Voorstel
VENTILATIERICHTLIJN EVENEMENTEN
Datum:

11-8-2021

Projectnummer:

BM20200911

Status:

Definitieve versie augustus 2021

Adviseurs:

ir. Tim Beuker & dr. ir. Atze Boerstra

Contactinformatie:

e-mail: tb-bba@binnenmilieu.nl, tel.: 088-222 9494

Opdrachtgever:

Fieldlab Evenementen

1

Inleiding
Een COVID-19 veilig event organiseren houdt in dat niet alleen ingezet wordt op de juiste
maatregelen ten aanzien van bv. hygiëne, afstand houden, looproutes en registratie van
bezoekers. Ook is het belangrijk dat gezorgd wordt dat er genoeg geventileerd wordt en op
de juiste manier.
‘Goed’ ventileren is volgens het RIVM (zie https://www.rivm.nl/coronavirus-covid19/ventilatie & https://lci.rivm.nl/aerogene-transmissie-sars-cov-2*1) nodig om de
overdracht van luchtweginfecties, zoals COVID-19, te beperken in combinatie met ‘reguliere
maatregelen’. Dat kan met natuurlijke ventilatievoorzieningen (te openen delen) of met
behulp van mechanische systemen die verontreinigde binnenlucht vervangen door verse
lucht van buiten.
Voldoende ventilatie om COVID-19 overdracht via de lucht te voorkomen is op dit moment
niet altijd gewaarborgd in ruimten die gebruikt worden door de evenementensector. Ten
eerste bestaat er voor een deel van de evenementenruimten geen formele eis voor ventilatie
omdat het tijdelijke bouwwerken zijn (denk aan tenten op een festivalterrein). Ten tweede
gelden voor permanente evenementenruimten weliswaar de ventilatie-eisen uit het
Bouwbesluit maar deze eisen blijken onvoldoende bescherming te bieden tegen aerogene
transmissie als bezoekers (mee)zingen of dansen. Verder is het zo dat de praktijk leert dat
bestaande ventilatievoorzieningen niet altijd optimaal gebruikt worden tijdens events.
Daarom is er een ventilatierichtlijn ontwikkeld specifiek gericht op ventilatie van
evenementen gedurende de COVID-19 pandemie. In dit document wordt (in hoofdstuk 2)
eerst uitgelegd wat de basiseisen zijn. Aan de hand van een versimpeld stroomdiagram kan
een organisator van een evenement (van tevoren) bepalen of er tijdens een evenement
voldoende ventilatie is om de kans op aerogene overdracht tot een acceptabel niveau te
verlagen.

1

1

Het RIVM stelt o.a. (met verwijzing naar de World Health Organisation) het volgende: ‘Uit epidemiologische
en modelleringstudies blijkt dat onder bepaalde omstandigheden en over een grotere afstand ook indirecte
transmissie via aerogene overdracht van infectieuze aerosolen kan plaatsvinden. Bijvoorbeeld in ruimtes
waar geen of te weinig ventilatie is en/of veel mensen, vooral voor een langere tijd, bij elkaar zijn.’

VENTILATIERICHTLIJN EVENEMENTEN

In hoofdstuk 3 worden aanbevelingen gegeven om aan de hand van CO2-monitoring in de
gaten te houden of er tijdens een evenement voldoende ventilatie is. Hiermee kan de
organisator vinger aan de pols houden en is het voor handhaving mogelijk om controles uit
te voeren.
De eisen en aanpak uit deze richtlijn zijn getest tijdens de Fieldlab Pilot Evenementen.
Gebleken is dat er met de combinatie van 100% testen vooraf én ventilatie conform deze
richtlijn een voldoende veilige situatie achter de voordeur ontstaat. Bij geen van de
testevenementen in fase I is namelijk sprake geweest van grootschalige clusters ondanks een
hoge besmettingsgraad in het land, zie: https://fieldlabevenementen.nl/resultaten-fase-1/.

Wijzigingen ten opzichte van de conceptversie van deze richtlijn:
In deze versie van de richtlijn zijn alle leerpunten uit de Fieldlab Evenementen verwerkt. Zo
zijn de uitgangspunten voor actieve evenementen aangepast op basis van de metingen in de
praktijk en zijn de ventilatie-eisen hierop aangepast. Daarnaast is bij de nieuwe ventilatieeisen rekening gehouden met de verhoogde besmettelijkheid van de deltavariant.

1.1

Scope

Deze ventilatierichtlijn is van toepassing op evenementen. Onder evenementen worden
incidentele bijeenkomsten van relatief grote groepen personen verstaan waarbij een groot
deel van de bezoekers als publiek kan worden beschouwd. Denk aan een theatervoorstelling,
een festival, of een popconcert. De ventilatierichtlijn is bijvoorbeeld niet bedoeld voor
sportruimten.
Verder is deze richtlijn van toepassing op evenementen waar er een risico is op overdracht
van COVID-19 (al zal de richtlijn ook de kans op overdracht van andere aerogeen
overdraagbare infectieziektes beperken). Voor tijdelijke locaties, waar nu geen ventilatieeisen voor gelden, wordt wel aangeraden om in de toekomst een eis voor de minimum
ventilatiehoeveelheid vast te stellen. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan de eisen
uit het oude Drank- en Horecabesluit (3,8 l/s per m2) of de eisen uit deze richtlijn.
1.2

Methode

De methode die gebruikt is om de ventilatie-eisen op te stellen, wordt uitgebreid toegelicht
in bba rapport ‘Achtergrond voorstel ventilatierichtlijn evenementen’, versie augustus 2021. In
het kort komt het erop neer dat enerzijds is gekeken naar de beschikbare nationale en
internationale ventilatie-eisen en anderzijds met behulp van Wells-Riley berekeningen
onderzocht is hoeveel ventilatie nodig is om een acceptabele besmettingskans te bereiken.
De concepteisen zijn tijdens de Fieldlab Evenementen getest. Op basis van de resultaten zijn
de definitieve eisen opgesteld.

2

VENTILATIERICHTLIJN EVENEMENTEN

2

Basiseisen
De basiseisen zoals die gelden ten aanzien van de vereiste minimum verse luchttoevoer zijn
in onderstaande flowchart 1 samengevat. Met de flowchart is te bepalen of een beoogde
locatie voldoende ventilatie biedt om het risico op aerogene overdracht van SARS-CoV-2 tot
een acceptabel niveau te beperken. Ook kan met behulp van de flowchart bekeken worden
welke aanpassingen eventueel nodig zijn. De volgorde van stappen is gebaseerd op een
bestaand gebouw waarvan men de ventilatie wil beoordelen. Als men deze methode wil
gebruiken om voor een nieuw gebouw te bepalen hoeveel ventilatie nodig is, dan kan men
de stappen ook van onder naar boven doorlopen.
Toelichting
1. Bepaal de hoeveelheid verse
luchttoevoer (Q) (exclusief
recirculatie)

Bij mechanische ventilatie kan de hoeveelheid ventilatie
(Q) bepaald worden aan de hand van een recent
luchtzijdig inregelrapport of aan de hand van nieuwe
debietmetingen conform ISSO-publicatie 52.
Bij natuurlijk geventileerde locaties kan men met de
formule uit bijlage 1 indicatief de ventilatiehoeveelheid
bepalen.
Het gaat hierbij om de hoeveelheid verse buitenlucht die
wordt toegevoerd. Indien er gebruik gemaakt wordt van
recirculatie, dan wordt het aandeel gerecirculeerde lucht
dus buiten beschouwing gelaten.

In plaats van met ventilatie (Q) kan men de
aerosolconcentratie in een (kleine) ruimte ook verlagen
met filtratie (F) mits het filtratiesysteem aan een aantal
randvoorwaarden voldoet. Zie het achtergronddocument
voor de randvoorwaarden.
2. Wordt de ruimte goed
doorspoeld (is de lucht overal in
beweging)?

Nee

Verbeter de doorspoeling van de
ruimte zodat alle lucht in beweging
komt

Ja

Is Q
m3/uur per persoon
(=6,5 l/s per persoon) met een
minimum van 1.500 m3/uur?

Of er voldoende doorspoeling is kan het beste worden
vastgesteld met rookproeven of een CFD-berekening.
Vraag een specialist om hulp bij twijfel.

Ja

3. Is het een evenement waar
bezoekers stil zitten en er niet wordt
gezongen?

Ja

Geen maatregelen nodig

Nee

Verhoog Q+F naar
m3/uur per persoon
(=6,5 l/s per persoon) met een
minimum van 1.500 m3/uur

Ja

Geen maatregelen nodig

Nee

Verhoog Q+F naar
m3/uur per persoon
(=6,5 l/s per persoon) met een
minimum van 7.500 m3/uur

Ja

Geen maatregelen nodig

Nee

Verhoog Q+F naar
m3/uur per persoon
(=6,5 l/s per persoon) met een
minimum van 25.000 m3/uur

Nee

4. Zingen of schreeuwen de
bezoekers meer dan 25% van de tijd
(denk aan concerten)?

Nee

Is Q
m3/uur per persoon
(=6,5 l/s per persoon) met een
minimum van 7.500 m3/uur?

Ja

Ja

Is Q
m3/uur per persoon
(=6,5 l/s per persoon) met een
minimum van 25.000 m3/uur?

Flowchart 1: diagram ter bepaling van de minimaal benodigde verse luchttoevoer
tijdens een evenement. Randvoorwaarde is dat het aantal geïnfecteerden binnen niet meer
is dan 1:1000 (te waarborgen middels toegangstesten).
De flowchart geldt voor evenementen met een duur van ca. 2 tot 4 uur. Onder duur wordt
hier de aaneengesloten periode verstaan waarbij meer dan 50% van het verwachtte totale
aantal bezoekers aanwezig is. Dit is inclusief in- en uitloop van bezoekers maar exclusief het
opruimen, opbouwen of afbreken van de evenementlocatie.

3

VENTILATIERICHTLIJN EVENEMENTEN

Verdere uitgangspunten zijn:
• De hoeveelheid ventilatie wordt bepaald op basis van het maximaal aantal bezoekers.
• Bij kleine evenementen met minder dan 1.100 bezoekers is het uitgangspunt dat er altijd
tenminste één geïnfecteerde aanwezig kan zijn. Om de virusaerosolen van die
geïnfecteerde af te voeren is een minimumhoeveelheid ventilatie nodig: 1.500 m3/uur,
7.500 m3/uur of 25.000 m3/uur afhankelijk van het gedrag van de bezoekers (zie stap 3 en
4 uit Flowchart 1). Vandaar dat er naast een eis van 24 m3/uur per persoon ook een
absolute ondergrens voor de totale hoeveelheid ventilatie wordt gegeven. Merk op dat
deze absolute ondergrens er praktisch toe leidt dat evenementen waar veel wordt
gezongen (concerten etc.) het beste gehouden kunnen worden in grote
evenementenruimten met veel ventilatie (of buiten). Voor evenementen waar niet wordt
gezongen (beurs, congres etc.) zijn de ventilatie-eisen minder streng en kan er vaak in
kleinere ruimten ook aan de ventilatierichtlijn worden voldaan.
• Het aantal geïnfecteerden binnen mag niet meer zijn dan 1:1.000. Dit komt in principe
overeen met het aantal geïnfecteerden dat men gemiddeld genomen aan de deur zou
verwachten zo lang de besmettingsgraad overeen komt met ‘Niveau 1 Waakzaam’ of
‘Niveau 2 Zorgelijk’ van het Coronadashboard van de Rijksoverheid2. Wanneer de
besmettingsgraad risiconiveau 3 of 4 bereikt, dan zijn toegangstesten noodzakelijk om te
waarborgen dat het aantal geïnfecteerden niet boven de 1:1.000 bezoekers komt. Veiliger
is om bij alle risiconiveaus (dus altijd) toegangstesten toe te passen om te waarborgen
dat het aantal geïnfecteerden onder 1:1.000 blijft.
• In Flowchart 1 is geen rekening gehouden met het gebruik van mondneusmaskers. Als er
wel mondneusmaskers worden toegepast, dan mag de ventilatiehoeveelheid worden
verlaagd. Dit is verder toegelicht in het achtergronddocument.
• Basis-aanname is (zie stap 2) dat de ruimtes goed doorspoeld worden (er geen ‘dode
hoeken’ zijn, de ventilatie-efficiency op orde is) en er in redelijke mate sprake is van
‘volledige menging’. Bij twijfel over de ruimtedoorspoeling dient hier apart onderzoek
naar gedaan te worden.
• Bij zingen neemt de aerosolproductie sterk toe. Om hier rekening mee te houden is voor
actieve evenementen waar gedanst en 25% van de tijd wordt meegezongen rekening
gehouden met factor 4 hogere aerosolproductie dan voor een passief type I evenement
(stil zitten). Bij specifieke evenementen waarbij bezoekers vrijwel de gehele tijd
meezingen (denk aan concerten van artiesten die uitnodigen tot meezingen, carnaval) is
rekening gehouden met een virusemissie die nogmaals een factor 4 hoger ligt.

2

https://coronadashboard.rijksoverheid.nl/over-risiconiveaus

4

VENTILATIERICHTLIJN EVENEMENTEN

De eisen zoals vermeld in flowchart 1 komen neer op het volgende:
Per persoon dient minimaal 24 m3/uur (6,5 l/s)3 geventileerd te worden, rekening
houdend met de beoogde maximale bezettingsgraad (maximum aantal aanwezigen).
Betreft het een relatief kleine ruimte (< 1.100 personen) dan geldt aanvullend de
volgende eis: de totale hoeveelheid verse4 luchttoevoer in de ruimte bedraagt:
• minimaal 1.500 m3/uur bij een passief (type I) evenement waar bezoekers stil zitten
of staand praten.
• minimaal 7.500 m3/uur bij een actief (type II / type IV) evenement waar bezoekers
staan of dansen en maximaal 25% van de tijd meezingen.
• minimaal 25.000 m3/uur bij een actief (type II / type IV) evenement waar bezoekers
staan of dansen en vrijwel 100% van de tijd meezingen.

Uitzondering bij risiconiveau Waakzaam en 100% toegangstesten
Een combinatie van risiconiveau “Waakzaam” en testen van 100% van de bezoekers zorgt
ervoor dat de kans op een geïnfecteerde binnen laag is. Aangezien de ventilatiehoeveelheid
is gebaseerd op het aantal verwachte geïnfecteerden, kan er in deze situatie worden volstaan
met minder ventilatie. Onder de voorwaarde dat het risiconiveau maximaal “Waakzaam” is én
100% van de bezoekers getest wordt, kan gebruik gemaakt worden van de volgende eisen:
Per persoon dient minimaal 7,6 m3/uur (2,12 l/s)5 geventileerd te worden, rekening
houdend met de beoogde maximale bezettingsgraad (maximum aantal aanwezigen).
Betreft het een kleine of middelgrote ruimte (< 3.300 personen) dan geldt aanvullend de
volgende eis: de totale hoeveelheid verse4 luchttoevoer in de ruimte bedraagt:
• minimaal 1.500 m3/uur bij een passief (type I) evenement waar bezoekers stil zitten of
staand praten.
• minimaal 7.500 m3/uur bij een actief (type II / type IV) evenement waar bezoekers
staan of dansen en maximaal 25% van de tijd meezingen.
• minimaal 25.000 m3/uur bij een actief (type II / type IV) evenement waar bezoekers
staan of dansen en vrijwel 100% van de tijd meezingen.
Merk op dat de CO2-concentratie bij deze ventilatie-eisen en maximale bezetting in veel
gevallen boven 1.000 respectievelijk 1.300 ppm zal liggen (standaard grenswaarden CO2monitoring hoofdstuk 3). Bij gebruik van de ventilatie-eisen uit dit kader zal de
evenementenlocatie zelf de bovengrens voor de CO2-concentratie moeten berekenen met
de rekenmethode voor kleine evenementenlocaties uit hoofdstuk 3.

Deze ventilatiehoeveelheid komt overeen met de vereiste ventilatiehoeveelheid voor nieuwbouw sportruimten uit
Bouwbesluit 2012. De eis is hoger dan de Bouwbesluit eis voor bijeenkomst ruimten (4 l/s per persoon nieuwbouw,
2,12 l/s per persoon bestaande bouw) met als argument dat (net als in sportruimten) sprake is (althans als het een
type II evenement betreft) van een bovengemiddeld hoog metabolisme (= ook meer aerosol productie).
4
Het betreft ofwel verse lucht rechtstreeks van buiten ofwel een combinatie van verse lucht van buiten en gerecirculeerde
lucht die eerst door een aantoonbaar effectief (virus filterend) luchtfilter is gegaan. Het apparaat dat de lucht filtert
kan al dan niet opgenomen zijn in centrale retourkanalen of in aparte filterapparaten .
5
Deze ventilatiehoeveelheid komt overeen met de vereiste ventilatiehoeveelheid voor bestaande bijeenkomst ruimten.
3

5

VENTILATIERICHTLIJN EVENEMENTEN

3

Monitoring ventilatie in de praktijk
Om in de praktijk op een laagdrempelige manier te bepalen of er voldoende ventilatie is
tijdens een evenement, kan er gebruik gemaakt worden van CO2-metingen. De CO2concentratie geeft weer wat de verhouding is tussen de hoeveelheid CO2 die aanwezigen
uitademen en de hoeveelheid CO2 die via ventilatie wordt afgevoerd. Des te meer ventilatie
er is (bij gelijkblijvend aantal personen), des te lager de CO2-concentratie is. Door de CO2concentratie te meten kan een organisator van een evenement, een bezoeker of een
handhaver dus in real time controleren hoeveel ventilatie er in de ruimte is. Ook is het
mogelijk om op basis van de CO2-metingen na een event te bewijzen dat er tijdens het event
voldoende ventilatie was. Dit kan van belang zijn voor het bevoegd gezag.
Opgemerkt wordt dat het meten van de CO2-concentratie geen alternatief is voor een
beoordeling van de benodigde en beschikbare ventilatiecapaciteit volgens de aanbevelingen
uit hoofdstuk 2. De CO2-metingen zijn puur bedoeld om in de praktijk te waarborgen dat er
wordt voldaan aan de ventilatie-eisen uit hoofdstuk 2.
Voor ruimten met meer dan 1.100 bezoekers kan men gebruik maken van Flowchart 2 om
aan de hand van de CO2-concentratie te bepalen of de ventilatie voldoet aan de eisen uit
Flowchart 1. Zodra de CO2-concentratie in de ruimte de grenswaarden uit Flowchart 2 met
meer dan 100 ppm overschrijdt, dan wordt er niet voldaan aan de ventilatie-eisen uit
Flowchart 1 (is er te weinig ventilatie).
Flowchart 2: procedure om op basis van CO2-duurmetingen te bepalen of er in een
ruimte met meer dan 1.100 personen tijdens een evenement wordt voldaan aan de
ventilatie-eisen uit Flowchart 1.

1. Is het een passief (type I)
evenement waar bezoekers stil
zitten of staan?

Ja

Nee

2. Is de gemeten CO2-concentratie
ppm?

Is de gemeten CO2-concentratie
ppm?

Ja

Ja

Nee

Nee

Nee

Er is onvoldoende ventilatie.
Verhoog de ventilatiehoeveelheid
door het openen van ramen en
deuren (of tentopeningen) en bekijk
of het ventilatiesysteem naar een
hogere stand kan
Als dit niet mogelijk is: beperk het
aantal bezoekers of beëindig de
activiteit.

Geen maatregelen nodig
Er is onvoldoende ventilatie.
Verhoog de ventilatiehoeveelheid
door het openen van ramen en
deuren (of tentopeningen) en bekijk
of het ventilatiesysteem naar een
hogere stand kan
Als dit niet mogelijk is: beperk het
aantal bezoekers of beëindig de
activiteit.

Bij kleinere ruimten (<1.100 personen) kan er niet gewerkt worden met de
standaardwaarden uit Flowchart 2 en zal op basis van de in hoofdstuk 2 vereiste
ventilatiehoeveelheid en het verwachte aantal bezoekers de ruimtespecifieke CO2evenwichtsconcentratie moeten worden berekend met de formule op de volgende bladzijde.

6

VENTILATIERICHTLIJN EVENEMENTEN

𝑁
) ∗ 106 + 400
𝐶𝑂2 𝑒𝑣𝑒𝑛𝑤𝑖𝑐ℎ𝑡𝑠𝑐𝑜𝑛𝑐𝑒𝑛𝑡𝑟𝑎𝑡𝑖𝑒 = (
𝑉𝑜 /3.6
N
Vo

=
=

CO2-productie per persoon, zie tabel 1
verse luchttoevoerhoeveelheid per persoon

[l/s per persoon]
[m3/uur per persoon]

De CO2-productie per persoon kan afgelezen worden uit tabel 1. Om de verse
luchttoevoerhoeveelheid per persoon te berekenen kan de via Flowchart 1 (zie hoofdstuk 2)
vereiste luchttoevoerhoeveelheid gedeeld worden door het maximum aantal personen dat in
de ruimte wordt verwacht.
tabel 1. CO2-productie per persoon op basis van het metabolisme van de bezoekers.
CO2-productie per persoon (N)
Activiteit bezoekers
Passief (type I) evenement - stil zitten / staan
(aanname 1.2 Met)
Actief (type II / IV) evenement - dansen
(aanname: 1.8 Met)

[l/s]
0,004
0,006

Een voorbeeld: stel dat er een zaal is waar een kleinschalig concert wordt gehouden voor
100 personen. Op basis van Flowchart 1 is er dan minimaal 7.500 m3/uur ventilatie nodig (er
vanuit gaande dat de aanwezigen maximaal 25% van de tijd meezingen). De verse
luchttoevoerhoeveelheid per persoon (Vo) is dan 7.500 / 100 = 75 m3/uur per persoon. De
CO2-evenwichtsconcentratie is dan: (0,006/(75/3,6)*106+400 = 700 ppm. Zo lang de CO2concentratie in de zaal onder de 700 ppm ligt, dan voldoet de ventilatie aan de
Ventilatierichtlijn Evenementen (hoofdstuk 2).
Een paar praktische aanbevelingen voor CO2-monitoring:
• Maak gebruik van automatisch kalibrerende CO2-sensoren met een meetafwijking van
maximaal +/- 50 ppm.
• Zorg dat er elke 1.000 m2 één sensor wordt geplaatst.
• Plaats de sensoren vooral ter hoogte van de gebruikers (<1,8m hoogte). Eventueel kan
men ervoor kiezen om in hoge ruimten bovenin de ruimte een sensor te plaatsen om zo
vroeg mogelijk een stijging van de CO2-concentratie waar te nemen.
• Bij mechanische luchttoevoer wordt er bij voorkeur één CO2-sensor in het
luchttoevoerkanaal geplaatst. Hiermee kan gewaarborgd worden / aangetoond worden
dat er 100% buitenlucht wordt toegevoerd en er dus niet gerecirculeerd wordt.
• Kies bij voorkeur voor een sensornetwerk dat automatisch een pushbericht genereert als
bepaalde CO2-concentraties worden overschreden.
• Het gebruik van CO2-kannonnen & pyro-effecten tijdens evenementen zorgt voor een
hogere CO2-concentratie. Als betrouwbare CO2-monitoring een vereiste is, bijvoorbeeld
in het kader van terugkoppeling naar bevoegd gezag, dan kan er tijdens het event geen
gebruik gemaakt worden van CO2-kannonnen & pyro-effecten.

7

VENTILATIERICHTLIJN EVENEMENTEN

4

Tot slot
Het komt regelmatig voor dat er bij evenementenlocaties wel een ventilatiesysteem is met
voldoende capaciteit maar dat die capaciteit niet wordt benut doordat het ventilatiesysteem
op een verkeerde stand staat of doordat er sprake is van een storing. Om te waarborgen dat
er tijdens een evenement daadwerkelijk voldoende ventilatie is, worden de volgende
stappen aangeraden:
1. Controleer voorafgaand aan een evenement of de ruimte de juiste ventilatievoorzieningen heeft. Zijn er bijvoorbeeld voorzieningen voor luchttoevoer en luchtafvoer
en is er sprake van voldoende doorspoeling?
2. Controleer voorafgaand aan een evenement met metingen of de ventilatiecapaciteit in de
praktijk voldoet aan de eisen van Flowchart 1 uit hoofdstuk 2.
3. Controleer op de evenementdag of het ventilatiesysteem in de juiste stand staat.
4. Controleer tijdens het evenement met CO2-metingen of er voldoende ventilatie is volgens
de methode uit hoofdstuk 3.
Naast de eisen die vanuit COVID-19 aan ventilatie worden gesteld, gelden er vaak ook
andere eisen t.a.v. ventilatievoorzieningen die niet gekoppeld zijn aan het beperken van de
overdracht van infectieziekten. Denk dan o.a. aan eisen ten aanzien van afstraling van
installatiegeluid. Hier wordt in dit document niet verder op ingegaan. Desalniettemin gelden
dergelijke ‘overige’ eisen uiteraard onverkort.
Het beperken van de overdracht van infectieziektes tijdens een grootschalig evenement
vraagt om meer dan alleen maar voldoende ventileren. Pas naast de ventilatie-eisen dus ook
altijd de eisen van de Rijksoverheid of de Veiligheidsregio toe (denk bijvoorbeeld aan
verplichte controles bij de deur op test- of vaccinatiebewijzen).
Verder de opmerking dat een 100% veilige situatie niet is te garanderen. De kwantitatieve
bepalingen uit dit document moeten gezien worden als richtwaarden die gehanteerd kunnen
worden om de kans op onderlinge besmetting ten gevolge onvoldoende ventilatie zo laag
als redelijkerwijs mogelijk is te maken (as low as reasonable achievable, ALARA). Hiermee
worden onveilige situaties zoveel mogelijk te voorkomen.
Hou er tot slot rekening mee dat het Corona virus (SARS-CoV-2) een relatief nieuw virus is.
Er is nog veel onbekend over de bestaande virussen en er verschijnen regelmatig nieuwe
varianten. Informatie uit toekomstig onderzoek kan aanleiding geven om deze richtlijn aan te
passen zoals dat bijvoorbeeld al gebeurd is naar aanleiding van de resultaten uit de pilot
evenementen en het verschijnen van de delta-variant. Deze richtlijn moet daarom gezien
worden als een levend document dat in de toekomst zowel strengere als minder strenge
eisen zou kunnen bevatten, al naar gelang de meest recente onderzoeksresultaten.

8