Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2911
Vragen van het lid Fritsma (PVV) aan de staatssecretaris van Veiligheid en
Justitie over het bericht dat Irak nog altijd niet meewerkt aan het terugnemen
van uitgeprocedeerde asielzoekers (ingezonden d.d. 11 juli 2013).
Antwoord van staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
2 augustus 2013)
Vraag 1
Heeft u de Iraakse autoriteiten duidelijk gemaakt dat hun tegenwerking bij het
terugnemen van uit te zetten Irakezen meer dan schandalig is, gelet op het
feit dat Nederland Irak in het verleden op grote schaal heeft gesteund bij de
wederopbouw, waarbij Nederlandse militairen zijn gesneuveld en waarbij
bijvoorbeeld voor honderden miljoenen euro’s aan schuldenverlichting is
verleend? Zo neen, waarom niet?1
Antwoord 1
Tijdens mijn korte bezoek aan Irak heb ik de autoriteiten gewezen op hun
internationale verplichtingen om Irakezen terug te nemen die niet (langer) in
Nederland mogen blijven. Daarbij heb ik aangegeven dat Nederland grote
inspanningen heeft geleverd bij de wederopbouw van Irak en jarenlang vele
Irakezen heeft opgevangen en in onze samenleving heeft opgenomen.
Inmiddels verblijven circa 50.000 Irakezen legaal in Nederland. Tevens heb ik
duidelijk gemaakt dat het voor de geloofwaardigheid van het Nederlandse
migratiebeleid van belang is dat Irakezen die geen verblijfsvergunning
ontvangen daadwerkelijk terugkeren naar Irak. Voor de Nederlandse regering
is vrijwillige terugkeer daarbij het uitgangspunt, waarvoor Nederland
ondersteuning aanbiedt.
Mijn Iraakse gesprekspartners toonden veel respect voor de inspanningen die
Nederland ten behoeve van Irak heeft gedaan. Zij voegden daaraan toe dat
Irak echter nog altijd in wederopbouw is en tevens kampt met ruim 1,5
miljoen ontheemden binnen Irak en de directe buurlanden. De terugkeer en
herhuisvesting van deze Irakezen wordt door Irak vooralsnog belangrijker
geacht dan het voldoen aan het verzoek van een derde land tot terugname
van Iraakse burgers in het kader van een niet-vrijwillig vertrek uit dit derde
land. Irak werkt wel mee aan vrijwillige terugkeer en is ook bereid dat te
ondersteunen.

1

ah-tk-20122013-2911
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

http://nos.nl/artikel/527813-ook-teeven-vangt-bot-in-irak.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

Dit Iraakse standpunt deel ik niet. Ik heb dit mijn Iraakse gesprekspartners ook
duidelijk laten weten. Afgesproken is samen met Irak een werkgroep in te
stellen om concrete oplossingen voor de terugkeerproblematiek uit te werken.
Omdat naast Nederland, ook andere landen met dezelfde problematiek
kampen, heb ik voorgesteld deze landen daarbij te betrekken.
Vraag 2
Is het door uw ambtsvoorganger toegezegde bedrag van 5,5 miljoen euro dat
aan Irak beschikbaar zou worden gesteld om de terugkeer en opvang van
uitgeprocedeerde Iraakse asielzoekers te faciliteren al uitbetaald aan de
Iraakse autoriteiten? Zo ja, bent u bereid dit bedrag onmiddellijk terug te
vorderen? Zo neen, bent u bereid er voor te zorgen dat er geen cent van dit
bedrag aan Irak wordt uitgekeerd zolang men blijft weigeren mee te werken
aan terugkeer van de eigen onderdanen?
Antwoord 2
Mijn ambtsvoorganger heeft destijds aangegeven dat de Nederlandse
regering bereid is Irak te ondersteunen bij de opvang en reïntegratie van
Irakezen die Nederland moeten verlaten en te helpen met het vinden van een
oplossing voor het probleem van de vele binnenlandse ontheemden.
Hiervoor was een substantieel bedrag van 5,5 miljoen euro beschikbaar
gesteld. Duidelijk is dat er sprake moet zijn van uit Nederland naar Irak
teruggekeerde Irakezen om het bedrag te kunnen bestemmen. Vooralsnog
lijkt Irak echter niet te willen voldoen aan de op Irak rustende internationale
verplichting om op verzoek van Nederland Iraakse staatsburgers terug te
nemen. Dat geld is nog steeds beschikbaar.
Vraag 3
Welke vormen van hulp (economisch, militair of anderszins) ontvangt Irak
momenteel van Nederland? Bent u bereid elke vorm van Nederlandse
hulpverlening aan Irak per ommegaande op te schorten tot het moment
waarop volledige medewerking aan de terugkeer van eigen onderdanen
wordt verleend? Zo ja, kunt u specificeren welke hulpverlening wordt gestopt
en hoeveel geld dit betreft? Zo neen, welke maatregelen of sancties gaat u
dan treffen om er voor te zorgen dat gedwongen terugkeer naar Irak mogelijk
wordt?
Antwoord 3
Het opschorten van hulpverlening aan Irak is niet aan de orde. Irak ontvangt
geen economische of militaire hulp. Nederland ondersteunt via NGO’s en
internationale organisaties de mensenrechtensituatie van bevolkingsgroepen
die het in Irak moeilijk hebben: etnische, religieuze en seksuele minderheden
(LHBT). Tevens wordt bijgedragen aan ontmijning in de Koerdische regio.
Opschorting van deze programma’s zou maatschappelijk kwetsbare groepen
onevenredig treffen.
Naast terugkeer en mensenrechten is economische diplomatie speerpunt van
het Nederlandse beleid richting Irak. Hierbij gaat het om actieve ondersteuning van het Nederlandse bedrijfsleven door de Nederlandse ambassade in
Bagdad en het liaisonkantoor in Erbil. De Iraakse overheid werkt hard aan de
wederopbouw van Irak en investeert hiertoe veel fondsen in voor Nederland
belangrijke sectoren, zoals landbouw, infrastructuur, watersector, gezondheidszorg, olie- en gassector en onderwijs. Irak betaalt deze grootschalige
investeringen zelf uit de (groeiende) olieopbrengsten. Irak kende in 2012 een
economische groei van 8,5%. Voor de periode 2013–2017 wordt gemiddeld
9% groei per jaar verwacht. De Iraakse investeringsbegroting is 20% van het
Bruto Nationaal Product (BNP), d.w.z. 46 miljard US$ in 2013.
Het voorgaande neemt niet weg dat ik mij blijf inzetten om te bewerkstellingen dat Irak de op soevereine staten rustende verplichting om op verzoek van
een derde staat eigen staatsburgers terug te nemen, zal nakomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2