Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

33 576

Natuurbeleid

Nr. 259

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR NATUUR EN STIKSTOF
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 februari 2022
Tijdens de begrotingsbehandeling 2022 van het Ministerie van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) op 2 december 2021 (Handelingen II
2021/22, nr. 30, item 10) is de motie van het lid Thijssen over bosbeheer
(Kamerstuk 35 925 XIV, nr. 45) aangehouden. De motie van het lid Thijssen
verzoekt de regering met passend kapbeleid uitkap te bevorderen en
vlaktekap te minimaliseren, dit kapbeleid met ingang van de achtste
nationale bosinventarisatie te monitoren en het bestaande systeem van
kapmeldingen zodanig te verbeteren dat dit een goed beeld geeft van de
omvang en schaal van de vlaktekap in Nederland. De toenmalige Minister
van LNV zegde toe in gesprek te gaan met terreinbeheerders over het
bosbeheer en de voorstellen die in genoemde motie worden benoemd. In
deze brief treft u de resultante van dat gesprek aan, mede in relatie tot de
uitvoering van de Bossenstrategie waaraan door provincies en rijk nu
invulling wordt gegeven en waarin kleinschalig bosbeheer een belangrijke
rol speelt in de gestelde doelen voor een vitaal bos. Ook wil ik de
verbinding leggen met de gedragscode bosbeheer, die op 1 juli 2022
afloopt en nu wordt geactualiseerd. Ten slotte ga ik in op monitoring, ook
een element dat in de motie van het lid Thijsen wordt genoemd.
Gesprek met terreinbeheerders
Zoals toegezegd tijdens de begrotingsbehandeling hebben vertegenwoordigers van mijn ministerie een gesprek gevoerd met bos- en natuurbeheerders, verenigd in de Vereniging voor Bos- en Natuurterreineigenaren
(VBNE). Het doel van dit gesprek was te toetsen in hoeverre het verzoek in
de aangehouden motie-Thijssen zich verhoudt tot de praktijk van het
huidige natuurbeheer.
Beheerders benadrukken dat het bosbeheer in Nederland zich al steeds
meer ontwikkelt in de richting van kleinschalig, vaak zelfs boomsgewijs,
bosbeheer. Voor deze ontwikkeling is dan ook al langere tijd in vakkringen
veel aandacht, bijvoorbeeld via diverse kennisprogramma’s zoals het
Eco2Eco programma uit 2020. De nieuwe norm van 0,5 hectare als

kst-33576-259
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 33 576, nr. 259

1

maximale omvang van een kapvlakte, aangekondigd in de landelijke
Bossenstrategie en verankerd in de ontwerpgedragscode soortenbescherming bosbeheer (zie verderop in deze brief) is hierbij een belangrijke
mijlpaal, maar tegelijkertijd ook de bevestiging van wat al steeds vaker als
maximum in de sector gezien werd. Daarbij is het voor beheerders wel
van belang dat voldoende recht wordt gedaan aan hun vakmanschap om,
binnen de gestelde randvoorwaarden, keuzes te maken in het dagelijkse
beheer. Een verdere aanscherping van de regels is volgens de natuurbeheerders dan ook niet wenselijk.
De afgelopen decennia is de functie van bijna alle bossen in Nederland
sterk verbreed. Waar met name in de jaren »30 en tijdens de wederopbouwperiode grootschalige, rationele bossen werden aangelegd om
efficiënt hout te produceren, is er vanaf de jaren »80 steeds meer
aandacht gekomen voor de natuur- en belevingswaarde van die bossen.
Anno 2021 krijgt in circa 40% van de bossen de natuurwaarde voorrang,
met medegebruik door recreatie als ondergeschikt doel. De overige
bossen worden tegenwoordig zo beheerd dat productie een (belangrijke)
nevenfunctie is binnen een bos dat waardevol is voor de natuur én voor
recreanten. Beheerders brengen verschillende accenten aan in hun
bossen, maar trachten deze drie functies in een evenwicht te verenigen.
Het bosbeheer in Nederland is, om dat te bereiken, steeds kleinschaliger
geworden. In de brief van 7 december 2021 aan uw Kamer (Kamerstuk
33 576, nr. 256) is wat dieper ingegaan op het waarom. Deze ontwikkeling
in bosbeheer heeft als gevolg gehad dat grote kapvlakten, die vanuit
efficiëntieoverwegingen, maar ook voor specifieke natuurdoelen werden
ingezet, nu alleen nog bij uitzondering worden gebruikt.
De beheerders geven aan heden ten dage reeds vooral systemen van
dunning en uitkap en van groepenkap te gebruiken. Middels deze
verschillende vormen van kap, van uitkap tot en met groepenkap, kan
bruikbaar hout worden geoogst, terwijl het middels het zorgvuldig kiezen
welke bomen te kappen, ook voor meer structuur in het bos zorgt, habitats
voor verschillende soorten flora en fauna in het bos creëert en behoudt en
de variatie de weerbaarheid van het bos vergroot. Bosbeheerders geven
aan met dit kleinschalige beheer, zoals in de bossenstrategie bepleit, goed
uit de voeten te kunnen. Extra beleid om dit beheer verder te bevorderen
zien zij dan ook niet als wenselijk. Waar Nederland qua oppervlakteaandeel bos in Europa niet hoog scoort, behoren we naar mijn mening
met de huidige benadering van het bosbeheer wel tot de kopgroep in
Europa.
Als gevolg van ziekten in het Nederlandse bos, zoals de essentaksterfte of
de aantasting van fijnsparren door de letterzetter, staan terreinbeheerders
de komende tijd nog wel voor grote opgaven om zieke bomen te
vervangen en hier toekomstbestendig gemengd bos van te maken. En in
het kader van de Natura 2000-afspraken worden terreinbeheerders ook
nog wel eens geconfronteerd met omvormingsopgaven van bos naar
korte vegetaties zoals heide op de zandgronden of in veengebieden zelfs
weer naar open water om de ontwikkeling van trilveenvegetaties mogelijk
te maken. Voor deze laatste grote omvormingen, waar altijd ontheffingen
voor nodig zijn, is in de Bossenstrategie afgesproken dat ze worden
gecompenseerd. Hiervoor zijn ook al de eerste hectares aangelegd door
terreinbeheerders. Ik ben, zoals aangekondigd in de landelijke Bossenstrategie, bezig met aanpassing van het Besluit activiteit leefomgeving, waar
de relevante wetgeving uit de Wet natuurbescherming in opgaat, om naar
de toekomst te borgen dat het areaal bos niet verder achteruit loopt.
Boscompensatie wordt voortaan ook verplicht als er gekapt wordt voor
een natuurdoel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 33 576, nr. 259

2

Gedragscode soortenbescherming bosbeheer
De huidige gedragscode bosbeheer loopt af op 1 juli 2022. Met het
Interprovinciaal Overleg (IPO), de Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland (RVO) en de Vereniging van Bos- en Natuurterreineigenaren
(VBNE) werk ik aan de totstandkoming van een nieuwe gedragscode
Soortenbescherming bosbeheer, die uiterlijk 1 juli 2022 moet ingaan. Mijn
inzet daarbij is de staat van instandhouding van beschermde soorten te
borgen. Van de voorstellen die de VBNE aan mij zal voorleggen, is een
belangrijke wijziging ten opzichte van de huidige gedragscode dat
groepenkap tot maximaal een halve hectare mogelijk wordt, waar nu geen
beperking op de grootte van kapvlaktes bestaat. Met deze gedragscode
zijn de terreinbeheerders in staat hun bijdrage aan de klimaat-, natuur- en
recreatieopgave uit te voeren binnen de kaders van de Wet natuurbescherming.
Monitoring
De aangehouden motie vraagt ook om de monitoring van kap in de 8e
Nederlandse Bosinventarisatie op te nemen en het kapmeldingensysteem
zo aan te passen dat er meer inzicht komt in de schaal van de kap.
Monitoring is een van de prioriteiten bij de uitwerking van de landelijke
Bossenstrategie. Nog tijdens dit parlementaire jaar verschijnen de
resultaten van de 7e Nederlandse Bosinventarisatie. Het afgelopen jaar is
deze 7e bosinventarisatie geëvalueerd met betrekking tot de gehanteerde
methoden, de efficiency van de inzet van mensen en middelen, de
aansluiting bij actuele ontwikkelingen in beheer en beleid van het
Nederlandse bos en de internationale rapportageverplichtingen zoals in
het kader van het klimaatbeleid. Voor de uitvoering van de Bossenstrategie is een monitoringsystematiek in ontwikkeling waarin ook de schaal
van het beheer kan worden opgenomen. Met deze versterking van de
monitoringinzet hopen provincies en rijk sleutels in handen te hebben om
te kunnen bijsturen in geval realisatie van de ambities uit de Bossenstrategie, een gezond, toekomstbestendig en maatschappelijk gewaardeerd
bos, uit beeld dreigt te raken.
Gelet op het bovenstaande ben ik van oordeel dat de motie zoals deze is
geformuleerd door het lid Thijssen (PvdA), binnen de Bossenstrategie
uitvoerbaar is en het oordeel Kamer kan krijgen. Vooral via kennisontwikkeling en verspreiding kunnen de mogelijkheden om kleinschalig te
werken steeds breder verspreid worden.
De Minister voor Natuur en Stikstof,
Ch. van der Wal-Zeggelink

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 33 576, nr. 259

3