Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

564
Vragen van het lid Nijboer (PvdA) aan de Minister van Economische Zaken en
Klimaat over de deal met Shell en Exxon (ingezonden 1 oktober 2018).
Antwoord van Minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen
7 november 2018).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de (openbare) technische briefing op woensdag
26 september 2018 die door uw departement werd verzorgd over de deal met
Shell en Exxon?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat vindt u ervan dat ambtenaren stelden dat het een reële dreiging of
mogelijkheid zou zijn dat Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) in de
toekomst niet meer aan haar verplichtingen zou kunnen voldoen?
Antwoord 2
Tijdens de technische briefing is door het lid Nijboer de vraag gesteld of het
een reëel risico was dat NAM in de toekomst niet meer aan haar verplichtingen zou kunnen voldoen. Mijn ambtenaren hebben vervolgens aangegeven
dat er een risico bestaat. Ik deel dit beeld. Door de afname van de winning
van het Groningengas dalen de inkomsten van NAM en door de aardbevingen zijn de kosten sterk toegenomen. Dit heeft bedrijfseconomische gevolgen
voor NAM. In combinatie met onzekerheid over de toekomstige aardbevingskosten is het niet uitgesloten dat NAM op een gegeven moment niet meer
aan haar verplichtingen voor schade en versterken kan voldoen. Zoals
aangegeven in mijn brief van 25 juni jl. (Kamerstuk 33 529, nr. 493) is in het
Akkoord op Hoofdlijnen overeengekomen dat Shell en ExxonMobil garanties
afgeven voor het geval dat NAM niet meer aan deze verplichtingen kan
voldoen.
Vraag 3, 4, 5
Hoe verhoudt deze taxatie zich tot de uitgebreide verklaringen in de Kamer
van met name de president-directeur van Shell tijdens de hoorzitting naar
aanleiding van de intrekking van de zogenaamde 401-verklaring?

ah-tk-20182019-564
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Deelt u de mening dat Shell keer op keer, zowel in als buiten de Kamer, heeft
verklaard garant te staan voor de NAM zodat de huidige en toekomstige
schades, versterking en alle privaatrechtelijke verantwoordelijkheden
nagekomen zouden worden?
Hoe is het mogelijk dat tijdens de onderhandelingen over de deal dit aspect
toch als serieuze mogelijkheid werd meegenomen door uw departement?
Heeft dit risico op enigerlei wijze een rol gespeeld in de onderhandelingen?
Antwoord 3, 4, 5
Het Akkoord op Hoofdlijnen is een tripartiete overeenkomst tussen de Staat,
Shell en ExxonMobil. Deze overeenkomst zorgt ervoor dat Shell en ExxonMobil als achterliggende aandeelhouders hun verantwoordelijkheid blijven
nemen voor de gevolgen van de gaswinning. Hierbij is voor het kabinet van
belang dat zo geborgd is dat NAM altijd kan blijven betalen voor schade en
versterken. In het Akkoord op Hoofdlijnen is daarom opgenomen dat Shell en
ExxonMobil toezien op de financiële robuustheid van NAM en hebben Shell
en ExxonMobil garanties afgegeven voor de situatie dat NAM onverhoopt
niet aan haar verplichtingen voor schade en versterken kan voldoen. Met het
Akkoord op Hoofdlijnen en met de uitwerking van de garanties in aparte
overeenkomsten (zie mijn brief van 1 oktober jl., Kamerstuk 33 529, nr. 525)
zijn de garanties juridisch bindend en zijn heldere afspraken gemaakt over de
vorm van de garanties.
Het klopt dat Shell in het publieke debat heeft aangegeven garant te staan
voor NAM. Shell heeft echter in het publiek geen uitlatingen gedaan onder
welke specifieke financiële en juridische voorwaarden zij bereid zouden zijn
om garant te staan. Deze punten zijn uitgebreid onderwerp geweest van de
onderhandelingen met Shell en ExxonMobil.
In de onderhandelingen ging het ook over meer dan alleen het verkrijgen van
afdwingbare garanties voor schade en versterken. De nieuwe afspraken staan
in het teken van verantwoorde afbouw van de gaswinning met het oog op
het verbeteren van de veiligheid, rekening houdend met zowel de veiligheid
van omwonenden van het Groningenveld als de veiligheidsrisico’s en het
maatschappelijk belang van de levering van gas. In dit verband zijn afspraken
gemaakt over het verplicht voortzetten door NAM van de winning van
Groningengas en de voorwaarden waaronder NAM in staat is om de winning
voort te zetten om te komen tot een verantwoorde insluiting van het veld.
Deze elementen gezamenlijk hebben geleid tot het totaalpakket aan afspraken
uit het Akkoord op Hoofdlijnen.
Vraag 6, 7
Wilt u ingaan op de berekeningen in de rubriek «Bartjens» in het Financiële
Dagblad van 25 april 2018? Hoe verhoudt de geboden compensatie van
enkele miljarden zich tot de inschatting van Bartjens op basis van de balans
van Shell dat als er geen druppel gas meer werd gewonnen slechts 1,4
miljard afgeboekt hoefde te worden?
Hoe verhoudt zich dat ertoe dat de winning nog tot 2030 doorgaat, de
operationele kosten daarvan nog afgetrokken moeten worden en de netto
betaling van Shell en Exxon aan het toekomstfonds geen 500 miljoen euro
maar slechts 135 miljoen euro bedraagt?
Antwoord 6, 7
De aanpassing van de financiële afdrachten is geen compensatie voor de
waarde die Shell toekent aan de waarde van NAM, maar is onderdeel van
een gebalanceerd pakket aan afspraken die volgens het kabinet noodzakelijk
zijn voor een verantwoorde afbouw van de gaswinning. Zonder aanpassing
van de financiële afspraken had de Staat hogere afdrachten op het Groningengas ontvangen dan de winst die NAM op het Groningengas maakt. Met
de aanpassing van de financiële afdrachten is voorkomen dat NAM een
nettoverlies had geleden, waarmee de energievoorziening in Nederland en
een verantwoorde afbouw van de gaswinning in het gedrang hadden kunnen
komen. Zie ook mijn brief van 3 juli jl. (Kamerstuk 33 529, nr. 499).
In de rubriek van Bartjens wordt verwezen naar cijfers uit het jaarverslag van
Shell over de niet ontwikkelde gasreserves in Europa. Ik herken deze
hoeveelheden niet. De in het artikel genoemde hoeveelheid van 1605 miljard
kubieke voet gas voor 2015 komt overeen met ongeveer 50 miljard m3. Voor
ultimo 2017 wordt in het artikel een hoeveelheid aangegeven van 70 miljard

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

kubieke voet, hetgeen overeenkomt met ongeveer 2 miljard m3. Zoals ook
gemeld in mijn brief van 25 juni jl. (Kamerstuk 33 529, nr. 493) wordt er
echter circa 450 miljard m3Groningengas niet gewonnen. Ten aanzien van de
genoemde 1,4 miljard euro plaatst Shell in haar verslag op pagina 189 de
kanttekening dat geen conclusies kunnen worden verbonden aan deze
opgestelde berekening voor de Amerikaanse beurstoezichthouder SEC.
Vraag 8
Bent u inmiddels ook tot het inzicht gekomen dat u deze deal beter nooit had
kunnen sluiten?
Antwoord 8
Nee.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3