEF zal
worden beheerd. De Kamer zal nader hierover worden geïnformeerd via
de gebruikelijke BNC-procedure.
Prioriteiten Oostenrijks Voorzitterschap
Tijdens het Voorzitterschap zal Oostenrijk zich inzetten om voorstellen
over de gehele linie van mobiliteit verder te brengen. Daarbij zet het in op
een algemene oriëntatie in de Transportraad van december a.s. ten
aanzien van de passagiersrechten spoor, gecombineerd vervoer (tweede
mobiliteitspakket) en het European Single Maritime Window (uit het derde
mobiliteitspakket). Voorts zal Oostenrijk inzetten op snelle besluitvorming
ten aanzien van het eerste mobiliteitspakket en op de voorstellen met
betrekking tot verkeersveiligheid uit het derde mobiliteitspakket.
Ten slotte zal Oostenrijk zich inzetten voor het bewerkstelligen van
voortgang in de trilogen ten aanzien van concurrentie in de luchtvaart,
havenontvangstvoorzieningen en EETS.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-33, nr. 718

7