Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3550
Vragen van de leden Wassenberg, Van Esch en Van Raan (allen PvdD) aan
de Ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, van Infrastructuur
en Waterstaat, van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, en voor Natuur
en Stikstof over Vergunning, Toezicht en Handhaving op de BES-eilanden
(ingezonden 20 juli 2023).
Mededeling van Staatssecretaris Heijnen (Infrastructuur en Waterstaat)
(ontvangen 5 september 2023).
Vraag 1
Bent u van mening dat er op Bonaire een goede uitvoering wordt gegeven
aan de wet- en regelgeving met betrekking tot het toetsing van projecten om
schade aan het koraal te voorkomen, dit in het licht van de conclusies van het
recente rapport van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) over het
functioneren van het VTH-systeem (vergunning, toezicht en handhaving) op
de BES-eilanden (Bonaire, Sint Eustatius en Saba)? Zo ja, waar baseert u dit
op?1
Vraag 2
Bent u van mening dat er sprake is van taakverwaarlozing op bijvoorbeeld
Bonaire gezien de conclusies van het ILT-rapport? Zo nee, waarom niet? Zo ja,
welke conclusies verbindt u hieraan?2
Vraag 3
Is het juist dat de zinsnede uit het ILT-rapport «[o]mdat op dit moment geen
gebieden zijn aangewezen als gevoelig gebied of bufferzone zal deze
vergunningplicht voor geen enkel hotel gaan gelden, ook niet voor de grote
resorts aan de kust» (p. 64) betekent dat de huidige hotels in de kustzone
geen natuur- of milieuvergunning(splicht) hebben, omdat er geen gevoelige
gebieden zijn aangewezen door de Eilandsraad, graag uitgesplitst naar type
vergunning? Zo nee, waarom niet en wanneer zullen deze gebieden
aangewezen moeten worden?
1

Het ILT rapport over vergunningverlening, toezicht en handhaving in Caribisch Nederland
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2023/06/13/aanbieding-rapportage-iltinzake-vth-stelsel-milieu-bouwen-natuur-caribisch-nederland.
2
Het ILT rapport over vergunningverlening, toezicht en handhaving in Caribisch Nederland
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2023/06/13/aanbieding-rapportage-iltinzake-vth-stelsel-milieu-bouwen-natuur-caribisch-nederland.

ah-tk-20222023-3550
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Vraag 4
Bent u het eens met de stelling dat toekomstige hotels in de kustzone ook
geen vergunningsplicht meer nodig zullen hebben, omdat er geen gevoelige
gebieden zijn aangewezen door de eilandsraad, gezien bovenstaande
zinssnede uit het ILT-rapport?
Vraag 5
Op welke manier garandeert u met grote zekerheid dat de natuur en het
koraal in de gevoelige kustzone niet ernstig wordt aangetast door bovengenoemde «maas in de wet»?
Vraag 6
Wat zijn de concrete gevolgen van de conclusies en aanbevelingen van het
ILT-rapport voor toezicht en handhaving rondom TUI Chogogo Resort (p. 47),
Ocean Oasis (p. 51), de boat yard (p. 54), de cementblokkenfabriek (p. 32) en
het resort met golfbaan in Lac Bay (p. 53)? Kunt u deze vraag per locatie
beantwoorden?
Vraag 7
Bent u bekend met het bericht dat er waarschijnlijk onrechtmatig glas is
gestort in Bonaire Marine Park en dat er negen maanden na de vondst van
het glas nog geen actie is ondernomen door de autoriteiten? Zo ja, wat vindt
u hiervan in het licht van de conclusies van het ILT-rapport en wat bent u
voornemens hier tegen te ondernemen?3
Vraag 8
Welke mogelijkheden ziet u, naast het inzetten van dwangsommen, om de
kwetsbare natuur op Bonaire, inclusief onderwaternatuur, te beschermen?
Vraag 9
Wat zijn de (geschatte) kosten van het herstellen van het koraal rondom
Chogogo Beach Resort en indien u niet weet wat de kosten zijn, kunt u dit
uitzoeken?
Vraag 10
Wat zijn de (geschatte) baten van hersteld koraal en wie zal van deze baten
het meeste genieten? Indien u niet weet wat de baten zijn, kunt u dit
uitzoeken?
Vraag 11
Is het al bekend wie het koraal rondom Chogogo gaat herstellen, en indien
het niet bekend is, bent u van plan zorg te dragen dat het koraal zal worden
hersteld? Zo nee, waarom niet? Zo ja, per wanneer en wie zal waarschijnlijk
voor deze kosten opdragen?
Vraag 12
Gaat u gebruik maken van de mogelijkheid om een bestuurlijke aanwijzing te
geven aan Chogogo Resort, dan wel het Openbaar Lichaam Bonaire (OLB), op
basis van de conclusies van het ILT-rapport? Zo nee, waarom niet, graag
uitgesplitst naar Chogogo en OLB? Zo ja, wanneer?
Vraag 13
Welke aanbevelingen uit het ILT-rapport kunnen alleen geïmplementeerd
worden met een wetswijziging en welke wetswijzingen zijn hiervoor mogelijk
wanneer het Inrichtingen en Activiteitenbesluit BES (IAB-BES) niet wordt
ingevoerd?

3

Bonaire.nl, 15 juli 2023, «Klimaatactiviste Dee Scarr luidt noodklok over afstort van glas in
Bonaire Marine Park», https://bonaire.nu/2023/07/15/klimaatactiviste-dee-scarr-luidt-noodklokover-afstort-van-glas-in-bonaire-marine-park/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Vraag 14
Erkent u dat de Wet Gemeenschappelijke regelingen slechts beperkt van
kracht is in Caribisch Nederland, waardoor samenwerking met een Omgevingsdienst in Europees Nederland thans juridisch geen optie is? Zo ja, bent
u van plan de wet aanpassen? Zo ja, op welke wijze en wanneer?
Vraag 15
Kunt u uiteenzetten op welke wijze samenwerking met een Omgevingsdienst
in Europees Nederland doeltreffend, doelmatig en uitvoerbaar is op het
moment dat zowel de procedurele voorschriften (instrumenten, procedures)
afwijken door het ontbreken van onder meer de Algemene wet bestuursrecht
als ook de materiële voorschriften anders zijn (afwijkende milieuwetgeving)?
Vraag 16
Op welke manier schendt u niet de beginselen van behoorlijk bestuur met
bovenstaande samenwerking?
Vraag 17
Op welke manier schendt u niet de beschermingsplicht voor de natuur op de
BES-eilanden?
Vraag 18
Op welke wijze gaat u bovengenoemde belemmeringen wegnemen en kan
daarbij specifiek aangegeven worden hoe dit zich verhoudt tot het «comply or
explain»-beleid?
Vraag 19
Kunt u uiteenzetten op welke wijze het ontbreken van (geo)basisregistraties
en de overige registraties in Caribisch Nederland (CN) de vergunningverlening, nu en in de toekomst, het toezicht en de handhaving hindert? Kunt u in
de beantwoording van deze vraag specifiek ingaan op de vele voordelen die
de rijksoverheid noemt in de «Handreiking gebruik basisregistraties voor de
omgevingsdiensten»?
Vraag 20
Welke plannen heeft u om Caribisch Nederland op te nemen in de tien
basisregistraties en de overige registraties?
Vraag 21
Zijn er doelstellingen geformuleerd voor het opnemen van Caribisch
Nederland in de tien basisregistraties en de overige registraties? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, wanneer kan de Kamer een voorstel hiervoor tegemoetzien?
Vraag 22
Kunt u aangeven op welke manier voorkomen wordt dat er met het «comply
or explain»-beleid verschillen ontstaan tussen Europees Nederlandse
wetgeving en Caribisch Nederlandse wetgeving, nu steeds meer milieuwetgeving zijn oorsprong vindt in verordeningen en richtlijnen van de EU?
Vraag 23
Hoe wordt bij omzetting van richtlijnen geborgd dat er adequate regelingen
getroffen blijven worden voor Caribisch Nederland met «comply» als
uitgangspunt? Op welke wijze wordt bij verordeningen alsnog in gelijkwaardige wetgeving voor Caribisch Nederland voorzien?
Vraag 24
Deelt u de mening dat een snelle en doeltreffende handhaving op vergunningsplicht nodig is om de druk op het onderwaterpark Bonaire af te laten
nemen? Zo nee, waarom denkt u dat de huidige vorm van handhaving dan
wel volstaat om de druk op het onderwaterpark te doen af nemen?
Vraag 25
Kunt u een lijst van maatregelen opnoemen die wel genomen gaan worden
gegeven de huidige staat van handhaven en die wel volstaan om de druk op
het onderwaterpark te doen af nemen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Vraag 26
Vindt u soms dat het onderwaterpark niet onder druk staat? Waar blijkt dat
dan uit?
Vraag 27
Waarom vindt u niet dat er voldaan moet worden aan de vergunningsplicht
van art. 14 Eilandsbesluit onderwaterpark Bonaire? Zo ja, waar blijkt dit dan
uit?
Vraag 28
Bent u op de hoogte van de hoeveelheid bedrijven die zonder vergunning
opereren in het onderwaterpark Bonaire? Zo ja, hoeveel bedrijven zijn dit? Zo
nee, waarom niet en hoe gaat u deze informatie verkrijgen?
Vraag 29
Deelt u de mening dat er geen of onvoldoende zicht is op bedrijven die
gebruik maken van het onderwaterpark, waardoor er dus ook minder zicht is
op drukfactoren in het water? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe gaat u
hiertegen optreden?
Vraag 30
Kunt u bevestigen dat er al jarenlang wordt gedoogd dat ieder bedrijf, ook na
incidenten, kan opereren in het onderwaterpark? Zo nee, waarom niet?
Vraag 31
Bent u bereid om te investeren in meer capaciteit bij de Directie Ruimte &
Ontwikkeling van het OLB in de vorm van natuurbeleidsmedewerkers en
natuurvergunningverleners om aanvraag op grond van art. 14 Eilandsbesluit
Onderwaterpark Bonaire sneller af te laten handelen?
Vraag 32
Welke samenwerking is er tussen inspecteurs van de Directie Toezicht en
Handhaving (DTH) en rangers van STINAPA wanneer het aankomt op toezicht
en handhaving op deze vergunningsplicht?
Vraag 33
Kunt u aangeven op basis van welke argumenten u oordeelt dat u uitvoering
heeft gegeven aan de aangenomen motie waarin verzocht wordt om geen
onomkeerbare stappen te zetten totdat het ruimtelijk ontwikkelingsprogramma is vastgesteld, gezien de conclusies van het ILT-rapport?4
Vraag 34
Kunt u aangeven waarom het juridisch niet mogelijk is om onomkeerbare
stappen zetten, zoals u aangeeft in antwoord op Kamervragen van de Partij
voor de Dieren, waarin u schrijft: «dat met de vaststelling van het ruimtelijk
ontwikkelingsplan voor Bonaire zal worden gewacht totdat het ruimtelijk
ontwikkelingsprogramma is vastgesteld. Logischerwijs geldt dit ook voor
partiële herzieningen van het ontwikkelingsplan, [...] constateer ik dat het op
dit moment juridisch niet mogelijk is om onomkeerbare stappen te zetten»?5
Vraag 35
Welke stappen heeft u genomen om het juridisch wel mogelijk te maken om
geen onomkeerbare stappen te zetten?
Vraag 36
Kunt u de beslisnota of andere stukken hiervoor bij de beantwoording
stoppen (om een duur WOO-verzoek te voorkomen)? Zo nee, waarom niet?

4
5

Motie Van Raan c.s. Kamerstuk 36 200 IV, nr. 22.
Aanhangsel van de Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 2378.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

Vraag 37
Hoe rijmt u het beperkt toestaan van woningbouw in een gebied met de
bestemming «open landschap» waar geen woningbouw is toegestaan met
efficiënte en effectieve VTH?6
Vraag 38
Kunt u aangeven op welke wijze de bevolking van Caribisch Nederland zal
worden betrokken bij de bespreking van het voorontwerpontwikkelingsprogramma zoals door u aangegeven in antwoord op vragen van de leden
Wassenberg, Vestering, Van Esch en Wassenberg over het adequaat
beschermen van kwetsbare en unieke natuur en koraal op en rondom de
BES-eilanden? [4, antwoord op vraag 5]
Vraag 39
Bent u het ermee eens dat, gezien de kwaliteit en instandhouding van het
koraal, het eerder opstellen van een staat van de natuur dan in 2025 wenselijk
is? Zo ja, hoe gaat u hier uitvoering aan geven? Zo nee, waarom niet?
Vraag 40
Op welke manier denkt u dat u niet medeplichtig bent aan de teloorgang van
de natuur op en rondom de BES-eilanden met het huidige Kabinetsbeleid dat
u uitvoert?
Vraag 41
Komt er een inventarisatie van het koraal aan de oostkust van Bonaire,
waaronder 15 kilometer grenzend aan Plantage Bolivia? Zo ja, wanneer? Zo
nee, waarom niet?
Vraag 42
Kunt u aangeven wat u onder Fase 1 van het Natuur- en milieubeleidsplan
Caribisch Nederland (NMBP) verstaat, waar we ons in deze fase bevinden en
wat de activiteiten zijn die nu lopen en bijdragen aan het behalen van de in
bijlage 3 van het NMBP genoemde mijlpalen voor 2024 en 2030, naar
aanleiding van uw antwoord op de hierboven genoemde Kamervragen?7
Mededeling
Op 20 juli 2023 hebben de leden Wassenberg, Van Esch en Van Raan mij
verzocht om beantwoording van Kamervragen (Kamervraag ID 2023Z13852)
over de vergunningverlening, toezicht-, en handhaving (VTH) op de BESeilanden.
De gevraagde antwoorden betreffen milieu-, natuur-, en ruimtelijk ordeningsbeleid waarvoor primair het lokaal bestuur verantwoordelijk is. Hier zijn veel
partijen bij betrokken en mogelijk is overleg met experts nodig om te
voorkomen dat antwoorden niet specifiek of duidelijk genoeg zijn. Door de
benodigde afstemming is er geen gelegenheid om de beantwoording binnen
de gebruikelijke termijn te realiseren. Ik zal u zo spoedig mogelijk de
antwoorden op de Kamervragen doen toekomen.

6

Aanhangsel van de Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 2378, antwoord op vraag 4 – «[...]
woningbouw is niet of zeer beperkt toegestaan [...]».
7
Aanhangsel van de Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 2378.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5