1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2008–2009

B

31 778

Subsidiariteitstoets van het voorstel voor een
richtlijn tot herschikking van richtlijn
2002/91/EG betreffende de energieprestaties van
gebouwen (COM(2008)780)

Nr. 2

BRIEF VAN DE TIJDELIJKE GEMENGDE COMMISSIE
SUBSIDIARITEITSTOETS
Aan:
De voorzitter en leden van de vaste commissie voor Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieu/Wonen, Wijken en Integratie van de Eerste
Kamer
De voorzitter en leden van de vaste commissie voor Wonen, Wijken en
Integratie van de Tweede Kamer
Den Haag, 26 november 2008
Zoals u bekend toetst de Tijdelijke Gemengde Commissie Subsidiariteitstoets samen met de betrokken vakcommissies voorstellen van de
Europese Commissie aan de beginselen van subsidiariteit en proportionaliteit.
Onlangs heeft de Europese Commissie bovengenoemd voorstel1
gepubliceerd. Dit voorstel is geselecteerd voor de parlementaire subsidiariteitstoets (zie Kamerstuk 22 112, BF en nr. 621). In dat kader vraagt de
TGCS uw commissie om een gemotiveerd advies.
De TGCS verzoekt uw commissie om haar vóór 17 december 2008 12:00
uur een gemotiveerd advies te zenden over de vragen of voor onderhavig
beschikkingsvoorstel voldoende rechtsgrondslag in het EG-Verdrag
bestaat en of met het voorstel is voldaan aan de vereisten van subsidiariteit en proportionaliteit (artikel 5 EG-Verdrag).
Voorzitter van de tijdelijke gemengde commissie subsidiariteitstoets,
Jan Jacob van Dijk

1

Zie ook dossier E080134 op
www.europapoort.nl

KST125051
0809tkkst31778-B
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 778, B en nr. 2

1

ADVIESAANVRAAG COM(2008) 780
Toetsing aan de beginselen van subsidiariteit en proportionaliteit
van het voorstel voor een richtlijn tot herschikking van richtlijn
2002/91/EG betreffende de energieprestaties van gebouwen
Adviesaanvraag
In het kader van de parlementaire subsidiariteitstoets verzoekt de
Tijdelijke Gemengde Commissie Subsidiariteitstoets de commissie voor
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Mileubeheer/Wonen, Werken
en Integratie van de Eerste Kamer en de commissie voor Wonen, Werken
en Integratie van de Tweede Kamer haar uiterlijk 17 december 2008 12:00
uur een gemotiveerd advies te zenden over de vragen of voor onderhavig
richtlijnvoorstel voldoende rechtsgrondslag in het EG-Verdrag bestaat en
of met het voorstel is voldaan aan de vereisten van subsidiariteit en
proportionaliteit (artikel 5 EG-Verdrag).
Behandeltraject op Europees niveau
De codecisieprocedure is van toepassing. Dat betekent dat voor besluitvorming in de Raad een gekwalificeerde meerderheid van stemmen nodig
is en dat instemming is vereist van het Europees Parlement. Het voorstel
wordt, als onderdeel van het deze maand door de Commissie ingediende
Energiepakket, op 2 december in de Energieraad gepresenteerd. Mogelijk
bespreekt de Energieraad van 19 februari het voorstel.
Samenvatting voorstel
Ongeveer 40% van de energie in de Europese Unie wordt gebruikt in
gebouwen. De Europese Commissie heeft op 13 november 2008 een
voorstel gedaan voor een duidelijkere en specifiekere richtlijn Energieprestaties van gebouwen. Dit voorstel herschikt de oorspronkelijke
richtlijn 2002/91/EG, die is ingegaan in 2006. Deze heeft onder meer het
energielabel voor huizen geïntroduceerd.
De richtlijn is onderdeel van een omvangrijk energiepakket dat de
Europese Commissie in november 2008 uitbracht. Met de herziening
wordt de richtlijn meer in de context geplaatst van het klimaatbeleid en
energiezekerheid. Het doel van de herziening is te komen tot betere
afspraken; daarnaast is het doel de verschillen in de implementatie van de
richtlijn tussen de lidstaten verminderen.
Evenals in de richtlijn uit 2002 moeten lidstaten minimumvereisten voor
de energieprestatie van gebouwen1 opstellen en een methode toepassen
om het energieverbruik te meten. Nieuw is dat de energievereisten ook
gelden voor nieuwbouw en renovaties van gebouwen kleiner dan 1000m2.
Alle gebouwen vallen onder de richtlijn, behalve monumenten, kerken en
schuren etc. De groepen gebouwen waar een uitzondering voor geldt
blijven gelijk ten opzichte van de oorspronkelijke richtlijn uit 2002 en zijn
ook gelijk aan de categorieën die Nederland hanteert.

Energielabel

1

Definitie energieprestatie van gebouwen: de
berekende of gemeten hoeveelheid energie
die nodig is voor de vraag, inclusief verwarming, koeling, watergebruik, verlichting en
ventilatie, gerelateerd aan het type gebruik
van het gebouw.

Het energielabel wordt gehandhaafd en de toepassing ervan verbreed.
Elke koper of huurder moet informatie krijgen over de energieprestatie
van het gebouw. Dit moet prominent in de advertenties staan. Op het
label moeten ook aanbevelingen staan voor verbetering van energieefficiëntie. Eventueel mag het gebaseerd zijn op een vergelijkbaar huis,
mits de onafhankelijke uitgever van het certificaat de vergelijkbaarheid
kan aantonen. Het certificaat is maximaal 10 jaar geldig. Een overheids-

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 778, B en nr. 2

2

gebouw van meer dan 250m2 moet op een voor het publiek zichtbare plek
een energiecertificaat hebben hangen. Dat was al het geval in de vorige
richtlijn, maar wordt nu bekrachtigd.

Inspecties
Lidstaten moeten reguliere inspecties verplichten van (water)verwarmings- en koelsystemen. Inspecteurs moeten onafhankelijk zijn. Verschillende frequenties voor controles bij andere typen systemen zijn mogelijk.
In het rapport van de inspectie moet een vergelijking komen tussen het
huidige energieverbruik en het best mogelijke systeem voor het betreffende gebouw. Energiecertificaten en inspectierapporten moeten
geregistreerd worden.
Bij nieuwbouw moet er voor de bouw gedacht worden aan: gebruik of
opwekking van hernieuwbare energie, stadsverwarming, warmtepompen.
Dit moet in de aanvraag voor een bouwvergunning worden geschreven.

Klimaatneutraal
Lidstaten moeten een nationaal actieplan opstellen ter bevordering van
laag of geen energieverbruikende gebouwen. In het actieplan moet ook
een streefpercentage van dit soort gebouwen staan voor 2020, met een
tussendoel in 2015. Er moet een extra ambitieus streefgetal komen voor
overheidsgebouwen, om het goede voorbeeld te geven. Dit plan mag
ingevoegd worden in het energie efficiëntie actie plan dat al volgens de
richtlijn 2006/32/EG inzake Energie Efficiëntie opgesteld moet worden
door de lidstaten. Het eerste nationale actieplan wordt in 2013 verwacht.

Informatie, boetes, methode
Lidstaten moeten een systeem van boetes ontwikkelen voor overtreders
en dit aan de Europese Commissie voorleggen vóór 31 december 2010.
Daarnaast worden lidstaten verplicht om huurders en kopers te informeren over de energiecertificaten en inspecties. Hiervoor moet een
communicatieplan worden opgesteld. De Europese Commissie ontwerpt
uiterlijk in december 2010 een methodologie om het kostenoptimale
niveau te berekenen en om gezamenlijke principes te ontwerpen voor laag
of geen energieverbruikende en CO2 uitstotende gebouwen. Lidstaten
gebruiken deze methode om hun minimumvereisten te toetsen en
eventueel bij te stellen.
Rechtsgrondslag
De Commissie baseert het voorstel op artikel 175, lid 1, van het EG-Verdrag. Op grond van dit artikel kunnen maatregelen worden vastgesteld die
zien op het realiseren van de doelstellingen van het milieubeleid van de
Europese Gemeenschap.
Argumenten Europese Commissie ter zake van subsidiariteit
Het subsidiariteitsbeginsel is van toepassing voor zover het voorstel geen
gebieden bestrijkt die onder de exclusieve bevoegdheid van de Gemeenschap vallen. Er is aan het subsidiariteitsvereiste voldaan wanneer
lidstaten afzonderlijk niet in staat zijn de benodigde maatregelen te treffen
én de Gemeenschap hiertoe beter in staat moet worden geacht.
De Europese Commissie stelt op grond van de volgende argumenten dat
is voldaan aan het subsidiariteitsvereiste:
• De richtlijn die nu herzien wordt, heeft – samen met andere richtlijnen

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 778, B en nr. 2

3

•
•

•

op het gebied van energie-efficiëntie (bijvoorbeeld de richtlijnen
Energie Etikettering 92/75/EG Energie Efficiëntie 2006/32/EG en
Eco-design 2005/32/EG) – een bewezen Europese meerwaarde;
De bouwsector is een Europabreed opererende sector, zowel qua
productie van materialen als de bouw zelf;
Lidstaten kunnen de energieprestaties van gebouwen niet ieder voor
zich verbeteren, vanwege de complexiteit van de bouwsector en de
woningmarkt en het daarmee samenhangende marktfalen.
De Europese afspraken voor CO2-reductie in het klimaat- en energiebeleid kunnen alleen gehaald kunnen worden, wanneer de bebouwde
omgeving haar steentje bijdraagt.

De Europese Commissie voert de volgende argumenten aan met
betrekking tot de proportionaliteit:
• De richtlijn, die nu herzien wordt, is in de lidstaten ingevoerd en heeft
een bewezen Europese meerwaarde en adequate toepassing.
• Administratieve lasten worden gereduceerd voor bedrijven die
Europabreed opereren en burgers die in het buitenland vastgoed
kopen of huren.
• De voorgestelde maatregelen gaan niet verder dan noodzakelijk om de
beoogde doelstellingen te bereiken; lidstaten mogen zelf de minimumnormen bepalen, stellen zelf certificeerders en controleurs aan en
formuleren zelf streefcijfers voor klimaatneutrale gebouwen.
Standpunt Nederlandse regering
Er is nog geen BNC-fiche beschikbaar. In de Kabinetsappreciatie van het
Wetgevings- en Werkprogramma 2008 (zie Kamerstuk 22 112, nr. 600)
geeft de regering aan voorstander te zijn van een actualisering en
specificatie van richtlijn 2002/91/EG betreffende de energieprestaties van
gebouwen. De regering ziet uit naar de wijzigingsvoorstellen. De regering
meldt dat het de Nederlandse ervaringen met de uitvoering van richtlijn
2002/91/EG gedeeld heeft met de Europese Commissie. Subsidiariteit en
definities zijn een belangrijk aandachtspunt bij wijziging van de richtlijn:
de manier waarop de lidstaten momenteel uitvoering geven aan de
richtlijn moet in het oog gehouden worden.
De regering staat welwillend ten opzichte van de toevoeging van
financiële aspecten. Het voorkomen van een toename van de administratieve lasten is daarbij een aandachtspunt.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 778, B en nr. 2

4