Schriftelijke vragen van de leden van de vaste commissie
voor Infrastructuur, Waterstaat en Omgeving
Schriftelijke vragen inzake de inwerkingtreding van de Omgevingswet
Ingezonden: 13 april 2023
Kenmerk: 172827.03U

Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van GroenLinks

Ruimtelijke regie
De leden van de fractie van GroenLinks wijzen erop dat de minister voor Volkshuisvesting en
Ruimtelijke Ordening eind maart 2023 bij het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) de
Ruimtelijke Verkenning 2023 in ontvangst heeft genomen waarbij het PBL vier scenario’s voor de
toekomstige inrichting van Nederland heeft gepresenteerd. Bij deze gelegenheid heeft de minister
een stevige visie neergezet op de rol van het Rijk in het ruimtelijk domein, het werken vanuit
waarden en de waarde van normeren binnen het ruimtelijk Rijksbeleid. De minister sprak van de
wederopbouw in een ruimte die niet leeg is maar een tabula scripta. Daarbij vroeg de minister
aandacht voor aspecten als rechtvaardigheid en ruimtelijke verdeling van voorzieningen.
De leden van de fractie van GroenLinks constateren dat van de vier scenario’s er slechts één is
waarin voorkomen wordt dat er in overstromingsgevoelige gebieden gebouwd gaat worden. In de
andere drie scenario’s wordt 10 tot 15% van de nieuwbouwopgave gezien in gebieden die niet in
lijn zijn met het principe ‘bodem en water sturend’. Dit bleek eerder ook al uit de Pilot Planmonitor
NOVI 2021. Deze leden merken op dat de regering uitdraagt dat ‘bodem en water’ sturend moeten
zijn. Gelet op het vorenstaande wensen de leden van de fractie van GroenLinks de regering de
volgende vragen te stellen:
1.
Welke consequenties verbindt de regering daaraan? Kan de regering aangeven of zij het
bouwen in overstromingsgebieden onmogelijk gaat maken? En zo niet, hoe gaat de regering de
veiligheid van de nieuwe bewoners garanderen?
Als uitwerking van de ‘water en bodem sturend’ brief1, wordt momenteel door het ministerie van
IenW in samenwerking met het ministerie van BZK het ruimtelijk afwegingskader klimaatadaptieve
gebouwde omgeving ontwikkeld. Dit is een verdere uitwerking van de structurerende keuzes uit de
brief, en het kabinetsbeleid dat water en bodem sturend moet zijn bij ruimtelijke keuzes, zoals
voor nieuwbouwlocaties. Het ruimtelijk afwegingskader geeft de kaders mee waarbinnen op
regionaal en lokaal niveau een afweging gemaakt moet worden, gegeven de aanwezige risico’s
vanuit het water en bodem systeem. Het overstromingsrisico is hier één van de risico’s van, echter
dit is niet per definitie doorslaggevend of het ergens niet verstandig is om te bouwen. Primaire
keringen beschermen circa 60% van Nederland tegen overstroming vanuit de zee, de grote meren
en rivieren. De normen voor deze keringen zijn gebaseerd op de overstromingsrisicobenadering.
Hoe groter het potentiële gevolg (schade, mogelijke slachtoffers), hoe hoger de norm voor de
waterkering. De invloed van klimaatverandering (en zeespiegelstijging) is opgenomen in de
risicobenadering. Door het op orde houden en versterken van de primaire keringen zodat deze aan
de waterveiligheidsnorm voldoen, die in de Waterwet is vastgelegd, kan bijna overal in het gebied
achter deze keringen gebouwd worden.
Voor enkele gebieden waar een zeer groot risico is zoals de uiterwaarden of in gebieden in diepe
polders die nodig zijn voor waterberging is in de ‘water en bodem sturend’ brief een structurerende
keuze geformuleerd. Voor de andere gebieden zal een regionale afweging nodig zijn om te kijken
hoe het beste om te gaan met de verschillende risico’s van overstromingen, wateroverlast en
bodemdaling, om een toekomstbestendige, veilige ontwikkeling te realiseren. Hierbij zijn keuzes
nodig in niet alleen de specifieke locatiekeuze, maar ook de inrichting en bouwwijze van nieuwe
ontwikkelingen.
2.
Hoe gaat de regering om met de aansprakelijkheid voor de kosten van burgers bij
overstromingen? Na de overstromingen in Limburg wachten veel burgers nog steeds op
schadeloosstelling. Ook hebben verzekeraars aan de bel getrokken omdat het overstromingsrisico
en de kosten om dit risico af te dekken te hoog zijn om onder een normale
verzekeringsaansprakelijkheid te laten vallen. Welke rol ziet de regering hierbij voor zichzelf?
Welke rol ziet de regering hierin voor de provincies, die immers risicovolle bebouwing uiteindelijk
toestaan?

1

Kamerstukken II 2022/23, 27.625 / 30.015, nr. 592.

Het is belangrijk dat een ieder zich bewust is van de risico’s van klimaatverandering. Uitgangspunt
is dat iedereen zijn eigen schade draagt. Door het afsluiten van een verzekering kan ervoor
gekozen worden om een schaderisico over te dragen aan een verzekeraar. Bij schade, als gevolg
van extreem weer, dient in dat geval primair de verzekeraar te worden aangesproken. Voor schade
die niet redelijkerwijs verzekerbaar is, niet verhaalbaar en niet vermijdbaar is, kan de Wet
tegemoetkoming schade (Wts) ingezet worden wanneer er sprake is van een ramp als bedoeld in
artikel 1 van de Wet Veiligheidsregio’s. Het is aan het Kabinet om te bepalen of en hoe de Wts zal
worden toegepast. De Wts biedt een tegemoetkoming, daarmee gaat het niet om volledige
compensatie van alle schade.
Op 30 januari 2023 en 16 maart 20232 bent u geïnformeerd over de voortgang van de afhandeling
van schade in Limburg. Van de 2.423 meldingen op grond van de Wts en de Beleidsregel coulance
zijn nu nog ongeveer 26 gedupeerden in afwachting van een definitieve beslissing op grond van de
Wet tegemoetkoming schade bij rampen. Daarmee is meer dan 98% van de zaken afgehandeld.
Er vindt momenteel onder regie van de minister van Financiën een verkenning plaats naar de
beleidsopties om de verzekerbaarheid van klimaatgerelateerde schade te waarborgen, zoals
aangekondigd in de beleidsagenda duurzame financiering. Deze verkenning vindt plaats in
samenwerking met onder andere de ministeries van IenW, JenV, LNV en BZK, en het Verbond van
Verzekeraars. Met betrekking tot schade ten gevolge van overstromingen van primaire keringen,
wat momenteel niet redelijkerwijs verzekerbaar is, vinden gesprekken plaats tussen de genoemde
ministeries en het Verbond van Verzekeraars. Daarbij worden verschillende scenario’s besproken
om te komen tot de meest geschikte vorm van risicodekking. Vooralsnog is de toepassing van de
Wts als vangnetregeling als er sprake is van een ramp door een overstroming van een primaire
kering het uitgangspunt.
Provincies hebben een belangrijke rol in de ruimtelijke ordening, waaronder de locatiekeuzes voor
woningbouw en bedrijventerreinen. Het Rijk verwacht van de provincies dat zij in de afwegingen
rondom de locaties van toekomstige woningbouw bij de ruimtelijke puzzel het principe ‘water en
bodem sturend’ mee te nemen bij de ruimtelijke puzzel die nu wordt gelegd en bij alle ruimtelijke
keuzes die gemaakt moeten worden. Hiervoor ontwikkelt IenW samen met BZK het ‘ruimtelijk
afwegingskader klimaatadaptieve gebouwde omgeving’, waarin de kaders worden geformuleerd.
Het overstromingsrisico op een bepaalde plek zal een belangrijke indicator zijn in dit ruimtelijk
afwegingskader.
Position Paper over de inwerkingtreding van de Omgevingswet van de ABRvS
De leden van de fractie van GroenLinks vragen de regering of zij bereid is om de Afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) vóór 1 juli 2023, zes maanden voor de
inwerkingtreding van de Omgevingswet, te vragen of zij inmiddels beschikt over de functies die
voor de bestuursrechtspraak voorwaarde zijn om te kunnen oordelen over (hoger) beroepen, zodat
voldoende tijd resteert om het systeem gedegen te testen. En zo ja, is de regering bereid om de
Kamer hierover te informeren vóór het zomerreces?
Met de Raad van State zijn er in de afgelopen periode diverse overleggen geweest in voorbereiding
op de inwerkingtreding van de Omgevingswet. In de overleggen worden de aangegeven punten
doorgesproken, naast eerdere afspraken gelegd en naar de verder benodigde, al dan niet
gezamenlijke, acties gekeken. De afgelopen maanden is er - naar aanleiding van het position paper
van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State aan de Eerste Kamer3 en mijn
schriftelijke reactie hierop4 - onder andere contact geweest over de beide ‘viewers’ en het tijdrijzen
in het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO-LV). Deze functionaliteiten zorgen dat de juridische
regels goed zichtbaar zijn en zijn daarmee ook voor de rechtspraak van belang om tot een goede
beoordeling te kunnen komen van plannen en de vragen die hierover gesteld worden. Afgesproken
is de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State nog meer mee te nemen in de werking
van beide viewers van het DSO-LV en het tijdreizen, onder andere door daarmee verdere ervaring
op te doen.

Kamerstukken II 2022/2023, 32698 nr 75 en 77.
Position paper Omgevingswet-DSO, Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, d.d. 24 februari
2023. https://www.eerstekamer.nl/overig/20230307/position_paper_mr_b_j_van/f=/vm0vnnplw9kf.pdf
4
Kamerstukken I, 2022/23, 33.118, FF.
2
3

De laatste stand van zaken heeft u ontvangen in de brief van 9 mei 20235. In de voorziene
algemene voortgangsbrieven van eind juni en oktober 2023 over de implementatie van de
Omgevingswet informeer ik u hier ook over. In de brieven ga ik dan onder andere in op de stand
van zaken van de viewers en het testen ervan, het opdoen van ervaring met de viewers door de
Raad van State en het vervolg hiervan.
Opslagtanks
De leden van de fractie van GroenLinks hebben in het debat over het ontwerp-KB tot
inwerkingtreding van de Omgevingswet op 7 maart jl. de regering een aantal vragen gesteld over
de bovengrondse tankinstallaties. De tijd om die vragen voor te bereiden was, zoals in het debat
aangegeven, beperkt. Inmiddels hebben deze leden begrepen dat het werkveld toch een andere
visie heeft op het besprokene dan de regering. Gelet hierop wensen de leden van de fractie van
GroenLinks de regering nog de volgende vervolgvragen te stellen, in de hoop dat er meer
helderheid voor het werkveld komt.
1.
Is de regering bekend met het position paper ‘Veilige bovengrondse tankinstallaties in de
Omgevingswet’ van de Stichting Infrastructuur kwaliteitsborging Bodembeheer (SIKB) van 11
januari 2022?
Ja
2.
Zijn de regels rondom bovengrondse tankinstallaties beleidsneutraal overgeheveld vanuit
de huidige wetgeving naar het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal)? Zo nee, waarom niet?
Voor bovengrondse opslagtanks tot 150 kubieke meter met diesel, oxiderende of bijtende stoffen
schrijft de huidige regelgeving bodembeschermende voorzieningen voor en wordt voor externe
veiligheid naar PGS (Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen)-richtlijnen verwezen. Het Besluit
activiteiten leefomgeving schrijft dezelfde bodembeschermende voorzieningen voor, maar verwijst
voor deze opslagtanks niet naar de PGS-richtlijnen. Deze verwijzing is vervallen omdat deze
opslagtanks en de opslag van deze specifieke stoffen geen risico voor externe veiligheid
(omgevingsveiligheid) veroorzaken.
De volgende antwoorden noemen de oxiderende en bijtende stoffen niet apart, maar voor deze
stoffen geldt bij de antwoorden op vraag 3, 6 en 9-11 over opslagtanks hetzelfde als voor diesel.
De vragen 4, 5, 7 en 8 over opslagtanks zijn alleen relevant voor diesel en niet voor oxiderende of
bijtende stoffen.
3.

Blijft het beschermingsniveau bij bovengrondse tankinstallaties hetzelfde als het Bal ingaat?

Zo nee, waarom niet?
Het beschermingsniveau voor het milieu blijft hetzelfde. Voor bodembescherming blijven dezelfde
eisen gelden. Het vervallen van de verwijzing naar de PGS-richtlijnen verlaagt het
beschermingsniveau niet, omdat deze opslagtanks geen risico voor externe veiligheid veroorzaken.
4.
Waarom is er door de regering voor gekozen om in het Bal geen eisen te stellen aan de
kennis en kunde van de installateur, de afstand tussen de tanks en de plaatsing bij inpandige
opslagtanks? Kan de regering reflecteren op de constatering van de sector dat hierdoor het
brandgevaar toeneemt?
De genoemde eisen volgen uit de PGS-richtlijnen. Voldoen aan de PGS richtlijnen wordt in het Bal
alleen voorgeschreven als er een externe veiligheidsrisico bestaat van de activiteit. De PGSrichtlijnen nemen daarnaast ook maatregelen van risico’s van activiteiten voor veiligheid en
gezondheid van werknemers en brandveiligheid mee. Als er regels gesteld moeten worden voor
bescherming van werknemers of voor brandveiligheid gebeurt dat niet in het Bal maar in daarvoor
bestemde regelgeving.
Wel is het goed om erop te wijzen dat het Bal regelt dat opslagtanks met brandbare gassen of
brandbare vloeistoffen anders dan diesel vanwege hun externe veiligheidsrisico’s wel aan de PGSrichtlijnen moeten voldoen en dat daarvoor wel de volgens de PGS-richtlijnen aan te houden
5

Kamerstukken II 2022/23, 33 118 / 34 986, nr. FH.

afstanden tot andere opslagtanks gelden. Uit de regels van het Bal voor een opslagtank met
bijvoorbeeld propaan of benzine volgt dus dat er een bepaalde afstand aangehouden moet worden
tussen die opslagtanks en een opslagtank met diesel.
5.
Is de regering bekend met de vrij recent uitgevoerde ‘Actie Tankslag’? Is de regering van
mening dat dit soort acties te allen tijde moet worden voorkomen?
Ja. Als alle ondergrondse en bovengrondse opslagtanks voldoen aan de eisen die het Bal stelt ter
bescherming van de bodem is niet aannemelijk dat een dergelijke operatie nodig is.
6.
Kan de regering reflecteren op de constatering dat het in het Bal mogelijk is om
tankinstallaties enkel te controleren op uiterlijke kenmerken zonder de technische integriteit in
ogenschouw te nemen en dat dit in strijd is met de wettelijk vastgestelde best beschikbare
technieken documenten (BBT-documenten), namelijk de Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen (PGS):
-

PGS 30: Vloeibare brandstoffen – bovengrondse tankinstallaties en afleverinstallaties, en

PGS 31: Overige gevaarlijke vloeistoffen: opslag in ondergrondse en bovengrondse
tankinstallaties.
In bijlage XVIII, onder B, van het Bkl worden PGS 30 en 31 aangewezen als informatiedocumenten
waarmee rekening moet worden gehouden bij de beoordeling van de aanvraag om een
omgevingsvergunning voor een milieubelastende activiteit. Het kan dan bijvoorbeeld gaan om
bovengrondse opslagtanks met benzine of met giftige vloeistoffen. Voor bovengrondse opslagtanks
tot 150 kubieke meter met diesel geldt geen vergunningplicht. De eisen die daarvoor gelden
worden gesteld in het Bal. Bij het opstellen van het Bal is rekening gehouden met de relevante
PGS-richtlijnen. Er is bewust geen verwijzing naar de PGS-richtlijnen opgenomen voor
bovengrondse dieseltanks, omdat deze geen externe veiligheidsrisico veroorzaken. Dat desondanks
wel een PGS richtlijn op deze opslagtanks van toepassing is, komt door het feit dat de PGSrichtlijnen een bredere focus hebben dan externe veiligheid dat geregeld is in het Bal en het Bkl.
Overigens betekent het controleren van de voorschriften die het Bal stelt voor bovengrondse
dieseltanks tot 150 kubieke meter meer dan het enkel controleren van de uiterlijke kenmerken van
de opslagtank.
7.
Kan de regering bevestigen dat de conclusie uit de technische tussenrapportage van het
RIVM-onderzoek “Verkenning afstanden Besluit activiteiten Leefomgeving (Bal)” van 15 juli 2016
niet is dat er geen externe veiligheidsrisico’s zijn, maar dat deze er wel degelijk zijn zoals te lezen
staat in hoofdstuk 10 en dat er afstandseisen zijn opgenomen, zoals vermeld staat in tabel 1 en
46?
Nee, dat volgt niet uit het rapport. In het rapport is een berekening gedaan van risicoafstanden
voor stoffen uit verschillende stofklassen van de internationale overeenkomst voor het
internationale vervoer van gevaarlijke goederen over de weg (ADR). Per groep is steeds een
berekening gedaan aan de hand van één voorbeeldstof die in die categorie valt. Diesel valt in die
classificatie in ADR klasse 3, verpakkingsgroep III. Voor die groep is de berekening gedaan met nnonaan en daar is de genoemde afstand voor berekend. Belangrijke parameter voor de
risicocontour is het vlampunt van een stof. Het vlampunt van n-nonaan is 31 °C, diesel heeft een
vlampunt tussen 55-75 °C. Het resultaat van de berekening is daardoor niet representatief voor
diesel.
8.
Kan de regering reflecteren op de constatering dat het schrappen van de certificeringsplicht
voor de tankinstallaties zodoende op verkeerde en onterechte gronden heeft plaatsgevonden? De
reden was immers dat er geen externe veiligheidsrisico’s zouden zijn.
Zoals hiervoor aangegeven is er geen sprake van dat het vervallen van de verwijzing naar de PGSrichtlijnen op verkeerde of onterechte gronden heeft plaatsgevonden.
9.
Kan de regering nader toelichten om welke reden ervoor is gekozen om een goedwerkend
systeem gebaseerd op preventie door certificering, met lage kosten voor het bedrijfsleven en
vrijwel geen kosten voor de overheid, te vervangen voor een systeem met controle achteraf, met
een verhoogd risico op incidenten en een kans op hoge kosten voor de overheid en eigenaren? Is

de regering het met de leden van de fractie van GroenLinks eens dat dit geen beleids-neutrale
omzetting is?
Een toelichting op het vervallen van de verwijzing naar de PGS richtlijn is hierboven al gegeven. Er
is geen sprake van een externe veiligheidsrisico voor de specifieke activiteiten, daarom is de
verwijzing naar de PGS-richtlijnen niet in het Bal omgezet. De overige voorschriften zijn wel
omgezet en de voorschriften die het Bal stelt beschermen de bodem voldoende, zodat er geen een
verhoogd risico op incidenten is.
10.
Kan de regering aangeven hoe bovenstaande gezien moet worden in het licht van de
zorgplicht die onder de Omgevingswet geldt? Tot hoever reikt de verantwoordelijkheid van
ondernemers in dit geval voor het oplossen van schade als gevolg van mogelijke lekkages of
branden?
Een persoon die diesel opslaat in een bovengrondse opslagtank moet voldoen aan de voorschriften
die het Bal stelt. Dit zijn met name:
1.
2.
3.

de specifieke zorgplicht van afdeling 2.4
de concrete bodem- en lozingsvoorschriften voor bovengrondse opslagtanks met diesel in
paragraaf 4.94
de module eindonderzoek bodem in paragraaf 5.2.1 en bodembeschermende voorzieningen
in paragraaf 5.4.2.

De combinatie van de specifieke zorgplicht en de concrete voorschriften in paragraaf 4.94 zorgen
ervoor dat de kans op een lekkage zo klein mogelijk wordt gehouden. Bij beëindiging van de
activiteit moet een eindonderzoek gedaan worden en een eventuele verontreiniging van de bodem
ongedaan worden gemaakt.
11.
Is de regering bereid toe te zeggen om, in het licht van de door de indieners van het
position paper van het SIKB aangediende zorgen, het vervallen van de certificeringsplicht onder het
Bal te herzien?
Er is geen aanleiding voor het laten vervallen van de verwijzing naar de PGS richtlijnen voor
bovengrondse opslagtanks met diesel kleiner dan 150 kubieke meter te herzien. Er is regelmatig
contact met verschillende marktpartijen, omgevingsdiensten en andere belanghebbenden. Mocht
hieruit nieuwe informatie naar voren komen, dan zal waar nodig een heroverweging plaatsvinden.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PVV
De leden van de fractie van de PVV verwijzen naar de volgende twee passages uit de brief van de
minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening van 10 maart 2023:
“De hoofdregel is, net als nu het geval bij verordeningen, dat elk bestuursorgaan dat bij besluit het
omgevingsplan wijzigt, zelf zorgdraagt voor de verwerking van dit besluit in de geconsolideerde
regeling van het omgevingsplan. Genoemde uitspraken van de Afdeling worden dus zo snel
mogelijk in de geconsolideerde regeling verwerkt door de gemeente.”
“Het goed en correct kunnen verwerken van gerechtelijke uitspraken is onderdeel van de lopende
voorbereidingen en ontwikkelingen binnen gemeenten en softwareleveranciers, met ondersteuning
vanuit het programma AdS en de VNG.”
De leden van de fractie van de PVV wensen de regering naar aanleiding van bovenstaande
passages de volgende vragen te stellen:
1.

Welke invulling wordt gegeven aan “zo snel mogelijk in de geconsolideerde regeling
verwerkt”? Graag ontvangen deze leden een gemotiveerd antwoord.

De termijn waarbinnen het betreffende gezag een uitspraak dient te verwerken in de
geconsolideerde regeling, is de termijn die de afdeling stelt in haar uitspraak. Dit is gelijk aan de
huidige manier van werken. Het betreffende bevoegd gezag dient voor een correcte consolidatie
een nieuwe consolidatie te maken in zijn plansoftware en deze aan de landelijke voorziening aan te
bieden. Hierin dient zowel de reparatie naar aanleiding van de betreffende uitspraak zijn
opgenomen alsmede eventuele nieuwere besluiten die opvolgend aan het gerepareerde besluit zijn

genomen. Doordat de verwerking van uitspraken in de uitvoering op dit moment en in de
toekomst divers kan zijn en ook eigen keuzes van bevoegd gezagen in de bedrijfsvoering betreft is
er geen exacte én eenduidige doorlooptijd aan te verbinden, dit is vergelijkbaar met de huidige
situatie.
2.

Kan de regering aangeven welk percentage van gemeenten op dit moment onvoldoende
toegerust is om goed en correct gerechtelijke uitspraken te kunnen verwerken? En kan de
regering aangeven of de ondersteuning vanuit het programma AdS en de VNG op dit
moment en voor de nabije toekomst voldoende is en hoe lang deze ondersteuning
uiteindelijk blijft?

Graag ontvangen deze leden een gemotiveerd antwoord met zoveel mogelijk details.
Het is aan gemeenten om, indien relevant, gerechtelijke uitspraken op een correcte manier te
verwerken in een geconsolideerde regeling. Concrete signalen over het daar nu niet voor toegerust
zijn vanuit gemeenten zijn bij mij niet bekend. Dat gemeenten aan de lat staan voor het verwerken
van uitspraken is gelijk aan de huidige praktijk en manier van werken. Voor het technisch
verwerken van uitspraken zullen gemeenten in eerste instantie dezelfde basismutaties gebruiken
die zij gebruiken bij wijzigen van het ‘eigen’ omgevingsplan. Na inwerkingtreding kan verder
gewerkt worden aan een speciaal mutatiescenario voor het verwerken van uitspraken. Dit is een
nieuw scenario dat het verwerken van uitspraken voor gemeenten makkelijker en sneller maakt.
Het kunnen werken met de basismutaties voor enerzijds het wijzigen van het omgevingsplan en
anderzijds het kunnen verwerken van gerechtelijke uitspraken maakt onderdeel uit van de lopende
voorbereidingen bij gemeenten. Gemeenten kunnen bij deze voorbereidingen uiteraard rekenen op
ondersteuning vanuit het programma AdS en de VNG. Deze ondersteuning vindt plaats op diverse
manieren en belangrijk onderdeel zijn bijvoorbeeld de Regionale implementatiecoaches
Omgevingswet (RIO’s). Deze ondersteuning is er voor en na de inwerkingtreding. Het programma
AdS loopt nog anderhalf jaar door na inwerkingtreding. De invoeringsondersteuning zal in het
algemeen doorlopen tot vijf jaar na inwerkingtreding, dit zoals aan u is toegezegd.6
De leden van de fractie van de PVV verwijzen vervolgens naar de volgende passage uit voormelde
brief:
“In deze testen zal ik er ook voor zorgen dat burgers expliciet worden meegenomen in het oefenen
met de viewer ‘Documenten op de Kaart’, zodat burgers deze viewer goed kunnen gebruiken in het
kader van inspraak, bezwaar en eventueel beroep.”
De leden van de fractie van de PVV wensen de regering naar aanleiding van deze passage de
volgende vraag te stellen:
3.
Op welke wijze worden burgers geselecteerd om te kunnen oefenen met de viewer? Graag
ontvangen deze leden een gemotiveerd antwoord met zoveel mogelijk details.
Om de werking en gebruiksvriendelijkheid van de viewers te testen en te beoordelen is het
verkrijgen van objectieve kwalitatieve en kwantitatieve inzichten over het gedrag van burgers en
bedrijven bij het gebruiken van het DSO-LV van belang. Om deze redenen wordt het loket sinds
2017 ook getest door burgers en bedrijven. Dit testen gebeurt onder andere door middel van
zogenaamd ‘usibility’ onderzoek. Dit is een kwalitatieve methode waarbij de participanten
geobserveerd worden tijdens het gebruik van, in dit geval, het omgevingsloket.
De participanten worden geworven door een extern bureau. Dit bureau beschikt over een grote
pool aan participanten, welke een goede dwarsdoorsnede van de Nederlandse bevolking vormen.
Bij de selectie van participanten wordt gekeken naar een representatieve en relevante mix. Zoals
spreiding op het opleidingsniveau, de leeftijd, wel of geen ervaring met het aanvragen van
vergunningen.
In sommige scenario’s is het noodzakelijk om een specifieke groep participanten te selecteren. Ik
hecht veel waarde aan deze test met diverse gebruikers en het verwerken van de gedane

T02855, Kamerstukken I, 2022/2023, 33.118 / 34.986, EU bijlage 1, Kamerstukken I, 2021/2022 33.118 /
34.986, DV, Kamerstukken II, 2020/21, 33.118, nr. 196.
6

ervaringen hierbij. Voor het werven van deze specifieke participanten wordt naast het externe
bureau ook het netwerk van de betrokken koepelorganisaties ingezet. Voorbeelden van specifieke
groepen gebruikers zijn bijvoorbeeld gebruikers die gebruik maken van een computeraanpassing
zoals screenreaders, braille leesregels, spraakbesturing (etc.), het midden- en kleinbedrijf en
juristen.
Tot slot wijzen de leden van de fractie van de PVV naar navolgende passage uit bedoelde brief:
“Ik deel het pleidooi van de Afdeling dat partijen op een laagdrempelige en gebruiksvriendelijke
manier hun rechten moeten kunnen afleiden uit het DSO en dat dit pleit voor een
gebruiksvriendelijk, laagdrempelig en toegankelijk systeem. Dit is ook exact de reden dat we
regelmatig met gebruiksgroepen, die bestaan uit onder andere burgers uit alle geledingen van de
samenleving, het bedrijfsleven, bevoegd gezagen en andere (markt)partijen onderdelen van het
DSO-LV toetsen. Dit alles met het oog op het bieden van een voor de gebruikers
gebruiksvriendelijke voorziening. Dit heb ik u gemeld tijdens het debat afgelopen dinsdag en in
eerdere antwoorden op schriftelijke vragen van uw Kamer. Uiteraard blijven we deze testen ook in
de toekomst doen.”
Deze leden wensen de regering naar aanleiding van deze passage de volgende vraag te stellen:
4.
Kan de regering (op hoofdlijnen) aangeven op welke wijze rekening wordt gehouden met
scenario’s waarin de werking van het Digitaal Stelsel Omgevingswet ernstig wordt belemmerd door
bijvoorbeeld omvangrijke technische problemen of internetcriminaliteit? Graag ontvangen de leden
van de fractie van de PVV van de regering een gemotiveerd antwoord.
Binnen het DSO-LV is een robuuste informatiebeveiliging ingericht, dat voldoet aan alle wettelijke
kaders. Er wordt gewerkt conform de laatste internationale kwaliteitsnorm “ISO 27002”. Hiermee
worden extra maatregen getroffen op het gebied van o.a. cybersecurity en privacy. De beveiliging
van de systemen wordt continu gemonitord, er worden interne audits uitgevoerd en zgn.
penetratietesten gedaan om de veiligheid en betrouwbaarheid van het DSO-LV te toetsen en waar
nodig (verder) aan te scherpen.
Naast deze preventieve maatregelen worden ook voorbereidingen getroffen op onverwachte
gebeurtenissen. Naast de gebruikelijke procedures in de betrokken organisaties is tussen de
samenwerkende organisaties het calamiteitenmanagement ingericht. Zo kan er snel gehandeld
worden bij onverwachte gebeurtenissen. Bijvoorbeeld als er omvangrijke technische problemen
ontstaan of sprake is van internetcriminaliteit. Het effect hiervan kan zijn dat bepaalde data niet
meer betrouwbaar is, of dat persoonsgegevens op straat komen te liggen. Het is dan zaak om het
“gat” zo snel mogelijk te dichten, de oorzaak op te sporen en de systemen zo nodig te schonen.
Het beheersen van calamiteiten is vastgelegd in een calamiteitenplan. Momenteel vinden
oefeningen en trainingen met de betrokken organisaties plaats om het calamiteitenplan in de
praktijk toe te passen. Het calamiteitenmanagement wordt op basis van deze ervaringen (verder)
doorontwikkeld. De beheerorganisaties van het DSO-LV werken daarbij nauw samen met het
Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) om kwetsbaarheden op te sporen en te verhelpen.