Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

29 544

Arbeidsmarktbeleid

Nr. 1110

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 27 juni 2022
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid over de brief van 10 mei 2022 inzake reactie op
verzoek commissie om voorafgaand aan de inwerkingtreding geïnformeerd te worden over voorgenomen indexaties van het minimumloon
(Kamerstuk 29 544, nr. 1095).
De vragen en opmerkingen zijn op 13 mei 2022 aan de Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid voorgelegd. Bij brief van 24 juni 2022
zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Kuzu
Adjunct-griffier van de commissie,
Blom

kst-29544-1110
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 544, nr. 1110

1

Inhoudsopgave
I

II

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVDfractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdAfractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de
GroenLinks-fractie

00

Antwoord/Reactie van de Minister

00

00
00
00

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Minister over de inwerkingtreding van de halfjaarlijkse minimumloonindexatie. Deze leden hebben hierover geen verdere vragen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de regeling tot
aanpassing wettelijk minimumloon per 1 juli 2022 en hebben daarover
nog enkele vragen.
Allereerst vragen de leden van de PvdA-fractie hoe vaak en met welk
percentage en in euro’s het minimumloon is bevroren of zelfs is
verminderd. Kan daarbij worden aangegeven hoeveel het minimumloon
door deze ingrepen in het minimumloon achterloopt op de ontwikkeling
van de cao-lonen? Kan dit in percentages alsook in euro’s worden
aangegeven?
De leden van de PvdA-fractie merken op dat met de enorm gestegen
inflatie en achterblijvende collectieve arbeidsovereenkomst (cao)-lonen er
een enorm gat ontstaat in het besteedbaar inkomen. Deze leden vragen de
Minister daarom hoe groot dit gat in besteedbaar inkomen is geworden
en met hoeveel het minimumloon zou moeten stijgen om de stijgende
inflatie bij te kunnen houden. Deze leden vragen verder of de Minister het
eens is dat de eenmalige energiecompensatie onvoldoende effect heeft
om de koopkracht van mensen die het minimumloon verdienen, maar ook
van mensen met een uitkering, op peil te houden. Is de Minister bereid
om de voorgestelde verhoging van het minimumloon naar voren te halen,
zodat mensen daadwerkelijk de boodschappen en de huur kunnen
betalen? Zo nee, wat zijn de (technische of wettelijke) belemmeringen
hiervoor?
De leden van de PvdA-fractie zien graag dat het minimumloon fors
omhoog gaat, zodat mensen niet in armoede hoeven te leven. Dit zouden
zij graag per 1 juli 2022 zien gebeuren. Deze leden vragen de Minister wat
de kosten zijn om het minimumloon met de huidige inflatie te verhogen,
alsmede om het minimumloon in een stap, alsmede in twee stappen, naar
14 euro te verhogen. Daarnaast vragen deze leden wat eventueel
wettelijke belemmeringen zijn om het minimumloon verder te verhogen
dan alleen het gemiddelde van de cao-lonen. En zijn er eventuele
deadlines waaraan moet worden voldaan om het minimumloon per 1 juli
2022 te verhogen? Kan de Minister voorkomen dat een eventueel laat
moment van beantwoording ertoe leidt dat het (juridisch) niet meer
mogelijk is om het minimumloon extra te verhogen per 1 juli 2022?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 544, nr. 1110

2

Ook vragen de leden van de PvdA-fractie wat het minimumloon zou
moeten zijn indien, volgens de Richtlijn van het Europees Parlement, het
minimumloon tenminste 60% van het mediane inkomen dient te zijn. Wat
is op dit moment het percentage van het minimumloon ten opzichte van
het mediane inkomen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van de
voorgenomen indexaties van het minimumloon en hebben daarover
enkele vragen.
Ten eerste hebben de leden van de GroenLinks-fractie een aantal
algemene vragen over het minimumloon. Deze leden vragen wat de
doelstelling van het minimumloon is en hoe deze zich verhoudt tot artikel
20 van de Grondwet. Ook vragen deze leden of de ontwikkeling van het
minimumloon sinds invoering in een figuur kan worden weergegeven.
Kan in lijn met de evaluatie minimumloon ook de afwijking tussen het
minimumloon en de gewogen cao-lonen voor de periode 2010 tot heden
worden weergegeven, en daarbij ook voor diezelfde periode de inflatie per
jaar? Deze leden vragen in relatie tot deze gegevens of het kabinet van
mening is dat het minimumloon de afgelopen 20 jaar de algemene
welvaartsontwikkeling heeft gevolgd.
Voorts hebben de leden van de GroenLinks-fractie een aantal vragen over
de voorgenomen indexatie. Deze leden vragen wat volgens het kabinet
het doel is van de halfjaarlijkse indexatie van het minimumloon. Kan het
kabinet ook nader toelichten wat de logica achter de huidige systematiek
is? Acht het kabinet de huidige systematiek nog passend?
Deze leden vragen of het gezien de hoge inflatie niet logisch is om het
minimumloon meer te indexeren dan op dit moment gebeurt. Is het
kabinet het met deze leden eens dat hier sprake is van buitengewone
omstandigheden? Is het kabinet bereid om het voorliggende besluit aan te
passen en bijvoorbeeld de hele contractloonontwikkeling toe te passen?
En is zij voorts bereid om per 1 januari 2023 een buitengewone verhoging
van het minimumloon door te voeren, op basis van artikel 14 dertiende lid
Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag (Wml)?
II Antwoord/Reactie van de Minister
De leden van de fractie van GroenLinks verzoeken om een figuur waarin
de ontwikkeling van het wettelijk minimumloon, de cao-loonontwikkeling
en de inflatie worden getoond sinds 2010.1 De leden van de PvdA-fractie
vragen naar het aantal keer en het percentage waarmee het minimumloon
sinds de invoering in 1969 is bevroren of verlaagd en hoeveel het wettelijk
minimumloon hierdoor in euro en als percentage achterloopt op de
cao-loonontwikkeling in dezelfde periode. De GroenLinks-fractie vraagt of
in relatie tot deze gegevens het kabinet van mening is dat het wettelijk
minimumloon de afgelopen 20 jaar de algemene welvaartsontwikkeling
heeft gevolgd.
Onderstaand figuur toont de ontwikkeling van het bruto wettelijk
minimumloon, de ontwikkeling van de cao-lonen per maand incl.
bijzondere beloning, en de inflatie (consumentenprijsindex) sinds de
invoering van het wettelijk minimumloon in 1969 als indexcijfer van de
niveaus in dat jaar (eerste halfjaar 1969=100). Hieruit blijkt dat het wettelijk
minimumloon in de periode tussen de invoering en 1983 meer steeg dan
1

Waar in de beantwoording minimumloon is geschreven, wordt gedoeld op het wettelijk
minimumloon.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 544, nr. 1110

3

de cao-loonontwikkeling. In het eerste halfjaar van 1984 is het wettelijk
minimumloon eenmalig verlaagd (van omgerekend € 929,70 naar
€ 901,98). In de perioden juli 1983-december 1989, januari 1993-december
1995 en januari 2004-december 2005 is het wettelijk minimumloon niet
geïndexeerd. Indien het wettelijk minimumloon de cao-loonontwikkeling
sinds 1969 een-op-een had gevolgd was het wettelijk minimumloon per
juli 2021 € 35,62 bruto per maand hoger geweest, dit komt neer op 2,1%.
Over de afgelopen 20 jaar (periode eerste half jaar 2002-laatste halfjaar
2021) zijn het wettelijk minimumloon, de inflatie en de cao-lonen met
respectievelijk 40,8%, 37,0% en 40,9% toegenomen. Hieruit blijkt dat het
wettelijk minimumloon en de cao-lonen vrijwel even hard zijn gegroeid en
beiden harder dan de inflatie.

Bron: https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2019/08/vijftig-jaar-minimumloon (1969–2019 eerste
halfjaar), CBS StatLine en SZW-bewerking (vanaf tweede halfjaar 2019).

De leden van de fractie van GroenLinks vragen wat de doelstelling van het
minimumloon is en hoe deze zich verhoudt tot artikel 20 van de
Grondwet.
Artikel 20 van de Grondwet draagt de overheid op de bestaanszekerheid
van Nederlandse huishoudens te waarborgen en de welvaart te spreiden.
Het wettelijk minimumloon bepaalt de bodem in het loongebouw. Ook zijn
vele regelingen zoals sociale minimumuitkeringen en de AOW afgeleid
van de hoogte van het minimumloon. De hoofdlijnenbrief bijzondere
verhoging wettelijk minimumloon geeft een overzicht van alle regelingen
waar het minimumloon in doorwerkt. Door het minimumloon twee keer
per jaar te indexeren met de gemiddelde cao-loonontwikkeling wordt
geborgd dat zowel de bodem van het loongebouw als de sociale
minimumuitkeringen en de AOW meegroeien met de algehele loonontwikkeling van werkenden. Daarmee is het minimumloon één van de
instrumenten van de overheid om invulling te geven aan artikel 20 van de
Grondwet.
Aanvullend merken de leden van de PvdA-fractie op dat de enorm
gestegen inflatie en achterblijvende collectieve arbeidsovereenkomst
(cao)-lonen er een enorm gat ontstaat in het besteedbaar inkomen en
vragen de Minister hoe groot het gat in besteedbaar inkomen is geworden
en met hoeveel het minimumloon zou moeten stijgen om de stijgende
inflatie bij te kunnen houden. Verder wordt gevraagd of de Minister het
eens is dat de eenmalige energiecompensatie onvoldoende effect heeft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 544, nr. 1110

4

om de koopkracht van mensen die het minimumloon verdienen, maar ook
van mensen met een uitkering, op peil te houden. Is de Minister bereid
om de voorgestelde verhoging van het minimumloon naar voren te halen,
zodat mensen daadwerkelijk de boodschappen en de huur kunnen
betalen? Zo nee, wat zijn de (technische of wettelijke) belemmeringen
hiervoor?
Sinds het vierde kwartaal van 2021 is sprake van prijsstijgingen. Met
name in de eerste maanden van 2022 is de inflatie zeer hoog. Dit zet druk
op de koopkracht van huishoudens. De gevolgen verschillen per
huishouden omdat deze samenhangen met het consumptiepatroon en
factoren die samenhangen met het energiegebruik (energiezuinigheid
woning, looptijd energiecontract). In 2022 heeft het kabinet een
omvangrijk maatregelenpakket genomen om de gevolgen van de
stijgende energie- en brandstofprijzen te verzachten en verduurzaming
van de woning te bevorderen. Een onderdeel van dit pakket is de
genoemde eenmalige energietoeslag voor lage inkomens. De aard van de
prijsschok is echter zo groot, en door de oorlog in Oekraïne zo onzeker,
dat het maatregelenpakket de inkomensgevolgen enkel kan verzachten.
Het volledig wegnemen van alle inkomensgevolgen voor alle
huishoudens is niet mogelijk.
Het CPB laat zien dat bij blijvend hoge prijzen van energie en andere vaste
lasten op termijn 9 tot 15 procent van alle huishoudens moeite kan krijgen
met het betalen van hun maandelijkse lasten.2 Met name huishoudens
met lage inkomens blijken structureel kwetsbaar, ook voor andere
economische crises en schokken dan de forse prijsstijgingen van dit
moment. Het planbureau adviseert daarom structureel beleid dat het
besteedbaar inkomen van huishoudens met lage inkomens verhoogt. Het
kabinet heeft in de voorjaarsbesluitvorming inderdaad besloten om,
eerder dan bij het coalitieakkoord voorgenomen, al in 2023 een eerste
stap te zetten met het wettelijk minimumloon. Op 1 januari 2023 worden
de minimumloonbedragen met 2,5 procent verhoogd, los van de reguliere
indexatie. Met name de huishoudens met de laagste inkomens hebben
hiervan profijt. De stijging van hun inkomen stelt ze beter in staat het
hoge prijspeil te dragen. Het kabinet zal daarnaast in augustus nog
specifiek naar de koopkrachtontwikkeling in 2023 kijken en hierbij ook
bezien hoe de lasten op arbeid kunnen worden verlaagd ten laste van de
lasten op vermogen.
De leden van de PvdA-fractie zien graag dat het minimumloon fors
omhoog gaat, zodat mensen niet in armoede hoeven te leven. Dit zouden
zij graag per 1 juli 2022 zien gebeuren. Deze leden vragen de Minister wat
de kosten zijn om het minimumloon met de huidige inflatie te verhogen,
alsmede om het minimumloon in een stap, alsmede in twee stappen, naar
14 euro te verhogen. Daarnaast vragen deze leden wat eventueel
wettelijke belemmeringen zijn om het minimumloon verder te verhogen
dan alleen het gemiddelde van de cao-lonen. En zijn er eventuele
deadlines waaraan moet worden voldaan om het minimumloon per 1 juli
2022 te verhogen? Kan de Minister voorkomen dat een eventueel laat
moment van beantwoording ertoe leidt dat het (juridisch) niet meer
mogelijk is om het minimumloon extra te verhogen per 1 juli 2022?
Het minimumloon per uur voor iemand vanaf 21 jaar, uitgaande van een
werkweek van 36 uur, bedraagt € 11,26 per 1 juli 2022. De meest recente
jaar-op-jaar inflatie (april) bedraagt volgens voorlopige cijfers van het CBS
9,6 procent. Indien het wettelijk minimumloon op 1 juli 2022 met dit
percentage zou zijn verhoogd zou dit tot een budgettair effect op de
2

CPB, Stresstest kosten van levensonderhoud, juni 2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 544, nr. 1110

5

SZW-begroting leiden van ongeveer € 2,8 mld. in 2022 (halfjaareffect) en
ca. € 5,5 mld. in latere jaren. Het minimumloon verhogen naar € 14 zou
neerkomen op een stijging van ruim 24 procent. Dit kost op de
SZW-begroting ruim € 7 mld. in 2022 (halfjaareffect) en ca. € 14 mld. in
latere jaren. Deze raming is berekend ten opzichte van een situatie waarin
het minimumloon niet verhoogd wordt. Reden dat deze verhoging een
groter budgettair effect heeft dan een verhoging via wetswijziging (op zijn
vroegst mogelijk per 1 januari 2024), is dat bij een eerdere verhoging met
een AMvB alle aan het minimumloon gekoppelde regelingen meestijgen.
Dit geldt onder meer ook voor de daglonen in de WW, ZW, WIA en het
maximum dag- en premieloon. Met een wetswijziging is het mogelijk om
doorwerking van de minimumloonstijging zoveel mogelijk te richten op
de laagste inkomen: minimumloonverdieners, sociale minima en op
AOW-gerechtigden.
Het is echter niet mogelijk om het minimumloon nog dit jaar bijzonder te
verhogen. De bijzondere verhoging van het minimumloon moet worden
geregeld in een algemene maatregel van bestuur (AMvB) die moet
worden gepubliceerd in het Staatsblad. Net als bij de halfjaarlijkse
indexatie van het minimumloon, is er voor uitvoeringsorganisaties,
werkgevers en andere partijen een minimale termijn nodig tussen
publicatie en inwerkingtreding van de nieuwe bedragen. Hiervoor wordt
in beginsel – conform de Aanwijzingen voor de regelgeving – een
invoeringstermijn van minimaal twee maanden voorgeschreven. Omdat
de AMvB diverse stappen moet doorlopen voor publicatie is het niet
mogelijk om het minimumloon met een AMvB al per 1 juli 2022 te
verhogen. De benodigde stappen bij een AMvB omvatten onder meer een
wetgevingstoets, consultatie met sociale partners, afstemming in
onderraden en goedkeuring vanuit de ministerraad. In het geval van een
minimumloonsverhoging geldt daarbij ook een voorhangprocedure. Dat
betekent dat de ontwerp-AMvB pas na de voorhangprocedure naar de
Raad van State kan gaan voor advisering. In het kader van zorgvuldig
bestuur en de bijbehorende termijnen dient rekening te worden gehouden
met een doorlooptijd van minimaal enkele maanden tot een jaar tussen
besluitvorming en inwerkingtreding. In geval van spoed kan het sneller,
maar een bijzondere verhoging van het minimumloon per 1 juli 2022 is in
dit geval geen technisch uitvoerbaar scenario.
Ten slotte vragen de leden van de PvdA-fractie wat het minimumloon zou
moeten zijn indien, volgens de Richtlijn van het Europees Parlement, het
minimumloon tenminste 60% van het mediane inkomen dient te zijn. Wat
is op dit moment het percentage van het minimumloon ten opzichte van
het mediane inkomen?
Na de bekendmaking van het voorlopig akkoord over het Richtlijnvoorstel
«toereikende minimumlonen in de EU» is de indruk ontstaan dat deze
richtlijn de hoogte van het Nederlands minimumloon voorschrijft. Dat is
niet zo. Zoals toegelicht in het BNC-fiche3, hecht het kabinet aan de
bestaande bevoegdheidsverdeling waarbij alleen de lidstaten bevoegd
zijn om de hoogte van het minimumloon vast te stellen. Het voorlopig
compromis verduidelijkt dit punt in artikel 1 van de richtlijn.
Volgens de meest recent beschikbare data van de OESO gold in 2020 dat
het Nederlands minimumloon zich tot 47% van het mediane bruto loon
verhield.4 Hiermee zat Nederland op een vergelijkbaar niveau met landen
als Ierland, België en Duitsland. Het brutominimumloon (exclusief

3
4

Kamerstuk 22 112, nr. 2978
OECD.stat, Minimum relative to average wages of full-time workers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 544, nr. 1110

6

vakantie-uitkering) was in 2020 € 20.002. Een brutoloon ter hoogte van
60% van het mediane brutoloon zou in dat jaar liggen op circa € 25.500.
In de discussies over minimumlonen wordt vaak gekeken naar het bruto
loon in verhouding tot het mediane of gemiddelde bruto inkomen. Hierbij
moet worden opgemerkt dat de hoogte van het brutoloon niet per se iets
zegt over de hoogte van de bestedingsmogelijkheden van het betreffende
huishouden. Er is immers sprake van herverdeling via de fiscaliteit en het
toeslagenstelsel. Daarnaast kan in het huishouden sprake zijn van andere
mensen met een inkomen. Daarom wordt er in internationale discussies
bijvoorbeeld ook naar het netto minimumloon en het mediane of
gemiddelde netto inkomen gekeken. Uit een studie van de Europese
Commissie blijkt bijvoorbeeld dat in 2018 het netto-inkomen van een
alleenstaande minimumloonverdiener zonder kinderen ruim 70 procent
bedroeg van het mediane netto-inkomen van een werknemer.5
Ten slotte stellen de leden van de GroenLinks-fractie een aantal vragen
over de voorgenomen indexatie. Deze leden vragen wat volgens het
kabinet het doel is van de halfjaarlijkse indexatie van het minimumloon.
Kan het kabinet ook nader toelichten wat de logica achter de huidige
systematiek is? Acht het kabinet de huidige systematiek nog passend?
Deze leden vragen of het gezien de hoge inflatie niet logisch is om het
minimumloon meer te indexeren dan op dit moment gebeurt. Is het
kabinet het met deze leden eens dat hier sprake is van buitengewone
omstandigheden? Is het kabinet bereid om het voorliggende besluit aan te
passen en bijvoorbeeld de hele contractloonontwikkeling toe te passen?
En is zij voorts bereid om per 1 januari 2023 een buitengewone verhoging
van het minimumloon door te voeren, op basis van artikel 14 dertiende lid
Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag (Wml)?
In artikel 14, eerste tot en met derde lid, van de Wet minimumloon en
minimumvakantiebijslag wordt de aanpassing van het minimumloon
geregeld. Hierbij groeit het minimumloon mee met de gemiddelde
cao-loonontwikkeling. Hiermee wordt verwezenlijkt dat de bodem van het
loongebouw meegroeit met het algehele loongebouw in Nederland. De
huidige indexatiesystematiek is naar de opvatting van het kabinet passend
omdat het meegroeien van het minimumloon, als basis van het
loongebouw, met de cao-loonontwikkeling hiermee geborgd is. Dit geeft
minimumloonverdieners zekerheid van een brutoloon dat meestijgt met
de gemiddelde cao-loonontwikkeling van alle werknemers.
Vanwege de uitzonderlijk hoge inflatie heeft het kabinet in de voorjaarsbesluitvorming besloten om een deel van de minimumloonsverhoging reeds
door te voeren in 2023. Deze vervroegde stap betreft een buitengewone
verhoging van 2,5%, los van de reguliere halfjaarlijkse indexatie. Met
name de huishoudens met de laagste inkomens hebben hiervan profijt.
De stijging van hun inkomen stelt ze beter in staat het hoge prijspeil te
dragen. Het kabinet zal daarnaast in de augustusbesluitvorming nog
specifiek naar de koopkrachtontwikkeling kijken en hierbij ook bezien hoe
de lasten op arbeid kunnen worden verlaagd ten laste van de lasten op
vermogen.

5

Europese Commissie, Impact assessment, SWD(2020) 245, oktober 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 544, nr. 1110

7