Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 780

Wijziging van de Aanbestedingswet 2012 en de
Aanbestedingswet op defensie- en
veiligheidsgebied in verband met de
implementatie van richtlijn 2014/55/EU van het
Europees Parlement en de Raad van 16 april
2014 inzake elektronische facturering bij
overheidsopdrachten

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 14 november 2017
1. Inleiding
Graag wil ik de leden van de vaste commissie voor Economische Zaken
danken voor hun vragen over de Wijziging van de Aanbestedingswet 2012
en de Aanbestedingswet op defensie- en veiligheidsgebied in verband
met de implementatie van richtlijn 2014/55/EU van het Europees
Parlement en de Raad van 16 april 2014 inzake elektronische facturering
bij overheidsopdrachten.
Op de gestelde vragen ga ik, in overeenstemming met de Minister van
Defensie, hieronder in. Daarbij wordt in de beantwoording de volgorde
van het verslag aangehouden.
2. Richtlijn 2014/55/EU
De leden van de CDA-fractie vroegen nader in te gaan op het effect van
het wetsvoorstel op de verkorting van de betalingstermijnen en het sneller
betalen van facturen.
Zoals in de memorie van toelichting is aangegeven, creëert elektronisch
factureren (e-factureren) alleen de mogelijkheid om betaaltermijnen te
verkorten en/of facturen sneller te betalen. Of daarvan daadwerkelijk
sprake zal zijn, is afhankelijk van de wijze waarop verzendende en
ontvangende organisaties e-factureren hebben geïmplementeerd in hun
werkprocessen en hoe deze organisaties in de praktijk omgaan met de
nieuwe mogelijkheden die e-factureren biedt voor verkorting van
betaaltermijnen en het sneller betalen van facturen. Het nader specificeren
van de effecten is vanwege de vele specifieke omstandigheden van
organisaties niet mogelijk. Hierbij is het belangrijk om te vermelden dat
betaaltermijnen onderdeel zijn van de contractonderhandelingen tussen
klant en leverancier en daar zal e-factureren naar verwachting geen
directe invloed op hebben.
De leden van de CDA-fractie vroegen of de leveranciers van aanbestedende diensten en speciale sectorbedrijven makkelijk kunnen voldoen aan
een (eventueel) in de overeenkomst opgenomen verplichting tussen de

kst-34780-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 780, nr. 6

1

leverancier en de aanbestedende dienst of speciale sectorbedrijf om
e-facturen aan te leveren.
De verwachting is dat alle leveranciers van aanbestedende diensten en
speciale sectorbedrijven makkelijk aan deze eis kunnen voldoen. Voor alle
typen leveranciers zijn er voldoende laagdrempelige instrumenten/
oplossingen beschikbaar. Dit is reeds vastgesteld door Capgemini
Consulting in 2014 in het rapport «Quick scan laagdrempelige
e-factuuroplossingen voor het MKB»1. Sindsdien zijn nog veel meer
innovatieve en gebruiksvriendelijke instrumenten/oplossingen op de
markt gekomen en dat aantal blijft verder groeien. De ervaring van de
overheden bij een overgang naar e-facturen is dat sommige leveranciers
nog wel moeten wennen aan de nieuwe werkwijze. De verwachting is dat
vooral voor leveranciers die gebruik (gaan) maken van de samenwerkende softwarepakketten en serviceproviders die onderdeel uit maken van
het open afsprakenstelsel «Simplerinvoicing»2 een overgang relatief
makkelijk is.
De leden van de SP-fractie vroegen hoeveel aanbestedende diensten en
door hen gecontracteerde bedrijven reeds in staat zijn om e-facturen te
gebruiken en of bedrijven die factureringssystemen aanbieden de
systematiek reeds verwerkt hebben in door hen geleverde softwarepakketten.
Er is op dit moment niet bekend hoeveel aanbestedende diensten en door
hen gecontracteerde bedrijven in staat zijn om e-factureren te gebruiken.
In principe kunnen alle aanbestedende diensten en door hen gecontracteerde bedrijven nu al e-facturen gebruiken, omdat daarvoor al veel
oplossingen in de markt beschikbaar zijn en er steeds meer bijkomen. De
voortgang van e-factureren door aanbestedende diensten wordt alleen in
algemene zin gemonitord bij de overheden (Rijk, gemeenten, provincies
en waterschappen). Alle 58 Rijksdiensten die vallen onder de ministeries
zijn sinds 1 januari 2017 in staat om e-facturen te gebruiken. Een overzicht
van medeoverheden die in staat zijn om e-facturen te gebruiken is terug te
vinden in de implementatiemonitor van PIANOo3. Deze monitor wordt
continu bijgewerkt op basis van door medeoverheden aangeleverde
informatie. Volgens die informatie zijn er momenteel 16 medeoverheden
in staat om e-facturen te gebruiken, 26 medeoverheden zijn het gebruik
van e-facturen aan het implementeren en 99 medeoverheden zijn zich aan
het voorbereiden op een implementatie. De overige medeoverheden zijn
zich vooral nog aan het oriënteren of hebben nog geen informatie
aangeleverd.
De e-factuursystematiek zit veelal reeds in of kan gebruikt worden met de
meeste door het bedrijfsleven en overheden gebruikte administratieve
software. De belangrijkste aanbieders van factuuroplossingen maken
onderdeel uit van het Simplerinvoicing open afsprakenstelsel. De
verwachting is dat de implementatie van de Europese norm in de
Nederlandse factureringssystemen goed zal verlopen, omdat de in
Nederland veel gebruikte nationale normen (zoals nu binnen de rijksoverheid en Simplerinvoicing gebruikt worden) en de Europese norm
goed op elkaar aansluiten. De aanbieders van factureringsystemen die
onderdeel uitmaken van Simplerinvoicing hebben aangegeven de
Europese norm snel te gaan gebruiken in hun oplossingen.

1

https://www.pianoo.nl/document/12558/quick-scan-laagdrempelige-e-factuuroplossingenvoor-mkb
2
http://get.simplerinvoicing.org en http://www.simplerinvoicing.org/
3
https://www.pianoo.nl/externelink/implementatiemonitor-e-factureren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 780, nr. 6

2

3. Bedrijfseffecten en regeldruk
De leden van de CDA-fractie vroegen of het klopt dat in het wetsvoorstel is
gekozen om het ontvangen en verwerken van e-facturen niet verplicht te
stellen voor opdrachten onder de Europese drempelwaarde, en zo ja, wat
hiervoor de reden is en of het juridisch mogelijk is om een dergelijke
verplichting ook op te leggen voor opdrachten onder de drempelwaarde.
Het klopt dat in het wetsvoorstel aanbestedende diensten en speciale
sector bedrijven niet verplicht worden om bij opdrachten onder de
Europese drempelwaarden e-facturen te kunnen ontvangen en verwerken.
De reden hiervoor is dat de Europese richtlijn uitgaat van het toepassingsgebied van de aanbestedingsrichtlijnen en dus alleen gaat over
opdrachten boven de Europese drempelbedragen. Een verplichting
opnemen voor aanbestedende diensten om ook onder de drempelbedragen e-facturen te kunnen ontvangen en verwerken zou weliswaar
juridisch mogelijk zijn, maar volgt dus niet rechtstreeks uit de Europese
richtlijn. Nationaal beleid is erop gericht om zo efficiënt mogelijk aan de
Europese eisen te voldoen en dus om zo min mogelijk nationale koppen
op Europese regels te hebben. Vooralsnog lijken ook andere Europese
lidstaten niet voor het invoeren van een dergelijke verplichting te kiezen,
omdat de verwachting is dat als aanbestedende diensten hun systemen
hebben ingericht voor e-facturen bij opdrachten boven de drempelwaarde
zij dat zullen willen gebruiken voor al hun facturen, ook onder de
drempelwaarde. Een verplichting lijkt dus niet nodig. Overigens wordt
aanbestedende diensten door het programmabureau e-factureren bij
PIANOo aangeraden om een clausule over e-facturen standaard op te
nemen in alle inkoopovereenkomsten die zij sluiten, dus ook overeenkomsten onder de drempelwaarden. Deze aanpak is in 2015 tussen
vertegenwoordigers van het bedrijfsleven en overheden afgesproken als
praktische werkwijze. Sinds 1 januari 2017 past de rijksoverheid deze
werkwijze toe bij nieuwe opdrachten en dat lijkt goed te werken.
De leden van de SP-fractie vroegen naar de actualiteit van de besparingscijfers en hoeveel het totale bedrag is dat betrekking heeft op het
versturen van facturen aan de overheid.
De cijfers van de maatschappelijke kosten- en baten analyse zijn opgesteld
op basis van conservatieve schattingen en gemaakt toen de Europese
richtlijn werd gepubliceerd. De besparing van ruim één miljard, op basis
van ruim één miljard in- en verkoop facturen jaarlijks in Nederland, vormt
nog steeds een goed uitgangspunt. Het bedrag dat jaarlijks bespaard kan
worden met het versturen van facturen aan de overheid is circa € 30
miljoen, uitgaande van circa 12 miljoen inkoopfacturen per jaar voor
overheden.
4. Inwerkingtreding
De leden van de CDA-fractie vroegen of de wet geëvalueerd gaat worden.
Het wetsvoorstel betreft een een-op-een implementatie van de Europese
richtlijn. De richtlijn zal Europees geëvalueerd worden. In artikel 12 van de
richtlijn is namelijk de verplichting voor de Europese Commissie
opgenomen om binnen drie jaar na de uiterste implementatiedatum een
onderzoek uit te voeren naar de gevolgen van de richtlijn voor de interne
markt en voor de invoering van elektronische facturering bij overheidsopdrachten. Het opnemen van een evaluatiebepaling in dit wetsvoorstel
wordt daarom niet nodig geacht.
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
M.C.G. Keijzer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 780, nr. 6

3