Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 703

Cultuurkaart in het voortgezet onderwijs

Nr. 3

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 31 mei 2011
De commissie voor de Rijksuitgaven1 en de vaste commissie voor
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap2 hebben over het rapport Cultuurkaart
in het voortgezet onderwijs van de Algemene Rekenkamer (Kamerstuk
32 703, nr. 2) de navolgende vragen ter beantwoording aan de regering
voorgelegd.
De regering heeft de vragen bij brief van 31 mei 2011 beantwoord.
Vragen en antwoorden zijn hieronder afgedrukt.
De voorzitter van de commissie voor de Rijksuitgaven,
Van Gerven
De voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap,
Van Bochove
De griffier van de commissie voor de Rijksuitgaven,
Groen

kst-32703-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 703, nr. 3

1

1
Wat kost het jaarlijks als de Cultuurkaart wordt voortgezet, uitgesplitst in
uitvoeringskosten en Cultuurkaarttegoeden?
Het contract met CJP over de uitvoering van de Cultuurkaart kost,
gemiddeld over vier jaar, 2,7 miljoen euro per jaar. De Cultuurkaarttegoeden bedragen maximaal 13,5 miljoen euro per jaar (bij 100%
besteding door 900 000 leerlingen).
2
Wat is de reactie van de staatssecretaris op de aanbevelingen van de
Algemene Rekenkamer?
Op 23 maart 2011 heb ik in een brief aan de Algemene Rekenkamer een
reactie op het rapport gegeven. U treft deze brief als bijlage bij deze
beantwoording aan.
3
Is er inzicht in de aard van de uitjes die met de cultuurkaart zijn betaald en
is er een indeling te maken tussen passief cultuurbeleven en actieve
cultuurparticipatie?
De bestedingscijfers die CJP jaarlijks aan OCW overlegt geven een
gedetailleerd overzicht van de activiteiten die met de Cultuurkaart zijn
bekostigd. Daaruit blijkt dat in het schooljaar 2009–2010 18% van het
budget is besteed bij centra voor de kunsten. Een nadere analyse door
CJP wijst uit dat – als ook workshops en andere activiteiten worden
meegeteld – ongeveer 50% van het budget wordt besteed aan actieve
kunstbeoefening.
4
Is bekend wat het effect is van de Cultuurkaart en voorheen CKV-vouchers
op de culturele activiteiten die leerlingen ondernemen? Bezoeken ze vaker
dan voorheen een culturele activiteit of gaan ze actief cultuur beoefenen?
Met betrekking tot de Cultuurkaart is dergelijk onderzoek niet verricht.
5
De Algemene Rekenkamer stelt dat er onduidelijkheid bestaat over waar
het tegoed op de Cultuurkaart wel en niet aan besteed mag worden. Kan
de regering aantonen in hoeveel gevallen deze problematiek precies
voorkomt?
Over het algemeen is heel duidelijk waar het tegoed mag worden besteed:
namelijk bij de door CJP, volgens vaste criteria, goedgekeurde cultuurkaartacceptanten. In een beperkt aantal gevallen is echter niet precies
duidelijk welke producten bij deze cultuurkaartacceptanten mogen worden
ingekocht. Dit is veelal een kwestie van communicatie. Het gaat daarbij
bijvoorbeeld om de vraag of met de Cultuurkaart ook vervoerskosten naar
een culturele instelling mogen worden betaald (dit mag wel, maar mits
onderdeel van de prijs van het toegangskaartje; vervoerders kunnen geen
cultuurkaartacceptant worden). Met CJP is afgesproken dat over dit soort
zaken beter zal worden gecommuniceerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 703, nr. 3

2

6
Kan de regering vertellen of er verschil bestaat tussen het VMBO en
HAVO/VWO wanneer het gaat om de bestedingen en het gebruik van de
Cultuurkaart?
De bestedingcijfers tussen de verschillende schoolsoorten lopen niet ver
uiteen: VMBO 86%, HAVO 93%, VWO 89%. Ook de verdeling tussen
individuele en klassikale besteding verschilt niet veel: VMBO besteedt 7%
individueel, HAVO 13% en VWO 11%. Wat betreft de aard van de
activiteiten valt op dat het VMBO wat vaker gebruik maakt van de diensten
van een centrum voor de kunsten en dat HAVO en VWO weer vaker naar
het theater gaan.
7
De Algemene Rekenkamer richt zich voornamelijk op de administratieve
lasten van de kaart, welke hoog zouden zijn. Volgens onderzoek van CJP
in maart 2010 geven de gebruikers van de Cultuurkaart de kaart een ruim
voldoende (7,2) en noemen deze handig en gebruiksvriendelijk. Negen
van de tien docenten geven de kaart een voldoende. Kan de regering
uiteenzetten of de genoemde administratieve lasten door de gebruikers
als minder zwaar worden ervaren dan de focus van het rapport doet
suggereren?
Er kan geen goede vergelijking gemaakt worden tussen het onderzoek van
CJP en het rapport van de Algemene Rekenkamer. CJP vraagt naar de
subjectieve beleving en de Algemene Rekenkamer kijkt naar de daadwerkelijke lasten in termen van uren en werkzaamheden.
8
Het VSBfonds is in het schooljaar 2008/2009 begonnen en stopt er na het
schooljaar 2010/2011 mee. Kan de regering toelichten waarom het
VSBfonds hiermee stopt? Blijft de financiering van de Cultuurkaart
beschikbaar voor private donaties? Kan de regering uiteenzetten of er
uitzicht is op andere organisaties die eventueel bereid zouden zijn de
donatie van het VSBfonds over te nemen?
Het besluit van het VSB-fonds om het tegoed op de Cultuurkaart voor
CKV-leerlingen met tien euro te verhogen werd genomen vóór de
financiële crisis. Door de crisis heeft het VSB-fonds zijn subsidiebeleid
drastisch moeten wijzigen. Het VSBfonds zou aanvankelijk voor twee jaar
deelnemen. Doordat van ieder Cultuurkaart eerst het OCW-tegoed wordt
opgemaakt bleef er relatief veel VSB-tegoed over. Hierdoor ontstond toch
de financiële ruimte om de afspraak met één jaar te verlengen.
In principe is het ook in het jaar 2011–2012 nog altijd mogelijk voor private
partijen om bij te dragen aan de Cultuurkaart. CJP spreekt op dit moment
met diverse private partijen om te verkennen of de Cultuurkaart met hun
steun na het schooljaar 2011–2012 kan blijven voortbestaan. Of daarbij
ook gesproken wordt over een extra budget voor CKV-leerlingen is mij
niet bekend.
9
Een Cultuurkaarttegoed kan worden besteed bij Cultuurkaartacceptanten.
Dit zijn culturele instellingen en individuele kunstenaars die onder andere
aan de criteria voldoen dat ze subsidie voor culturele activiteiten
ontvangen. Kan de regering toelichten wat de gevolgen voor deze
Cultuurkaartacceptanten zijn met het oog op de aangekondigde bezuinigingen op cultuursubsidies?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 703, nr. 3

3

Het ontvangen van subsidie is één van de criteria op basis waarvan
cultuurkaartacceptanten worden toegelaten. Een acceptant kan ook op
andere gronden worden toegelaten.
10
De Algemene Rekenkamer pleit voor een eenvoudiger systeem met
minder administratieve lasten. Heeft de regering al een idee hoe dit in de
praktijk vormgegeven kan worden?
Hierover heeft de regering zich geen ideeën gevormd, aangezien de
Cultuurkaart het na het schooljaar 2011–2012 zonder rijksfinanciering zal
moeten stellen.
11
De Algemene Rekenkamer stelt dat betalen met de Cultuurkaart voor
culturele instellingen technische problemen heeft opgeleverd. Nu dit
allemaal geïnstalleerd en afgebouwd is, is er zicht op hoeveel de
uitvoeringskosten van de Cultuurkaart nu zijn?
Doordat in het contract met CJP de ontwikkelkosten van de Cultuurkaart
niet apart staan benoemd, maar onderdeel zijn van de prijs per gedistribueerde kaart, kan deze vraag niet met een exact bedrag worden beantwoord. Voor de hand ligt echter dat de Cultuurkaart niet opnieuw
ontwikkeld hoeft te worden en dat de uitvoeringskosten dus in de
toekomst lager zullen zijn.
12
Heeft de staatssecretaris van OCW al overleg gevoerd met CJP,
gemeenten en het onderwijsveld over alternatieven om de Cultuurkaart
zonder rijksbijdrage te laten voortbestaan, zoals door de staatssecretaris is
toegezegd op 13 december 2010 aan de Tweede Kamer?
Op deze toezegging kom ik terug in mijn brief over het cultuurbeleid die ik
in juni aan uw Kamer zal sturen.
13
Wat zijn de uitkomsten van de gesprekken die de staatssecretaris van
OCW heeft gevoerd met CJP, gemeenten en het onderwijsveld over de
toekomst van de Cultuurkaart, eventueel zonder rijksbijdrage?
Zie het antwoord op vraag 12.
14
Concludeert de staatssecretaris van OCW op grond van het rapport van de
Algemene Rekenkamer dat de Cultuurkaart een goed instrument is voor
de cultuureducatie en waarom?
Het rapport van de Algemene Rekenkamer doet geen uitspraken over de
vraag of de Cultuurkaart een goed instrument is of niet.
15
In welke mate wordt de Cultuurkaart gebruikt om jongeren vertrouwd te
laten maken met de Nederlandse geschiedenis?
Ik beschik niet over cijfers die laten zien in welke mate de Cultuurkaart
door geschiedenisdocenten wordt gebruikt. Wel valt uit de bestedingscijfers over het schooljaar 2009–2010 op te maken dat 9% van het totale
tegoed besteed is bij musea. Ook andere sectoren laten zich echter goed
verbinden met de Nederlandse geschiedenis.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 703, nr. 3

4

16
Welke redenen zijn aan te duiden voor het succes van het bereik van de
Cultuurkaart?
Het grote bereik wordt veroorzaakt door het feit dat de kaart aan alle
leerlingen en scholen wordt aangeboden.
17
Is er een verschil in gebruik van de Cultuurkaart tussen het VMBO en
HAVO/VWO, zowel groepsgewijs als individueel?
Zie het antwoord op vraag 6.
18
Mocht er sprake zijn van een verschil in gebruik tussen VMBO en
HAVO/VWO, waardoor wordt dit verschil veroorzaakt?
Zie het antwoord op vraag 6.
19
Is er een verschil tussen kleine – middelgrote en grote gemeenten in de
besteding van de Cultuurkaart, en waar wordt dit door veroorzaakt?
De bestedingscijfers van CJP maken geen onderscheid naar kleine,
middelgrote en grote gemeenten. Wel rapporteert CJP op het niveau van
de besteding per provincie. Die ligt tussen de 86% en 93% en vertoont dus
geen grote verschillen. Of een provincie veel of weinig grote steden of
veel of weinig landelijk gebied heeft speelt geen rol.
20
Is er een verschil tussen stad en platteland in de besteding van de
Cultuurkaart en waar wordt dit door veroorzaakt?
Zie het antwoord op vraag 19.
21
Voor hoeveel klassen geldt dat het activeringspercentage lager ligt dan
75%, waardoor het tegoed van OCW voor de hele klas niet beschikbaar is
gekomen?
Voor 5952 van de in totaal 45 782 aangemelde klassen (13%) geldt dat het
activeringspercentage onder de 75% is gebleven. Overigens is de
activeringsgrens inmiddels verlaagd naar 66%.
22
Wat is er gebeurd met het tegoed dat niet voor de hele klas beschikbaar is
gekomen, omdat het activeringspercentage in die klas lager lag dan 75%?
Bij de bevoorschotting van het cultuurkaarttegoed wordt door OCW
rekening gehouden met het gegeven dat niet alle kaarten worden
geactiveerd en dat niet al het budget wordt opgemaakt. In het jaar
2009–2010 werd de gehele bevoorschotting verbruikt.
23
Wat is de reden dat 75% van de cultuurkaarten geactiveerd moet zijn
voordat het tegoed van de hele klas kan worden verzilverd. Waarop is dit
percentage gebaseerd?
De activatiegrens is gesteld opdat de leerlingen de kaart zelf in handen
krijgen om in te loggen op hun persoonlijke webpagina. Daarmee wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 703, nr. 3

5

voorkomen dat de kaart in de la van de docent belandt (zoals veelal met
de CKV-vouchers gebeurde) en krijgen de leerlingen via email informatie
over het actuele cultuuraanbod.
24
Waardoor komt het dat scholen die het tegoed collectief gebruiken
doorgaans meer besteden via de cultuurkaart en welke conclusies trekt de
staatssecretaris van OCW hieruit?
Al bij de CKV-vouchers was bekend dat meer regie door de docent leidt tot
een hogere besteding. Hoe meer je over laat aan de leerling zelf, hoe lager
de besteding over het algemeen is. Desalniettemin kunnen er didactische
argumenten zijn om leerlingen toch zelf te laten kiezen. Die afweging is
aan docenten en scholen.
25
In hoeverre is er sprake van oneigenlijk gebruik en misbruik van de
Cultuurkaart?
In de jaarrapportage over 2009–2010 maakt CJP melding van zes gevallen.
Deze hadden betrekking op het aanleveren van foute leerlinggegevens,
ongeldige transacties of de acceptantenstatus.
26
Hoe groot is het percentage en het bedrag van oneigenlijk gebruik en
misbruik van de Cultuurkaart?
Daarover heb ik geen gegevens, behalve het antwoord op vraag 25.
27
Een van de criteria voor een culturele instelling om «Cultuurkaartacceptant» te worden is dat hun culturele prestatie valt onder het verlaagde
BTW-tarief. Zijn er voorbeelden van instellingen die door verhoging van
het BTW-tarief, dit jaar nog hun status als «Cultuurkaarthouder» hebben
verloren?
Nee, de criteria voor toelating zijn met ingang van het schooljaar
2011–2012 op dit punt aangepast.
28
Welke omvang heeft het collectief tegoed dat individueel wordt gemaakt?
Aan het begin van het schooljaar wordt 10% van het totaalbudget
toegewezen aan leerlingen. Daarbij zijn grote verschillen tussen de
leerjaren en schoolsoorten: bij VWO5 is 25% individueel, bij VMBO3 10%
en bij HAVO1 2%.
29
Zijn er voorbeelden van projecten die zijn uitgevoerd van Cultuurkaarttegoed dat na vervaldatum nog niet is besteed?
Met tegoed dat is vervallen kan nooit worden betaald. Wel is het mogelijk
en in veel gevallen zelfs noodzakelijk om vooraf te betalen. Daardoor kan
het voorkomen dat een activiteit die in november plaats vindt in oktober
(dus vóór de vervaldatum van 30 oktober) betaald wordt.
30
Is bekend welk percentage van het individueel tegoed niet is besteed?
Van het individueel uitgezette tegoed wordt 35% besteed.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 703, nr. 3

6

31
Wat gebeurt er met het individueel tegoed dat niet is besteed?
Docenten hebben de mogelijkheid om één maal per jaar niet-gebruikt
individueel tegoed terug te boeken naar het collectieve tegoed. Al het
individuele en collectieve tegoed dat op 30 oktober niet is besteed vervalt.
32
Is enkel en alleen de Cultuurkaart verantwoordelijk voor de mate waarin
leerlingen actief of passief vertrouwd raken met cultuur, kunstvormen en
de Nederlandse geschiedenis (zoals het hoofddoel luidt) of zijn er andere
educatieve elementen te noemen die hier aan bijdragen?
De belangrijkste rol bij de kennismaking met cultuur is die van de ouders
en de directe sociale omgeving. Het onderwijs is de beste manier om
ervoor te zorgen dat ook die kinderen die van huis uit niet met cultuur in
aanraking komen bereikt worden. Daarbij speelt, in het voortgezet
onderwijs, het verplichte vak CKV een belangrijke rol.
33
Is het educatieve aanbod vanuit culturele instellingen toegenomen door
de komst van de Cultuurkaart, en zo ja, met hoeveel procent en in welke
sectoren (podium, muziek etc.)?
Uit de resultaten van de (nog te publiceren) Enquête cultuureducatie 2010
onder instellingen met rijksfinanciering blijkt dat ten opzichte van 2006
meer instellingen met rijksfinanciering aanbod zijn gaan maken voor het
voortgezet onderwijs en minder voor het primair onderwijs. Los van de
vraag of dit een wenselijke ontwikkeling is, is het om methodologische
redenen niet mogelijk om de cultuurkaart als veroorzaker van deze
verschuiving aan te wijzen. Ook moet worden opgemerkt dat het
merendeel van de cultuurkaartbestedingen plaats vindt bij gemeentelijk
en provinciaal gefinancierde instellingen en bij niet-gesubsidieerde
instellingen. Ik beschik niet over cijfers over de aard van het aanbod van
deze instellingen.
34
Wat is de relatie tussen de grote tevredenheid van docenten over de
Cultuurkaart en de zware administratieve lasten die worden benoemd
door de Algemene Rekenkamer?
Zie het antwoord op vraag 7.
35
Worden de genoemde administratieve lasten door de gebruikers minder
zwaar ervaren dan het rapport beschrijft?
Zie het antwoord op vraag 7.
36
Ziet u mogelijkheden om de administratieve lasten rond de cultuurkaart te
verlichten opdat de kaart alsnog behouden kan worden?
Er zijn zonder twijfel manieren om de administratieve lasten rond de
cultuurkaart te verlichten. Voor mij is die vraag echter niet aan de orde.
37
Hoe legt u uit dat een doel van de Cultuurkaart was de administratieve
lasten te verminderen, terwijl de Algemene Rekenkamer heeft geconstateerd dat het tot meer administratieve lasten heeft geleid?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 703, nr. 3

7

Ik trek daaruit de conclusie dat de Cultuurkaart op dit punt niet succesvol
was.
38
Op wat voor manier gaat de regering de prestaties van de cultuurkaart
alsnog bereiken wanneer de Cultuurkaart wordt afgeschaft?
In mijn brief over het cultuurbeleid die ik begin juni aan uw Kamer stuur,
zet ik mijn beleid ten aanzien van cultuureducatie uiteen.
39
Hoe kan er voldaan worden aan het doel gemakkelijk te kunnen monitoren
hoe en wanneer bestedingen plaatsvinden, als het scholen onduidelijk is
hoe en waaraan zij het budget van de Cultuurkaart kunnen besteden?
De onduidelijkheid voor scholen is slechts beperkt (Zie het antwoord op
vraag 5)). De gegevens die CJP aan OCW levert geven daarom een reëel
beeld van de besteding in de praktijk.
40
Wat is de omvang van het Cultuurkaartgeld dat wordt «opgepot» in ruil
voor een tegoedbon?
Er zijn slechts enkele gevallen bekend waarin dit is gebeurd. CJP heeft
deze transacties niet goedgekeurd.
41
Is duidelijk of er ook dubbel betaald wordt voor culturele activiteiten bij
instellingen die al subsidie ontvangen voor hun educatieve activiteiten?
In principe worden alle instellingen die ook subsidie ontvangen direct of
indirect dubbel betaald. Desalniettemin zijn er onder de best presterende
instellingen binnen het cultuurkaartsysteem instellingen die geen subsidie
ontvangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 703, nr. 3

8

1

Samenstelling:
Leden: Omtzigt, P.H. (CDA), Veen, E. van der (PvdA), Neppérus, H. (VVD),
Gerven, H.P.J. van (SP), voorzitter, Blanksma-van den Heuvel, P.J.M.G.
(CDA), Dijck, A.P.C. van (PVV), Broeke, J.H. ten (VVD), ondervoorzitter,
Ouwehand, E. (PvdD), Heijnen, P.M.M. (PvdA), Bashir, F. (SP), Sap, J.C.M.
(GL), Harbers, M.G.J. (VVD), Plasterk, R.H.A. (PvdA), Groot, V.A. (PvdA),
Braakhuis, B.A.M. (GL), Vliet, R.A. van (PVV), Mulder, A. (VVD), Dijkgraaf,
E. (SGP), Verhoeven, K. (D66), Koolmees, W. (D66), Besselaar, I.H.C. van
den (PVV), Schouten, C.J. (CU) en Vacature, CDA ().
Plv. leden: Knops, R.W. (CDA), Vermeij, R.A. (PvdA), Ziengs, E. (VVD),
Gesthuizen, S.M.J.G. (SP), Haverkamp, M.C. (CDA), Gerbrands, K. (PVV),
Beek, W.I.I. van (VVD), Thieme, M.L. (PvdD), Monasch, J.S. (PvdA),
Irrgang, E. (SP), Grashoff, H.J. (GL), Straus, K.C.J. (VVD), Hamer, M.I.
(PvdA), Kuiken, A.H. (PvdA), Gent, W. van (GL), Beertema, H.J. (PVV),
Boer, B.G. de (VVD), Staaij, C.G. van der (SGP), Pechtold, A. (D66), Koşer
Kaya, F. (D66), Graus, D.J.G. (PVV), Slob, A. (CU) en Hijum, Y.J. van (CDA).
2
Samenstelling:
Leden: Ham, B. van der (D66), Bochove, B.J. van (CDA), voorzitter,
Haverkamp, M.C. (CDA), Miltenburg, A. van (VVD), Ortega-Martijn, C.A.
(CU), Bosma, M. (PVV), Dijk, J.J. van (SP), Ouwehand, E. (PvdD), Dibi, T.
(GL), Wolbert, A.G. (PvdA), ondervoorzitter, Biskop, J.J.G.M. (CDA), Smits,
M. (SP), Elias, T.M.Ch. (VVD), Beertema, H.J. (PVV), Dijkstra, P.A. (D66),
Jadnanansing, T.M. (PvdA), Dekken, T.R. van (PvdA), Dijkgraaf, E. (SGP),
Çelik, M. (PvdA), Lucas-Smeerdijk, A.W. (VVD), Klaveren, J.J. van (PVV),
Klaver, J.F. (GL) en Liefde, B.C. de (VVD).
Plv. leden: Koşer Kaya, F. (D66), Ferrier, K.G. (CDA), Werf, M.C.I. van der
(CDA), Burg, B.I. van der (VVD), Schouten, C.J. (CU), Dille, W.R. (PVV),
Kooiman, C.J.E. (SP), Thieme, M.L. (PvdD), Peters, M. (GL), Dam, M.H.P.
van (PvdA), Toorenburg, M.M. van (CDA), Wit, J.M.A.M. de (SP), HennisPlasschaert, J.A. (VVD), Mos, R. de (PVV), Pechtold, A. (D66), Dijsselbloem,
J.R.V.A. (PvdA), Klijnsma, J. (PvdA), Staaij, C.G. van der (SGP), Hamer, M.I.
(PvdA), Harbers, M.G.J. (VVD), Gerbrands, K. (PVV), Sap, J.C.M. (GL) en
Lodders, W.J.H. (VVD).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 703, nr. 3

9