1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

34 811 (R2092)

Wijziging van het Protocol van Montreal
betreffende stoffen die de ozonlaag afbreken;
Kigali, 15 oktober 2016

A/ Nr. 1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State van het Koninkrijk wordt niet
openbaar gemaakt, omdat het zonder meer
instemmend luidt (artikel 26, zesde lid jo vijfde
lid, van de Wet op de Raad van State)

Aan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal

Ter griffie van de Eerste en van de Tweede
Kamer der Staten-Generaal ontvangen op
17 oktober 2017.
De wens dat het verdrag aan de uitdrukkelijke
goedkeuring van de Staten-Generaal wordt
onderworpen kan door of namens een van de
Kamers of door ten minste vijftien leden van
de Eerste Kamer dan wel dertig leden van de
Tweede Kamer of door de Gevolmachtigde
Ministers van Aruba, Curaçao of Sint Maarten
te kennen worden gegeven uiterlijk op
16 november 2017.

Overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, eerste en tweede lid, en artikel
5, eerste en tweede lid, van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking
verdragen, de Raad van State van het Koninkrijk gehoord, heb ik de eer u
hierbij ter stilzwijgende goedkeuring over te leggen de op 15 oktober 2016
te Kigali tot stand gekomen wijziging van het Protocol van Montreal
betreffende stoffen die de ozonlaag afbreken (Trb. 2016, nr. 199 en
Trb. 2017, nr. 96).

Den Haag, 5 oktober 2017

Een toelichtende nota bij deze wijziging van het Protocol treft u eveneens
hierbij aan.
De goedkeuring wordt voor het gehele Koninkrijk gevraagd.
Aan de Gouverneurs van Aruba, Curaçao en Sint Maarten is verzocht
hogergenoemde stukken op 18 oktober 2017 over te leggen aan de Staten
van Aruba, de Staten van Curaçao en de Staten van Sint Maarten.
De Gevolmachtigde Ministers van Aruba, Curaçao en Sint Maarten is van
deze overlegging in kennis gesteld.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

kst-34811-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 34 811 (R2092), nr. 1

1

TOELICHTENDE NOTA
1. Algemeen
Op 22 maart 1985 kwam in Wenen het Verdrag ter bescherming van de
ozonlaag (Trb. 1985, 144; hierna: Verdrag van Wenen) tot stand. Het
Verdrag is nader uitgewerkt in het Montreal Protocol betreffende stoffen
die de ozonlaag afbreken, van 16 september 1987 (Trb. 1988, 11; hierna:
Montreal Protocol).
Het Montreal Protocol verplicht partijen om de productie en consumptie
van ozonlaagafbrekende stoffen in 1999 met 50% te reduceren ten
opzichte van niveaus in 1986. Hierbij gaat het om de vijf belangrijkste
CFK’s (chloorfluorkoolstoffen). CFK’s werden vanaf de jaren dertig van de
vorige eeuw gebruikt als koelmiddel en als drijfgas voor spuitbussen. Het
Montreal Protocol verplicht partijen ook om de productie en consumptie
van de drie belangrijkste HCFK’s (chloorfluorkoolwaterstoffen), de halonen
– vooral gebruikt in brandblussers –, vanaf 1993 te bevriezen op de
niveaus van 1986.
Het Protocol wordt gekenmerkt door een nalevingsregime, waarbij
partijen jaarlijks de omvang van de productie en consumptie van de
stoffen monitoren en rapporteren, en waarbij handel met niet deelnemende landen is uitgesloten. Het Montreal Protocol is daarmee een
effectief verdrag gebleken om ozonlaagafbrekende stoffen uit te faseren,
waardoor het gat in de ozonlaag langzamerhand herstelt. Volgens de
voorspellingen zal de ozonlaag tussen 2050 en 2070 terug zijn op het
niveau van 1980. Hierdoor wordt naar schatting in 2030 bij 2 miljoen
mensen huidkanker voorkomen.1
Een belangrijk element van het Montreal Protocol is de flexibiliteit om zich
verder te ontwikkelen naar aanleiding van voortschrijdend wetenschappelijk inzicht en technische ontwikkelingen, zie artikel 6 van het Protocol.
Dit maakte het mogelijk dat het controleregime (de beheersingsmaatregelen van artikel 2 van het Protocol) voor ozonlaagafbrekende stoffen
onder het Protocol tot nu toe zes keer (in 1990, 1992, 1995, 1997, 1999 en
20072) door de vergadering van de partijen is aangepast en waarbij de
bestaande uitfaseerschema’s voor de betreffende stoffen zijn aangescherpt. In 1991 is Bijlage D aan het Montreal Protocol toegevoegd.3
Het Montreal Protocol is daarnaast vier keer gewijzigd waarbij nieuwe
verplichtingen voor partijen zijn opgenomen (bijvoorbeeld voor een
nieuwe stof of stofgroep). Regelmatig zijn nieuwe stoffen, gebaseerd op
wetenschappelijke onderzoeken die vaststelden dat ze een effect hebben
op de afbraak van de ozonlaag, aan het flexibele, juridische systeem van
het Montreal Protocol toegevoegd.
Deze wijzigingen van het Montreal Protocol betreffen, kort gezegd:
• de toevoeging van methylchloroform, tetrachloorkoolstof en meer
CFK’s aan de uitfaseerschema’s en de opzet van een mechanisme voor
1

Environmental Effects Panel report 2014, p.74: Past studies have estimated the health gains in
terms of skin cancers avoided through the implementation of the Montreal Protocol and its
amendments. A recent update of this work that also integrated coupled climate-chemistry
models has estimated that the world-wide incidence of skin cancer would have been 14%
greater (2 million people) by 2030 without implementation of the Montreal Protocol and its
amendments, with the largest effects in the South West USA and in Australia. http://
ozone.unep.org/en/Assessment_Panels/EEAP/eeap_report_2014.pdf
2
Zie respectievelijk Trb. 1991, 49, Trb. 1993, 90, 1997, 42, Trb. 1998, 50, Trb. 2001, 72 en Trb. 2008,
120.
3
Nairobi, 21 juni 1991; Trb. 1992, 16.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 34 811 (R2092), nr. 1

2

•

•

•

financiële en technische steun voor ontwikkelingslanden (Londen,
29 juni 1990, Trb. 1991, 49);
de toevoeging van HCFK’s, HBFC’s (broomfluorkoolwaterstoffen) en
methylbromide aan de uitfaseerschema’s en de formele oprichting van
het Multilateraal Fonds (hierna: MLF) (Kopenhagen, 25 november 1992,
Trb. 1993, 90);
de introductie van een vergunningsysteem voor import en export van
ozonlaagafbrekende stoffen, met name om illegale handel aan te
pakken (Montreal, 17 september 1997, Trb. 1998, 50);
de toevoeging van broomchloormethaan en de uitbreiding van de
uitfaseerschema’s van HCFK’s naar productie in plaats van alleen
consumptie (Beijing, 3 december 1999, Trb. 2000, 83).

Het Koninkrijk heeft het Verdrag van Wenen en het Montreal Protocol
aanvaard voor het gehele Koninkrijk, zie paragraaf 6 voor de gelding van
de wijzigingen nadien voor het Koninkrijk.
Op 15 oktober 2016 is tijdens de achtentwintigste vergadering van de
partijen van het Montreal Protocol in Besluit XVIII/I de zesde wijziging van
het Montreal Protocol aangenomen, hierna te noemen: het Kigali
Amendement. Dit Amendement wordt nu ter goedkeuring voorgelegd.
Kern van het Amendement is de toevoeging van HFK’s (fluorkoolwaterstoffen) aan de uitfaseerschema’s, met bevriezing van productie en
consumptie, inclusief de verplichting om de bijproductie van HFK-23 bij de
productie van HCFK’s of HFK’s te vernietigen. In aanvulling op het Kigali
Amendement zijn de onderwerpen die te technisch of veelvuldig aan
verandering onderhevig kunnen zijn vastgelegd in Besluit XXVIII/2,
getiteld Decision related to the amendment phasing down hydrofluorocarbons (hierna: Besluit XXVIII/24). Dit Besluit is van belang bij de in het
Kigali Amendement vastgelegde afspraken. Het bevat nadere afspraken
aangaande bepaalde uitzonderingen op de in het Amendement geregelde
uitfaseerschema’s, alsook een nadere technische uitwerking van het
Amendement. Besluit XXVIII/2 is aangenomen door de vergadering van
de partijen binnen het kader van het Protocol van Montreal, en bevat geen
juridisch afdwingbare afspraken.
Waren de wijzigingen in het verleden vooral gericht op de uitfasering van
stoffen die de ozonlaag aantasten, het Kigali Amendement richt zich op de
uitfasering van stoffen die een sterk klimaatopwarmend vermogen
hebben. De reden waarom de HFK’s onder het regime van het Montreal
Protocol zijn gebracht heeft te maken met het feit dat het om vergelijkbare
sectoren en producten gaat als bij (H)CFK’s en dat wordt aangesloten bij
een effectief bestaand juridisch en beleidsmatig kader. Daarbij komt dat
de HFK’s in toenemende mate zijn gebruikt als vervanger voor de (H)CFK’s
omdat HFK’s, in tegenstelling tot (H)CFK’s, de ozonlaag niet afbreken. De
HFK’s blijken echter wel een groot klimaatopwarmend effect te hebben en
worden daarom met het Kigali Amendement tot een minimum uitgefaseerd. Alle broeikasgassen, ook de HFK’s, vallen onder het Klimaatverdrag, maar in verband met een effectieve mondiale aanpak zorgt het
Montreal Protocol voor de concrete aanpak van die stoffen ten dienste van
het Klimaatverdrag.
HFK’s worden, net als voorheen CFK’s en HCFK’s, met name gebruikt in
airconditioning, koelinstallaties en warmtepompen, (isolatie)schuimen en,
in mindere mate, als aerosolen en oplosmiddel, in medische toepassingen
(astmapuffers) en in brandveiligheidsinstallaties. HFK’s hebben een
klimaatopwarmend effect tot meer dan 14.000 keer groter dan kooldioxide
(CO2), het meest bekende broeikasgas. Voor de meeste toepassingen
4

http://ozone.unep.org/en/handbook-montreal-protocol-substances-deplete-ozone-layer/41473

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 34 811 (R2092), nr. 1

3

komen steeds meer klimaatvriendelijkere alternatieven binnen bereik,
zoals koeling op ammoniak, kooldioxide of koolwaterstoffen, maar ook
nieuwe chemische stoffen die een klein klimaatopwarmend vermogen
hebben en de ozonlaag niet aantasten.
Bij het Kigali Amendement hebben partijen afgesproken de productie,
gebruik en handel van HFK’s mondiaal te reguleren. De productie en
consumptie worden wereldwijd bevroren en afgebouwd, waardoor de
temperatuurstijging tot een halve graad kan worden verminderd in 21005.
In totaal wordt naar schatting in de periode tot 2050 de consumptie van
ongeveer 80 gigaton CO2-eq of meer aan HFK’s vermeden6. Het Kigali
Amendement levert daarmee een belangrijke bijdrage aan de uitvoering
van de op 12 december 2015 te Parijs tot stand gekomen Overeenkomst
van Parijs (Trb. 2016, 94) om de temperatuurstijging tot ruim beneden de 2
graden Celsius te beperken met als streven 1,5 graad.
De verplichting om de productie en consumptie van HFK’s te bevriezen
gaat voor ontwikkelde landen gelden vanaf 2019, voor enkele
Oost-Europese landen vanaf 2020 en voor ontwikkelingslanden vanaf 2024
en 2028. Wereldwijd zal er een geleidelijke afbouw van 80–85% van de
productie en consumptie plaatsvinden net voor het midden van deze
eeuw. Hiermee wordt de groeiende trend van het gebruik en daarmee de
emissies van HFK’s (jaarlijks ongeveer 10% meer HFK’s) gekeerd. Ook is
afgesproken dat HFK-23, dat vrijkomt bij de productie van HCFK’s of HFK’s,
met goedgekeurde technieken moet worden vernietigd.
Daarnaast zullen de HFK’s onder het Kigali Amendement ook vallen onder
de bestaande verplichting een vergunningensysteem voor import en
export van nieuwe, gebruikte en teruggewonnen stoffen in te voeren en
onder de jaarlijkse rapportageverplichtingen. Handel in HFK’s met partijen
die het Kigali Amendement niet hebben geratificeerd wordt vanaf 2033
verboden.
De wereldwijde afspraken van het Kigali Amendement om de productie en
consumptie van HFK’s tot een minimum uit te faseren, stimuleert
innovatie om klimaatvriendelijke en energiezuinige alternatieven te
ontwikkelen en toe te passen en draagt bij aan een verdere groene groei.
Een groot deel van de fabrikanten van deze apparatuur bevindt zich buiten
Nederland en de Europese Unie. Een mondiale aanpak via het Kigali
Amendement is een effectieve manier om de beoogde transitie naar
klimaatvriendelijker en energiezuinigere apparatuur te realiseren en
draagt daarmee indirect ook bij aan de klimaatdoelstellingen van de EU.
Het is bovendien een kosteneffectieve manier, want hiermee wordt in
verschillende stappen, naast een gelijk speelveld zoals dat nu al in de EU
bestaat, ook een gelijk speelveld wereldwijd gecreëerd.
Ontwikkelingslanden zullen worden geassisteerd in hun omschakeling
naar alternatieven voor het gebruik van HFK’s. Dit zal plaatsvinden via de
financiering van de extra kosten van projecten en programma’s gericht op
de naleving en rapportage van de uitfaseerschema’s en eventueel
benodigde capaciteitsopbouw. Het MLF voorziet hierin. Nederland draagt
bij aan het MLF en stelt de bijdrage aan het Fonds driejaarlijks vast.

5

Velders et al. 2013, 2015, 2016:
http://www.rivm.nl/Onderwerpen/F/Fluorkoolwaterstoffen/Montreal_protocol
6
TEAP, 2016:
http://conf.montreal-protocol.org/meeting/mop/mop-28/presession/
Background%20Documents%20are%20available%20in%20English%20only/TEAP_ExIII1_Report_Sept-2016.pdf

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 34 811 (R2092), nr. 1

4

Het Montreal Protocol is, evenals het Verdrag van Wenen en het op 9 mei
1992 te New York tot stand gekomen Raamverdrag van de Verenigde
Naties inzake klimaatverandering (Trb. 1992, 189), universeel geratificeerd
(197 partijen). De verwachting is dat ook het Kigali Amendement door alle
partijen zal worden geratificeerd. De EU is ook partij bij het Verdrag van
Wenen en het Montreal Protocol en zal naar verwachting ook het Kigali
Amendement ratificeren. De Europese Commissie heeft begin 2017
hiertoe een voorstel gedaan.
De regering is van mening dat het Kigali Amendement geen bepalingen
bevat met rechtstreekse werking in de zin van de artikelen 93 en 94 van de
Grondwet. Of verdragsbepalingen rechtstreeks werkend zijn hangt af van
de aard, de inhoud, de strekking en de bewoordingen van die bepalingen,
en of het de intentie is geweest van verdragspartijen bij de totstandkoming van het verdrag om rechtstreekse werking toe te kennen aan een
verdragsbepaling, en of de nationale wetgever bij de goedkeuringswetgeving die intentie heeft gehad. Partijen die hebben onderhandeld over
het Kigali Amendement hebben niet de bedoeling gehad hieraan
rechtstreekse werking toe te kennen, en de regering evenmin. Dit wordt
bevestigd door de formulering van de bepalingen, die partijen verplichten
tot het treffen van nadere maatregelen, en zich derhalve niet direct tot
derden richten. Ook inhoudelijk zijn de bepalingen naar het oordeel van
de regering niet voldoende concreet geformuleerd om als objectief recht
te kunnen functioneren in de nationale rechtsorde.
2. Gevolgen voor wet- en regelgeving in het Europese deel van
Nederland
Het Kigali Amendement geeft geen aanleiding tot aanpassing van
Nederlandse wetgeving. De Europese (herziene) Verordening (EU) Nr.
517/2014 van de Europese Unie van 16 april 2014 betreffende gefluoreerde
broeikasgassen (F-gassen) (hierna: F-gassenverordening7), die rechtstreeks van toepassing is in Nederland, is samen met de huidige
Nederlandse regelgeving, met uitzondering van enkele noodzakelijke
geachte administratieve wijzigingen, in lijn met het Amendement. De
aanvaarding van het Amendement voor Europees Nederland brengt voor
de Nederlandse overheid en het bedrijfsleven geen extra kosten met zich
mee. De voor de uitvoering van het Kigali Amendement relevante
regelgeving betreft met name de F-gassenverordening, die in werking is
getreden op 1 januari 2015. Deze verordening voorziet in een uitfaseerschema en een quotasysteem (inclusief registratie- en rapportageverplichtingen) voor het op de markt brengen van HFK’s, zowel als bulk en in
voorgevulde apparatuur, en reguleert het gebruik ervan door onder meer
gebruiksverboden voor specifieke toepassingen en apparatuur. De
F-gassenverordening geldt in alle EU-lidstaten en is in Nederland verder
geïmplementeerd via het «Besluit gefluoreerde broeikasgassen en
ozonlaagafbrekende stoffen8» en de bijbehorende «Regeling gefluoreerde
broeikasgassen en ozonlaagafbrekende stoffen9». Beiden gelden sinds
1 december 2015. Andere relevante Europese regelgeving betreft de
zogenaamde MAC richtlijn 2006/40/EC10 betreffende emissies van
klimaatregelingsapparatuur in motorvoertuigen, die eisen stelt aan het
gebruik van HFK’s in de airconditioning systemen van auto’s en bestel7

Verordening (EU) nr. 517/2014 van het Europees parlement en de Raad van 16 april 2014
betreffende gefluoreerde broeikasgassen en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 842/2006,
Pb EU L 150, 20.5.2014, p. 195–230.
8
http://wetten.overheid.nl/BWBR0037088/2015-12-01
9
http://wetten.overheid.nl/BWBR0037094/2015-12-01
10
Richtlijn 2006/40/EG van het Europees parlement en de Raad van 17 mei 2006 betreffende
emissies van klimaatregelingsapparatuur in motorvoertuigen en houdende wijziging van
Richtlijn 70/156/EEG van de Raad, Pb EG L 161, 14.6.2006, p. 12 ev.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 34 811 (R2092), nr. 1

5

busjes. Deze is in Nederland geïmplementeerd als onderdeel van het
Besluit Voertuigen11.
De F-gassenverordening is, met uitzondering van enkele noodzakelijk
geachte administratieve wijzigingen in de uitvoeringsverordeningen, zoals
het rapportageformat van de invoer en uitvoer van (gerecyclede of
teruggewonnen) HFK’s, op dit moment in lijn met het Kigali Amendement.
Er zijn wel enkele punten waarop het Kigali Amendement mogelijk op
termijn extra aandacht dan wel actie vraagt. Deze zullen worden meegenomen in de voor 2023 geplande evaluatie van de Verordening. Daarbij zal
onder andere worden gekeken naar de wenselijkheid om de verplichtingen ten aanzien van productie in Europees verband te regelen, omdat
de verordening alleen het op de markt brengen c.q. de consumptie
reguleert (in Nederland vindt overigens geen productie van HFK’s plaats).
Ook zal de noodzaak tot beperkte aanscherping van het quotasysteem van
de laatste uitfaseerstap voor de periode na 2030 in ogenschouw worden
genomen. Tot die tijd hoeven de F-gassenverordening en het Nederlandse
Besluit en de Regeling «Gefluoreerde broeikasgassen en ozonlaagafbrekende stoffen» niet te worden gewijzigd. Dit geldt ook voor MAC richtlijn
en de implementatie ervan in het Besluit Voertuigen.
3. Gevolgen van voor wet- en regelgeving in het Caribische deel
van Nederland
Het Montreal Protocol geldt sinds 10 oktober 2010 voor Caribisch
Nederland, zie ook paragraaf 6 met betrekking tot de Koninkrijkspositie.
Het ligt daarom voor de hand dat deze wijziging van het Protocol ook voor
Caribisch Nederland gaat gelden. Hiervoor is echter ook nodig dat de
wijziging, die op 3 december 1999 in Beijing is aanvaard, ook voor
Caribisch Nederland zal gelden, overeenkomstig artikel II van het
Amendement. In Beijing werden namelijk al afspraken gemaakt over
uitfasering van HCFK’s. Op dit moment is de voor de uitvoering van de
wijziging van 3 december 1999 van het Montreal Protocol benodigde
wetgeving voor het Caribische deel van Nederland nog niet afgerond. Met
Bonaire, Sint-Eustatius en Saba zal verder overleg gevoerd worden over
de noodzakelijke aanpassingen van hun wetgeving en de voorbereiding
van de uitvoeringswetgeving inzake het Kigali Amendement. Hetzelfde
geldt voor de eerdere wijzigingen van het Montreal Protocol die dateren
uit 1990, 1992 en 1997, zie ook paragraaf 6 van deze toelichting.
4. Artikelsgewijze toelichting
Artikel I van het Kigali Amendement bevat de wijzigingen van het
Montreal Protocol die bedoeld zijn om de HFK’s onder het regime van het
Protocol te brengen.
De belangrijkste hiervan zijn:
• bevriezing van productie en consumptie van HFK’s voor ontwikkelingslanden in 2024 en 2028 op het niveau van de afgesproken baselines en
voor ontwikkelde landen in 2019 op 90% van de afgesproken baseline
en voor een aantal Oost Europese landen in 2020 op 95% van de
afgesproken baseline (het nieuwe artikel 2J van het Protocol);
• uitfaseerschema’s voor ontwikkelde landen startend in 2019 tot 15% in
2036 en een aangepast schema startend in 2020 voor een aantal
Oost-Europese landen tot 15% in 2036;
• uitfaseerschema’s voor ontwikkelingslanden startend in 2029 tot 20%
in 2045 en een aangepast schema startend in 2032 tot 15% in 2047.

11

http://wetten.overheid.nl/BWBR0025554/2014-01-01

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 34 811 (R2092), nr. 1

6

De uitfaseerdata met de bijbehorende percentages voor de ontwikkelde
landen en de Oost-Europese landen zijn opgenomen in het nieuwe artikel
2J van het Protocol en voor de ontwikkelingslanden in artikel 5, zoals
gewijzigd. De onderstaande tabel geeft een overzicht van de uitfaseerdata
en -percentages van de verschillende groepen landen volgens de
afspraken in artikel 2J en artikel 5, zoals gewijzigd.
Uitfasering van productie en consumptie van HFK’s (in percentages) voor verschillende groepen landen o.b.v. Kigali Amendement
Reductiestap

Periode

Artikel 2
(ontwikkelde
landen) (%)

periode

Artikel 21
(Wit
Rusland,
Russische
Federatie,
Kazachstan,
Tajikistan,
Oezbekistan) (%)

periode

Artikel 5
Groep 1
(ontwikkelingslanden
(%)

Periode

Artikel 5
Groep 22
(ontwikkelings landen)

Basis3

2011–2013

HFK + 15%
HCFK basis

2011–2013

HFK + 15%
HCFK basis

2020–2022

2024–2026

2024–2028

HFK + 65%
HCFK basis
100

2028–2031

HFK + 65%
HCFK basis
100

2029–2034
2035–2039
2040–2044
2045 en later

90
70
50
20

2032–2036
2037–2041
2042–2046
2047 en later

90
80
70
15

Bevriezing
1st
2nd
3rd
4th
Final

2019–2023
2024–2028
2029–2033
2034–2035
2036 en later

90
60
30
20
15

2020–2024
2025–2028
2029–2033
2034–2035
2036 en later

95
65
30
20
15

1

Voor bepaalde Oost Europese landen zijn afwijkende data en % afgesproken voor de eerste twee uitfaseerstappen.
Groep 1 Artikel 5 landen: Artikel 5 landen die niet vallen onder groep 2. Groep 2 Artikel 5 landen: Bachrein, India, Iran, Koeweit, Oman, Pakistan,
Qatar, Saoedi Arabië, Verenigde Arabische Emiraten
3
De basis (baseline) vormt de referentiewaarde voor het uitfaseerschema voor respectievelijk productie/consumptie. De formule voor de baseline
wordt gevormd door de gemiddelde HFK productie/consumptie + x% van de HCFK baseline productie/consumptie, uitgedrukt in CO2eq. De HCFK
baseline productie/consumptie is: voor A2 (ontwikkelde) landen: de HCFK productie/consumptie in 1989 + 2,8% van de CFK productie/consumptie in
1989 en voor A5 (ontwikkelingslanden: de gemiddelde HCFK productie/consumptie in 2009/2010.
2

In aanvulling hierop bepaalt het nieuwe artikel 2J, zevende lid, van het
Protocol dat HFK-23, dat vrijkomt bij de productie van HCFK’s of HFK’s,
alleen met goedgekeurde technieken mag worden vernietigd om te
voorkomen dat het alsnog in de atmosfeer terecht komt.
Het Montreal Protocol verbiedt partijen om ozonlaagafbrekende stoffen te
importeren en exporteren naar landen die geen partij zijn bij het Protocol,
zie artikel 4 van het Protocol. Eenzelfde regime gaat gelden voor de
nieuwe stoffen die op basis van het Kigali Amendement worden toegevoegd (artikel 4, paragraaf 1 sept en 2 sept). Dit artikel treedt in werking
op 1 januari 2033 als minstens zeventig partijen het Kigali Amendement
hebben geratificeerd. Indien op die datum het aantal van zeventig
ratificaties niet gehaald is, treedt de bepaling in werking negentig dagen
nadat de zeventigste ratificatie een feit is. Dit betekent dat de handel in
HFK’s tussen landen die het Kigali Amendement geratificeerd hebben en
landen die dat niet hebben gedaan in ieder geval tot 1 januari 2033
toegestaan is.
Op grond van artikel 4B van het Montreal Protocol moeten partijen een
vergunningensysteem hebben opgezet voor import en export van nieuwe,
gebruikte, hergebruikte en teruggewonnen stoffen. De HFK’s vallend
onder het Kigali Amendement zullen ook onder dit systeem worden
gebracht. Partijen dienen dit systeem uiterlijk drie maanden na inwerkingtreding operationeel te hebben.
Op basis van artikel 7 van het Montreal Protocol moeten partijen jaarlijks
aan het secretariaat over de productie en consumptie van ozonlaagafbrekende stoffen rapporteren. Op basis van het Kigali Amendement moet dit
ook over HFK’s (artikel 7, onderdelen 2, 3 en 3ter).

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 34 811 (R2092), nr. 1

7

Partijen kunnen overeenkomen dat sommige essentiële en kritische
toepassingen van HFK’s van de uitfaseerverplichtingen worden uitgezonderd. Voor deze toepassingen zullen vanaf 2029 aparte afspraken
worden gemaakt over de specifieke uitzonderingsgronden, inclusief het
beoordelen en toekennen van deze uitzonderingen.
Tenslotte zijn er voor een aantal landen met een zeer hoge zomertemperatuur (een gemiddelde maandelijkse piektemperatuur boven de 35
graden Celsius) uitzonderingen mogelijk om HFK’s in specifieke airconditioners te gebruiken. Het gaat daarbij om ingebouwde airconditioningsystemen met kanalen of systemen voor meerdere ruimtes.
Bijlagen
Groep I van Bijlage A en Groep I van Bijlage E worden in hun geheel
vervangen omwille van toevoeging van de Global Warming Potentials van
de gereguleerde stoffen. Er wordt een nieuwe Bijlage F toegevoegd met
daarin opgenomen de gereguleerde HFK’s.
Artikel II regelt dat partijen het Kigali Amendement niet kunnen
ratificeren zonder dat zij de wijziging van 3 december 1999 van Beijing,
waarin de uitfasering van HCFK’s verder is aangescherpt, hebben
geratificeerd. Dit betekent dat partijen eveneens de voorafgaande
wijzigingen van Montreal, Kopenhagen en Londen dienen te hebben
geratificeerd, overeenkomstig artikel 2 van de wijziging van 3 december
1999 van Beijing, artikel 2 van de wijziging van 17 december 1997 van
Montreal en artikel 2 van de wijziging van 25 november 1992 van
Kopenhagen.
Artikel III verklaart dat de wijziging niet is bedoeld om HFK’s uit te
zonderen van de verplichtingen die zijn aangegaan in het Raamverdrag
van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering en het op
11 december 1997 te Kyoto tot stand gekomen Protocol van Kyoto bij het
Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering
(Trb. 1998, 170).
Artikel IV regelt de inwerkingtreding van de wijziging: op 1 januari 2019,
mits het Amendement door twintig partijen is geratificeerd. Is dit niet het
geval, dan treedt het in werking 90 dagen na de dag van de twintigste
ratificatie.
Artikel V bepaalt dat partijen ervoor kunnen kiezen de controlemaatregelen van artikel 2J van het Protocol en de corresponderende rapportageverplichtingen uit artikel 7 van de wijziging alvast voorlopig toe te passen,
vooruitlopend op de inwerkingtreding van de wijziging. Vooralsnog zullen
noch de EU, noch Nederland gebruik maken van deze mogelijkheid.
6. Koninkrijkspositie
Het Montreal Protocol is aanvaard en geldt voor het gehele Koninkrijk. De
op 29 juni 1990 te Londen, de op 25 november 1992 te Kopenhagen, de op
17 september 1997 te Montreal en de op 3 december 1999 te Beijing tot
stand gekomen wijzigingen zijn aanvaard voor en gelden voor het
Europese deel van Nederland. De wijzigingen van Londen, Kopenhagen,
Montreal en Beijing zijn nog niet aanvaard voor het Caribische deel van
Nederland, zie paragraaf 3 hierboven. Zodra de benodigde uitvoeringswetgeving gereed is, zullen alle opeenvolgende wijzigingen voor
Caribisch Nederland kunnen worden aanvaard.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 34 811 (R2092), nr. 1

8

De op 29 juni 1990 te Londen tot stand gekomen wijziging is aanvaard
voor Aruba. De regering van Aruba wenst medegelding van de wijzigingen van Kopenhagen, Montreal en Beijing voor haar land.
De regeringen van Curaçao en Sint Maarten wensen de medegelding van
de wijzigingen van Londen, Kopenhagen, Montreal en Beijing voor hun
land. De noodzakelijke uitvoeringswetgeving voor aanvaarding van deze
wijzigingen voor de drie landen is in voorbereiding.
De regeringen van Aruba, Curaçao en Sint Maarten hebben de wenselijkheid van medegelding van het Kigali Amendement voor hun land nog
in beraad. Voor medegelding van het Kigali Amendement zal uitvoeringswetgeving noodzakelijk zijn. Ook kan het Kigali Amendement pas voor
Aruba, Curaçao en Sint Maarten worden aanvaard, wanneer de wijzigingen van Londen, Kopenhagen, Montreal en Beijing zijn aanvaard.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
S.A.M. Dijksma
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 34 811 (R2092), nr. 1

9