2022D46423

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport bestond bij
enkele fracties behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te leggen
aan de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het
Ontwerpbesluit houdende wijziging van het Tabaks- en rookwarenbesluit
in verband met het verbieden van de verkoop van tabaksproducten en
aanverwante producten op afstand.1
De voorzitter van de commissie,
Smals
De adjunct-griffier van de commissie,
Heller

1

nds-tk-2022D46423

Kamerstuk 32 011, nr. 96.

1

Inhoudsopgave
I.

II.

blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de ChristenUniefractie
Vragen en opmerkingen van het lid van de BBB-fractie

2
2
2
3
3

Reactie van de Staatssecretaris

5

4
5

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het Ontwerpbesluit houdende wijziging van het Tabaks- en rookwarenbesluit in verband
met het verbieden van de verkoop van tabaksproducten en aanverwante
producten op afstand en hebben daarover nog enkele vragen.
De leden van de VVD-fractie lezen dat het huidige aantal verkooppunten
van tabaksproducten en aanverwante producten op bijna 16.000 wordt
geschat en dit naar verwachting de komende jaren nog zal toenemen. Hoe
valt deze toename te verklaren gegeven de ambities van het verminderen
van de verkooppunten uit het Nationaal Preventieakkoord?
Het toezicht en de handhaving op deze regelgeving zal de verantwoordelijkheid zijn van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). De
leden van de VVD-fractie vragen de Staatssecretaris wat de gevolgen
zullen zijn voor bedrijven die na de inwerkingtreding van het verbod op
verkoop op afstand van tabaksproducten en aanverwante producten toch
nog deze producten aanbieden.
De leden van de VVD-fractie lezen dat het onbekend is hoeveel winkels
tabaksproducten en aanverwante producten online verkopen. Hoe wordt
geborgd dat de NVWA adequaat toezicht kan houden, gezien het
onbekende aantal winkels dat producten online verkoopt?
Hoe wordt met het onderhavige verbod voorkomen dat tabaksproducten
en aanverwante producten via kanalen als TikTok en avondwinkels zullen
worden aangeboden?
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
ontwerpbesluit. Zij lezen in de nota van toelichting dat er zorgen in het
veld zijn over of de NVWA voldoende capaciteit heeft om het verbod te
handhaven. De Staatssecretaris schrijft dat de Staatssecretaris en de
NVWA zelf geen problemen hierin voorzien. Kan de Staatssecretaris
verder uitweiden over de zorgen, maar ook over het beschreven
vertrouwen in voldoende capaciteit? Verder lezen de leden van de
D66-fractie dat er tussen 2014 en 2020 een lichte stijging is geweest van
online koop door rokers, van 0,1 procent naar 0,6 procent. Kan de
Staatssecretaris reflecteren op deze stijging en de bijbehorende toekomstscenario’s? Is er meer recente data beschikbaar, zoals bijvoorbeeld van de
International Tobacco Control Netherlands Survey? Gegeven recente
ontwikkelingen vragen deze leden de Staatssecretaris meer specifiek of er
data beschikbaar is over online tabaksverkoop via flitsbezorgers en online
supermarkt bestellingen. Tevens vragen genoemde leden of de Staatssecretaris verder kan uitweiden over de verwachte effectiviteit van de

2

maatregel. Als laatste vragen zij de Staatssecretaris naar een tijdspad voor
het verminderen van het aantal verkooppunten.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van de het ontwerpbesluit en hebben daarover nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de PVV-fractie onderschrijven de rookvrije generatie en het
ontmoedigen van zowel tabaksproducten als aanverwante producten bij
jongeren. Met het verbod op verkoop op afstand wordt het verboden dat
bedrijven hun tabaksproducten en aanverwante producten online
aanbieden aan consumenten in Nederland. Genoemde leden merken op
dat deze producten enkel nog voorbehouden zijn aan volwassenen en
vragen de Staatssecretaris waarom niet meer ingezet wordt op de
naleving van het verplichte leeftijdsverificatiesysteem.
Het verbieden van de verkoop op afstand van (e-)sigaretten zal bepaalde
groepen rokers/dampers meer dan gemiddeld treffen. Dan gaat het vooral
om mensen met een lichamelijke beperking, ouderen die veelal telefonisch bestellen en laten bezorgen, en mensen die niet in de omgeving van
een speciaalzaak wonen. Voor wat betreft de online verkoop van
e-sigaretten merken de leden van de PVV-fractie op dat in sommige
gebieden geen enkele dampwinkel te vinden is en de verkoop van
e-sigaretten in deze gebieden vrijwel volledig online verloopt. Zij
ontvangen in dit kader graag een reactie van de Staatssecretaris.
Genoemde leden vragen de Staatssecretaris verder of de NWVA wel
genoeg capaciteit heeft om straks het verbod te kunnen handhaven.
De leden van de PVV-fractie merken op dat verkopers van e-sigaretten
veelal kleine zelfstandige ondernemers zijn die voor honderd procent
afhankelijk zijn van de verkoop van dampwaren. De dekking van het aantal
verkooppunten van dampwaren is laag, terwijl de online verkoop uit ruim
veertig procent van de totale omzet bestaat. Klopt het dat SEO de effecten
van deze maatregel op de online verkoop van aanverwante producten niet
onderzocht heeft? Is de Staatssecretaris bereid alsnog onderzoek te
verrichten? Kan de Staatssecretaris aangeven hoeveel van de nu op de
markt beschikbare e-liquids met tabakssmaak behouden blijft?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie zijn blij dat online verkoop van tabaksproducten en aanverwante producten binnenkort aan banden wordt gelegd.
Dit neemt niet weg dat zij zich grote zorgen maken over het bereiken van
de doelstellingen uit het Nationaal Preventieakkoord. Ook het RIVM deelt
deze zorgen. Uit recent onderzoek van Independer blijkt dat het aantal
dagelijks rokende 12- tot 16-jarigen is toegenomen. Hoe wil de Staatssecretaris deze opwaartse trend keren? Heeft de Staatssecretaris er nog
steeds vertrouwen in dat de doelstelling van een rookvrije generatie in
2040 gehaald zal worden? Deze toename kan niet los worden gezien van
de populariteit van e-sigaretten/vapen onder jongeren. Met vapen bouwen
jongeren een nicotineverslaving op en wordt de overstap naar sigaretten
kleiner. Deze leden vinden het dan ook positief dat er in het verbod op
online verkoop geen onderscheid wordt gemaakt tussen tabaksproducten
en aanverwante producten, zoals vapes. Er gebeurt echter nog lang niet
genoeg. Deelt de Staatssecretaris de zorgen over deze «vape-epidemie»?
Zo ja, welke stappen gaat de Staatssecretaris zetten om deze «vapeepidemie» te voorkomen? Zo nee, waarom niet? Deelt de Staatssecretaris
de mening dat ook op e-sigaretten accijnzen geheven zouden moeten
worden? Verwacht de Staatssecretaris dat e-sigaretten worden toegevoegd aan de EU-richtlijnen op de accijnzen? Zo ja, kan de Staatssecretaris beschrijven hoe het verdere proces eruitziet om e-sigaretten toe te
voegen aan de EU-richtlijnen, inclusief tijdslijn? Zo nee, waarom niet?

3

De leden van de PvdA-fractie staan achter de doelstelling om het aantal
verkooppunten voor tabaksproducten en aanverwante producten te
verminderen. Wat deze leden betreft moet verkoop van tabaksproducten
en aanverwante producten zo snel mogelijk worden beperkt tot tabaksspeciaalzaken, waar volwassenen vrijwel exclusief heen gaan voor de
verkoop van deze producten. Waarom kiest de Staatssecretaris ervoor om
pas vanaf 2030 deze stap te zetten? Heeft de Staatssecretaris bij deze
tijdslijn meegenomen dat het aantal volwassen rokers in het afgelopen
jaar is gestagneerd en het aantal rokende kinderen is toegenomen? Zo ja,
hoe is dit meegenomen? Zo nee, waarom niet? Is de Staatssecretaris
bereid om samen met de PvdA te kijken of de afbouw van het aantal
verkooppunten versneld kan worden en te kijken welke andere stappen er
gezet kunnen worden om roken te ontmoedigen?
Het valt de leden van de PvdA-fractie op dat Nederland, in vergelijking
met andere Europese landen, rijkelijk laat is met het verbod op online
verkoop. Waarom heeft dit zo lang geduurd?
Voor de leden van de PvdA-fractie is het niet duidelijk of grensoverschrijdende verkoop op afstand door in Nederland gevestigde detaillisten al
met het ingaan van deze wetswijziging kan worden ingevoerd, vanwege
de volgende passage: «Omwille van de duidelijkheid en de handhaafbaarheid zal het verbod op grensoverschrijdende verkoop op afstand door
in Nederland gevestigde detaillisten aan consumenten in andere staten
van de EER en in derde landen gelijktijdig inwerkingtreden, op het
moment dat de wet is aangepast.». Valt deze aanpassing van de wet
samen met wijziging uit voorliggend schriftelijk overleg?
De leden van de PvdA-fractie zijn blij dat de NVWA de maatregel als
handhaafbaar ervaart. Ook lezen deze leden dat de Staatssecretaris weinig
problemen voorziet, omdat het aantal verkooppunten van tabak gaat
afnemen. Dit stelt de aan het woord zijnde leden niet gerust. Deze leden
hebben zorgwekkende verhalen gehoord over minderjarigen die makkelijk
aan vapes kunnen komen, zowel online als in de winkel. De handhaving is
volgens deze leden nu al ondermaats. Daarom zijn zij benieuwd waarom
verwacht wordt dat de NVWA deze nieuwe regelgeving wel effectief kan
handhaven. Hoeveel capaciteit verwacht de NVWA dat handhaving van
deze regelgeving kost? Krijgt de NVWA extra capaciteit om deze regelgeving te handhaven? Zo ja, hoe veel? Zo nee, waarom niet? Welke
andere mogelijkheden ziet de Staatssecretaris om handhaving te
verbeteren, juist ook in de fysieke winkel, nu online verkoop verboden
wordt? Genoemde leden zijn benieuwd of en hoe de Kamer wordt
geïnformeerd over hoe handhaving van dit verbod loopt, zowel binnen
Nederland als in het buitenland.
De leden van de PvdA-fractie horen graag van de Staatssecretaris hoe
lang de uitverkoop-regeling voor e-sigaretten met smaakstoffen geldt.
Deze leden willen de duur van zo’n overgangsperiode zo veel mogelijk
beperken en realiseren zich dat het belangrijk is voor verkopers om zo
snel mogelijk duidelijkheid te krijgen over de uitverkoop-regeling. Zij
horen daarom graag hoe lang deze regeling zal duren en welke overwegingen zijn meegenomen voor het vaststellen van de duur van de
uitverkoop-regeling.
Vragen en opmerkingen van de leden van de ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie maken van de gelegenheid gebruik
om een enkele vraag te stellen over het ontwerpbesluit houdende
wijziging van het Tabaks- en rookwarenbesluit in verband met het
verbieden van de verkoop van tabaksproducten en aanverwante
producten op afstand.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de Staatssecretaris waarom
invoering van het verbod op verkoop van tabaks- en aanverwante
producten op afstand is verplaatst naar 1 juli 2023. Het afgelopen jaar is

4

de rookprevalentie gestagneerd en met betrekking tot kinderen en
jongeren zien deze leden zorgelijke ontwikkelingen met betrekking tot de
populariteit van vapen. Genoemde leden sporen de Staatssecretaris aan
om geen verdere vertraging in de invoering van het verbod te laten
ontstaan.
Vragen en opmerkingen van het lid van de BBB-fractie
Het lid van de BBB-fractie heeft met interesse kennisgenomen van het
ontwerpbesluit. Het lid kan zich vinden in de redenatie achter het
voorgenomen verbod: enerzijds wordt de verkoop van tabak in de
supermarkt zo niet vervangen door online verkoop en anderzijds
voorkomt dit verkoop aan jongeren die geen tabak mogen kopen. Online
verkoop betreft echter ook vaak verkoop van aanverwante producten,
zoals e-sigaretten en de smaakjes daarvoor. De Staatssecretaris heeft
aangegeven dat veel jongeren vapen, ondanks dat dit verboden is, en
heeft aangegeven dat de e-sigaret een opstap is naar tabak roken. Net als
de Staatssecretaris vindt het lid van de BBB-fractie dit onwenselijk. Echter,
de e-sigaret wordt niet alleen gebruikt als «opstapje» naar roken, maar
ook als «afstapje». Het lid van de BBB-fractie denkt daarom dat de
e-sigaret een functie heeft om te komen tot een rookvrije generatie. Het lid
van de BBB-fractie wil daarom graag van de Staatssecretaris weten of dit
onderzocht is en of er ook bekeken is hoe de e-sigaret hier actief aan bij
kan dragen?
II. Reactie van de Staatssecretaris

5