2

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2008–2009

30 501

Regels voor het gunnen van
overheidsopdrachten door aanbestedende
diensten en opdrachten door
speciale-sectorbedrijven (Aanbestedingswet)

Nr. 30

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 november 2008
Hierbij stuur ik u het rapport Nalevingsmeting Europees aanbesteden
2006.1 Het betreft een onderzoek naar de naleving van de Europese
aanbestedingsregels in Nederland. Het onderzoek is uitgevoerd door
Significant B.V. te Barneveld.
Het rapport schetst een beeld van de mate waarin een aantal aanbestedingsplichtige sectoren in Nederland de Europese aanbestedingsregels
heeft nageleefd in 2006. Het is een vervolg op eerdere nalevingsmetingen
over 2002 en 2004. De resultaten van 2006 laten een verbetering van de
naleving zien vergeleken met 2004; bij de meeste sectoren is de naleving
toegenomen. Dit is een positief signaal. Er is de afgelopen jaren veel
aandacht besteed aan de verbetering van de naleving. Het is goed om te
kunnen constateren dat daadwerkelijk verbetering optreedt. Aan de
andere kant is de naleving bij een aantal sectoren nog steeds erg laag en
is de verbetering bij een aantal sectoren gestagneerd. Inspanningen tot
verdere verbetering blijven dan ook nog nodig.
In het onderzoek is gemeten welk percentage van het aanbestedingsplichtige deel van de inkoop, oftewel de inkoop met een waarde boven de
Europese drempelwaarden, daadwerkelijk Europees is aanbesteed. Dit is
allereerst gemeten in inkoopvolume (€).
Inkoopvolume
Sector

2002

2004

2006

81%
31%

1

Kerndepartementen
Gemeenten >100 000 inwoners
Gemeenten 50 000–100 000 inw.
Gemeenten 20 000–50 0000 inw.
Gemeenten 10 000–20 000 inw.
Gemeenten <10 000 inw.
Provincies
Waterschappen

84%
67%
33%
24%
6%
0%
76%
51%

78%
73%
56%
33%
27%
24%
90%
66%

KST124831
0809tkkst30501-30
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 501, nr. 30

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

44%
42%

1

Inkoopvolume
Academische Ziekenhuizen
Hogescholen
Universiteiten
Politieregio’s

24%
19%
40%
31%

59%
34%
52%
48%

57%
33%
50%
64%

Vooral de gemeenten < 10 000 inwoners zijn sterk verbeterd tot 24%.
Hoewel hun naleving nog achterblijft bij de naleving van de andere
sectoren, is dit een grote verbetering.
Wanneer er alleen naar naleving op inkoopvolume gekeken wordt, kan er
een vertekend beeld ontstaan. Immers, als een overheid een aantal
opdrachten van grote waarde goed heeft aanbesteed, komt het percentage direct vrij hoog te liggen. Er is daarom ook gekeken welk percentage
is aanbesteed van de verschillende soorten opdrachten (pakketten) die
een aanbestedende dienst in de markt zet. Daarbij valt te denken aan de
aanschaf van kantoorartikelen, het inhuren van ICT advies en ondersteuning of het laten realiseren en onderhouden van een wegennet. Een hoog
percentage op aantal pakketten betekent dat er op veel verschillende
onderdelen wordt aanbesteed.
Aantal pakketten
Sector

2002

2004

2006

Kerndepartementen
Gemeenten > 100 000 inwoners
Gemeenten 50 000–100 000 inw.
Gemeenten 20 000–50 000 inw.
Gemeenten 10 000–20 000 inw.
Gemeenten<10 000 inw.
Provincies
Waterschappen
Academische ziekenhuizen
Hogescholen
Universiteiten
Politieregio’s

59%
9%

74%
46%
26%
17%
5%
0%
44%
24%
57%
20%
43%
46%

78%
55%
34%
21%
21%
19%
60%
32%
50%
23%
40%
47%

29%
12%
23%
9%
21%
21%

Waar bij de naleving in inkoopvolume een kleine daling zichtbaar is bij de
kerndepartementen en hogescholen, is een groei zichtbaar bij de naleving
in aantal inkooppakketten. Dit betekent dat er in deze sectoren in 2006
meer verschillende soorten opdrachten zijn aanbesteed dan in 2004. Ook
de gemeenten, provincies en waterschappen zijn meer verschillende
pakketten gaan aanbesteden.
Naast de bovenstaande sectoren zijn er ook vijf ZBO’s onderzocht. Het
betreft case studies. De resultaten zijn daarom niet naar de hele sector te
vertalen. Gemeten in volume was het laagste nalevingspercentage bij de
ZBO’s 53% en het hoogste 87%.
Er is de afgelopen jaren, mede naar aanleiding van de vorige nalevingsonderzoeken het nodige uitgevoerd en in gang gezet om de naleving te
verbeteren.
• PIANOo, het expertisecentrum op gebied van aanbesteden, zet zich op
allerlei manieren in om overheden beter te laten aanbesteden, onder
andere door regionale bijeenkomsten te organiseren. Zoals ik u in mei
heb aangegeven, zal PIANOo voorlopig blijven bestaan. PIANOo
besteedt apart aandacht aan het verbeteren van de aanbestedingspraktijk van decentrale overheden.
• De VNG heeft in 2006/2007, in samenwerking met de Ministeries van
Economische Zaken en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 501, nr. 30

2

•

•

•

het project Goed Besteed uitgevoerd, dat was gericht op het verbeteren van het aanbesteden bij gemeenten en op het verhogen van de
bestuurlijke aandacht voor aanbesteden. Er zijn onder andere regionale bijeenkomsten gehouden, er is een congres voor bestuurders
georganiseerd, en er is een checklist aanbesteden voor bestuurders
uitgebracht.
Mede naar aanleiding van het vorige nalevingsonderzoek zijn de waterschappen het driejarig project «Professionalisering Inkoop en Aanbesteding» gestart. In het kader van dit project is vanuit de waterschappen voor drie jaar een medewerker bij PIANOo gedetacheerd die
zich full time met deze professionaliseringslag bezig houdt. Een van de
doelstellingen van het project is het vergroten van de rechtmatigheid
van de aanbestedingen van de waterschappen.
Verder houdt het Kenniscentrum Europa Decentraal (opgericht door
Rijk, VNG, IPO en UvW) zich bezig met het vergroten van de kennis en
expertise over Europees recht en de juiste toepassing ervan bij de
decentrale overheden. Het aanbestedingsrecht is daarbij een van de
voornaamste aandachtsgebieden. Alle medewerkers van decentrale
overheden kunnen gratis informatie en advies inwinnen over Europese
aangelegenheden bij Europa decentraal, evenals de medewerkers van
de koepels (VNG, IPO, UvW) en departementen.
Daarnaast is de RegieRaad Bouw een leidraad aanbesteden aan het
ontwikkelen, waarin inzicht wordt gegeven in de werking van de
aanbestedingsregels. De leidraad zal naar verwachting begin volgend
jaar gepubliceerd worden. Tevens neemt de RegieRaad, in samenwerking met de VNG en PIANOo, initiatief om de opdrachtgeversrol van de
aanbestedende diensten verder vorm te geven, door zich onder andere
te richten op inkoopsamenwerking bij kleinere gemeenten.

Veel van de acties waren gericht op decentrale overheden. Het huidige
nalevingsonderzoek, met als peiljaar 2006, laat zien dat er een duidelijke
verbetering waarneembaar is in de aanbestedingspraktijk van de decentrale overheden. Dit betekent dat we op de goede weg zijn.
De verbetering van de naleving blijft mijn aandacht houden. In overleg
met de betrokken partijen blijf ik zoeken naar structurele verbetermogelijkheden. Zo ben ik bezig met de ontwikkeling van TenderNed, een
elektronisch aanbestedingssysteem. Ook zal de bevordering van de naleving aandacht krijgen bij de ontwikkeling van de nieuwe aanbestedingswet, er zal bijvoorbeeld worden gelet op de praktische toepasbaarheid van
de regels. Om structurele verbeteringen aan te brengen, is het belangrijk
om te weten waar de knelpunten zitten en wat daaraan te doen is. PIANOo
gaat de komende maanden zestig gemeenten langs om te inventariseren
tegen welke problemen gemeenten aanlopen in de aanbestedingspraktijk.
Aan de hand van de inventarisatie zal PIANOo samen met de VNG
bekijken hoe ze de gemeenten kunnen helpen.
De minister van Economische Zaken,
M. J. A. van der Hoeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 501, nr. 30

3