Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

33 529

Gaswinning

Nr. 794

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 juli 2020
Zoals toegezegd in 20171, informeer ik uw Kamer over de ontwikkelingen
van de afgelopen drie jaar omtrent de verwerking van het productiewater
dat vrijkomt bij de oliewinning in Schoonebeek. Op dit moment wordt het
productiewater geïnjecteerd in enkele voormalige gasvelden in Twente,
omdat dit tot op heden de geschikte manier van verwerking is. De
verwerkingsmethode wordt iedere zes jaar geëvalueerd. De meest recente
evaluatie was uitgevoerd in 2016 en beoordeeld door de onafhankelijke
Commissie m.e.r.2. Ik zal conform de motie van het lid Agnes Mulder
(CDA) de Nederlandse Aardolie Maatschappij (hierna: NAM) verzoeken
om de aanstaande evaluatie te vervroegen en deze in 2021 uit te laten
voeren door een onafhankelijke organisatie3. Een toelichting hierop geef
ik in deze brief.
De samenstelling van het water dat in Twente wordt geïnjecteerd is goed
bekend. Het injectiewater bestaat uit formatiewater4, gecondenseerde
stoom en naar verhouding kleine hoeveelheden mijnbouwhulpstoffen. Het
formatiewater heeft van nature een hoge zoutconcentratie. De samenstelling van het water is getoetst aan de Euralnormen5 en op basis hiervan
kan het injectiewater worden aangemerkt als een «niet gevaarlijke
afvalstof». De samenstelling van het injectiewater wordt op gezette tijden
geanalyseerd en gerapporteerd.
In deze brief ga ik ook in op de volgende ontwikkelingen. Allereerst, is
sinds de vorige evaluatie een gesprek op gang gekomen met de betrokken
partijen om te zoeken naar alternatieven voor de huidige vorm van
1

Handelingen II 2016/17, nr. 53, item 6.
Milieueffectrapportage.
3
Kamerstuk 33 529, nr. 759.
4
Formatiewater is water dat oorspronkelijk aanwezig was in het reservoirgesteente en bij olie- of
gaswinning wordt meegeproduceerd.
5
Eural = Europese Afvalstoffenlijst.
2

kst-33529-794
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 529, nr. 794

1

verwerking. Ten tweede, heeft NAM een oproep gedaan aan bedrijven en
kennisinstituten om processen voor te stellen om het productiewater te
verwerken. Ten derde, worden de injectie-installaties regelmatig onderhouden. Dit onderhoud leidt soms tot onrust. Ten vierde, zal ik ingaan op
het voorziene voornemen van NAM om de injectiecapaciteit naar Drenthe
uit te breiden.
In gesprek met betrokken partijen
In de provincie Overijssel, en vooral in Twente, zijn er zorgen over de
injectie van het productiewater in de voormalige gasvelden. Mijn
ministerie is daarom enige tijd na de evaluatie van 2016 weer in gesprek
gegaan met de stichting Stop Afvalwater Twente en NAM. Het doel en het
belang van beide partijen zijn evident. Evengoed heeft de stichting een
oplossingsgerichte houding en denkt actief mee over mogelijke alternatieven voor de verwerking van het productiewater. Daar waar er eerst
geen gesprek meer mogelijk was, zitten we nu samen met de NAM om
tafel, en bespreken we de zorgen en ook de inhoudelijke voorstellen van
de stichting. Ik streef er naar om dit actieve contact voort te zetten.
Oproep tot voorstellen verwerkingsproces
Begin 2019 heeft NAM een marktverkenning naar zuiveringstechnieken
gepubliceerd. Hierin zijn verschillende zuiveringstechnieken geanalyseerd
op hun geschiktheid om op grote schaal het Schoonebeekse productiewater te scheiden. Zoals reeds toegelicht aan uw Kamer6, zijn de huidige
technieken hier nog niet voor geschikt. Toch heeft NAM een oproep
gedaan aan bedrijven en kennisinstituten om met voorstellen te komen
voor een scheidingsproces. Indien geschikt zou dit kunnen leiden tot een
pilot project op het Schoonebeek-terrein. Mijn ministerie heeft regelmatig
contact met NAM over dit initiatief en ik hoop dat dit zal leiden tot nieuwe
inzichten voor de volgende evaluatie.
Monitoring injectie productiewater en onderhoud injectieinstallaties
De productiewaterinjectie wordt gemonitord volgens het waterinjectiemanagementplan dat als onderdeel van de vergunningsaanvraag is
opgesteld. De samenstelling van het injectiewater wordt op gezette tijden
geanalyseerd, evenals de drukontwikkeling in de ontvangende reservoirs.
Na afloop van het jaar stuurt NAM een rapportage over deze analyses ter
beoordeling naar het Staatstoezicht op de Mijnen (hierna: SodM) en mijn
ministerie. Ook publiceert NAM de rapportages op haar website.
Daarnaast worden de injectie-installaties regelmatig gecontroleerd en
onderhouden volgens het wettelijk verplichte integriteitsmanagementsysteem. Deze werkzaamheden hebben geleid tot onrust en ook vragen
aan uw Kamer7. Ik benadruk nogmaals dat dit regulier, preventief
onderhoud is, wat zorgt voor het goed en veilig functioneren van de
injectie-installaties. NAM is verantwoordelijk voor de veiligheid en
integriteit van haar installaties en SodM ziet daar als onafhankelijk
toezichthouder op toe. Op basis van de inspectiegegevens constateert
SodM dat het onderhoud dat NAM doet noodzakelijk en afdoende is om
het risico van lekkage op de korte en lange termijn voldoende te
mitigeren.

6
7

Aanhangsel Handelingen II 2018/19, nr. 1483.
Aanhangsel Handelingen II, 2019/20, nr. 1172; Kamerstuk 33 529, nr. 745.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 529, nr. 794

2

De voorziene uitbreiding van de injectiecapaciteit in Drenthe
Uit de vorige evaluatie van de verwerkingsmethode van het productiewater uit Schoonebeek bleek dat de opslagcapaciteit in Twente op den
duur niet zou volstaan. Ook bleek dat het realistisch is om nieuwe
injectielocaties in Drenthe te overwegen. Sinds de herstart van de
olieproductie in Schoonebeek in 2010 is nieuwe opslagcapaciteit
beschikbaar gekomen in Drenthe, doordat enkele gasvelden die toentertijd
nog in productie waren zijn uit geproduceerd.
Zonder vergunning mag NAM de injectiecapaciteit niet uitbreiden naar
Drenthe. Zodra NAM de melding maakt dat zij voornemens is om
productiewater in Drenthevelden te injecteren, zal het wettelijke traject
voor de vergunningaanvraag gestart worden. Als onderdeel hiervan gaat
NAM een milieueffectrapportage opstellen waarbij betrokken overheidsorganisaties, inclusief SodM, en de Commissie m.e.r. worden geraadpleegd.
Zodra het hele traject is doorlopen en de complete vergunningsaanvraag
is ingediend, zal ik een besluit nemen met betrekking tot de vergunningsverlenging. Veiligheid voor mens en milieu staan centraal in deze
afweging.
Nieuwe evaluatie van de verwerkingsmethode in 2021
In de huidige vergunning is vastgelegd dat om de zes jaar de verwerkingsmethode van het productiewater moet worden geëvalueerd. In de
evaluatie worden allerlei verschillende methodes, van het zuiveren van
het productiewater tot ondergrondse injectie, naast elkaar gelegd en
beoordeeld volgens een vastgestelde afwegingssystematiek. De evaluatie
zal laten zien welke verwerkingsmethode het meest geschikt is. Aan de
hand van de evaluatie zal ik overwegen of een besluit tot aanpassing van
de huidige verwerkingsmethode nodig is.
Ik ga, mede op verzoek van uw Kamer, NAM verzoeken om de evaluatie te
vervroegen naar 2021 en door een onafhankelijke organisatie te laten uit
voeren. De nieuwe inzichten verkregen uit de gespreken met de stichting,
bedrijven en kennisinstituten moeten in de evaluatie worden meegenomen. Na afronding zal ik deze evaluatie beoordelen en SodM daarbij
betrekken. Tevens zal ik deze evaluatie onafhankelijk laten toetsen.
Hiermee geef ik uitvoering aan de motie van het lid Agnes Mulder8.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
E.D. Wiebes

8

Kamerstuk 33 529, nr. 759.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 529, nr. 794

3