Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 367

Wijziging van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek
in verband met het inroepen van een bedenktijd
door het bestuur van een beursvennootschap

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 11 februari 2020
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en
gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van het voorstel van wet
genoegzaam voorbereid.
Inhoudsopgave
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.

Inleiding
Doel en aanleiding
Huidig stelsel van corporate governance gelet op
strategie van de vennootschap
Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
Effecten en samenloop
Verhouding tot Europees recht
Gevolgen
Advies en consultatie

1
2
2
3
5
6
6
6

1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
tot wijziging van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek in verband met het
inroepen van een bedenktijd door het bestuur van een beursvennootschap (hierna: het wetsvoorstel). Zij erkennen het belang dat ondernemingen bij hun beleidsvorming zorgvuldig alle belangen van hun
stakeholders afwegen en onderschrijven daarmee in algemene zin de
doelstellingen van het wetsvoorstel. Wel hebben voornoemde leden de
nodige vragen en opmerkingen over het wetsvoorstel.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Deze leden achten het van grote meerwaarde dat
een bestuur in staat wordt gesteld om kalm, gedegen en weloverwogen

kst-35367-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 367, nr. 5

1

besluiten te nemen over de toekomst van de onderneming. Daarbij achten
zij het van belang dat wordt gekeken naar het voortbestaan van de
onderneming op de lange termijn en niet enkel of de belangen van
aandeelhouders het zwaarst wegen. Het wetsvoorstel geeft een bestuur
het instrument in handen om rust te creëren in wat snel een chaotische
periode kan zijn. Wel hebben voornoemde leden nog enkele vragen.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
en begrijpen het streven van de regering om Nederlandse belangen van
beursvennootschappen te beschermen. Voornoemde leden willen de
regering nog enkele vragen stellen over het gekozen middel.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel. Zij lezen dat de in het wetsvoorstel
geïntroduceerde bedenktijd van maximaal 250 dagen besturen van
beursgenoteerde naamloze vennootschappen meer rust en tijd moet
gunnen voor het beoordelen van alle betrokken belangen om zo een
zorgvuldige beleidsbepaling te kunnen garanderen. Een bedenktijd zou
bescherming bieden tegen de bemoeienis met het ondernemingsbeleid
van bepaalde, op korte termijn gerichte, aandeelhouders bij bijvoorbeeld
overnames. Voornoemde leden hebben hierover enkele vragen.
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het wetsvoorstel. Zij steunen de regering wanneer zij tracht de zeer grote
invloed van aandeelhouders op een onderneming te beperken. Wel
vragen deze leden zich af of dit wetsvoorstel daarvoor voldoende zal zijn.
Voornoemde leden hebben nog de nodige vragen over de precieze
invulling en de gemaakte keuzes.
2. Doel en aanleiding
De leden van de VVD-fractie lezen dat het wetsvoorstel beoogt
zorgvuldige besluitvorming van beursvennootschappen te bevorderen en
uitvoering te geven aan het regeerakkoord. Tegelijkertijd is in het
regeerakkoord bepaald dat een bedenktijd bij strategiewijziging niet het
kapitaalverkeer van de onderneming mag raken. Deze leden vragen de
regering hoe in het wetsvoorstel is gewaarborgd dat het kapitaalverkeer
van de onderneming niet wordt getroffen als een bedenktijd wordt
ingeroepen door het bestuur.
De leden van de D66-fractie constateren dat de responstijd reeds bestaat
en dat deze lijkt op de bedenktijd. Deze leden vragen hoe deze twee
instrumenten zich tot elkaar verhouden. Wat is de meerwaarde van de
voorgestelde bedenktijd ten opzichte van de reeds bestaande responstijd?
Zullen bedrijven in de toekomst de voorkeur hebben voor het gebruik van
een responstijd of een bedenktijd?
Voornoemde leden zien de raad van commissarissen veelal als het orgaan
dat van een afstand objectief de gang van zaken van een onderneming
kan beoordelen. Wanneer aandeelhouders en bestuur niet op één lijn
zitten dan zou juist de raad van commissarissen rust moeten kunnen
brengen. De leden van de D66-fractie vragen waarom de regering hier niet
voor heeft gekozen.
3. Huidig stelsel van corporate governance gelet op strategie van
de vennootschap
De leden van de VVD-fractie delen de mening dat juist bij vijandige
overnames een gedegen strategie en een zorgvuldige belangenafweging
van ondernemingen essentieel zijn. Ook delen voornoemde leden het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 367, nr. 5

2

belang van een goede dialoog met alle stakeholders. Zij vragen of de
regering niet een risico ziet dat het inroepen van bedenktijd juist een
goede dialoog met alle stakeholders kan belemmeren. Heeft de regering
overwogen om een bedenktijd pas wettelijk mogelijk te maken nadat het
bestuur heeft aangetoond dat de bedenktijd in het belang van de goede
dialoog is?
4. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
De leden van de VVD-fractie stellen dat, om te voorkomen dat besturen
van ondernemingen oneigenlijk gebruik maken van de bedenktijd, het
verzoek tot schorsing of ontslag of het (vijandig) bod wezenlijk in strijd
dient te zijn met het belang van de onderneming. De aan het woord zijnde
leden vragen wanneer deze elementen wezenlijk in strijd zijn met het
belang van de onderneming. Op welke wijze dient het bestuur dit te
motiveren? Welke elementen moet de rechter meewegen om dit te
toetsen bij een verzoek tot beëindiging van de bedenktijd?
De leden van de CDA-fractie vragen de regering of het klopt dat de
bedenktijd in het geval van een vijandig bod kan worden ingeroepen
vanaf het moment dat het bod openbaar wordt gemaakt, dan wel uiterst
op het moment dat het bod wordt uitgebracht. Tevens vragen deze leden
of het inroepen van de bedenktijd aan meer voorwaarden is gebonden
dan het open begrip «redelijke termijn». Voorts vragen de aan het woord
zijnde leden of de regering met een voorbeeld kan illustreren hoe de
Ondernemingskamer het moment van inroepen van de bedenktijd kan
meewegen bij de toets of een bestuur in redelijkheid heeft kunnen
oordelen of het bod wezenlijk in strijd is met het belang van de vennootschap.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering voorts of een verzoek tot
ontslag van een bestuurder of commissaris altijd in openbaarheid dient te
gebeuren. Indien dit niet het geval is, vragen deze leden of het wenselijk is
dat een bedenktijd begint te lopen in het geval een verzoek verder niet
kenbaar is voor de buitenwereld. Voornoemde leden vragen of het niet
meer in de rede ligt dat de bedenktijd begint te lopen op het moment dat
de agenda voor de algemene ledenvergadering is verzonden.
De aan het woord zijnde leden constateren dat de Commissie vennootschapsrecht ook met een dergelijk alternatief aanknopingspunt is
gekomen. Onderkent de regering dat er met het voorgestelde aanknopingspunt strategisch kan worden gehandeld door activistische aandeelhouders? De leden van de CDA-fractie vragen de regering hoe het zit
wanneer een bedenktijd is ingeroepen vanwege een verzoek van een
activistische aandeelhouder en er op een later moment een bedenktijd
wordt ingeroepen naar aanleiding van een vijandig overnamebod. Klopt
het dat in een dergelijk geval twee aparte bedenktermijnen lopen, die
onafhankelijk van elkaar 250 dagen duren?
Voornoemde leden vragen de regering, onder verwijzing naar artikel I-A
artikel 114b lid 4 BW, of het wenselijk is voor de rust binnen een onderneming wanneer het toetsen van het inroepen van de bedenktijd met de
meeste spoed behandeld dient te worden door de Ondernemingskamer
(artikel 349a lid 1 is nu van toepassing). Voornoemde leden vragen of het
niet logischer is dat de behandeling van de toets of de bedenktijd omkleed
is met duidelijke termijnen, bijvoorbeeld minimaal zes weken zodat de
zitting in rust kan worden voorbereid.
De leden van de D66-fractie stellen voor toegankelijke rechtspraak te zijn.
Deze leden lezen dat in het voorgestelde art. 2:114b lid 4 BW staat dat
aandeelhouders met een belang van ten minste 3% de Ondernemingskamer kunnen verzoeken de bedenktijd te beëindigen. Statutair kunnen
vennootschappen regelen dat de grenzen voor het agenderingsrecht lager

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 367, nr. 5

3

liggen. Door deze regeling kan een deel van de aandeelhouders de
toegang tot de rechter worden ontzegd, terwijl die groep wel de
bedenktijd kan agenderen. De aan het woord zijnde leden lijkt het daarom
logischer om de rechtsgang naar de Ondernemingskamer te koppelen aan
de mogelijkheid tot agendering van de aandeelhouders, of dit nu wettelijk
of statutair mogelijk is gemaakt. Waarom is de rechtsgang beperkt tot
slechts aandeelhouders met een wettelijk recht tot agendering?
De leden van de GroenLinks-fractie vragen waar de huidige beschermende regels precies tekortschieten. Biedt de in de Nederlandse
corporate governance code geboden tijdelijke bescherming van de
zogenoemde responstijd van 180 dagen te weinig bescherming? Welke
concrete casus of casussen heeft/hebben ten grondslag gelegen aan de
totstandkoming van dit wetsvoorstel? Kan de regering aan de hand van
Nederlandse praktijkvoorbeelden aangeven hoe lang de bedenktijd
momenteel doorgaans is en onder welke precieze omstandigheden een
langere bedenktijd geïndiceerd is?
De aan het woord zijnde leden vragen waarom het wetsvoorstel ook
voorziet in de gevallen waarin aandeelhouder(s) behandeling vragen van
het verzoek om het benoemen, schorsen of ontslaan van een bestuurder
of commissaris. Kan de regering aangeven in hoeverre Nederlandse
beursvennootschappen zichzelf in hun statuten hebben beschermd tegen
dergelijke acties van aandeelhouders? In hoeverre is extra wettelijke
bescherming tegen dit soort acties noodzakelijk? In hoeverre verhindert
de voorgestelde procedure tot het inroepen van een bedenktijd, met het
oog op langetermijnwaardecreatie te rechtvaardigen, verzoeken tot
benoeming, schorsing of ontslag van bestuurders? Wat vindt de regering
van de door Eumedion Corporate Governance Forum geformuleerde
zorgen dat het wetsvoorstel het stelsel van checks and balances verstoort?
Kan de regering aangeven of, en zo ja hoe, het wetsvoorstel geflankeerd
moet worden met een versterking van de rechtspositie van aandeelhouders die onrechtmatig door het inroepen van de voorgestelde
wettelijke bedenktermijn gehinderd worden?
De leden van de SP-fractie vragen waarom de bedenktijd enkel kan
worden ingeroepen wanneer het verzoek dan wel bod naar het oordeel
van het bestuur «wezenlijk in strijd is met het belang van de vennootschap en de met haar verbonden onderneming». Waarom heeft de
regering ervoor gekozen deze voorwaarde op te nemen in het
wetsvoorstel? Is er geen reden om het bestuur, de raad van commissarissen en de werknemers de gelegenheid te geven een juiste beslissing te
nemen wanneer het verzoek of het bod niet noodzakelijkerwijs in strijd is
met het belang van de vennootschap? Hoe zal bepaald worden of aan
deze voorwaarde wordt voldaan? Dient de bedenktijd er niet juist voor te
zijn om die vraag te kunnen beantwoorden?
De aan het woord zijnde leden hebben er kennis van genomen dat de
bedenktijd kan worden ingeroepen wanneer er een zogenaamd vijandig
bod wordt gedaan of wanneer aandeelhouders om behandeling van een
voorstel tot benoeming, schorsing of ontslag van een of meer bestuurders
of commissarissen verzoeken. Voornoemde leden vragen de regering
waarom ervoor is gekozen om de bedenktijd enkel toe te laten passen op
die gevallen. In het verlengde hiervan vragen zij de regering of de
bedenktijd ook beschikbaar zou moeten zijn wanneer aandeelhouders
bijvoorbeeld een grote reorganisatie willen doorvoeren, wanneer een
strategische koerswijziging wordt voorzien of wanneer de belangen van
de belangrijkste stakeholders in het geding zijn, bijvoorbeeld die van de
werknemers.
De leden van de SP-fractie vragen de regering voorts een reactie te geven
op de suggestie om een bedenktijd verplicht te stellen bij fusies of
overnames die een bepaalde limiet te boven gaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 367, nr. 5

4

De aan het woord zijnde leden lezen dat het bestuur te allen tijde kan
besluiten de bedenktijd eerder te beëindigen. Zij vragen de regering
waarom de raad van commissarissen en de ondernemingsraad hier niet
bij betrokken dienen te worden, aangezien de raad van commissarissen
wel betrokken wordt bij het inroepen van de bedenktijd. Voornoemde
leden achten het zinvol wanneer ook de werknemers, via de ondernemingsraad, betrokken worden bij het besluit om de bedenktijd te
beëindigen. Zij vragen hierop graag een reactie van de regering.
De leden van de SP-fractie hebben ook enkele vragen over de keuze
waarom alleen het bestuur van de onderneming de bedenktijd kan
inroepen, na instemming van de raad van commissarissen. Zeker bij
reorganisaties, fusies of overnames, die vaak verstrekkende gevolgen
hebben voor de werknemers en regelmatig niet daadwerkelijk leiden tot
waardecreatie, achten deze leden het gewenst dat ook werknemers het
initiatief kunnen nemen om een bedenktijd in te roepen. Hoe kijkt de
regering hier naar? Deelt de regering de mening dat werknemers, die in
algemene zin grote waarde hechten aan het voortbestaan van het bedrijf,
ook het initiatief tot een bedenktijd zouden moeten kunnen nemen, via de
ondernemingsraad?
De leden van de SP-fractie stellen dat de ondernemingsraad het recht
heeft om advies uit te brengen over de benoeming of ontslag van een
bestuurder, zoals verwoord in artikel 30 van de Wet op de ondernemingsraden. Voornoemde leden vragen de regering of hier wel altijd aan wordt
voldaan. Zeker wanneer een aandeelhouder handig organiseert, en het
verzoek om behandeling van een voorstel tot ontslag van een bestuurder
of commissaris vlak voor de algemene vergadering van aandeelhouders
doet, is het volgens deze leden niet uitgesloten dat de ondernemingsraad
amper tijd heeft om een advies uit te brengen, laat staan de werknemers
te consulteren. Zij vragen de regering hierop te reageren.
5. Effecten en samenloop
De leden van de VVD-fractie constateren samen met de regering dat veel
beursvennootschappen reeds beschermingsmaatregelen hebben
getroffen tegen vijandige overnames. Eveneens achten deze leden het
onwenselijk dat er een stapeling van bedenktijd en andere beschermingsmaatregelen kan plaatsvinden. Voornoemde leden lezen dat ook in het
regeerakkoord is opgenomen dat er geen bedenktijd kan worden ingezet
door het bestuur van een onderneming als er andere (reeds bestaande)
beschermingsconstructies zijn, zoals de uitgifte van preferente aandelen
of prioriteitsaandelen. Door de wijze waarop het wetsvoorstel nu is
vormgegeven, lijkt het toch mogelijk dat er doublures in de praktijk zullen
plaatsvinden. Besturen van vennootschappen die reeds beschermingsconstructies hebben opgetuigd zullen na invoering van dit wetsvoorstel
eveneens de mogelijkheid krijgen om een bedenktijd van maximaal 250
dagen in te roepen. Mede gelet op de tekst van het regeerakkoord vragen
de leden van de VVD-fractie welke waarborgen er zijn getroffen in het
wetsvoorstel om doublures te voorkomen.
De leden van de VVD-fractie lezen voorts dat de regering uiteindelijk aan
de rechter het oordeel wil laten of samenloop van beschermingsmaatregelen is toegestaan. Op basis waarvan kan de rechter dit beoordelen?
Welke omstandigheden moet de rechter hierbij betrekken? Waarom is er
geen wettelijke voorziening getroffen om samenloop van beschermingsmaatregelen te voorkomen? Hoeveel van de Nederlandse beursvennootschappen die aan de Euronext Amsterdam zijn genoteerd hebben zelf
reeds beschermingsconstructies geïmplementeerd?
De leden van de SP-fractie constateren dat, naast dit voorstel, de regering
enkel nog het voornemen heeft om de aanmeldgrens bij de Autoriteit
Financiële Markten voor grootaandeelhouders te verlagen naar 2%.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 367, nr. 5

5

Voornoemde leden vragen of de regering van mening is dat hiermee
vennootschappen voldoende weerbaar zijn gemaakt tegenover aandeelhouders met een sterke kortetermijnvisie.
6. Verhouding tot Europees recht
De leden van de VVD-fractie stellen dat de Afdeling advisering van de
Raad van State (hierna: de Afdeling) in haar advies heeft toegelicht dat het
wetsvoorstel het vrij verkeer van kapitaal en vestiging belemmert. Daarom
dient volgens deze leden hoge eisen te worden gesteld aan de noodzaak
en proportionaliteit van het voorstel. Kan de regering naar aanleiding van
het advies van de Afdeling ingaan op alle wettelijke waarborgen die zijn
getroffen om te verzekeren dat een bedenktijd alleen wordt ingeroepen
wanneer dat strikt noodzakelijk is en niet langer duurt dan is vereist voor
het bereiken van zorgvuldige besluitvorming? Is het voorstelbaar dat
rechters, bij de weging van de Europeesrechtelijke eisen van noodzaak en
proportionaliteit, de mogelijkheid benutten prejudiciële vragen te stellen
aan het Hof van Justitie? Kan de regering nagaan welke andere Europese
landen gebruikmaken van een wettelijke regeling voor het inroepen van
bedenktijd van besturen die kan samenvallen met andere beschermingsconstructies?
7. Gevolgen
De leden van de VVD-fractie zouden graag van de regering vernemen of
het wetsvoorstel potentiële negatieve gevolgen heeft voor het vestigingsklimaat van Nederland.
De leden van de D66-fractie zijn voor een optimaal vestigings- en
investeringsklimaat voor het bedrijfsleven, nu en ook in de toekomst.
Onnodige belemmering van het kapitaalverkeer moet daarom voorkomen
worden. Een veelvoud aan beschermingsconstructies staat echter een
open vestigings- en investeringsklimaat in de weg. Voornoemde leden
constateren voorts dat beursvennootschappen reeds veel beschermingsmogelijkheden tot hun beschikking hebben. Een situatie waarin sprake is
van een stapeling van beschermingsconstructies lijkt derhalve plausibel.
Kan de regering beschrijven hoe dit wetsvoorstel voorkomt dat er een
cumulatie van beschermingsconstructies ontstaat bij bedrijven? De aan
het woord zijnde leden zijn benieuwd of een wettelijke anti-cumulatieclausule hiervoor een goed middel zou zijn. Hoe staat de regering
tegenover een wettelijke anti-cumulatieclausule?
8. Advies en consultatie
De leden van de VVD-fractie stellen dat het Adviescollege Toetsing
Regeldruk, net als de Afdeling advisering van de Raad van State,
geconcludeerd heeft dat de meerwaarde van de bedenktijd ten opzichte
van reeds bestaande instrumenten niet is aangetoond. De regering heeft
niet aangetoond waarom met het bestaande instrumentarium niet
hetzelfde effect kan worden bereikt. In de toelichting op het wetsvoorstel
stelt de regering in reactie hierop alleen dat de bedenktijd een gerichte
maatregel is en de kosten gering zijn. Kan de regering nogmaals
toelichten waarom het huidige instrumentarium niet toereikend is?
De leden van de SP-fractie constateren dat de Commissie vennootschapsrecht opmerkt dat de toegevoegde waarde van het wetsvoorstel beperkt
is, wanneer het gaat om vijandige overnames. Volgens de Commissie lijkt
het er namelijk op dat het bestuur de bedenktijd niet meer kan inroepen
wanneer de nieuwe grootaandeelhouder, na gestanddoening van een
bod, een verzoek doet tot wijziging in de samenstelling van het bestuur of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 367, nr. 5

6

de raad van commissarissen. Voornoemde leden vragen de regering
hierop te reageren. Hoe kijkt de regering aan tegen de suggestie van de
Commissie om de bedenktijd te laten doorlopen zolang de bieder nog niet
een bepaald percentage van de zeggenschap heeft verkregen?
De voorzitter van de commissie,
Van Meenen
Adjunct-griffier van de commissie,
Wever

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 367, nr. 5

7