Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 3096

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 april 2021
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij 2 fiches die
werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissie
voorstellen (BNC).
Fiche: Mededeling Digitaal kompas 2030 (Kamerstuk 22 112, nr. 3097)
Fiche: Aanbeveling Covid19 monitoring afvalwater
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

kst-22112-3096
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3096

1

Fiche: Mededeling Digitaal kompas 2030
1. Algemene gegevens
a) Titel voorstel
Mededeling «Digitaal kompas 2030: de Europese aanpak voor het
digitale decennium»
b) Datum ontvangst Commissiedocument
9 maart 2021
c) Nr. Commissiedocument
COM (2021) 118
d) EUR-Lex
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/DOC/
?uri=CELEX:52021DC0118&qid=1616077509132&from=EN
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Raad voor Regelgevingstoetsing
Niet opgesteld
f) Behandelingstraject Raad
Raad Vervoer, Telecommunicatie en Energie (Telecom)
g) Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
2. Essentie voorstel
Met de Mededeling Digitaal Kompas 2030 heeft de Commissie aangegeven hoe de EU een succesvolle digitale transformatie van economie en
maatschappij kan waarmaken voor 2030. Hier worden vier kernthema’s
geïdentificeerd waarop versnelling nodig is: digitale vaardigheden van
burgers en digitale professionals; een goede, veilige en duurzame digitale
infrastructuur, een digitale transformatie van het bedrijfsleven en van een
toegankelijke en meer gebruikersgerichte publieke dienstverlening.
De Commissie wil dat in 2030 ten minste 80% van de volwassenen in de
EU over minstens digitale basisvaardigheden beschikt1. Om het
vertrouwen van burgers in digitale diensten te stimuleren en burgers en
bedrijven te kunnen beschermen tegen desinformatie, cyberaanvallen en
internetfraude dient het digitaal bewustzijn en geletterdheid te worden
verbeterd. Verder streeft de Commissie naar 20 miljoen ICT-specialisten in
de EU met gelijke man-vrouwverhoudingen.
De Commissie noemt veilige en excellente verbindingen en het veilig
kunnen delen en verwerken van data in heel de EU als een belangrijke
randvoorwaarde voor het floreren van economie en maatschappij.
Daarom dienen alle Europese huishoudens in 2030 1 Gigabit-dekking te
hebben. Verder wil de Commissie dat ten minste 20% van de wereldproductie van semiconductors uit de EU komt, de eerste kwantumcomputer
hebben in 20252, dat datacenters en cloud-infrastructuur in 2030 klimaatneutraal zijn en dat 10.000, veilige edge nodes3 ingezet worden in de EU.
De Commissie stimuleert bedrijven om in te zetten op cloudcomputingdiensten, big data of AI en een hoog niveau van digitale
intensiteit4 hebben. Daarom wil de Commissie steun bieden via onder
1

Dit sluit aan bij het Actieplan sociale pijler, COM (2021) 102 d.d. 4 maart 2020. Zie Kamerstuk
22 112, nr. 3085.
2
Dit sluit aan bij de ambities in de Verordening over de oprichting Gemeenschappelijke
Onderneming Europese High Performance Computing. Zie Kamerstuk 22 112, nr. 2948.
3
Knooppunten die Edge computing mogelijk maken, waarmee je data dicht bij de bron kan
verwerken.
4
De Digitale Intensiteit score is een meetmethode van Eurostat, gebaseerd op de implementatie
van een hoeveelheid van twaalf geselecteerde technologieën gebruikt worden door een bedrijf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3096

2

meer financiering uit de Digital Europe- en Cohesieprogramma’s voor
onder meer het mkb, start- en scale ups. Zij moeten via Digitale Innovatie
Hubs optimaal kunnen profiteren van de interne markt. Ook moet het
aantal unicorns5 in de EU verdubbeld worden door verbeterde toegang tot
financiering.
De Commissie richt zich op een volledig gedigitaliseerde, gebruiksvriendelijke en voor iedereen toegankelijke overheidsdienstverlening voor
Europese burgers en bedrijven. Dit betreft deelname aan het democratische leven, zoals elektronisch stemmen ten behoeve van
burgerparticipatie-processen en persoonlijke toegang tot medische online
dossiers, door gebruik van e-ID oplossingen door 80% van de Europese
burgers. Zo zou iedereen kunnen profiteren van gebruikersvriendelijke en
toegankelijke digitale diensten en hulpmiddelen met hoge veiligheids- en
privacy-normen en wordt burgerparticipatie gestimuleerd. Verder zet de
Commissie in op concrete digitale fundamentele rechten en publieke
waarden om het digitaal burgerschap te bevorderen, onder meer kondigt
de Commissie een voorstel aan om naast het bestaande acquis tussen de
verschillende EU instituties een verklaring overeen te komen met een
reeks digitale beginselen en rechten. Met het Digitaal Kompas, wil de
Commissie de collectieve voortgang van de vier kernthema’s monitoren.
Daarvoor stelt de Commissie een Digitaal Beleidsprogramma voor met
een voortgangsrapportage, monitoring van de digitale beginselen, en een
mechanisme voor faciliteren van meerlanden-projecten.
Tot slot wil de Commissie internationale partnerschappen rond digitalisering verstevigen. Hierbij zet de Commissie specifiek in op een verbetering van de Trans-Atlantische betrekkingen en betrekkingen met de
Europese periferie en ontwikkelingslanden. Een EU-toolbox digitale
partnerschappen en een Digitaal Connectiviteitsfonds zijn hierbij
aangekondigde instrumenten.
3. Nederlandse positie ten aanzien van de mededeling/aanbeveling
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
De inzet van het kabinet in de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS)6
is erop gericht om de kansen en mogelijkheden van digitalisering te
benutten voor economie en maatschappij. Onderdeel hiervan is het
borgen van publieke belangen, zoals veiligheid en rechtshandhaving, en
grondrechten, zoals privacy en vrijheid van meningsuiting zowel online
als offline, om zo ook het publieke vertrouwen in digitale diensten te
waarborgen. Prioriteiten van het kabinet zijn artificiële intelligentie,
digitale connectiviteit, data(delen), digitale vaardigheden en inclusie,
digitale overheid (mede-ingevuld in agenda NL Digibeter)7 en digitale
weerbaarheid (mede ingevuld in Nederlandse Cyber Security Agenda).8
Uw Kamer ontvangt voor de zomer de laatste update van de NDS.9
Het Europese handelingsniveau is voor Nederland bij veel van deze
onderwerpen van cruciaal belang. Veel van de wetgeving komt op
Europees niveau tot stand en het benutten van de economische en
maatschappelijke kansen van digitale technologieën is gebaat bij een
5

Een unicorn in het bedrijfsleven is een private startup die meer dan 1 miljard dollar waard is.
Kamerstuk 26 643, nr. 709.
7
Kamerstuk 26 643, nr. 700.
8
Kamerstuk 26 643, nr. 536.
9
Bijgevoegd voorgaande versies van de NDS: Kamerstuk 26 643, nr. 541 en Kamerstuk 26 643,
nr. 623 en Kamerstuk 26 643, nr. 709.
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3096

3

goed functionerende interne markt. Daarnaast kent digitalisering een
steeds nadrukkelijkere geopolitieke context: Europa is in toenemende
mate afhankelijk geworden van elders geproduceerde technologie, waarin
belangen als privacy en (digitale) veiligheid niet altijd geborgd zijn.10
b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel
Het kabinet verwelkomt de mededeling als onderdeel van de ambitieuze
en integrale digitaliseringsagenda van de Commissie waar het versterken
van de positie van burgers en bedrijven centraal staat. Het kabinet vindt
het positief dat concrete tijdslijnen verbonden worden aan de prioriteitsstelling voor digitalisering en dat duurzaamheid een centrale rol speelt.
Het is positief dat de Commissie met doelstellingen voor 2030 komt op de
vier kernthema’s en heldere prioriteiten kiest. Het kabinet hecht hierbij aan
een evenwichtige benadering van digitalisering met zowel aandacht voor
kansen, uitdagingen als risico’s. De prioriteiten van de Commissie sluiten
aan bij een deel van de prioriteiten zoals geformuleerd in de kabinetsbrede NDS11. Echter, een aantal belangrijke prioriteiten voor Nederland
zoals de inzet op artificiële intelligentie ten behoeve van publieke
belangen en cyberveiligheid als randvoorwaarde worden gemist in deze
mededeling: onder meer een expliciete verwijzing naar het Witboek AI12
en de EU-Cybersecuritystrategie zou goed zijn geweest.13
De Commissie verwijst in haar stuk expliciet naar «digitale soevereiniteit».
Voor het kabinet is dit het vermogen om als mondiale speler, in samenwerking met internationale partners, op basis van eigen inzichten en
keuzes haar publieke belangen in de digitale wereld te borgen en
weerbaar te zijn in een onderling verbonden wereld. De EU moet het
vermogen hebben om voor de eigen belangen op te komen en deze
belangen zeker te stellen. Dit gaat voor het kabinet niet per se over het
uitsluiten van samenwerkingen met niet Europese landen; we moeten
waken voor protectionisme en versplintering van het internet. De
voordelen van internationale handel en investeringen, toegang tot
wereldwijde waardeketens en internationale concurrentie moeten waar
mogelijk behouden blijven. Wel is het nodig voor onze Europese digitale
soevereiniteit dat we open, eerlijke en duurzame internationale relaties
aangaan, en dat onze publieke belangen hierbij zijn beschermd.
De Commissie heeft als doel dat 80% van de Europese bevolking in 2030
digitale basisvaardigheden heeft. Het kabinet verwelkomt deze
doelstelling, omdat digitale vaardigheden een essentiële randvoorwaarde
zijn om de digitale transitie succesvol vorm te geven en iedereen mee kan
komen in het digitale tijdperk. In de meest recente DESI-index14 staat dat
79% van de volwassen Nederlanders over digitale basisvaardigheden
beschikt. Ook in het licht van de digitale dienstverlening van de overheid,
moeten we ervoor zorgen dat mensen digitaal vaardig genoeg zijn. Waar
mensen niet digitaal vaardig genoeg zijn, blijft voldoende aandacht voor
de menselijke maat nodig om te zorgen dat zij voldoende toegang hebben
tot de dienstverlening van de overheid. Het kabinet moedigt de plannen
van de Commissie aan om ook te investeren in de digitale vaardigheden
in Afrika, om bij te dragen aan inclusieve digitale ontwikkeling wereldwijd.

10

Kamerstuk 34 952, nr. 65 en Kamerstuk 34 952, nr. 129.
Kamerstuk 26 643, nr. 541 en Kamerstuk 26 643, nr. 623 en Kamerstuk 26 643, nr. 709.
12
Kamerstuk 26 643, nr. 680. Op korte termijn wordt een nieuw voorstel verwacht, uw Kamer zal
hierover apart geïnformeerd worden.
13
Kamerstuk 22 112, nr. 3052.
14
Zie de resultaten van Nederland in de DESI-index: https://ec.europa.eu/digital-single-market/
en/scoreboard/netherlands.
11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3096

4

Het kabinet verwelkomt ook de ambitie van de Commissie om het aantal
ICT-specialisten sterk te verhogen, van 7.8 miljoen in 2019 naar 20 miljoen
in 2030. Ook is het kabinet het eens met de Commissie dat extra stappen
moeten worden gezet om het aandeel vrouwen daarin veel groter te laten
zijn. In Nederland is het aandeel vrouwelijke ICT-specialisten slechts
17,5%. Het kabinet ziet graag welke maatregelen de Commissie
voornemens is te nemen om deze doelstelling te bereiken. Daarbij ziet het
kabinet in de eerste plaats een belangrijke rol weggelegd voor lidstaten
omdat de randvoorwaarden die nodig zijn om het aantal ICT’ers te
verhogen binnen het bereik van de competenties van nationale overheden
vallen. Ook ziet het kabinet dat bedrijven en kennisinstellingen een
belangrijke rol hebben bij het aantrekken van (vrouwelijk) talent en
opleiden tot gespecialiseerde professionals. In Nederland wordt daarom
ingezet op publiek-private samenwerking en ziet het kabinet kansen in het
opschalen van succesvolle initiatieven als Make IT Work om het aantal
ICT’ers te laten toenemen.
Het kabinet onderschrijft de belangrijke rol die digitale technologieën
hebben gespeeld tijdens de coronapandemie. De Nederlandse digitale
netwerken zijn van wereldklasse en hebben de «coronapieken» goed
doorstaan. Een hoogwaardige, betrouwbare en veilige digitale infrastructuur is onmisbaar voor de economie en samenleving15. Het kabinet
vindt dat de uitrol van vaste en mobiele telecomnetwerken zoveel
mogelijk marktgedreven moet zijn. De overheid moet hiervoor de goede
randvoorwaarden creëren. Het kabinet zal de uitwerking van de aangekondigde acties op het terrein van connectiviteit hierop beoordelen en heeft
nadrukkelijk oog voor de veiligheidsdimensie, treft hiervoor ook aanvullende maatregelen en steunt daarbij ook de EU 5G-security toolbox.
Gezien de hoge mate van digitalisering in onze samenleving, mede
versneld door de coronapandemie, is het belang van een kwalitatief
hoogwaardige, betrouwbare digitale infrastructuur die een diversiteit aan
vraag kan bedienen, alleen maar toegenomen. De toename van
dreigingen vanuit statelijke en niet-statelijke actoren richt zich ook op de
digitale infrastructuur. Cybersecurity en digitale weerbaarheid van die
infrastructuur zijn daarom een essentiële randvoorwaarde16, waar nodig
tevens rekening houdend met het werk van opsporings- inlichtingen en
veiligheidsdiensten. Het kabinet steunt ook de doelstellingen om in 2030
alle bewoonde gebieden van 5G-dekking te hebben voorzien17 en de
1 Gigabit-doelstelling voor 2030 voor Europese huishoudens. Belangrijk
aandachtspunt zijn de moeilijk bereikbare adressen in de buitengebieden
waarvoor dit doel moeilijker te realiseren is.
Het kabinet vindt het terecht dat microprocessors hier benoemd worden
als essentiële basis voor de digitale transformatie, de hoge ambitie van de
Commissie sluit aan bij het kabinetsbeleid. De EU beschikt over belangrijke, mondiaal concurrerende kwaliteiten op dit gebied, zoals de
ontwikkeling en fabricage van productieapparatuur voor integrated

15

Het kabinet wijst in het kader van digitale beveiliging op de Herziening richtlijn netwerk- en
informatiebeveiliging (NIB-richtlijn) en de uitgangspunten van het BNC-fiche van dit voorstel,
Kamerstuk 22 112, nr. 3053, en het BNC-fiche van de EU-Cyberstrategie, Kamerstuk 22 112,
nr. 3052.
16
Het kabinet wijst i.h.k.v. digitale beveiliging op de nationale implementatie van de
Telecomcode en herziening richtlijn netwerk- en informatiebeveiliging (NIB-richtlijn) en de
uitgangspunten van het BNC-fiche van dit voorstel en het BNC-fiche van de EU-Cyberstrategie.
17
Hierbij past wel de kanttekening dat het bereiken van volledige mobiele netwerkdekking, ook
met 5G, in de praktijk door verschillende factoren beperkt kan worden, zie paragraaf 5.1 Nota
Mobiele Communicatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3096

5

circuits (ICs)18 Het kabinet ondersteunt een ambitieuze Europese inzet op
micro-elektronica onder meer met het oog op het wereldwijde computer
chips-tekort en het verminderen van strategische afhankelijkheden. Harde
doelstellingen kunnen partijen ertoe aanzetten om die te bereiken vooral
als zij ook haalbaar kunnen zijn. Het kabinet heeft echter twijfels bij de
reële haalbaarheid van een ongedifferentieerde 20% van de totale
productiewaarde van alle halfgeleiders. Het kabinet stelt daarom voor dat
deze doelstelling gericht wordt op het Europees aandeel van 20% van het
segment «productie van geavanceerde en duurzame halfgeleiders,
inclusief processoren». Uitgangspunt van het kabinet is dat we protectionisme willen voorkomen.
Voor veel sectoren, zoals bijvoorbeeld de gezondheidszorg, bestaat een
sterk groeiende behoefte aan data-infrastructuren die data (zeker bij
privacy- of bedrijfsgevoelige data) op een veilige en betrouwbare manier
toegankelijk kan maken. Goed samenwerkende, schaalbare en veilige
cloud-infrastructuur en -diensten spelen hier een belangrijke rol in. Op dit
moment wordt de markt voor clouddiensten gedomineerd door enkele
niet-Europese19spelers. Dit brengt mogelijk risico’s met zich mee vanwege
gebrek aan keuzevrijheid, verminderd toekomstig verdienvermogen in de
EU, zorgen over interoperabiliteit en zorgen over toegang tot gegevens
door derde partijen en daarmee de veiligheid van gegevens. Het kabinet
verwelkomt daarom het streven van de Commissie om het Europese
aanbod van cloud- en edge-diensten te vergroten. Het kabinet vraagt zich
daarbij af hoe de Commissie specifiek tot het aantal van 10.000 klimaatneutrale veilige edge-knooppunten met lage latency20 komt en op welke
manier dit geïmplementeerd moet worden. Het kabinet heeft om
samenwerking te bevorderen eind 2020 een verklaring ondertekend voor
een Europees initiatief voor cloudfederatie.21Het kabinet vindt een stevige
regie rol van de Commissie wenselijk om de samenhang te borgen tussen
de verschillende data- en cloud-initiatieven, zoals de IPCEI cloudinfrastructuur en services, de European Alliance for Industrial Data and
Cloud en GAIA-X.
Het kabinet mist in de mededeling de stuwende kracht van wetenschappelijk en toegepast onderzoek bij de ontwikkeling van supercomputers,
kwantumcomputing en de rol die onderzoek heeft als voorloper op gebied
van datadelen. Deze stuwende kracht bij de ontwikkeling van de nieuwste
grensverleggende technologieën baant de weg voor vele innovaties ten
bate van maatschappij en bedrijfsleven. Het kabinet onderschrijft het
voornemen om haar eerste kwantumcomputer in 2030 in de EU te
hebben.
Door de eerder genoemde excellente digitale infrastructuur heeft het
Nederlands bedrijfsleven een goede uitgangspositie. Maar er zijn nog
volop stappen te zetten, met name voor het midden- en kleinbedrijf (mkb),
waar al de nodige uitdagingen zitten door de coronapandemie. Het
kabinet heeft nog onvoldoende zicht op hoe de Commissie de doelstelling
18

IC is een monolithische geïntegreerde schakeling, een samenstel van verschillende elektronische componenten (zoals transistors) op een enkel stuk halfgeleidermateriaal. Bij grotere
IC’s spreekt men wel van chip of microchip.
19
In 2020 besloeg het gezamenlijke wereldwijde marktaandeel voor cloudservices van AWS,
Microsoft (Azure), Alibaba en Google 80%, in Nederland wordt de markt gedomineerd door
AWS, Azure en Google. (bron: https://www.srgresearch.com/articles/amazon-microsoft-leadcloud-market-all-major-european-countries).
20
Latency (latentie) is een vertraging in de dataoverdracht over een datacommunicatienetwerk,
hoe lager de latency hoe sneller de dataoverdracht. Edge-knooppunten kunnen dichterbij
applicaties ingezet worden, met een lagere latentie, dan huidige centrale cloud oplossingen.
Dit is essentieel voor applicaties waarbij data tijd-sensitief is.
21
In oktober 2020 heeft Nederland een verklaring ondertekend voor Europees initiatief voor
cloudfederatie: https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/news/towards-next-generation-cloudeurope.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3096

6

dat meer dan 90% van het Europese mkb een basisniveau van digitale
intensiteit heeft in 2030 wil meten. Het kabinet stimuleert met maatschappelijke stakeholders als MKB NL en de Kamer van Koophandel het in kaart
brengen van «digitale volwassenheidsstadia» van bedrijven uit verschillende sectoren.
Meetbaarheid van de voortgang op deze ambities zijn voor het kabinet
belangrijk: robuuste data die het succes op de adoptie van de technologie
meten en landen benchmarken moet hierbij centraal staan. Het kabinet is
daarom benieuwd naar onderbouwing en haalbaarheid om 75% van de
bedrijven op drie onderdelen (AI, cloudcomputing en big data) expertise
te laten ontwikkelen. Het kabinet mist in deze context de Europese Digitale
Innovatie Hubs (EDIHs), vanwege de centrale rol die zij vervullen in het
digitaliseren van het mkb en het bredere bedrijfsleven.
De Commissie richt zich in de mededeling primair op toegankelijke en
gebruiksvriendelijke digitale overheidsdiensten voor Europese burgers en
bedrijven. De Commissie stelt voor dat 100% van belangrijke overheidsdiensten volledig digitaal beschikbaar zijn voor burgers en bedrijven.
Momenteel scoort Nederland volgens de DESI 89,5% op deze
doelstelling.22 Via de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer
die momenteel in de Kamer ligt23, wordt het recht van burgers en
bedrijven op digitale interactie geregeld.
Het kabinet waardeert de aandacht van de Commissie voor inclusieve
publieke dienstverlening met belangrijke bouwstenen zoals het Single
Digital Gateway (SDG), interoperabiliteit, data-infrastructuur voor publieke
private data, informatieveiligheid en het ontwikkelen van dienstverlening
waarbij de behoefte van de eindgebruiker centraal staat.
Verder stelt de Commissie voor dat 80% van de burgers een digitale e-ID
gebruikt. De Commissie heeft hiervoor nog geen nulmeting, maar uit de
cijfers van de nationale monitor GDI blijkt dat er in Nederland in 2019
meer dan 15 miljoen actieve DigiD-accounts zijn, waarmee dit streefcijfer
al is gehaald. Met de wet Digitale Overheid zullen de toepassingsmogelijkheden naar verwachting verder toenemen.
Daarnaast stelt de Commissie voor dat 100% van de burgers toegang
krijgt tot haar eigen medische bestanden. Het kabinet is voorstander van
een infrastructuur waarbij door privacy-and-security-by-design beschikbaarheid en veiligheid van persoonlijke (gezondheids)data geborgd wordt.
Dat biedt voor gevoelige persoonlijke (gezondheids)data erg veel kansen.
Het kabinet benadrukt dat ook in het domein van de digitale overheid
uitdrukkelijk aandacht moet worden besteed aan digitale weerbaarheid en
cybersecurity. De Commissie is, in lijn met de aankondigingen in het
Europees Actieplan voor Democratie, voornemens ervaringen en best
practices binnen de EU te verzamelen over e-voting. Het gaat erom
burgerparticipatie met digitale middelen mogelijk te maken. Het gaat hier
niet om de organisatie van verkiezingen of referenda, dat betreft een
nationale competentie. Het kabinet heeft geen voornemens om in
Nederland over te gaan tot elektronisch stemmen.
Het voorstel benoemt ook het belang van de rechtsstatelijke principes
zoals rechtshandhaving en consumentenbescherming. Een effectieve
rechtspleging en rechtshandhaving – ook online – is volgens het kabinet
van groot belang in het beschermen van onze publieke waarden,
fundamentele rechten en de mogelijkheden voor burgers en bedrijven om
voordelen van digitalisering te ervaren. Zoals de Commissie ook schrijft
moet zoveel mogelijk worden aangesloten bij de huidige
(EU-)regelgeving. Naast het recht op vrijheid van meningsuiting en
22

Zie de resultaten van Nederland in de DESI-index: https://ec.europa.eu/digital-single-market/
en/scoreboard/netherlands.
23
https://www.digitaleoverheid.nl/dossiers/wet-modernisering-elektronisch-bestuurlijk-verkeer/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3096

7

toegang tot informatie, de vrijheid van ondernemerschap, de
bescherming van persoonsgegevens en privacy, het recht om vergeten te
worden en de bescherming van intellectuele creaties online hecht het
kabinet ook aan de menselijke autonomie en waardigheid alsook aan de
gelijkheidsrechten zoals het verbod op discriminatie en eerbiediging van
de procesrechten. Het kabinet onderschrijft de noodzaak dat belangen en
fundamentele rechten van burgers en rechtsstatelijke principes, inclusief
een effectieve rechtshandhaving, niet alleen offline maar ook online
moeten worden beschermd
Het kabinet is voorstander van het monitoren door middel van indicatoren
van de voortgang van het bereiken van de doelstellingen. Het aanvullen
van de DESI-index kan daartoe dienen om onnodige administratieve
lasten te vermijden maar ook zodat indicatoren zodanig worden gedefinieerd dat ze inzichten verschaffen over het bereiken van de verschillende
doelstellingen. Bovendien is het essentieel dat de definities door de tijd
constant blijven, anders zijn indicatoren niet langer vergelijkbaar, wat de
waarde van de informatie ondermijnt. Belangrijk aandachtspunt voor het
kabinet is het voorkomen van onnodige administratieve lasten bij
lidstaten en dat er voor de monitoring zoveel mogelijk gebruik wordt
gemaakt van reeds beschikbare data en dat bij de selectie van indicatoren
wordt gedacht aan wat het effect op de economie is (hoe gebruikt een
ondernemer bijvoorbeeld de digitale vaardigheden, internetverbindingen
of cloud-computing om goederen en diensten te produceren) en de brede
welvaart. Wat betreft een gerichte aanpak op specifieke technologieën
kijkt het kabinet uit naar de update van de Industriestrategie voor
Europa.24
Het kabinet verwelkomt de insteek van de Commissie gericht op internationale partnerschappen, waarmee het investeert in de samenwerking met
landen buiten de EU en in kansen voor ontwikkelingslanden. Het kabinet
onderschrijft het belang om in deze internationale coalities oog te hebben
voor de kernwaarden van de EU.25 De EU is een belangrijke speler in
multilaterale fora, waaronder de WTO, en een promotor van inclusief
multilateralisme waar regeringen, maatschappelijk middelenveld,
bedrijfsleven, academische wereld en andere belanghebbenden samenwerken. Het kabinet vindt dat het maatschappelijk middenveld daarbij nog
extra aandacht verdient, omdat bekwame maatschappelijke organisaties
essentieel zijn voor het signaleren en agenderen van de impact van
(nieuwe) technologische toepassingen. De Trans-Atlantische Tech and
Trade Council is een stap in de goede richting, om handelsbetrekkingen
met de VS te versterken, te werken aan regelgevende normen en
standaarden en eerlijke concurrentie te promoten. De Team Europe
Initiatieven26-aanpak biedt goede mogelijkheden om de digitale kloof in
partnerlanden aan te pakken, met bijzondere aandacht voor Afrika. Het
voorgestelde Digitaal Connectiviteitsfonds moet hier op aansluiten om de
connectiviteit mondiaal te verbeteren. De Commissie moedigt verschillende meerlanden-projecten aan op thema’s waar synergiën op het gebied
van digitalisering tussen lidstaten mogelijk zijn. Het is onduidelijk of de
Commissie hiervoor een nieuw instrument wil ontwikkelen. Het kabinet
acht het van belang dat de besteding van huidige MFK-fondsen, de
24

Deze wordt verwacht op 27 april a.s. Uw Kamer zal middels een separaat BNC-fiche worden
geïnformeerd.
Ook in de mededeling van de Commissie over de evaluatie van het handelsbeleid is aandacht
voor een centrale rol van de EU in het ontwikkelen van mondiale regels over digitale handel in
de WTO en samenwerking met handelspartners op het gebied van digitale handel, gebaseerd
op EU waarden. Kamerstuk 22 112, nr. 3073.
26
Bundelen van de middelen van alle EU-instellingen met de middelen die worden gemobiliseerd door de EU-lidstaten en de Europese financiële instellingen om een kritische massa te
bereiken voor de maximale impact.
25

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3096

8

MFK-plafonds, en de steunkaders intact blijven. Voor het kabinet is het
belangrijk om te kijken waar financiering en/of coördinatie nodig is,
overlap met andere fondsen moet voorkomen worden. Tot slot is het
kabinet is geïnteresseerd in de verdere uitwerking van de voorgestelde
Internationale Digitale Partnerschappen-Toolbox en zal erop inzetten dat
het past binnen de focus die Nederland op dit gebied heeft.
c) Eerste inschatting van het krachtenveld
Er bestaat een brede overeenstemming onder lidstaten over het belang
van een integrale agenda op digitalisering. In het kader van de Europese
Raad van 25–26 maart hebben veel lidstaten de mededeling verwelkomd
als manier om de digitale ontwikkeling van de EU voor het komende
decennium verder te brengen. Verder verwelkomden lidstaten de ambitie
van de Commissie om digitaal leiderschap te tonen en de digitale
soevereiniteit van de EU te versterken met behoud van een open
economie27. Nederland heeft voorafgaand aan de publicatie van de
mededeling in D9+-verband28 een verklaring mede ondertekend. Het is
nog niet bekend wat de krachtverhouding in het Europees Parlement zal
zijn.
4. Grondhouding ten aanzien van bevoegdheid, subsidiariteit,
proportionaliteit, financiële gevolgen en gevolgen op het gebied
van regeldruk en administratieve lasten
a) Bevoegdheid
Het kabinet heeft een positieve grondhouding ten aanzien van de
bevoegdheid van de EU. De mededeling ziet toe op een invulling van een
coherente lange termijn Europese digitaliseringsstrategie, die een
essentieel aspect van de interne markt betreft. De mededeling ziet dan ook
voornamelijk op het terrein van de interne markt. Daarnaast heeft de
mededeling betrekking op de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht. Op
deze terreinen is sprake van een gedeelde bevoegdheid tussen de EU en
de lidstaten (artikel 4, lid 2, sub a en sub j VWEU).
b) Subsidiariteit
De grondhouding ten opzichte van de subsidiariteit van de mededeling is
positief.
Grensoverschrijdende problemen die zich voordoen rondom digitalisering
zijn het gevolg van verschillen in de nationale aanpak (beleids- en
regelgevende kaders). Een aanpak op Europees niveau waar een
gecoördineerd optreden van de lidstaten deel van uit maakt is onontbeerlijk.
Het vormgeven van de digitale transitie kan onvoldoende door optreden
van de lidstaten afzonderlijk worden verwezenlijkt. Optreden op
EU-niveau is daarom gerechtvaardigd.
c) Proportionaliteit
De grondhouding ten opzichte van de proportionaliteit voor de
mededeling is positief. De in de mededeling aangekondigde acties zijn
geschikt om de economische en maatschappelijke kansen van de digitale
27

Verklaring van de leden van de Europese Raad, 25 maart 2021:
https://www.consilium.europa.eu/nl/press/press-releases/2021/03/25/statement-of-themembers-of-the-european-council-25-march-2021/.
28
De D9+ is een informeel samenwerkingsverband tussen lidstaten die digitale koplopers zijn
binnen de EU.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3096

9

transitie te benutten en uitdagingen het hoofd te bieden. De mededeling
doet daarbij een oproep om streefcijfers en trajecten te ontwikkelen die
moeten leiden tot een succesvolle digitale transformatie. Deze worden op
EU-niveau vastgesteld en laten lidstaten de ruimte om zelf met nationaal
of lokaal beleid invulling te geven aan deze doelstellingen. Hierdoor gaat
het voorgestelde optreden niet verder dan noodzakelijk en laat het
voldoende ruimte aan de lidstaten.
d) Financiële gevolgen
Gezien de aard van de mededeling heeft deze geen directe financiële of
administratieve consequenties, omdat er alleen over voornemens van
doelstellingen worden gesproken. Het betreft hierbij onder meer de
oprichting van een Digitaal Connectiviteitsfonds, zonder nadere
uitwerking in dit stadium. Het kabinet is van mening dat de benodigde
EU-middelen gevonden dienen te worden binnen de in de Raad
afgesproken financiële kaders van de EU-begroting 2021–2027 en dat deze
moeten passen bij een prudente ontwikkeling van de jaarbegroting. Indien
er sprake is van budgettaire gevolgen voor Nederland, dan zullen deze
worden ingepast op de begroting van de beleidsverantwoordelijke
departementen, conform de regels van de budgetdiscipline. Er zal hierbij
ook gekeken moeten worden naar de financiële gevolgen voor decentrale
overheden.
e) Gevolgen voor regeldruk, administratieve lasten en concurrentiekracht
Deze mededeling bevat enkel voorgestelde streefcijfers en doelen. Deze
zijn nog niet uitgewerkt in concrete (wetgevings-)voorstellen en heeft
vooralsnog geen extra regeldruk tot gevolg. De aangekondigde (wets)voorstellen kunnen wel effect hebben op de regeldruk. Bij de uitwerking
van de (wetgevings-)voorstellen dient het uitgangspunt te zijn dat deze zo
lastenluw mogelijk worden vormgegeven, met daarbij specifiek aandacht
voor het beperken van de lasten voor het MKB. Ook zullen deze
voorstellen nader beoordeeld worden op de effecten op de concurrentiekracht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3096

10