Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1228
Vragen van de leden Van Gerven (SP) en Geleijnse (50Plus) aan de Minister
voor Medische Zorg over taperingstrips en blunder met niet bestaand
onderzoek (ingezonden 28 december 2018).
Antwoord van Minister Bruins (Medische Zorg) (ontvangen 18 januari 2019).
Vraag 1
Wat is uw oordeel over het artikel van Follow the Money, waarin gesteld
wordt dat u bij de beantwoording van vragen over taperingstrips de Kamer
onjuist heeft geïnformeerd op basis van onjuiste informatie van Zilveren
Kruis Achmea?1 Vindt u, gezien de via een rechtsgang verkregen informatie,
dat Zilveren Kruis Achmea u op het verkeerde been heeft gezet? En dat u de
Kamer onjuist heeft geïnformeerd?
Antwoord 1
Zowel in mijn antwoorden op de Kamervragen2 van 14 maart 2018 als in mijn
brief van 15 november 20183 heb ik de reactie van Zilveren Kruis weergegeven, zoals die aan mij is gestuurd. Namelijk dat Zilveren Kruis aangeeft de
ontvangen literatuur (grondig) te hebben bestudeerd en aanvullend een
veldconsultatie te hebben uitgevoerd. Zoals ik uit het artikel begrijp komt de
informatie die door Zilveren Kruis aan de Rechtbank Midden-Nederland is
gedeeld, hiermee overeen. Ik zie dan ook geen reden om aan te nemen dat ik,
dan wel u via mij, verkeerd ben geïnformeerd. Mogelijk dat er op grond van
de communicatie van Zilveren Kruis enige onduidelijkheid is ontstaan over de
inhoud van het door hen uitgevoerde onderzoek. Door aanvullende informatie
van Zilveren Kruis, zowel vermeld in mijn brief aan u in november als in de
recente rechtszaak, ga ik ervan uit dat enige onduidelijkheid die heeft bestaan
is weggenomen.
Vraag 2
Bent u van plan met alle verzekeraars af te spreken dat taperingstrips bij de
afbouw van psychofarmaca via het basispakket dienen te worden vergoed
conform de uitgangspunten van het in september vastgestelde multidisciplinaire document van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie, het

1

https://www.ftm.nl/artikelen/zilveren-kruis-liet-minister-bruins-blunderen?share=1
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 1258
3
Vergaderjaar 2017–2018, 2018D54660
2

ah-tk-20182019-1228
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Nederlands Huisartsen Genootschap, de Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering van de Pharmacie en de patiëntenkoepel MIND en dat
patiënten samen met hun arts voor een afbouwschema op maat kunnen
kiezen?4 Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Ik ben blij met het recent uitgekomen multidisciplinair document Afbouwen
van SSRI’s en SNRI’s. Voor het afbouwen van antidepressiva is in het
verleden beperkt aandacht geweest en met dit document is een stap gezet
naar verantwoord afbouwen.
Het uitgangspunt van het multidisciplinair document is om antidepressiva
geleidelijk af te bouwen. Het document begint echter met de signalering dat
meer wetenschappelijk onderzoek naar de wijze van afbouwen nodig is om
concrete evidence-based aanbevelingen te kunnen doen. Dit raakt direct aan
de vraag of er bij taperingstrips sprake is van «rationele farmacotherapie».
We spreken van rationele farmacotherapie, en dus van een geneesmiddel dat
voor vergoeding vanuit het basispakket in aanmerking komt, als het gaat om
«de behandeling, preventie of diagnostiek van een aandoening met een
geneesmiddel in een voor de patiënt geschikte vorm, waarvan de werkzaamheid en effectiviteit blijkt uit wetenschappelijke literatuur en dat tevens het
meest economisch is voor de zorgverzekering». Het is vervolgens niet aan mij
om te duiden of geneesmiddelen aan die criteria voldoen en daarmee
onderdeel uitmaken van het basispakket. Dit is aan de zorgverzekeraar.
Dat neemt niet weg dat ik wel degelijk belang hecht aan dit thema. In
Nederland gebruiken meer dan 1 miljoen mensen geneesmiddelen die onder
antidepressiva worden geschaard. Ik wil mij ervoor inzetten dat deze mensen
op verantwoorde wijze kunnen afbouwen. Ik acht het uitgangspunt van het
multidisciplinair document hierbij essentieel, namelijk dat gekeken wordt naar
de individuele situatie van de patiënt en dat samen met de patiënt op basis
van praktijkervaring en wetenschappelijke literatuur keuzes gemaakt worden
over de te volgen afbouwstrategie. Nu er meer aandacht is voor dit thema,
o.a. met de start van de OPERA-studie5, verwacht ik dat we op relatief korte
termijn meer handvatten gaan krijgen voor verantwoord afbouwen.
Vraag 3, 4
Wat vindt u van de opstelling van Zilveren Kruis Achmea, gezien het feit dat
de zorgverzekeraars te kennen hebben gegeven met het multidisciplinaire
document uit de voeten te kunnen?6
Is hier niet sprake van «penny wise and pound foolish» beleid van Zilveren
Kruis Achmea, aangezien taperingstrips weliswaar op korte termijn tot meer
kosten leiden, maar op langere termijn winst opleveren omdat patiënten geen
psychofarmaca meer hoeven te gebruiken?
Antwoord 3, 4
Het multidisciplinair document, en de interpretatie die individuele partijen
daaraan geven, laat vooral zien dat we er nog niet zijn. Er zijn nog lacunes in
onze kennis over verantwoord afbouwen van antidepressiva. Of er sprake is
van «penny wise and pound foolish» is dan ook simpelweg niet te zeggen. Ik
wil vasthouden aan het uitgangspunt van de Zorgverzekeringswet om alleen
rationele farmacotherapie te vergoeden.
Vraag 5
Hoe beoordeelt u het document van Zorgverzekeraars Nederland van
16 december jongstleden? Gaan hiermee de zorgverzekeraar weer niet
onterecht op de stoel van de arts zitten en in een knellend keurslijf bepalen
welke sterktes bij de afbouw al dan niet vergoed worden?

4

https://www.nvvp.net/website/nieuws/2018/document-afbouwen-antidepressiva-geeft-houvastaan-patient-arts-en-apotheker
https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/opera-grote-trial-brengt-veilig-afbouwenantidepressiva-dichterbij/
6
https://www.zorginstituutnederland.nl/werkagenda/psychische-aandoeningen/strategieen-voorafbouw-van-antidepressiva
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Ik ga er vanuit dat u hier het document «afbouw van antidepressiva» bedoelt,
zoals gepubliceerd op de website van Zorgverzekeraars Nederland.7
Buiten de geneesmiddelen die zijn geregistreerd in het geneesmiddelenvergoedingensysteem (GVS) kunnen zorgverzekeraars uitsluitend extramurale
geneesmiddelen vergoeden indien er sprake is van rationele farmacotherapie.
Daaruit volgt de verantwoordelijkheid van de zorgverzekeraar om te bepalen
of er in een specifiek geval sprake is van rationele farmacotherapie. Indien hij
tot de conclusie komt dat er geen sprake is van rationele farmacotherapie is
het hem niet toegestaan het geneesmiddel, in dit geval de apotheekbereiding,
vanuit het basispakket te vergoeden. Het document zie ik vooral als een
verduidelijking aan de verzekerde over de inhoud van het basispakket.
Vraag 6
Wat houdt de in genoemd document opgenomen passage in: «Zij vergoeden
uitsluitend de in tabel 3 genoemde productsterktes als magistrale bereiding
of (in de toekomst) als doorgeleverde bereiding»? Houdt dit niet in dat voor
bijvoorbeeld het antidepressivum venlafaxine wel doseringen van 75, 37,5,
20, 12, 7, 5, 3, 2 en 1 mg zullen worden vergoed, maar andere doseringen
niet? Is dit niet juist in strijd met de gedachte dat in samenspraak met de
patiënt op maat de psychofarmaca worden afgebouwd?
Antwoord 6
Het gaat hier om een door Zorgverzekeraars Nederland (ZN) gepubliceerd
document, dat opgesteld is in samenwerking met individuele zorgverzekeraars. Ik heb hen gevraagd naar de betekenis van de passage. Er wordt het
volgende aangegeven:
«De passage houdt in dat verzekeraarsapotheekbereidingen vergoeden voor
patiënten bij wie vooraf ten minste één aangetoonde risicofactor aanwezig is,
dan wel over het algemeen sterkere onttrekkingsverschijnselen te verwachten
zijn en deze patiënten aantoonbaar niet uitkomen met de geregistreerde
geneesmiddelen in de beschikbare toedieningsvormen (drank, suspensie of
druppels). Verzekeraars vergoeden in die gevallen de doseringen die vermeld
staan in tabel 3 van het Multidisciplinair document op basis van de in het
document beschreven afbouwsystematiek (maximaal 1 stap per week). In lijn
hiermee worden voor venlafaxine inderdaad de beschreven sterktes van 75,
37,5, 20, 12, 7, 5, 3, 2 en 1 mg vergoed. Dit is zeker niet in strijd met de
gedachte dat in samenspraak met de patiënt op maat de psychofarmaca
worden afgebouwd. Immers, indien het geen rationele farmacotherapie
betreft, dan kan de zorgverzekeraar dit niet vergoeden.»
Met dit document hebben zorgverzekeraars op basis van het door de
beroepsgroep opgestelde multidisciplinair document de kaders van rationele
farmacotherapie, en daarmee van de mogelijkheden rondom vergoeding
vanuit het basispakket, van deze middelen geschetst. Het is vervolgens aan
de arts en de patiënt in de spreekkamer om te besluiten over de beste
behandeling in een individueel geval.
Vraag 7
Vindt u niet ten principale dat het niet de zorgverzekeraars zijn die moeten
beoordelen of er sprake is van rationele therapie, maar dat dit voorbehouden
is aan de medische beroepsgroepen in samenspraak met patiënten en het
Zorginstituut Nederland?
Antwoord 7
Nee. Het uitgangspunt van de Zorgverzekeringswet is dat zorgverzekeraars in
beginsel zelf – binnen de wettelijke kaders – de inhoud en omvang van het
basispakket vaststellen. In verschillende brieven, waaronder de brief van
9 oktober 20158 en de brief van 19 juni 20189 heeft u een toelichting
ontvangen op de wijze waarop beoordeeld wordt of interventies deel

7

https://www.znformulieren.nl/337936417/
Formulieren?folderid=698155008&title=Apotheekbereidingen
8
Kamerstuk 29 689, nr. 660
9
Kamerstuk 29 689, nr. 914

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

uitmaken van het verzekerde basispakket. Wat hierbij de rol is van het
Zorginstituut en de medische beroepsgroep is daarin ook uiteengezet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4