Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

32 645

Kernenergie

Nr. 55

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 september 2013
Tijdens het dertigledendebat Europese Kerncentrales op 6 maart 20131
heb ik toegezegd om in september 2013 u te informeren over de stand van
zaken van een aantal onderwerpen betreffende nucleaire veiligheid en
stralingsbescherming. Hierbij doe ik u de toegezegde informatie
toekomen, voor zover deze niet reeds eerder aan u is verzonden. Tevens
informeer ik u over enkele aanvullende onderwerpen.
Hieronder treft u achtereenvolgens informatie over:
1
Autoriteit nucleaire veiligheid en stralingsbescherming
2
Nucleaire installaties
3
Beleid, wet- en regelgeving
4
Internationaal
1 – Autoriteit nucleaire veiligheid en stralingsbescherming
Op dit moment werk ik aan een voorstel om te komen tot een nieuwe
onafhankelijke Autoriteit voor Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS). Ik betrek hierbij uw motie van dit voorjaar2. Er vindt
interdepartementaal overleg plaats over de diverse mogelijkheden. Ik
verwacht in de loop van november besluitvorming in de ministerraad en
daarna zal ik uw Kamer nader informeren.
2 – Nucleaire Installaties
a) Storingsrapportage 2012
In de bijlage (bijlage 1) stuur ik u de door de Kernfysische Dienst
opgestelde storingsrapportage over het jaar 20123.

1

Handelingen II 2012/13, nr. 58, item 14, blz. 83–93
Kamerstuk 32 645, nr. 48
3
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
2

kst-32645-55
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 645, nr. 55

1

In 2012 hebben in de Nederlandse nucleaire installaties tien ongewone
gebeurtenissen plaatsgevonden. Drie bij de kernenergiecentrale Borssele
en zeven bij de overige Nederlandse nucleaire installaties. Vijf van de tien
gebeurtenissen (één bij de kernenergiecentrale Borssele, twee bij de Hoge
Flux Reactor in Petten, één bij Mallinckrodt Medical in Petten en één bij
URENCO in Almelo) zijn op INES-niveau 14. Van één gebeurtenis bij de
kernenergiecentrale Borssele moet de INES-inschaling nog plaatsvinden
omdat nog niet alle hiervoor benodigde informatie beschikbaar is. De
overige gebeurtenissen vallen beneden die schaal (INES-niveau 0). Het
aantal ongewone gebeurtenissen en de ernst daarvan wijkt in 2012 bij
geen van de Nederlandse nucleaire installaties statistisch af van
voorgaande jaren. Een gebeurtenis op niveau 1 van de internationale
INES schaal betreft geen incident, maar een abnormaliteit of een storing.
Bijvoorbeeld een kleine technische storing in een kerncentrale waarbij
geen radioactieve stoffen naar buiten ontsnapt, of een blootstelling boven
de wettelijke limiet bij een laboratorium waar met radioactieve stoffen
wordt gewerkt.
De KFD concludeert op basis van de beschikbare informatie dat de
exploitanten van de nucleaire installaties de in 2012 opgetreden
ongewone gebeurtenissen in hun inrichtingen over het algemeen
gesproken zorgvuldig hebben aangepakt. De gebeurtenissen zijn tijdig
gemeld en geanalyseerd. De oorzaken zijn vastgesteld en er zijn, waar
nodig, maatregelen genomen om herhaling in de toekomst te voorkomen.
De KFD is van oordeel dat de vergunninghouders ook in 2012 lering
hebben getrokken uit de gebeurtenissen waarmee ze hebben bijgedragen
aan de continue verbetering van de veiligheid van de nucleaire installaties
in Nederland. De KFD blijft zich informeren over de voortgang en
effectiviteit van de genomen maatregelen, inspecteert ter plaatse en past
waar nodig handhavinginstrumenten toe om de naleving te vergroten.
b) Convenant Kerncentrale Borssele – Veiligheidsbenchmark
In 2006 is het Convenant Kerncentrale Borssele afgesloten (verder:
Convenant). Daarin is vastgelegd dat de kerncentrale tot maximaal eind
2033 open kan blijven, en is een aantal additionele afspraken gemaakt, die
gelden naast de voorschriften en verplichtingen uit de vergunning op
grond de Kernenergiewet. Een van deze aanvullende afspraken is de
verplichting voor de eigenaar van de kerncentrale (ElektriciteitsProductiemaatschappij Zuid-Nederland, EPZ) ervoor te zorgen dat de
kerncentrale Borssele tot de sluiting zal behoren tot de 25% veiligste,
technisch vergelijkbare, vermogensreactoren in de Europese Unie, de
Verenigde Staten en Canada.
Zoals in het Convenant afgesproken, is in 2008 een Commissie van
onafhankelijke internationale deskundigen ingesteld (de Commissie
Benchmark) om de naleving van de veiligheidsbenchmark te toetsten en
daarover voor het eerst in 2013 te rapporteren aan de convenantpartijen.
Hierbij (bijlage 2) stuur ik u het eerste rapport van de Commissie, dat op
26 september 2013 aan de convenantpartijen is aangeboden5.

4

De International Nuclear and Radiological Event Scale (INES) is de internationaal gebruikte
methodiek voor het inschalen van de ernst van gebeurtenissen. De INES schaal loopt van 1
(minst ernstig) t/m 7 (meest ernstig). In de storingsrapportage wordt de INES inschaling
beschreven en uitgelegd.
5
Gezien het internationale karakter van de Commissie, is het rapport in het Engels opgesteld. De
Commissie heeft wel gezorgd voor een (niet officiële) Nederlandse vertaling van de samenvatting en conclusies, ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 645, nr. 55

2

De conclusie van de Commissie is dat de Kerncentrale Borssele tot het
25% meest veilige kerncentrales van een vergelijkbaar type in EU, VS en
Canada behoort en dus aan de veiligheidseis uit het convenant voldoet.
Ik merk op dat het voor het eerst is dat een dergelijke uitgebreide
internationale vergelijking van alle veiligheidsaspecten van ongeveer 250
kerncentrales is uitgevoerd. De Commissie heeft een eigen methodologie
ontwikkeld om een deskundig oordeel te geven over het veiligheidsniveau
van de Kerncentrale Borssele (KCB) in vergelijking met die van de andere
kerncentrales betrokken bij de benchmark. Het rapport bevat een
uitgebreide beschrijving van deze methodologie.
De conclusie van de Commissie is een bevestiging dat de veiligheid van
de kerncentrale Borssele in orde is.
c) Uitkomst 10-EVA KCB
Op 21 juni 2012 heb ik ingestemd met het plan van aanpak en het
toetsingskader voor de komende 10-jaarlijkse evaluatie. Deze evaluatie
betreft de periode 2003 tot en met 2012 en zal eind 2013 door NV EPZ
afgerond te zijn. Ik zal uw Kamer over de resultaten informeren.
d) «Stresstest»
In Nederland hebben alle nucleaire installaties een robuustheidonderzoek
uitgevoerd (de «stresstest»). In de planning voor het uitvoeren van de
analyse, de beoordeling ervan door de overheid, en de implementatie van
de verbetermaatregelen is rekening gehouden met de verschillen in de
installaties en hun potentiële gevaarzetting: de kerncentrale Borssele heeft
als eerste de stresstestanalyse uitgevoerd, de Centrale Organisatie voor
radioactief Afval, COVRA, als laatste. Voor alle locaties geldt dat de
geïdentificeerde verbetermaatregelen uitgevoerd zullen worden volgens
een door de overheid goedgekeurd plan van aanpak. De KFD houdt
toezicht op de uitvoering conform de planning, de geldende normen en de
laatste stand der techniek.
Stand van zaken kerncentrale Borssele en Onderzoekslocatie Petten
EPZ heeft de uitvoering van de stresstestmaatregelen projectmatig
opgepakt en rapporteert ieder kwartaal over de voortgang. De uitvoering
loopt op schema. Daar waar vanwege zorgvuldigheid in de uitvoering
aanpassingen in de planning noodzakelijk zijn wordt dit schriftelijk
voorgelegd aan het bevoegd gezag. De KFD houdt hier toezicht op.
Voorbeelden van acties die reeds zijn uitgevoerd zijn: (i) een voorziening is
aangebracht waardoor het nu mogelijk is om in noodgevallen ook
brandbluswater te gebruiken om waterverlies in het splijtstofopslagbassin
te compenseren; (ii) de aansluitingstijd van de mobiele dieselaggregaat
op het terrein van de kerncentrale is aanzienlijk verkort; (iii) aanvullende
mobiele apparatuur is aangeschaft waarmee het uitvoeren van mitigerende maatregelen mogelijk is ook in het geval van ontwrichting van de
locatie; (iv) accubesparende maatregelen zijn ingevoerd waardoor de tijd
dat de accu’s beschibaar zijn, is vergroot; (v) tijdelijke uitwijklocaties zijn
ingericht voor de ongevalorganisatie in afwachting van een nieuw
ongevalbestendig ongevalresponscentrum.
Ook in Petten is de uitvoering van de maatregelen projectmatig opgepakt
en kort geleden is men begonnen met de implementatie van de
maatregelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 645, nr. 55

3

Stand van zaken Hoger Onderwijsreactor TU Delft
Bij de beoordeling van het eerder ingediende rapport zijn door mij
aanvullingen op en verduidelijking van de analyse gevraagd. De TU Delft
heeft besloten een nieuw stresstestrapport op te stellen dat het eerdere
rapport vervangt. Voor het einde van 2013 zal ik u het rapport en de nu
nog lopende beoordeling ervan sturen.
Stand van zaken verrijkingsfabriek Urenco en opslag radioactief afval
COVRA
De stresstestanalyses van Urenco en de beoordeling ervan zijn afgerond
en als bijlage bij deze brief gevoegd (bijlage 3). Het plan van aanpak voor
het uitvoeren van de maatregelen is in voorbereiding6.
Het stresstestrapport van COVRA is ook ontvangen en de beoordeling
ervan is nu gaande. Voor het einde van 2013 zal ik u het rapport en mijn
beoordeling sturen.
e) Sanering historisch afval in Petten
Op grond van de Kernenergiewetvergunning moet de Nuclear Research
and Consultancy Group (NRG) uiterlijk 31 december 2017 het belangrijkste
deel van het op de locatie aanwezige «historisch» radioactief afval hebben
afgevoerd. Het gaat hier om verschillende typen radioactief afval dat is
verpakt in vaatjes, en is opgeslagen in de Waste Storage Facility. Om dit te
realiseren heeft NRG, onder meer in overleg met COVRA, een Plan van
aanpak ontwikkeld, dat in de periode 2012–2017 wordt uitgevoerd.
Inmiddels zijn de eerste mijlpalen van dit plan gerealiseerd, waaronder de
ontwikkeling, realisatie en tests van benodigde apparatuur en is men
begonnen met de afvoer van de vaatjes naar COVRA.
Tegelijkertijd is NRG opgedragen een integraal programma op te stellen
dat toeziet op het beheer en de afvoer van het resterende en in de
toekomst te produceren afval. In het kader van dit programma zijn
inmiddels 240 vaatjes en meer dan 1.000 kg aan gereedschappen en
apparatuur volgens plan afgevoerd.
Afval dat ontstaat als gevolg van de reguliere bedrijfsvoering van NRG
wordt op regelmatige basis afgevoerd naar de COVRA.
f) Pallas
De procedure om, samen met de provincie Noord-Holland, de Stichting
Voorbereiding Pallas-reactor op te richten7 is momenteel bijna doorlopen.
Verder kan ik u melden dat de Europese Commissie heeft geconcludeerd
dat er bij de financiering van Pallas sprake is van geoorloofde staatssteun8. De staatssteunprocedure is daarmee formeel afgerond. Na
oprichting en bemensing kan de stichting beginnen met de uitvoering van
het project. Pas daarna kan ook het vooroverleg in het kader van de
vergunningverleningprocedure van start gaan (naar verwachting begin
2014).
g) Reactor Instituut Delft (RID)
Binnen de inrichting van het RID van de TU Delft zullen 2 projecten
gerealiseerd worden in de komende jaren. Ten eerste wordt naar
verwachting vanaf 2014 gestart met de bouw van een protonenkliniek: het
6

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
Kamerstuk 33 626 A, nr. 1; Kamerstuk 33 626, C; Kamerstuk 33 626, nrs. 2 en 3.
8
Europese Commissie, 17 juli 2013, referentie IP/13/700. Persbericht beschikbaar via:
http://europa.eu/rapid/press-release_IP-13–700_nl.htm
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 645, nr. 55

4

Holland Particle Therapy Centre (HollandPTC). In deze kliniek zullen vanaf
2017 kankerpatiënten bestraald gaan worden met behulp van protonen.
Deze techniek wordt nog niet in Nederland toegepast. De Kernenergiewet
vergunning voor de inrichting van het RID zal daartoe aangepast moeten
worden.
De realisatie van HollandPTC loopt vooruit op het 2e traject: het project
OYSTER9. Technisch bezien betekent OYSTER dat de Hogere Onderwijs
Reactor (HOR) van het RID een vermogensverhoging krijgt van 2 MW naar
3 MW in combinatie met de installatie van een zg. «koude» neutronenbron. Het onderzoek binnen het RID krijgt daarmee een flinke impuls,
zodat het in de toekomst verzekerd is van toegevoegde waarde.
Het project OYSTER betekent een revisie van de huidige Kernenergiewetvergunning van de TU Delft voor het RID. Hiermee wordt een geactualiseerd overzicht van de vergunde situatie binnen het RID bereikt, vergezeld
van een nieuw Veiligheidsrapport (VR) en een Milieueffectrapport (MER)
met de laatste milieuinformatie. Naar verwachting zal deze nieuwe
vergunning in 2016 worden verleend.
3 – Beleid, wet- en regelgeving
a) Besluit vergoedingen Kernenergiewet
Mijn voorganger heeft uw Kamer aangekondigd het Bijdragenbesluit
Kernenergiewet 1981 te herzien. Ik ben ermee bezig en verwacht dat het
nieuwe besluit (Besluit vergoedingen Kernenergiewet) per 1 januari 2014
in werking zal treden.
Met dit besluit verdubbelt de kostendekkendheid van de bijdragen van de
nucleaire sector aan de uitvoeringskosten van de Kernenergiewet. Dit
betekent dat de totale bijdrage van de nucleaire sector omhoog gaat van
ongeveer 0,8 miljoen Euro naar ongeveer 2 miljoen Euro per jaar. Gezien
de huidige lage mate van kostendekkendheid en de kleine en gevarieerde
nucleaire sector in Nederland acht ik volledige kostendekkendheid in één
keer niet haalbaar. Wel zal het Besluit in 2016 geëvalueerd worden met het
oog op eventueel verder te nemen stappen, richting een hogere mate van
kostendekkendheid.
b) Beleid openbaarmaking vervoersvergunningen
Op grond van het Verdrag inzake fysieke beveiliging van kernmateriaal en
nucleaire faciliteiten van het Internationaal Atoomenergieagentschap
(IAEA) en de onderliggende aanbevelingen (INFCIRC/225/Rev5) dient de
vertrouwelijkheid van informatie gerelateerd aan de uitvoering van het
transport te worden beschermd.
Om enerzijds hieraan te voldoen en de veiligheid van de staat te
waarborgen en anderzijds voldoende transparantie bij vergunningverlening voor het vervoeren van nucleair materiaal te verzekeren, heb ik het
volgende beleid vastgesteld:
– Over de verlening van de vervoersvergunning wordt een mededeling
gedaan in de Staatscourant en op de website van Agentschap NL.
– Deze mededeling bevat informatie dat het gaat om een transport van
nucleair materiaal, wie de afzender en wie de ontvanger is en bij wie,
binnen zes weken, bezwaar gemaakt kan worden.
– In de mededeling wordt ook opgenomen dat men zich voor verdere
informatie kan wenden tot het vergunningverlenend gezag (Minister
van Economische Zaken).
9

Kamerstuk 25 422, nr. 104
Kamerstuk 32 645, nr. 33

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 645, nr. 55

5

c) Onderzoek naar financiële zekerheidstelling bedrijven laagradioactieve stoffen
Tijdens het dertigledendebat op 2 april jl. heb ik u toegezegd een
onderzoek uit te voeren naar de wenselijkheid van een verplichting tot het
stellen van financiële zekerheid voor ontmanteling en sanering van
bedrijven die een vergunning hebben op grond van de Kernenergiewet
voor het werken met laagradioactieve stoffen en toestellen. Ik verwacht
dat dit onderzoek medio november is afgerond. Daarna zal ik u op de
hoogte stellen van de conclusies die ik en mijn ambtgenoot van Infrastructuur & Milieu uit de onderzoeksresultaten hebben getrokken.
4 – Internationaal
a) Stand van zaken bij Fukushima Daiichi
De schoonmaak- en ontmantelingactiviteiten op het terrein van de
kerncentrale worden door TEPCO (de eigenaar van de kerncentrale)
uitgevoerd volgens een kort na het ongeval opgestelde «roadmap». Over
de voortgang wordt maandelijks gerapporteerd door een speciaal
hiervoor ingestelde commissie. Op dit moment zijn de beschadigde
reactoreenheden 1, 2, 3 en 4 van de kerncentrale Fukushima Daiichi
afgeschakeld en de koeling is onder controle. Er zijn geen emissies meer
naar de lucht.
Afgelopen zomer heeft TEPCO twee problemen gemeld. Het eerste is een
continue lekkage van radioactief besmet water naar de oceaan. Vanuit het
heuvelland achter de kerncentrales stroomt grond- en regenwater langs
de beschadigde kelders en funderingen van de reactorgebouwen en lekt
naar binnen. Hier mengt het water zich met koelwater wat door TEPCO in
de reactoren wordt gepompt en raakt verontreinigd. Een deel van het
verontreinigde water lekt uit de kelders en stroomt door de grond naar
zee, wat zorgt voor een continue lozing van radioactiviteit naar zee. Het
tweede probleem betreft een lekkage van een van de opslagtanks op het
terrein waarin opgepompt en deels gereinigd koel- en grondwater wordt
opgeslagen. Uit een van deze tanks is 300 m3 water gelekt en bij andere
tanks zijn kleine lekkages gevonden.
TEPCO werkt met steun van de Japanse overheid aan oplossingen voor
beide problemen. Volgens de Japanse overheid vormen beide problemen
geen gevaar voor mensen buiten het terrein van de centrale. Ook op het
terrein zelf lopen werknemers geen direct gevaar.
b) Afstemming aanpak crisisbeheersing in NL, Duitsland en België
Ik heb een voorstel uitgewerkt waarmee dezelfde (beschermings)maatregelen bij nucleaire ongevallen als in de buurlanden (Duitsland en België)
worden voorbereid en, in geval van een ongeval, zullen worden getroffen.
In dit voorstel worden de interventieniveaus en zonering van de verschillende maatregelen aangepast. Hiermee wordt aansluiting verkregen met
de waarden die onze buurlanden gebruiken, en tevens is aansluiting met
de internationaal gangbare waarden (IAEA/WHO) gevonden. Begin juni is
een concept van dit voorstel in een bijeenkomst met VWS en V&J
gepresenteerd aan de veiligheidsregio’s. Resultaten uit de hierop
volgende discussie zijn verwerkt in het voorstel. Op dit moment vindt
overleg met de buurlanden plaats over de uitwerking van dit voorstel.
Over de verstrekking van jodiumpillen, één van de beschermingsmaatregelen, wordt nauw samengewerkt met het Ministerie van VWS. In het
kader hiervan zijn aan daarvoor in aanmerking komende veiligheidsregio’s
jodiumtabletten verstrekt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 645, nr. 55

6

c) IAEA-review van de concept Nucleaire Veiligheidsregels
In juni heeft een team van het IAEA de concept veiligheidsregels voor
nucleaire reactoren beoordeeld. Deze veiligheidsregels vormen de basis
voor een in voorbereiding zijnde ministeriële regeling op basis van de
Kernenergiewet.
Het IAEA-team concludeert dat de nieuwe regels de meest recente
internationale veiligheidsregels omvatten, inclusief de eerste lessen uit de
Fukushima ramp. Met de nieuwe regels worden volgens het IAEA in
Nederland hoge veiligheidsstandaards geïmplementeerd. Ook heeft het
IAEA een aantal aanbevelingen gedaan om de conceptregels nog beter in
overeenstemming te brengen met de regels van het IAEA zelf.
De concept Nucleaire Veiligheidsregels zijn ook besproken met de
nucleaire sector en met enkele landelijke natuur en milieu organisaties.
De nieuwe ministeriële regeling zal de randvoorwaarden bevatten voor de
Kernenergiewet vergunning voor de nieuwe Pallas reactor te Petten en als
referentiekader dienen voor de vergunning voor OYSTER in Delft. Voor
bestaande reactoren zal zij in het kader van het principe van «continuous
improvement» beschouwd worden als referentiekader anno 2014.
De ministeriële regeling zal in de loop van 2014 van kracht worden.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 645, nr. 55

7