Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

28 676

NAVO

Nr. 139

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 oktober 2011
Graag bied ik u hierbij het verslag aan van de ministeriële bijeenkomst
van de Navo-defensieministers te Brussel op 5 en 6 oktober jl.
De minister van Defensie,
J. S. J. Hillen

kst-28676-139
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 676, nr. 139

1

Agenda
Op 5 en 6 oktober jl. is te Brussel een ministeriële bijeenkomst van de
defensieministers van de Navo gehouden.
Deze bijeenkomst stond in het teken van drie hoofdonderwerpen, te weten
de stand van zaken van de hervormingen in de Navo, de lopende
operaties en de transformatie van de Navo.
Hieronder treft u een verslag van de bijeenkomst aan. Zoals toegezegd
tijdens het algemeen overleg over de bijeenkomst op 29 september jl.
bevat de bijlage een overzicht van de inmiddels elf meest kansrijke
projectvoorstellen voor multinationale samenwerking. Het programma
bevindt zich nog in de inventarisatiefase en van budgetten of andere
verplichtingen is nog geen sprake. In de aanloopt naar de Navo-top in
Chicago in mei 2012 zullen de verschillende projecten worden uitgewerkt.
Hervormingen
Over de hervormingen waren tijdens deze ministeriële twee onderwerpen
aan de orde. Het eerste onderwerp betrof de hervorming van de
Navo-commandostructuur. Mijn pleidooi vast te houden aan de besluiten
zoals wij die in juni jl. hebben genomen, zowel wat betreft de locaties als
de personeelsaantallen, werd door de meeste landen gesteund. Daarnaast
heb ik aandacht gevraagd voor meer inzicht in de transitiekosten.
Verschillende landen betoogden evenals Nederland dat die kosten binnen
de bestaande budgetten van de Navo moeten worden opgevangen. Het
aantal «sterren» in de generaalsrangen dat Nederland in de nieuwe
structuur zal vervullen is vastgesteld op zeven, een vermindering van drie
ten opzichte van het huidige aantal. Tijdens onze volgende vergadering in
februari 2012 zal een uitgewerkt uitvoeringsplan worden besproken.
Het tweede onderwerp betrof de stafstructuren in de Navo die zich bezig
houden met capaciteitenontwikkeling. Het doel is doublures en overlap
weg te halen en zo doelmatigheid te behalen. Ik heb de secretarisgeneraal gevraagd de komende periode zorg te dragen voor vooruitgang
op dit dossier. Daarbij heb ik opgemerkt dat een nauwere, geïntegreerde
samenwerking tussen de internationale staf en de internationale militaire
staf hard nodig is.
Operaties
Afghanistan
De ISAF-bijeenkomst met partners stond volledig in het teken van de
geleidelijke overdracht van verantwoordelijkheden voor de veiligheid aan
de Afghaanse autoriteiten in 2014 en de rol van de Navo in Afghanistan na
deze transitie. In zijn inleiding onderstreepte COMISAF, de generaal Allen,
het belang van financiële steun en betrokkenheid bij de verbetering van
het bestuur in de periode na de transitie. Zonder toereikende financiële
middelen om het veiligheidsapparaat te kunnen bekostigen zal de
veiligheid snel verslechteren. COMISAF stelde verder dat de transitie op
schema ligt. Het aantal ANSF stijgt nog steeds gestaag en sinds kort is er
zelfs een verdere toename in het aantal rekruten waarneembaar. De
secretaris-generaal verwelkomde Bahrein als het vijftigste land dat
deelneemt aan ISAF. Dit uitzonderlijk grote aantal landen dat samenwerkt
om Afghanistan te ondersteunen is een blijk van de wereldwijde betrokkenheid bij een betere toekomst van het land, aldus Rasmussen.
Momenteel werkt de Navo aan een Nato Strategic Plan for Afghanistan
met als onderwerp de transitie en het strategisch partnerschap met
Afghanistan na 2014. In december van dit jaar wordt in Bonn een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 676, nr. 139

2

conferentie georganiseerd die een belangrijke stap vormt in de concretisering van het strategische partnerschap. President Karzai zal de
Bonn-conferentie voorzitten.
En marge van de ISAF-bijeenkomst is een Regional Command North
bijeenkomst gehouden met partners die actief zijn in Noord Afghanistan.
Ook de Afghaanse minister van Defensie Wardak en COMISAF waren
hierbij aanwezig. Deze bijeenkomst stond eveneens in het teken van het
transitieproces. Zowel mijn Duitse als mijn Amerikaanse collega onderstreepte dat de voorgenomen troepenreductie in Noord Afghanistan
vooralsnog geen gevolgen zal hebben voor de Nederlandse missie.
Duitsland blijft zijn rol als lead nation vervullen en voldoet daarmee aan
de voorwaarden die de regering stelt aan de politietrainingsmissie. Ook
de Amerikaanse enablers, waaronder medevac-helikopters, blijven in
Kunduz aanwezig.
Operatie Unified Protector (OUP)
De vergadering met partners over operatie Unified Protector stond vooral
in het teken van de actuele ontwikkelingen in Libië en een discussie over
de wijze en het tijdstip waarop de missie zal worden beëindigd. Alle
bondgenoten waren het erover eens dat de huidige situatie nog niet
stabiel genoeg is om de operatie te beëindigen. Er was wel unanieme
steun voor de beëindiging van de operatie zodra dat mogelijk is, en pas
daarna eventuele nieuwe verzoeken van de NTC of de VN voor steun te
bezien. SACEUR is gevraagd om vanuit militaire optiek te bezien wanneer
de operationele noodzaak voor het beschermen van de burgerbevolking
en het handhaven van het wapenembargo en de No Fly Zone niet langer
aanwezig is. De Noord Atlantische Raad heeft inmiddels op vrijdag
21 oktober het voorlopige besluit genomen om op 31 oktober as. te
stoppen met de operatie. Hierover vinden consultaties plaats met de
Verenigde Naties en de Libische Nationale Overgangsraad. Deze week
neemt de Noord Atlantische Raad een definitief besluit.
Operatie Ocean Shield (OOS)
Samen met gelijkgezinde landen, waaronder Denemarken en het Verenigd
Koninkrijk, heb ik getracht de discussie over meer pro-actief optreden een
impuls te geven. Er tekent zich consensus af over een meer aan de EU
gelijkwaardige inzet op zee en nadere studie naar het optreden met
effecten op land. De komende periode zal Nederland zich hiervoor in de
diverse Navo-fora blijven inzetten.
Transformatie
Tijdens het werkdiner is gesproken over transformatie in algemene zin en
het concept van Smart Defence in het bijzonder. Alle bondgenoten
steunden de secretaris-generaal in zijn wens dit concept in aanloop naar
de Top in Chicago uit te werken. Naast Nederland wezen ook andere
landen op de noodzaak duplicatie met vergelijkbare inspanningen in de
EU te voorkomen. De Supreme Allied Commander Transformation (SACT)
zette de laatste stand van zaken uiteen ten aanzien van de door de
Multinational Approaches Task Force geïdentificeerde mogelijkheden voor
multinationale samenwerking. Van de eerder gepresenteerde 46 initiatieven zijn inmiddels elf relatief bescheiden projecten klaar voor verdere
uitvoering. Daarnaast zijn er zo’n dertig voorstellen die verdere uitwerking
behoeven en waarvoor nog een lead nation wordt gezocht. Kostenbesparingen en schaalvoordelen blijven de belangrijkste drijfveren, maar Smart
Defence beoogt meer dan dat. De financiële situatie stelt landen voor
moeilijke keuzes maar biedt daardoor ook kansen om tot vernieuwing te
komen. Tegen deze achtergrond beklemtoonde SACT de noodzaak het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 676, nr. 139

3

momentum vast te houden en nog meer vergaande samenwerkingsvormen te onderzoeken.
Tijdens zijn openingswoord legde secretaris-generaal Rasmussen een
koppeling tussen de bezuinigingen in de verschillende Navo-landen en de
capaciteiten voor het bondgenootschap als geheel. Hij verwees daarbij
naar het streefcijfer van 2 procent van het BNP voor defensieuitgaven, dat
– hoewel deze nog maar door enkele bondgenoten wordt gehaald –
onverminderd van kracht is. Het gaat echter niet alleen om de hoogte van
de uitgaven aan Defensie, maar ook om de mate waarin landen in
Navo-prioriteiten investeren, aldus de secretaris-generaal. Hij verwelkomde tegen deze achtergrond de ontwikkeling van nieuwe output
measures, meetcriteria, die hierin meer inzicht zouden moeten bieden.
Deze indicatoren zullen naar verwachting in februari kunnen worden
gepresenteerd. Ook verwelkomde hij het Nederlandse voornemen om de
SMART-L radars van de LC-fregatten aan te passen als bijdrage aan het
raketverdedigingssysteem van de Navo.
Ik heb in mijn bijdrage gepleit voor Navo- en EU-overstijgende samenwerkingsverbanden bij capaciteitsontwikkeling. Verder heb ik gewezen op het
belang van het vinden van een hernieuwde balans tussen soevereiniteit,
betrouwbaarheid en solidariteit.
Ten slotte is in het kader van transformatie gesproken over de uitvoering
van het Air to Ground Surveillance project (AGS) en de wijze van
financiering daarvan. Zoals gesteld in de geannoteerde agenda heb ik mij
hard gemaakt voor een oplossing waarbij voor AGS dezelfde financieringsvorm geldt als voor AWACS, de andere Navo-capaciteit waaraan niet
alle 28 landen deelnemen. Over de financieringswijze is tijdens de
vergadering geen overeenstemming bereikt. De secretaris-generaal heeft
de Noord Atlantische Raad opdracht gegeven een voorstel te formuleren
dat rekening houdt met de belangen van zowel de deelnemende als de
niet-deelnemende landen. Bij de behandeling van dit voorstel eind dit jaar
zal Nederland wederom pleiten voor een gelijke financiering van AGS en
AWACS.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 676, nr. 139

4

Bijlage bij het verslag van de ministeriële bijeenkomst van 5 en
6 oktober
Overzicht van de elf meest kansrijke projecten in het kader van
de Multinational Approaches.
Het rapport waaraan deze projecten zijn ontleend is nog in ontwikkeling.
Voorstellen kunnen nog worden toegevoegd of afvallen. Dit is vooral
afhankelijk van de veronderstelde haalbaarheid van het voorstel. Bij de
deelnemende landen is de (beoogde) lead nation van het project vet
gedrukt. De beoogde Nederlandse betrokkenheid onderstreept.
1.1 Multinational Logistics Partnership – MRAP Vehicle Maintenance (ISAF)
Doelstelling: het gezamenlijk uitvoeren van onderhoud aan voertuigen
van het type Mine Resistant Ambush Protected (MRAP).
Deelnemende landen: Denemarken, Estland, Griekenland, Hongarije,
Letland, Litouwen, Roemenië, Slovenië, Spanje, Verenigde Staten.
Tijdpad: het overleg tussen deze landen vindt momenteel al plaats, vooral
binnen de logistieke lijn van ISAF.
1.2 Multinational Logistics Partnership – Helicopter Maintenance
(ISAF)
Doelstelling: het gezamenlijk uitvoeren van onderhoud aan helikopters.
Deelnemende landen: Australië, Canada, Duitsland, Italië, Nederland,
Spanje, Turkije, Verenigd Koninkrijk, Verenigde Staten.
Tijdspad: het overleg tussen deze landen vindt momenteel al plaats,
vooral binnen de logistieke lijn van ISAF. Noot: Nederland heeft
momenteel geen helikopters binnen ISAF, maar heeft tot aan het vertrek
van de Apachehelikopters het onderhoud daarvan bij de VS uitbesteed.
1.3 Deployable Contract Specialist Group
Doelstelling: het formeren van een pool van contractspecialisten ten
behoeve van operaties.
Deelnemende landen: Canada, Verenigd Koninkrijk, Verenigde Staten.
Tijdspad: het overleg tussen deze landen vindt momenteel al plaats. De
resultaten zullen worden verwerkt in diverse Navo-aanwijzingen die
betrekking hebben op contracting.
1.4 Immersive Training Environment
Doelstelling: Het delen van trainingsprogramma’s van virtuele trainingsomgevingen.
Deelnemende landen: Bulgarije, Canada, Frankrijk, Griekenland, Kroatië,
Letland, Litouwen, Nederland, Portugal, Slovenië, Spanje, Turkije,
Verenigd Koninkrijk, Verenigde Staten. Het Allied Command Transformation (ACT) leidt dit project.
Tijdspad: onder leiding van ACT worden momenteel de mogelijkheden
voor standaardisatie en uitwisseling van programma’s onderzocht.
1.5 Centres of Excellence as hub of E&IT
Doelstelling: Het toebedelen van een leidende rol aan de Centres of
Excellence (COE) op het gebied van opleiding en training op het gebied
van hun specialisme.
Deelnemende landen: Framework en Sponsoring Nations van CIMIC COE
(Nederland), MILMED (militair-medisch) COE, CCD (cyber) COE, DAT

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 676, nr. 139

5

(antiterrorisme) COE, HUMINT (inlichtingen) COE. Het Allied Command
Transformation (ACT) leidt dit project.
Tijdspad: onder leiding van ACT worden momenteel in overleg met de
COE’s de mogelijkheden onderzocht. Dit kan leiden tot aanvullingen op
het werkprogramma van de COE’s.
1.6 CIS E-learning Training Centres Network
Doelstelling: Het opzetten van een netwerk voor het delen van onlinetrainingen op het gebied van communicatie- en informatiesystemen (CIS)
Deelnemende landen: Albanië, Canada, Kroatië, Griekenland, Hongarije,
Italië, Letland, Nederland, Portugal, Roemenië, Slovenië, Verenigd
Koninkrijk, Turkije. Het Allied Command Transformation (ACT) leidt dit
project.
Tijdspad: onder leiding van ACT worden momenteel, in overleg met
Nederland en Portugal, de mogelijkheden onderzocht. Deze beide landen
hebben namelijk al gesteld hun trainingen te willen delen.
1.7 Individual training and Education Programme (ITEP)
Doelstelling: Het bereiken van efficiëntere en doelmatiger afstemming van
trainingsprogramma’s op het gebied van training voor individueel
Navo-personeel dat op missie gaat.
Deelnemende landen: Bulgarije, Denemarken, Frankrijk, Griekenland,
Hongarije, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Nederland, Noorwegen,
Portugal, Roemenië, Slovenië, Spanje, Tsjechië, Turkije, Verenigd
Koninkrijk. Het Allied Command Transformation (ACT) leidt dit project.
Tijdspad: onder leiding van ACT wordt momenteel een inventarisatie
uitgevoerd welke cursussen in aanmerking komen voor plaatsing in deze
applicatie. ACT beoogt de applicatie in maart 2012 operationeel te
hebben.
1.8 Generate more participation from NATO nations in de
Multinational Experiment (MNE)
Doelstelling: Het betrekken van meer landen bij de huidige en volgende
cyclus van de MNE. De MNE is een programma waarin gezamenlijk
onderzoek gedaan wordt naar militaire cyber defense technologie, zoals
cyber surveillance & reconnaisance, cyber command & control en
cyberresponse.
Deelnemende landen: Australië, Canada, Denemarken, Finland, Frankrijk,
Duitsland, Hongarije, Italië, Korea, Nederland, Noorwegen, Polen, Spanje,
Tsjechië, Turkije, Verenigd Koninkrijk, Verenigde Staten, Zweden.
Tijdspad: De volgende MNE-campagne zal naar verwachting in januari
2013 starten.
1.9 Multinational pool of Maritime Patrol Aircraft (MPA)
Doelstelling: Het verbeteren van de afstemming van vraag en aanbod op
het gebied van maritieme patrouillevliegtuigen. De pijlers zijn het
samenbrengen van de middelen en en het tot stand brengen van een
coördinatie- en verrekeningsmechanisme.
Deelnemende landen: Duitsland, Griekenland, Luxemburg, Polen,
Spanje.
Tijdspad: Duitsland gaat nu in overleg met de overige landen een
werkprogramma opstellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 676, nr. 139

6

1.10 Remote Controlled Vehicles for Route Clearance Operations
Doelstelling: Het gezamenlijk verwerven van op afstand bedienbare
voertuigen tegen bermbommen.
Deelnemende landen: Duitsland, Italië, Kroatië, Nederland, Noorwegen,
Roemenië, Spanje, Turkije, Verenigde Staten.
Tijdspad: Indien landen zich daadwerkelijk committeren kan dit project
medio 2012 van start gaan.
1.11 Multinational Joint Headquarters
Doelstelling: Het omvormen van het Duitse hoofdkwartier in Ulm naar een
uitzendbaar multinationaal joint operationeel hoofdkwartier ten behoeve
van zowel Navo- als EU-operaties.
Deelnemende landen: Duitsland. Dit voorstel is nieuw en daarom is
positie van andere landen nog niet bekend. Nederland heeft een positieve
grondhouding bij beschouwing van dit voorstel.
Tijdspad: Indien binnen de NAVO en de EU draagvlak voor dit voorstel
bestaat zal Duitsland dit voorstel verder uitwerken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 676, nr. 139

7