Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 612

Structuurvisie Windenergie op land

Nr. 44

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 mei 2014
Op 24 april 2014 hebben het AO en VAO windenergie (Handelingen II
2013/14, nr. 80) plaatsgevonden. Met deze brief informeer ik u, mede
namens de Minister van Infrastructuur en Milieu, over de wijze waarop ik
gevolg geef aan de door uw Kamer aangenomen moties.
Algemeen kader voor windenergie
Het beleid en instrumentarium voor windenergie is vastgelegd in een
aantal (beleids)documenten alsook in wet- en regelgeving. Deze zaken zijn
bij diverse gelegenheden in meerderheid gesteund door uw Kamer. Ik
acht mij hier dan ook aan gebonden bij de uitvoering van de door uw
Kamer aangenomen moties.
Concreet hanteer ik daarom vier uitgangspunten waarbinnen ik gevolg
geef aan de moties. Deze uitgangspunten komen overeen met hetgeen ik
tijdens het VAO van 24 april 2014 naar voren heb gebracht:
1. Doelstelling 14% hernieuwbare energie in 2020 en 16% hernieuwbare
energie in 2023: Deze doelstellingen zijn gebaseerd op de Europese
richtlijn hernieuwbare energie (2009/28/EG) en vastgelegd in het
Energieakkoord voor Duurzame Groei. Een meerderheid van uw Kamer
heeft het Energieakkoord gesteund, waarbij diverse fracties hebben
aangedrongen op tijdige realisatie van de doelen voor hernieuwbare
energie. In het Energieakkoord wordt ter invulling van de doelstelling
van 14% uitgegaan van de realisatie van 6000 MW windenergie op
land in 2020;
2. Rijkscoördinatieregeling: Conform de Elektriciteitswet 1998 is de
rijkscoördinatieregeling (RCR) van toepassing op windparken van 100
MW en groter. De RCR zorgt voor een vereenvoudiging en versnelling
van de (vergunning)procedures en de ruimtelijke inpassing. De RCR is
essentieel voor het tijdig realiseren van grootschalige windparken en
daarmee voor het behalen van de doelstelling van 14% duurzame
energie in 2020;
3. Structuurvisie Windenergie op land: Op 28 maart 2014 heeft het
kabinet de Structuurvisie Windenergie op land vastgesteld. Dit is het

kst-33612-44
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 612, nr. 44

1

beleidskader voor mijn inzet ten aanzien van windparken groter dan
100 MW die van rechtswege onder de Rijkscoördinatieregeling (RCR)
vallen;
4. Afspraken met provincies: Op 31 januari 2013 heeft het kabinet
afspraken gemaakt met de provincies over de realisatie van 6000 MW
windenergie op land in 2020. Daarbij is per provincie een resultaatafspraak gemaakt over de minimale hoeveelheid te realiseren windenergie op land.
Conform de afspraken moeten de provincies uiterlijk 30 juni 2014
voldoende ruimte voor de met hen afgesproken taakstellingen hebben
vastgelegd in provinciale ruimtelijke visies. Deze deadline van 30 juni 2014
is vastgelegd rekening houdend met het feit dat de gemiddelde
doorlooptijd van de besluitvorming over een windpark van start tot aan
uiteindelijke plaatsing van de windmolens 5 tot 7 jaar bedraagt. Dat
betekent dat het tijdpad vanaf 30 juni 2014 uiterst kritisch is1. Het naar
achteren verplaatsen van het tijdpad kan niet aan de orde kan zijn, omdat
het behalen van de doelstelling van 14% hernieuwbare energie in 2020
daarmee in gevaar komt.
De Kamer vraagt het kabinet in haar moties de provincies Groningen en
Friesland meer ruimte te geven voor het verkennen van alternatieven en
met deze provincies specifieke afspraken te maken. Het kabinet volgt
hierin de wens van de Kamer, zij het dat specifieke afspraken wel – onder
meer – moeten passen in het licht van de vastgestelde Structuurvisie
Wind op Land en de reeds gestarte RCR-procedures. Voor deze specifieke
afspraken verwijs ik u naar de tekst onder de betreffende moties. De
andere gebieden in de Structuurvisie Windenergie op land vallen buiten
deze uitzondering en moeten, conform de bestuurlijke afspraken met het
IPO, uiterlijk 30 juni 2014 ruimtelijk zijn vastgelegd.
Hieronder ga ik concreet in op de aangenomen moties.
Motie De Vries c.s. (Kamerstuk 33 612, nr. 27) over windpark N33
Met de motie De Vries c.s. (Kamerstuk 33 612, nr. 27) verzoekt de Kamer
de regering om de provincie Groningen, onder de voorwaarde dat deze
haar taakstelling voor 2020 realiseert, de ruimte te bieden voor onderzoek
naar een alternatief voor het beoogde windpark N33 en om de lopende
RCR-procedure aan te houden totdat dit onderzoek is afgerond.
Met de provincie Groningen is een taakstelling van 855,5 MW windenergie
op land in 2020 afgesproken. Conform de gemaakte afspraken tussen het
kabinet en de provincie heeft de provincie Groningen tot uiterlijk 30 juni
2014 de tijd om de daarvoor benodigde ruimte in een ruimtelijke visie vast
te leggen. Het is mogelijk dat de provincie daarbij alternatieven voor de
locatie N33 in kaart brengt. Voor dit alternatief geldt conform de afspraken
Rijk-IPO dat uiterlijk op 1 januari 2018 wordt begonnen met de bouw.
De provincie Groningen wil een alternatieve locatie welke geheel of
gedeeltelijk buiten de in de SVWOL opgenomen locatie N33 ligt meer
gedetailleerd onderzoeken. Ik geef de provincie tot uiterlijk 1 september
2014 de tijd om dit onderzoek uit te voeren en de resultaten daarvan aan
mij toe te sturen.
Ik wil de provincie de ruimte bieden om het alternatief te realiseren indien
uit dit onderzoek blijkt dat:

1

Ten aanzien van alternatieven wordt vaak aangevoerd dat deze sneller zijn te realiseren, maar
de praktijk heeft aangetoond dat naarmate een beoogd project concreter en dichter bij
besluitvorming komt, de weerstand en bezwaren toenemen, met vaak vertraging als gevolg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 612, nr. 44

2

1.
2.

3.

het alternatief op de in het MER voor windpark N33 onderzochte
criteria wezenlijk beter scoort;
er overeenstemming is bereikt met de betrokken initiatiefnemers over
een alternatief projectvoorstel dat aangemeld kan worden voor de
RCR;
de betreffende initiatiefnemers beschikken over de voor het alternatief noodzakelijke grondposities.

Ik verwacht daarbij van de provincie Groningen dat zij bereid is de
gevolgen van een wijziging in de lopende RCR-procedure op zich te
nemen. De resultaten van het onderzoek die mij op 1 september 2014
bereiken zal ik betrekken bij de verdere besluitvorming in het kader van de
RCR voor windpark N33.
Mocht op basis van de resultaten van het onderzoek de keuze vallen op
een alternatieve locatie buiten het in de SVWOL opgenomen gebied, dan
dient de provincie voor 1 januari 2015 met een besluit van Provinciale
Staten het betreffende gebied planologisch te hebben vastgesteld.
Daarmee geef ik, rekening houdend met mijn eerder genoemde uitgangspunten, maximaal uitvoering aan de motie.
Motie De Vries en Dik-Faber (Kamerstuk 33 612, nr. 28) over het
windpark in de Drentse Veenkoloniën
Met de motie De Vries en Dik-Faber (Kamerstuk 33 612, nr. 28) verzoekt de
Kamer de regering om bij het windpark in de Drentse Veenkoloniën de
gebiedsvisie van de provincie als uitgangspunt te nemen, mits de
provincie garandeert dat de taakstelling voor 2020 wordt gerealiseerd.
Ik heb uw Kamer op 7 januari 2014 geïnformeerd over hoe ik wil omgaan
met de besluitvorming over RCR-windpark De Drentse Monden en
Oostermoer2. Ik heb u toen tevens mijn brief van 20 december 2013 aan
de Commissaris van de Koning van de provincie Drenthe gestuurd. In
laatstgenoemde brief heb ik aangegeven dat het Rijk zich inspant om de
drie gebieden uit de gebiedsvisie van de provincie Drenthe als eerste stap
te verkennen.
Ik heb in dat kader de Rijksadviseur voor het landschap gevraagd om zijn
landschappelijke visie te geven over de inpassing van windenergie in het
plangebied van het windpark. De landschappelijke visie zal op korte
termijn met betrokken partijen worden besproken in een bestuurlijk
overleg.
Met mijn geschetste lijn zoals verwoord in mijn brief aan de Commissaris
van de Koning van de provincie Drenthe, alsmede de landschappelijke
visie van de Rijksadviseur voor het landschap, waarin de drie gebieden uit
de gebiedvisie als eerste stap zijn verkend, geef ik invulling aan de motie.
Motie De Vries c.s. (Kamerstuk 33 612, nr. 29) over maximering
Windpark Fryslân op 250 MW
Met de motie De Vries c.s. (Kamerstuk 33 612, nr. 29) verzoekt de Kamer
de regering om de voorbereiding van windpark Fryslân vooralsnog te
beperken tot een omvang van maximaal 250 MW en daarbij te kiezen voor
het gedeelte van het plangebied dat het verst van de kust ligt. Tevens
verzoekt de Kamer de regering om de provincie Fryslân de ruimte te
geven om het resterende deel van de Friese taakstelling op land te
2

Kamerstuk 31 239, nr. 174.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 612, nr. 44

3

realiseren door middel van het initiatief van het comité Hou Friesland
Mooi, de Friese Milieufederatie en het platform Duurzaam Friesland.
Met de provincie Fryslân is een taakstelling van 530,5 MW afgesproken.
Daarbij was de inzet van de provincie Fryslân zelf om meer dan 250 MW
windenergie in het IJsselmeer (windpark Fryslân) te realiseren. Deze wens
van de provincie is overgenomen in de Structuurvisie Windenergie op
land.
De provincie Friesland heeft binnen deze afspraken de mogelijkheid om
uiterlijk 30 juni 2014 te komen met realistische alternatieven. Voor deze
alternatieven geldt conform de afspraken Rijk-IPO dat uiterlijk op 1 januari
2018 wordt begonnen met de bouw.
De resultaten die mij op 30 juni 2014 bereiken, zal ik betrekken bij de
verdere besluitvorming in het kader van de RCR voor windpark Fryslân.
Als ik daarbij tot het oordeel kom dat er sprake is van realistische
alternatieven, dan zal ik de provincie tot uiterlijk 1 januari 2015 de ruimte
geven om de totale taakstelling planologisch in te vullen en vast te stellen.
In dat geval zal ik tot dat moment geen ontwerp-inpassingsplan voor
windpark Fryslân ter inzage leggen en zal ik bij het opstellen van het
ontwerp-inpassingsplan rekening houden met de door de provincie
vastgestelde planologische invulling van haar taakstelling.
Daarmee geef ik, rekening houdend met mijn eerder genoemde uitgangspunten, maximaal uitvoering aan deze motie.
Motie De Vries en Jansen (33 612, nr. 30) over vooraf inschatten van
mogelijke planschade
Met de motie De Vries en Jansen (nr. 30) verzoekt de Kamer de regering
om initiatiefnemers binnen de gebruikelijke procedures te verplichten bij
windprojecten vooraf inschattingen te laten maken door erkende
taxatiebureaus over mogelijke planschade.
Planschade is gekoppeld aan een aantal in de Wet ruimtelijke ordening
(Wro) genoemde oorzaken, met name de bepalingen van een bestemmingsplan of een inpassingsplan. De Wro en daaronder liggende
regelgeving vereist dat in een toelichting bij een bestemmingsplan inzicht
wordt gegeven in de uitvoerbaarheid van dat plan. Dit omvat in de praktijk
ook de financiële uitvoerbaarheid, inclusief een inschatting van mogelijk
te honoreren planschadeclaims. Deze verplichting geldt ook in het geval
dat een omgevingsvergunning op grond van de Wet algemene bepalingen
omgevingsrecht wordt verleend, waarbij wordt afgeweken van een
bestemmingsplan.
Als ruimtelijke besluitvorming op verzoek van een initiatiefnemer
plaatsvindt, zal de onderbouwing van de financiële uitvoerbaarheid
(deels) van de initiatiefnemer moeten komen. De initiatiefnemer zal dan
een voorafgaande inschatting van de kosten moeten maken, waaronder
die voor planschade. In de praktijk is het – mede gezien de duur van
ruimtelijke procedures – in dit stadium niet mogelijk om een volledig
oordeel over planschade op te nemen, zoals de motie verzoekt. Dat is ook
niet nodig, want de Wet ruimtelijke ordening kent een zelfstandige
planprocedure die daarvoor meer geschikt is en die pas volgt na de
ruimtelijke besluitvorming, waarbij op basis van een planvergelijking
wordt beoordeeld of er planschade is. In deze procedure worden
onafhankelijke adviseurs ingeschakeld die de planschade beoordelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 612, nr. 44

4

Motie Mulder c.s. (Kamerstuk 33 612, nr. 31) over de gedragscode
zoals neergelegd in het Energieakkoord
Met de motie Mulder c.s. (Kamerstuk 33 612, nr. 31) verzoekt de Kamer de
regering om de regie te nemen in de totstandkoming van de gedragscode
zoals neergelegd in het Energieakkoord en daarbij zowel de windsector en
milieugroeperingen als omwonenden verenigd in de NLVOW te betrekken,
en als Rijk en provincies deze code ook te ondertekenen.
In het Energieakkoord is de totstandkoming van een gedragscode
nadrukkelijk bij de sector neergelegd. Het Rijk vindt het van belang dat
burgers kunnen participeren in windprojecten.
Daarbij worden twee typen participatie onderscheiden: planparticipatie en
financiële participatie. Planparticipatie is onderdeel van de RCR. Daarbij
wordt ook aan andere overheden gevraagd planparticipatie te organiseren. Burgers financieel laten participeren is echter een zaak van de
initiatiefnemers. Het Rijk kan en wil dit niet opleggen, maar stimuleren
initiatiefnemers wel om dit te doen. Door financiële participatie kan de
acceptatie voor windenergie worden vergroot.
Gezien de diversiteit van de projecten en het maatwerk dat in samenwerking met publieke en private partijen nodig is, heeft het kabinet er niet
voor gekozen om deze financiële participatie in een wet vast te leggen.
Het kabinet is juist een voorstander van de gedragscode zoals neergelegd
in het Energieakkoord in de vorm van zelfregulering door de sector. De
private partijen hebben hier eigen verantwoordelijkheid genomen en zijn
reeds voortvarend in gesprek om de gedragscode te realiseren.
Ik heb uw Kamer in het AO van 24 april 2014 toegezegd dat ik er op zal
toezien dat de gedragscode voor de zomer van 2014 gereed zal zijn. Ik zal
daarbij het belang van het betrekken van alle relevante partijen nog eens
duidelijk onderstrepen richting de sector (via de branchevereniging
NWEA).
Ik streef ernaar om de definitieve gedragscode, voorzien van een reactie,
voor de zomer aan uw Kamer te sturen. Hiermee meen ik, binnen de
mogelijkheden die ik heb en de afspraken uit het Energieakkoord, in
voldoende mate invulling te geven aan de overwegingen achter deze
motie.
Motie Litjens en De Vries (Kamerstuk 33 612, nr. 37) over
alternatieven voor grote windparken een kans geven
Met de motie Litjens en De Vries (Kamerstuk 33 612, nr. 37) verzoekt de
Kamer de regering om concrete alternatieven voor grote windmolenparken serieus een kans te geven, en de bevoegdheid voor de keuze van
de alternatieven bij de provincie te leggen.
Op grond van de Elektriciteitswet 1998 is de RCR automatisch van
toepassing op windparken van 100 MW en groter. Dat betekent dat de
Ministers van Economische Zaken en van Infrastructuur en Milieu onder
meer het bevoegd gezag zijn voor de ruimtelijke inpassing van deze
windparken. Gelet op deze wettelijke bepaling interpreteer ik deze motie
zodanig dat deze alleen betrekking heeft op windparken kleiner dan 100
MW.
Zoals hierboven aangegeven moeten de provincies uiterlijk 30 juni 2014
de benodigde ruimte voor de taakstelling van 6000 MW in ruimtelijke
visies hebben vastgelegd. Daarbij hebben de provincies de mogelijkheid
om de in de motie genoemde alternatieven in de ruimtelijke visies op te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 612, nr. 44

5

nemen. De resultaten die mij op 30 juni 2014 bereiken, zal ik, voor zover
relevant, betrekken bij mijn besluitvorming in het kader van de projecten
die onder de RCR vallen.3
Daarmee geef ik, rekening houdend met mijn eerder genoemde uitgangspunten, maximaal uitvoering aan deze motie.
Gewijzigde motie Verhoeven en Van Veldhoven (Kamerstuk
33 612, nr. 43) over het betrekken van reservelocaties bij de
evaluatie van het Energieakkoord
Met de gewijzigde motie Verhoeven en Van Veldhoven (Kamerstuk 33 612,
nr. 42) verzoekt de Kamer de regering om bij de evaluatie van het
Energieakkoord in 2016 de opgave van de reservelocaties per provincie te
betrekken.
In het VAO van 24 april 2014 heb ik aangegeven dat ik deze motie zal
uitvoeren en de door uw Kamer gevraagde punten zal betrekken bij de
evaluatie van het Energieakkoord in 2016.
Vervolg
Parallel aan verzending van deze brief aan uw Kamer informeer ik de
verschillende betrokken provincies over de consequenties van de
aangenomen moties, in het bijzonder daar waar het gaat om het
vaststellen van de provinciale ruimtelijke visies voor de inpassing van
windenergie op land en de lopende RCR-procedures.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

3

Zoals aangegeven in reactie op de moties De Vries c.s., Kamerstuk 33 612, nr. 27 en Kamerstuk
33 612, nr. 29, ben ik bereid om voor de provincies Friesland en Groningen specifieke afspraken
te maken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 612, nr. 44

6